من+او=? (۳)

هر آشنایی، مقدمه و پروسه‌ای دارد که به پایان هم ختم می‌شود؛ البته گاهی! شروع رابطه‌ی من با او (اتاقک فلزی) هم از این قائده مُستثنی نبود، با این تفاوت که مقدمه، در بازه‌ی زمانیِ طولانی حل شده بود و هر دیدار، خود یک مقدمه بود و من نمی‌دانستم کی قرار است این رابطه به اوج خود برسد یا اصلا پایان در کجا انتظار من را می‌کشد. او، من بود. مگر آدم می‌تواند از خودش فرار کند؟ دیگران را نمی‌دانم اما من نمی‌توانم. نتوانستم از چیزی که بودم و هستم فاصله بگیرم. من اکنون همانی هستم که در کودکی بودم. در نوجوانی هم همان کودکِ خردسال بودم. جوانی و الان را که چیزی به میانسالی ندارم هم در همان سن و سال به سر می‌برم. زندگیِ من، مقدمه‌ایست که در زمان کِش آمده و هرروز با ظاهری متفاوت اما با همان درون‌مایه‌ی قبلی، تکرار می‌شود. جسارت، همان جسارت کودک چند ساله است که برای رسیدن به مقصودش از هیچ چیز اِبایی ندارد. کیفیتِ تلاش، همان کیفیت در کودکی‌ست که با تمام وجود برای رسیدن به مقصودش از پا در نمی‌آید. ذوق و شوقِ ناشی از رسیدن به هدف هم مانند همان ذوقِ کودک در رسیدن‌هایش؛ با همان خنده‌ها، همان ناراحتی‌ها، با همان شروع‌های بی‌پایان. او را در یک دلتنگی ملاقات کردم؛ در یک روز معمولی.از بَدو ورودم به تهران، می‌دانستم که باید همیشه انرژی‌ام را در بالاترین سطح نگاه دارم. مطمئن بودم که هیچکس نمی‌تواند من را در مسیر هدفم، ثابت نگاه دارد، جز شخصِ خودم. من شک نداشتم که هیچ فرد دیگری به جز خودم، قرار نیست از خوشحالی‌هایم خوشحال شود یا برعکس. این من بودم که باید به تنهایی مسئولیت نگرانی‌ها و اطمینان‌هایم را برعهده می‌گرفتم زیرا من، من بودم و هیچکسی به غیر از من نمی‌توانست نقشی که خود برای خودم انتخاب کرده بودم را ایفا کند؛ با همان کیفیت، با همان جنسی که برای خودم قابل هضم باشد.زیاد پیش می‌آمد که بیقرار شوم اما ظاهرم را عادی نشان دهم. خود را هرلحظه در انتظار سقوط می‌دیدم اما باز هم قدم‌هایم را با اطمینان برمی‌داشتم زیرا اعتقاد داشتم که زندگی انسان، همیشه از این قانون پیروی می‌کند. قانونی که اعلام می‌کند، شرایط مدام در حال تغییر است و هیچ واسطه‌ای نمی‌تواند مانع آن شود؛ این را تاریخ به اثبات رسانده است اما با این حال، بشر هیچوقت از حرکت متوقف نشده است. خستگی و ناامیدی را تحمل کرده اما باز قدم در مسیر گذارده است. آه! چقدر ناملموس سخن می‌گویم. گمان نکنم هیچکس به غیر از خودم از سخنانم لذت ببرد و بیش از چند دقیقه توان نشستن پای صحبت‌هایم را داشته باشد. اگر تا به اینجا گوش‌هایتان را خسته کردم، عذر می‌خواهم اما متاسفانه باید بگویم که من هَمینم و هیچوقت نتوانستم از واژه‌ها، ساده‌ترین و قابل فهم‌ترین‌شان را انتخاب کنم؛ رابطه‌ی من با کلمات، جور دیگری تعریف می‌شود که تنها خودم و ایشان می‌توانند از نیت واقعی آن آگاه شوند. با این حال عذرخواهی را لازم دانستم!