سردار آزمون

تقلب در شریفآموزش دانشگاه حدود ۷۰ کارمند دارد که در وقت امتحانات برای مراقب ایستادن کمک می‌کنند. جالب است بدانید «مراقب» بودن شغل مجزایی در دانشگاه به شمار نمی‌رود، یعنی اداره خدمات آموزشی به عنوان «مراقب آزمون» کسی را استخدام نمی‌کند. کسانی هم که در موقع امتحانات به عنوان مراقب بالای سر بچه‌ها می‌آیند، همگی از کارمندان اداره خدمات آموزشی دانشگاه هستند. سری به مراقب‌های سابقه‌دار شریف زدیم. کسانی که به اذعان آموزش و البته خیلی از دانشجوها از خبره‌های حوزه کاری‌شان هستند و هر ترم کلی تقلب می‌گیرند. با پنج سوال زیر سراغ آنها رفتیم.۱. از چه سالی مراقب هستید و به طور میانگین ترمی چند تقلب می‌گیرید؟۲. رایج‌ترین تقلب‌های دانشگاه کدام‌اند؟۳. دخترها بیشتر تقلب می‌کنند یا پسرها؟۴. بامزه‌ترین تقلبی که تا حالا گرفتید چه بوده؟۵. خاطره جالب از دوران کاری که درباره تقلب باشد؟تهدیدم کردندجواد احمدیان، مسئول آزمایشگاه مواداز باسابقه‌های دانشگاه که خودش می‌گوید زمانی که شریف استخدام شده، ما هنوز به دنیا نیامده بودیم. لهجه شیرینی دارد و «حقیقتا» و «یقینا» و قیدهایی از این‌دست تکیه‌کلام‌هایش هستند. مراقب باتجربه‌ای است و تنها شاید بشود وقتی مراقب است به پشتوانه کندی عکس‌العمل ناشی از کهولت سن جلویش تقلب کرد.۱. نیمه دوم سال ۴۷ به عنوان کارمند فنی ولی در کل حدود ۱۸-۲۰ سال است که مراقب هستم.۲. صفحه آ۴ پشت دفترچه‌ها می‌گذارند تا وقتی مراقب حواسش نیست، سرش بدهند جلو و بخوانند. ما اول امتحان بارها اعلام می‌کنیم که کیف و کتاب و جزوه را بیاورید جلو و موبایل هم خاموش و کنارتان نباشد ولی وقتی رعایت نمی‌کنند، بهمان برمی‌خورد. اولش تذکر می‌دهیم که مهندس خودت را جمع‌وجور کن، حواس‌مان ست ولی وقتی تکرار می‌شود، مجبوریم گزارش کنیم.۳. حقیقتا پسرها. یادم می‌آید روزی خانمی سر امتحان به من گفت می‌شود به من دستمال کاغذی بدهید. در تالار دستمال نبود و به احترام ایشان رفتم و از جای دیگری برایش آوردم. بعدش فهمیدم نگو با این کار می‌خواست من را فریب دهد. تقلب دستش بود و می‌خواست بلافاصله پس از رفتن من با بغل‌دستی‌اش جابه‌جا کند که البته همه‌شان را گرفتم. خیلی‌ها هم می‌گذارند داخل جامدادی‌شان که اگر ببینم، آن را هم گزارش می‌کنم ولی می‌گویم استفاده کرده یا نکرده.۴. تقلبی از یک دخترخانم گرفتم که برگه را گذاشته بود زیر ران پایش! اول دیدم و بهش گفتم بهتره بری اونور بشینی! گفت اینجا راحت‌ترم! گفتم من بهتر می‌دونم، شما جابه‌جا بشید! گفت نه! گفتم زیر پات چیه؟ گفت که می‌گم هیچ‌چی نیست. اگه خیلی اصرار داری چک کن! گفتم من که نمی‌توانم پای شما را بلند کنم. به یکی از همکاران خانم‌مان گفتم که بیاید و موضوع را رسیدگی کند. اینها را باید حتما گزارش کرد.۵. سر یکی از امتحانات از دانشجویی که برای دانشکده خودمان بود و می‌شناختمش تقلب گرفتم. بعد هنگام تحویل تقلب کلی پرروگری کرد و کار به جایی رسید که آخرش گفت باشه، بیرون حسابت رو می‌رسم! با خودم فکر می‌کردم که اگر عصر وقتی داشتم می‌رفتم بیرون از جلو حمله کرد، می‌توانم حریفش شوم ولی نکند از پشت بیاید یقه‌ام را بگیرد. باورتان نمی‌شود ولی تا یکی دو روز با یکی از همکارانم تا دم مترو می‌رفتم. البته خدا را شکر اتفاقی هم نیفتاد.