پوپولیسم و احزاب اسلام‌گرا

بررسی‌ درباره‌ی پوپولیسم احزاب اسلام‌گرا و مقایسه آن با احزاب راست‌گرای غربعلی سورچاپ/ دانشجوی دوره‌ی کارشناسی رشته‌ی مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریفدر دهه‌های اخیر، برخی از تحولات سیاسی و اجتماعی‌ عظیمی که در مناطق مختلف و پهناوری از جهان، همانند اروپا، ایالات متحده، خاورمیانه و شمال آفریقا رخ داده است، همه نشان‌گر ظهور سیاست‌های پوپولیستی عظیمی هستند؛ سیاست‌هایی که حداقل بیان می‌دارند که بازیگران سیاسی پوپولیسم راست‌گرا، با ایجاد احاطه بر افکار عوام مردم، خشم مردم نسبت به شرایط را جهت‌دهی می‌کنند و تخم بیگانه‌هراسی و ملی‌گراییِ افراطی را در اندیشه‎ی آنان می‌کارند، ایجاد چنددستگی‌های اجتماعی می‌کنند و مردم را در مقابل افکار گروه‌ها و احزاب مخالف، دچار ترس و ابهام می‌کنند؛ و با همین «سیاست ترس» و به بهانه‌ی توانمندسازی خلق، شروع به برخورد شدید با معترضان خود می‌کنند، برخوردی که اگر منجر به موفقیت پوپولیسم نیز بشود، برای فعالین حوزه‌های فقرزادیی، زنان و دگرباشان، و همچنین جنبش‌های دانشجویی هیچ نصیبی جز بدنامی، توسط رسانه‌ها و صنایع فرهنگی موافق حکومت، ندارد. این مقاله سعی دارد که به بررسی و مقایسه‌ی دو سیاست پوپولیسم راست‌گرای معاصر، یعنی پوپولیسم غربی و پوپولیسم بروزیافته در جوامع اسلامی بپردازد که در قرن اخیر معضلات فراوانی برای مدنیت و دموکراسی ایجاد کرده‌اند؛ با وارسی آن‌ها شباهت‌ها و اختلاف‌های این دو را مشخص کند، و همچنین حول موضوعاتی نظیر مهاجرت و جنسیت نیز تعمقی انجام دهد.مقایسه‌ی پوپولیسم راستِ غرب و پوپولیسم مذهبیاین دو جناح پوپولیسم شرق و غرب، اگر چه به نظر می‌رسد که دشمنی‌های سازش‌ناپذیر و اختلافات بسیار با یکدیگر دارند، اما در زمینه‌هایی شباهت‌های بسیار با هم دارند: بیزاری از نظام‌های رسمی و قانون‌مند لیبرال-دموکراسی، دشمنی با سیاست‌مداران چیره‌دست و نخبگان سیاسی، بی‌توجهی به حقوق اقلیت‌ها، مخالفت با افکار روشن‌فکرانه، تلاش برای جلوگیری از اجماع افراد کم‌بضاعت و ضعیف حول خواسته‎های اصلی‌شان، هنجارسازی رفتارهای نژادپرستانه و زن‌ستیزانه در سطح جامعه، هراساندن مردم با تهدید‌های ساختگی و همچنین جذب عوام توسط نطق‌های پر شور رهبران این احزاب، که گاه سبب طغیان‌ جنون‌آمیز مردم نیز می‌گردد، همه بخشی از این همانندی‌های دو سَمت است؛ همچنین بایستی این را نیز متذکر شد که فارغ از تفاوت در مبدأ و اعتفادات مختلف، هر دوی آنان پیامد موقعیت‌های نابسامان اقتصادی و نئولیبرال جوامع خود هستند؛ همچنین در بعضی دوره‌های تاریخی، این دو گروه همکاری‌های نزدیکی برابر دشمن‌های مشترک خود تجربه کرده‌اند1.