آه، من بی‌چیز

ایوان هفتم/ تابستان 99/ داستان کوتاه/ علی محمدی دینانی ورودی 95 مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی شریف1- آقای کاوه در حالی که زنگوله‌های بالای در را به صدا در می‌آ‌ورد، وارد کافه می‌شود. این‌بار هم رأس ساعت چهل و هشت دقیقه. بیرون حسابی آفتابی است و بارانی که به‎شدت می‌بارد، امان را از هر جنبنده‌ای می‌گیرد. آقای کاوه مثل روزهای قبل قدم‌هایش را یکی بعد از دیگری برمی‌دارد و خودش را به پشت آخرین ردیف از صندلی‌های درون کافه می‌رساند، با این‌که همۀ ردیف‌های دیگرِ اولِ کافه خالی هستند. این بار اما بر خلاف قبل، قبل از اینکه بنشیند، با اشاره دستش می‌گوید: «صد ... نه هفتاد ... نه اصلاً ولش کن. سی‌وسه‌تا چایی تازه‌دم واسم بیار.» و بعد مشغول در آوردن لباس‌هایش می‌شود.مش اسمال... البته ببخشید، آقا برزو، رئیس کافه، درحالی‌که روی صندلی‌اش نشسته، می‌گوید: «خودشه بازم؟» با تکان دادن سر جوابش را می‌دهم و بعد می‌گویم: «سی‌و‌سه‌تا چایی تازه‌دم بذار». آقا برزو که گوش‌هایش مدتی است سنگین شده، به نشانۀ این‌که حرفم را نفهمیده سرش را تکان می‌دهد و درحالی‌که دستش را به سمت بیرون می‌چرخاند از من می‌خواهد که دوباره جمله‌ام را تکرار کنم. من، در حالی‌که سعی می‌کنم در این ساعت از روز بر اعصابم مسلط باشم (!) -چرا که تازه اول کار است- می‌گویم: «سی‌وسه ... تا ... چایی ... تازه‌دم» و در میان هر کلمه‌ای که می‌گویم، مکثی کرده و با حرکاتی مقصودم را می‌رسانم. آقا برزو سفارش را می‌گیرد و برای اینکه با سفارش‌های دیگر روزانه قاطی نشود، آن را وارد سیستم می‌کند.در همین حین، آقای کاوه در حال درآوردن لباس‌هایش است؛ بارانی آبی‌رنگش را در می‌آورد، کت مشکی‌اش را در حالی‌که مراقب است گلدان درون جیبش نیفتد روی دستۀ میز پهن می‌کند و بعد یقه‌اسکی‌اش را از زیر جلیقه‌اش در می‌آورد. طولی نمی‌کشد که او با یک زیرپوش و یک جلیقه روی صندلی ولو می‌شود.از این جا به بعدش اما عین همۀ 3840 روزی که به این جا سر می‌زد می‌گذرد. قبل از هر چیز، دستش را به سمت داخل می‌چرخاند و زمان هر شش ساعتی را که روی دستش بسته شده است، روی کاغذی یادداشت می‌کند. به قول خودش: «آدم باید همیشه وقتو داشته باشه. آخه می‌دونی پسر، وقت خیلی مهمه. وقتِ همه جا، علی الخصوص وقت میدون باستیل!» امروز هم برای 3841 امین بار است که دارم فکر می‌کنم چرا باید زمان همه جا را داشت، علی الخصوص زمان میدان باسیر، اما باز هم مثل همۀ سوال‌های دیگرم از آقای‌کاوه، رویم نمی‌شود که از او بپرسم. لابد او دلیل خوبی برای این کارش دارد. در همین حال و احوال هستم که آقا برزو، در حالی‌که سعی می‌کند خود را به‌ زحمت بالا بکشد تا بتواند از پشت میز پذیرش من را ببیند، من را صدا می‌کند تا بروم و سفارش اولین مشتری روز را بگیرم. به