بنیاد نهادن جشن سده توسط هوشنگ: بخش 16 جلد 1 شاهنامه

سلام ... من سارا هستم ... علاقه‌مند به تاریخ و ادبیات و هنر ... چند وقتیه که شاهنامه می‌خونم و از اونجایی که برای پیدا کردن معنی کلمات و ابیات دچار مشکل میشم، می‌خوام هرچی پیدا می‌کنم رو اینجا برای شما بنویسم. فقط این رو بگم که من هیچ تخصصی ندارم و تازه‌کار هستم. لطفا اگر نکات بیشتری می‌دونستید یا اشتباهی توی متن‌هام بود، برام بنویسید تا اصلاح کنم.برای مشاهده بخش قبلی شاهنامه (پادشاهی هوشنگ 40 سال بود)، اینجا کلیک کنید.نکته: فایل صوتی که در بالای صفحه هست، از این صفحه وب‌سایت گنجور (خوانش سهراب سیفی) برداشته شده است.بخش اول شعر بنیاد نهادن جشن سده(این شعر رو در 2 بخش مجزا منتشر می‌کنم. این بخش اولش هست)یکی روز شاه جهان سوی کوه ... گذر کرد با چند کس هم‌گروهپدید آمد از دور چیزی دراز ... سیه رنگ و تیره تن و تیز تازدو چشم از بر سر چو دو چشمه خون ... ز دود دهانش جهان تیره‌گوننگه کرد هوشنگ باهوش و سنگ ... گرفتش یکی سنگ و شد تیز چنگبه زور کیانی رهانید دست ... جهان‌سوز مار از جهان‌جوی جستبر آمد به سنگ گران سنگ خرد ... همان و همین سنگ بشکست گردفروغی پدید آمد از هر دو سنگ ... دل سنگ گشت از فروغ آذرنگنشد مار کشته ولیکن ز راز ... از این طبع سنگ آتش آمد فرازجهاندار پیش جهان آفرین ... نیایش همی کرد و خواند آفرینکه او را فروغی چنین هدیه داد ... همین آتش آنگاه قبله نهادبگفتا فروغی است این ایزدی ... پرستید باید اگر بخردیشب آمد بر افروخت آتش چو کوه ... همان شاه در گرد او با گروهیکی جشن کرد آن شب و باده خَوْرد ... سده نام آن جشن فرخنده کردز هوشنگ ماند این سده یادگار ... بسی باد چون او دگر شهریارکز آباد کردن جهان شاد کرد ... جهانی به نیکی از او یاد کردکمی درباره‌ی جشن سدهجشن سده که هرسال در 10 بهمن ماه برگزار می‌شود، یکی از قدیمی‌ترین آیین‌های ایرانی است. در این جشن، روز کشف آتش توسط باستانیان را گرامی می‌دارند. در جشن سده، مردم با روشن کردن آتش بر بام‌ها یا کوهستان‌ها، گرمی و شکوه آن را در برابر سردی و نفوذ اهریمن جشن می‌گرفته‌اند.البته دلایل دیگری هم برای این جشن ذکر شده است. برخی می‌گویند جشن سده، روزی را جشن می‌گیرد که شمار انسان‌های روی زمین، به صد می‌رسد. و برخی می‌گویند، جشن صده، برای گرامی داشتن صدمین روز زمستان است.تهیه هیزم و آتش‌افروزی، مهم‌ترین آداب این جشن است. خواندن شعر، شادی، پریدن از روی آتش، روشن کردن مشعل، چرخیدن دور آتش و غیره، سایر آداب این جشن هستند. در پایان جشن (پس از خاموش شدن آتش)، کشاورزان خاکسترهای آتش را بر می‌دارند و با خود می برند تا بر روی زمین‌هایشان بریزند. این کار، خیر و برکت را به زمین‌هایشان می‌آورد.