مادر کارآفرین

اگر مروری بر فرهنگ تربیت مادران ایرانی داشته باشیم، متوجه می شویم که عمده این تعلیم و تربیت ها، کارآفرینی نیست، یعنی فرزندان به گونه ای تربیت می شوند که نمی توانند مستقل باشند و همیشه وابسته به خانواده به ویژه مادران شان هستند.متأسفانه در نظام آموزشی کشور شاهد آموزش، ارائه و ایجاد روحیه نوآوری، خلاقیت و ارزش آفرینی نیستیم و دانش آموزان براساس این نظام آموزشی، ناچار هستند تا یک سری از دروس تئوریک را حفظ کنند، بدون آنکه با مفاهیم عمیق آن آشنا باشند و همین امر با موضوع کارآفرینی منافات دارد.این موضوع به عنوان یک ضعف جدی در نظام آموزشی کشور به شمار می رود و ما در همه مقاطع تحصیلی از ابتدایی تا دانشگاه شاهد هستیم که دانش آموزان ودانشجویان کارآفرین تربیت نمی شوند.البته هم اکنون برخی از دانشگاه ها تغییر رویه داده اند و سعی دارند آموزش های لازم را در توسعه فردی ارائه کنند تا جامعه هدف شان را به سمت کارآفرینی سوق دهند؛ هرچند این اتفاق کمی دیر است، اما یک ضرب المثل ایرانی می گوید: ماهی را هر زمان از آب بگیریم، تازه است.نکته ای که در این بخش حائز اهمیت بوده، نقش خانواده در پرورش کارآفرینان آینده است. هم اکنون مادرانی را شاهد هستم تا آنچیزی که دوست دارند فرزندان شان در آینده به آن سمت سوق یابند را در صفحات شخصی مجازی شان استوری یا مطالب مختلفی را بارگذاری می کنند و حتی نکته جالب آن است که به راحتی در خصوص آینده فرزندان شان صحبت می کنند، بدون آنکه در جریان علائق فرزندان شان باشند.همچنین در برخی از خانواده های ایرانی شاهد هستیم که والدین از دوران کودکی فرزندان شان را با نام های آقا و خانم دکتر، مهندس، پرفسور و یا استاد دانشگاه خطاب می کنند که این امر سبب می شود تا اینچنین به کودک القا شود که باید در این مسیر قدم بردارد و چاره ای جز این امر ندارد؛ این درحالی است که والدین باید بسترهای لازم را برای رسیدن فرزندان شان به هدف مورد نظر فراهم کنند، یعنی در این بخش با اصطلاح جدیدی روبرو هستیم به نام «کوچینگ والدین و فرزند» و والدین باید براساس این موضوع بتوانند حامی فرزندان شان باشند تا آنها را در رسیدن به مقصد مشخص هدایت کنند.والدین باید توجه کنند تا اهداف را فرزندان شان انتخاب کنند و آنها تنها نقش هدایت گری را داشته باشند.اگر نگاهی بر رفتارهای مادران ایرانی داشته باشیم شاهد مادرانی هستیم که گاها بند کفش فرزندشان را می بندند، یا تا مقطع پنجم دبستان لباس فرزندشان را می پوشانند. حتی گاها مادر ایرانی، مادری است که فرزندش را تا مقطع راهنمایی، لقمه در دهانش می گذارد. نکته جالب موضوع این بوده که او همیشه چنین رفتارهایش را تأیید می کند و آن را به عنوان یک اشتباه نمی داند.اگر کودک در این شرایط فوق پرورش یابد، هرگز کارآفرین بارنخواهد آمد؛ چراکه او هیچ زمانی فرصتی برای خطا و آزمون نداشته است. این درحالی بوده که فرزندان باید فرصت خطا را بچشند و اشتباهات شان را متوجه شوند که در این حالت والدین آن ها را به سمت مقصد درست هدایت کنند تا دیگر شاهد تکرار خطا از سوی آنها نباشیم.گاهی اوقات والدین فرصت خطا را به فرزندان شان می دهند اما کودک را در آن فضا رها می کنند.