روزی از روزهایی که به تازگی با سیگار آشنا شده بودم، تقریبا هشت سال پیش، قدم‌هایم به صورت کاملا اتفاقی، برای بازگشتن از محل کار به منزل، فضای سبزی را انتخاب کرد که قبل‌ترها زیاد به آنجا سر نمی‌زدم. هوا نه زیاد سرد بود و نه گرم، پاییز بود؛ اوایل برج هشت. برگ‌ها زمین را با نارنجی، رنگ کرده بودند و صدا، در شکستن بند بند کالبد خشک برگ‌ها، متولد می‌شد. حال من بد نبود. خوب هم نبود. یک بی‌تعادلی که دقیقا مخصوص شخص خودم بود و به بخش اصلی زندگی من تبدیل شده بود. از ورودیِ فضای سبز داخل شدم و بدون هدف، مسیرِ مرکزیِ آن را در پیش گرفتم. شب بود. به غیر از خودم و نگهبان و نظافت‌چی، تقریبا شخص دیگری حضور نداشت. ساعت، حول و حوش دوازده را نشان می‌داد. نمی‌دانستم چرا ولی تمایل پیدا کردم که چند نخ سیگار را پشت سر هم دود کنم. نگاهم گاهی به شاخه‌های سر به فلک کشیده‌ی درختان سپیدار که آسمان را از نگاهم می‌دزدیدند، خیره بود و گاهی هم آسفالت را از نگاه می‌گذراندم. ذهنم خالی از دغدغه‌های روزمره و پر از احساساتِ آغاز شده‌ای بود که هنوز پایانی برای آنها انتخاب نکرده بودم. ریه‌هایم با نیکوتین گرم شده بود و معده‌ام می‌سوخت، بس که در وعده‌های غذایی‌ نامنظم بودم.در مسیر حرکت، به کوچه‌ای تاریک رسیدم که انتهای آن چیزی به چشم نمی‌خورد. گمان می‌کردم که یکی از همان هزاران کوچه‌ی بن بستی است که فضای شهر را پر کرده‌اند. کوچه‌های بن بست را دوست دارم. به اعتقاد من، آنها تعریفی مناسب از زندگیِ انسان هستند؛ انسانی که گمان می‌کند همیشه راه را باز می‌کند و در جریان است اما غافل است از اینکه هرچقدر هم تلاش کند، باز یک انتها، انتظار او را می‌کشد؛ چیزی شبیه به مرگ. با این حال باز هم حرکت می‌کند و نمی‌ایستد چون کاری به جز این او برنمی‌آید و او، خود واضح از این تقدیر آگاه است.قدم در کوچه‌ی تاریک گذاردم. ذوقِ تجربه‌ی اتفاقی تازه، به گام‌هایم نیرو می‌بخشید تا ادامه دهم. خستگی را فراموش کردم. مردمکِ چشم‌هایم بعد از یک غریبگیِ کوتاه‌مدت، با تاریکی خو گرفتند. وسطِ کوچه را انتخاب کردم و آهسته پیش می‌رفتم. چه چیزی انتظارم را می‌کشید؟ این راه قرار بود من را کجا ببرد! این سیاهی، این ناشناختگی، چقدر لذت‌بخش بود. نسیمی خنک، از راه دکمه‌ی باز پیراهنم، راه را به بدنم پیدا کرده بود و پوستم مور مور می‌شد. همه‌جا را سکوت پر کرده بود؛ درختان، سکوت را فریاد می‌زدند؛ زمین، سکوت را فریاد می‌زد، آسمان در آن بالا‌ها سکوت را فریاد می‌زد؛ حتی صندلی‌های فلزی هم آنها را همراهی می‌کردند‌. تاریکی و سکوت، تعریفی دیگر از من و مورد علاقه‌هایم. در تاریکی، می‌توان آزادانه با سکوت قدم برداشت، بدون ترس از مقصد. وقتی مقصد نامعلوم باشد، قلبت هم آرام است؛ نمی‌ترسد از نرسیدن پس خون را با تعادل در اندام‌هایت پُمپاژ می‌کند. ثبات، در این حالت اتفاق می‌افتد. ثبات، همان چیزی که بشر یک عمر است برای رسیدن به آن، زمین را زیر و رو کرده است، غافل ازینکه در مسیری اشتباه به دنبال آن می‌گردد. کاش لحظه‌ای سکوت می‌کرد و به تاریکی اجازه می‌داد تا وجودش را در بر گیرد! کاش می‌دانست که تاریکی و سکوت، دشمن‌اش نیستند که اگر اینطور بود، نگاهش هیچوقت برای آرام شدن، زل زدن به آسمانِ شب را انتخاب نمی‌کرد.