داستان زندگی من - قسمت چهارم

کاملا برعکس الان، بچه که بودم عاشق درس و مدرسه بودم. چهارتا بچه بودیم و من آخری. هنوز مدرسه نمی رفتم. صبح ها تا ظهر توی خانه با مامان تنها بودم. از تنهایی چیزی یادم نیست. فقط عصرها در ذهنم مانده. وقت هایی که برادرم و دوتا خواهرم ناهارشان را خورده بودند و استراحت کرده بودند و نوبت به انجام تکالیف مدرسه رسیده بود. مثل جاسوس ها بالای سرشان می رفتم و سرک می کشیدم. می خواستم سر در بیاورم که این مشق که می گویند چه شکلی است. سر در نمی آوردم. بیشتر بالاسر خواهر کوچکترم می رفتم. شاید چون سنمان بیشتر باهم جور در می آمد. شاید هم چون بیشتر از بقیه دل به دلم می داد. مشق های او را هم نمی توانستم بخوانم. یک سری خط خطی سیاه که یک جاهایی هم قرمز می شد. خواهر کوچکم را بیچاره می کردم از بس سوال می کردم. یکی یکی حروف الفبا را مجبور شد یادم بدهد. بدش هم نمی آمد. حتما معلم خوبی بود چون قبل از اینکه مدرسه بروم همه چیز می خواندم.روزهای زیادی با همین روال می گذشت. مشق نوشتن از خواهر برادرها و تقلب کردن از من. آرزو می کردم من هم روزی به مدرسه بروم و معلم کلی مشق بگوید و من هم مثل بقیه دفتر و کتاب را پهن زمین کنم و دو زانو قوز کنم رویشان. شبیه سجده های مامان. سجده های طولانی بروم روی دفترهای ریاضی و فارسی و علوم و کمرم درد بگیرد و کیف کنم. با همین رویاها روزهایم را شب می کردم و مامان و بابا را کلافه."مامان من کی می رم مدرسه؟"" بابا تا اول مهر چند روز مونده؟ "روزی که فهمیدم بخاطر اینکه نیمه دوم سال به دنیا آمده ام باید یک سال دیرتر به مدرسه بروم شکست عاطفی سنگینی تحمل کردم. باورکردنی نبود. داشتم بخاطر چیزی که هیچ نقشی در آن نداشتم مجازات می شدم و این عادلانه نبود. اولین تجربه من از بی عدالتی. عصبانی بودم و شاکی.با این موضوع که کنار آمدم، دوباره شروع کردم به شمردن. ماه ها را بر عکس می شمردم تا حساب کنم اگر چند ماه زودتر به دنیا می آمدم الان توی یکی از آن کلاس های درس رویایی نشسته بودم. از بهمن تا مهر چهار ماه فاصله است. از بیست و سوم بهمن تا قبل از اول مهر... نمی توانستم حساب کنم. هنوز مدرسه نمی رفتم و حساب کردن فاصله دو تاریخ را بلد نبودم. کوچک بودم و حسرت هایم هم کوچک بود. اندازه مدرسه رفتن.تابستانی که منتهی می شد به مدرسه رفتن من، یعنی تابستانی که دیگر شش سالم کامل شده بود و رفته بودم توی هفت، نهایت بی قراری ام بود. هرشب که بابا از سر کار می آمد، حریف خستگی اش می شدم و مجبورش می کردم بشمرد."بابا چند روز دیگه میرم مدرسه؟ "بابا هربار با دقت و بی دقت می شمرد و جواب می داد. یک روز که دیگر طاقتش طاق شده بود و تابستان هم رو به آخر بود، پیشنهاد خلاقانه ای داد. تعداد روزهای مانده تا اول مهر را شمرد و گفت به همان تعداد، نخود بشمارم و توی لیوان بریزم. بعد هر شب یکی از نخودها را برگردانم توی قوطی پلاستیکی حبوبات. نخودها که تمام شود به آرزوی کودکانه ام رسیده ام و چشمانم به دیدن مدرسه روشن می شود.