شباهت من و مارهای مدوسا (گاه بی گاهان- چهارده)

به خودم می‌گویم باید کاری کرد... نه این که به هر طریقی... کاری خارج از کلافِ پیچ پیچِ عقده‌های کهنه... که اینک انگاری قرن‌ها است از هم گشوده یا پاره پاره شده لااقل...کاری که مستقیماً مربوط باشد به همین امشب...به این موقعیتِ تازه... و خانۀ جدیدی که به همین زودی و از راه نرسیده، مورد هجومِ یک دیانای شکارگر واقع شده...البته عجالتاً به طریقِ اضطرار و فی‌الفور از او فاصله گرفته‌ام... تا مؤمنانه پاس بدارم آینه‌ای را که خیالِ میکائیل را به این روشنی منعکس ساخته...ولی پیش از هر اقدامی... ناچار... و برای آن که به خودم مهلتی برای چاره‌جویی داده باشم، همان‌طوری بی‌حرکت می‌ایستم پشت به آدریانا و رو به بخاری دیواری... یعنی که مثلاً دارم گرم می‌کنم انگشتانِ دست‌هایی را که راستی دارد می‌لرزد...آدریانا با لحنی قهرآمیز و خشمناک، قاطعانه می‌گوید:«شب بخیر دکتر!... و... خداحافظ!»و من از همان کنجی که پناه گرفته‌ام، به آهنگی که می‌کوشم مهربان باشد و _علی رغم حال و هوای معذّبِ درونی‌ام- بی‌تکلّف، می‌گویم:«آدریانا خانم!... خواهش می‌کنم یک دقیقه بفرمایید بنشینید...»بعد برمی‌گردم و پشت به آتش می‌کنم و می‌بینم که او پس از لحظاتی تردید، پیش می‌آید و این بار می‌نشیند روی کاناپه روبه‌روی من...با نگاهی که نه از سرِ شرم، که انگاری برای نمایشِ خشمی خاموش، به زیر انداخته و حالتی که بیشتر به نظرم رنج‌دیده و شکست خورده می‌نماید تا عصبانی...بعد که مطمئن می‌شوم از استقرارِ او، صندلیِ چوبیِ پشتِ میز تحریر را برمی‌دارم... می‌گذارم آن طرفِ عسلی... و می‌نشینم روبه‌رویش... حتی کمی خم می‌شوم به جلو و سرم را پایین‌تَرَک می‌آورم، تا نگاهش که می‌کنم از موضعِ پایین دست باشد... نه آن‌طور که انگار زیرِ نظر گرفته باشم اش...می‌گویم:«قبل از هر سخنی می‌خواهم بدانید که من برای شما احترامِ بسیار قائلم خانمِ آدریانا!...»که می‌پرد وسط جمله‌ام...«وای از دستِ شما آقامعلّم‌ها!... حالا باز از آن حرف‌ها می‌خواهید شروع کنید... آخر صحبتِ من اصلاً چه ربطی دارد به احترام؟!...»قطعاً آدریانا حریفِ خام‌دستِ آسانی نیست که با سهل‌انگاری تلقی شود... باید بکوشم گرفتارِ مبارزۀ تن‌به‌تن با کلمات نشوم...که ظاهراً او در این عرصه نیز آزموده است...پس نفس‌ام را نگه می‌دارم و به خود دربارۀ مراقبت و حوصلۀ بیش‌تر تذکر می‌دهم... و فقط همان جمله‌ای را که این مدّت در ذهن مرتّب کرده‌ام، ادامه می‌دهم...«... ضمنِ اینکه سال‌های تاریکِ بسیاری پسِ پشت دارم و پیرتر از آن ام که خدای نکرده بخواهم به بانوی جوان و محترمی اهانت کنم یا آسیب بزنم... احتمالاً خودتان می‌دانید... من اینجا هستم که فقط یک فرصت مطالعاتی چندماهه را بگذرانم...»