انواع لید

لید های خبری غیر از محتوا و عناصر از نظر این که محور خبر یک یا چند موضوع باشد، به لید های یک موضوعی یا چند موضوعی تقسیم می شوند.لید یم موضوعی : در این نوع لید یک موضوع محور است. این نوع لید به مقوله های زیر تقسیم می شوند : 1ـ لید نقلی: این لید كه در آن سخن نقل می شود، به سه صورت نوشته می شود:الف) نقل قول مستقیم : این نوع لید در حالات ذیل به كار می رود :زمانی كه سخن شخص حساس است و باید سخنان او بدون دستكاری و عین كلمات بیان شود.در حالتی كه نقل قول مستقیم نشانگر شخصیت و طرز فكر گوینده است.در حالتی كه خبرنگار می خواهد سخن منبع خبری را عینا عرضه كند.در این لید در حد تصحیح اشتباهات دستوری به شرط آن كه معنی سخن عوض نشود، می توان جای برخی كلمات را عوض كرد، در غیر این صورت باید از لید غیر مستقیم استفاده شود.مثال: رییس جمهور گفت: (( امیدوارم بوش اشتباه خود را جبران كند.)) ب) نقل قول غیر مستقیم: در این نوع لید، نقل قول دستكاری می شود و گیومه در آن حذف می شود ولی مفهوم اصلا نباید تغییر كند. مانند:رییس جمهوری گفت با سرمایه گذاری های جدید در صنعت برق تا پنج سال آینده سه نیروگاه در كشور ساخته خواهد شد.در این نوع لید به جای گفت از واژه های دیگری چون اظهار داشت،اخطار كرد،فاش ساخت،ادعا كرد،هشدار داد، انتقاد كرد،یاد آور شد،ابراز داشت،درخواست كرد و … با توجه به بار معنایی هریك استفاده می شود. ج) نقل قول تاكیدی یا جزيی: در این نوع نقل قول بخش كوچكی از یك جمله گوینده را برداشت كرده و آنرا بكار می بریم كه این نشان از تاكید بر آن دارد، به این معنی كه یك یا دو كلمه را در داخل گیومه می بریم و برجسته می كنیم.مثال:رییس بانك مركزی امروز اعلام كرد اقتصاد كشور به سوی ((شكوفایی و رونق)) گام برمی دارد. 2ـ لید پرسشی: در این نوع لید پرسشی مطرح می شود كه هدف آن انگیختن توجه مخاطب است.باگذشت یك هفته از سال تحصیلی، دانش آموزان سیستانی می پرسند بالاخره كی كتاب های درسی به دستشان می رسد؟به گزارش خبرنگار ما از زابل،دانش آموزان هنوز كتابی برای مطالعه در اختیار ندارند. مسوول آموزش و پرورش زابل می گوید: مشكل نرسیدن كتاب هر ساله در این شهر تكرار می شود 3ـ لید عمقی و ساده: در این نوع لید، با خبرهای رو به رو هستیم كه یك كل را تشكیل می دهند ( ذكر مطلب كلی، لید ساده ایجاد می كند ) و ما جزیی از این كل را كه دارای اهمیت است برجسته كرده و به آن اشاره می كنیم، به این معنی كه اول به كل اشاره می كنیم و سپس جزء مهم آنرا برجسته می كنیم. این نوع لید بیشتر در قطعنامه ها، كنفرانس ها و جلسات بكار برده می شود._ مجلس لایحه طلاق را تصویب كرد كه براساس آن زنان مطلقه در نیمی از دارایی همسر سابق خود سهیم می شوند.تصویب لایحه طلاق: كلزنان مطلقه در نیمی از دارایی همسر سابق خود سهیم می شوند: جزء مهم._ لایحه مالك و مستاجر در شور دوم به تصویب رسید كه به موجب آن مالك می تواند پس از اخطار مستاجر خود را از خانه بیرون كند.لایحه مالك و مستاجر: كلمالك می تواند پس از اخطار مستاجر خود را از خانه بیرون كند: جزء مهم. 4-لید توصیفی:این نوع لید بیشتر درخبرهای هنری كاربرد دارد.18 میلیون دانش آموز با رفتن به كلاس درس، سال تحصیلی جدید را آغاز كردند. (ساده)در حالی كه باران پاییزی چهره شهر را تازه كرده است، امروز 18 میلیون دانش آموز مرحله دیگری از زندگی خود را آغاز می كنند. ( لید توصیفی) 5_ لید ضرب المثلی یا تمثیلی:سنگ بزرگ علامت نزدن است. وزیر جدید آموزش و پرورش گفت كه قصد دارد همه واجدالتعلیم های كشور را پوشش دهد.