ماجرای رافائل بوستونی

بخش دومپِری رَثـــبُن، مدیر وقت موزه هنرهای زیبای بوستون و نقاشی منسوب به رافائلدر صبح روز هفتمِ ماه ژانویه سال ۱۹۷۱، مامورین اداره گمرک با در دست داشتن حکم تفتیش،‌ بدون اطلاع قبلی مسئولینِ موزه هنرهای زیبای بوستون وارد موزه شدند و نقاشی را ضبط کردند. با توجه به آسیب پذیر بودن نقاشی و دمای زیر صفر درجه بیرون،‌ کارشناس مَرمت و نگهداری موزه مامورین را متقاعد کرد که نقاشی را در گاوصندوقی در درون موزه و تحت پلمپِ‌ اداره گمرک نگه دارند.یک هفته بعد نامه‌ای از طرف اداره گمرک به موزه ارسال شد که در آن موزه به پرداخت ۱۲۰۰۰۰۰ دلار جریمه (رقمی تقریبا دو برابر مبلغی که موزه برای خرید نقاشی پرداخت) محکوم شده بود. برای اشتباهی که سوارزِنسکی، در مطلع نکردن مامورین گمرک از وارد کردن نقاشی به خاک آمریکا مرتکب شده بود. چیزی نگذشت که رَثبُن و سوارزِنسکی برای رد اتهام در ارتباط با مشارکت در فریب دولت ایالات متحده در دادگاه حاضر شدند.همزمان گروه وکلای کاوینگتون در همکاری با رُپس و گرِی (Ropes & Gray) موفق به تدوین دادخواستی نُه صفحه‌ای برای کاهش جریمه‌ها و ترخیص نقاشی از گمرک شدند. در این دادخواست وکلا اعتقاد داشتند « جریمه اعلام شده با توجه به این که دولت از این موضوع عایدی نخواهد داشت،‌ بسیار سختگیرانه است...عواقب چنین اشتباهات فاجعه بارِ‌ فردی یک کارمند و کوتاهی کردن در انجام مسئولیتش در ارتباط با نقاشی نباید به حساب موزه نوشته شود».جریمه به ۵۰۰۰ دلار کاهش پیدا کرد و از طرف هیئت منصفه هم اعلام جرمی نشد. در عین حال هیچ عهدنامه‌ای ایالات متحده را موظف نمی‌کرد که نقاشی را به ایتالیا بازگرداند،‌ و این حرکت آن‌ها به نوعی از روی سخاوتمندی انجام می‌گرفت. پیمان ۱۹۷۰ یونسکو، که در آن آمریکا هم به دیگر کشورها در راستای مقابله با قاچاق، سرقت و مالکیت غیرقانونی آثار هنری و فرهنگی پیوسته بود تمامی این قوانین را به صراحت توضیح می‌داد و دوران جدیدی را برای دنیای هنر رقم می‌زد؛ با این حال تمامی این قوانین خیلی بعد تر از سال ۱۹۶۹، زمان خروج نقاشی از ایتالیا، تدوین شده بودند. با این حال و در تابستان سال ۱۹۷۱،‌ زمانی که رَثبُن در سفر بود، در یک جلسه فوری، معتمدین موزه رای به بازگرداندن نقاشی به ایتالیا دادند.به محض انجام شدن توافقات بین معتمدین موزه هنرهای زیبای بوستون و معاون وزیر خزانه داری ایالات متحده، یوجین روسایدز(Eugene Rossides)،‌ در ماه سپتامبر سال ۱۹۷۱ نقاشی درون هواپیمایی محافظت شده، به ایتالیا بازگردانده شد. در نهایت این اثر در اختیار سیویه‌رو، که در شوق موفقیت غوطه‌ور بود قرار گرفت. موزه هنرهای زیبا هیچ بازپرداختی در قبال هزینه‌های انجام شده که مبلغی حدود ۳۵۰۰۰۰ دلار بود دریافت نکرد. در ادامه بدشانسی‌های موزه، اِلدِبراندو بوسسی، فروشنده جنووایی،‌ که در انتظار اجرای حکم خود برای قاچاق نقاشی رافائل در زندان به سر می‌برد درگذشت. دولت ایتالیا تمامیِ دارایی‌های او را ضبط کرد و هیچ مسئولیتی را برای بازگرداندن بخشی از هزینه‌ها به موزه نپذیرفت.رودولفو سیویه‌رو، کارآگاه ایتالیایی و نقاشی رافائل بوستونیهمچنان سوالات بسیاری در ارتباط با ماجرای رافائلِ بوستون مطرح است. شاید از مهمترین آن‌ها اینکه آیا هیچ وقت این نقاشی متعلق به رافائل بود؟‌ و در اینصورت بخش مهمی از سرمایه‌های ملی ایتالیا محسوب می‌شد؟ البته با توجه به نحوه نگهداری از این اثر در انبار گالری اُوفیزی (Uffizi) در فلورانس، در اوایل دهه هشتاد، این احتمال بطور کلی از بین می‌رفت. آیا معتمدین موزه هنرهای زیبا هیچگاه به آنچه در قبال مسئولیت پذیری خود و بازگرداندن اثر بدون هیچ چشم داشتی از بازگشت بخشی از سرمایه گذاری خود خواهند رسید؟پرونده رافائلِ بوستون در راستای افزایش آگاهی و تدوین قوانین بین المللی دقیق‌تری برای مبارزه و جلوگیری از قاچاق آثار هنری و فرهنگی بسیار تاثیرگذار بود. پیمان‌ ۱۹۷۰ یونسکو در صدد وفق دادن ارزش‌های مالکیت فرهنگی و ترویج تجارت آزاد بود و زمینه را برای توافق های دو جانبه یا چند جانبه در مورد قوانین صادرات مربوط به آثار هنری و عتیقه فراهم می آورد. در سال‌های اخیر و با توجه به خرید اشیائی که غیرقانونی حفاری و توسط موزه‌های آمریکا خریداری شده‌اند اهمیت ایجاد محیط نظارتی هوشیار‌تر را بیش از پیش نشان می‌دهد. موزه هنرهای زیبای بوستون، به همراه تعداد بسیار محدودی از موزه‌ها، یک متخصص اصالت یابی را بطور تمام وقت در اختیار گرفته است. این متخصصین در جلوگیری از هرگونه خرید مخاطره آمیز و همچنین تحقیق در زمینه اصالت دارایی‌های موزه کمک شایانی را ارائه می‌دهند. موزه هنرهای زیبای بوستون در سال ۲۰۱۴ هشت عدد مجسمه عتیقه را که قبل از ورود به بازار آمریکا و خریده شدن توسط موزه در نیجریه به سرقت رفته بود را به آن کشور بازگرداند.- پایان -درباره نویسنده:بِلیندا رَثبُن (Belinda Rathbone)، یک زندگینامه نویس و خبرنگار هنری است.گردآوری و ترجمه:‌ علیرضا محسنیبرای خواندن مطالب بیشتر پیرامون دنیای هنر به وبسایت artunity.art مراجعه کنید.