پروداکت استوری: مرز میان همکاری و رقابت

حتما تا بحال ویدیوهایی از شیوه رفتار مردم کشور های مختلف در روز جمعه سیاه مشاهده کرده اید. آنها به مغازه ها هجوم می آورند و تلاش می کنند تا وسایل مورد علاقه خود را با بهترین قیمت ها تهیه کنند. در این میان وسایل را از دست هم می قاپند و گاهی درگیری فیزیکی بین آنها پیش می آید.در سال 2008 در هنگام ورود مردم به یکی از فروشگاه ها، یک نفر زیر دست و پای مردم، متاسفانه جان خود را از دست داد و افراد زیادی هر ساله طی درگیری هایی که در فروشگاه ها در این روز اتفاق می افتد دچار زخم های سطحی و حتی جدی می شوند که میتواند مثالی از سطح بالای درگیری و خشونت در زمان رقابت باشد. در صورتی که این روز در میان تعطیلات کشور آمریکا قرار دارد که در اصل روحیه همگرایی، دور هم جمع شدن، با هم بودن و ... را می بایست در ما بوجود آورد.پس چه دلیلی دارد که ما گاهی میان همکاری یا رقابت، یکی را بر دیگری ترجیح می دهیم؟!جنگ و صلح - روابط ایالات متحده آمریکا با ژاپن قبل و بعد از جنگ جهانی دوم:کشور آمریکا علاوه بر بمب باران مستقیم 67 شهر ژاپن، دو بمب اتمی را به صورت مستقل بر روی دو شهر مهم ژاپن (هیروشیما و ناکازاکی) انداخت و باعث مرگ هزاران نفر شد. اما بلافاصله پس از پایان جنگ، فرصتی برای همکاری این دو کشور فرآهم شده بود. پس از صلح اولیه و ورود نیرو های آمریکایی به ژاپن، ژنرال مک آرتور، سربازان آمریکایی را از مصرف مواد غذایی ژاپنی منع کرد. این منع در جهت جلوگیری از بروز قحطی و کمبود مواد غذایی برای مردم ژاپن انجام شد. در صورتی که کشور های به اصطلاح برنده و یا اشغال گر، کشور های اشغال شده را با مصرف مواد غذایی آنها، در معرض قحطی و مرگ قرار می دهند که نمونه آن در اشغال کشورمان ایران پس از جنگ جهانی دوم قابل مشاهده است. بنابراین پیرو این دستور، سربازان آمریکایی تنها اجازه مصرف جیره غذایی را داشتند که از طرف ارتش به آنها داده می شد. این رفتار هرچند به نظر اقدام عملیاتی در جهت همکاری نیست اما زیرساخت و اعتماد سازی بین آمریکایی ها و ژاپنی ها را فرآهم می کرد.در دهه 1950 آمریکا به ژاپن برای بازسازی کارخانه ها و راه اندازی مجدد آنها کمک می کرد که ما میتوانیم shift یا تغییر سریع از رقابت به همکاری را مشاهده کنیم. و البته دقت داشته باشیم که همکاری های آمریکا با ژاپن یا هر کشور دیگری پس از جنگ جهانی دوم دلایلی داشته که برای آن کشور قابل توجیه است و به نوعی یک برنامه مشخص توسط آن دولت برای این موضوع طرح ریزی شده بود.رقابت و همکاری والدین در فرزند پروری:به صورت پیش فرض، افراد با شریک زندگی خود در بالاترین درجه صمیمیت قرار می گیرند. مخصوصا زمانی که اهداف مشترکی از جمله بزرگ کردن فرزندان را برای خود انتخاب کرده باشند. اما در همین میان ما شاهد رقابت هایی بین والدین در فرآیند های تربیتی، نگهداری و رفتار هایی که با کودکان انجام می دهند، هستیم. حتی گاهی می بینیم که افراد از انجام نقش های خود فرار می کنند. بعنوان مثال، یکی از والدین از غذا دادن به کودک و یا تعویض پوشک او