هر كه بامش بیش ، برفش بیشتر. این روزها كه كه ارتفاع برف در برخی در مناطق شهری به نیم متر رسیده است،هزینه پاروكردن برف ناگهان چند برابر افزایش یافته است. 6_ لید غیرمتعارف:در خبرهای ورزشی،حوادث و هنری كاربرد دارد.بازیكنان ایران كم آوردند و با بدنی مجروح ناچار شدند بازی با عربستان را نیمه كاره رها كنند. 7- لید تاریخچه ای:در این نوع لید تاریخچه خبر به گونه ای باید آورده شود كه خواننده متوجه نشود كه این مطلب از گذشته گفته شده است.وزیر كشور فرانسه دیروز استعفا كرد.لازم به یادآوری است كه وزیر كشور فرانسه به دلیل انفجار ماه گذشته در یك رستوران استعفا كرد.در این مثال باید “ لازم به یادآوری است ” را حذف و ادامه جمله را با جمله بالا تلفیق كرد.طریقه درست : در پی حادثه انفجار ماه گذشته در پاریس، وزیر كشور فرانسه دیروز ناچار به استعفاء شد.مردی كه 25 سال پیش همسرش را كه در خیابان فردوسی كشته بود، دیروز توسط ماموران دستگیر شد.نكته: مردی كه 25 سال پیش همسرش را كشته بود،سابقه خبر است كه گاهی از خود خبر مهمتر می باشد. وزیر بازرگانی در چابهار خبر از خرید كشتی های جدید داد، بدین ترتیب تعداد كشتی های تجاری ایران از 135 فروند فراتر می رود.وزیر بازرگانی در چابهار گفت: برای افزایش حمل و نقل امسال چند فروند كشتی دیگر خریداری می شود. (خبر ناقص می باشد، چرا كه سابقه خبر ( تعداد كشتی های قبلی ) در آن بیان نشده است.) لید های چند موضوعی :این لید ها در خبر هایی استفاده می شود که حاوی چند موضوع مهم است. این موضوعات جداگانه به نوعی با یکدیگر ارتباط دارند . همچنین این نوع لید ممکن است در میان اخبار و رویداد هایی به کار رود که در مناطق مختلف اتفاق افتاده است اما وجوه اشتراک دارند.1ـ لید قیاسی:در این نوع لید، در واقع دو خبر مورد قیاس قرار می گیرند.مانند:در حالی كه تهران باهیجده درجه بالای صفر روزهای پاییزی را می گذراند، اردبیل با هفت درجه زیر صفر به زمستان زودرس رسیده است.دامداران انگلیس برای جلوگیری از كاهش قیمت گوشت شصت هزار راس دام را كشتند؛ این در حالی است كه مردم برخی كشورهای جنوب از گرسنگی می میرند. 2ـ لید متراكم:در این نوع لید اطلاعات در یك سطح قرار دارند و نمی توان به آنها اولویت داد.در جریان سیل گرگان 400 نفر كشته شده، 100 میلیارد تومان خسارت برجای مانده و 5000 نفر از اهالی گلستان خانه خود را از دست دادند.3 ـ لید فهرستی: نكات هم ارز به صورت فهرست شده در لید آورده می شوند.مثال :هیات دولت در جلسه دیشب دو تصمیم سرنوشت ساز اتخاذ كرد:_ ایران در جنگ افغانستان بی طرف است._ مرزهای شرقی و غربی كشور بسته شد. ***چند نكته قابل توجهبهتر است كه لید را با حروف اضافه شروع نكنیم.در لید نباید از متذكر می شویم، یادآور می شود و گفتنی است استفاده شود، البته این افعال در خبر هم نباید استفاده شوند، چون نشان از گذشته و تكراری بودن مطلب دارد.