رؤیای جهانِ آزاد و بدون مرز با بلاکچین

اجازه بدید قبل از بحث راجع به بلاکچین کمی درمورد رؤیاپردازی صحبت کنیم. همونطور که می دونید رؤیاپردازی به طور خلاصه یعنی تخیل ، تصور و فکر کردن در مورد اتفاقات و چیزهایی که در حال حاضر وجود ندارن و ممکنه در آینده به وجود بیان . ما در زمانِ رؤیاپردازی معمولا یک آینده ی دور رو در نظر می گیریم. به همین خاطر شاید سخت باشه که بین شرایط حاضر و شرایط آرمانی (رؤیای آینده) ارتباط معناداری پیدا کنیم . ما حتی گاهی از اوقات رؤیاپردازی رو یه امر منفی به معنای غرق شدن در توهمات و شخص رؤیاپرداز رو یه شخص متوهم می دونیم. واقعیت اینه که همه ی پیشرفت های امروز جامعه بشری در تمامی زمینه ها ( علم ، تکنولوژی ، صنعت ، سیاست ، اخلاقیات .... ) در گذشته صرفاً یک خیال و رؤیا به نظر می رسید .پرواز برای انسان تا هزاران سال فقط یک توهم بود . تا وقتی که یک نفر پیدا شد و رؤیای پرواز کردن رو تو ذهن خودش تصور کرد (تفکر خارج از چارچوب ) . بعد تلاش کرد برای پرواز کردن ولی شکست خورد و توسط اطرافیانش مسخره شد . در این زمینه آمار رسمی وجود نداره اما قطعا صدها و حتی شاید هزاران نفر در طول تاریخ در مورد پرواز انسان رؤیاپردازی کردن ، تلاش کردن ، شکست خوردن و ایده هاشون مورد تمسخر قرارگرفته. در نهایت برادران رایت موفق شدن این رؤیا رو عملی کنن و وسیله ای به نام هواپیما برای پرواز انسان بسازن . امروزه بجز هواپیما وسایل و ابزار دیگه ای هم برای پرواز انسان ساخته شده که بعضی از انها عملأ تجربه ی پرواز مثل یه پرنده رو تداعی می کنن .درسته که برادران رایت با اختراع هواپیما این رؤیای قدیمی رو عملی کردن اما کسی که برای اولین بار رؤیای پرواز رو تجسم کرد ، کسی که برای اولین بار تلاش کرد پرواز کنه و شکست خورد و تمامی افرادی که در طول تاریخ این رؤیا رو باور کردن و برای رسیدن به اون قدم های بزرگ یا کوچکی برداشتن ، همگی در این افتخار سهیم هستن ! حالا که اهمیت رؤیاپردازی رو متوجه شدیم بریم سراغ بحث شیرینِ بلاکچین و جهان آزاد و بدون مرزی که شاید در حال حاضر یک رؤیای دور و دراز باشه ! اگر بخوایم بلاکچین رو با یه کلمه توصیف کنیم اون واژه قطعاً اینه : غیر متمرکز در جهان بلاکچین ،همه چیز غیر متمرکزه! ولی متاسفانه ما در حال حاضر یک جهان کاملاً متمرکز داریم ! خب حالا این یعنی چی ؟ببینید در حال حاضر به طور مثال شرکت هایی مثل meta (سابق facebook ) ، Google و بقیه شرکت های حوزه ی تکنولوژی تمامی اطلاعات کاربرانشون رو در اختیار دارن ( اطلاعات همه ی ما بصورت متمرکز در اختیار یک شرکت یا نهاد خاص قرار داره ) و اگر مثلا شرکت meta تصمیم بگیره اکانت اینستاگرام شما رو مسدود کنه (به دلایل موجه یا غیر موجه ) به راحتی این کار رو انجام میده و کاری هم از دست شما بر نمیاد !در یک سطح بالاتر ، دولت ها کنترل اینترنت رو در دست دارن !!! یعنی خیلی راحت میتونن دسترسی ما رو از یک سایت،شبکه ی اجتماعی و یا به طور کلی از اینترنت جهانی قطع کنن !بانک ها تمامی اطلاعات و منابع مالی ما رو در اختیار دارن (پول و اطلاعات حساب ما دربانک بصورت متمرکز نگهداری میشه) و برای اینکه من به طور مثال برای شما 10 میلیون تومان واریز کنم حتما باید بانک این تراکنش رو تایید کنه و در صورتی که (باز هم به دلایل موجه یا غیر موجه) تایید نکنه به هیچ عنوان تراکنش انجام نمیشه.