فرستادن سر سلم را به نزد فريدون‏ - پایان فریدونِ ضحاک‌کش

انتهای فایل صوتی بالای صفحه، یکمی با شعر اصلی متفاوته. از اونجایی که جفتشون از نسخه‌ی موسکو هستن، نمی‌دونم چرا این تفاوت وجود داشته. من بر اساس کتاب خودم بیت‌ها رو می‌ذارم و اعراب‌گذاری می‌کنم که خودتون بتونید راحت بخونیدشون.برای مشاهده بخش قبلی شاهنامه (گریختن سلم و کشته شدن او به دست منوچهر)، اینجا کلیک کنید.سوی دژ فرستادْ شیروی را ... جهاندیده مردِ جهانجوی رابفرمود کان خواستهْ بَرگِرای ... نگه کن همه هر چه یابی به جایبه پیلان گردونکش آن خواسته ... به درگاه شاه‌آور آراستهبفرمود تا کوسِ رویین و نای ... زدند و فرو هِشت پرده سرایسپه را ز دریا به هامون کشید ... ز هامون سوی آفریدون کشیدچو آمد به نزدیکِ تمیشه باز ... نیا را بدیدار او بُد نیازبرآمد ز در نالهٔ کَرِنای ... سراسر بجنبید لشکر ز جایهمه پشتِ پیلان ز پیروزه تخت ... بیاراست سالارِ پیروز بختچه با مهدِ زرین به دیبای چین ... بگوهر بیاراسته همچنینچه با گونه گونه درفشان درفش ... جهانی شده سرخ و زرد و بنفشز دریای گیلان چو ابر سیاه ... دُمادُم بساری رسید آن سپاهچو آمد بنزدیک شاه آن سپاه ... فریدون پذیره بیامد براههمه گیلْ مردان چو شیر یله ... ابا طوق زرین و مُشکین کلهپس پشت شاه اندر ایرانیان ... دلیران و هر یک چو شیر ژیانبه پیش سپاه اندرون پیل و شیر ... پس ژنده پیلان یلان دلیردرفشِ درفشان چو آمد پدید ... سپاه منوچهر صف بر کشیدپیاده شد از باره سالار نو ... درخت نوآیینْ پر از بارِ نوزمین را ببوسید و کرد آفرین ... بر آن تاج و تخت و کلاه و نگینفریدونْش فرمود تا برنشست ... ببوسید و بِسْتُرد رویش به دستپس آنگه سوی آسمان کرد روی ... که ای دادگرِ داور راست‌گویتو گفتی که من دادگرْ داورم ... به سختی ستم دیده را یاورمهمم داد دادی و هم داوری ... همم تاج دادی هم انگشتریبفرمود پس تا منوچهر شاه ... نشست از برِ تخت زر با کلاهسپهدارْ شیروی با خواسته ... به درگاهِ شاه آمد آراستهبفرمود پس تا منوچهر شاه ... ببخشید یکسر همه با سپاهچو این کرده شد، روز برگشت بخت ... بپژمرد برگِ کیانی درختکرانه گزید از بر تاج و گاه ... نهاده برِ خود سر هر سه شاهپر از خون دل و پر ز گریه دو روی ... چنین تا زمانه سرآمد برویفریدون شد و نام ازو ماندْ باز ... برآمد برین روزگار درازهمان نیکنامی بِه و راستی ... که کرد ای پسر سود بر کاستیمنوچهر بِنهاد تاج کیان ... به زِنار خونین ببستش میانبرآیین شاهان یکی دخمه کرد ... چه از زر سرخ و چه از لاژوردنهادند زیر اندرش تخت عاج ... بیاویختند از برِ عاجْ تاجبه پِدرود کردنش رفتند پیش ... چنان چون بود رسم آیین و کیشدر دخمه بستند بر شهریار ... شد آن ارجمند از جهان زار و خوارجهانا سراسر فسوسی و باد ... به تو نیست مرد خردمند شادداستان از چه قرار است؟