دست نيافتنی ها يا طرد شدگان؟ مسئله اين است!

دو کارکتر اصلی در فیلم The Intouchables اگر چه به ظاهر از لحاظ طبقه اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و بالطبع تجربه زیستی، کهکشان ها با یکدیگر فاصله دارند، اما نقاط مشترک ریز و درشتی، آن ها را در کنار یکدیگر قرار میدهد که بزرگترینِ آن، طردشدگی میباشد.بر اساس داستانی واقعی، مردی سیاه پوست از طبقه فرودست جامعه، طی یک آگهی برای پرستاری از یک مردِ معلولِ ثروتمند، وارد زندگی او میشود. هر کدام از آنها به دلایل مختلف، از فعالیت در دل اجتماع محرومند. از دیدگاه جامعه، مرد تنگدست از نظر شخصیتی و مرد ثروتمند از نظر جسمی، صلاحیت و توان حضور فعال در اجتماع را ندارد. قصه برخورد این دو شخصیت با هم و چگونه درآمیختگیِ زندگی این دو، با یک دُزِ دقیقِ کمدی، به طرز شیرینی روایت میشود. از چگونه پخته شدن شخصیت ها در طول داستان و به طور کل از بررسی فیلم، عامدانه صرف نظر میکنم، چراکه نقد و بررسی این فیلم، خود مبحثی جداست و مهم تر از آن، مشتاقم که هرچه زودتر، سراغ سوژه اصلی این مقاله، یعنی بررسی یکی از قطعات موسیقی متن این فیلم بروم.به ظنّ من،شخصيت های طرد شده ی فيلم كم نظير "The Intouchables"،با موسيقی متن بی نظيرِ استاد "Ludovico Einaudi"، دست نيافتنی ميشوند، جاودانه و گاهاً رشک برانگيز!قطعه "Una Mattina"، در آلبومی با همین نام، سال 2004 توسط آهنگساز و پیانیست شهیر ایتالیایی، "لودویکو ایناودی" تولید شد و به گوش مخاطبان رسید. البته این قطعه، بعد ها و در سال 2011 با قرار گرفتن در متن و تیتراژ پایانی فیلم "The Intouchables" شهرت یافت. قطعه "Una Mattina"، در عین سادگی، قطعاً در رده بهترین موسيقی متن های تمام آثار فاخری است كه تا كنون ديده و شنیده ایم!موزیسین چیره دست و نابغه؛ ایناودی، برای ساخت این آلبوم، با حفظ امضاء خود، دست به خلق آثاری مینیمالیست و تِماتیک زده است که از میان این قطعات، "Una Mattina" رنگ و بوی دیگری دارد.در این قطعه موسیقی، نت های پیانو، در عین سادگی و به دور از مدولاسیون های عجیب و غریب، حقیقتاً روح آدمی را به ناکجا آباد پرواز میدهد.نکته جالب این است که با یک بار گوش دادن به این قطعه، نمیتوان برچسب غمگین بودن، شاد بودن و یا حتی آرامش بخش بودن به آن زد! این قطعه، آدمی را به ورطه ای میکشاند که برایش تازگی دارد.ثانیه های گوش دادن به این اثرِ فاخر، برزخی جذاب است که خودِ مخاطب تعیین میکند از کدامین در به آن ورود کند!موزیک باز ها، این احساس را عمیق تر درک میکنند که وقتی یک آهنگ، از مراحل عالی و خارق العاده و شاهکار بالاتر میرود، عملاً کاراییِ یک دراگ را به خود میگیرد و باید با احتیاط با آن برخورد کرد!آهنگِ "Una Mattina"، پارتیتور شلوغی ندارد، بی کلام است، اما حرف هایی را دم گوش شما نجوا میکند که تا به حال نشنیده اید، جاهای از قلب شما را نوازش میکند که تا به حال کسی آن را لمس نکرده و دقیقا مثل اثرات یک مخدر، گوشه هایی از مغز شما را قلقلک میدهد که خودتان هم تا به حال از وجود همچین قسمتی در مغزتان اطلاع نداشتید!برای درکِ بهتر موضوع، لازم است که هرچند کوتاه، به مقوله ای مرتبط در این ذیل بپردازم. ما در ادبیات فارسی، جنابِ "سعدی شیرازی" را به عنوان خداونگارِ ادبیاتِ "سَهلِ مُمتَنِع" میشناسیم. "سَهلِ مُمتَنِع" به زبانی خودمانی تر، کاری است که در ظاهر آسان، ولی در واقع و در مرحله ای که خودمان میخواهیم آن کار را انجام دهیم، تازه متوجهِ دشواریِ آن میشویم و میفهمیم که آن کار، صرفا در نگاه اول، آسان به نظر میرسید."سَهلِ مُمتَنِع" در ادبیات، یک آرایه ادبی است که به کار بردن آن در متون نظم و نثر، ذوق و هنری شگرف میخواهد. هنگامیکه متون سعدی را مورد مطالعه و بررسی قرار میدهیم، متوجه میشویم که سعدی، نسبت به سایر شعرای کلاسیک ادبیات فارسی، کلامی ساده تر داشته است و ما به اندازه درک خودمان، اَبیاتِ سعدی را بهتر و بیشتر درک میکنیم تا ابیات حافظ و علی الخصوص مولانا، اما همین که اندکی دقیقتر میشویم، میبینیم که در پس شعر ساده ای که از سعدی خواندیم، معنایی عمیق تر نهفته است!به عبارتی دیگر سعدی، مفاهیم وسیع سیاسی، اجتماعی، فلسفی و حتی اقتصادی و به طور کل، جهان بینیِ عمیقی را به زبانی ساده دارد بیان میکند، آن هم با کلماتی روان و شیوا و اوزانِ عروضیِ دقیق! در واقع بیانِ معانیِ ژرف و به اصطلاح سنگین با کلماتی ساده، به طوری که نه آن معانی در پس کلماتِ ساده شهید شوند و ناگفته بمانند و نه آن کلماتِ ساده، متن را سطحی کنند، حقیقتاً کار دشواری است و به همین دلیل، یکی از زیباترین و در عین حال سخت ترینِ آرایه های ادبی، "سَهلِ مُمتَنِع" نام دارد.حال که به یک تعریف کلی از این آرایه ادبی رسیدیم، به نظرتان، "سَهلِ مُمتَنِع"،بهترين توصيف برای وصف اين قطعه موسيقی نیست؟ جايی كه "ایناودی" به سان "سعدی شیرازی"، با سهل ممتنع های پی در پی، استادانه هنرمندی ميكند، يا شايد هم هنرمندانه استادی!برای گوش دادن به "Una Mattina"، خود و محیطتان را، برای تجربه ای کم نظیر آماده کنید...