چرا باید تاریخ سرزمین خود را بخوانیم و بدانیم؟

ما در زمان حال زندگی می‌کنیم. برای آینده برنامه ریزی می‌کنیم و نگران آن هستیم. اما تاریخ مربوط به چیزهایی است که سال‌ها یا قرن‌ها پیش اتفاق افتادند. اکثر ما خواسته‌هایی از زندگی فعلی مان داریم و به دنبال پیش بینی چیزهایی هستیم که هنوز رخ ندادند. اما چرا باید زحمت خواندن تاریخ سرزمین‌مان را به خودمان بدهیم؟جالب است بدانید که در بسیاری از کشورهای دنیا دانش آموزان و دانشجویان مقاطع مختلف را به خواندن بیشتر تاریخ آن سرزمین ترغیب می‌کنند. به نظرتان فایده این کار چیست؟ دانستن تاریخ چه ارزشی دارد؟ مگر می‌تواند تاثیری روی زندگی فعلی‌مان هم بگذارد؟در این مطلب قصد داریم به این سوالات پاسخ دهیم. با ما همراه باشید.دانستن گذشته یک سرزمین چه نقشی روی شکل گیری آینده مثبت آن دارد؟افرادی که تاریخ می‌خوانند یا حتی مورخان؛ نمی‌توانند پیوند قلب انجام دهند. همینطور کمکی به بهبود راه‌ها و طراحی بزرگراه‌ها نمی‌کنند. پس چرا باید تاریخ بخوانیم و دانستن آن چه نقشی روی شکل گیری آینده ما دارد؟!به طور کلی علت خواندن تاریخ را می‌توان در دو موضوع خلاصه کرد. تاریخ به ما کمک می‌کند تا:1- مردم و جوامع را درک کنیمدر وهله اول؛ تاریخ اطلاعاتی در مورد نحوه رفتار مردم و رویکرد جامعه در اختیارمان می‌گذارد. شاید با خودتان بگویید خب گذشته که گذشته و ربطی به آینده ندارد، پس این اطلاعات به چه دردی خورند؟ واقعیت این است که درک عملکرد مردم و جامعه کار سختی است. مثلا فرض کنید میخواهید در زمان صلح عواقب جنگ را در جامعه ارزیابی کنید. در چنین وضعیتی فقط دانستن تاریخ گذشته به کمکتان می‌آید.اگر از تجربیات گذشته استفاده نکنیم؛ هیچ راهی برای فهمیدن تاثیر نوآوری و تکنولوژی یا نقش اعتقادات روی شکل‌گیری و تغییر زندگی‌های خانوادگی وجود ندارد.به عنوان مثال در انتخابات گسترده، فعالیت‌ گروه‌های مبلغ یا شکل‌گیری اتحادهای نظانمی‌توان فقط با کمک نظریه پردازی رفتار جامعه یا مردم را درک کرد. ما به یک سری داده‌های واقعی برای تحلیل و ارزیابی نیاز داریم تا به نتیجه‌ای نزدیک به واقعیت دست پیدا کنیم. هر چند ممکن است اطلاعات تاریخی دارای نقص باشند با این وجود شبیه یک آزمایشگاه شبیه سازی عمل می‌کنند. با کمک تاریخ می‌توانیم پیش از بروز برخی رفتارها در جامعه از وقوع آن اطلاع پیدا کرده یا راهی برای مقابله با آن بیابیم.2- جامعه فعلی که در آن زندگی می‌کنیم را بشناسیمدلیل دوم که باید تاریخ بخوانیم این است که: گذشته، آینده انسان و زندگی‌اش را می‌سازد. شاید با خودتان بگویید که هر فردی در زندگی با هر پیشینه‌ای می‌تواند آینده‌ای متفاوت و خاص خودش را بسازد. اما چیزی که در حقیقت اتفاق می‌افتد این است که افراد کمی می‌توانند تغییرات چشمگیری در آینده خود داشته باشند. بقیه معمولا تحت تاثیر گذشته‌شان هستند. بنابراین راهی را در پیش می‌گیرند که مشابهت زیادی با سال‌های دور زندگی‌شان دارد.