علی اکبر دلفانی

استاد "علی‌اکبر دلفانی‌خیرالهی" شاعر و پژوهشگر لرستانی، زاده‌ی جمعه ۱۹ فروردین ماه ۱۳۲۸ خورشیدی در روستای داربید از ایل بزرگ بیژنوند و از طوایف میربگ دلفان است.گرچه ایشان تا مقطع دیپلم تحصیل کرده‌اند؛ اما هنوز اهل مطالعه و تحقیق و پژوهش هستند.استاد دلفانی مطالعاتی در زمینه‌ی تاریخ و فرهنگ هم داشته و یادداشت‌هایی در این زمینه تهیه و آماده‌ی چاپ دارد. در یک مورد از این مهم به ریشه‌یابی کردستان پرداخته است:" در ریشه‌یابی‌ زبان‌ پهله‌ی باستان‌ یا‌ به قولی‌ لکی‌‌ و کردی، کسانی‌که‌، کُرد‌ را‌ رمه‌گردان‌ و یا‌ گله‌دار‌ دانسته‌اند‌؛ رد‌ می‌نمایم. - کُرته‌سان‌ درست‌‌ است و نه‌ کُردستان‌‌!... کُرته‌سان‌ به‌معنی‌ ساختن‌ خانه در دل‌ سنگ‌ یا‌ سان و یا‌ به قول‌ پهله‌ (سهٔ‌ن‌‌) مانند پرنده‌‌ی‌ به نام‌ (کُرته‌ کمری) که این‌ قوم‌ بزرگ‌ خانه‌‌‌ی خود را از‌ ترس‌ دشمنان‌ بر‌ رو و دلِ صخره‌ها‌ ساخته‌ و می‌سازند و این نام هیچ ربطی‌ به‌ رمه‌گردانی‌ ندارد."ایشان، ۸ جلد کتاب در مباحث مختلف در دست تصحیح دارند که به زودی به چاپ رسانده و منتشر کنند.▪︎نمونه شعر:(۱)[سرای جاودان]بنازمه خدا وی کیهانی تا سرای لاجورد خَسروانی تا اَه تخت سریر زُمرد نشان واُو برجِ بلنگ سَر اُو کهکشان تاج اِت مِرَصع شو چراخانی چکمه‌ات نُخره ریژ تا ژیره زانی زُلف اِت قجری و هَردِک لاوه جفتِ برُِ سیه بَی بسم الاوه گلو بن الماس گُل نیلوفری حلقه نورِ هُور کمربن زری تو تنیا نشین و برزی الوَن چُین کل مداکین ورانه ای دروَن و مِنَت مه نین پات ار اِه زمین هر وه شوق و ذوق کمتره خَمین صد نام خدا وای کیانی تا وه اَ سرای پرده جاودانی تا.(۲)[کورِ له‌ک]سه‌ر کیش کورِ له‌ک و ایی خاریمه وی دلِ نازک مینا کاریمه بپرس و بزان بلا ده‌رد چه‌سی خوسه داخ خه‌م ئاه سه‌رد چه‌سی بنویسن نوسخه‌م خه‌طی خانا بو سکوت پیا له‌ک فره‌ گۆنا بو جوهر خوینِ خام قله‌م نیش مار کاخذ په‌ره دل یا پوس بلخار وریز چون کاوه دور باستان قیامی بکه کاری کارستان له‌کین له‌کستان جیایی مه‌می حه‌قیم حه‌قیقت خودایی مه‌می.(۳)[که‌ژال]که‌ژال سینه واز کوگ خال وه مل کِلاخی ره‌نگین سروه‌ن شل و ول وه‌ باوای برزِک و شای دالاهو هه‌ر وژت ته‌کین لِفت هاوه‌ کو غه‌زال خال خالو کلِ شال و مل چاوت نِیه‌سی نامحرم و کل هه‌ر و شامه‌می شای بِلوران ناخانِت ارزی ایران و توراناِسپیکو پیشکه‌ش سه‌رتا پا مه‌پل کُل بون و قضات مهره‌ کاو وه‌ مِل وه‌ ایی پیرشمسین وه‌ هه‌رچی پیرهوژمه مه‌زانم که‌ژال دلگیره.