سوت زنی ؛ کابوسی برای مفسدین

ما برای تحقق یافتن امر مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی باید از یقه گیری فرد به فرد مفسدین بگذریم. تا کی میخواهیم یقه ی تک تک زمین خواران و اختلاس گران و تیشه به اموال بیت المال زنندگان، بعد از این که هر غلطی کردند و آسیب خود را زدند بگیریم. به راستی مگر دستگاه قضای ما با این بوروکراسی موجود و ساز و کارهای پیچیده ی قضایی به پرونده ی چندین نفر از این ها میتواند به درستی رسیدگی کند؟ حال گیریم که قاضی فاسد هم در این دستگاه وجود نداشته باشد که یک نفر هم بخواهد بر روی این ها نظارت کند.طبق شاخص ادراک فساد که نشان دهنده میزان فسادی است که مردم در جامعه احساس میکنند، ایران در بین ١٨٠کشور جهان، رتبه ۱۳۰را در اختیار دارد. این یعنی وضعیت کشور از ١٢٩ کشور دیگر دنیا از این نظر بدتر است، یعنی جایگاهی کمتر از کشورهای میانمار و گامبیا و پایین تر از کشورهای مالی، لیبریا، جیبوتی، گابون، مالدیو.در امر مبارزه با اژدهای بی شاخ و دم فساد باید به اصالح ساختار ها برسیم، یعنی ساز و کار هایی در مدیریت کشور ایجاد شود که زمینه ی وقوع فساد را به حداقل برساند . یکی از این ساختار ها ایجاد بستری برای قانون سوت زنی است.نقش آفرینی مردم در دوران های مختلف همواره راهگشای بسیاری از معضالت پیش آمده برای حاکمیت بوده است که جنگ تحمیلی هشت ساله و موفقیت در آن مصداق روشنی از این دستاورد است. قانون سوت زنی نیز میتواند به نمونه ای از پای کار آوردن مردم برای مبارزه با غول بی شاخ و دم دم فساد در کشور مبدل شود .مطابق این قانون هر کس در درون هر سازمان، تخلفات آن را افشا کند پاداش دریافت می کند . این تخلفات میتواند شامل انواع رفتارهای غیرقانونی و غیر اخالقی مدیران از قبیل رانت و تقلب و عرضه ی محصول بی کیفیت و همه ی چیزهایی که می توان آنرا جرم تلقی کرد، شود . همچنین دولت تضمین می دهد که حمایت های امنیتی و حقوقی الزم در مورد افشاکنندگان فساد را انجام دهد .زیرساخت های این قانون در کشور های مختلف دنیا ایجاد شده است و جالب است بدانید که افشاکنندگان فساد در کشور آمریکا از 30 سال گذشته تا کنون نزدیک به 5 میلیارد دلار پاداش گرفته اند. یکی از مشهورترین موارد سوت زنی در دنیا، سورت زنی بریدلی بیرکنفلد است؛ او با دریافت جایزه 104 میلیون دلاری در سال 2012 ، به ثروتمندترین سوت زن تاریخ تا آن زمان تبدیل شد. ماجرا از این قرار بود که بیرکنفلد ،کارمند بانک سوئیسیUBS ،توانست اطلاعات مفیدی را درباره نحوه کمک این بانک به ثروتمندان آمریکایی، برای دور زدن نظام مالیاتی آمریکا افشا کند. نظام مالیاتی آمریکا نیز با جریمه بانک سوئیسی، 780 میلیون دلار درآمد کسب کرد، که با این حساب کمتر از 15درصد از درآمدش یعنی معادل 104 میلیون دلار را به بیرکنفلد به عنوان پاداش اهدا کرد.متاسفانه در کشور ما کار به طرز شگفت آوری برعکس است و بعضا حتی جای مفسد و افشاگر عوض می شود. یاشار سلطانی که افشا کننده ی املاک نجومی در شهرداری تهران بود، خود متهم و دادگاهی شد . میلاد گودرزی که تخلفات شبنم نعمت زاده دختر وزیر سابق را افشا کرد هم به 6ماه حبس و 74 ضربه شالق محکوم شد. این ها همه مشتی است نمونه ی خروار.دیده می شود که فهم متاسفانه بعضانادرست از برخی مفاهیم دینی باعث ابتر ماندن بعضی پیشرفت ها در حوزه ی مبارزه با فساد می شود به عنوان نمونه گاهی ملاحظه می شود که گزارش دهی تخلفات، خبرچینی تلقی شده و حتی گاهی فرد افشاگر را خائن به مدیر و سازمانش معرفی می کنند. این نوع رفتار در کنار برچسب زدن های غیراخلاقی یک مانع جدی در گسترش نظارت مردمی است. این در حالی است که اگر دقیق تر به ماهیت این عمل توجه کنیم، افشاگری چیزی جز نهی از منکر عملی نیست. فرض کنید که در اداره یا سازمانی تخلفی مثل دریافت رشوه رخ می دهد و تذکر لسانی در این باره افاقه نمی کند؛ در این شرایط آیا گزارش این تخلف و منکر بزرگ، چیزی غیر از نهی از منکر عملی است؟ واقعیت این است که باید قالب های فرهنگی و اجتماعی کهنه ی ناکارآمد را که نه با شرع و نه با حقوق شهروندی تطابق دارد را در هم شکست تا ابزارهای کارآمد مبارزه با فساد چون سوت زنی، توسعه یابد و مردم از مزایای آن بهره مند شوند. در حمایت از سوت زنی عمومی، کافی است به مفهوم این حدیث شریف توجه کنیم: 《کلکم راع وکلکم مسؤول عن رعیته》.به امید ساختن ایرانی عاری از فساد و فقر و تبعیض...