تصور کنید شما در آمریکا زندگی می کنید و من در ایران . در اینصورت من نمیتونم هیچ پولی رو از طریق بانک به حساب شما در آمریکا واریز کنم . به همین ترتیب هر نهاد و سازمان دیگه ای هم که شما می شناسید در حال حاضر یک نهاد و سازمان متمرکزه و قاعدتاً اطلاعات و منابع شما رو (در صورتی که کاربر یا مشتری اون سازمان باشید ) بصورت متمرکز نگهداری می کنه . حالا در این جهان متمرکز ، بلاکچین یک رؤیای بزرگ رو مطرح می کنه ؛ رؤیای جهان غیرمتمرکز بیاید با هم اجزای این جهانِ آزاد رو بررسی کنیم ؛اینترنت غیر متمرکز (Web 3) :در جهان غیرمتمرکز ، همه بصورت آزاد ، ایمن و بدون محدودیت به اینترنت جهانی دسترسی دارن و هیچ دولت ، سازمان و نهادی نمیتونه این دسترسی رو قطع کنه ! نسل جدید اینترنت (Web3) بر بستر بلاکچین بصورت غیرمتمرکز توسعه پیدا می کنه و بنابراین قابل مسدودسازی نیست . همچنین اطلاعات و داده های شخصی شما در اختیار هیچ شرکت و سازمانی قرار نمی گیره . اپلیکیشن های غیر متمرکز(DApps) توسعه پیدا می کنن و به تدریج جای اپلیکیشن ها و شبکه های اجتماعی فعلی رو میگیرن . در این اپلیکیشن ها شما علاوه بر به اشتراک گذاری اطلاعات با تولید محتوا میتونید بصورت مستقیم پاداش بگیرید و درآمد کسب کنید . همچنین به علت غیرمتمرکز بودن این برنامه ها اطلاعات خصوصی حساب شما فقط در اختیار خود شما خواهد بود .نسل جدید بازی ها (Play to Earn) به مرور جایگزین بازی های دیگه می شن . در این نوع بازی ها شما به ازای بازی کردن پاداشی رو به صورت ارزدیجیتال و یا بصورت توکن های غیر مثلی ( NFT ) دریافت می کنید که قابل خرید و فروش و نگهداریه . به عبارتی با بازی کردن درآمد کسب می کنید . توکن های غیر مثلی ( NFT ) بصورت گسترده استفاده میشن . شما به عنوان یک هنرمند ( عکاس ، نقاش ، گرافیست ، موزیسین ...) می تونید آثار خودتون رو به راحتی بر بستر بلاکچین بصورت NFT برای فروش بذارید و افرادی از سراسر دنیا اونها رو می بینن و در صورت تمایل آثار شما رو میخرن و بهای اون رو بصورت ارزدیجیتال به کیف پول ( Wallet ) شما واریز می کنن. فراجهان ( Metaverse ) : متاورس ( فراجهان ) یک جهان مجازیه که توی اون شما بصورت یک آواتار مجازی حضور پیدا می کنید . بیشتر کارهایی که در جهان واقعی قابل انجامه وهمینطور خیلی از کارهایی که به علت محدودیت مکانی و زمانی شاید نتونیم انجام بدیم از طریق متاورس در دسترس و امکان پذیر می شن !در فضای متاورس شما می تونید یک تکه زمین مجازی ( Land ) بخرید و توی اون خونه بسازید ، مغازه لباس فروشی باز کنید ( لباس هایی بصورت NFT ) ، مسابقه اسب سواری برگذار کنید یا اصلا زمین تون رو کرایه بدید و درآمد کسب کنید . در این جهان یا بهتره بگیم فراجهان ، من و شمای ایرانی به راحتی می تونیم توی یک سمینار علمی ( هنری ، استارتاپی .... ) که در استرالیا برگذار میشه شرکت کنیم ، سؤالاتمون رو بپرسیم و ارتباطات جدیدی رو با شرکت کننده های دیگه از سراسر جهان برقرار کنیم . امکان سفر به تمام این دنیای مجازی برای همه فرآهم میشه ! شما می تونید پشت میز کامپیوتر بشینید عینک واقعیت مجازی تون ( VR )رو به چشم بزنید و بعد به هرجایی که دلتون خواست برید ؛ تو کنسرت خواننده ی محبوبتون که در ترکیه برگذار میشه شرکت کنید ، به یک گالری هنری در پاریس سر بزنید یا به استادیوم ورزشی تیم مورد علاقه تون برید و بازیش رو از نزدیک ببینید ! اقتصاد غیرمتمرکز (Decentralized Finance (DeFi :در جهان غیر متمرکز ، بانک ها و مؤسسات مالی به شکل فعلی وجود ندارن و