نومشروطه‌خواهی در عصر جمهوری

منتشر شده در کانال تلگرامی «راهبرد» درتاریخ 20 مرداد 97✍️ شرایط بحرانی کشور در این روزها که از یک طرف شاهد پینگ پونگ ترامپ و مقامات کشور است و از سوی دیگر، شاهد بیانیه‌ها و راهکارهای ۱۵گانه و ۲۰گانه برای برون‌رفت از این سراشیبی تند سقوط، چهاردهم مرداد سالروز امضای فرمان مشروطیت هیچ یادی را در خاطر کسی زنده نکرد. درحالیکه کلید حل بحران‌های کنونی اتفاقا در بازسازی این نهضت نهفته است.✍️ اگر به راهکارهای ارایه‌شده توسط آقای خاتمی و سازمان مجاهدین انقلاب نگاهی بیندازیم؛ می‌توان راه حل آنها را زیر سه عنوان اصلی که مادر همه بحران‌های کنونی هستند، به ترتیب اولویت صورت‌بندی کرد:۱- تبدیل نزاع سیاسی جاری کشور به رقابت سیاسی از طریق انتخابات آزاد (دموکراسی).۲- یکپارچه‌سازی نظام حکمرانی کشور (بازیابی دولت مدرن).3- عرفی‌سازی سیاست‌ها و شیوه تصمیم‌گیری.✍️ این سه خواسته دقیقا ۱۱۲ سال پیش نیز مطرح بود؛ اما مشروطه‌خواهان اولویت را به خواسته اول دادند، بدون اینکه نسبت به پیش‌شرط های تحقق آن آگاه باشند.✍️ کشمکش‌های سیاسی بی‌حاصل و دولت ناکارآمد عرصه را بر رضاشاه و استبداد منور او گشود. مردم به استقبال او و اقتدارش رفتند تا از ناکارآمدی و نزاع سیاسی رهایی یابند.✍️ حکومت پهلوی دولت مدرن را پایه‌ریزی کرد و سیاست عرفی را نیز تثبیت کرد. اما این دو دستاورد مشروطه از بین رفت؛ دومی در انقلاب اسلامی و اولی پس از جنگ.✍️ از این زمان، مبنای سیاست و مدیریت کشور ایدئولوژیک شد؛ نظام حکمرانی بین گروه‌های سیاسی همچون غنیمت تقسیم شد.✍️ آزادیخواهان این عصر (اصلاح‌طلبان دوم خردادی) نیز با تکرار اشتباه پیشینیان خود مجددا دموکراسی‌خواهی را بر صدر نشاندند و چشم بر مقدمات آن یعنی سیاست عرفی و دولت یکپارچه و کارآمد بستند.✍️ اکنون این سیستم با انباشت بحران‌ها مواجه شده و نزاع سیاسی گروه‌های مختلف حاکمیت که هر کدام ارگانی را در اختیار دارند، نمایش عجیبی از ناکارآمدی را مقابل چشمان مردم گذاشته است.✍️ پس عجیب نیست که دوباره نام "رضاشاه" در خیابان‌ها شنیده شود. چراکه او نماد دولت‌سازی و عرفی‌سازی سیاست در ایران معاصر است.✍️ آیا زمان آن نرسیده تا از تاریخ خود و جهان درس بگیریم و رویکرد خود را تغییر دهیم؟ آیا بهتر نیست به جای پافشاری بر مطالبه آزادی سیاسی (که امکان تحققش با این روش‌ها به دلایلی که پیشتر در نوشته‌های خود ذکر کردم، وجود ندارد) راهی برای کارآمدی نظام حکمرانی و سیاست عرفی بعنوان نرم‌افزار این نظام بیابیم؟✍️ اجازه بدهید به جای بیان ایده‌آل‌ها که فقط به درد ثبت در تاریخ می‌خورند؛ راهکارهای عملی را مطرح کنیم.✍️ در شرایط کنونی و برای حل چندپارگی حکومت به دو راهکار می‌توان فکر کرد:✍️ اول تشکیل شورایی متشکل از سران قوا و مقامات ارشد نظام و به ریاست شخص رهبر انقلاب به جای تمامی شوراهای عالی - که کارکردی جز گم کردن سرنخ پاسخگویی ندارند- برای تعیین سیاست‌ها و جهت‌گیری‌های نظام و لازم‌الاجرا شدن مصوبات آن برای همه نهادها.✍️ دوم: به جای تشکیل شورایی بالادست نهادهای قانونی می‌توان خواستار پیوستن مدیران نهادهای انقلابی به هیات دولت و ملزم شدن آنان به اجرای مصوبات هیات دولت و پاسخگویی به مجلس شد.✍️ در صورت تحقق یکی از این دو راه شکاف بین قدرت و مسئولیت بسته شده و راه برای سیاست عرفی نیز باز خواهد شد.✍️ اما عرفی‌سازی را می‌توان از آزادی سبک زندگی آغاز کرد. عرصه‌ای که حامل بیشترین میزان تنش بین مردم و حاکمیت است و بخش مهمی از خشم فروخورده عمومی نیز ناشی از این دخالت حکومت در شیوه زندگی مردم است.✍️ کاهش محدودیت‌های زنان و فضای مجازی می‌تواند تا حد زیادی اصطکاک مردم و حکومت را کم کند و این امکان را ایجاد کند تا حکومت به وظایف اصلی خود برسد.✍️ مطالبات امروز بخش وسیعی از مردم همان مطالبات مشروطیت است؛ پس با درک اشتباه‌های گذشته "نومشروطه‌خواه" شویم تا ایران به دست رضاشاهی دیگر نیفتاده که این بار تجزیه ایران کوچکترین عارضه آن است.