دانشجوها خون‌سردندمحمد یکتاپورمسئول تالارهاهمان آقایی که همیشه می‌آید لیست شماره صندلی دانشجوها را موقع امتحان می‌زند و می‌گوید سریع باشید. همان آقایی که بعضا وسط‌های امتحان می‌آید به هر تالار سرکی می‌کشد و دانشجوها را برانداز می‌کند. همان آقا کسی نیست جز محمد یکتاپور که برخلاف ظاهر غلط‌اندازش، آن‌گونه که در امتحان‌ها سخت و خشن نشان می‌دهد نیست. این را می‌شود از زمان مصاحبه‌مان که بیشتر به شوخی و خنده گذشت فهمید.۱. از سال ۷۰ کارمند دانشگاه هستم ولی از ۸۱-۸۲ آمده‌ام به تالارها. بیشتر دوخت سربرگ‌ها را انجام می‌دهم و شماره صندلی‌ها را می‌زنم ولی مراقب هم می‌ایستم. چند سالی‌ست تقلب خیلی کم شده، یعنی می‌توانم ادعا کنم ۸۰درصد کمتر از سال‌های قبل.۲. بیشتر حس می‌کنم تقلب در کاغذ می‌نویسند و می‌آورند. منتظر می‌شوند تا مراقب حواسش پرت شود و موقعیت فراهم شود تا بتوانند استفاده کنند. چشم و هم‌چشمی‌ها را اصولا فقط تذکر می‌دهم یا جایشان را عوض می‌کنم. بچه‌ها خودشان هستند که کاری می‌کنند چشم مراقب بگیردشان، وگرنه کسی با دانشجوها دشمنی ندارد. البته ماشاءالله دانشجوهای ما خیلی خونسردتر از این حرف‌ها هستند.۳. دخترها. بیشتر خانم‌ها کاغذهای خیلی کوچک می‌نویسند و می‌گذارند زیر برگه. یادم می‌آید یکی‌شان را گرفتم و وقتی به استادش نشان دادم، گفت تو از کجا اینها رادیدی!۳. صبح امتحان بود. حدود پنج شش سال پیش فکر کنم. داشتم تالارها را قبل از امتحان می‌گشتم که دیدم یک دانشجویی که اتفاقا قد بلندی هم داشت، صندلی گذاشته بود جلوی تخته و با گچ داشت بالای آن می‌نوشت! گفتم آقا چی کار می‌کنی؟ امتحان داری؟ گفت آره. گفتم پس حتما داری یک کاری می‌کنی، مجبورش کردم پاک کند. فرمول بود فکر کنم.۵. چند وقت پیش سر یکی از امتحانات فوق بود، یکی یکی داشتم دانشجوها را چک می‌کردم که یکی گفت کارت دانشجویی ندارم. گفتم یه کارت شناسایی دیگه بده، گفت هیچ‌چی ندارم. آن موقع مثل الان لیست‌ها با عکس نبود ولی خب ما در بایگانی لیست عکس‌های بچه‌ها را داشتیم. گفتم می‌روم چک می‌کنم. همین‌طور داشتم ردیف‌های دیگر را چک می‌کردم که دیدم سر جایش نیست. به استاد گفتم چی شد؟ گفت برگه‌اش رو گذاشت برود دستشویی. گفتم اجازه نمی‌دادید. بعد دیدیم غیب شده. البته چون اسم و شماره دانشجویی‌اش را داشتند بعد خواستندش.از تقلب گرفتن لذت می‌برمعلی بیاتمسئول انتشارات دانشکده مکانیکپشت سبیل چخماقی و قیافه جدی‌اش مرد خوش‌مشرب و خوش‌خنده‌ای است. به گفته خودش از آن مراقب‌های سفت و سخت دانشگاه است. به کسی رحم نمی‌کند و تا ببیند کسی تقلب می‌کند، کار طرف را می‌سازد. موضوعی که خودمان هم بعد مصاحبه کاملا به آن اشراف پیدا کردیم. به نظر می‌رسد وقتی آقای بیات مراقب‌تان باشد، دو راه دارید؛ یا باید خیلی حرفه‌ای باشید یا کلا باید بی‌خیال تقلب شوید.