این موضوع نه تنها در مورد افراد بلکه در مورد جامعه و ساختارهای داخلی آن مثل نهادهای دولتی یا احزاب سیاسی و... هم صادق است. بنابراین اگر در حالتی خوشبینانه بخواهیم درآینده جامعه تغییرات زیادی ایجاد کنیم؛ لازم است به گذشته رجوع کنیم. نمی‌توانیم یک مسیر واحد را طی کنیم و انتظار نتیجه‌های مختلفی داشته باشیم. برای تغییر و پیشرفت رو به جلو باید از تجربیات و درس‌های تاریخ سرزمینمان مطلع باشیم تا راه‌هایی جدید را در پیش بگیریم.خواندن تاریخ و تاثیر آن روی تفکر و زندگی افراد جامعهمورخان زیادی از سال‌های دور، وقایع و اتفاقات را نوشته‌اند. آنها تلاش کردند تا همه چیز را در صحت و دقت ثبت کنند. اطلاعات را در قالب داستان‌ها و بیوگرافی‌های تاریخی جمع کردند و حالا همه آنها در دسترس ما است. اما چیزی که تاریخ را جذاب می‌کند جنبه سرگرمی و هنر آن نیست. خدمت اصلی تاریخ سرزمین‌ها کمک به افزایش درک انسان‌ها است.داستان‌های تاریخی نشان می‌دهند مردم گذشته در زمان‌ها و مکان‌های مختلف چطور فکر می‌کردند یا رفتارشان چگونه بوده است. آنها با هدف زیبایی شتاختی انسان گرایانه به ما القا می‌کنند از چه راهی باید برای بازسازی زندگی‌مان اقدام کنیم.مزایای دانستن تاریخ روی زندگی افراد جامعه عبارت است از:1- چطور شهروند خوبی باشیماگر بخواهیم شهروند خوبی برای جامعه باشیم باید اول از همه اصول شهروندی را بدانیم. تنها در این صورت است که می‌توانیم فردی تاثیر گذار و موثر باشیم و سهم خودمان را در توسعه و آبادی کشور و همچنین زندگی شخصی‌مان به درستی ایفا کنیم.تاریخ اطلاعاتی در مورد ظهور موسسات ملی، مشکلات و ارزش‌های آن ارائه می‌دهد. همینطور منبع عالی برای درک و فهمیدن تعامل ملت‌ها با سایر جوامع است. به همین دلیل می‌تواند بینشی بین المللی و توانایی مقایسه برای تبدیل شدن به شهروندی مسئول را در اختیارمان بگذارد.2- توانایی ارزیابی شواهدبا خواندن تاریخ یاد می‌گیریم چطور شواهد مختلف را در زمینه‌ای خاص ارزیابی کنیم. به عنوان مثال مطالعه تاریخ کمک می‌کند تا با شیوه تفسیر اظهارات راهبران سیاسی دوران‌های گذشته اشنا شویم. با کمک این شناخت می‌توانیم رهبران سیاسی هدفمند و آنهایی که در راستای خدمت به خود عمل می‌کنند؛ را از همدیگر جدا کنیم.یاد می‌گیریم چطور شواهد مختلف (سوابق خصوصی، داده‌های عددی و..) را با هم ترکیب کنیم. این باعث می‌شود تا توانایی ایجاد استدلال‌های منسجم را کسب م‌یکنم. این مهارت می‌تواند برای اطلاعاتی که به صورت روزانه در زندگی‌مان مشاهده می‌کنیم هم کاربرد داشته باشد.3- قابلیت ارزیابی تفسیرهای متعارضدر طول زندگی با تفسیرهای مختلفی مواجه می‌شویم که اغلب در تعارض با همدیگر هستند. خواندن تاریخ به ما کمک می‌کند تا مهارت ارزیابی تفسیرهای مختلف و متضاد را بدست بیاوریم. تاریخ پر از تجربه‌های انسانی آموزنده است که برای توسعه و کسب این مهارت به ما کمک می‌کنند.