توحید بی ولایت توهّمی بیش نیست

سوال: آیا هر توحیدی مورد ِپسند حضرت حق می باشد؟ یا توحید مربوط به نبوت و ولایت نیز می‌باشد؟ آیا با هر نگاهی می‌توان راجع به خدا سخن گفت یا خیر؟ آیا توحید از نظرخداوند قاعده و قانون خاصی دارد؟ آیا همه‌ی کسانی که ادعای توحید دارند، همان توحید مورد نظر خداوند را دارند؟ خداوند متعال هر توحیدی را نمی‌پسندد. عده ای هستند که خیال می‌کنند توحید دارند، به طورمثال؛ بت‌پرستان که فکرمی‌کنند معبود و خدای واحدی را می‌پرستند، اما توهم دارند.در آیات 159 و 160 سوره مبارکه صافات خداوند می فرماید:بسم الله الحمن الرحیم سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿١٥٩﴾ إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ ﴿١٦٠﴾ خداوند از همۀ اوصافی که [مشرکان او را به آن] توصیف می‌کنند، منزه و پاک است. مگر بندگانِ خالص‌شدۀ خداوند [که توصیفشان دربارۀ خدای متعال، شایسته و لایق مقام قُدس اوست ]سُبْحَانَ اللَّهِ معمولاً در قرآن در آیاتی به‌کار می‌رود که صفتی به حضرت حق داده‌شود که دون ِشأن باشد. «مخلَص» کسی است که خودش در مسیر خلوص گام اصلی را برنداشته‌است، بلکه خدا او را خالص کرده. بنده‌ی مخلص دیگر خطا و ناپاکی ندارد. برای خدا کار می‌کند. ما اگر بخواهیم ببینیم نمونه‌های مخلَص در قرآن چه کسانی هستند، آیاتی در قرآن داریم که آن‌ها را مشخص کرده‌است. به طور مثال آیه 51 سوره مبارکه مریم:وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مُوسَىٰ إِنَّهُ كَانَ مُخْلَصًا وَكَانَ رَسُولًا نَبِيًّا ﴿٥١﴾در این کتاب که به تو وحی کردیم [سرگذشت] موسی را یادکن، بی‌تردید او [انسانی] خالص‌شده [از همۀ آلودگی ها]، و فرستاده‌ای دارای مقام نبوت بودآیه‌ی 24 سوره مبارکه یوسف:إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ ﴿٢٤﴾ بی‌تردید او از بندگان مخلَص ماستیعنی این دو نفر جزو کسانی هستند که حق دارند راجع به خدا سخن بگویند و دیگران باید حرف‌های ایشان را بفهمند. (به طور کلی انبیاء و اوصیاء). مخلصین کسانی هستند که دست شیطان به آنان نمی‌رسد.آیات 82 و83 سوره مبارکه ص (شیطان می گوید) :قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٨٢﴾ إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ ﴿٨٣﴾یعنی من از پس آنها بر نمی‌آیم. باز هم اگر بخواهیم دنبال مخلَصون و پاکیزگان و مطهرون در قرآن بگردیم، آیاتی در قرآن داریم. پس خداوند هر سخنی را راجع به توحید خود نمی‌پذیرد؛ مگر از عباد مخلَص و پاکیزه. دیگر چه کسانی مخلص هستند؟ یکی از مصادیق بارز این افراد رسول اعظم (ص) هستند که در رأس مصادیق مخلَص هستند. خداوند در آیه 45 و 46 سوره مبارکه احزاب می فرمایند :يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا ﴿٤٥﴾ وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا ﴿٤٦﴾در این آیه خداوند می فرماید من به تو اذن می‌دهم به راه خدا دعوت کنی، زیرا هرکسی بگوید اشتباه می‌گوید، اما تو اذن داری. ما در جوشن‌کبیر هزار و چند اسم خدا را بیان می‌کنیم، همه‌اش هم خوب است. اما چرا بعد از هر بند می‌گوییم سُبحانَکَ یا لا اله الا انت ...؟ مگر ما حرف زشتی زده‌ایم به خدا؟ ما تنها مدح و ثنای او را گفته‌ایم. این عبارت به این علت است که من آن صفاتی را که از خداوند به زبان می‌آورم، به قدر فهم خود می‌گویم؛ درحالی‌که این صفات بسیار بالاتر از فهم و درک من است. فلذا من بعد از بیان این قدرت و کمال و صفاتِ دیگر می‌گویم سُبحانَکَ یا لا اله الا انت ...تا اقرارکنم به این که من نمی‌توانم تو را وصف‌کنم . لذا امام سجاد (ع) در مناجات با خداوند عرضه می‌دارد: «اگر نبود که تو (خداوند ) به من دستور دادی من اسم تو را بر زبان بیاورم، من می‌گفتم تو منزهی از این‌که من راجع به تو سخن بگویم. من هر چه بگویم، به اندازه‌ی خودم گفتم، نه در شان تو و از بزرگ‌ترین نعمت‌هایی که به من دادی این است که من اسم تو را به زبان بیاورم.»