ماجرای نیم‌روز

«انا لله و انا الیه راجعون. روح بلند پیشوای مسلمانان و رهبر آزادگان جهان، حضرت امام خمینی به ملکوت اعلا پیوست ...»صبح روز یکشنبه، ۱۴ خرداد ۱۳۶۸، اولین خبری که از رادیوی سراسری ایران مخابره‌شد، این بود. خبرگان رهبری بلافاصله از سراسر كشور جهت امر خطیر تعیین رهبری، به تهران فراخوانده شده‌بودند. جلسه صبح ۱۴ خرداد تشکیل‌شد. پس از قرائت وصیت نامه‌ی حضرت امام (ره)، آیت‌الله مشکینی، رئیس مجلس خبرگان، رسمیت جلسه را اعلام‌کردند.در قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸، «رهبری فردی» و «شورای رهبری» ذکرشده‌بود. هم‌چنین از مرجعیت به عنوان یکی از شرایط رهبری، نام برده شده‌بود. از این اصل، هم مرجعیت بالفعل و هم مرجعیت بالقوه قابل برداشت بود و هر یک موافقان و مخالفانی داشت.پیش از رحلت امام(ره)، تصمیم بر اصلاح و تغییراتی در قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸ گرفته شده‌بود و شورایی تحت عنوان «شورای بازنگری قانون اساسی» به ریاست آیت الله مشکینی تشکیل شده‌بود. ‪آیت‌الله امینی، عضو کمیسیون رهبری در آن شورا، نامه‌ی حضرت امام(ره) به آیت‌الله مشکینی را قرائت‌نمود. در بخشی از این نامه می‌خوانیم : «ما که نمی‌توانیم نظام اسلامی‌مان را بدون سرپرست رهاکنیم... من از ابتدا معتقدبودم و اصرارداشتم که شرط «مرجعیت» لازم نیست. مجتهد عادل مورد تأیید خبرگان محترم سراسر کشور کفایت می‌کند. »روایت پرونده شماره چهل و سوم نشریه حیاتتکلیف روشن شد. اما این مسئله، فعلا تنها به تصویب شورای بازنگری رسیده و هنوز به رفراندوم گذاشته نشده‌بود، خبرگان تصمیم می‌گیرند رهبر یا شورای رهبری آینده تا رفراندوم قانون اساسی، موقت باشد و پس از آن، رأی‌گيری مجدد برای آن‌ها انجام‌شود.حامیان رهبری فردی و رهبری شورایی، پشت تریبون رفته و صحبت‌کردند و در نهایت رهبری فردی رای آورد.سپس آقای هاشمی‌رفسنجانی، نایب‌رئیس مجلس گفت اینک باید روی فرد رای گرفته‌شود. چند تن از اعضا با صدای بلند از میان جمع گفتند پیشنهاد ما آقای خامنه‌ای است. آقای هاشمی گفت: «خیلی خب! ما هم پیشنهادمان آقای خامنه‌ای است.»آقای خامنه‌ای در این میان نیم‌خیز شد که پشت تریبون رفته و صحبت‌کند، اما آقای هاشمی با درخواست برخی اعضا، شروع به بیان مطالبی از حضرت امام(ره) کرد:«ما یک بار خدمت امام بودیم و می‌گفتیم فردی برای رهبری نداریم. امام فرمودند چرا ندارید؟ آقای خامنه‌ای... من بعداً به‌صورت خصوصی هم خدمت امام رفتم و روی این مسئله اصرارکردم. ایشان فرمودند شما فردی مثل‌ آقای خامنه‌ای را دارید. چرا تردید می‌کنید؟ چرا مشکل دارید؟»مطلب دیگری هم که آقای هاشمی به نقل از حاج احمدآقا نقل‌کرد، مربوط به سفر آیت‌الله خامنه‌ای به کره شمالی بود که سخنرانی ایشان از رادیو و تلویزیون پخش می‌شد. امام بعد از دیدن این صحنه‌ها، به حاج احمدآقا می‌گویند: «واقعا ایشان (آقای خامنه‌ای) شایسته‌ی رهبری است».