زنگ تاریخ: رژیم چنج یا انقلاب 57؟

چند روز پیش در یه کانال تلگرامی با کاربر آیدا یه بحث داشتم در مورد این موضوع.با توجه به شبهاتی که در مورد تاریخ انقلاب هست و این‌که در ایام مناسبی هستیم، به نظرم رسید بد نیست این مکالمات رو منتشر کنم. البته ادعا نمی‌کنم زیر و بم تاریخ انقلاب رو می‌شناسم. ممنون میشم هر کسی که فکر می‌کنه ایراد و نقصی در این تفسیر تاریخ هست، حتما بیان کنه. از دوستان موافق و مخالف نظام درخواست دارم حتما به این بحث ادامه بدن، علی‌الخصوص، کاربر علی آقا. خیلی دوست دارم نظر ایشون رو در مورد این موضوع بدونم. این متن هم محصول مشترک به حساب میاد. به شخصه از کاربر آیدا برای شرکت در این گفتگو و کمک یه تهیه این متن تشکر می‌کنم.آیدا: «رژیم چنج ۵۷ هم مردم برای "نه شرقی نه غربی جمهوری اسلامی" جنگیدن.و حالا نتیجش رو سفره هاشون هویدا کرد.مردم همیشه تصمیم های درستی نمیگیرن.»من: «رژیم چنج؟با «مکر عقل» هگل یا «مکروا و مکر الله» در سنت اسلامی چقدر آشنا هستید؟»آیدا: «شما چی بهش میگید؟آشنایی ندارم.»من: «تلاشی بود از طرف آمریکا برای رژیم چنج، اما با ذکاوت خمینی به انقلاب بدل شدتوضیح این خیلی مفصلهقبلش باید یه داستان براتون بگم. از گذشته خودمادامه بدم؟این رو به یه دلیل مشخص میپرسم.می‌خوام ببینم اگه قانعت کردم که انقلاب بود، از عقیده‌ات دست میکشی؟»آیدا: «این برای من غیرقابل درکهمن ذات گفت و گو رو می پسندم و مشتاق هستم که ادامه بدیداما بهتون قول نمیدم عقیدم تغییر کنه.»من: «اگه قانع بشی، خود به خود تغییر عقیده میدی.دقیقترش کنم. آمریکا قصد داشت تا با استفاده از یه سری مهره‌ها یه پروژه رژیم چنگ آروم و بی‌دردسر رو در ایران پیش ببره. خواست آمریکا این بود که درست عین مورد مصر ظاهر کار (شاه و دربارش) برن، اما اصل کار حفظ بشه. مثلاً ارتش دست نخورده آمریکایی بمونه. آمریکا برای این کار رفت سراغ افراد پرنفوذ. یکیش خمینی بود. مکر آمریکا دقیقا همین بود که میخواست از یه سری چهره‌ها استفاده کنه تا شاه رو پرت کنه بیرون. البته این برای بعد از اینه که مردم شلوغ کردند. وقتی دیدند شاه نمیتونه جمع کنه و هزینه دفاع از شاه زیاده، ترجیح دادن با حکومت جدید ساخت و پاخت کنند. این مورد در کوبا هم رخ داده.اما خمینی هم مکر کرد. مکر خمینی این بود که پذیرفت طبق خواستشون بازی کنه، اما وقتی به قدرت رسید، مشخص شد سر شرق و غرب کلاه رفته. خمینی همه چیز رو دگرگون کرد. یه انقلاب ساخت.این یعنی مکر عقل.نظرت چیه؟ اگه بخوای میتونیم تاریخ انقلاب رو بررسی کنیم ببینیم این روایت تا چه اندازه درسته.دقیق نگاه کنی، اینجوریه. ایران صفحه یه بازی بین قدرت‌ها بوده. وقتی حس کردند شاه رفتنیه، همه به تکاپو افتادند تا برای بعد از رفتن شاه، سهم خودشون رو بگیرند. آمریکا هم یکی از این قدرت‌ها بود. بدون اذن آمریکا ارتش به این سادگی کوتاه نمی‌اومد. اما خمینی هم یه قدرت بود برای خودش. و موفق شد با بسیج توده‌ها تمام معادلات آمریکا رو بهم بزنه. شاهد این حرفم، ماجرای اشغال سفارت، حمله طبس، کودتای نوژه، و حمایت شرق و غرب از صدامه»آیدا: «هرگفت و گویی باعث نمیشه طرف مقابلتون قانع بشه»من: «همین؟