با مطالعه تاریخ می‌توانیم حس انتقاد سازنده را در خودمان پرورش دهیم. یک مثال ساده آن مربوط به تفسیر و ارزیابی عملکردهای ملی گذشته است. بدون اینکه تعهدات ملی‌مان تضعیف شود یا وفاداری‌مان را از دست بدهیم؛ می‌توانیم وقایع را از دیدگاهی دیگر ببینیم و حتی آن را دوباره کشف کنیم.4- آشنایی با شیوه ایجاد تغییراتجوامع، انسان‌ها و زندگی‌ها در حال تغییر هستند. این تغییرات می‌توانند مثبت یا منفی باشند. ولی چه چیزی باعث می‌شود که یک تغییر به سمت پیشرفت و تغییر دیگر (حتی با انگیزه سازنده) به سمت پسرفت حرکت کند؟ برای فهمیدن این موضوع باید با ماهیت تغییر آشنا شویم.تاریخ جای خوبی برای درک مفهوم تغییر و نحوه ایجاد آن است. با خواندن تاریخ می‌توانیم مهارت تعیین دلایل احتمالی تغییر را کسب کنیم. متوجه می‌شویم برای تغییر یک فاکتور اصلی مثل تکنولوژی کافی است یا ایجاد تغییر واقعی به ترکیبی از فاکتورها نیاز دارد!5- گسترش چشم اندازفرقی نمی‎کند در چه حرفه‌ای مشغول هستید یا چقدر تحصیلات دارید؛ تاریخ چشم‌هایتان را به روی دنیا باز می‌کند. بدون شک ما نمی‌خواهیم با خواندن تاریخ، تاریخ دان یا مورخ شویم. ولی به این هم معنی نیست که نتوانیم با کمک تاریخ در زندگی‌مان پیشرفت کنیم. می‌پرسید چطور؟ما فقط یک بار زندگی می‌کنیم در بهترین وضعیت از فردای خودمان هم بی‌خبر هستیم. هر چند بعضی‌ها حال امروزشان را هم به خوبی نمی‌دانند. در این بین تاریخ کمک می‌کند تا با زندگی‌های زیادی آشنا شویم. زندگی‌هایی که نه مربوط به دوران ما و نه نزدیک به حال و روزمان هستند. اما خواندن همین زندگی‌های دور و مختلف باعث می‌شود تا به جای دیدن نقطه‌ای که روی آن ایستادیم؛ کجلوتر را هم ببینیم.در حقیقت مطالعه تاریخ باعث می‌شود تا مهارت افزایش وسعت دید را کسب کنیم. این مهارت در زندگی شخصی‌مان به شدت مورد استفاده است. همچنین با کمک این قابلیت می‌توانیم نسبت به شرایط و وضعیت‌های پیش روی خود عملکردی انعطاف پذیرتری داشته باشیم.سخن آخرباید یک بار و برای همیشه ضرب المثل «گذشته، گذشته است» را اصلاح کنیم. گذشته نمی‌گذرد؛ نه تا زمانی که آن را نیاموختیم و تجربیاتش را در زندگی حال و آینده به کار نگرفتیم. گذشته، حال و آینده مثل یک حلقه به هم تنیده هستند. در گذشته از هر نقطه‌ای شروع کنیم؛ در آینده به آن می‌رسیم. تنها راه برای تغییر و پیشرفت رو به جلو برای جامعه و افراد آن؛ شکستن حلقه است. خواندن تاریخ سرزمین به ما کمک می‌کند تا حلقه تکراری را بشکنیم و از آن خط مستقیبرای زندگی‌مان بسازیم. خطی که نقطه بازگشتی به نقص‌های گذشته ندارد.شاید با خودتان بگویید چه تضمینی وجود دارد که در این خط مستقیم نقص‌های گذشته را تکرار نکنیم؟! حرف درستی است. برای ساختن یک آینده مثبت و روشن باید تاریخ سرزمین‌مان را بدانیم و از آن درس بگیریم. این درس‌ها یا تجربیات گذشتگان کمک می‌کنند تا تفکرات‌مان را به چالش بکشیم و مهارت‌های درک، تحلیل و تجمیع‌ خود را گسترش دهیم. به این ترتیب احتمال تکرار شکست‌ها یا بروز تغییرات منفی کم می‌شوند.برای خواندن مطالب بیشتر در حوزه مهارت‌های نرم، مجله آنلاین راهرو را دنبال کنید.تولید محتوا برای راهرو توسط نویسندگان نویسش انجام می‌شود.