شبهه خلف وعده خداوند

خلف وعده خداوند نسبت به موسی علیه السلام !#سوالمگر خداوند در قرآن نمی گوید که من در وعده خود تخلف و خلف وعده نمی کنم , پس چرا با حضرت موسی وعده کرد که سی روز باید به کوه طور برود اما بعد چهل روز او را نگه داشت ؟#پاسخخداوند متعال می فرماید :"و ما به موسى سى شب وعده گذارديم سپس آن را با ده شب (ديگر) تكميل نموديم‏ و وعده خدا با او در چهل شب پایان یافت " " وَ واعَدْنا مُوسى‏ ثَلاثِينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَة ..." ( اعراف طبق روایات وعده ابتدایی خداوند به حضرت موسی علیه السلام به سی شب مشروط بوده است که بدایی و مقتضی برای تغییر ایجاد نشود اما چون مقتضی و علتی برای تغییر ایجاد شد , خداوند نیز ده شب دیگر بر آن وعده قبلی افزود و میقات را چهل شب تمدید کرد , چنان که محمد بن مسلم از امام باقر علیه السلام در مورد سخن خداوند «و إذ واعدنا موسی اربعین لیله» روایت می‌کند که فرمود :" در علم و تقدیر سی شب بود سپس بدا حاصل شد در نتیجه ده روز دیگر را به آن اضافه کرد و میقات پروردگارش از اول تا آخر، چهل شب طول کشید. "" عن أبي جعفر (عليه السلام)، في قوله: وَ إِذْ واعَدْنا مُوسى‏ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً. قال: «كان في العلم و التقدير ثلاثين ليلة، ثم بد الله فزاد عشرا، فتم ميقات ربه للأول و الآخر أربعين ليلة».?تفسیر عیاشی ج 1 ص 44عملکرد بنی اسرائیل موجب شد که خداوند تقدیر سی شب در وعده موسی علیه السلام را تغییر دهد و بداء حاصل کند تا چهل شب و از این طریق بنی اسرائیل را بیازماید که چقدر در اعتقاد خود به موسی ع و خدای او راسخ هستند , چنان که مفسرین می نویسند :"خداوند براى آزمودن بنى اسرائيل نخست موسى «ع» را براى يك مواعده سى روزه دعوت نمود، سپس آن را تمديد كرد، تا منافقان بنى اسرائيل صفوف خود را مشخص سازند.از امام باقر ع چنين نقل شده كه فرمود: هنگامى كه موسى علیه السلام به وعده‏گاه الهى رفت با قوم خويش قرار گذاشته بود غيبت او سى روز بيشتر طول نكشد، اما هنگامى كه خداوند ده روز بر آن افزود، بنى اسرائيل گفتند: موسى ع تخلف كرده است، و به دنبال آن دست به كارهايى كه مى‏دانيم زدند (و گوساله‏پرستى كردند) "?تفسير نمونه، ج‏6، ص: 340 _ البرهان فی تفسیر القرآن ج 2 ص 33 در توضیح عقیده شیعه به بداء و چیستی بداء برخی از محققین می نویسند :" خداوند داراى قدرت و سلطه مطلق بر جهان هستى است و هر زمان بخواهد مى تواند تقديرى را جايگزين تقدير ديگر سازد، در حالى كه بر هر دو تقدير، علم پيشين داشته و هيچ گونه تغييرى نيز در علم وى راه نخواهد يافت، زيرا تقدير نخست چنان نيست كه قدرت خدا را محدود ساخته و توانايى دگرگون كردن آن را از او سلب كند. خداوند متعال بر خلاف عقيده يهود كه مى گفتند: «يد اللّه مغلولة»، «دست خدا بسته است»، قدرت گسترده اى دارد و به تعبير قرآن دست او باز است «بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ»( مائده 64 ) إعمال قدرت از سوى خداوند و اقدام وى به جايگزين كردن تقديرى به جاى تقدير ديگر، بدون حكمت و مصلحت انجام نمى گيرد و انجام اين كار در گرو اعمال خود انسان است كه از طريق اختيار و برگزيدن زندگى شايسته يا ناشايسته، زمينه دگرگونى سرنوشت خويش را فراهم سازد. فرض كنيم انسانى، حقوق والدين و بستگان خود را مراعات نمى كند. طبعاً اين عمل ناشايست و در سرنوشت او تأثير ناخوشايندى خواهد داشت. حال اگر در نيمه زندگى از كرده خود نادم گشته و از آن پس به وظايف خود در اين باره اهتمام ورزد، در اين صورت زمينه دگرگونى سرنوشت خود را فراهم كرده و مشمول آيه «يَمْحُوا اللّهُ ما يَشاءُ وَيُثْبِتُ» خواهد گشت. اين مطلب در عكس قضيه نيز حاكم است. "?راهنمای حقیقت ص 98بنابراین وعده خداوند به موسی علیه السلام مبنی بر میقات سی روزه مشروط بوده است که علتی ایجاد نشود تا سبب تغییر این تقدیر شود اما بنی اسرائیل به واسطه عملکرد خود سبب تغییر این تقدیر را ایجاد کردند و خداوند هم تقدیر نخستین را برای امتحان بنی اسرائیل تغییر داد تا ایمان آنان را بسنجد و در این رابطه بداء ایجاد کرد .البته بداء ایجاد شده مستلزم آن نبود که مثلا موسی علیه السلام به قومش خلاف گفته باشد و تهمت بنی اسرائیل به موسی ع که او خلف وعده کرده است , راست بوده باشد زیرا اولا : وعده موسی به بنی اسرائیل مبنی بر جدایی سی روزه مشروط بر آن بوده است که بدایی حاصل نشود و مثلا سخن حضرت موسی «ع» به مفارقت تا سی روز مقید به حفظ شرایط از سوی بنی اسرائیل بود که طبیعتا چون بنی اسرائیل شرایط را تغییر دادند , تقدیر سی روزه نیز تغییر کرد تا آنان امتحان شوند .ثانیا : حضرت موسی «ع» به بنی اسرائیل گفته بود که من سی روز نزد شما نیستم و این سی روز نبودن محقق شد به این که موسی «ع» چهل شبانه روز در میقات خداوند به سر برد . وقتی میقات چهل روز طول بکشد یعنی وعده موسی ع نیز مبنی بر غیبت سی روزه تحقق پیدا کرده است .به عبارت دیگر حضرت موسی «ع» نگفته بود که من فقط تا سی روز در نزد شما نیستم و مثلا از حصر استفاده نکرده بود , تنها گفته بود که مفارقت من ا«ز شما سی روزی می باشد , طبیعتا وقتی میقات چهل روز طول کشید , مفارقت سی روزه هم اتفاق افتاده است و موسی در وعده اش به بنی اسرائیل تخلفی نکرده است , چنان که در روایتی از امام باقر علیه السلام آمده است که فرمود :" موسی علیه السلام به قومش گفت: من سی روز در بین شما نیستم. تا بر آنان سخت نگیرد. سپس آن مدت را ده روزافزایش داد و در این کار خلف وعده نیست. زیرا که اگر چهل شب تأخیر می‌کرد، قبل از آن سی شب تأخیر کرده بود. " إن موسى (عليه السلام) قال لقومه: إني أتأخر عنكم ثلاثين يوما. ليسهل عليهم، ثم زاد عليهم عشرا، و ليس في ذلك خلف لأنه إذا تأخر عنهم أربعين ليلة فقد تأخر ثلاثين قبلها "?مجمع البیان ج 4 ص 728