سیستم اقتصادی غیرمتمرکز جایگزین میشه ؛ در این سیستم اقتصادی هیچ بانک و مؤسسه ای اطلاعات و منابع مالی شما رو در اختیار نداره واین اطلاعات و منابع بر بستر بلاکچین به طور غیر متمرکز قرار می گیره . بجای ارزهای رایج (دلار ، یورو ، یِن ، ریال ...) در این سیستم اقتصادی از رمزارزها ( Crypto Currency) استفاده میشه . رمزارزهایی مثل : بیتکوین ، اتریوم ، دوج کوین ، لایت کوین .... . این ارزهای دیجیتال مختص هیچ کشور خاصی نیستن و شما هرجای دنیا که باشید می تونید اونها رو بخرید ، بفروشید و برای دوست خودتون که در جزایر قناری یا آمریکا یا آفریقای جنوبی زندگی می کنه بفرستید بدون هیچ محدودیتی ! در این سیستم شما می تونید وام بگیرید ؛ بدون نیاز به ضامن و فقط با پشتوانه ی دارایی های دیجیتال خودتون (Crypto Lending) همچنین می تونید از دارایی ها (ارزهای دیجیتال) خودتون سود ثابت کسب کنید . در روش سهام گذاری ( Staking ) سازمان های مستقل غیرمتمرکز ( DAO ) Decentralized Autonomous Organization در جهان بلاکچین ، سازمان های غیرمتمرکز جایگزین سازمان های فعلی خواهندشد . سازمانی رو تصور کنید که در آن بجای اینکه یک نفر ( مدیر یا صاحب کسب و کار و یا هیئت مدیره ) تصمیم نهایی رو بگیره ، تصمیمات به رای گذاشته بشن و هر تصمیمی که اکثریت به اون رای دادن اجرا بشه .همه ی کارمندان ، سرمایه گذاران و حتی افرادی خارج از سازمان این حق رو داشته باشن که ایده هایی برای رشد سازمان ارائه بدن و این ایده در صورت رای آوردن اجرایی بشه . افراد حتی از کشورهای مختلف بتونن در یک سازمان ( کسب و کار ) با هم کار کنن و همه ی کارها از طریق قراردادهای هوشمند ( smart contract ) در سرتاسر جهان قابل انجام باشه . منابع ( بودجه و امکانات ) بصورت کاملا شفاف و قابل رهگیری ( در بلاکچین و از طریق قراردادهای هوشمند smart contract ) به بخش های مختلف سازمان تخصیص داده بشه و کاملا مشخص بشه که چه مقدار پول در چه بخشی از سازمان ( کسب و کار ) و توسط چه کسانی هزینه شده و هیچ راهی برای اختلاص و فساد مالی وجود نداشته باشه . این تعریف یک سازمان مستقل غیر متمرکز ( DAO ) در جهان غیر متمرکزه . همونطور که می دونید خیلی از امکانات فضای بلاکچین و جهان غیر متمرکزی که از اون صحبت شد در حال حاضر در دسترس هستند . مثلا امکان پرداخت و دریافت بیتکوین یا سایر رمز ارز ها یا امکان ساخت NFT و فروش اونها ، امکان خرید زمین مجازی در متاورس و خیلی از موارد دیگه . اما باید توجه داشته باشیم که بسیاری از پروژه ها و شرکتهای بزرگی که در حال حاضر در فضای بلاکچین (غیرمتمرکز) کار می کنن در واقع خودشون بصورت کاملا متمرکز اداره میشن !وقتی که سایت Opensea (سایتی برای ساخت و فروش NFT ) حساب کاربرای ایرانی رو می بنده ، یا صرافی binance (بزرگترین صرافی در حوزه رمزارزها ) اصلا اجازه ساخت حساب کاربری به افراد ایرانی ، آمریکایی و خیلی از کشورهای دیگه رو نمیده ، شاید استفاده از واژه ی غیرمتمرکز یا بلاکچین برای این پلتفرم ها به دور از انصاف باشه ! هرچند بعضی از پروژه ها و پلتفرم ها ( مثل صرافی های غیرمتمرکز ) کمی امیدواری ایجاد کردن ولی ما فعلا از اون جهان غیرمتمرکز و آزادی که ازش صحبت کردیم خیلی دوریم !به هر حال امیدوارم روزی برسه که رؤیای این جهان غیرمتمرکز و آزاد تبدیل به واقعیت شده باشه و یه نفر در این جهان آزاد مقاله ای بنویسه در مورد رؤیاهای آینده و از رؤیاپردازان گذشته هم یادی بکنه !