سمتش می‌روم، سینی چایی را بر‌می‌دارم و نگاهی به او می‌کنم که با قد کوتاهش – او خودش اصرار دارد که 151 سانتی‌متر است اما به نظرم او دروغ می‌گوید- روی صندلی پذیرش نشسته است. در نظرم می‌آید که او حاضر است همۀ این مال و مکنت‌اش را بدهد تا یک سانتی‌متر رشد کند. هر چه هست، سینی چایی‌ را بر می‌دارم. 33 استکان، هر یک از شیشۀ آبدیده، روی سینی حلبی که لبه‌هایش چین خورده‌اند و وسطش قلمکاری‌ای پهن شده است، در ردیف‌های منظم و مثل سربازانِ به‌خط‌شده ایستاده‌اند، بی‌آن‌که هیچ‌کدام ذره‌ای آب در دل‌شان تکان بخورد. سینی را بر می‌دارم و در حالی که حواسم سخت جمع است که مبادا پایم به میزی گیر کند، کشان‌کشان خود را به آخرین ردیف صندلی‌ها می‌رسانم. آقای کاوه، باز هم مثل روزهای قبل، سخت مشغول کارکردن است. این بار اما برای اولین بار سرش را بالا می‌کند و می‌گوید: «امروز دیگه روز آخره ... روز آخر ... نشونشون می‌دیم پسر ...» من در حالی‌که هیچ چیز از حرف‌های آقای کاوه را متوجه نشده‌ام، لبخندی به نشانۀ تصدیق به پهنای صورت می‌زنم و بعد فوراً می‌گویم: «امر دیگه‌ای ندارین قربان؟» او با اشاره دستش اشاره می‌کند که می‌توانم بروم.2- یک ساعتی می‌شود که آقای کاوه سخت مشغول نوشتن است، آخر، به قول خودش، امروز روز آخر است. در برابرش اما 33 استکان چایی، قد برافراشته، روی میز ایستاده‌اند و دست‌شان را به کمرشان زده‌اند. در همین حال، آقای کاوه ناگهان قلمش را به کناری می‌اندازد، دستی به صورتش می‌کشد، نفس‌اش را پرصدا بیرون می‌دهد، قندی بر می‌دارد و در استکان اول فرو می‌برد. اما دمای دست آقای کاوه آن‌قدر زیاد است که چایی‌ها از شدت گرمی آن به بیرون می‌ریزند. اولین ریخته‌شدن چایی همان و هول‌شدن اقای کاوه، زدن دستش به استکان بعدی و غلتیدن همۀ استکان‌های دیگر همان ... در یک آن، همۀ استکان‌ها انگار که تکل خورده باشند، دراز به دراز روی میز می‌غلتند و چایی خونی‌رنگ‌شان تمام میز را پر می‌کند. اقای کاوه که چیزی نمانده است همۀ برگه‌هایش خیس شوند، به سرعت دستش را روی برگه های جلودارش می‌گذارد و همه‌شان را با یک حرکت به عقب می‌کشد. بعد در حالی‌که از شدت خشم به خود می‌لرزد، بنا می‌کند یک‌ریز و پشت سر هم به تک‌تک لیوان‌ها فحش بدهد ... بعد، هم‌چون مسلسلی که حسابی داغ کرده است، سرش را آرام‌آرام بالا می‌آورد و نگاهش را به پیشخوان کافه و صندلی‌ای که من روی آن نشسته‌ام می‌دوزد. من در حالی‌که نفس در سینه‌ام حبس شده است، مثل گوسفندی که کلۀ سحر او را ناگهان از خواب بیدار می‌کنند و دست و پاهایش را می‌گیرند و روی زمین می‌کشند تا به کشتارگاه ببرند‌ش، متعجب و ترسیده به او نگاه می‌کنم. وضعیت برزوخان را هم نمی‌دانم، چرا که از شدت ترس جرئت نکرده‌ام پشت سر خودم را نگاه کنم، اما احتمال می‌دهم که او جایی زیر میز قایم شده باشد. آقای کاوه، بعد از چند ثانیه که دود از سرش بلند می‌شود، می‌گوید: «مرتیکۀ چلمن، تو پیش خودت چی فک کردی؟ هان، دِ بگو دیگه؟ توی مرتیکۀ خرفت می‌فهمی اگه بلایی سر این کاغذا اومده بود چی‌کارت می‌کردم؟ گوساله! ...» من، در حالی‌که از ترس به صندلی‌ام چسبیده‌ام، بعد از چند ثانیه آب دهانم را قورت می‌دهم. آقای کاوه حالا اندکی آرام‌تر شده و در حالی‌ که برگه‌هایش را دودستی در بغلش فشار می‌دهد، آرام‌آرام و هم‌چون آونگی به چپ و راست می‌رود و چیزی را زیر لب زمزمه می‌کند.3- حدود 45 دقیقه بعد، ناگهان گنجشکی از درون کلاه آقای کاوه بیرون می‌آید و جیک‌جیکی می‌کند. سپس در کافه باز می‌شود و دوباره زنگوله‌های بالای در به صدا در می‌آیند. آری، حالا دوستان همیشگی آقای کاوه از راه رسیده‌اند؛ یک، دو، سه ... نمی‌دانم، همان چند نفر وارد کافه می‌شوند و مثل همۀ 3840 روز قبل با اشارۀ دست انتهای کافه را نشان داده و خود را به پیش او می‌رسانند.4- تقریباً یک ساعتی می‌شود که آن‌ها مشغول صحبت‌کردن هستند. گاهی آرام می‌شوند و گاهی سرخ و سفید. آقای کاوه هم گهگاهی حسابی سرخ می‌شود، گرۀ کرواتش را شل می‌کند و نفسی پرصدا بیرون می‌اندازد. چیزی نمی‌گذرد که دوباره گنجشک خود را از بالای کلاه بیرون می‌کشد، جیک‌جیکی می‌کند و دوباره در باز می‌شود. گروهی از افراد که تا به حال ندیدمشان، در حالی که بعضاً صورت‌های خود را پوشانده‌اند، وارد کافه می‌شوند و یک‌راست خود را به میز آخری می‌رسانند.در بیرون اما حالا باران کمی آرام گرفته است. به همین خاطر بیرون می‌روم و کرکرۀ کافه را بالا می‌کشم. در حال بالاکشیدن آفتاب‌گیر هستم که مردی را می‌بینم که با کت‌ و شلواری سرمه‌ای، در یک گوشه ایستاده و یک چشم‌اش را به شیشه‌های مغازه چسبانده است و در حال نگاه‌کردن به داخل است. بدون این که چیزی بگویم، سرم را پایین می‌اندازم و خودم را به داخل کافه می‌کشانم، دستمال را برمی‌دارم و مشغول تمیزکردن میزها می‌شوم.5- هر چه زمان می‌گذرد سیل افراد بیش‌تری به داخل کافه جاری می‌شود؛ تا بدان‌جا که تقریباً دیگر هیچ جایی برای نشستن وجود ندارد و برخی ایستاده و برخی روی‌زمین‌نشسته دور آقای کاوه حلقه می‌زنند. جمعیت عجیبی است و برای کافۀ ما که سال تا سال هم این‌قدر آدم را نمی‌بیند، بس عجیب‌تر ... مرد کت‌وشلواری هنوز پشت شیشه ایستاده است، می‌بینمش اما به روی خودم نمی‌آورم. دیگران هم بدون این‌که نگاهشان را به جای دیگری بیندازند، تنها به صورت آقای کاوه نگاه می‌کنند.