دربست دانشگاه!

بسم الله الرحمن الرحیم‍‍‍‍‍‍‍‍راقم این سطور قصد دارد اندکی به مسائل حاشیه‌ای دانش و دانشگاه و دانشجو بپردازد؛ باشد که اندکی انبساط خاطر ایجاد شود یا گهگاهی در حد بضاعت نکته ای خاطرنشان گردد.همه چیز از روزی شروع شد که بنا به ذوق خود تصمیم به تحصیل ادب و هنر گرفته و شاخه ی علوم انسانی را برای هدایت تحصیلی ام مناسب دیدم؛ لکن از آن جا که آن دوران هدایت تحصیلی بر پایه ی معدل صورت میگرفت دیپلم ریاضی و فیزیک گرفتم! به یاد دارم از ابتدای سالی که برای کنکور شروع به تست زنی کردم پس از پاسخ دادن به هر تست، سوال نه چندان مهمی روی صفحه ی ذهنم نقش می‌بست: "خب که چی؟؟" که اگر میخواستم به آن پاسخ بدهم زمان زیادی از من می‌گرفت و مرا چندین تست از رقبایم عقب می‌انداخت!!! لاجرم گزینه ی skip این سوال را زده و سراغ تست بعدی می‌رفتم. گفته بودم که علاقه ی وافری به ادبیات داشتم(و هنوز هم دارم.)، همین علاقه باعث شد که دروس عمومی کنکور را با درصد نسبتاً بالایی پاسخ داده و بتوانم رشته های بهتر(!؟) مهندسی را برای تحصیل انتخاب کنم!کنکور را پشت سر گذاشته وارد دانشگاه شدم. نفس راحتی کشیده به خود گفتم:"حالا می‌توانی بی‌خیال تمام محدودیت هایی که در سال گذشته داشتی به تفریح و عشق و حال بپردازی!" از شما چه پنهان هنوز هم نمی‌دانم که منظورم از سه عبارت آخر چه بود؟! ولی خب چیزی که مهم است همان مفهوم آزادی نسبی است که برای هر کسی شادی و لذت می‌آفریند، هر چند مجازی!اما رشته ام ؛ مهندسی شیمی! که روزی هزار مرتبه بر اهمیت واژه ی اول آن تأکید می‌کردم. با جست و جوی بسیار و وسواس شدید و پرسش از افراد مطلع و مشورت با دوستان وآشنایان، بالاخره انتخابش کردم و در مناسبت آن با احوالم ذره ای تردید نداشتم. می‌دانستم مبداء و معادش چیست و بیشتر قائم به معادلات و محاسبات است تا فرمول های ریز و درشت شیمیایی.پیش خود آینده ی شغلی درخشانی را مجسم نموده بودم؛ به گستردگی بازار کار رشته ام تکیه کرده مرغ خیال را تا افق های دور به پرواز در آورده و پیوسته در حال اوج گیری بودم که ناگاه صدایی از بیرون گفت:«زرشک!». زبان حال صنعت در بیان یکی از اساتید بود که پیرو پرسش های دانشجویان در باب آزمون های استخدامی و اوضاع صنعت کشور سخنانی ایراد می‌کرد.به یکباره مرغ خیالم از اوج به حضیض افتاد؛ به شدت ذوقم کور شد و حالم گرفته وتا مدت مدید حس وحال درس خواندن از سرم رفته بود. اوایل ترم پنجم کارشناسی جهت روشن شدن تکلیفم تصمیم گرفتم با یکی از اساتید که از قضا شرکتی داشت و مدتی در صنعت مشغول فعالیت بود صحبتی داشته باشم.لاجرم به اتاق ایشان مراجعه کرده و جهت کسب اذن دخول، دق الباب نمودم(بله دوست عزیز، من سندرم پیمان یوسفی حاد دارم!). لحظاتی صبر کردم ولی صدایی نیامد؛ جهت اطمینان از عدم حضور استاد، دستگیره را چرخاندم که در باز شد و من به نحو مضحکی وارد شدم! سر را که بالا آوردم چهره ی متعجب استاد و سپس سه دانشجوی حاضر در اتاق را دیدم... به سرعت خودم را جمع و جور کردم؛ دانشجویان حاضر در اتاق را بخوبی می‌شناختم، هم