افزایش سن و کاهش قدرت باروری مردان

عباراتی مانند «عجله کنید پیش از آنکه دیر شود» اغلب برای ترغیب زنان بالای سی سال به بچه‌دار شدن بکار می‌رود و در مقابل، مردها عباراتی چون «هنوز وقت زیادی دارید» را می‌شنوند. نقش زمان در باروری زنان از گذشته‌های دور مشخص شده است. در مقابل، تحقیقات جدید نشان می‌دهد که بر خلاف باورهای گذشته زمان بر باروری مردان نیز اثر دارد و با بالارفتن سن قدرت باروری آنان نیز کم می‌شود.از دهه هفتاد میلادی میانگین سن پدر و مادر شدن افزایش چشمگیری یافته و از ۲۴ سال به حدود ۳۰ سال و بالاتر رسیده است. اکنون میانگین سن پدران در کشورهای اروپایی ۳۳.۴ سال است و از هر شش مرد یکی برای نخستین بار پس از ۴۰ سالگی پدر می‌شود. بررسی نرخ باروری مردان در سنین مختلف نشان می‌دهد که میزان آن در ۴۰ سالگی نسبت به ۲۵ سالگی به نصف می‌رسد. همچنین افزایش سن مردان سبب می‌شود تا خطر سقط خودبه‌خود جنین، ابتلاء به سندروم داون، تولد زودرس نوزادان و برخی از بیماری‌های روانی در فرزندان آنها افزایش یابد.مشکل ناباروری مردان حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد مشکلات کلی ناباروری زنان و مردان را شامل می‌شود، در حالی که در باور عمومی جوامع، زنان مسئول اصلی ناباروری هستند.عوامل بسیاری از جمله سابقه خانوادگی، اختلالات مادرزادی، سبک زندگی، استعمال دخانیات و نوشیدن بی‎رویه الکل در ناباروری مردان نقش دارند، اما سن نیز عامل مهمی در این باره محسوب می‌شود.متاسفانه رسانه‌های جمعی نقش مهمی در ترویج باورهای اشتباه در مورد ناباروری مردان دارند. اخبار و تصاویر پدر شدن سلبریتی‌ها و مردان مشهور در سنین بالا با رنگ و لعاب بسیار هر روز در دنیا منتشر می‌شو و این باور در ذهن مردم شکل می‌گیرد که ناباروری مردان با سن آنها مرتبط نیست.مردان مسن‌تر نه تنها در معرض خطر ناباروری هستند، بلکه با احتمال بیشتری مشکل‌های ژنتیکی را به فرزندان خود انتفال می‌‏دهند. بالا بودن همزمان سن زن و مرد، خطر نقص هنگام تولد را افزایش می‌دهد. خطر ابتلا به سندرم داون را می‌توان به عنوان یک مثال مهم در نظر گرفت؛ خطر زایمان کودک مبتلا به سندرم داون با افزایش سن زنان بالا می‌رود. تحقیقات انجام‌شده در بیش از ۳۰۰۰ کودک، نشان داده است که وقتی زن در سن ۳۵ سالگی یا بیشتر از آن قرار دارد، سن مرد اهمیت بیشتری برای باروری پیدا می‏‌کند، به ویژه این شرایط در زمانی که سن زن ۴۰ سال یا بالاتر باشد، باز هم بیشتر می‌شود.بهترین راه حل برای مردانی که مشکوک به داشتن مشکلات باروری هستند، این است که آزمایش‌های لازم را به صورت مستمر انجام دهند تا ابتدا از نداشتن مشکل مطمئن شوند؛ پدران مسن‌تر با احتمال بیشتری برای داشتن فرزندی با مشکلات زیر روبه‌رو هستند:اوتیسماختلال دوقطبیروان‌گسیختگی یا اسکیزوفرنیآكندروپلازی (achondroplasia)؛ شايع‌ترين علت كوتاهي قد در انسانلوسمی در دوران کودکیبا اینکه مردانی حتی در 95 سالگی هم بچه دار شده اند اما حقیقت این است که بعد از 41 سالگی شانس پدر شدن به سرعت کاهش می یابد. بعد از 45 سالگی وضعیت واقعا بدتر می شود و مردانی که تاکنون صاحب فرزند نشده اند، باید حتما در این مورد فکر کنند. در فاصله بین 41 تا 45 سال احتمال پدر شدن از 60 به 35 درصد کاهش پیدا می کند و همین موضوع نشان می دهد افزایش سن چه تاثیری روی کیفیت اسپرم ها دارد.مطالعات مقایسۀ تعداد اسپرم‌های با قابلیت شنای خوب در مردان بین ۳۰ تا ۳۵ سال با مردان بالای ۵۵ سال، کاهش ۵۴ درصدی تحرک اسپرم را با افزایش سن نشان می‌دهد. همچنین پرهیز از رابطۀ جنسی می‌تواند کیفیت مایع منی را کاهش دهد و رابطۀ جنسی مکرر منجر به ایجاد اسپرم‌های سالم خواهد شدبهترین راه حل برای مردانی که مشکوک به داشتن مشکلات باروری هستند، این است که آزمایش‌های لازم را به صورت مستمر انجام دهند تا ابتدا از نداشتن مشکل مطمئن شوند؛ برخی مردان ممکن است بیماری‌هایی مربوط به بیضه داشته باشند که از آن بی‌اطلاع هستند و در آینده می تواند مشکلات جدی ای برای آنها ایجاد نماید. به عبارت دیگر مردان باید ارزیابی اسپرم را جدی بگیرند.نویسنده: حسین واثقی دودران / دکتری تخصصی فیزیولوژی تولید مثل