چرا میدویم؟

دو هفته پیش بود که در صبح پنجشنبه پاییزی تصمیم گرفتم به مرکز شهر سری بزنم و کمی کافه نشینی کنم. اگر فرصتی کنم، کافه­نشینی و نوشتن تفکراتم یا برخی مواقع مطالعه کتاب، گوشه­ی امن من برای فرار از هیاهوی این دوره و زمانه است. این بار وارد کافه جدیدی شدم که قفسه کتابی داشت. در قفسه، رمان «مواجهه با مرگ» اثر «برایان مگی» فیلسوف بریتانیایی و ترجمه «مجتبی عبدالله نژاد» که توسط «نشر نو» چاپ شده نظرم را جلب کرد.شروع به خواندن آن کردم و نوع نگارش آن که به نوعی تعمقی فلسفی در زندگی و در غالب داستانی جذاب است، باعث شد تا پس از خروج از کافه به کتاب فروشی روم و کتاب را تهیه کنم. در قسمتی از کتاب، افکار کی­یر، دوست صمیمی شخصیت اصلی رمان را می­خوانیم. در این بخش کی­یر در زندگی خود، کار و دستاوردهایی که داشته و معانی آن­ها مداقه می­کند. او فردی است که از مرتبه بالای علمی برخوردار است و معنای زندگی را برای خود، انجام کار علمی می­دانسته است. اما او پس از رسیدن به مدارج مختلف علمی، ناگهان به کشف جدیدی می­رسد.در کتاب آمده است:«توقع معنا برای دوره­های مختلف زندگی در چارچوب نتیجه­ای که حاصل شده توقع بی­جایی است، پس یا این دوره هیچ معنایی ندارد و یا اگر معنایی داشته باشد در خود آن­هاست. همه روزها، ماه­ها و سال­ها یا به کلی بی­ارزش هستند و یا اگر ارزشی داشته باشند در خود آن­هاست.» سپس او به دوره­های مختلف زندگی­اش اشاره می­کند که چه طور در هر دوره هدف خود را دستاوردی مانند دانشگاه رفتن یا شاگرد اول شدن و ... گذاشته و پس از رسیدن به هرکدام، متوجه شده که هدفی که برای زندگی­اش گذاشته هدف درستی نبوده است.در این سطور کتاب، چیزی که نظر من را جلب کرد، ذکر این نکته بود که اساسا جستجوی معنا در زندگی اگر همراه با بررسی اهداف و نتیجه آن­ها باشد، ما را سرخورده خواهد کرد. این که من دانشگاه بروم البته که روزی هدفی بزرگ بوده، نمی­تواند معنای زندگی من را تعریف کند. این نکته­ای است که علاقه­مندم در ادامه یادداشت به آن بپردازم.کسانی که اهل ورزش­های استقامتی مانند کوه­نوردی یا دویدن استقامت باشند، مطمئنن تا به حال با سوال­هایی از این دست مواجه شده­اندکه :«حالا که چی می­ری می­دوی؟» یا «جایزه چی گرفتی؟» و یا «این همه راه تا قله رفتی حالا که چی؟». این سوال­ها از آن جهت پرسیده می­شوند که معنای عمل دویدن یا کوه­پیمایی را در نتیجه آن جستجو می­کنند. بله اگر نگاهمان به نتیجه و دستاورد باشد، شاید هیچ دستاوردی برای شخصی که سختی رنج تمام کردن یک ماراتن را تحمل کرده بدون اینکه جایزه­ای در کار باشد را نیابیم. یا در فتح کردن قله­ای که بارها و بارها فتح شده است. اما اینجا چیزی که مهم است و باید در نظر گرفته شود، این است که این دست سوالات اساسا غلط هستند. چون دستاورد را در نه خود دوره انجام عمل و بلکه در نتیجه آن می­بینند. کسی که در ماراتنی شرکت می­کند، ذره ذره ثانیه­های آن ماراتن را با تمام وجود خود حس می­کند. تمام فکر و ذهنش در راستای رسیدن به آن هدف، یعنی تمام کردن ماراتن در زمانی مشخص است، اما آن هدف خود تا زمانی معنا دارد که در حال جنگیدن برای آن است. و نهایتا ارزش آن عمل در حین انجام آن است که به زندگی معنا می­دهد. اینجا باید زندگی را نه به شکل یک کل منسجم، بلکه شامل لحظه­های مختلف و پویا دید که در برخی آن از آن­ها معنا را یافته­ایم و در برخی دیگر همچنان سردرگم هستیم. این مسئله در خصوص کوهنورد و فتح قله نیز صادق است. کوهنورد تمام آنچه باید از آن تجربه به دست آورد را در حین انجام آن و نهایتا لحظه­ای که به قله می­رسد را به دست آورده است، اینکه پس از آن جایزه­ای در کار است یا خیر، مبحث دیگریست که ربطی به انجام آن فعالیت ندارد، بلکه تقدیر جامعه از وجود فردی است که با انجام عملی، باعث افتخارآفرینی یک جامعه شده است.کوه­نورد یا دونده به دنبال دستاوردهایی که جامعه تعریف می­کنند نیست که آن فعالیت را تکرار می­کنند، بلکه به دلیل معنابخشی به لحظاتی از زندگی خود و ارزشمندکردن این لحظات هستند.