کلاسی هایی که از ابتدای دوره ی دانشجویی با هم تقریباً کاسه و کوزه یکی بودیم و حالا جفت پا میان گپ و گفتشان با استاد پریده بودم. ملاحظه ی حضورشان را نکرده و اینکه پا برهنه میان بحثشان پریده بودم را هم ابداً به روی مبارک نیاوردم؛ چون توجیهی برای ورود ضربتی ام پیدا نکردم بی مقدمه به بحث تازه گریز زدم و مسئله را بدون رعایت هرگونه تشریفات جلوی استاد قرار دادم. هنوز هم علت آن همه صبر و شکیبایی که حاضرین نسبت به من به خرج دادند را نیافته ام. برخلاف انتظاری که داشتم استاد با گشاده رویی پاسخ داد و گفت که اتفاقاً این آقایان هم به همین منظور آمده اند و از من دعوت کرد کنار آن ها نشسته و به بحثشان بپیوندم. استاد شروع کرد...-خوب گویا مشکل شما هم این است که نمی‌دانید کجای این صنعت محتضر جای خواهید گرفت و اصلاً جایی خواهید داشت یا خیر؟ من به شما خواهم گفت...با دقت به سخنان استاد گوش می‌دادم؛ از مقدمه ی سخنانش روزنه ی امیدی در دلم ایجاد شد و اشتیاقی که مدتها معلوم نبود کجا رفته به آهستگی داشت به سرم بازمی‌گشت...-شما باید با انگیزه و جدیت تمام درس خوانده و هرچه زودتر پذیرش یکی از دانشگاه های خارجی را گرفته و بروید!متعجب شدم! پیش تر این راهکار برای فرار از وضع موجود به گوشم رسیده بود، ولی همواره آن را آخرین گزینه می‌انگاشتم و اصلا انتظار نداشتم آن را از زبان یکی از اساتید، آن هم استادی که خودش در صنعت همین کشور فعال است بشنوم!استاد سخنانش را ادامه می‌داد و من بی‌توجه، در حال پاسخ دادن به سوالات گوناگونی که در ذهنم به وجود آمده بود و هر لحظه بر تعدادشان افزوده می‌شد بودم. اما انگار نمی‌شد! با طرح و نقشه هایی که پیش‌تر در ذهن خود ترسیم کرده بودم و اهداف و ایده آل هایی که در نظر داشتم شدیداً مغایر بود.دل به دریا زدم و مجدداً بی پروا رشته ی کلام استاد را بریدم...-اما جناب دکتر، صرف نظر از تمام مشکلاتی که خروج از کشور و اخذ پذیرش و زندگانی در غربت دارد، آیا نباید در قبال هزینه و امکاناتی که صرف تعلیم ما شده اندکی احساس دین کرده و دست کم با شتاب کمتری به راهکار آخر برسیم؟ آیا نباید اندک تخصصی که در این کشور کسب می کنیم را برای سامان دادن به اوضاع همین مرز و بوم به کار بندیم؟زمزمه ی آزاردهنده ی دوستانم را که حاکی از ریشخند شدن من در جمعشان بود، می‌شنیدم ولی باز به روی خود نیاوردم. متوجه لبخند تلخ استاد شدم که انگار در خیالش به تباهی اندیشه ی من تأسف می‌خورد.-بنده ی خدا! بفرض که همه ی این ها که گفتی صحیح باشد، چه کار می‌خواهی بکنی؟ اصلاً چه کاری از تو بر می‌آید؟؟ قبل از تو خیلی ها با شدت و غلظت بیشتری این جملات را ادا کردند؛ ولی آن ها هم در آخر به این نتیجه رسیدند که اگر دست کم نیمی از آن جهد که در این مسیر کردند را در راه دیگری میگذاشتند، به مراتب نتیجه ی بهتری حاصل می‌شد! نمونه ی حی و حاضرش مقابلت نشسته...چون تغییر را در لحن استاد احساس کرده بودم، سکوت را به صواب نزدیک تر دیده و از ادامه ی بحث منصرف شدم و تا آخر مجلس به تماشا‌ی صحبت استاد با دوستان دیگر گذشت.