تمام؟»آیدا: «عقیده ای که برای هرفردی ساخته شده قطعا پشتش اگر مطالعه هم نباشه،شنیده های فراوانه.و این شنیده ها قطره قطره جمع شدن و تبدیل به دریا شدن.انتظار ندارید که با یک گفت و گوی ساده فرد کاملا تفکرات قبلیش رو ببوسه و بزاره کنار؟!اما تداوم گفت و گو و شنیده های جدید میتونه باعث خشک شدن دریای قبل و تشکیل دریای تفکری جدید بشه.که مشخصا زمان بره. تمام.»من: «خب چرا به بحث اصلی ادامه نمیدید؟»آیدا: «پیام های بعد رو ندیدم. ادامه میدم حتما.دوتا سوال دارم.۱.منبع این حرف ها از کجاست؟ مستنده یا صرفا از روی شواهد قضایای سال ۵۷؟ ۲.آقای خمینی رو آمریکا روی کار آورد و اطلاع نداشت یک تندروی مذهبی احتمالا آمریکاستیز و استقلال طلب خواهد بود؟یک شخص،به تنهایی و بدون پشتوانه ی فکری و حتی بدون سرمایه کلان چطور به راحتی موفق شد از دولت های غربی و خشم مردم نسبت به رژیم پهلوی به نفع ایدئولوژی خودش بهره برداری کنه؟کمی غیرحقیقی به نظر نمیرسه؟بسیج کدوم توده ها؟خمینی تقریبا ناشناخته بود و ناگهان بزرگ شد.پس نمیتونست ارتباط عمیقی با دیگر احذاب داشته باشه.احزابی که افکار متضادی داشتن و حتی گاها مخالف اسلام و مسلمانی بودن و صرفا به علت مخالفت با شاه گردهم جمع شده بودن به امید نقشی در آینده ی پس از انقلاب ایران،چطور شد که به خمینی اطمینان کردن و سکان هدایت رو به دست او سپردن؟اصلا مگر ممکنه یک شخص بتونه تمام اشخاص روشنفکر رو با خدعه به نوعی گول بزنه؟»من: «1. یه نوع حدس و نظرورزی (به قول هگل spekulation) بر روی شواهد و قرائن.سوال دوم رو با این جواب میدم:اول اینکه شما خمینی رو نشناختی.خمینی بدون پشتوانه فکر نبود. خمینی اون اوایل در حوزه به دلیل اینکه فلسفه درس میداده، توسط سایر آخوندها نجس اعلام میشه. یعنی خمینی پشتوانه فکر فلسفی داره. خمینی تو دوره تبعید نظریه ولایت فقیه رو مینویسه. چنین آدمی بدون پشتوانه فکر نیست.از طرف دیگه، خمینی حتی در زمان تبعید هم اینجا نیروهای خودش رو داشته. منتظری و بهشتی و اکبر و خامنه‌ای و مطهری مریدانش بودند که اینجا فعالیت میکردند.در مورد اینکه «خمینی ناشناخته بود»، خمینی در خارج و در سطح بین‌الملل شناخته شده نبود، اما در داخل یه قشر مهم از روحانیت طرفدارش بود. اگرچه که خمینی رو روشنفکران بزرگ کردند. میدونید چرا؟ چون میخواستند ازش سوءاستفاده کنند. بزرگش کردند تا با استفاده از نفوذ کلامش تا سرنگونی شاه اعتراضات رو زنده نگه داره. هدف این بود که بعد از انقلاب بذارنش کنار (که این هم با شکست مواجه شد. در مورد این ادعا توصیه میکنم مستند بی بی سی در مورد صادق قطب‌زاده رو ببینید. البته اونجا مستقیم نمیگه قطب‌زاده به دنبال سواستفاده از خمینی بود، اما آدم اگه یکم فکر کنه، متوجه میشه قضیه چی بوده).