آدریانا با بی‌صبری سرش و یک‌دستش را توی هوا تکان تکان می دهد... طوری که انگار از خود در برابر هجوم گرد و غبار و یا حشراتی محافظت می‌کند...و با همان لحنِ پُرنیروی مطمئنِ آغازِ آشنایی‌مان... مخالف‌خوان و معترض... یک‌جور که گویی قدرتِ خود را بازیابی کرده باشد... مثلِ سپاهِ آمازون‌هایی از غربتِ فرسنگ‌ها فاصله‌ی تیره و تار... آن‌سان که هیچ امیدی برای آتش بس و مفاهمۀ زودرس برایم باقی نگذارد، سرم فریاد می زند:«کدام آسیب دکتر؟!... چه اهانتی؟!... چرا اینطور پیچیده‌اش می‌کنید؟... امان از این افکارِ پوسیده و پیش‌فرض‌های شرقیِ عقب‌افتاده!... اقلاًّ از شما با این همه تحصیلات و تجربه بعید است!... این همه مقدمه‌چینی برای یک امرِ طبیعیِ انسانی... آخرش هم لابد لقمه را بچرخانیم و از طرف دیگر بگذاریم توی دهانمان!... من خیلی مستقیم و بی‌کلک گفتم... قرار نیست کسی کسی را اذیت کند که!... خلاصه‌اش این است که شما یک مردِ خیلی جذّاب هستید و من یک زنِ بالغ و عاقل... که فقط خیلی خیلی طبیعی از شما خوشم آمده و دارم صاف و ساده به شما می‌گویم که دوست دارم بیشتر با هم آشنا شویم...»فکر می‌کنم در واقع او دارد کم‌کم آشکار می‌سازد که قطعاً از جمله صیادانی نیست که به این آسانی‌ها از طعمۀ خود چشم‌پوشی می‌کنند و در برابرِ چموشی‌های مذبوحانۀ صید در آستانۀ در دام افتادن، پیشتر از موعد، مأیوس و بی‌حوصله می‌شوند...این‌طور که ظاهراً خوب بلد است چطور باید در یک حملۀ تندِ لفظی، تحقیر و انتقاد و تمجید و پیشنهاد را به هم بیامیزد!....علی‌رغمِ آگاهیِ ضمنیِ روشن از وضعیتِ مضحک و دست و پاگیری که ادامۀ این مجادله و از این دست، در آن گرفتارم خواهد ساخت، به آهستگی پاسخ می‌دهم:«ولی خانمِ آدریانا!... شما حتی مرا درست نمی‌شناسید!... ما چند بار بیشتر تلفنی با هم صحبت نکرده‌ایم... و بنده دو سه باری بیشتر افتخارِ دیدار با شما را نداشته‌ام در واقع...»و او نفسش را صدادار، همراه با خنده‌ای که انگار طعنه آلود، می‌فرستد توی صورتم...«اوّلاً این که اصلاً شما به خودتان امکانِ شناختن و شناخته شدن می‌دهید؟؟!...»بعد از ارتفاعِ صدایش عجیب می‌کاهد و تقریباً زیرِ لب- طوری که غرولند کنان- می‌گوید:«دوّماً اینطورها هم که شما فکر کرده اید نیست... از بس پروفسور روبنیان دربارۀ شما حرف می‌زند!!...»قطعاً نتوانسته‌ام آثارِ هول و تکانی را که این ضربۀ نهایی، ناگهان بر من وارد آورده به موقع پنهان کنم...و طنزِ آشکارا ستمگرانۀ تیرِ نگاهِ شکارگرم- که اینبار شاید تنها از سرِ خشم و انتقام به‌سویم می‌افکند- گواهی می‌دهد بر این شکست...