از آن جا که ابتدای ترم، جزء ترم نبوده و غالباً کلاسی تشکیل نمی‌شود مستقیم به خوابگاه برگشتم. جملات استاد در گوشم مانده بود و خیالم را یک لحظه آسوده نمی‌گذاشت.ساعات زیادی را به تفکر گذراندم؛ آیا براستی مطمئن ترین راه موفقیت همین است؟ در فضای مجازی نظر دیگر دوستان و عقلای با تجربه را جویا شدم و با تعدادی از رفقای هم خوابگاهی نیز به تضارب آرا پرداختم. بلا استثناء نظر استاد را تأیید می‌کردند و تعدادی نیز راه موفقیت در داخل را ممکن ولی دشوار می‌دانستند. سرانجام سپر را پایین آورده و تسلیم شدم. حال من مانده بودم و امیدی که از دست رفته بود. چه باید می‌کردم؟ شروع به تحلیل راه پیشنهادی استاد نمودم تا مگر انگیزه ای هر چند واهی برای ادامه ی مسیر پیدا کنم. از شما چه پنهان شرایط اصلاً مساعد انصرافم از دانشگاه نبود، مضحکه ی در و همسایه می‌شدم. بقالی که هر هفته هنگام خرید قالب پنیر اوضاع تحصیلم را می‌پرسید چه می‌گفت؟! نقل محافل فامیل می‌شدم. مایه ی سر افکند... اصلاً حرفش را هم نمی‌شد زد!!!از همه ی این ها بگذریم نمی‌توانستم بی خیال این مدت از تحصیلم شوم. فشار سال کنکور و رفت و آمد از دیار به دانشگاه و بیداری های شب امتحانم را رها کنم بی‌ثمر؟؟ باید حداقل یک مدرک ولو بی‌خاصیت از همه ی این ها در بیاید!خیلی به راه پیشنهادی استاد امیدوار نبودم زیرا مشکلات زیادی بر سر راه قرار داشت که کوچکترینشان مشکل نظام وظیفه بود! سرتان را درد نیاورم، مرتب به دلیل تراشی برای درس خواندن می‌پرداختم و مکرر به نقض آن بر‌ می‌خواستم. دور باطلی تمام عیار!بدین سیاق گذران دوران داشتم و کماکان بدون تصور دقیقی از آینده ی شغلی ام لنگ لنگان به پاس کردن دروس مشغول بودم تا آن روز...آخر هفته بود و قصد بازگشت به شهر خود را داشتم. لطف هم اتاقی شامل حالم شد و کد تخفیف در حال انقضاء خود را مرحمتی حقیر نمود تا با یک تاکسی اینترنتی خود را به ایستگاه راه آهن برسانم. نام راننده به نظرم آشنا آمد ولی ذره ای گمان نمی‌کردم او باشد اما بود! شاگرد اول دانشکده!سال اول دانشگاه بودم که فارغ التحصیل شد و در همان مدت کوتاه با هم سلام و علیکی پیدا کرده بودیم. سوار شدم؛ یکی دو دقیقه به احوالپرسی گذشت و خیلی زود بحث به آن جا که مرادم بود رسید؛ بعد از اتمام دوره‌ی کارشناسی دفترچه را پر کرده و عازم نقطه‌ی صفر مرزی شده بود. پس از پایان خدمت نیز با اندکی جست و جو، شغلی مناسب با درآمد مکفی یافته و پس از نصب نرم‌افزار مربوطه و تعویض روغن، سوئیچ را برداشته و بلافاصله مشغول کار شده بود!به مقصد رسیده و یکدیگر را به خدا سپردیم و هرکس به سی خود روانه شد. با خود گفتم ای دل غافل! کجا سیر می‌کنی؟؟ وقتی شغل، به همین سادگی در دسترست قرار دارد دنبال چه هستی؟ اصلاً چه کسی گفته این جامعه فقط به مهندس باسواد نیاز دارد؟ آیا سواد لازمه ی دیگر شغل‌ها نیست؟از آن روز بود که دیگر غم و غصه‌ای به دل راه ندادم و با جدیت به تحصیل ادامه دادم تا بتوانم پس از فارغ التحصیلی تحلیل های علمی و صحیحی به جامعه عرضه کنم. راستی به نظر شما...-کار خودشونه یا چی؟