این احزاب که غالباً افکار ضدغرب و ضدامپریالیست دارند، برای جواب به برخی مشکلات اجتماعی‌شان، همچون نرخ زیاد بی‌کاری، افزایش ناامنی، نابرابری‌های اجتماعی، افزایش سطح فقر و فسادهای سیاسی، متوسل به این عقیده شده‌اند که فاصله‌گیری از اسلام حقیقی و رخنه‌ی فرهنگ و ارزش‌های غربی، عامل اصلی سیاه‌بختی جوامع‌شان است.در هر دوی این احزاب، بازیگران سیاست پوپولیستی، به طرز ماهرانه‌ای از ترس و وحشت اجتماع بهره می‌جویند، سخنان تحریک‌کننده و خشمناکی را با زبان تنفر می‌رانند و دشمنان جدیدی را برای مردم آن اجتماع می‌سازند. استفاده از اسلام و لفظ مسلمانان تشنه‌به‌خون در جوامع غرب، و در مقابل، ایجاد وسواس‌های همگانی با توصیف غرب به‌صورت یک موجودیت لامذهب وشیطان‌گونه‌ای که ردش در همه‌ی نکبت‌ها می‌باشد، مثالی از این افعال متقابل پوپولیستی در هر دوی این اجتماعات است. این دشمن‌سازی‌های وهمی که در نهایت سبب مشروعیت بخشیدنِ انزجارْ نسبت به افراد حاشیه‌ای اجتماع می‌گردد2، راه‌حلی پوپولیستی برای کاهش توجه مردم نسبت به برخی معضلات اساسی‌، همانند فساد، وعده‌های محقق‌نشده، کاهش یارانه‌ی اقشار محروم و همچنین افزایش فشار اقتصادی و فاصله‌های طبقاتی می‌باشد. یکی از دشمن‌تراشی‌های فراگیر هر دوی این جوامع، مرتبط با نشریات و روزنامه‎های مخالف است؛ همانگونه که دولت ترامپ مدعی دروغین بودن اخبار است و رفتاری غیردوستانه با مطبوعات و رسانه‌ها دارد، در پوپولیسم‌های اسلام‌گرا این امر به‌صورت بستن نشریات مخالف و دستگیری و زندانی‌شدن روزنامه‌نگاران نا‌هم‌سو خود را نشان می‌دهد؛ برای مثال رجب طیب اردوغان در پی کودتای سال 2015 ترکیه، دستور به بسته‌شدن بسیاری از روزنامه‌های کشور و بیست ایستگاه رادیو و تلویزیون داد.کمی سطح دانش سیاسی و آگاهی‌های مدنی در جوامع پوپولیستی، مردم عادی را در مقابل سخنان رهبران پوپولیست چنان اثرپذیر می‌کند که در غرب ذهنیت‌های افراطی ملی‌گرایی، بیگانه‌هراسی و ضدمهاجرت بسیار فراگیر شده است و مردم تنها راه‌حل مشکلات را در بستن مرزهای کشور، مقابله با خروج صنعت و ورود بیگانگان و ستیز با اقتصادهای آسیایی می‌یابند. در خاورمیانه نیز می‌توانیم ردپای برخی از این پروپاگانداها را، در شعارها و حرف‌های گروه‌هایی همچون جماعت الاخوان المسلمین مصر، حزب حركت النهضت تونس، حزب العداله والتنميه مراکش و حزب عدالت و توسعه (AKP) ترکیه نیز ببینیم. این احزاب که غالباً افکار ضدغرب و ضدامپریالیسم دارند، برای جواب به برخی مشکلات اجتماعی‌شان، همچون نرخ زیاد بی‌کاری، افزایش ناامنی، نابرابری‌های اجتماعی، افزایش سطح فقر و فسادهای سیاسی، متوسل به این عقیده شده‌اند که فاصله‌گیری از اسلام حقیقی و رخنه‌ی فرهنگ و ارزش‌های غربی، عامل اصلی سیاه‌بختی جوامع‌شان است؛ این تبلیغات پوپولیستی عاقبت سبب افزایش نارضایتی‌ مردم عادی در مورد وضعیت اکنون جامعه‌شان می‌شود و حس دریغ‌پنداشتِ غم‌انگیزی را در مورد گذشته‎ای که هیچ‌وقت وجود نداشته، در آنان به وجود می‌آورد. این همان حس دریغ‌پنداشتی است که دونالد ترامپ در طی انتخابات آمریکا به صورت شعار «make America great again» آن را ایجاد کرد و در طرف مقابل نیز افرادی همچون ابوبکر بغدادی در دنیای اسلام، با شعارهایی مبنی بر بازگشت به دوران شکوهمند صدر اسلام، موفق به ایجاد آن شدند.