سخت‌گیری نابجا ممنوع

سخت‌گیری نابجا ممنوعگاه مشاهده می‌شود برخی خانواده‌های متدیّن با نیّت خیر و به قصد اصلاح ولی متأسفانه به غلط، با اعمال فشار و محدودیّت‌های بیجا به جای تربیت صحیح دینی، فرزندان و خانواده خود را از دین زده می‌کنند؛ مثلاً فرزند جوانشان را مجبور به تراشیدن موهای سرش می‌کنند و این جوان وقتی با این قیافه میان دوستانش حاضر می‌شود و مورد تمسخر قرار می‌گیرد، هم از خانواده دور می‌گردد و هم از آموزه‌های به ظاهر دینی شدیداً فاصله می‌گیرد.ما حقّ نداریم سخت‌گیرتر از خدا و پیغمبر باشیم:‌«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ‏ يَدَيِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ».(ای مؤمنان! از خدا و رسول پیشی نگیرید!)درست این است که حلال خدا را نباید حرام کرد، چه اینکه حرام خدا را هم نباید حلال کرد؛ آنچه وظیفه ماست بیان شفّاف حرام و حلال است؛ البته اگر مایلیم رعایت بیشتری صورت بگیرد، موارد آن را باید با بیانی مشفقانه و نه با اجبار به همراه تشویق مطرح کنیم.روش صحیح برخوردکسی نقل می‌کرد پدر ما روحانی بود و همیشه به ما می‌گفت:«فرزندان من! شما در زندگی آزادِ آزاد هستید، هر کاری می‌خواهید بکنید، بکنید، فقط یادتان باشد مرتکب حرام نشوید!»می گفت:‌ همین احساس آزادی باعث شد ما در زندگی همیشه احساس آرامش داشته باشیم و خود به خود در مسیر صحیح قدم برداریم و به دین و تدیّن علاقه‌مند باقی بمانیم.ممکن است هر یک از ما رعایت‌ها و سلوکی مخصوص به خود داشته باشیم؛ ولی حقّ نداریم خانواده را به این امور اجبار کنیم، تا وقتی که خودشان به این نتیجه برسند که چنین اموری را باید رعایت کنند. نقل شده یکی از علمای وارسته همواره به شاگردان عرفانی خود توصیه می‌کرد خانواده‌تان را مجبور به رعایت چیزهایی که خودتان ملتزم به آن هستید، نکنید. خودتان فیلم و سریال نگاه نکنید، ولی خانواده را مجبور نکنید که آنها هم نگاه نکنند؛ مگر اینکه خودشان به این نتیجه برسند.نمونه‌هایی از سیره و روش اهل بیت(عهم) را ببینید تا متوجّه شوید، دیدگاه ما چقدر با آنها متفاوت است و این تفاوت، نتیجه بی‌اطلاعی ما از روایات اهل بیت(عهم) است.حَکَم بن عُیَینه می‌گوید: امام باقر(ع)را دیدم در حالی که لباسی قرمز رنگ بر تن کرده بودند، [آن را ناپسند شمردم و به همین دلیل] نگاه تندی به ایشان کردم؛ حضرت متوجّه شدند و فرمودند:‌ ای ابا محمد! پوشیدن این لباس حرام نیست! سپس این آیه را تلاوت فرمود:«قُلْ مَنْ حَرَّمَ‏ زِينَةَ اللَّهِ‏ الَّتِي‏ أَخْرَجَ‏ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ‏».برخی از ما متدیّنان امروزه چقدر از جوانان را به دلیل پوشیدن رنگ‌های شادی که هیچ مفسده‌ای ندارد، سرکوب و از دین بیزار کردیم! دقیقاً‌ ما هم همان دیدگاه حکم بن عیینه را داریم که مخالف با دیدگاه امام باقر(ع) است؛ علّت آن هم بی‌اطلاعی از سنّت وسیره اهل‌بیت(عهم) و مطالعه نکردن روایات ایشان و چیدمان سیستم فکری و جهان‌بینی خود بر اساس رادیو و تلویزیون و مجلاّت و ماهواره و سخنان غیر معصوم؟