اندکی مطهری خوانی

بارها از رهبر معظم انقلاب شنیده‌ایم که آثار شهید مطهری درواقع متن ایدئولوژی انقلاب اسلامی هستند. تداوم و زنده‌ماندن این انقلاب، وابسته به تداوم و زنده‌ماندن ایدئولوژی نظام اسلامی است؛ بدین معنا که اگر هویتی نباشد و نظام اسلامی تعریف نشود، طبیعتا آن نظام وجود نخواهدداشت. از این رو نیاز است نسل‌به‌نسل آثار شهید مطهری مطالعه شود و دسته‌بندی و پژوهش پیرامون آثار ایشان انجام شود تا ماهیت انقلاب اسلامی و آرمان‌هایش زنده‌بمانند. مقام معظم رهبری درباره اهمیت مطالعه آثار ایشان می‌فرمایند:«اگر بنده می‌خواستم برنامه‌ی حوزه‌ی علمیه‌ی قم را بنویسم، بلاشک یکی از مواد برنامه را این می‌گذاشتم که کتاب‌های آقای مطهری خوانده شود، خلاصه‌نویسی شود و امتحان داده شود.» حال با توجه به اهمیت بالای اجتهاد در اندیشه و کتب استاد شهید، بر آن شدیم تا به معرفی و بیان خلاصه یکی از کتاب‌های ایشان بپردازیم؛ با این امید که بتوانیم قدمی در راه ترویج مطالعه آثار ایشان برداریم.کتاب آینده انقلاب اسلامی ایران یکی از شاهکارهای شهید مطهری است که مانند بسیاری از آثار دیگر، متن پیاده‌شده از سخنرانی‌های ایشان به مناسبت‌های مختلف است. بخش اعظم سخنرانی‌های این کتاب در سال‌های پس از انقلاب تا زمان شهادت ایشان ایراد شده‌است. در آخرین نسخه، این کتاب به ۶ فصل تقسیم شده‌است؛ اهداف روحانیت در مبارزات، مفهوم آزادی عقیده، تحلیل انقلاب اسلامی ایران، آینده انقلاب اسلامی ایران، درباره جمهوری اسلامی، آزادی عقیده.در این کتاب استاد مطهری بیان می‌کنند که با تکیه بر جهان‌بینی الهی می‌توان درباره آینده جامعه بشریت نظر داد. ایشان معتقدند که حرکت جوامع و انسان‌ها به سوی استقلال هرچه بیشتر فکری و آزادی بیشتر از جبر محیط طبیعی و اجتماعی و وابستگی بیشتر به ایمان و ایدئولوژی است. استاد مطهری آینده بشریت را پیش‌بینی می‌کنند که آینده بشریت، آینده جامعه توحیدی است؛ جامعه‌ای توحیدی هم به مفهوم فکری و اعتقادی و هم به مفهوم اجتماعی. ایشان همچنین نسبت به آینده انقلاب اسلامی ایران ابراز امیدواری می‌کنند و باور دارد انقلاب به آن ثمر اسلامی‌ای که به دنبالش است در آینده خواهد رسید و در واقع پس از آنکه انقلاب بتواند وضع داخلی خودش را سامان بدهد و خود را از یک نوع نابسامانی‌ها و برخی رگه‌های بیگانه‌ که در آن وجود دارد خالص کند، می‌تواند الگویی برای کشورهای دیگر باشد.در فصل پنجم استاد مطهری در پاسخ به این سوال که آیا عدالت و آزادی، معنویت و استقلال برای تداوم انقلاب کافیست یا خیر، تاکید می‌کنند که این موارد شرط لازم برای تحقق انقلاب هستند اما کافی نیستند. استاد می‌فرمایند که اگر انقلاب اسلامی بخواهد سلب‌کننده آزادی‌ها باشد، اگر نسبت به عدالت اجتماعی حساسیت نداشته باشد، اگر مثل ماتریالیست‌ها معنویت را نادیده بگیرد و اگر استقلال را اعم از استقلال سیاسی، اقتصادی، مکتبی(اسلام) کوچک بشمارد، به خطر می‌افتد. در این کتاب یکی از شروط کافی برای تداوم انقلاب، جلوگیری از رخنه فرصت‌طلبان در نهضت بیان می‌شود؛ چرا که نهضت‌ها به خصوص نهضت‌های مذهبی از نظر رخنه‌کردن هوا و هوس‌ها و مطامع بسیار آسیب‌پذیر هستند. استاد شرط دیگر را مجاهدت در عرضه ایدئولوژی اسلامی بیان می‌کنند و تاکید می‌کنند که کوتاهی در عرضه ایدئولوژی و کوتاهی در پاسخگویی به معترض‌ها باز باعث رخنه در نهضت می‌شود و انقلاب اسلامی ایران را به خطر می‌اندازند.اگر بخواهیم به این ۴۴سال با عینک این بخش از صحبت‌های شهید مطهری نگاه کنیم، بخشی از این شروط را کاملا تحقق‌یافته می‌بینیم، بعضی را ناقص و برخی را کاملا فراموش‌شده. برای مثال می‌توان گفت کشور در عرضه ایدئولوژی و پاسخگویی به معترضین به شدت کوتاهی نموده‌است. این عرضه شبیه همان چیزی است که حضرت آقا آن را جهاد تبیین می‌نامند. در این روزها پیامدهای کوتاهی در این موضوع یکی‌یکی خود را نشان می‌دهند و از همین ناحیه است که خطر جدی برای آینده ایران احساس می‌شود. مطالعه این کتاب و دیگر آثار شهید مطهری و تفکر در آنها بخشی از آمادگی‌شدن برای انجام فریضه جهاد تبیین در این برهه است.زهرا علمی