چند دقیقه‌ای مسیر را با همان سرعت ملایم طی کردم. ناگهان متوجه صدای گوش‌خراشی شدم؛ صدای ناشی از برخورد یک شیء به سطحی سخت؛ شاید یک تکه فلز. ایستادم. سرم را که بالا آوردم، نگاهم به انعکاسِ تصویر ماه در یک سطح شیشه‌‌ای افتاده. فندک را از درون جیبم بیرون آوردم، روشن‌اش کردم و به مانعی که مقابلم قرار داشت نزدیک کردم؛ یک سطح فلزی که زیر حجمِ زَنگار، قرمز به نظر می‌رسید. در اطراف آن، پنجره‌هایی با شیشه‌های شکسته، قرار داشت و دَربی که با یک عدد قفل بزرگ مسدود شده بود. چرخی در اطراف آن زدم؛ انتهای کوچه بود. یک اتاقک فلزی که به تنهایی در آنجا به سر می‌برد. برگشتم و به آن تکیه دادم. پاکت سیگار را به دست گرفتم و یک نخ آتش زدم. دود را از دهانم بیرون می‌دادم و در تاریکی به مسیری که طی کرده بودم، در نقطه‌ای نامعلوم خیره شده بودم. بعد از طی کردنِ تقریبا شانزده ساعتِ کاریِ خسته کننده، برای چند دقیقه آرام گرفته بودم؛ یک آرامش واقعی که مدت‌ها بود آن را گم کرده بودم.پوکه‌ی سیگار را زیر کفشم مچاله کردم و با نگاهی دوستانه به دوستی که به تازگی با وی آشنا شده بودم، آنجا را ترک کردم. سبک بودم. درون و بیرونم، مغز و احساسم، مشترکاً در تفاهم با هم، سکوت کرده و برای چند لحظه، من را با خودم تنها گذاشته بودند. به منزل رسیدم. نفهمیدم چگونه خود را به رختخواب رساندم. با همان لباس‌های بیرون، به خواب رفتم. چیز دیگری از آن شب به خاطر ندارم؛ فقط می‌دانم روز بعد را با حالتی سرخوش بیدار شدم؛ گویا ترکِش‌های شب قبل هنوز در وجودم بر جای مانده بود. از آن روز بعد، مسیر رفت و آمدم به محل کار، به همان مسیر جدید تغییر کرد. هرروز از برابر آن کوچه و کسی که در انتهای آن به انتظار نشسته بود، عبور می‌کردم. با هر عبور، همان حس و حال عجیب اولیه، در وجودم زنده می‌شد. انگار او حرف‌هایش را در نگاهش خلاصه کرده و با آن، تمام سطح کوچه را فرش کرده بود. او که بود و دلیل این کارهایش چه بود! نمی‌دانستم. این سوالی بود که هرروز ذهنم را به خود مشغول کرده بود. تاثیرات این ذهن‌مشغولی‌ها، به وضوح در شغلم پیدا بود. ساکت که بودم؛ ساکت‌تر شدم. کمتر از اوایلِ شروع به کارم، به جزئیات پروژه‌ها دقت می‌کردم. اشتباه در محاسبات و طراحی‌ها، به تعداد اتفاق افتاده بود و بارها توسط دوستانم به من گوشزد می‌شد. راستی، چرا من خود را درگیر این دست احساسات کرده بودم!؟