۱. من از سال ۶۷ در اینجا هستم که از همان موقع هم مراقب بودم. البته ابتدا مراقب ولی الان بیشتر رابط مراقب هستم. تعداد تقلب هم بستگی دارد ولی میانگین ترمی دو سه تا می‌گیرم. دیگر به جایی رسیدم که می‌فهمم چه کسی قصد تقلب دارد. آنهایی که زیاد ما را نگاه می‌کنند، مشخص است ریگی توی کفش‌شان است و نشانه‌اش این است که هی این‌ور و آن‌ور را نگاه می‌کنند. در کل مراقب سخت‌گیری هستم و موقعی که تقلبی را می‌گیرم فوق‌العاده لذت می‌برم!۲. کاغذهای خیلی کوچک درست می‌کنند و پسرها می‌گذارند داخل جیب پیراهن‌های مردانه‌شان و دخترها هم (می‌خندد)، آنها هم می‌نویسد می‌گذارند لای برگه پاسخ‌نامه‌شان (با دست خودش نشان می‌دهد) به طوری که وقتی ورق می‌زنند، تقلب را بتوانند استفاده کنند. من خودم برای جلوگیری از این روش تا می‌توانم پاسخ‌نامه‌های زرد و کاهی‌طور را برای امتحان آماده می‌کنم، چون اغلب برگه‌تقلب‌های این بچه‌ها سفید است و لای برگه کاهی زرد به خوبی دیده می‌شود و می‌شود به راحتی مچ‌شان را گرفت!۳. (فکر می‌کند) راستش من بیشتر از پسرها گرفتم تا دخترها۴. دانشجوها سال‌بالایی که می شوند، زرنگ‌تر می‌شوند. یادم است یک بار در هال تالارها بودیم. همه را حضور و غیاب کردیم و چند دقیقه که گذشت دیدم یکی می‌خواهد با سوال و پاسخ‌نامه برود بیرون. تیز رفتم گرفتمش، گفتم چرا دفترچه‌ات را نمی‌دهی؟ تیک حضور و غیاب را خورده بود. می‌خواست پاسخ‌نامه‌اش را ببرد که لابد بعد امتحان بگوید من علامه دهر بودم و بیست می‌شدم، منتها تو برگه‌ام را گم کردی! معرفی‌اش کردم به استاد و بعدش افتاد به زمین و کلی گریه و التماس. یا جدیدا هم تقلب جالبی از بچه‌های کیش گرفتم. روی برگه سوالات جواب‌ها را می‌نوشتند و بین هم جابه‌جا می‌کردند. بعد از دست‌خط‌هایشان فهمیدم و گرفتم‌شان.۵. یک مصطفی نامی بود در اینجا از دوستان‌مان که با هم حسابی رفیق بودیم و فوتبال بازی می‌کردیم. نزدیک پایان‌ترم بود که سه‌تا تراول صدتومانی از همین سبزهایی که دیگر الان نیست، گذاشت لای دفترش و آمد اینجا. با کلی مقدمه‌چینی و اینکه من چند ترم است دارم رد می‌شوم و اگر رد بشوم خودکشی می‌کنم و این حرف‌ها. بعدش تراول‌ها را نشانم داد و گفت اگر می‌شود سؤالات امتحانی فلانی و فلانی را به من بده و صدایش را هم در نیاور. تراول‌ها را که دیدم دستش را گرفتم و دوتا ماچش کردم و گفتم آقا مصطفی! درسته ما باهم رفیق‌ایم ولی دیدی پزشک‌ها سوگندنامه می‌خونند؟ ما هم دقیقا همون سوگندنامه رو خوندیم، وگرنه منم از سه‌تا صدی که می‌خوای بدی، بدم نمیاد!استاد بخشید، تو چی می‌گی؟مصطفی کریمی، معاون رئیس اداره خدمات آموزشیما معقتدیم کسانی که تقلب می‌کنند، اسم‌شان متقلب نیست بلکه متخلف‌اند.نیروهایی که سر جلسه می‌فرستیم را کاملا توجیه می‌کنیم. من خودم یک فرمی درست کردم که وقتی کسی مراقب می‌شود، می‌دهم که بخواند و حتی به شوخی می‌گویم ازت امتحان می‌گیریما.