راهکار بابا مفید بود. البته برای خودش. دست از سرش برداشته بودم و روز و شبم را با نخودها سر می کردم. نمی دانم چرا عیدی های نوروز با شمردنِ زیاد، کم می شدند اما نخودها هیچ کم نمی شدند. بفهمی نفهمی زیاد هم می شدند انگار. نوتیفیکیشن آن روزهای من همین نخودها بود. بهشان وابسته شدم. لیوان نخودها را گوشه یکی از کابینت های فلزی آشپزخانه گذاشته بودم و گاه و بی گاه بهشان سر می زدم و می شمردمشان. بعد از هر بار شمارش، هنوز درب کابینت را نبسته بودم که وسوسه می شدم دوباره کابینت را باز کنم و لیوان آبی پلاستیکی دسته دار را بردارم و نخودهایش را کف دستم خالی کنم و دانه دانه بیندازمشان توی لیوان و همزمان شمارش کنم. من یک بار در انتخابات ریاست جمهوری رای شمرده ام و باید بگویم از نظر میزان استرس هیچوقت به پای شمارش نخودهای یک کودک هفت ساله که ذوق دارد برای اولین بار به مدرسه برود نمی رسد. هنوز صدای تاق و تاق درب کرم رنگ کابینت آهنی خانه مان توی گوشم است. هنوز جای لیوان یادم است. طبقه پایین، کنار ستون کابینت. جای تاریک و امنی بود. امن تر از صندوق امانات بانک.بالاخره روز موعود فرا رسید. صبح اول مهر. صبح روشن و خنکی بود. شاید اصلا از همانجا عاشق هوای اول صبح شدم. لباس هایم را مامان مرتب کرد. کلاه سرم گذاشت و کیفم را دستم داد. خودش هم لباس پوشید و چادر مشکی بلندش را سر کرد."مامان خودم میرم... راهو بلدم!"" نه مامان روز اول من باید باهات بیام."دوست داشتم تنها بروم. حس بزرگ شدنم اینطوری بیشتر مزه می کرد. اما حریف مامان نمی شدم. اما انگار گفت روز اول نمی شود تنها بروی. این یعنی روز دوم و سوم و تمام روزهای بعدی را می شد تنها بروم. این خودش خبر خوبی بود. اصلا همه خبرها در آن روزِ رنگارنگ اول مهر، خوب و خوش بود. مگر می توانست بد باشد؟ خبر بد آن روز اصلا هنوز اختراع نشده بود.مدرسه به خانه مان نزدیک بود. دبستان ایثار. یک مدرسه دولتی با دو شیفت کاری فعال و شلوغ. یا صبح دخترانه بود و عصر پسرانه و یا برعکس. خواهر بزرگم در همین مدرسه درس خوانده بود. خواهر کوچکم هم همینطور. و برادرم. حالا نوبت من بود که بعنوان چهارمین و آخرین فرزند خانواده، مسیر بی پایان کسب علم را با قدم گذاشتن در این مدرسه آغاز کنم.توی کوچه که رفتیم دست مامان را می کشیدم و جلوتر راه می رفتم. کیفم در دست دیگرم بود. تا برسیم به مدرسه کیف را توی هوا تکان تکان می دادم. تا سالها بابا بود یا مامان که قضیه تکان دادن کیف در هوا را توی هر جمعی که می نشست تعریف می کرد و همه می خندیدند. اینجور وقت ها صورتم سرخ می شد و دوست داشتم توی زمین فرو بروم. از طرفی ذوق می کردم که این کارم برای بقیه جالب بوده و تعریفِ من را می کنند.