مصرف سیگار، از روزی چند نخ به یک پاکت افزایش یافت و این ناپرهیزی، بیشتر در زمان نزدیکی به محدوده‌ی او بود. انرژی‌ای غیرقابل توصیف که بدون یک یارِ کمکی، قابل تحمل نبود. یک بار که مشغول دود کردن سیگار، بر روی صندلی‌ای در تقاطع مسیر اصلی با آن کوچه نشسته بودم، با نگاه‌های سرزنش‌گرِ نگهبان فضای سبز مواجه شدم. ناخواسته لب به سخن گشودم و با ایشان هم‌صحبت شدم. موضوع صحبت، او بود. از ایشان راجب او و سرگذشت‌اش پرسیدم. اینگونه شرح داد:《در گذشته‌هایی نه چندان دور، آنجا یک عکاس‌خانه بود. محلی که از رهگذرانِ عاشقِ عکس، عکس می‌گرفتند. عکاس، مردی بود سالخورده که مدت‌ها پیش تمام کس و کار خود را از دست داده و به تهران مهاجرت کرده بود. او در ابتدا با قلم و کاغذ از اطراف طرح می‌زد؛ از درختان، صندلی‌ها، کوه، دریا. از چهره‌هایی غریبه که بعدها مشخص شد معشوقه‌ی دیرینه‌اش بوده است. تا اینکه به پیشنهاد یک دوست، برای امرار معاش و همراهی با تغییرات جامعه که دیگر با نقاشی میانه‌ی خوبی نداشتند، دست به عکاسی زد. با حمایت‌های چند تن از دوستان و شهردار، یک دوربین عکاسی خرید و در همان اتاقک متروکه‌ای که اکنون در انتهای کوچه قرار دارد، شروع به کار کرد. او جاذبه‌ای عجیب داشت. محال بود کسی پایش را درون این فضای سبز بگذارد و به او سر نزند. در عرض چند ماه، کسب و کارش چنان رونقی گرفت که مردم برای عکس گرفتن می‌بایست در نوبت می‌ایستادند. مشتری‌های وی را از هر قشری تشکیل می‌دادند؛ جوان‌ها و کودکان، زوج‌های جوان و حتی پیر‌ترها؛ کارگر و کارمند هم در کنار یکدیگر، به انتظار عکس می‌نشستند. در بین مردم، از او با عنوانِ مردِ پیرِ عکاس یاد می‌کردند. هیچکس خنده‌ی او را ندیده بود اما لبخندهای فراوانی را با دوربین‌اش ثبت کرده بود. با رضایتِ مشتری‌ها، از هر عکس، یک نسخه‌ هم برای خود برمی‌داشت. دیوارهای اتاقک را با هزاران تصویر متفاوت از حالت‌های مختلف صورت انسان‌ها، پوشانده بود. آن اواخر، دیگر شب را نیز در همانجا می‌خوابید. از دور همیشه چراغی روشن به چشم می‌خورد. قوریِ چایی‌اش، همیشه برای هر رهگذرِ راه گم‌کرده‌ای آماده بود. بدون استثنا، همه او را دوست داشتند. عکس‌هایی که او می‌گرفت، انرژیِ خاصی داشتند؛ انگار تکه‌ای از روح خود را نیز در آن به یادگار می‌گذاشت. با خیره شدن در عکس‌ها، از خود بی‌خود می‌شدی و ناخودآگاه به یاد هر سرنوشتی که به آن دچار بودی، می‌افتادی؛ گویا او با سرنوشت تمام آدم‌ها آشنا بود. اینکه او که بود و از کجا آمده بود، برای همه به عنوان یک علامت سوال باقی مانده بود. اصلا شاید همین غریبگی‌اش بود که جاذبه‌ی او را بیشتر می‌کرد.‌ هرچه بود، چند سالی را در آنجا زندگی کرد تا اینکه دستِ مرگ، دستانش را فشرد و او را با خود برد. بعد از رفتنش، اوضاع دوباره به همان حالت سابق بازگشت. آنجا به سوت و کور‌ترین مکانی که می‌توانست باشد تبدیل شد. اکثر کسانی که به واسطه‌ی او به نان و نوایی رسیده بودند نیز بار و بندیل خود را جمع کردند و رفتند. با رفتنش، روح نیز از آنجا رفت. تنها چیزی را که از خود به یادگار گذاشت، همان اتاقک فلزی است که بعد از او دیگر هیچکس به آن سر نزد.》