دیگر عقب نشینی می‌کنم... پس از چند لحظه انفعال و خیره ماندن بر حریف، برای پنهان‌سازیِ چشم‌هام از تیررسِ نگاهِ او، سرمی‌چرخانم که مثلاً ببینم شعلۀ اجاقِ دیواری آن طرف‌تَرَک خوب و آبی می‌سوزد...تا شاید او با آن زیرکیِ هول‌انگیزِ زنانه و آن مرام‌نامۀ بی‌پروای روشنفکرانه و جهانی‌سازی‌شده‌اش، آن چه را از نگاهِ من می‌خواند، طوری به سرعتِ نور، برابرِ چشمِ خودم برملا نکند...یعنی آن طور که خودم از شنیدن‌اش وحشت داشته باشم...پس میکائیل دربارۀ من با مُریدانش حرف می‌زند... آنقدرها که دختر مستقل و دنیادیده‌ای چون آدریانا، مرا یک مردِ خیلی جذّاب تصوّر کند...به محضِ آن که می‌توانم خودم را جمع و جور کنم، با همان لبخند که احتمالاً دیگر روی دهانم آماس کرده... و نگاهی که نگاهش نکنم... کمی به سمتِ او برمی گردم...«مثلاً ایشان چه چیزهایی دربارۀ من به شما گفته‌اند؟...»من می‌پرسم از او... با لحنی که می‌کوشم بیشتر رنگِ مهربانی و معلّمی و در عین حال بی‌اعتنایی داشته باشد و هیچ بازجویانه و بدبین و ضعیف هم به نظر نرسد... ولی احتمالاً شکست می‌خورم...صدای خودم را می‌شنوم ... خاکستری رنگ... لرزان... طوری که هم بسیار شکّاک و تردیدآلوده است... و هم به طریقی مزوّرانه، منفعل و پرخاشگر... و بزدلانه...می‌فهمم که قافیه را باخته‌ام...آدریانا دست بر سینه، تکیه داده به پشتیِ دیوان و از ارتفاعِ دانایی‌اش با نگاهی پیروزمند و مغرور، بر رازهای من طعنه می‌زند...بعد با همان حالت مسخره‌آمیز و ستمگرانه می‌گوید:«ریزه‌کاری‌ها را که فکر نکنم بخواهید از دهانِ من بشنوید... ولی خبر خوش این که در مجموع، پروفسور از جزئیاتِ سلایق و عقاید و نیازهای شما به من حرف‌هایی گفته‌اند...»نه دیگر چه پاسخی دارم که بگویم... فقط راستی نمی‌دانم... میکائیل... که بر ظرایفِ احوالاتِ من از خودم آگاه‌تر است، از سرِ چه مصلحتی، این تجسّمِ پیوندِ گروتسک‌وارِ مدوسا[1] و آرتمیس را به سوی من فرستاده است...که با تیغِ شمشیرِ بی‌ترحم‌اش، مغاکِ تیرۀ دلم را بگشاید و با مارهای زهرآگینِ گیسوانش لابه‌لای زخم‌های کهنۀ خاطرم بپیچد...نه دیگر حرفی نمی‌زنم...و آدریانا هم بی‌توضیحِ بیشتری بلند می‌شود و می‌رود...تا من تنها بمانم... با خارخارِ مبهمِ عذابِ وجدان...که نتوانسته‌ام بزرگوارانه و زاهدنمایانه... نقطۀ پایانی خوش و مهربان و اخلاقی بگذارم، بر قصه‌ای که میانِ ما رفت...بعد بالاپوشم را روی جارختی، نزدیکِ در، و کفش‌هام را زیرِ نیمکت... و پاهای دردناکم را روی پاتختی رها کنم... و بگذارم تن و جانِ منجمدم در تماشای آتش، نرم‌نرم ذوب شود...و باز مادرم پیداش شود چه به موقع... و سرم را بر دامانِ گلبارانِ خود بگیرد... و بگوید:«حالا این اشک‌های دانه دانه برای چیست پیشیِ من؟!...»[1] از اسطوره های یونان به چهره زنی با موهای مار مانندقسمت قبلقسمت بعد