در مورد این «اصلا مگر ممکنه یک شخص بتونه تمام اشخاص روشنفکر رو با خدعه به نوعی گول بزنه؟» تابحال مافیا بازی کردید؟من یه بار مافیا بودم، یارم شناسایی شد. خودم موندم و 6 نفر شهروند. موفق شدم ببرم.اینجا هم صرفا یه بازی مافیا بوده.به نظرم این هم نگاه کنید. این دیگه ویکی پدیا است. https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%DB%B1%DB%B3%DB%B5%DB%B7#%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86_%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA_%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8Cاما یه مساله دیگه:شما میگید رژیم چنج، من میگم انقلاب.من میگم انقلاب چون یه سری از اتفاقات رو تنها در صورتی میشه به نحو منطقی و معقول تبیین کرد که بگیم انقلاب بوده.اگه بگیم رژیم چنج بوده، خیلی از چیزها بی معنی میشه.مثلا، بیا فرض کنیم رژیم چنج بوده.حالا با این فرض، اشغال سفارت رو توضیح بده. چرا سفارت اشغال شد؟چرا کارکنان سفارت به مدت چند سال به اسارت گرفته شدند؟چرا امریکا در طبس نیرو پیاده کرد؟اگه فکر کنی رژیم چنج بوده، نمیتونی این مسائل رو توضیح بدی.خمینی مکر کرد، مکر عقل.اگه هنوز قانع نشدی و فکر میکنی رژیم چنج بوده، باید این مسائل رو برای من تبیین کنی. میتونی؟راستش من یادم رفت داستانم رو بگم. بذار الان تعریف کنم. احتمالا باید مشخص باشه که تا الان زیاد کتاب خوندم. در همه زمینه‌ها. از همون اول به تاریخ خیلی علاقه داشتم. اما تا 26 سالگی سراغ تاریخ ایران نرفته بودم. تاریخ جهان و به خصوص اروپا رو حفظ بودم، اما چیزی در مورد تاریخ معاصر ایران نمی‌دونستم. تنها زمانی تاریخ ایران برام جذاب شد که در محل کارم (یه خیریه در زمینه کودکان کار) با یکی آشنا شدم که از طرفداران سابق مجاهدین بود. این آدم حدودا 12 سال از عمرش رو تو زندان بود. از سال 60 تا 72. اولین بار تاریخ معاصر ایران رو از زبان این آدم شنیدم. به نظرت این آدم تاریخ رو چطور روایت کرد؟ دقیقا از خمینی هیولا ساخت و از مسعود یه قهرمان. من هم ساده باور کردم. مطمئن بودم خمینی یه دزد بوده که انقلاب رو از طریق همکاری با آمریکا دزدیده. میخوام بگم که من هم مثل شما فکر میکردم رژیم چنج بوده. اما در ادامه، دیدم که از یه طرف، این روایت گاف‌های زیادی داره و از طرف دیگه خمینی هم اون آدم بی‌شرفی که همه میگن نبوده. خمینی متفکر بزرگیه.در مورد نفوذ کلام خمینی، باید یادت باشه که خمینی مساجد رو داشت. به الان نگاه نکن که هیچکس محل سگ هم به مسجد نمیذاره. قدیم مردم به مسجد و آخوند محله احترام میذاشتن. خمینی از طریق مساجد با توده‌ها در ارتباط بود. این مساله بخصوص در اواخر دوره پهلوی و اوایل انقلاب بهش کمک کرد توده‌ها رو بسیج کنه. قدرت خمینی از این میاد که به مساجد دسترسی داشت، چیزی که بقیه گروه‌ها فاقدش بودند. خمینی از طریق مساجد حتی در شهرستان‌های کوچک هم نفوذ داشت.»آیدا: «چه شواهدی؟