هوش مصنوعی، ساخته دست انسان علیه خود، از گذشته تا آینده.

هوش مصنوعی از قدیمی های دنیای فناوری به حساب می آید، اما به دلیل نبود تکنولوژی های امروزی سالها مغفول مانده بود.شنیدن یا خواندن پیرامون هوش مصنوعی، تصاویر گوناگونی را در ذهن ما شکل می‌دهد. دستیارهای صوتی هوشمندی همچون سیری یا الکسا توانسته‌اند اولین تجربه‌های عمومی هوش مصنوعی را برای ما به وجود بیاورند. از سویی دیگر فیلم‌های علمی تخیلی همچون ترمیناتور وحشت حاصل از این فنّاوری را در ذهن بسیاری بیدار کرده‌اند.حال باید با احساسات خود پیرامون هوش مصنوعی کنار بیاییم و یک‌بار برای همیشه تصمیم خود را بگیریم، آیا این فنّاوری ما را به کام مرگ خواهد برد و یا جهانی بهتر و زیباتر را برایمان خواهد ساخت. به‌هرحال چه بخواهیم و چه نخواهیم هوش مصنوعی در آینده جزوه جدایی‌ناپذیر دنیا خواهد بود، پس‌ازآن فرار نکنید.هوش مصنوعی چیستاولین تصویر ذهنی ما نسبت به هوش مصنوعی می‌تواند چیزی مانند فیلم <من، ربات> باشد و یا فیلم سینمایی <لبه فردا> را در درون ما تداعی نماید، هرکدام که در ذهن شما جا خوش کرده باشد، بدانید که امروز بسیاری هستند که برای گسترش این فنّاوری تلاش می‌نماید. ایلان ماسک و شرکت تسلا معروف‌ترین‌های حوزه هوش مصنوعی به‌حساب می‌آیند.اگر به گذشته برگردیم اولین مطالعه‌های نوین و واقعی در این حوزه را آلن تورینگ انجام داد. تورینگ پرسش امکان‌پذیر بودن هوشمندی ماشین را به این پرسش تغییر داد:< آیا یک ماشین می‌تواند رفتارهای هوشمندانه انجام دهد؟>، اولین مقاله‌های رسمی این حوزه با توجه به نظریه <کامل بودن> تورینگ تعریف‌شده است.اگر بخواهیم واقع‌بینانه و یا شاید خوش‌بینانه‌تر به این فنّاوری بنگریم، در آینده تمامی بیماران نیازمند آن خواهند بود، می‌پرسید چگونه؟ تشخیص انواع سرطان‌ها، درمان دقیق با کمترین عارضه و بسیاری دیگر که همگی نیاز آینده بشر است تنها باهوش مصنوعی امکان‌پذیر است.دهه گذشته، شکوفایی دستاوردهادهه‌ی ۲۰۱۰ را می‌توان دوران شکوفایی دستاوردهای هوش مصنوعی دانست که در زندگی روزمره‌ی بشر به‌وضوح حس شدند. در سال ۲۰۱۱، مسابقه‌ی مشهور Jeopardy تلویزیون آمریکا (مسابقه‌ای با محوریت اطلاعات عمومی) با حضور دو نفر از برترین شرکت‌کننده‌ها، برد راتر و کن جنینگز، برگزار شد و در برابر آن‌ها، کامپیوتر واتسون IBM قرار داشت. کامپیوتر واتسون با اختلاف بالایی توانست دو قهرمان انسانی را شکست دهد.هوش مصنوعی فرزندانشهوش مصنوعی در سطوح بالا به دو نوع وسیع که به‌نام‌های «هوش مصنوعی محدود (Narrow AI)» و «هوش عمومی مصنوعی (General AI)» تقسیم می‌شود. چنین دسته‌بندی به درک بهتر مفاهیم و دستاوردهای هوش مصنوعی و روش توسعه‌ی آن‌ها کمک می‌کند. هوش مصنوعی محدود، به‌نام «هوش مصنوعی ضعیف (Weak AI)» هم شناخته می‌شود.