از اربعین بگو (3)

جاده‌ای که در انتهایش مولایی در انتظار زوارش ایستاده...قوت غالب ما در نجف، نان و پنیر بود. با خیار یا هندوانه یا مربا و... روز اول البته تخم‌مرغهای جوشیده ی اصفهان را خوردیم. به غذای هتل میلی نبود، موکبهای نجف هم مثل همیشه شلوغ و دست‌نیافتنی. اینهمه جمعیت که در رواق حضرت زهرا و بیرون آن و بقیه‌ی جاها بودند باید غذا می‌خوردند. و البته ایستادن در صف طولانی و زیر آفتاب هم کار ما نبود.در بازگشت از حرم، یکبار چند تا پیرزن را دیدم که در همان پیاده روی مسقف بیرون صحن حضرت زهرا ساکن بودند. با چنان دقت و علاقه‌ای داشتند قلیانشان را چاق می‌کردند. یک قلیان کوچک با کوزه ی سفالی. تعجب کردم که با این وضع قلیان را چطور سالم به اینجا رسانده اند. با ذغال و دم و دستگاه.برای نوبت‌های بعد حرم هم وقت رفتن را فهمیدیم هم مکان را. نماز جماعت که نبود. غیر وقت نماز می رفتیم چون بهرحال جمعیت توهم برگزاری نماز جماعت را داشتند و می‌‌آمدند. و در همان صحن امام که جمعیت بخاطر گرما کمتر می‌خوابیدند می‌نشستیم. روبروی گنبد با زیارت مطلقه امیرالمومنین و امین‌الله و جامعه‌ی کبیره و دعای عالیه المضامین. که با خواندن این آخری دین خود را به همه‌ی ملتمسین دعا ادا می‌کردیم.صبح روز سوم یعنی بعد از اقامت دو شب و یک ونیم روز در نجف، راهی مشایه شدیم.مشکل بزرگ در اربعین، اقامت طولانی زائران ایرانی است. هم در نجف و هم در کربلا. خود عراقی‌ها توقفی در این دوشهر ندارند و فقط یک سلام می‌دهند و رد می شوند. اما ایرانی ها بخاطر راه دوری که طی کرده‌اند و صرفه ی اقتصادی که برایشان دارد گاهی تا ده‌روز در این دوشهر می مانند. اگر قرار باشد روزبروز بر تعداد زوار اربعین اضافه شود حتما باید از تعداد روزهای اقامت کم شود.تا آمدیم راه بیفتیم شد یازده صبح. داشتیم وارد اوج گرما می شدیم. از پله‌برقی مضیف امیرالمومنین پایین رفتیم و در خیابان شلوغ پایین منتظر ماشین شدیم. نیم ساعتی معطل ماندیم و کم کم جلو رفتیم تا بالخره یک ون به تورمان خورد و با عجله سوار شدیم. پلیس نمی‌گذاشت ماشین کنار خیابان پارک کند و ما به دو دنبال ماشین، در همان حالت دو سوار شدیم. با مشورت همه ی هم سفری‌ها که هر کدام مشکلی جسمی داشتند، تا موکب 825 را مستقیم رفتیم. موکب حضرت زهراس. دو تا سوله‌ی بزرگ مال زنها بود که هر دو پر بود اما کولر داشت. ناهار را خوردیم. قرمه سبزی. ولی سالن مردها کولر نداشت و به همین خاطر زدیم بیرون. کمی جلوتر مردها در یک مسجد و ما زنها در یک موکب عراقی ساکن شدیم. موکب دوطبقه بود و ما رفتیم طبقه ی بالا. کولر داشت ولی در مدت دو ساعتی که آنجا بودیم سه بار برق رفت و ما له له زدیم. تک گرما که شکست، حدود ساعت راهی مشایه شدیم.چفیه‌ها را خیس کردیم و روی سر انداختیم که کولر طبیعی کار کند. اول کار هر بیست تا عمود وعده کردیم تا همسفران به هم برسند. کمی استراحت و دوباره حرکت. جمعیت مشایه از عصر به آن طرف، لحظه لحظه بیشتر می شد. گویا همه شب حرکت می‌کردند. حدود صد و بیست عمود را رفتیم. هر عمود پنجاه متر با دیگری فاصله دارد. یعنی حدود پنج کیلومتر. از بیم اینکه جای خنک و خوب گیر نیاوریم تصمیم به ماندن گرفتیم. ما خانم ها رفتیم در یک موکب عراقی کوچک و مردها هم در موکب عراقی دیگری.در سفرهای قبل هم ما بیشتر موکب‌های عراقی را انتخاب می کنیم. رفتار موکب داران عراقی بسیار خوب است و با احترام با زوار برخورد می کنند و از جان و دل مایه می گذارند. اما موکب‌های ایرانی به دلیل بزرگی بسیار شلوغ و با دنگ و فنگ است. چرخ دستی را کجا بگذار و کجا بخواب و کجا نرو و بیا. و تازه گاهی رفتار بعضی زوار دل آدم را به درد می‌آورد. خانم موکب دار زنی مسن ولی سفید و تپل و زیبا بود. چادری سفید سرش کرده بود روی سجاده اش نشسته بود و نماز شب می‌خواند. و به ما لبخند می زد. بقیه عراقی بودند و فکر می‌کنم خدام خود موکب بودند. وقتی همسفرم ملافه‌اش را روی رختخواب پهن کرد بازهم نگاهی کرد و لبخند زد.سالهای قبل، یک بار وقتی با یک اهوازی هم جوار شدیم به ما گفت که ملافه پهن نکنید. اینها خاک بدن زوار را تبرک می‌دانند و حتی آن را توتیای چشم می‌کنند. من خودم دیدم که زنی عرب خاک جاده‌ی مشایه را برای تبرک برداشت و داخل یک کیسه کرد. برای موکب داران عراقی زوار امام حسین به همان اندازه ی امام مقدس‌اند. از آن پس ما در تاریکی ملافه پهن می کردیم یا چادر مشکی خودمان را به جای ملافه می‌انداختیم. اما فکر می‌کنم با وجود رفت و آمد زیاد ایرانی‌ها دیگر این صحنه‌ها برای موکب داران عراقی عادی شده‌است. صبح نماز را خواندیم و از او که درحال نماز بود التماس دعا خواستیم و بیرون زدیم.جاهایی هست که آدم لال می شود. حرفی برای گفتن ندارد. فقط می‌خواهد مناظر را بنوشد و بنوشد. مشایه از همین مکانهاست. آنقدر چشم و دلت با شگفتی پر می شود که قدرت تحلیل آن را از دست می‌دهی. بیشتر سعی می‌کنی ببینی و ضبط کنی تا آن را تحلیل کنی.بچه‌هایی که برای خدمت به زوار با هم دعوا می‌کنند. پیرمردهایی که به زوار احترام می‌گذارند و جوانهایی که با تمام جان به زوار خدمت می‌کنند.اینها دیدنی‌است نه تعریف کردنی. در تعریف دیدگاه گوینده وارد تعریف می شود. اما در دیدن مستقیم خود واقعیت را بی پرده و قضاوت مشاهده می کنی.این دوتا عطر به زوار می دادند...چند سالی بود که هرکه را می دیدم می‌گفتم اگر کربلا نروی خیری از زندگی خود نمی‌بینی. حالا می‌گویم باید حداقل یک اربعین را هم در مشایه ببینی تا حقیقت وجود انسان متعالی را ببینی. و ببینی که عشق متعالی با جان آدمیزاد چه می‌کند.