کیف را تا خود مدرسه در هوا تکان دادم تا به درب آهنی مدرسه ایثار رسیدیم. یک لنگه ی در باز بود. از همان وارد حیاط شدیم. به محض اینکه پا توی حیاط گذاشتیم، با صحنه عجیبی روبرو شدم. کلی پسر هم سن و سال خودم آنجا بود. هیچ کدام خوشحال نبودند. برعکس. گریه می کردند. هر کدامشان مادرش را محکم بغل کرده بود و سفت گریه می کرد. مادرهای بیشماری پسرهایشان را در آغوش گرفته بودند و دلداریشان می دادند. انگار که پسرها می خواهند به سربازی بروند. البته من برای سربازی رفتن هم یادم نمی آید مادرم را اینطوری بغلم کرده باشم. هاج و واج مانده بودم. پرسیدم: "مامان اینا برای چی دارن گریه می کنن؟" مامان خندید. برایش جالب و عجیب بود که من اینهمه خوشحالم و هیچ ناراحت نیستم.مامان تا بعد از صبحگاه و تا وقتی بروم توی کلاس، گوشه حیاط ایستاد و دورادور نگاهم کرد. خیلی هم با مدرسه غریبه نبودم. به خانه مان نزدیک بود و بارها از کنارش رد شده بودیم. وقت هایی که بابا با ماشین مارا بیرون می برد، یک وقت هایی مسیری که انتخاب می کرد از کنار مدرسه ایثار می گذشت. سرم را می چسباندم به شیشه پیکان و دیوار و ساختمان مدرسه را بر انداز می کردم.با هر متر و معیاری که حساب کنی، مدرسه هیچ چیز قشنگی نداشت. دیوار های آجری که حتی نما هم نشده بود. کادر های مستطیلی و رنگ پریده که نقاشی شده بود روی دیوار های بیرونی با شعارهایی مثل "تعلیم و تعلم عبادت است". پنجره های آهنی یک شکل که ضد زنگ قرمزی بهشان زده بودند که فعلا نپوسند تا یک روزی در آینده رنگ شوند. شیشه های ساده که هیچ پرده ای پشتشان نبود. حتی درب مدرسه هم، یک درب آهنی بزرگ و سبز بود با دوتا میله بلند زنگ زده در دو طرف که ستون بود برای تابلوی آهنی مدرسه که رویش با حروف آهنی سفیدی نوشته بود دبستان ایثار.استفاده از این همه آهن در مدرسه هیچ مرا به وحشت نمی انداخت. فقط دوست داشتم بروم آن تو و ببینم چه خبر است. نمی توانم بگویم از درس خوشم می آمد. اما تا سرحد مرگ فضول بودم. آن روزها به کنجکاوی می گفتند فضولی. و من فضول ترین آدمی هستم که روی کره زمین دیده ام. شاید کاراگاه موفقی می شدم. همه اش دلم می خواست بفهمم پشت این پنجره های زشت و زبر و ضدزنگی چه می گذرد. معلم ها چه شکلی هستند. نیمکت ها چه رنگی هستند. روی تابلو سیاه چجوری می نویسند. زنگ های تفریح چکار می کنند. همه اینها برایم سوال بود. فقط تعریفشان را شنیده بودم. سه تا خواهر و برادر بزرگتر از خودم داشتم و به هر سه تایشان حسودی می کردم. بیشتر از همه خواهر کوچکترم برایم از وقایع روزانه مدرسه می گفت. از دوست هایش و از معلم هایش.همه این حسرت ها و حسادت ها و سوال ها و فضولی ها روی هم جمع شد و جمع شد تا رسید به اول مهر سال 1373. روزی که لابلای یک عالمه پسر گریان توی بغل مادرهایشان می چرخیدم. یادم نیست کی زنگ مدرسه را زدند و توی مراسم صبحگاه چی شد. فقط یادم است وقتی صف ها یکی یکی روانه شد به سمت کلاس ها، یک آقایی آن جلو ایستاده بود و به هر دانش آموزی یه پاکت کوچک پلاستیکی می داد. توی پاکت چند تا شکلات بود. فکر کنم یک کاغذ رنگی هم بود که مثلا شروع سال نوی تحصیلی را تبریک گفته بود. شاید هم نقاشی گل و درخت داشت. قرمز بود