مفاهیم اصلی هوش مصنوعییادگیری ماشین یکی از ابزارهای اصلی توسعه‌ی هوشمندی در ماشین‌ها محسوب می‌شود که مفاهیم پایه‌ای هوش را شکل می‌دهد. درواقع ماشینی که به یادگیری مجهز باشد، قدم اول را به سمت هوشمند شدن برداشته است (دقیقاً شبیه به انسان). یادگیری ماشین در تعریف ساده با ارائه‌ی داده‌های وسیع به ماشین شروع می‌شود. سپس ماشین با استفاده از همان داده‌ها، چگونگی انجام وظایف خاص مانند درک صحبت یا برچسب‌گذاری تصاویر را می‌آموزد. داده، عنصر اصلی در توسعه‌ی یادگیری ماشین محسوب می‌شود و به همین دلیل در سال‌های اخیر شاهد افزایش جمع‌آوری داده توسط شرکت‌های فناوری بوده‌ایم. درواقع امروز کلان داده و یادگیری ماشین، دو مفهوم درهم‌تنیده شده هستند. مفهوم دیگری که مثلث بنیادی هوش مصنوعی را تکمیل می‌کند، شبکه‌‌ی عصبی نام دارد.نمونه‌های​ هوش مصنوعییادگیری عمیق از مفاهیم داده‌شده از دل یادگیری ماشین است. شبکه‌های عصبی در چنین سبکی از یادگیری به شبکه‌هایی گسترده توسعه می‌یابند و لایه‌های بسیار متعددی دارند. در یادگیری عمیق، هر لایه توانایی بررسی و پردازش داده‌های بسیار عظیمی را خواهد داشت. یادگیری عمیق، موجب شد تا کامپیوترهای امروزی به توانایی‌های مثال‌زدنی هوشمندی و یادگیری دست پیدا کنند که نمونه‌هایی از آن را در تشخیص صحبت و بینایی کامپیوتری می‌بینیم.پردازش تکاملی، یکی از حوزه‌های تحقیقات هوش مصنوعی محسوب می‌شود که با پیشرفت شبکه‌های عصبی متولد شد. محققان، با تکیه‌بر نظریه‌های داروین و مفاهیم جهش ژنتیکی، سبک جدیدی از هوش مصنوعی را مطرح می‌کنند. چنین رویکردی موجب توسعه‌ی هوش مصنوعی با توانایی ساختن هوش مصنوعی دیگر شد. استفاده از الگوریتم‌های تکاملی برای بهینه‌سازی شبکه‌های عصبی، به عبارت Neuroevolution شناخته می‌شود و در توسعه‌ی نسل‌های بعدی از سیستم‌های هوشمند،‌ کارایی بسیاری خواهد داشت. جدیدترین دستاوردها در این حوزه، در آزمایشگاه هوش مصنوعی اوبر رخ داد که از الگوریتم‌های ژنتیکی برای آموزش شبکه‌های عصبی عمیق در جهت یادگیری پیشرفته استفاده کرد.سیستم‌های خبره، از مفاهیم دیگر توسعه‌‌یافته در مسیر هوش مصنوعی هستند. این سیستم‌ها با قوانینی برنامه‌ریزی می‌شوند که امکان تصمیم‌گیری بر اساس مجموعه‌ای عظیم از داده را به آن‌ها می‌دهد. چنین رویکردی، رفتار ذهن انسان را در حوزه‌ای خاص، شبیه‌سازی می‌کند. از نمونه‌های سیستم خبره می‌توان به خلبان خودکار در هواپیما اشاره کرد.هوش مصنوعی در پزشکییکی از حوزه‌های مهم کاربرد هوش مصنوعی، علم پزشکی است. ماشین‌های هوشمند امروزه در کنار پزشکان و متخصصان به تشخیص بیماری از تصاویر پزشکی کمک می‌کنند. به‌علاوه آن‌ها توانایی تشخیص الگوهای ژنتیکی رادارند که منجر به بیماری‌های خاص می‌شوند. در داروسازی نیز می‌توان با استفاده از هوش مصنوعی، مولکول‌های کاربردی‌تر در ساخت دارو را کشف کرد.برنامه‌های آزمایشی متعددی در سرتاسر جهان انجام‌شده‌اند تا تأثیر و کاربرد هوش مصنوعی را در بیمارستان‌ها بررسی کنند. به‌عنوان‌مثال ابزار پشتیبانی تصمیم‌های کلینیکی واتسون از شرکت IBM، در برخی بیمارستان‌ها به‌صورت آزمایشی استفاده می‌شود. هوش مصنوعی دیپ‌مایند گوگل نیز در سرویس سلامت ملی بریتانیا و در بخش بیماری‌های سر و گردن استفاده می‌شود که ناهنجاری‌های چشمی را در مسیر تشخیص بیماری، بررسی می‌کند.سخن آخرقطعاً هر فنّاوری شامل نکات منفی و نکات مثبتی است، هوش مصنوعی نیز از این قانون مبرا نیست. باید امیدوار باشیم که سیاست‌مداران و زورمندان جهان از این فنّاوری در جهت کسب قدرت بیشتر به نفع خود استفاده ننمایند.