نگارش لید خبر با توجه به عناصر خبری مندرج در آن یا شکل ارائه ی اطلاعات به چند دسته تقسیم می شود که یکی از مهم ترین آن ها لید های تک موضوعی است. همانطور که از نام لید تک موضوعی پیداست این لید تنها به یک موضوع می پردازد و به چند صورت مستقیم، عمقی، تشریحی، سوالی و نقلی هم قابل تنظیم است. بیشتر لیدهایی که در رسانه های خبری مورد استفاده قرار می گیرند لیدهای تک موضوعی هستند. لید مستقیم (ساده) :اینگونه لیدها چون لیدهای پاسخ دهنده به عناصر خبر هستند ساده و مستقیم به مهم ترین قسمت خبر می پردازند. لید مستقیم غالباً در خبرهایی استفاده می‌شود که موضوع آن ساده وخالی از پیچیدگی است و به همین علت می‌توان آن را به زبان ساده و در یکی دو جمله ‌بیان کرد. مثال: نمایندگان مجلس شورای اسلامی در نشست روز یکشنبه ماده یک طرح جرم سیاسی را به تصویب رساندند. لید عمقیلید عمقی برای اینکه موضوع به حد کافی روشن و قابل درک شود از لید ساده طولانی تر است اطلاعات بیشتری درباره رویداد ذکر می کند. مثال: نمایندگان مجلس شورای اسلامی در نشست روز یکشنبه ماده یک طرح جرم سیاسی را به تصویب رساندند. بر اساس این طرح که سال هاست مورد بحث احزاب و گروه های سیاسی قرار دارد توهین به رؤسای قوا و نمایندگان مجلس بدون قصد ضربه زدن به اصل نظام جرم سیاسی محسوب می‌شود. لید تشریحی و تحلیلیپرکاربردترین لید عمدتا در خبرهای سیاسی و اقتصادی و گزارش های خبری، لید تشریحی و تحلیلی است. این گونه لید بر اساس داده ها و اطلاعات خبری نوشته می شود. در این لید با بهره گیری از آگاهی ها و رویدادهای خبری متصل به هم و از مجموع آن ها می توان به تحلیلی مبنی بر واقعیات دست یافت و یک لید تحلیلی و تشریحی به مخاطب ارائه کرد. مثال: جنایت از نوع شیشه ای آن همچنان قربانی می گیرد و این بار مردی معتاد که دچار توهم ناشی از ماده مخدر شیشه بود در خیابان نارمک تهران در جنایتی هولناک همسرش را به بهانه حاضر نشدن بر سر سفره شام با ضربات چاقو به قتل رساند. لید سوالی یا استفهامی: لید سوالی یک پرسش مطرح می کند که باید جذاب و گیرا باشد و حس کنجکاوی و توجه مخاطب را برانگیزد. گرچه هر سوالی ممکن است برای مخاطب جالب نباشد اما باید دارای یکی از ارزش های خبری باشد تا برای مخاطب ارزش پیگیری داشته باشد.مثال: آیا واقعاً می خواهید بدانید سن بیولوژیکی شما چقدر است؟ دانشمندان در اسپانیا یک آزمایش خون جدید ابداع کرده اند که ظاهراً می تواند نشان دهد با چه سرعتی در حال پیر شدن هستیم و چقدر از عمر ما باقی است. لید نقلی نقل بخش مهمی از سخنان اشخاص در پاراگراف اول خبر، لید نقلی را می سازد. این نوع لید به سه صورت نوشته می شود: الف: نقل قول مستقیم: این نوع لید در حالات زیر به کار می رود :- زمانی که سخن شخص مهم و حساس است، باید بدون دستکاری،عین کلمات بیان شود.- در حالتی که نقل قول مستقیم نشانگر شخصیت و طرز فکر گوینده است.- در حالتی که خبرنگار می خواهد سخن منبع خبری را عیناً عرضه کند.دراین لید در حد تصحیح اشتباهات دستوری به شرط آن که معنی سخن عوض نشود، می توان جای برخی کلمات را عوض کرد، در غیر این صورت باید از لید غیرمستقیم استفاده شود.مثال:- وزیر جنگ رژیم صهیونیستی در مرکز مطالعات امنیتی اسراییل تاکید کرد: «ایران اصلی ترین دشمن اسراییل است و تل آویو داعش را به ایران ترجیح می دهد.»- معاون شرکت آمریکایی سازنده قطعات صنایع هوایی "هایکو" گفت:«ایران در مرکز یک منطقه بزرگ قرار دارد و از قابلیت های تبدیل شدن به یک قطب حمل و نقل هوایی منطقه ای برخوردار است.» ب) نقل قول غیرمستقیم: در این نوع لید، نقل قول دستکاری می شود و گیومه در آن حذف می شود ولی مفهوم نباید تغییر کند. مثال: وزیر بهداشت معتقد است در صورتی که برجام اجرا شود حتماً به خاطر حذف واسطه ها شاهد کاهش قیمت ها خواهیم بود. - دراین نوع لید به جای «گفت» از عبارات دیگری چون «اظهار داشت»، «اخطار کرد»، «فاش کرد»، «ادعا کرد»، «هشدار داد»، «انتقاد کرد»، «یاد آور شد»، «ابراز داشت»،«درخواست کرد» و … با توجه به بار معنایی هریک استفاده می شود.