خاطره ای برای یک معلم

معلمی یعنی دفترچه ی خاطرات بچه ها شدن، یعنی پل ارتباط کودکی، یعنی استقلال، یعنی مجموع نگاههای کودکانه، و دراین میان چگونه یکی را برگزینی بی آن که در انتخاب بهترین به بیراهه نرفته باشی، که هر کدام به تنهایی بهترین اند، ودر مجموع یک خاطره ی یگانه اند. اما به یاد ماندنی ترینشان از میان نگاههای مضطرب بچه ها در اولین روزهای مدرسه است که نگاههایشان حس اضطراب را منتقل میکند، اما از آن میانه یک نگاه گریزانتر بود و ناشکیباتر، مجید بود یا حمید، با چشمانی درشت وجثه ای کوچک که چون آهوی افتاده در بند گریزان بود و هراسان، پناه به مادر می آورد که در نگاهش او نیز به خیل صیادان پیوسته بود.در این فضای غریبه به نام مدرسه که در چشمان او گویی قفسی بود به ابعادی به اندازه ی آدمیان،مادر چون صیادی اسیر بندش میکرد و به مدرسه می آوردش و می ماند، مبادا که این قوچ ناآرام بگریزد، و او را نیز تاب ماندن نبود، یکسره بیقرار بود و رمان از مدرسه، که زنگ مدرسه درگوشش شروع اسارتش بود، و این اسارت را تاب نمی آورد، ومعلمان گویی عسسان این درگاه بودند...و این نگاه بود که از ابتدا آن همه در نظرم معصوم آمد ونگران. ترسی نهفته در اضطرابی بی حد...با مادرش آمده بود، نیامده بود که آورده بودندش و نگه داشته شده بود. مادر او را از خود می راند تا به مدرسه پایبندترش کند، ولی ثمری نداشت. تلاشش بیهوده بود که احساس ناامنی در چشمان پسرک موج می زد. انگار هر گونه زجری را حاضر به تحمل بود تا در خیل این کودکان به اسارت رفته گم نشود.نگاهش بدنبال پناهی به هر نقطه پرواز می کرد و دوباره تنها مادرش را می یافت و به او پناه میبرد که او نیز از خود می راندش. درماندگی اش صبوری از کف آدمی می ربود، که همیشه معصومیت کودکانه بزرگترها را مجاب می کند به تبعیت از آنها، ولی اینجا این امکان نبود، او باید می ماند و تبعیت از او راهی به منطق نداشت. تمام تلاشم را کردم تا راهی به مهر به نگاهش بگشایم ولی چشمان رمان او راه را بر هر گونه آشتی بسته بود. نمی دانم در دنیای کودکانه اش چه تصوراتی می گذشت که این گونه در نگاهش به نمایش در می آمد و تمامی جسمش را به بازتاب وامیداشت. در نهانخانه ی ذهنم تمامی راههای آشتی جویانه را می جستم تا امنیت بیشتری را جلوی چشمانش به نمایش درآورم. به دنبال هر راهی بودم تا اعتماد به وجودش بازگردد و امکان پذیر نمی شد.در نهایت به کلاس آورده شد ونشانده شد، چسبیده به مادر و آماده برای گریز. نشست ولی نه به حرفهایم گوش داد و نه اصلا چیزی دید. به نظرم آمد که یک تصویر برآمده از یک ذهنیت مجهول دائم جلوی چشمانش بود. چیزی به سان تصور کودکانه از شب که با اوهام در می آمیزد وکودک ترسیده از شب هرگز چشم نمی گشاید تا اطمینان حاصل کند که موردی برای ترس نیست.