عهم؟ است. البته در باب آداب و شرایط پوشش باید بحث‌های دقیقی در روایات اهل‌بیت(عهم) صورت بگیرد؛ ولی اجمالاً لباس اگر به لحاظ رنگ و مدل لباس شهرت نباشد، مانعی ندارد.نقل شده سُفیان ثوری در مسجد الحرام امام صادق(ع) را دید در حالی که لباسی گران‌قیمت و نیکو بر تن داشت؛ با خود اندیشید که نقطه ضعفی از امام گیر آورده و می‌تواند حضرت را توبیخ کند؛ به همین دلیل به حضرت نزدیک شد و گفت: ای پسر رسول خدا! نه پیامبر(ص) و نه علی(ع) و نه هیچ‌یک از پدرانت چنین لباس فاخری نمی‌پوشیدند!امام(ع) فرمود: زمان ما با زمان ایشان متفاوت است؛ آنها در زمانی به سر می‌بردند که مسلمانان در سختی زندگی می‌کردند؛ امّا امروز چنین نیست و دنیا بر مؤمنان سهل گرفته و در این میان مؤمنان سزاوارترند به استفاده از آن، سپس این آیه را تلاوت کردند:«قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ‏».نیز روایت شده کسی از امام (ع) درباره لباس سؤال کرد، حضرت در ضمن پاسخ فرمودند:«الْبَسْ وَ تَجَمَّلْ، فَإِنَّ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ(ع) كَانَ يَلْبَسُ الْجُبَّةَ الْخَزَّ بِخَمْسِمِائَةِ دِرْهَمٍ‌ و الْمِطْرَفَ الْخَزَّ بِخَمْسِينَ دِينَاراً، فَيَتَشَتَّى فِيهِ فَإِذَا خَرَجَ الشِّتَاءُ بَاعَهُ وَ تَصَدَّقَ بِثَمَنِهِ‌ وتَلَا هَذِهِ الْآيَةَ قُلْ مَنْ حَرَّمَ‏ زِينَةَ اللَّهِ‏ الَّتِي‏ أَخْرَجَ‌…»(بپوش و زیباپوش باش؛ همانا امام سجّاد(ع) جبّه خز می‌پوشید که قیمتش پانصد درهم بود ولباسی دیگر از خزّ می‌پوشید که پنجاه دینار قیمتش بود؛ این لباس‌ها زمستانی بود و در زمستان می‌پوشید و وقتی زمستان تمام می‌شد آن‌ها را می‌فروخت و پولش را صدقه می‌داد، سپس این آیه شریف را تلاوت می‌کرد:‌ « قُلْ مَنْ حَرَّمَ‏ زِينَةَ اللَّهِ‏ الَّتِي‏ أَخْرَجَ‌…».)ملاک اسرافدر مورد لباس روایت شده اگر کسی ده لباس هم داشته باشد و هر دفعه یکی از آنها را بپوشد، اسراف نیست:«عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ:سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع) عَنِ الرَّجُلِ يَكُونُ لَهُ عَشَرَةُ أَقْمِصَةٍ يُرَاوِحُ بَيْنَهَا، قَالَ: لَا بَأْسَ.»‌بلکه اسراف آن است که انسان لباس بیرون و لباس میهمانی‌اش را در غیر جای خودش مثل داخل منزل یا هنگام کار بپوشد:«إِنَّمَا السَّرَفُ أَنْ تَجْعَلَ ثَوْبَ صَوْنِكَ ثَوْبَ بَذْلِك‏»(اسراف عبارت از آن است كه لباس نو [و آبرومندانه] را در جايى كهبايد لباس فرسوده [و لباس كار] پوشيد بپوشى.)بهره‌های اُخروی مخصوص مؤمنانگاه سؤال می‌شود اگر آخرت از آن مؤمنان است، کسانی که خدماتی قابل توجّه به جامعه بشری کرده‌‌‌ و در عین حال مؤمن هم نبوده‌اند، چه سرنوشتی در انتظارشان خواهد بود؟