همچنین در میان مادران ایرانی شاهد هستیم که به دلیل نظافت و وسواس بودن، هیچ گاه به فرزندان شان فرصت امتحان کرده ایده ها را نمی دهند.والدین باید به فرزندان شان اجازه دهند تا آنچیزی که علاقه دارند را یاد بگیرند و در آن زمینه آموزش های لازم را سپری کنند.اکثریت نسل های دهه 50، 60 و 70 قربانیانی هستند که همیشه خانواده برای آینده آنها تصمیم گرفته اند و نگذاشته اند تا آنها در مسیر مورد علاقه شان گام بردارند، اما خوشبختانه شاهد هستیم که از نسل هفتاد به بعد، فرزندان پس از طی چند ترم در رشته های پزشکی و مهندسی در بهترین دانشگاه های کشور، انصراف داده و به دنبال علاقه خود می روند. یعنی آنها این جسارت را دارند که در مسیر علاقه خود قدم بردارند، اما ما دهه های پیشین متأسفانه در همان مسیر ماندیم.دهه های فوق، همیشه احساس شان بر این بود که اگر بر خلاف میل خانواده رفتار کنند، شأن خانواده را زیر پا می گذارند و یا اگر والدین شان را به آرزوهای شان نرسانند، عذاب وجدان می گیرند.اگر مادران ایرانی دوست دارند که فرزندان کارآفرین تربیت شوند، باید اجازه آزمون و خطا دهند. یعنی به این درک برسند که فرزندان شان ایده دارند و حق دارند که حرف بزنند و حتی به اصطلاح الدنگی های شان را آزمایش کنند.مادران باید به فرزندان شان اجازه دهند که فرزندان در مسیر دلخواه قدم بردارند و در عین حال طناب زندگی شان را دردست بگیرند و دوستان و اطرافیان فرزندان شان را بشناسند. همچنین مادران باید در آن فضا چارچوب های مغزی و مرز های ذهنی شان را وسیع تر کنند و آن قالب های ذهنی را رشد دهند.مادران ایرانی نباید فرزندان شان را در آن قالب های ذهنی دهه پنجاه، شصت و هفتاد که خودشان پرورش یافته اند، رشد دهند.در آن دوران شاهد فضایی بودیم که همیشه والدین به فرزندان امر و نهی می کردند که چه کاری را انجام بدهند و از انجام چه کاری خودداری کنند. کدام کار زشت و کدام کار خوب است.والدین باید تلاش کنند تا برای فرزندان شان تصیم نگیرند در عین حال مسیر درست را برای شان ایجاد کننند و نقش هدایت گری را در این مسیر داشته باشند.ایجاد خلاقیت برای کودک پنج ساله می تواند خلق یک بازی، برای کودک ده ساله می تواند آشپزی و خلق یک غذای جدید، برای کودک هفت ساله دوختن یک لباس، برای کودک هشت ساله نوشتن یک داستان تخیلی و خارج از اصول انشای مدرسه باشد.بنابراین خانواده ها باید این موضوع را درک کنند که چرا باید فرزندان کارآفرین تربیت کنند. یکی از دلایل این امر می تواند این باشد که جامعه برای رشد اقتصادی پایدار به ارزش آفرینانی نیاز دارد که به نوآوری دست یابند.اگر این درک از طریق رسانه ها و آموزش های عمومی به خانواده هایی که والدین فرزندان یک ساله تا هجده ساله هستند، القا شود، در آن زمان متوجه خواهند شد که روش های تربیتی شان با آن چیزی که در دهه های گذشته و با آن قالب های مغزی که در فرهنگ مان بود، بسیار متفاوت است.لازم است به جای تربیت فرزندان وابسته، فرزندان مستقلی را تربیت کنیم که بتوانند تصمیم گیر، تصمیم ساز و جرأت و جسارت ریسک کردن داشته باشند. باید به گونه ای آنها را پرورش دهیم که نترس باشند و در مسیر مهارت افزایی و تخصص افزایی موضوعاتی که استعداد و علاقه دارند، گام بردارند. نسیم توکل ، کارآفرین