قیاس مع الفارقه [منظور قیاس انقلاب با بازی مافیا است]. ما درباره ی آدم های معمولی صحبت نمیکنیم. از انقلابیون صحبت میکنیم که پلن و هدف و هوش داشتن.ایدئولوژیک بودن رهبری که رژیم چنج رو به ثمر رسوند نمیتونه دلیل تندروی هایی باشه که اشاره کردید؟مایل هستم تعدادی از منابعی که بر اساس اون ها به این نتیجه رسیدید رو بهم معرفی کنید،اگر ممکنه.»من: «همین چیزهایی که از تاریخ شنیدم. این چیزها رو با روایت‌های مختلفی شنیدم. روایت حکومت، مارکسیست‌ها، مجاهدین، بی بی سی. همه اینها رو که میذارم کنار هم به نظرم میرسه تنها شخص سالم بین این همه، خمینی بوده. خمینی آزاد بود. البته خمینی بدون ایراد نبوده. یه سری علوم لازم رو نداشته. اما هر کس دیگه‌ای غیر از خمینی اون زمان قدرت می‌گرفت، دقیقتر بگم، اگه خمینی بی‌خیال بازی قدرت میشد (چون اول کار خمینی قصد نداشت نقشی داشته باشه، مجبور شد) ایران تکه پاره میشد. این هم که میگم خمینی قصد نداشت وارد بازی قدرت بشه، با مستندات میگم.زیاد جدیشون نگیرید [در مورد انقلابیون باهوش]. خیلی بیشتر از ما نیستند. فقط چون بیشتر زندگی کردند، روابط بیشتری ایجاد کردند. همین. البته این به غیر از خمینیه.رژیم چنج یه معنای مشخص داره:کشور اول رژیم کشور دوم رو عوض میکنه. برای چی عوض میکنه؟ دلایل مختلفی وجود داره. در مورد ایران، آمریکا دنبال رژیم چنج بود، چون میدید این حکومت دوام نمیاره. میخواست با کمترین هزینه و راه‌انداختن نمایش انقلابی، مردم رو یه مدت آروم کنه. اما هر کشوری که میخواد در یه کشور دیگه رژیم چنج کنه، رژیم جایگزین باید موافق کشور اول باشه. اگه رژیم جایگزین مخالف کشور اول بشه، این دیگه رژیم چنج نیست. رژیم چنج به شکست انجامیده.درمورد ایران، رژیم چنج شکست خورد. اگه این یه رژیم چنج بود، خمینی به دانشجویان میگفت گوه خوردید به سفارت حمله کردید. به نظرت خمینی نمی‌تونست با یه فرمان گروگان‌ها رو آزاد کنه؟ خمینی از رژیم چنج آمریکایی یه انقلاب ساخت. اشغال سفارت و استعفای دولت بازرگان فقط شروع کار بود.منابع خاصی نیست. به نظرم کتاب آبراهامیان رو بخون. همین ویکی پدیا هم خوب بود. مستند بی بی سی هم ببین. یه سری حرف‌ها هم از دهن افراد شنیدم. اما مساله اصلی نوع نگاه به تاریخه. مهم نیست چقدر بخونی، تا اون نگاه درست رو نداشته باشی، حقیقت رو کشف نمیکنی. منطق مواجهه با تاریخ خیلی مهمه. این منطق رو از خامنه‌ای و هگل یاد گرفتم.این تفسیر بر اساس همین منطق به دست اومده.»پ.ن 1: نمی‌دونم این بحث به نتیجه‌ای انجامیده یا نه. بحث ما همین‌جا تمام شد. انتظار ندارم کاربر آیدا با این بحث قانع شده باشه. اما ایشون از این بحث به بعد، اگه می‌خواد در مورد تاریخ ایران و شخص خمینی قضاوتی صادر کنه، وظیفه داره خودش به بررسی دقیق تاریخ بپردازه. پ.ن 2: کسی که می‌خواد تبیین کنه، فقط وظیفه داره بگه. انسان آزاده چون به کلام دست یافته. کار من تا همین جاست.پ.ن 3: البته تمام کاربران ویرگول می‌تونن به غنای مطالب ویرگول در مورد تاریخ ایران کمک کنند. پس کمک کنید.