پاسخ این است که اوّلاً تعدادی از این افراد متدیّن بوده و هستند؛ ثانیاً تعدادی هم چه بسا از لحاظ عقیدتی مستضعف بوده و از جرگه کفّار خارج‌اند؛ امّا درباره کسانی که صددرصد کافر بوده و با علم و آگاهی ربوبیّت و الوهیّت خداوند متعال را نپذیرفته‌اند باید گفت: مطابق آیات قرآن کریم از یک سو بهره‌های اُخروی از آن مؤمنان است:«هِيَ لِلَّذينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ»و از سوی دیگر خداوند اجر هیچ کس را ضایع نمی‌کند: «إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا» (کهف: ۳۰)،نتیجه این است که خداوند متعال در دنیا اجر ایشان را به آنها می‌دهد تا در قیامت طلبی از او نداشته باشند. بنای خداوند بر این است که کفّار در دنیا به هر آنچه می‌خواهند برسند تا حجّت بر ایشان تمام شود و از آخرت بهره‌ای نداشته باشند، در مقابل مؤمنان به انواع ابتلائات مبتلا می‌شوند، تا هم به واسطه این رنج‌ها خطاهایشان تلافی شود و هم ایمانشان خلوص یابد.در کتاب علل الشرائع مرحوم صدوق(ق)از امام باقر(ع) روایت شده است دو فرشته از آسمان نازل شده، در هوا به یکدیگر برخوردند؛ یکی به دیگری گفت: مأموریّتت چیست؟ گفت: یکی از ستمگران هوس ماهی از دریای ایل کرده، مأمورم به دریای ایل بروم و ماهیان را به سمت‌ تور صیّاد این ظالم هدایت کنم تا آن کافر به آرزویش برسد:«بَعَثَنِيَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى بَحْرِ آيِلٍ أَحْشُرُ سَمَكَةً إِلَى جَبَّارٍ مِنَ الْجَبَابِرَةِ اشْتَهَى عَلَيْهِ سَمَكَةً فِي ذَلِكَ الْبَحْرِ فَأَمَرَنِي أَنْ أَحْشُرَ إِلَى الصَّيَّادِ سَمَكَةَ الْبَحْرِ حَتَّى يَأْخُذَهَا لَهُ لِيَبْلُغَ‏ اللَّهُ‏(عزه) الْكَافِرَ غَايَةَ مُنَاهُ فِي كُفْرِهِ»سپس از آن فرشته دیگر پرسید: مأموریّت تو چیست؟ گفت: مأموریّت من از تو عجیب‌تر است؛ خداوند مرا به سوی مؤمنی روزه‌دار و اهل تهجّد گسیل داشته که دعاها و روزه‌هایش نزد اهل آسمان معروف است؛ امروز هم روزه گرفته و من مأمورم دیگ غذایی را که برای افطار پُخته واژگون کنم تا امتحانی دیگر در جهت خلوص ایمانش داده باشد:«بَعَثَنِيَ اللَّهُ(عزه) فِي أَعْجَبَ مِنَ الَّذِي بَعَثَكَ فِيهِ بَعَثَنِي إِلَى عَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ الْمَعْرُوفِ دُعَاؤُهُ وَ صَوْمُهُ فِي السَّمَاءِ لِأُكْفِئَ قِدْرَهُ الَّتِي طَبَخَهَا لِإِفْطَارِهِ لِيَبْلُغَ‏ اللَّهُ‏ فِي الْمُؤْمِنِ مِنَ الْغَايَةِ فِي اخْتِبَارِ إِيمَانِهِ.»در روایتی آمده است: هرگاه مؤمن برای رسیدن به درجه‌ای در آخرت هنوز آماده نباشد یا گناهی در نامه اعمالش باقی مانده باشد، خداوند مرگش را سخت قرار می‌دهد تا بدان درجه برسد یا آن گناه از او محو شود‌ و در مقابل‌ کافر اگر خوبی در نامه اعمالش باشد، خداوند مرگش را آسان قرار می‌دهد تا به پاداش آن کار خیرش در همین دنیا برسد.از پیامبر اکرم(ص) روایت شده که دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر است:«الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ»؛کافر در بهشتش به هرچه بخواهد دست می‌یابد‌ و مؤمن هم در بهشتش هرچه اراده کند برایش آماده است.جهت تهیه pdf این کتاب کلیک کنیدجهت مطالعه نمونه این کتاب کلیک کنید