منوچهر غنایم جنگی و سر سلم را به شیروی می‌دهد تا هرچه سریع‌تر نزد فریدون برگردد. خودش هم با سپاه به سمت گیلان حرکت می‌کند. وقتی به تمیشه می‌رسد، فریدون به استقبالش می‌آید و به گرمی از او استقابل می‌کند. بعد تخت پادشاهی را به منوچهر می‌دهد و خودش به سوگ سه پسر می‌نشیند. فریدون تا آخر عمرش به سوگواری برای پسرانش مشغول است و وقتی چشم از دنیا می‌بندد، منوچهر سوگوارش می‌شود.معنی شعر فرستادن سر سلم را به نزد فريدون‏ سوی دژ فرستادْ شیروی را ... جهاندیده مردِ جهانجوی رابفرمود کان خواستهْ بَرگِرای ... نگه کن همه هر چه یابی به جایبه پیلان گردونکش آن خواسته ... به درگاه شاه آور آراستهمنوچهر به شیروی دستور می‌دهد که غنایم جنگی را گرداوری کرده و میزانشان را ثبت کند. بعد آن‌ها را با فیل‌های بارکش به درگاه فریدون ببربرگراییدن: سنجیدن و ارزیابی کردنبرگراییدن خواسته: دارایی و پولگردون‌کش: ارابه‌کشبفرمود تا کوسِ رویین و نای ... زدند و فرو هِشت پرده سرایبعد دستور داد که موسیقی بنوازند (پایان جنگ و برنده شدنشان را اعلام کرد) و چادرهای ساخته شده را جمع کردند.رویین: ساخته شده از روی (کنایه از آسیب‌ناپذیر - مثل اسفندیار رویین‌تن)سپه را ز دریا به هامون کشید ... ز هامون سوی آفریدون کشیدسپاهش را به سمت ایران و تمیشه (مرکز فرماندهی فریدون در گیلان) بازگرداند.چو آمد به نزدیکِ تمیشه باز ... نیا را به دیدارِ او بُد نیازمنوچهر به نزدیک تمیشه رسید و فریدون مشتاق دیدارش بود.برآمد ز در نالهٔ کَرِنای ... سراسر بجنبید لشکر ز جایهمه پشتِ پیلان ز پیروزه تخت ... بیاراست سالارِ پیروز بختچه با مهدِ زرین به دیبای چین ... بگوهر بیاراسته همچنینچه با گونه گونه درفشان درفش ... جهانی شده سرخ و زرد و بنفشصدای بوق جنگی بلند شد و لشکر به جنب‌وجوش افتادند. منوچهر که پیروز از جنگ بازگشته بود، فیل‌های جنگی و سایر ادوات جنگی را به پارچه‌ی چینی تزئین کرد و پرچم‌های رنگین سپاه را برافراشت.ز دریای گیلان چو ابر سیاه ... دُمادُم به ساری رسید آن سپاهسپاه از دریا عبور کردند و به ساری رسیدند.چو آمد بنزدیک شاه آن سپاه ... فریدون پذیره بیامد به راههمه گیلْ مردان چو شیر یله ... ابا طوق زرین و مُشکین کُلهپس پشت شاه اندر ایرانیان ... دلیران و هر یک چو شیر ژیانوقتی سپاه منوچهر به نزدیک شاه رسیدند، شاه با مردان گیلکی دلیر که خودشان را آراسته بودند، به پیشواز رفت.یله: رها (شیر یله= شیری که از بند رها شده باشد)کُله: کاکل و طره‌ی موبه پیش سپاه اندرون پیل و شیر ... پس ژنده پیلان یلان دلیرفیل‌ها و شیرهای جنگی جلوی سپاه حرکت می‌کردند و پهلوان‌های دلاور پشتشان بودند.درفشِ درفشان چو آمد پدید ... سپاه منوچهر صف بر کشیدسپاه منوچهر هم با دیدن فریدون و سپاهش، به صف شدند.پیاده شد از باره سالار نو ... درخت نوآیینْ پر از بارِ نوزمین را ببوسید و کرد آفرین ... بر آن تاج و تخت و کلاه و نگینفریدونْش فرمود تا برنشست ... ببوسید و بِسْتُرد رویش به دستمنوچهر از روی اسب پایین آمد. تعظیم کرد و زمین را بوسید و فریدون را تحسین کرد. فریدون او را در آغوش گرفت،‌ بوسیدش و دست نوازش بر سرش کشید.