افراد بیکار یا بدون امنیت شغلی که آگاهی سیاسی لازم در مورد وضعیت حال جامعه‌شان را ندارند و وضعیت شغلی شان همراه با ورود مهاجران رو به افول رفته است، پیام حکومت‌های پوپولیست در مورد بیگانه‌هراسی بسیار منطقی می‎نمایاند.دوران جنگ سردبا بررسی گروه‌های تروریستی‌ای که در دهه‌ی هفتاد و هشتاد میلادی، در اروپا، کانادا و ایالات متحده‌ی آمریکا فعالیت داشتند، یک مهم نمایان می‌شود، اینکه این تروریست‌ها به فرهنگ یا دین خاصی متعلق نبوده‌اند؛ برای مثال فراکسیون ارتش سرخ آلمان، بریگادِ سرخ ایتالیا، گروهک ایِ.تی.اِیْ اسپانیا، ارتش جمهوری‌خواه ایرلند، ارتش آزادی‌خواه کِبِک کانادا، گروه‌های جدایی‌طلب در پورتوریکو و اتحادیه‌ی دفاع یهودی در ایالت متحده‌ی آمریکا، مؤکد این سخن هستند؛ اما در سده‌ی اخیر و پس از حملات یازدهم سپتامبر، جوّ اسلام‌ستیزانه و ضدعرب در غرب شکل گرفته است، به گونه‌ای که «اسلام» توسط پوپولیسم، به‌صورت کلید‌واژه‌ای برای تروریسم و به‌صورت ایمان سفت‌ و ‌سخت و زن‌ستیزانه‌ی گروهک‌های تروریستی-اسلامی در ذهن عوام ثبت شده است؛ عوام فریبی‌ای که علیّت فعالیت‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه، شمال آفریقا و جنوب آسیا در ایجاد این گروهک‌ها را نادیده می‌گیرد. اولین پرسشی که در بررسی تروریسم اسلامی مطرح می‌شود آن است که چه ارتباطی بین این عملیات‌ها و غرب وجود دارد و اولین رویداد در زنجیره‌ی تشکیل این گروهک‎ها در چه زمانی رخ داده است؛ شاید جواب این سوال را بتوان در بحبوحه‌ی جنگ سردِ میان ایالات متحده‎ی آمریکا و جماهیر شوروی یافت. زمانی که راهبرد ایالات متحده‌ی آمریکا برای مقابله با نفوذ جماهیر شوروی، که تهدید اصلی مصالح ایشان در منطقه بود، ایجاب کرد که فارغ از اختلاف‌های ذاتی در مورد مسائلی همچون سکولاریسم و سوسیالیسم در منطقه، ایالات متحده‌ روی به اتحاد با روحانیت و تقویت تأثیر سیاسی و اجتماعی آنان بکند. حمایت از جماعت الاخوان المسلمین بر ضد حکومت ملّی عبدل ناصر در مصر و پشتیانی از فدائیان اسلام بر ضد محمد مصدق در اوایل دهه‌ی 1950 نمونه‌ای از این حمایت‌های غربی‌ست. همچنین می‌توان اولین موفقیت این راهبرد غربی را در پابرجایی رژیم محمدرضا شاه پهلوی در منطقه دید. شوروی نیز در مقابل این موارد، و در طرف مقابل این جدال، شروع به اشاعه‌ی آرمان‌ها سوسیال و ملی‌گرایی خود در بین نیروهای اسلامی، و تقویت قدرت و تأثیر آنان کرد. تبدیل‌شدن مساجد به تنها مکان‌های گردهمایی و افزایش چشم‌گیر تأثیر روحانیت، و در ادامه، ایجاد پوپولیسم‌های اسلامی ضدغربِ رادیکال، اثرات این استراتژی فکرنشده‎ی شوروی بود؛ پوپولیسم‌هایی که سبب افزایش سرعت تحولات ایران در سال‌های منتهی به نیمه‌ی دهه‌ی پنجاه شد.