و رنگی رنگی. پاکت را که گرفتم یاد پاکت هایی افتادم که مامان صبح های جمعه از دعای ندبه می آورد. تویش آجیل مشکل گشا بود. نقل های تر و تازه و خوشمزه و کشمش و چیزهای دیگر که همه شان محشر بودند. چهار تا بچه بودیم و به هرکداممان سهم خیلی کمی می رسید. سهم مامان چیزی نبود جز اینکه صبح زود جمعه که هرکسی دوست دارد تا ظهر بخوابد بیدار شود و برود دعا و شاید توی دعا گریه کند و عاقبت بخیری ما چهارتا را از خدا و امام زمان بخواهد و بعد پاکت آجیل را که شاید قرار بوده صبحانه اش باشد را دست نزند و همینجور گرسنه و شکم خالی بیاورد برای چهارتا بچه که دنیا دنیا عشق می کردند با عطر نقل ها وقتی که پاکت باز میشد.پاکت شکلات را همینجور دست نخورده نگه داشتم. گذاشتم توی جیب کیفم که طوریش نشود. می خواستم تا ظهر سالم بماند و ببرم خانه. همه بچه ها تا آمدند توی کلاس و بهترین نیمکت ها را بُر زدند و جا گیر شدند، پاکت ها را باز کردند و شکلات هایش را خوردند. هیچکس نگهش نداشت.معلم کلاس اول آقای زارعان بود. بله معلم کلاس اولمان آقا بود. بعدا توی تلویزیون دیدم که مدرسه های دبستان معلم خانم دارند؛ چه پسرانه باشند چه دخترانه. من هیچوقت معلم خانم نداشتم. ولی آقای زارعان اندازه صدتا خانم، مهربان بود. لاغر بود با صورتی اصلاح شده. به رسم مُد آن روزها سبیل داشت. آقای زارعان تمام زنگ اول را با بچه ها گفت و خندید. یک پاکت شکلات که نمی دانم از یکی از بچه ها گرفت یا خودش داشت را گذاشت بالای تخته سیاه. اسمش تخته سیاه بود اما نمی دانم چرا سبز بود. بالای تخته یک لبه بود شبیه طاقچه. بزرگ نبود اما پاکت راحت جا شد. صحنه قرار گرفتن پاکت بالای تابلو هنوز جلوی چشمم است. اولین فریم از تمام دوران تحصیل من از دبستان تا دانشگاه همین تصویر واضح و روشن است. یک پاکت مسخره ی شکلات بالای یک تابلوی سبز. یک موضوع خیلی معمولی. فقط یک جادوگر می تواند از چیزهای مسخره، قابی بسازد که یک عمر پیش چشم یک نفر بماند. آقای زارعان قطعا جادو می کرد. از نظر یک متخصص امنیت کار درستی نیست و نباید این را بگویم؛ اما جواب سوال امنیتی بعضی وب سایت ها برای من، هنوز هم بعضی وقت ها همین است که اسم اولین معلم من چی بود؟ آقای زارعان.ای کاش می شد یک بار دیگر آقای زارعان را می دیدم. الان حتما پیر شده. حتما بازنشسته شده. شاید نوه هایش الان مدرسه می روند و آقای زارعان آرزو می کند معلم های کلاس اولِ نوه هایش، روز اول مهر اندازه صد تا خانم مهربان باشند. آرزو می کند شکلات های مدرسه ها خوشمزه باشد و شیرین و رنگی. شاید حتی آرزو کند یک بار یکی از دانش آموزهای سی سال پیشش را از نزدیک ببیند و ازش بپرسد چکار می کند. آیا بچه دار شده و آیا بچه اش روز اول مهر، شکلات توی پاکت پلاستیکی گرفته؟ حتما آقای زارعان آرزو می کند تمام بچه هایش، تمام دانش آموزانش و تمام دانش آموزهای تمام جهان، خوش بخت و عاقبت بخیر شوند. آرزویی شبیه تمام معلم های خوب، شبیه آرزوی مامان، شبیه آرزوی من.