او نیز خیال می کرد اینجا آخر دنیای کودکانه است، جای خداحافظی با بازیهای کوچه و خیابان است. جای بزرگترهاست با قیافه های گاه عبوس و حرفهای جدی که رنگی از دنیای کودکانه ندارند. از سواد داشتن سر در نمی آورد که در این مورد در جهل مطلق بود و روزنی در ذهنش برای ارزیابی وجود نداشت. بیهوده بود اگر که از این در وارد می شدم و از جنس درس و کلاس میگفتم، پس باید راهی می یافتم که او محیط را بپذیرد و با محیط مانوس شود. با بچه های دیگر که سر به راه تر بودند حرف میزدم تا او راحتی برخورد را و صمیمیت رفتار را حس کند، ولی بیهوده بود، در نگاهش خواندم که این بچه های ترسو جرأت گریز ندارند، به نظرش آنها موشهای ترسویی بودند که به تله افتاده بودند واو شیر ژیان محله بود که نمی خواست تن به این خفت بدهد. این گونه تا ظهر گذراندم ونتوانستم از دیوار نگاه سردش راهی به دلش باز کنم و ظهر همانگونه ناآشنا به همراه مادرش رفت و من همچنان درمانده بودم.تمام روز در لابلای افکارم حضور داشت. تمام نگاههایش را به یاد داشتم و به دنبال چاره بودم...روز بعد فکر کردم باید گریزگاهش را گرفت، شاید که او از محیط به من بگریزد، ومادر را روانه منزل کردم. حالا من ماندم و او. برایش چیزهایی خریده بودم خوشایند بچه های هم سن و سالش و تمام مدت را در کلاس پیش او نشسته بودم. سکوتش رنگ آشتی نداشت، ولی جرأت گریز را نیز در خود نمی یافت. زنگ تفریح را با او گذراندم ولی او همچنان ساکت و دست نیافتنی بود.فکر کردم بهتر است مدتی به جمع بجه ها برود شاید که با محیط مأ نوس تر شود واو به حیاط رفت. از پنجره ی دفتر می پاییدمش، با بچه ها نمی جوشید. بواقع در مانده بودم واین مداومت در درماندگی بی تاب ترم می کرد.دوباره زنگ کلاس خورد و من رفتم تا او را با خودم به کلاس ببرم. دستش را که به دست گرفتم، چونان آ هویی که زیر پایش خالی شده باشد، در تله دست و پا میزد و آرام نمی گرفت.بچه ها دورمان حلقه زده بودند و من نمیدانستم که رهایش کنم یا نه. یک لحظه چشمانم نگاهش را جست که شراره های خشم از آنها فوران میکرد، گویی صیادش را به آتش نگاه میسوزاند.احساس کردم تغییر حالتی در او ایجاد شد و همین گونه که در کند و کاو نگاهش بودم ،ضربه ی بسیار محکمی به پای راستم خورد . باورم نمی شدکه این نیروی عظیم از آن او باشد.یک لحظه چشمانم از درد سیاهی رفت، دستش را رها کردم و او گریخت. چند لحظه بعد ناظم آمد و دست حمید در دستانش بود و من آهسته به او گفتم که حمید را تنبیه نکند. در یک لحظه احساس کردم راه آشتی را یافته ام. یادم آمد که گاه برای نشان دادن دوستی باید صبوری را آزمود، واو شاید مرا در بوته ی آزمون کودکانه اش سنجش می کرد. مادرانه به او نگاه کردم ودستهایم را بسویش گشودم، به آغوشم نیامد ولی دیدم که یخ نگاهش شکست، ذوب شد، چهره اش گلگون شده بود و چقدر زیبا و دوست داشتنی شده بود. به غریزه احساس کردم که تسخیرش کرده ام و تسخیر شده بود.آمد و دستم را گرفت و با من به کلاس آمد. مرا روی صندلی خودم نشاند و خودش روی نیمکت سر جایش نشست. گویی آرامش به تمام وجودم راه یافته بود و او نیز رام شده بود. نگاهش مأمنی یافته بود. آنروز هر بار که به او نگاه کردم سر به زیر داشت و هر گاه که نگاهش نمیکردم احساس میکردم حرارت نگاهش چهره ام را میسوزاند.گویی فرزندی به فرزندانم افزوده شده بود.بعد ازآن او بهترین شاگرد کلاس من شد، و اکنون بعد از سال ها که او را می بینم سر به زیر سلام میکند و چهره اش از یادآوری آن خاطره گلگون از شرم می شود.شکوفه هوشمندی(این خاطره را برای یک معلم دلسوز وممتاز کلاس اولی نوشتم که میگفت شاگردی که روز اول به او لگد زده حالا با شرم به او سلام میکند، بقیه را در ذهن پروراندم)