معنی ابیات و لغات شعر جشن سده در شاهنامهداستان از این قرار است که یک روز، هوشنگ با همراهانش گردش می‌کردند که ماری بزرگ، قصد جان هوشنگ را می‌کند. پادشاه، به قصد دفاع از خود و کشتن مار، سنگی برمی‌دارد و به طرفش پرتاب می‌کند. سنگ، به سنگ دیگری می‌خورد و جرقه می‌زند. و اینگونه است که هوشنگ، آتش را کشف می‌کند. هوشنگ و درباریانش این اتفاق فرخنده (کشف آتش) را جشن می‌گیرند و جشن سده را پایه‌گذاری می‌کنند.یکی روز، شاهِ جهان، سوی کوه ... گذر کرد با چند کسْ هم‌گروهروزی هوشنگ همراه با چند تن از درباریانش در کوه گردش می‌کردپدید آمد از دور چیزی دراز ... سیه رنگ و تیره تن و تیز تازناگهان شی دراز و سیاه رنگی از دور پدیدار شد که سریع حرکت می‌کرددو چشمْ از برِ سر، چو دو چشمه خون ... ز دود دهانش، جهان تیره‌گونچشمانش مثل دو چشمه‌ی خون بود و دود سیاهی از دهانش بیرون می‌آمد که هوا را تیره می‌کردنگه کرد هوشنگِ باهوش و سنگ ... گرفتش یکی سنگ و شد تیزْ چنگبه زور کیانی، رهانید دست ... جهان‌سوزْ مار از جهان‌جوی جستهوشنگِ باهوش، سریع سنگی برداشت و به سمت مار پرت کرد. اما مار، فرار کردتیز: سریعجهان سوز: کنایه از مارجهان جوی: کنایه از هوشنگبر آمد به سنگِ گران سنگ خرد ... همان و همین سنگ بشکست گُردسنگ بزرگی که هوشنگ برداشته بود، به سنگ کوچکی برخورد کرد و هردو شکستند.فروغی پدید آمد از هر دو سنگ ... دل سنگ، گشت از فروغ آذرنگناگهان پرتوی نورانی و درخشانی از هردو سنگ به وجود آمد فروغ: درخشانآذرنگ: نورانی - آتشیننشد مار کشته ولیکن ز راز ... از این طبع سنگ، آتش آمد فرازمار کشته نشد ولی سبب خیر شد تا راز برافروختن آتش از سنک، آشکار شودجهاندارْ پیشِ جهان آفرین ... نیایش همی کرد و خواند آفرینکه او را فروغی چنین هدیه داد ... همین آتش آنگاه قبله نهادهوشنگ خدا را نیایش کرد و او را سپاس گفت که چنین هدیه‌ی باارزشی را به او ارزانی داده است.بگفتا فروغی است این ایزدی ... پرستید باید اگر بِخْرَدیبه همراهانش گفت این آتش، هدیه‌ای الهی است و آنقدر باارزش است که حتی باید آن را پرستیدشب آمد بر افروخت آتش چو کوه ... همان شاه در گرد او با گروهشب که شد،‌ در کوه (محل حکومت هوشنگ و پدربزرگش)، آتش روشن کردند و هوشنگ و درباریانش دور آتش جمع شدندیکی جشن کرد آن شب و باده خَوْرد ... سده نام آن جشن فرخنده کردآن شب را به جشن گرفتن، گذراندند. هوشنگ، نام جشنشان را سده گذاشتز هوشنگْ ماند این سده یادگار ... بسی باد چون او دگر شهریارو اینگونه بود که جشن سده، از هوشنگ به یادگار ماند. دعا می‌کنم که پادشاهان دیگر هم مثل او باشند و امثال هوشنگ زیاد شوند.کز آباد کردن، جهان شاد کرد ... جهانی به نیکی از او یاد کردچرا که هوشنگ، جهان را آباد و جهانیان را شاد کرد. و اینگونه بود که همه از او به نیکی یاد می‌کنند.برای مشاهده بخش بعدی شاهنامه (بنیاد نهادن جشن سده - بخش دوم)، اینجا کلیک کنید.