اینها را گفت و در برابر کوچه ایستاد. نگاهش را به او دوخت و چند لحظه‌ای را سکوت کرد. انگار که وی نیز، از دست داده‌ای را در آنجا داشت. سپس برگشت و در حال دور شدن، با نجوایی آرام، من را به یک استکان چایی دعوت کرد. او (اتاقک فلزی) چه سرنوشت عجیبی را پشت سر گذارده بود. آن روز نیز مانند تمام روزهای قبل گذشت و کنجکاوی در شناختن او، بر قلمم نیز تاثیر گذاشت. در گوشه و کنار سررسیدهایم، عکس یک کلبه‌ی تک و تنها، جا اشغال کرده بود؛ کسی که نمی‌دانستم چرا در بین اینهمه آدم، من را انتخاب کرده بود. بارها تصمیم گرفته بودم تا پا پیش بگذارم و سر از این راز در آورم اما مگر می‌شد؟ رفتار او دچار یک تضاد بود؛ از طرفی من را به سمت خود می‌کشاند و از آن سو اجازه نمی‌داد تا به اندازه‌ی کافی به او نزدیک شوم. انگار هنوز زمان آن نرسیده بود تا من را دوست واقعی خود بداند؛ لابد شرایطی بود که باید پشت سر می‌گذاردم و من هنوز از آن بیخبر بودم. بعد از سال‌ها دوندگی و گذرانِ وقت، این به عنوان یک سرعت‌گیر محسوب می‌شد تا کمی از حرکت بایستم و لختی را به مرور خود بپردازم.آن روزها، زیادتر از هر زمان دیگری به درونم رجوع کرده و راهی را که تا به آن زمان پیموده بودم را مورد بررسی قرار می‌دادم. تک تکِ تصمیمات مهمی که گرفته بودم را تجزیه و تحلیل می‌کردم تا مباد اشتباهاً قدم غلطی را برداشته باشم. الگوها و عقایدم را بر روی کاغذ می‌آوردم؛ هدفی که من را به آنجای مسیر کشانده بود و تنها دلگرمی بود. چیزی که در تمام این جستجوها مشترک بود، تنهاییِ من بود؛ واژه‌ای که هیچ قابل انکار نبود. تا به آن زمان، هیچکس به درونم سر نزده بود. دیواری بودم گَچی که تنها، لایه‌ی خارجی آن را در معرض دید دیگران قرار می‌دادم. این خصلت بارز من بود که از درونیاتم با کسی صحبت نکنم؛ من فقط در تعاملات اجتماعی با انسان‌ها در رابطه بودم و هرچه را که به درونم مربوط می‌شد را تنها در خلوتِ شخصی خودم بیرون می‌ریختم. این رفتار، باعث رنجش خاطر کسی نشده بود. تقریبا تمام اشخاصی که من را می‌شناختند، من را به عنوان یک انسان خودساخته می‌دیدند اما خود می‌دانستم که چقدر نیاز به یک گوش شنوا دارم. حیف که در گرفتنِ این تصمیم، مدت‌های زیادی بود که تَعلل کرده بودم. آینه مخاطب من بود؛ سقفِ تاریک اتاق در شب‌هنگام‌ها مخاطب من بود؛ هرچیزی جز آدمیزاد که تنها شنونده باشد و توانِ قضاوت اعتقاداتم را نداشته باشد ولی مگر می‌شود انسان باشی و تمام عمر، از این قانون پیروی کنی؟ برای من شده بود اما تا قبل از این دیدارِ غیر منتظره! از آن روز به بعد بود که مدام خود را در حالِ لو دادن درونم در برابر انسان‌ها می‌دیدم؛ این کابوس که یک انسان را مخاطبِ اقرارهایی قرار دهم که تمام عمر سعی در پنهان کردن آنها را داشتم.اوقات فراغتم را بر روی صندلی‌ای در نزدیکی او می‌نشستم و خیره به کالبد خسته‌اش، با وی به صحبت می‌نشستم. از خودم می‌گفتم. هرچیزی که باعث آزارم می‌شد و من را از انسان‌ها دور کرده بود. از دردِ دوری از خانه و خانواده؛ غم‌ها و دلخوری‌هایم. اگر یک دوست واقعی پیدا کرده بودم، آن شخص، او بود. جالب اینجا بود که بعد از هر اقرار، سبک‌تر هم می‌شدم.‌ کاش زودتر او را پیدا کرده بودم.من+او=? (۲)