در پی تضعیف متحد اصلی ایالات متحد آمریکا در منطقه، این کشور البته متحد قابل اطمینان‌تری را برای خود پیدا کرد و به سراغ اصول‌گرایان وهابی در عربستان سعودی رفت. ثروتی که در دهه‌ی هفتاد میلادی توسط نفت برای حکومت عربستان تأمین شده بود، سبب شد که پس از سال‌های 1978 و 1979 که به ترتیب کودتای کمونیستی در افغانستان و انقلاب ایران رخ داده بود، پادشاهی این کشور، از ثروت عظیم خود برای گسترش وهابیت در منطقه بهره ببرد و برای پایین‌کشیدن شوروی، با آنگلو-آمریکا شروع به همکاری بکند. عربستان شروع به حمایت از عملیات‌های نظامی ایالات متحد آمریکا برضد شوروی و افغانستان کرد، و غالباً ازهفت گروهک اسلامی متشکل از مجاهدان که مستقیماً با دیگر هم‌پیمان ایالات متحد آمریکا در پاکستان، محمد ضیاءالحق، در ارتباط بودند، این حمایت‌ها را انجام می‎داد. عربستان همچنین اعتبار کافی برای تأسیس مدارسی برای پرورش طالبان را فراهم کرد و شروع به آموزش کودکان یتیم و فقیر افغان نمود، کودکانی که در آینده تبدیل به تروریست‌های مسلمان با عقاید زن‌ستیزانه و متحجر می‌شدند. حوادث متعاقب این دوره‌ی زمانی، سبب شد که گروه‌های نظامی دیگری نیز شروع به شکل‌گیری در منطقه بکنند؛ برای مثال می‌توان به جنگ صدام حسین علیه متحدان آمریکا در سال 1991، ظهور بن‌لادن در فضای جنگ‌زده‌ی افغانستان و حملات یازده سپتامبر و جنگ دوم بین عراق و آمریکا در سال 2003 اشاره کرد. ظهور داعش در پس جنگ‌های داخلی سوریه نیز که سبب کشته‌شدن هزاران نفر و بی‌خانمان‌شدن میلیون‌ها نفر شد، مثالی جدید‌تر از این موارد است. مستدل است که افزایش گسترده‌ی تعداد مهاجران از آفریقا و خاورمیانه، که اکنون تبدیل به یکی از ابزارهای مهم اعتراض پوپولیسم راست‌گرا در غرب شده است، در ادامه‌ی همین پدیده به وجود آمده است.در جوامعی که خشم، اجبار و ارعاب به عنوان ابزار و شیوه‌ی حکومت استفاده می‌شود، مردم حس اعتراضی خود را تدریجاً از دست می‌دهند و در مقابل این خشونت‌ها بی‌حس می‌شوند، علی‌الخصوص زمانی که زنان هدف اصلی این تشددها باشند.بحران مهاجرت‌های گستردهافزایش کم‌نظیر تعداد مهاجران و پناهندگان در سطح جهان، تقریباً یکی از اساسی‌ترین نگرانی‌ها برای کشورهای اروپایی (و حتی نقاط دیگر جهان) است که به نظر می‌رسد هیچ‌گونه راه‌حلی برای آن در آینده‌ی نزدیک اندیشیده نشده است. این رویداد بغرنج که سازمان ملل متحد، گسترش آن را با عبارت «ویران‌کننده‌ترین رویداد تاریخ» توصیف کرده است، قریب به شصت‌وپنج‌میلیون نفر را آواره کرده است. نزدیک به یک درصد از مردم کل جهان را اکنون پناهندگان، مهاجران و آوارگان تشکیل می‌دهند که نیمی از آنان کودک هستند. طبق