مهندسی صنایع، رشته پرطرفدار این روزها

قبلا مهندسی صنایع یکی از آسان‌ترین رشته‌های مهندسی در برابر حوزه‌هایی مثل مکانیک، برق، عمران و.. محسوب می‌شد. اما در چند سال گذشته، نیاز روزافزون بازار کار به مهندسان صنایع باعث شد دید افراد به این رشته تغییر کند و رتبه‌های برتر هم مهندسی صنایع را به لیست خود اضافه کنند.اما چرا این رشته ساده روزهای دور، به رشته‌ای با بازار کار عالی تبدیل شده است؟هنگامی که دنیا در اوج پیشرفت انقلاب صنعتی و تولید وجود داشت؛ رشته‌هایی مثل مکانیک، برق، شیمی و.. کارآیی بیشتری داشتند. اما حالا که نرخ تولید کمی کمتر شده و با کاهش منابع و مشکلات محیط زیستی روبرو هستیم؛ موارد دیگری مانند بهینه سازی و کم کردن هزینه‌ها و مواد اولیه اهمیت پیدا کرده است. به همین خاطر رشته مهندسی صنایع جایگاه ویژه خود را بازیافته است. سرعت رشد علم و تولید در دنیا، روز به روز بیشتر می‌شود. در این میان، کمبود زمان، چالش‌های تولید، خواسته‌های روزافزون مشتریان و طراحی‌های پیچیده؛ فشار بیشتری به مهندسان و واحدهای تولیدی وارد می‌کنند. اینجاست که مهندس صنایع به کمک سازمان‌ها می‌آید و با به حداقل رساندن اتلاف در فرآیندهای جاری در مجموعه، موجب بهینه‌سازی در منابع انسانی، هزینه‌ها و زمان می‌شود.چرا مهندس صنایع برای سازمان‌ها مهم است؟گفتیم که در شرایط فعلی، بهینه‌سازی فرآیندهای جاری در یک سازمان می‌تواند برگ برنده آنها در بازار باشد و همین مسئله دلیل اصلی رشد بازار کار مهندسی صنایع است. البته بسیاری اعتقاد دارند که این رشته، دریایی از دانش به عمق یک سانتی‌متر است و شما باید از تمام علوم مهندسی، مدیریت، اقتصاد، روابط عمومی و… تا اندازه‌ای بدانید. همین موضوع باعث شده دروس مهندسی صنایع نسبت به سایر رشته‌های مهندسی متنوع‌تر و گسترده‌تر باشد و حتی در زندگی شخصی هم به کارتان بیاید!سازمان‌ها از شما به عنوان مهندس صنایع، انتظار دارند سیستم کارامدی برای سازمان تهیه کنید که میزان اتلاف و هدررفت زمان، هزینه و انرژی را کاهش دهد. همچنین باید بتوانید همه فرآیندهای جاری در همه زمینه‌ها (منابع انسانی، خط تولید، اطلاعات و…) را بهینه‌سازی کنید.از آنجا که اهمیت کاهش هزینه‌ها هر روز بیشتر می‌شود؛ آینده شغلی این رشته هم درخشان به نظر می‌رسد. رشد این شغل تا ده سال آینده، بیشتر از ۱۰% خواهد بود که نرخی بالاتر از رشد سایر مشاغل دارد. پیش‌بینی شده بیشتر این رشد در سازمان‌هایی با زمینه کاری بهداشتی و علمی و مهندسی (مشاوره‌ای) اتفاق بیفتد.مهندس صنایع چه کارهایی در سازمان‌ها انجام می‌دهد؟برخی از کارفرماها فکر می‌کنند مهندس صنایع قرار است آچار فرانسه شرکت یا سازمان باشد؛ اما اگر بدانید شرح وظایف شما دقیقا چیست؛ هم به سازمان کمک بیشتری خواهید کرد و هم نیازی به انجام کارهای اضافه نخواهید داشت. کارهای اصلی که بر عهده مهندس صنایع است را میتوان در چند مورد زیر خلاصه کرد:کاهش اتلاف انرژی، زمان و هزینه در سازماناطلاع از تمام فرآیندهای درون سازمانی و تولیدیایجاد حداکثر بازدهی در تولید و فرآیندهای جاری در