ج) نقل قول تأکیدی یا جرئی : در این نوع نقل قول بخش کوچکی از یک جمله گوینده را برداشت کرده و بکار می بریم که این نشان از تأکید بر آن مطلب دارد، به این معنی که یک یا دوکلمه را در داخل گیومه قرار می دهیم و برجسته می کنیم. مثال:- رهبر معظم انقلاب با بیان برخی نکات درباره‌ انتخابات اسفند ۹۴، تأکید کردند که نتیجه‌ هر انتخابات نیز مانند تک‌تک آرای مردم، «حق‌الناس» است و با همه‌ی وجود، از این حق ملت، دفاع خواهد شد.- دونالد ترامپ،نامزدانتخابات مقدماتی حزب جمهوریخواه برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، دیشب درکالیفرنیا «ممنوعیت کامل ورود مسلمانان» به این کشور را خواستار شد. لید تمثیلی:شروع لیدهای تمثیلی با یک ضرب‌المثل یا مصراعی از یک شعر معروف است که باید با نوع رویداد هماهنگی داشته و در واقع مصداق رویداد باشد.مثال:«هرکه بامش بیش، برفش بیشتر»، این روزهای سرد زمستانی که ارتفاع برف در برخی مناطق شهری به نیم متر رسیده، دستمزد برف پاروکن ها ناگهان به چند برابر افزایش یافته است و باید گفت هرکه بامش بیش خرجش بیشتر.«هر که نان از عمل خویش خورد»، شخصی که کیف محتوی 750 میلیون تومان پیدا کرده و به صاحبش تحویل داده بود، مبلغ 5 میلیون تومان به عنوان پاداش پاک دستی خود از صاحب کیف دریافت کرد. لید تاریخچه ای : در این لید، ضمن یادآوری سابقه رویداد یا ذکر تاریخچه ای که به حادثه کنونی منتهی شده است، مخاطب به دنبال کردن خبر تشویق می شود. در این نوع لید تاریخچه رویداد ذکر می شود .مثال: مردی که 20 سال پیش، در درگیری طایفه‌ای جوانی را با شلیک گلوله در استان بوشهر کشته و متواری شده بود، پس از سال‌ها فرار و زندگی مخفیانه سرانجام در شهرستان علی‌آباد استان گلستان شناسایی و دستگیر شد. لید ادبی :در لید ادبی همان طور که از اسمش پیداست موضوع خبری دست مایه ذوق ادبی قرار می گیرد و لید با تشابه اسمی و بازی با کلمات نوشته می شود. در لید ادبی یک اندیشه فلسفی، علمی و یا ادبی را در ابتدای خبر یا گزارش پرورش می‌دهند و مطلب را به عنوان نتیجه‌گیری از این مقدمه بیان می‌کنند.مثال: در زندگی ملت ها هم مثل افراد لحظاتی از هوشیاری پیش می آید که یک باره بافت زندگی آینده آنان را زیر و رو می کند و تار وپود هستی ایشان را رنگ و روی دیگری می دهد، پاره‌ای از ملت ها در برابر چنین وقایعی کندذهنی خاصی نشان می‌دهند، ولی در چشم ملتی پیشرفته و مترقّی، چنان واقعه‌ای پیشاهنگ یک سلسله وقایع نادیده و نیامده تلقی می‌شود و چه‌بسا سنگ بنای طرح تازه‌ای را در زندگی سیاسی اجتماعی آن ملت پایه گذاری کند. لید توصیفیدر لیدهای توصیفی، تصویرسازی با کاربرد واژگان وصفی به منظور بیان و القای زیبایی ها و تحریک احساسات صورت می گیرد. این لید می تواند توصیف گر زیبایی های طبیعت یک روستا، استواری کوهساران، یا بیانگر احساسات انسانی در برخورد با رویدادها باشد.در لیدهای توصیفی، تصویرسازی با کاربرد واژگان وصفی به منظور بیان و القای زیبایی ها و تحریک احساسات صورت می گیرد. این لید می تواند توصیف گر زیبایی های طبیعت یک روستا، استواری کوهساران، یا بیانگر احساسات انسانی در برخورد با رویدادها باشد.مثال:درحالی که باران پاییزی چهره شهر غم زده تهران را در روز تاسوعای حسینی تازه کرده بود، دسته های عزادار در صفوفی منظم و فشرده در خیابان های شهر به عزاداری پرداختند.