گزارش‌های «کمیساریای پناهندگان سازمان ملل متحد» از هر چهار نفر در لبنان، یک نفر پناهنده می‌باشد. ترکیه هم ‌اکنون نزدیک به دومیلیون پناهنده در خود جای داده است، و پاکستان، اتیوپی، ایران و اردن نیز تعداد کمتری از پناهجویان را به همین شکل قبول کرده‌اند. فارغ از دلایل اصلی سیاسی، اقتصادی و جغرافیایی این مهاجرت‌ها، نکته‌ی اصلی آن است این افزایش حجمِ مهاجرت‌ها از مناطقی مناقشه‌برانگیز در خاورمیانه و آفریقا، از قبل پیش‌بینی شده بود. سازمان ملل متحد و همچنین بعضی از تحلیلگران، مرتب در مورد عواقب نگران‌کننده‌ی عدم تخصیص بودجه برای کمک‌های مالی و نادیده‎گرفتن بحران قریب‌الوقوع به کشورهای مختلف هشدار می‌دادند؛ برای مثال قطع‌کردن یارانه‌ی مواد خوراکیِ پناهندگان در اردن و لبنان، توسط دولت‌های اروپایی و کانادا، بخشی از این نادیده‌گرفتن بوده است.همزمان با بحرانِ مهاجرت‌ در خاورمیانه و آفریقا، نارضایتی کارگران در برخی از کشور‌های غربی نیز شروع به افزایش کرد، تغییراتی نظیر افزایش استفاده از ماشین‌آلات صنعتی، مقررات‌زادیی‌ها، برون‌سپاری فعالیت‌ها و ریاضت‌های شدید اقتصادی سبب شده بود که وضعیت کاری اکثر کارگران آشفته گردد. افزایش نا‌امنی‌های شغلی، ثابت‌ماندن دستمزد‌ها، نادیده‌گرفته‌شدن کاهش استانداردهای زندگی کارگران و افزایش شکاف بین اقشار ضعیف و ثروتمند جامعه نیز از دیگر پیامدهایی بود که همراه با نارضایتی کارگران ظهور کرد. اگرچه ارتباط میانِ میزان مهاجرت با سیاست‌های نئولیبرالِ غرب، که برای حل مشکلات سیاسی و اقتصادی، به انجام لابی‌گری‌هایی شدید ضد برخی آیین‌نامه‌ها و هزینه‌های عمومی پرداخته و در پی کاهش میزان اهمیت سلامت عمومی برخواسته بود، چنان آشکار نیست؛ اما برای افراد بیکار یا بدون امنیت شغلی که آگاهی سیاسی لازم در مورد وضعیت حال جامعه‌شان را ندارند و وضعیت شغلی‌شان همراه با ورود مهاجران رو به افول رفته است، پیام حکومت‌های پوپولیست در مورد بیگانه‌هراسی بسیار منطقی می‎نمایاند: «بیگانگان» به کشورشان مهاجرت کرده و شروع به پرسه‌زدن در شهرهایشان کرده‌اند و حاضر هستند که برای ادامه‌ی زندگی، تن به انجام هرگونه کار پست و حتی بندگی نیز بدهند. به همین دلیل است که می‌بینیم در این جوامع چقدر نفرت نسبت به مهاجران (علی‌الخصوص مسلمان) افزایش یافته است.پوپولیسم راست‌گرا و جنسیتیکی دیگر از مشترکات مهم بین پوپولیسم شرق و غرب که تا اینجا زیاد به آن پرداخته نشد، موضوع جنسیت و حقوق زنان است. پوپولیسم‌های راست‌گرا با عقاید و ایدئولوژی‌های مختلف، همگی یک احساس اهانت و نارضایتی شدید حول موضوع برابری‌های جنسی در خود دارند. ستایش خانواده به عنوان پایه و اساس ملت‌ها و ترویج ارزش‌هایی چون خانواده‌های پرجمعیت، در مقابل واکنش‌های شدید نسبت به حقوق باروری زنان، همچون حق سقط جنین و خصومت نسبت به همجنس‌گرایی از