فلذا هرچه من راجع به خداوند می‌گویم ، سبحانک، دون شأن اوست. لذا هرکس دم از توحید بزند، درست نیست و باید توحید را از اولیای مخلَص خدا گرفت. یعنی انبیاء، یعنی اوصیا و ائمه اطهار(علیهما السلام). لذا توحید بدون ولایت توَهُّمی بیش نیست، درست وکامل نیست. نه اینکه معاذالله توحید بی‌ارزش است. اتفاقا آنقدر توحید با‌‌‌‌‌‌ارزش است و روی اصول است که هر کسی نمی‌تواند در مورد آن سخن بگوید و درحقیقت نکته در مسیر رسیدن به آن توحید و ارزش والا می‌باشد. ما روایات فراوانی در مورد امیرالمومنین(ع) داریم که می‌فرماید ایشان مع القرآن هستند، مع الحق هستند. آیات سوره برائت (توبه) که نازل شد پیامبر یکی از اصحاب را فرستادند که برو و این‌ها را به مسلمانان خبر بده و ابلاغ کن. بعد از مدتی حضرت او را پس فرستادند. او گفت: یا رسول‌الله، آیا علیه من آیه‌ای نازل‌شد که شما من را منع‌کردید از این کار؟ حضرت فرمودند: خیر ، آیات را برای بار اول یا باید من به مردم ابلاغ کنم، یا کسی از اهل من که در روایت دیگری می‌فرمایند یا من یا علی(ع). که این روایت را تمامی شیعیان و برادران اهل سنت قبول دارند. ما در زیارت آل‌یاسین می خوانیم اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا داعِیَ اللّهِ و رَبّانِیَ آیاتِه و ‌‌به حضرت حجت(عج) عرضه می‌داریم که شما هم داعِیَ اللّهِ هستید. این همان معرفت واضحِ توحیدی است و در معارف ما فراوان است که می فرماید بِنا عُرِفَ اللّه. یا در حدیث سلسله‌الذهب که حضرت رضا فرمود شرط آن توحید، ما هستیم. همچنین در روایت داریم که فرمودند با این ادبیات در مورد اهل‌بیت بگویید: شما( ائمه اطهار سلام‌الله‌علیهما) ارکان توحید هستید. و روایات فراوانی که در این زمینه وجود دارد. لذا باید دقت‌کرد که اصل توحید، امیرالمومنین و اولاد ایشان هستند. اول کسی که بعد از رسول خدا به تبیین توحید راجع به خدا پرداختند، امیرالمومنین (ع) بودند. امام صادق(ع) فرمودند که با پدرم امام سجاد(ع)، بعد از شهادت سیدالشهداء(ع)، مخفیانه بر سر قبر امیرالمومنین(ع) رفتیم و پدرم شروع به گریه کردند و این عبارات را فرمودند: «سلام برتو ای پدر امامان. سلام بر تو ای رهبر مومنان. ای شاخص اهل ایمان، تو وسیله‌ی تقرب من به سمت خدا هستی. تو شفاعت کننده‌ی من هستی.» این عبارات از لسان مبارک حضرت سجاد(ع) نشان‌دهنده‌ی این است که ایشان نیز با این‌که امام معصوم هستند اما وسیله‌ی تقرب خود به خدا را مولا علی(ع) می‌دانند. امام کاظم(ع) دعایی را زیاد می‌خواندند که محتوای آن این بود :«شهادت می‌دهم که تو خدای واحدی و شهادت می‌دهم که امیرالمومنین(ع) سید الاوصیاء است و همچنن امام من، حجت بر من، دست‌آویز و نجات‌بخش من است.» این‌که یک امام معصوم راجع به امیرالمومنین(ع) این ادبیات را به کار می‌برد، نشان از مقام بالای امیرالمومنین(ع) دارد. حال چرا ائمه‌ی معصوم انقدر از امیرالمومنین(ع) می‌فرمایند؟علت این است که به طور مثال، در زمان امام سجاد(ع) در منابر، امیرالمومنین(ع) را لعن می‌کردند و امام سجاد(ع) و دیگر ائمه به دنبال اعاده‌ی شخصیت امیرالمومنین(ع) در جامعه هستند تا جامعه نجات پیدا کند. علت بعدی این است که تبیین اصل امامت با تبیین امیرالمومنین(ع) گره خوده‌است و منشاء اختلاف بر سر امامت امیرالمومنین(ع) است و اگر این اختلاف حل شود، خیلی از مشکلات رفع خواهد‌شد. علت بعدی این‌که فرد اَکمَل و قبله‌ی شخصیتی اهل‌بیت امیرالمومنین(ع) هستند. علت بعدی این است که ما باید آن‌قدر محبت امیرالمومنین(ع) را در دل خود زیاد کنیم که منجر به عمل بهتر ما بشود. یعنی چه؟ یعنی برای مولایمان کاری انجام بدهیم. خب، حال فرض‌کنید محبت ما بیشتر هم شد، می‌خواهیم برای مولایمان کاری انجام‌بدهیم. خوب چه کار کنیم؟ ائمه اطهار به ما فرمودند که اگر می‌خواهید به ما کمک کنید و کاری برای ما انجام دهید اما از ما دور هستید و نمی‌توانید، به شعیان ما کمک کنید و از آنها دست‌گیری کنید، که انگار به ما کمک کرده‌اید. و نکته‌ی مهم دیگر این‌که ما اگر منتظر ظهور حضرت حجت(عج) هستیم ، باید بدانیم شخصیت ایشان چگونه‌ است و شبیه‌ترین خصوصیاتی که ما می‌توانیم در مورد امام زمان (عج) بگوییم، همین ذکر فضایل امیرالمومنین(ع) است. ان‌شاءالله شخصیتی خواهدآمد که آیینه‌ی تمام‌نمای امیرالمومنین(ع) است. و انشالله خداوند چشمان ما را منوّر به چهره‌ی مبارک امام زمان اروحنا فداه بفرماید.تازه این اول قصه‌ست حکایت باقی است ما همه زنده به آنیم که رجعت باقیست رفته ساقی که قدح پر کند و بر گردد عرش را غرق تحیر کند و برگردد دیر یا زود ولی می‌رسد از راه آخر یک نفر عین«علی» می‌رسد از راه آخران‌شاءالله...برگرفته از سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین حامد کاشانی در برنامه‌ی"ماه من" ، سحر هجدهم وبیست‌ویکم ماه مبارک رمضان