پس از آن‌که خبرگان، از نظر حضرت امام(ره) درباره‌ی آقای خامنه‌ای مطلع شدند، ایشان وقت گرفته و پشت تریبون رفت: «بسم‌الله الرّحمن الرّحیم. اولاً واقعاً باید خون گریست بر جامعه‌ی اسلامی که حتی احتمال کسی مثل بنده در آن مطرح بشود...»آری تنها مخالف اساسی انتخاب آقای خامنه‌ای، خودشان بودند. ایشان هر استدلالی در مخالفت با رهبری خود آورده‌بود، خبرگان که همه از مجتهدان بودند، پاسخش را داده‌بودند.«گویی دست غیبی داشت قلوب نمایندگان را به سمتی که مشیت خود او بود هدایت می‌کرد.» (1)نهایتاً رهبری آقای خامنه‌ای به رأی گذاشته شد. قیام موافقان آغاز شد.برای تعیین رهبر به دوسوم آرا نیاز بود. از بین بیش از هفتاد نماینده حاضر، بیش از هشتاد درصد قیام کردند. خود ایشان اما از جا برنخاست. در نهایت، رهبری ایشان با اکثریت قاطع به تصویب رسید.حضار تکبیر گفتند. خبرگان وظیفه‌ی تاریخی خود را به انجام رساند.«امروز اگر از هر کدام از علمایی که آن روز در مجلس خبرگان حضور داشتند، سؤال کنید نظرشان این است که یک دست غیبی در کار بود که هیچ مخالفتی با رهبری ایشان نشد.»(2)مقام معظم رهبری بعدها در بیاناتی چنین می‌گویند:«آن روزی که در مجلس خبرگان ... اتّفاق‌کردند بر این‌که این موجود حقیر ضعیف را به این منصب خطیر انتخاب‌کنند، من مخالفت‌کردم؛ مخالفت جدّی کردم. نه این‌که می‌خواستم تعارف‌کنم؛ نه. او خودش می‌داند که در آن لحظات در دل من چه می‌گذشت…من قاطع بودم که قبول‌نکنم؛ ولی بعد دیدم چاره‌ای نیست. زیرا به گفته‌ی افرادی که من به آنها اطمینان دارم، این «واجب» در من «متعیّن» شده‌است. یعنی اگر من این بار را برندارم، این بار بر زمین خواهدماند. این‌جا بود که گفتم قبول می‌کنم… بعد هم گفتم پروردگارا! توکّل بر تو. خدا هم تا امروز کمک‌کرد...»(3)«اما حالا که این بار را روی دوش من گذاشتند، با قوت خواهم‌گرفت؛ آن‌چنان که خدای متعال به پیامبرانش توصیه فرمود:‌ «خُذها بِقوّة» برای این مسئولیت از خدا استمدادکردم و ... هر لحظه و هر آن، در حال استمداد از پروردگار هستم... .»(4)پس از رأی مثبت ۹۷ درصدی مردم به اصلاحیه قانون اساسی در رفراندوم ششم مرداد ماه ۶۸، جلسه‌ی فوق‌العاده خبرگان رهبری برای اعلام نظر درباره‌ی رهبری با توجه به بازنگری قانون اساسی و اصول جدید، در نیمه‌ی مرداد ماه تشکیل‌شد. فردای آن روز آیت‌الله مشکینی در دیدار اعضای خبرگان با رهبر انقلاب، از تصویب ادامه‌ی رهبری آیت‌الله خامنه‌ای با رای اکثریت قریب به اتّفاق خبرگان خبر داد.--------------------------------------------------------------------۱ . به نقل از مرحوم آیت الله بنی فضل۲ . به نقل از آیت الله سیدجعفر کریمی۳. بیانات رهبری در ۲۳ آذرماه ۱۳۷۳۴. بیانات رهبری در ۱۲ تیرماه ۱۳۶۸منابع:- کتاب «روایت رهبری» نوشته سیدیاسر جبرائیلی، انتشارات انقلاب اسلامی- وب سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی- برنامهٔ تلویزیونی «جهان آرا» پخش شده در 23 دی ماه سال 1396 از شبکهٔ افق با حضور آیت الله مجتهد شبستری- خبرگزاری‌های مشرق نیوز و تسنیمبرای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام «مکتوبات هیأت ‌الزهرا (س) دانشگاه شریف» کلیک کنید.