(۴)[لطفعلی خان]کوییی لطفعلی کوره لک خوران سوارمشیره کورم یکه سوار و رو هزارمشمشیره کت شا برا هردک لا برششو ارای شو خواَن روژ ارای ایرشلطفعلی خان براکم سر وردار ژه خاکشاه خواجه هتی یه بی شرم و بی‌باکوره بِکُش شیره براکه سردار لکم نِیل کور قه جر وطن فروش گم که‌ی کلَکِم لطفلی تو سر وردار ژچ ی گرون خواوهَدوشمه نت هتی یه باوَه کم پاوَه رِکاوَه خیانت حاج اورام تو دای و تالان کور لک شمشیر بکیش هی روه هی آمان حِف نیه شیر کورِم تو بِکوشِن لاشه ات بمانو قَه جری ژن نه پیایی ، برا کورم وَ بمانو فِلَک پیره تیری شه نی شکانی بالِت کوره حوسه ین خان قَه جَران خراو بو مالِت آَ چَم ال نازارتَ کی ژَ کاسه کَن آَ خواجه نامرده نه پیاو نه ژَن لطفعلی خان خانان حُو که دو واره کور لَک بکُوش دُشمن هرچن سُواره فدای شوه خُون روله کم کَشا کَشت بامشادی دُشمَن ال روله براکَم بانه له شِت بامفِدای تختُ تاج و تالان رفته‌اتفِدای لاشه که ات وَ خُوین اِیر خَفته‌ات مرحبا کرمان شهر و دیارتتا آخر ساعت شیر پیا مَن اَر کنارِتچَمه ال نازاران فدای توم کردِنبیست جُفت هزار پیش کَش توکََردِنآخر وَ تهران لا شه که ات بَردِنچُون گناه کاران هلاکِت کَردِنبِمرِم نازار کُر نان دیاری یم اَول کَو کَوَ ایسا خواری یم.• برگردان:کجایی لطفعلی پسر لک غران سوارم شیر پسرم یکه سوار برابر هزارم شمشیرت شاه برادرم هردو دم برششب برای شبیخون روز برای یورشلطفعلی خان برادرم سر بردار از خاکشاه خواجه آمده بی شرم و بی‌باکبرخیز بکُش شیر برادرمسردار لکَم نگزار پسر قاجار وطن فروشببرد کلکم لطفعلی تو سر بردار از این گران خوابدشمنت آمده بابام پایش در رکابخیانت حاج ابراهیم تورا داد به تالانپسر لک شمشیر بکش ای رودم امانحیف نبود شیر پسرم تورا بکشند و جسدت بماند قاجار نه زن نه مردی برادر و پسرم جای تو بماند فَلک پیر تیری انداخت شکست دستت راپسر حسین خان قاجار خراب شه خونه‌اتآن چشم های زیبایت را چه کسی از کاسه در آوردآن خواجه نامرد نه مرد نه زنلطفعلی خان خانان برگرد دوبارهپسر لک بکُش دشمن هر چند سوارهفدای شبیخون پسرکم کشاکشت شوم شادی دشمنان پسرم برادرم روی جسد ات شومفدای تخت و تاج به تاراج رفته اتفدای آن جسدِ در خون خفته اتمرحبا به کرمان شهر و دیارتتا ساعت آخر ماندند در کنارتچشم های زیبایشان را فدای تو کردنبیست هزار جفت پیشکش تو کردنآخر به تهران جسدت را بردند چون گناه کاران هلاکت کردند بمیرم عزیزم برادرم نام و نشانم اول کبکبه، آخر خاری‌ام.(۵)[دوس نازارم]دوس نازارم شیفته شاله کم باو زحمت بکیش باو و ماله کم موهره کاو سینم اسپن بکم دوتاتو بپرسی حال حواله کم مه که مال نیرم چاتول که لی که پیش که شت بکم وژ ایاله کم هر تونم داشتو چیشت ارای چه مه کوگ چم رژیا خط و خاله کم دلفون ژاره که خاکت و دم بو سیر وژت بکه چت حواله کم.