شانه خالی می کند و در نتیجه یک رقابت در جهت منفی را شکل می دهد. در این حالت والد دوم در جهت عکس هدف تایین شده حرکت می کند و گاهی تا دو برابر فشار بیشتر را بر والد اول وارد می کند. رقابت و همکاری در میان فرزندان یک خانواده:زمانی که کلمات خواهر و برادر را به یاد می آوریم به احتمال زیاد از عشق و علاقه موجود در بین آنها یاد می کنیم. از طرف دیگر، فرزندانی که والدین آنها از شیوه های تربیتی استفاده می کنند که در نهایت موجب "مهرطلبی"، "توجه طلبی" و "تایید طلبی" آنها می شود، شاهد رقابت میان آن فرزندان بر سر اینکه چه کسی "فرزند محبوب بابا/مامان" است، خواهیم بود. (به نمونه مشابه این رفتار در سازمان ها فکر کنید)در صورتی که یکی از کودکان در سن خیلی کم متوجه شود که تولد (بارداری) خواهر یا برادر او ناخواسته بوده است، دچار حس نفرت از آن برادر یا خواهر، در جهت حمایت از والد خود می شود زیرا فکر می کند که خواهر یا برادر او با تولدش باعث سخت تر شدن زندگی والدینش شده است. (این موضوع را در یکی از جلسات مشاوره حضوری شاهد بودم)بنابراین ما در محل زندگی و محیط کار خود همواره در میان رقابت و همکاری در حال حرکت هستیم، پس لازم است بدانیم که "رقابت" و "همکاری" را در روابط خود چطور مدیریت کنیم.سه اصل رقابت و همکاری از زبان پروفسور شویتزر:کمبود:محدود بودن میزان منابع نسبت به متقاضیان موجود می تواند آنها را از "دوست" به "رقیب" تبدیل کند. بعنوان مثال اگر فرزندان فکر کنند که میزان محبت والدین حد مشخص و معینی دارد یا اینکه فرصت های شغلی نسبت به کاندیداهای آن کم باشد و حتی تعداد کم کالاهای ارزان نسبت به تعداد زیاد مشتریان.حیواناتی که در مناطق گرمسیری زندگی می کنند، در استفاده از منابع آبی موجود نیز رفتار مشابهی از خود نشان می دهند. میزان اجتماعی بودن ما:ما موجوداتی اجتماعی هستیم که نیاز به حضور در جمع ها و تعلق را در خود حس می کنیم و به صورت ملموس به سمت افراد مشابه خود کشیده می شویم. در صورت تنهایی بیش از اندازه افراد، آنها دچار توهم، افسردگی، عصبانیت و ضعف می شوند. نتیجه اینکه، ذهن انسان نیاز به پیوند اجتماعی دارد.عدم ثبات و پویایی شرایط:دنیای اطراف ما تصادفی است. تغییر می کند ناپایدار است درست مثل بورس کالا ، همه چیز در اطراف ما جابجا می شود و ما باید به سرعت تغییر کنیم و همواره در حال همکاری و رقابت باشیم. برای زندگی در این دنیای بی ثبات و پویا نیاز داریم که به سرعت اطلاعات مورد نیاز خود را جمع آوری کنیم و برای همین کار است که گاهی با هم رقابت و گاهی با هم همکاری می کنیم. در یک دیدگاه واقع گرایانه ما در هر لحظه میتوانیم درگیر هر دو (هم همکاری و هم رقابت) باشیم.دلایل مقایسه ذهنی:مقایسه ای که توسط ذهن ما انجام می شود چند نوع و البته دلیل دارد. پیرو مطالعات چند ساله ای که در زمینه یادگیری هوش هیجانی و تجربیاتی که در محل کار، زندگی و شرکت در جلسات مشاوره داشته ام به صورت ساده ای، دلایل مقایسه ذهنی را به شکل زیر بیان می کنم:مقایسه بعنوان قدرت تشخیص:در مطالعات روانشناسی و هوش هیجانی، از مقایسه کردن بعنوان ابزار شناختی استفاده می شود که از آغاز زندگی در کنار ما است. ما از "مقایسه" استفاده می کنیم تا بتوانیم دنیای اطراف خود را تشخیص دهیم، فرق بین پدر و مادر را در دوران نوزادی درک کنیم، اشیای خطرناک را از اشیای بی خطر تفکیک کنیم و ...