نگرانی‌های مشترک پوپولیسم درهمه جای جهان است. ارتباط بین خانواده و وطن، خانواده و غرور ملی که جزء مسئولیت‌های بانوان محسوب می‌گردد یکی از موارد رایج در گفتمان‌های پوپولیستی است که بسیار شبیه به رساله‌ی فاشیسم می‌باشد. اگرچه فرهنگ یک جامعه تا حد بسیار زیادی تعیین‌کننده‌ی نحوه‌ی برخورد و واکنش آن جامعه نسبت به مدافعان حقوق زنان است (واکنشی که در جوامع پوپولیستی بیش‌تر به صورت آزار و اذیت و حتی زندانی و شکنجه‌شدن شخص بروز پیدا می‌کند)، اما مسلم است که مقررات مربوط به کنترل و نظارت بر بدن زنان، در صدر موضوعات اصلی احزاب راست پوپولیست است. برای نشان‌دادن شباهت‌های پوپولیسم، در بین نظام‌های شرق و غرب می‌توان به سخنان رئیس‌جمهور دونالد ترامپ و همتای تُرکش، رجب طیب اردوغان اشاره کرد؛ دونالد ترامپ در پی مذمت زنانی که دست به عمل سقط جنین می‌زنند گفته که آنان مستحق «بعضی از روش‌های مجازات» هستند. ترامپ همچنین در اولین روز کاری خودش اولین فرمان اجرایی‌ای که امضا کرد، در مورد سلب بودجه از برخی ارگان‌های فعال در زمینه‌ی سقط جنین بود. در ترکیه نیز اردوغان که سقط جنین را به مثابه‌ی قتل و کنترل بارداری را نیز خیانت می‌انگارد، زنانی که از مادربودن سر باز زده‌اند را «دارای کمبود» و «ناقص» برشمرده است. در بعضی از دولت‌های خاورمیانه نیز، براساس این ادعا که خانواده‌ها در پی تقلید از سبک زندگی غربی هستند، قوانینی مبنی بر غیرقانونی‌بودن سقط جنین و عقیم‌سازی‌ تصویب شده است و همچنین محدودیت‌های سنگینی برای دسترسی به ابزار پیش‌گیری از بارداری وضع شده است.همان سیاست پوپولیستی‌ای که سبب شد دونالد ترامپ در سومین مناظره‌ی انتخاباتی، هیلاری کلینتون را با لفظ «زن کثیف» خطاب کند در خاورمیانه و شمال آفریقا به شکل دیگری پدیدار شده است؛ خوارکردن و تحقیرِ زبانی زنانی که همراه با تغییرات سریع کشورهای مدرن، شروع به تغییر سبک و نوع پوشش خود می‌کنند، لقب ضداسلامی چسباندن به زنانی تحصیل‌کرده از قشر متوسط جامعه که به صورت مستقل زندگی می‌کنند و همچنین آنان را عامل رواج امراض جوامع غربی دانستن دو نمونه از این بی‌حرمتی‌های بلاغی پوپولیسم است. این تبلیغات و تلقین‌های زبانی از طرف این احزاب پوپولیست دولت‌های اسلامی مختلف سبب می‌گردد که اقشار ضعیف جامعه که حس می‌کنند سعادت و رشد اقتصادی‌شان وابسته به همین سخنان مهمل است، گروهی از سربازان جوان را برای پیوستن به گروه‌های نظامی راست‌گرا آماده و پیرو همین ‌القاهای زن‌ستیزانه شروع به خدمت‌ بکنند.همان سیاست پوپولیستی‌ای که سبب شد دونالد ترامپ در سومین مناظره‌ی انتخاباتی، هیلاری کلینتون را با لفظ «زن کثیف» خطاب کند در خاورمیانه و شمال آفریقا به شکل دیگری پدیدار شده است؛ خوارکردن و تحقیرِ زبانی زنانی که شروع به تغییر سبک و نوع پوشش خود می‌کنند، لقب ضداسلامی چسباندن به زنان تحصیل‌کرده و همچنین آنان را عامل رواج امراض جوامع غربی دانستن دو نمونه از این بی‌حرمتی‌های بلاغی پوپولیسم است.