در همین حال هستیم که ناگهان آقای کاوه نگاهی به دوستانش -که سر میز نشسته‌اند- می‌کند و بعد از چند بار تکان‌دادن سر، فریاد می‌زند: «تمام شد». در همین حین ناگهان شیشۀ مغازه به اندازۀ دایره‌ای بریده می‌شود و لوله‌ای از آن به داخل داده می‌شود. نگاه جمعیت ناگهان به سمت شیشه کشیده می‌شود. سخت مضطرب می‌شوم و به حالت دو زانو خودم را به پشت میز می‌کشانم. سپس، نگاهم را به دریچه و هم‌چنین گهگاهی به صورت آقای کاوه می‌دوزم. صحنه، صحنۀ سخت عجیبی است. هنوز در بهت و سکوت بریده‌شدن شیشه هستیم که ناگهان صدای روشن‌شدن دستگاه مهیبی به گوش می‌رسد که همه چیزهای داخل کافه را می‌مکد. همه‌چیز در حال برده‌شدن است، حتی افکار درون ذهنم. همه‌چیز مکیده‌ می‌شود، همه‌چیز بلعیده می‌شود و مکشی عجیب راه را بر نفس‌کشیدن هم دشوار می‌کند. طولی نمی‌کشد که دستگاه خاموش می‌شود و جمعیت، ناگهان از فرط درماندگی و خستگی، روی زمین می‌افتند. آقای کاوه اما سریعاً خودش را جمع‌وجور می‌کند، می‌ایستد و می‌گوید: «ای عزیزان من! مبادا خسته شوید. مبادا! این اولین نشانه‌های نبرد ماست.» جمعیت، که سخت رنجور و درمانده شده‌اند، گویی اکسیری دریافت می‌کنند و در یک آن با مشت‌های گره‌کرده «حق» را صدا می‌زنند، در حالی که من، مبهوت و متحیر، هنوز پشت میز نشسته‌ام. طولی نمی‌کشد که آقای کاوه با تکان‌دادن دستش آن‌ها را ساکت می‌کند. بعد کاغذش را از روی میز بر‌می‌دارد، صدایش را صاف می‌کند و تریبونی را از جیب جلیقه‌اش بیرون می‌کشد و می‌گوید: «دوستان من، عزیزان من، هم‌رزمان من. امروز خود شاهد وقاحت‌شان بودید. همان‌ها که راه را بر حرف‌زدن‌مان بسته‌اند. همان‌ها که در هرجای شهر مکنده‌هایی را نصب‌کرده‌اند. آری، همان‌ها که مهم‌ترین سرمایۀ بشری را از ما گرفته‌اند؛ حق حرف‌زدن! ... ما اما امروز این‌جا جمع شده‌ایم تا فریاد‌مان را به گوش جهانیان برسانیم. امروز، بعد از 3841 روز انتظار، بالأخره فرمت بیانیه‌مان نهایی می‌شود. بیانیه‌ای که آمیزه‌ای ا‌ست از امید و خشم فروخورده، آمیزه‌ای‌ است از بغض و فریاد و ندایی است برای آینده‌ای بهتر. آری، امروز ...» در همین حین است که دستگاه مکنده دوباره شروع به کار می‌کند. صدای کرکننده‌اش امان را از هر جبنده‌ای می‌گیرد. دست‌هایم را روی گوش‌هایم می‌گذارم. هر کس به سمت شیشه کشیده می‌شود و هر لحظه چنین به ذهن می‌رسد که افراد، بعد از خاموش‌شدن دستگاه، حتی هویت‌شان را هم از دست بدهند! طولی نمی‌کشد که دوباره دستگاه از کار می‌افتد. مرد کت‌وشلواری را می‌بینم که حالا لباسی نظامی بر تن کرده از شیشه فاصله گرفته و در حال غرزدن به زیردست‌هایش و اپراتور مکنده است. حالا، دیگر نا و توانی در بدنم باقی نمانده است که حتی خود را از کافه بیرون بکشم. آقای کاوه، در حالی که به سختی دستش را روی میز اهرم می‌کند، بلند می‌شود و بعد از یک تلوتلوخوردن، به کمک میز می‌ایستد و ادامه می‌دهد: «عزیزان من! شقاوت حد و مرزی نمی‌شناسد!» در همین حال است که ناگهان صدای گلوله‌ای از بیرون می‌آید و چند نفر در داخل کافه در خون می‌غلتند. ولولۀ عجیبی است؛ فریاد‌های کرکننده و شلیک‌های مهیب و