هایکوگرافی-هایگا رضا زواری

مجموعه‌ی هایکوگرافی-هایگا از رضا زواری شامل 30 اثر گرافیک دیزاین در قالب کتاب است که اخیراً تصاویری از آن در صفحه‌ی اینستاگرام هنرمند به نمایش گذاشته شد. فرم‌های ساده‌ی انتزاعی و هندسی با سطوح تخت، به همراه کلماتی بجا مانده از شعر هایکو - به گونه‌ای که در حین تماشای آثار، کلمات در ذهن مخاطب زمزمه می‌شود- همگی ملهم از احساسات درونی هنرمند؛ بصورت کاملا بداهه خلق شده است. سادگی و بی آلایشی در اجرا و پرهیز از پرداخت‌ جواهر تراشی، گویای این است که هنرمند تمایلی برای نمایش مهارت خود و فخر فروشی ندارد. او در پی ساختن تصویری چشم نواز نیست و چشم را مقصد غایی اثر نمی‌داند بلکه ذهن را نشانه می‌گیرد. مجموعه‌ی هایگای زواری را می‌توان همتای مدرن و نمونه‌ی ایرانیِ هایگای سنتی ژاپن (آثاری که در آن قطعه‌ای هایکو به همراه تصویری ساده با یک قلم مشترک ترسیم شده است) دانست. "تصویر9" هایگا روایت بصری و ادبیِ ساده‌ای از طبیعت است که "همچون حادثه‌ای کوتاه بصورت بداهه در یک آن شکل مناسب خود را می‌یابد. ایجاز آنها کامل بودنشان را تضمین و سادگی‌شان عمیق بودنشان را ثابت می‌کند. هنر هایکوگرافی، در عینِ قابلِ فهم بودن، در پی بیانِ هیچ چیز نیست. هرگز چیزی را وصف نمی‌کند: هنرِ هایکو ضدِ توصیفی است زیرا در آن همه‌ی حالاتِ شیء به گونه‌ای بلافصل، اسرارآمیز و پیروزمندانه به جوهری شکننده در آنچه ظهور می‌یابد، بدل می‌شود... - هایکو دارای خاصیتی شبح‌واره است و آن اینکه هرکس همواره تصور می‌کند می‌تواند به سادگی آثار هایکو همانندِ آن خلق کند." * کلمات مقطع و خط خوردگی‌ها؛ اشاره به نقص و نا تمام بودن دارد. نظریه زیبایی شناسی‌ نقص که ریشه در مخدوش‌های تعمدی هنر مصر و اتروسکن‌ها و همچنین هنر قرن 14 ژاپن دارد، در اثار زواری به گونه‌ای بدیع و هوشمندانه دیده می‌شود. او پیش‌تر در این باره می‌گوید: "چیزی برای فرار و گریز از تکرار الگوی یکنواخت زیبایی . مخدوش بودن‌ها نقوش عمدی هستند برای نمایش فلسفی محدودیت‌های کمال و…..." * خط نستعلیق، کلمات فارسی و همچنین عناصر بکار رفته در این مجموعه هایگا یادآور پیوند فرهنگی تاریخی میان ایران و ژاپن و هند است. ذات مشترک مرقعات خوشنویسی و سطرنویسی فارسی و ژاپنی و همچنین مفاهیم و الگوهای مشابه در ذن و بودیسم و عرفان و ادبیات ایرانی؛ نشان‌ از تاثیر جاده‌ی ابریشم و داد و ستد فرهنگی دیرینه میان این کشورها است. پیوندهایی که طی سالیان توسط سلیقه‌ی حاکمان و دین‌مردان و اعیان کمرنگ و فراموش شده است. هنرمند در آثارش می‌کوشد تا تونلی حفر کند از این بوم فرهنگ‌ها و راهی مستقل‌تر از جریان مرسومِ تحت فشار مد و ایدئولوژی و رسانه بجوید، ولو زیبایی دیکته شده‌ی مرسوم را نداشته باشند. زواری می‌گوید: "من شیفته‌ی ژاپن نیستم و فقط فکر می‌کنم بند و ربط‌هایی داریم. و میل ما به مرور و بازخوانی هنر و ادبیات ژاپن تجربه‌ی بدی نخواهد بود چرا که تکه پاره‌هایی از ما را می‌شود در هند و ژاپن جست که مددیار این روزگار فلک زده‌ی ما باشند."پ ن:- برش‌هایی از: رولان بارت، امپراطوری نشانه‌ها، ترجمه‌ی ناصر فکوهی، نشرِ نی، ۱۳۸۳- مجموعه‌ی ایده آل‌های از دست رفته، رضا زواری، 1398تصاویرمجموعه هایگا از صفحه‌ی اینستاگرام رضا زواری @reza.zavvariOur bodies Honeysuckle Knots یكی شامگاهِ پاییزی، می‌آید و می‌پرسد: «چراغ را روشن‌ كنم؟» ✿ در مِهی انبوه میانِ تپه و زورق چه چیز فریادمی‌شود؟ ❥• . Distant mountains Reflected in the eye of a dragonfly❥ كنارِ خانه‌یی ویران اَمرودبُنی شكوفه آورده، اینجا نبردگاهی بوده‌ است. ❣ Sparrows fly From scarecrow to scarecrow✿ The reddish soil colour pampas grasses. A few pieces.⁦⊙ توفان به جستجوی شکوفه‌های پراکنده می‌رود. (9) (Haiga) A little cuckoo across a hydrangea Yosa Buson(1716 - 1784)