روند تقلب گرفتن در شریف این‌گونه است که مراقبین ما به محض رویت تخلف کارت دانشجویی را می‌گیرند. گرفتن کارت هم صرفا برای این است که فرد خاطی بعد امتحان بیاید اینجا، وگرنه به مراقبین گفتیم اگر کسی مقاومت کرده ابدا با او وارد بحث نشوند. بعضا در جلسه اگر صدایی بلند و کوتاه می‌شود، صرفا برای مقاومت دانشجوهاست. کارت دانشجویی ندادن هم دغدغه‌ای نیست. ما خودمان اینجا لیست و شماره دانشجویی داریم و به راحتی شناسایی می‌کنیم. موردی داشتیم که فرد بددهنی کرد اما ما هیچ‌گونه برخوردی با او نداشتیم. البته خود آن فرد هم بعدش آمد عذرخواهی.وظیفه ما گزارش کردن تخلف به کمیته انضباطی است و ما نقشی در بخشش و عدم آن نداریم. فرد متخلف می‌آید دایره امتحانات و ما فرم را می‌دهیم بهش. می‌تواند نظر بدهد و درباره کارش توضیح بدهد. در قسمت دیگر فرم استاد می‌تواند با موارد «گزارش فوق مورد تأیید است/ مورد تأیید نیست/ اطلاعی نداریم» پیشنهاد خودش را به کمیته انضباطی بدهد.سال‌های پیش منوال این‌گونه بوده که کسانی را که تقلب می‌کردند، می‌آوردند اینجا و تعهدی ازشان گرفته می‌شد و یک امضا که فلانی اگر دوباره تکرار کنی، پیوست می‌شود و می‌گذاریم داخل پرونده‌ات و بعد هم خداحافظ ولی حدود یک سال است قوانین جدی‌تر شده است. ولی با صحبت‌هایی که با دکتر سعادت (معاون آموزشی دانشگاه) شد، ایشان تأکید کردند که بررسی وضعیت این موارد بر عهده کمیته انضباطی است. آنها هستند که باید تشخیص بدهند که می‌بخشند یا نه. در مورد آینده متخلفین هم باید بگویم ما از کمیته انضباطی خواستیم که نتایجش را بدهد ولی چون محرمانه است تا به حال به ما اطلاعی نداده. به نظرم بیشتر موارد به درج در پرونده ختم می‌شود.اینکه می‌گویید بعضی‌ها به شکل دیفالت جامدادی دانشجوها را می‌گردند، کار درستی نیست و خودجوش این کار را می‌کنند. بعضی موقع‌ها به یکی می‌گویی برو فلانی را بیاور، یارو می‌رود سرش را می‌برد و می‌آورد. داستان این مورد هم همین است. این جامدادی خودش یک معضلی است. بعضا دانشجوها خلاصه‌نویسی کردند و توی جامدادی‌شان است. شما یک‌بار جامدادی را باز می‌کنی و خودکار برمی‌داری که بنویسی. نهایتا یک‌بار تمام می‌شود و دوباره برمی‌داری ولی یکی که دائما با جامدادی‌اش بازی می‌کند، دیگر مراقب حق دارد جامدادی‌اش را چک کند.رایج‌ترین تقلب در شریف برگه داشتن سر جلسه است. البته یک روشی هم جدیدا مد شده که عکس از جزوه می‌گیرند تا سر امتحان گوشی را دربیاورند و نگاه کنند. هر ترم با احتساب میان‌ترم‌ها چیزی حدود بیست‌تا سی‌تا تقلب داریم در دانشگاه.تقلب گرفتن از خانم‌ها خیلی سخت شده. با احترام کامل به همه کسانی که حجاب کامل دارند، باید اشاره کنم بعضی از خانم‌ها هستند که سر امتحان با چادر می‌آیند، در صورتی که با مقایسه افرادی که در دانشگاه می‌بینیم، به نظر می‌رسد این تعداد از دانشجوها فقط در امتحان چادر دارند! یک‌بار خانمی چادری را در یکی از تالارها دیدم که به جای اینکه مستقیم به برگه‌اش نگاه کند، نگاهش کمی کج‌تر بود. من دم در تالار سه بودم. بیشتر دقت کردم و با پیگیری رد چشمانش دیدم زاویه‌ای که نگاه می‌کند کمی تندتر است. رفتم بالاسرش ایستادم و به واسطه اینکه خانم بوده یکی از همکاران خانم‌مان را فرستادم که بگردد. همکارم گفت چیزی نیست. گفتم خوب بگرد. دیدیم زیر چادرش چهار پنج‌تا برگه آ۴ داشت. البته باز هم تأکید می‌کنم که موارد این‌چنینی که از چادر استفاده ابزاری می‌شود، استثناست.