ندای مادرم، که می‌گفت همیشه مراقب کلاهت باش، تمام ذهنم را پر کرده است. از آقا برزو خبری ندارم، اما مطمئن هستم که او به خاطر قد کوتاهش آخرین نفری است که کشته خواهد شد. در همین هیاهوست که آقای کاوه سریعاً تصویری را روی دیوار سفید و بزرگ پست سرش می‌اندازد. بعد برمی‌گردد و فریادزنان می‌گوید: «نگاه کنید ... به آخرین مرحله رسیدیم. چیزی تا پیروزی‌مان باقی نمانده است. تیرخوردگان را رها کنید، هر پیروزی خون می‌طلبد. آری، خون! ... به من گوش دهید ...» با این ندا، ناگهان جمعیت ساکت می‌شود و تنها صدای تیرهاست که گهگاه برخی را هم‌چون برگی روی زمین می‌اندازد. هیچ‌کس دیگر روی زمین را نگاه نمی‌کند، دیگر کسی دستش را زیر سر هیچ تیرخورده‌ای نمی‌گذارد و کسی نگاهش را از روی دیوار سفید برنمی‌گیرد. صحنۀ، صحنۀ سخت عجیبی است. هر لحظه جمعیت بیش‌تری وارد کافه می‌شوند و جمعیتی نیز با گلوله‌ها به زمین می‌افتند. آقای کاوه از دستیارانش می‌خواهد که متن بیانیه را روی دیوار بیندازند. آن پایین می‌توان دید که سه صفحه است.آقای کاوه دستش را بالا می‌گیرد، انگشتانش را باز می‌کند و سوی پیکان‌شان را به سمت دیوار نشانه می‌رود. صفحۀ اول هم‌چون پیراهن همۀ آن‌هایی ا‌ست که هنوز تیر نخورده‌اند. جمعیت اما هر ثانیه روی هم تلنبار می‌شوند، دیگر جایی حتی برای سوزن‌انداختن هم نیست. کل شهر و کل دنیا در این کافه جمع‌شده‌اند؛ سربازان اما با افسران‌شان، با لباس‌هایی رنگارنگ و از کشورهایی مختلف در بیرون ایستاده‌اند و خشاب‌هایشان را یکی بعد از دیگری پر می‌کنند. جمعیت است که هم‌چون برگ فرو می‌ریزد. در همین حین، آقای کاوه با دستش اشاره می‌کند که صفحۀ دوم بیانیه را نمایش دهند. صفحۀ دوم بالا می‌آید، آن هم از بالا تا پایین سفید است ... با اشارۀ دستی صفحات سوم و چهارم و پنجم و ششم و هفتم هم بالا می‌آیند، همه‌شان سفید هستند. هیچ چیز بر آن‌ها نوشته نشده است. صدای ضجۀ مردم به گوش می‌رسد، خون زیرپاهایمان را جارو می‌کند و نفس است که دیگر بیرون نمی‌آید. در میان این جمعیت، سخت به دنبال مادرم می‌گردم، تا شاید دوباره بتوانم بغلش کنم... جمعیت، پس از لحظه‌ای سکوت، در حالی که نگاهشان را از صفحۀ سفید برنمی‌گیرند، با تمام وجود شروع به دست‌زدن می‌کند. فریاد و جیغ و صدای دست است که شنیده می‌شود؛ دیگر صدای هر ضجه‌ای خفه می‌شود، تیرها در اسلحه‌ها جان می‌دهند و چیزی جز فریاد خوشحالی باقی نمی‌ماند.من نیز از خود بی‌خود می‌شوم. توانی در پاهایم احساس می‌کنم، بلند می‌شوم و با حداکثر توان دست می‌زنم؛ آن‌چنان که خون از میان انگشتانم جاری می‌شود. آه، منِ بی‌چیز حالا در نقطۀ عطف تاریخ ایستاده‌ام؛ ای کاش مادرم بود و می‌دید. سراپا شورم که ناگهان تیری قفسۀ سینه‌ام را می‌شکافد. من حالا، هم‌چون مشتی دیگر، روی زمین در حال جان‌دادنم ...