مجموعهتدوین و طراحی استانداردها برای فرآیندها و محصولات تولیدیتجزیه و تحلیل هزینه‌ها و صورت‌های مالی با روش‌های کنترل کیفیت و بهبود آنهاایجاد سیستم کنترل برای اطمینان از مطابقت محصول با استانداردهای کیفیت‌سنجیخودکارسازی و اتوماسیون فرآیندهای ساختایجاد تعادل و بهینه‌سازی زمان، هزینه، ریسک، ایمنی محیط کار و…تعالی سازمانییافتن عیوب و رفع آنهانظارت بر مراحل مختلف تولیدگزارش‌گیری و تجزیه و تحلیل هزینه‌ها، منابع و فرآیندهامهندسی صنایع و گرایش‌های برتر آنمعمولا زیرشاخه‌های کاری مهندسی صنایع را همان گرایش‌های درسی آن می‌دانند. البته در بازار کار، گرایش شما در دانشگاه اهمیت چندانی ندارد. به طور مثال در بسیاری از شرکت‌ها برای آگهی استخدام مهندس صنایع کنترل پروژه؛ همین که رشته تحصیلی‌تان صنایع باشد کافی است و نیازی نیست لزوما در این گرایش تحصیل کرده باشید.البته هر کدام از این زیر شاخه‌ها روی بخشی از دروس مهندسی صنایع تمرکز دارند و تعدادی از وظایف مرتبط با این رشته را دربرمی‌گیرند. از مهم‌ترین گرایش های مهندسی صنایع در دانشگاه و بازار کار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:مدیریت پروژه و برنامه‌ریزیمدیریت تولیدمهندسی کیفیتمدیریت عملیاتمدیریت منابع انسانی و مالیمدیریت محصولشاید حالا برایتان این سوال به وجود بیاید که کدام یک از این گرایش‌ها، درآمد و بازار کار بهتری دارند؟ معمولا بیشتر درخواست‌ها متعلق به چند گرایش خاص است و در سایر حوزه‌ها به‌سختی می‌توانید فرصتی برای اشتغال پیدا کنید. برای اینکه بدانید بهترین گرایش مهندسی صنایع از نظر بازار کار کدام است؛ می‌توانید در سایت جاب ویژن آگهی‌های مربوط به گروه شغلی «مهندسی صنایع/مدیریت تولید/مدیریت پروژه/مدیریت عملیات» را انتخاب کنید. فراموش نکنید اگرچه در برخی از حوزه‌ها تعداد کمتری آگهی منتشر می‌شود؛ اما مزایا و درآمد بسیار بالایی به نسبت سایر رشته‌ها و گرایش‌ها دارند.داشتن کدام مهارت‌ها شانس شما را به عنوان مهندس صنایع بالا می‌برد؟برخی از مهارت‌های نرم؛ کار شما را در مسیر پیشرفت شغلی این رشته راحت‌تر می‌کند. این مهارت‌ها ممکن است روی نظر کارفرما تاثیر مثبت داشته باشد و یا به شما کمک کند وظایفتان را راحت‌تر و سریعتر انجام دهید. برخی از این مهارت‌های نرم از این جمله‌اند:خلاقیتتفکر انتقادیمهارت‌های شنیداریمهارت حل مسئلهمهارت‌های گفتاری و تعاملتوانایی دید کلی و نگاه از بالامهارت تحلیل و آنالیز کردنبه‌روز بودنمشتری‌مداریمهندسان صنایع در کدام سازمان‌ها می‌توانند مشغول به کار شوند؟گفتیم که داشتن مدرک مهندسی صنایع به این معناست که در هر سازمانی می‌توانید استخدام شوید؛ چرا که تقریبا هیچ مجموعه‌ای نیست که به این شغل نیازی نداشته باشد. اما مثل بسیاری رشته‌های دیگر، در بعضی سازمان‌ها شانس بیشتری برای استخدام خواهید داشت. از مجموعه‌هایی که بیشتر از سایرین اقدام به جذب مهندس صنایع می‌کنند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:بانک:چه به عنوان بانکدار و چه عناوین شغلی دیگر در ستاد، می‌توانید در بانک‌ها مشغول به کار شوید. واحد ارزیابی عملکرد یا برنامه‌ریزی استراتژیک معمولا جایی است که در آن مشغول به کار خواهید شد.