سختی‌های کار درست: اخلاقیات بلاک کردن!

اخلاق چیزی جز شک مداوم برای پیدا کردن درست از نادرست نیست. اندک گزاره‌ای است که همیشه درست یا همیشه نادرست باشد؛ به همین دلیل «اخلاقی رفتار کردن» در همان شک‌های مداومی است که ما نسبت به رفتارهای خود می‌کنیم؛ مدام بازاندیشی می‌کنیم و مدام خود را محکوم یا تبرئه می‌کنیم.حالا من درگیر یکی از چالش‌های اخلاقی در رفتار مناسب در شبکه‌های اجتماعی شده‌ام. چالش از جایی آغاز شد که حضور فعال‌تر در شبکه‌های اجتماعی همراه شد با برخی از پدیده‌های ناخرسند برایم؛ که البته بزرگ‌ترین‌اش فحاشی‌های مجازی است! در شبکه‌های اجتماعی فارسی گروهی هستند اغلب بی‌نام و بی‌چهره که زیر پست‌های مجازی فحاشی می‌کنند.تا دیروز همواره روی این موضوع فکر می‌کنم که بهترین عکس‌العمل چیست؟ برای خودم قاعده‌ای گذاشته بودم: «به خاطر آن که روی صندلی مدیر دولتی نشسته‌ام حق ندارم این پست‌ها را حذف یا این افراد را بلاک کنم.» فرضم آن بود که نشستن بر صندلی مسوولیت چون اندکی مصونیت به همراه می‌آورد، و برای آن‌که افراد حرف‌هایشان را بزنند باید با تسامح برخورد کرد و اجازه داد سخن‌شان را بنویسند.اما مشکل روز به روز پیچیده‌تر شد. مشکل اول آن بود که طبق قوانین یا رویه‌های حقوقی ایران اگر در صفحه شبکه اجتماعی شما فردی سخنی گفت و شما توانمندی حذف آن را داشتی و نکردی؛ شما مسوولیت خواهی داشت (که البته با آن به هیچ عنوان موافق نیستم اما باید آن را اجرا کنیم). این جا شمشیر داموکلسی را می‌دیدم که آویخته بر فراز سر است. انگار باید مسوولیت خواندن تک تک کامنت‌ها را داری. البته خوب می‌دانیم منظور کدام نوع از کامنت‌ها مد نظر است. این جا قانون به نفع اخلاق نتیجه خود را در رفتار می‌گذاشت و افراد مجبور به حذف آن‌ها می‌شدند.اما مساله جای دیگری بروز یافت: جایی که فرد با فحاشی و ناسزاگویی از واژگان رکیک استفاده می‌کرد؛ یا به دیگری تهمت یا نسبت ناروایی می‌زد. ابتدا برایم چندان قابل توجه نبود اما واقعیت اخلاقی دیگری سراغم آمد:با عدم حذف و زمینه‌سازی برای انتشار یک دروغ یا تهمت، آیا من فرصت سیاه‌تر شدن هر روزه هوایی که تنفس می‌کنیم را می‌دادم؟ آیا با این کار ناخواسته به نفع تهمت‌زن یا ناسزاگویان گام برنمی‌داشتم؟این پرسش وقتی جدی شد که زیر یک پست فضایی می‌شد برای فحاشی به یک فرد خاص (که می‌توانست همکار یا حتی فردی باشد که من او را نمی‌شناسم، ولی نویسنده آن متن برای دیده شدن حرف‌اش از این فضا استفاده می‌کند!) به مرور گاهی پست‌هایی می‌دیدم که فردی خاص را مخاطب قرار می‌داد و مجموعه‌ای از نسبت‌های ناروا به او داده می‌شد.هفته گذشته به یکی از آنان پاسخ دادم. از فرد خواستم دلایلش برای تهمت رشوه به یکی از مدیران زیرمجموعه را سریع‌تر منتشر کند. البته برای من دروغ بودن‌اش محرز بود چون زمان مورد اشاره نویسنده متن، آن فرد مورد اشاره اساسا در آن سمت قرار نداشت. در کمال تعجب دیدم پاسخ من را هیچکس ندیده است و البته بعد از چند ساعت متوجه شده‌ام او از ویژگی پنهان کردن پاسخ (Hide) استفاده کرده است. بدیهی بود دیگر که این تهمت صرفا یک ترفند برای تهمتی ناروا است.حالا من مانده‌ام با این دوگانه اخلاقی: حذف یا بلاک کردن یک فرد یا پنهان کردن پاسخ او، که مشخصا فرد دیگری غیر از من را، هدف تهمت یا ناسزا قرار داده است، آیا امری اخلاقی است یا غیراخلاقی؟آیا چنین رفتاری بستن صدای مخالف است، هر چند می‌دانی دروغ می‌گوید آیا با این کار زمینه نشنیده شدن صدا را مهیا نکرده‌ای؟ آیا عدم حذف آن نوعی از فرصت دادن به رفتارهای دروغ‌گویانه‌ای نیست که سرمایه اجتماعی جمعی را هدف قرار داده است؟در مجموع حالا می‌خواهم کامنت یا پاسخ‌هایی زیر را از این به بعد بلاک یا حذف کنم:۱-دارای واژگان رکیک یا فحاشی باشد.۲-نسبت دادن امری، تهمتی یا نسبتی ناروا به فرد دیگری و حداکثر تکرار آن برای بیش از ۲ بار۳-عدم حذف آن نوشته دارای پیامدهای قانونی باشد.۴-نام اکانت حاوی واژگان رکیک باشد یا تصاویر مورد استفاده شامل تصاویر نامناسب باشد.تا دیروز هیچ موردی را دیلیلت نکرده بود. اما موارد ۴گانه بالا (به جز مورد۳) را پس از مدت‌ها درگیری اخلاقی، حالا دیگر امری اخلاقی می‌دانم. سرمایه اجتماعی یک سرمایه جمعی است و از این به بعد نمی‌خواهم ابزاری در خدمت تخریب آن باشم.این یک تصمیم شخصی است؛ اما شاید دیگرانی هم بخواهند چنین رفتار کنند.این یک تصمیم شخصی است؛ اما شاید باز دوباره به وقت شک کردنی دیگر، آن را تغییر دادم.