• برگردان:دوست خوب من شال آشفته من بیا زحمت بکش و بیا به خانه من مهره کبود برات میگیرم و برات اسپند دود میکنم تا تو بپرسی حال و احوال من من که خونه ندارم یه چهار دیوار خرابه استپیشکش ات میکنم خود و عیال ام من اگه تورو داشته باشم چیزی نمیخوام کبک چشم نقاشی شده خط و خال من دلفان بیچاره خاک تو دهنت باشه به خودت نگاه کن چی بهت بگم.(۶)سهٔ‌ر هیزده کریم لک چیهُ وَتالانبیهٔ‌ن وَه ژیر دَسهٔ‌ کُهنهٔ هُمالاننهٔ‌مهٔ‌ن وه ئیلات‌نهٔ‌وه‌ باوان ئِت دُشمَنان ئیسهٔ بیهٔ‌‌ن‌وه هاوان ئِت کهٔ‌سی‌ ئَر رُی‌ئِت شمشیرکیشاسهِٔ نامِ تُهِٔ‌ن ئَرا ویشان. نُی‌ ساسهِٔ سهٔ‌ر ئَیر ئَژ خاک یهٔ جاه‌ تُهٔ نیهَٔ‌نیهٔ جاه لکستان دِل خاه تُهٔ نیهَٔ‌ننامِ لَک پاک بی ژهٔ رُی سهٔ‌ر زمین ئَژ شرق تا غرب یَسار ؤ. یمین چهٔ‌ب کِهَٔ‌م کریم خان زند‌زنگانی نهٔ مهٔ‌ن‌ یَن ژهٔ لک نام ؤ نشانی(۷) کاش کای دُوارَه وِهارهَٔ مِهٔ هِهَٔ‌تهَنی‌مال ئَی‌ژیر‌دَهٔ‌وارهَٔ مِهٔ هِهَٔ‌تئَر جهٔ‌ن‌‌ ؤ کیکهٔ‌م گُل‌میآی‌خـیمهٔ چهٔ‌مهٔ‌ن‌‌ تادمهٔ‌ن نِسارهَٔ‌ مِهٔ هِهَٔ‌تریواس‌ؤ وَنی چوئیر خُوَش بو دهٔ‌نگهِٔ کِهَٔ‌‌وگ‌ئَژ‌سَر بناره‌مِهٔ‌ هِهَٔ‌تگیس سَوزِ وی شمال مَهٔ شانو نالهٔ‌ی بِلبِلان گُل زاره مِهٔ هِهَٔ‌تئَسهٔ ئَِر بِهٔ مِردآم‌ دی باکهِٔ‌م نُویچُین شُرّشَرّ واران‌دُواره‌مِهٔ‌هِهَٔ‌ت(۸)هوازگالهَٔ هنهِٔ‌دهٔ‌س‌گیران‌ئِم‌داشت دهٔ‌ل ئِم‌ئَی‌گِرَو‌ههٔ سُیران‌ئِم‌داشت لیکهٔ کُرّهِٔ بیهٔ‌م کِهٔ‌ت کِلآو‌رنگهٔ‌ین مهٔ‌ههٔ‌ت مهٔ‌چ‌‌‌ئِیام‌سَهٔ‌تارِ سنگهٔ‌ین سِهٔ رِزگ‌ شهٔ‌نگِ‌زرد وهٔ‌کهٔ‌تار‌مهٔ‌وهٔبرنَو‌ کُل‌ سیهٔ چو ئَر کهٔ‌نار‌مهٔ‌وهٔگوش سهٔ‌ر‌تاپا‌ ههٔ‌سُیران‌ئِم بیهٔ هوشِ‌دِهٔ‌لِ‌‌گیان‌دهٔ‌س‌‌گیران‌ئم‌بیهٔ ههٔ‌ر‌گِهٔ مهٔ‌پا یائم وهٔ بهٔ‌رزی بالایوهٔ گیان مهٔ سَهٔ‌ن‌ئِم‌ههٔ‌ر‌دردِ‌‌ بلایگیه‌ی دُزهٔ‌کی سَیل یهٔ‌ک کِهٔ‌ردِنئَژ ویر نِهٔ مهٔ چو تا روژِ مهٔ‌ر دِن.(۹)ئوف ئَرای‌چَترئِت هَهٔ‌ر‌ تال‌ژَهٔ‌رنگهِٔ وهٔ‌ گهٔ‌رد هُوَرُ‌مانگ‌دِئرِه مَهٔ جَنگهٔ هُوَر ئَژ‌شَرم رُی‌ئت زردهَٔ مَدرَوشو مانگهَٔ‌ ژارَکَه هُیچ. نیهَٔ‌ن. دَنگهِٔ.(۱۰)خَیرگیسهِٔ‌بُهٔ‌م دَس‌نَهٔ هُواردِهٔ بوهٔدَسِ ناکسان لیش‌ نِهٔ آوِردِهٔ بوهٔ‌وهٔ هانهٔ گیسهِٔ دُرّ‌ئِم کِهَٔ‌ن‌ئَی‌گورّنامِ نیک ئَسهِٔ ههٔ‌ر چَن‌مِردِهٔ بوهٔ.گردآوری و نگارش:#سعید_فلاحی (زانا کوردستانی)منبع- مصاحبه نگارنده با شاعر.-کانال تلگرامی اشعار شاعر.