مقایسه برای سنجش وضعیت خود:گاهی از "مقایسه" با نام "قضاوت" یاد می شود و دلیل آن این است که ما براساس مقایسه ای که انجام می دهیم، تصمیم میگیریم که اقدامی انجام داده و یا رفتاری را در برابر دیگران بروز/تغییر دهیم. بعنوان مثال، ما به صورت روزانه زمان مشخصی را در شبکه های اجتماعی سپری می کنیم و نا خودآگاه مغز ما وظیفه مقایسه ای خود را انجام می دهد و کل زندگی ما را با بخش قابل مشاهده زندگی دیگران مقایسه می کند. اما ذهن در اینجا بیکار نمی نشیند و پس از مقایسه اقدام به انتخاب عمل Action می کند. مغز ما از برخی از این مقایسه ها که با افراد (به صورت نسبی) بالا تر از خودمان و براساس چند پارامتر دیگر، تصمیم می گیرد که احساس Motivation و یا احساس کمبودن و عقب افتادگی را داشته باشد. همچنین در زمانی که که خود را با افراد (به صورت نسبی) پایین تر از خود مقایسه می کند ممکن است حس های مختلفی از جمله خود برتر بینی، دلسوزی و ... را تجربه کند.طیف مشخص در انجام مقایسه:این مقایسه ها را ما با هر فردی انجام نمی دهیم، بلکه طیف این افراد خاص و برای هر کس مشخص است، بعنوان مثال، همکارانی که در سمت شغلی مشابه شما در قسمت های مختلف سازمان قرار دارند، یا افرادی که با شما در یک تیم ورزشی بازی می کنند هرچند که Position های متفاوتی در تیم داشته باشید. یا حتی اینکه فردی به کاری اقدام می کند که مورد علاقه شما بوده ولی متاسفانه نتوانسته اید آن را در زندگی خود انجام دهید مانند نواختن یک ساز موسیقی.در مقایسه جسمی (وزن یا فرم بدن) ما خود را با افراد پیرامون خود مقایسه می کنیم بعنوان مثال کسی که در محل کار، فامیل یا در بین دوستان خود از فیزیک بهتری برخوردار است احساس اعتماد به نفس بیشتری می کند. همینطور کسی که در محل کار خود توانسته است موفقیت های بیشتر و چشم گیر تری را تجربه کند. حتی از نظر برخی پارامتر ها، بعنوان مثال "جذابیت" این مقایسه نه فقط به صورت جداگانه بین آقایان و خانم ها بلکه به صورت مختلط نیز در ذهن انجام می شود. بعنوان مثال اگر فردی در جمعی وارد شود و اکثر افراد به حضور او توجه کنند (شهرت) ورای جنسیت او، هم آقایان و هم خانم ها عملکرد مقایسه ای را در ذهن خود تجربه خواهند کرد. مقایسه کردن یکی از دلایلی است که از دیدن افرادی که مدتی است از آنها دور بوده ایم احساس استرس داریم.در تمامی موارد مشاهده می کنیم که اهمیتی که ما به یک موضوع مثلا "شهرت" می دهیم یا میزان آشنایی و نزدیکی ما با آن افراد (در محل کار یا زندگی) باعث می شود تا میزان این مقایسه در ما ضعیف یا تشدید شود. با دیدگاه دیگر میتوان گفت اگر توانایی چشمگیر فرد دیگر، برای شما اهمیتی نداشته باشد، مقایسه خیلی ضعیف خواهد بود چون این توانایی در لیست علاقه مندی های شما جایگاهی ندارد.