ستردن روی کسی به دست: رفتاری از سر مهربانی و دوست داشتن - همان نوازش گونهپس آنگه سوی آسمان کرد روی ... که ای دادگرِ داور راست‌گویبعد رو به آسمان کرد و گفت ای خداوند عادل و راستگوتو گفتی که من دادگرْ داورم ... به سختی ستم دیده را یاورمای کسی که در سختی‌ها یاور ستمدیدگانی و عدلت را رعایت می‌کنی.به سختی: در سختی - به هنگام سختیهمم داد دادی و هم داوری ... همم تاج دادی هم انگشتریتو همه‌چیز به من دادیبفرمود پس تا منوچهر شاه ... نشست از برِ تخت زر با کلاهسپهدارْ شیروی با خواسته ... به درگاهِ شاه آمد آراستهبفرمود پس تا منوچهر شاه ... ببخشید یکسر همه با سپاهسپس از تخت پادشاهی کناره‌گیری کرد و تخت پادشاهی ایران را به منوچهر سپرد. منوچهر، شیروی را به درگاه احضار کرد و گفت غنایم را بین سپاه پخش کند و به آن‌ها پاداش بدهد.چو این کرده شد، روز برگشت بخت ... بپژمرد برگِ کیانی درختبعد از اینکه انتقام ایرج گرفته شد، بخت از فریدون رو برگرداند و او افسرده و رنجور شد.کیانی درخت: فریدونکرانه گزید از بر تاج و گاه ... نهاده برِ خود سر هر سه شاهپر از خون دل و پر ز گریه دو روی ... چنین تا زمانه سرآمد برویاز پادشاهی و تمام مسائل مرتبط کناره‌گیری کرد و سر پسرانش را در کنارش گرفت و مدام گریه می‌کرد و غصه می‌خورد. تا اتمام عمرش هم اوضاعش به همین منوال ادامه پیدا کرد.- احتمالا سر ایرج و سلم را مومیایی کرده بودند.- درست است که فریدون خودش می‌خواست انتقام خون ایرج را از سلم و تور بگیرد، ولی در نهایت از مرگ سه فرزندش در عذاب بود و نتوانسته بود مهر دو فرزند ناخلفش را از دل بیرون کند.فریدون شد و نام ازو ماندْ باز ... برآمد برین روزگار درازفریدون از دنیا رفت و روزگارش به پایان رسید و فقط نام خوب بود که از او یادگار ماند.همان نیکنامی بِه و راستی ... که کرد ای پسر سود بر کاستینام نیک و راه درست، از همه چیز بهتر است.منوچهر بِنهاد تاج کیان ... به زِنار خونین ببستش میانبعد از مرگ فریدون، منوچهر تاج بر سر گذاشت و به کمرش کمربند خونین بست.زنار خونین بستن به کمر: آیین سوگواریبرآیین شاهان یکی دخمه کرد ... چه از زر سرخ و چه از لاژوردنهادند زیر اندرش تخت عاج ... بیاویختند از برِ عاجْ تاجبه پِدرود کردنش رفتند پیش ... چنان چون بود رسم آیین و کیشدر دخمه بستند بر شهریار ... شد آن ارجمند از جهان زار و خواردرست مثل رسم سوگواری همه‌ی شاهان، اتاقی آماده کردند تا منوچهر در آن بنشیند. بزرگان به دیدارش رفتند و بر طبق آیین به او تسلیت گفتند. سپس در اتاق را بستند تا منوچهر به دور از دنیا، برای فریدون سوگواری کند.پدرود: بدروداگر یادتان باشد، در قسمت‌های قبلی مفصل در خصوص این رسم سوگواری در میان شاهان ایرانی صحبت کردیم. جهانا سراسر فسوسی و باد ... به تو نیست مرد خردمند شادای جهان، نفرین به تو که پر از آه و افسوس و هوا و هوس هستی و هیچ مرد خردمندی نمی‌تواند در کنار تو شاد باشد.