هواپیمایی‌ها:وظایفی که این سازمان‌ها انتظار دارند شما انجام دهید معمولا شامل: برنامه‌ریزی و تحلیل سیستم‌ها، مدیریت سیستم و بهره‌‎وری، طراحی و مدیریت تکنولوژی صنعتی و… است. علاوه بر این مجموعه‌ها، برخی از آژانس‌های هواپیمایی بزرگ هم اقدام به جذب نیرو در سمت کارشناس تحلیل آماری می‌کنند.شهرداری‌ها:مسئول گزینش، کارشناس مطالعات اقتصادی (به منظور ارزیابی پروژه‌ها و طرح‌های سرمایه‌گذاری مانند بورس و سایر شیوه‌های تامین مالی)، کارشناس تحلیل‌گر سیستم (برای تجزیه و تحلیل سیستم‌ها و تهیه گزارش آماری توصیفی و استنباطی) و… از جمله مشاغلی هستند که برای مهندسان صنایع در این سازمان در نظر گرفته شده‌اند.نفت و گاز:شاید فکر کنید فقط مهندسان نفت و یا شیمی و مکانیک در این حوزه مشغول به کارند؛ اما چند سالی است که با کاهش قیمت نفت و کم شدن ارزش و سودآوری آن، مهندسان صنایع هم وارد این کار شده‌اند. البته هر کدام از واحدهای مستقر در این سازمان‌ها ممکن است به مهندس صنایع نیاز داشته باشند؛ اما معمولا مهندسان صنایع در واحد «طرح و برنامه جذب می‌شوند. این افراد موظف هستند پروژه‌های جاری شرکت را بررسی کرده و نحوه انجام آنها را از افراد مختلف پیگیری نمایند. از آنجا که در پروژه‌های نفت و گاز ممکن است یک روز تاخیر خسارت زیادی به همراه داشته باشد؛ کار مهندسان صنایع در واحدهای طرح و برنامه از اهمیت و حساسیت بالایی برخوردار است.مسیر پیشرفت در مهندسی صنایع:پر واضح است که برای شروع مسیر باید از تحصیل در مقطع لیسانس آغاز کنید. البته بسیاری از سازمان‌ها برای جذب مهندس صنایع به مدرک کارشناسی شما توجهی ندارند و می‌توانید بعد از فارغ‌التحصیلی در یکی از رشته‌های مهندسی یا مدیریت، در مقطع ارشد وارد رشته مهندسی صنایع شوید. مخصوصا اگر در یکی از رشته‌های مهندسی (عمران، شیمی، برق و مکانیک) تحصیل کرده‌اید؛ در صورتی که مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته مهندسی صنایع دریافت کنید شانس بالایی برای جذب به عنوان مدیر تولید خواهید داشت. قابل ذکر است که بیشتر شرکت‌های مشاوره یا سازمان‌هایی که در زمینه تحقیق و توسعه روش‌ها و سیستم‌ها فعالیت می‌کنند؛ معمولا ترجیح می‌دهند افرادی را جذب کنند که مدرک کارشناسی ارشد و یا دکتری دارند.به غیر از تحصیلات، سابقه کاری هم نقش بسیار مهمی در مسیر کاری شما ایفا می‌کند. خیلی از افراد توصیه می‌کنند بعد از گرفتن لیسانس، وارد بازار کار شوید و ادامه تحصیل را رها کنید تا درآمد بیشتری به دست آورید. البته درآمد مهندسی صنایع طیف بسیار وسیعی را دربرمی‌گیرد. احتمالا شما هم کار در این رشته را با کارآموزی شروع کرده‌اید و می‌دانید در سال‌های اولیه اشتغال، درآمد مهندس صنایع خیلی بیشتر از حداقل حقوق وزارت کار نیست. اما با افزایش سابقه کار و مهارت‌ها این رقم هم بالاتر می‌رود. مخصوصا درآمد مهندسی صنایع، ارتباط مستقیمی با سابقه کار شما دارد.