در جوامعی که خشم، اجبار و ارعاب به عنوان ابزار و شیوه‌ی حکومت استفاده می‌شود، مردم حس اعتراضی خود را تدریجاً از دست می‌دهند و در مقابل این خشونت‌ها بی‌حس می‌شوند، علی‌الخصوص زمانی که زنان هدف اصلی این تشددها باشند. به همین دلیل هرچه در جامعه‌ای اسلامیْ پوپولیسم قوی‎تر گردد، زنان بیشتر در معرض آسیب قرار می‌گیرند. هر چه این حکومت‌ها بدن زن را بیش‌تر به عنوان یکی از اصول بازسازی اتوپیای خود در نظر بگیرند، تنظیم و نظارت بر رفتار و اعمال زنان، بیش‌تر به یکی از نمادهای جامعه‌ی آنان تبدیل می‌شود؛ برای مثال در ترکیه، حکومت پوپولیستی اردوغان در طی بیانیه‌های عمومی شروع به تغییر قوانین هشتادساله‌ی کشور کرد و اعلام کرد که برابری میان زن و مرد «بر خلاف طبیعت» است. در ادامه‌ نیز تکریم زنان به عنوان مادر و تحقیر آنان به عنوان نیروهای کار، خط مشی دولت وی در جهت کاهش عدالت جنسی گردید. گسترش این گونه سیاست‌های ضد‌زن در ترکیه سبب افزایش چشم‌گیر نگرش‌های زن‌ستیزانه در ترکیه شد، به‌گونه‌ای که طبق آمار وزارت دادگستری ترکیه، میزان خشونت‌ علیه زنان و قتل آنان، در طی هفت سال بین 2003 تا 2010، نزدیک به هزاروچهل درصد افزایش پیدا کرده است!در چنین محیط‎های مهیبی، فعالان شناخته‌شده‌ی حقوق زنان زیادی هستند که آزادی خود را از دست داده‌اند و در سختی به زندگی خود ادامه می‌دهند. بسیار در منطقه‌ی شمال آفریقا و خاورمیانه وافر است که چنین افرادی حتی در حین فعالیت‌های آزادی‌خواهانه‌ی خود، جان خود را نیز از دست داده باشند؛ برای مثال تعدادی از زنان الجزایری که در طی دهه‌ی 1990 به قتل رسیدند، افرادی نظیر ناجیه صدیقی، هانیه صفی و ستاره اچکزی از فعالین حقوق زنان در دولت افغانستان که توسط طالبان به قتل رسیدند، سلوى بوقعيقيص از فعالان لیبیایی که در سال 2014 به قتل رسید، خوله آل‌طلال، فعال زنان که در عراق به قتل رسید و همچنین عروبه و حلا برکات، دو فعال سوری، که با تعدد ضربات چاقو در کشور ترکیه در سال 2017 به قتل رسیدند.پاورقی‌ها:1- برای مثال می‌توان به همکاری ایالات متحده‌ی آمریکا با متحدان اسلامی‌اش در طول جنگ سرد اشاره کرد.2- در ایالت متحده، مسلمانان و مکزیکی‌ها مثالی از این قشر حاشیه‌ای هستند، در خاورمیانه نیز، اقلیت‌های مذهبی در چنین جایگاه اجتماعی‌ای قرار گرفته‌اند.کلیدواژگان: پوپولیسم، مهاجرت، نابرابری‌های جنسیتی، حزب راست‌گرای غرب، پوپولیسم اسلامیمنابع:Populism and the Crisis of Democracy Volume 3: Migration, Gender and Religion, 1st Edition, 2.Edited by Gregor Fitzi, Juergen Mackert, Bryan S. Turnerبرای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام دوهفته‌نامه‌ی دانشجویی «داد» کلیک کنید.