تقلب کردن با گوشی کار بسیار سختی است. اولا اینکه تالارها همه موقع امتحان دستگاه قطع‌کن دارند، یعنی آنتن و وای‌فای و اینها همه کور می‌شوند و به این روش نمی‌توان مثلا عکس گرفت و برای هم فرستاد. حتی من به دانشجوها توصیه می‌کنم که مثل ما سر امتحان گوشی‌هایشان را خاموش کنند، چون که این قطع‌کن‌ها بسیار قوی هستند و می‌توانند آسیب بزنند به تلفن همراه. دوما درآوردن گوشی هم کار دشواری است. هر سالن دو تا مراقب دارد که وقتی یکی پایین است، آن یکی بالا راه می‌رود و بالعکس.نکته‌ای مهمی که خوب است اشاره کنم، همکاری استادهاست. ما تابع نظر استادان محترم هستیم. آنها بگویند اپن‌بوک، ما هم می‌گوییم اپن‌بوک. آنها بگویند استفاده از ماشین حساب مجاز، ما هم می‌گوییم مجاز، متنها وقتی ما از کسی تقلب می‌گیریم و استاد می‌گوید مطرح نشود یا بی‌خیال، می‌شود یک بام و دو هوا. اینجاست که باعث می‌شود دانشجو بگوید استاد بخشیده تو چی میگی؟متقلب‌ها میانگین نمره را تغییر می‌دهنددکتر میرصادقی، استاد دانشکده ریاضیمن به عنوان استاد این دانشگاه باید معیار سنجشی داشته باشم که به وسیله آن بفهمم دانشجویم درسش را بلد است یا نه. اگر بلد است، این یادگیری‌اش در چه حدی است. بنابراین، نمره و مدرک قرار است نشان‌دهنده میزان سواد و توانایی دانشجوی من باشد. مدرک دانشگاهی هم که سرجمع نمره همین تک‌درس‌هاست، به عنوان تضمینی معتبر برای این است که مثلا وقتی یک مهندس عمران می‌رود داخل صنعت، خانه‌ای که می‌سازد، خراب نشود سر مردم! پس به نظرم نمره گرفتن برای کسی که مهارت علمی آن درس را ندارد، موضوع درستی نیست. دقیقا مثل این است که من به شما تضمین امانت‌داری کسی را بدهم که حتی یک‌بار هم با او برخوردی نداشته‌ام.از طرفی تقلب می‌تواند شرایطی را به وجود آورد که در آن فردی که کمتر درس خوانده نمره‌اش از کسی که درس را بلد است، بیشتر شود. شاید در ابتدا این‌طور فکر کنید کسی که تقلب کرده، کاری به کار دیگران ندارد. نمره‌اش را گرفته و در کل لطمه‌ای هم به دوستانش نزده است اما باید به این موضوع دقت کنید که سیستم نمره‌دهی الان به گونه‌ای است که میانگین نمره کلاس مطرح است. برای همین کسی یا کسانی که تقلب می‌کنند، می‌توانند در شرایط ناعادلانه‌ای میانگین نمره تک‌درس را به شکل کاذب بالا ببرند. کسانی را تصور کنید که همین درس را فقط برای پاس کردن گرفته باشند. در این شرایط، آنها لطمه بزرگی خواهند دید و ممکن است با اینکه تلاشی معادل پاس کردن انجام دادند ولی در نهایت بیفتند.شرایط دیگری را در نظر بگیرید که استاد یک امتحان نامتعارف با سوالات دشوار گرفته است. اگر همه دانشجوها همان امتحان نامعقول را به شکل طبیعی امتحان بدهند، دیتاهایی که از نمره‌های آنها به دست می‌آید، می‌تواند بیانگر خیلی از مسائل مهم در سطح دانشکده باشد، هم برای استاد درس هم برای معاون آموزشی دانشکده و کلی سیاست‌گذاری که به تبع آن می‌شود. در صورتی که عده‌ای با تقلب می‌توانند تمام این معادلات را برهم بزنند.روزنامه شریف/ شماره ۶۰۶