البته اگر هم مشغول ادامه تحصیل هستید نگران نباشید؛ چرا که بسیاری از فرصت‌های شغلی این رشته به صورت پاره وقت یا دورکاری هستند. برای دیدن آگهی‌های استخدام مهندس صنایع پاره وقت می‌توانید سری به سایت جاب ویژن بزنید.یادگیری کدام نرم‌افزارها شانس شما را برای پیشرفت افزایش می‌دهد؟احتمالا شما هم شنیده‌اید که دروس تدریس شده در رشته مهندسی صنایع، دریایی از دانش‌های متنوع با عمق کم هستند. بنابراین اگر در جستجوی کار هستید؛ باید مهارت‌های تخصصی خود مخصوصا در حیطه نرم‌افزارهای مهندسی صنایع را افزایش دهید. شاید بتوان گفت نرم‌افزارهای Office مخصوصا Excell مهم‌ترین برنامه‌هایی هستند که باید به آنها تسلط داشته باشید. اما به غیر ازExcell، باید در کار با نرم‌افزارهای تخصصی حوزه مدنظرتان هم مهارت کافی داشته باشید. در جدول زیر مهم‌ترین نرم‌افزارهای تخصصی را می‌بینید:چرا تعداد متقاضیان ورود به بازار کار این رشته در حال افزایش است؟اشاره شد که مهندسی صنایع در عرض چند سال گذشته، از رشته‌ای متوسط به یکی از پرطرفدارترین رشته‌های مهندسی تبدیل شده است. دلیل اصلی این امر را می‌توان بازار کار و آینده شغلی درخشان این کار دانست؛ اما علاوه بر این موارد؛ مهندسی صنایع چه مزایا و معایب دیگری دارد؟امکان کار پاره وقت: بسیاری از موقعیت‌های شغلی برای مهندسان صنایع به صورت پاره وقت ارائه می‌شود که امکانی بی‌نظیر برای دانشجویان است. در مطلب منتشر شده در سایت جاب ویژن با عنوان راهنمای کاریابی و استخدام مهندسان صنایع، درباره انواع شغل‌های پاره وقت و روش‌های پیدا کردن آنها صحبت کرده‌ایم.امکان ارتقاء شغلی: کافی است نگاهی به تحصیلات مدیران سازمان‌ها بیاندازید تا متوجه شوید که تعداد قابل توجهی از این افراد در رشته مهندسی صنایع تحصیل کرده‌اند. از آنجا که به عنوان مهندس صنایع باید با تمام دپارتمان‌های درون سازمان ارتباط برقرار کنید و از روندها و سیستم های جاری در مجموعه باخبر باشید؛ شانس شما برای رسیدن به جایگاه مدیریت بالاتر از سایر رشته‌هاست. البته برای رسیدن به این موقعیت شغلی باید چندین سال در مجموعه کار کرده و توانمندی‌های حرفه‌ای خود را ثابت کرده باشید.بی‌حوصلگی و خستگی کار: به دلیل گستردگی کاری این رشته، گاهی اوقات برای مهندسان صنایع امکان برقراری تعادل بین کار و زندگی شخصی به امر دشواری تبدیل خواهد شد. کار مداوم با اعداد و ارقام و تهیه گزارش‌ها هم ممکن است بعد از مدتی خسته‌کننده شود. بی‌حوصلگی در کار را می‌توان مهم‌ترین عیب این شغل دانست.جمع بندی:با توجه به رشد روزافزون علم و گسترش تولید، رقابت بین سازمان‌های مختلف افزایش پیدا کرده است. این رقابت باعث شده تا بهینه‌سازی فرآیندها، زمان، هزینه و… از اهمیت زیادی برخوردار باشد؛ چرا که حتی یک ریال صرفه‌جویی در هزینه‌ها یا یک روز سریع‌تر انجام دادن کارها می‌تواند برگ برنده مجموعه در بازار رقابتی باشد.نقش تاثیرگذار این افراد در افزایش بهره‌وری موجب شده بسیاری از سازمان‌ها توجه بیشتری به جذب مهندسان صنایع داشته باشند و بازار کار مهندسی صنایع دیگر محدود به سازمان‌های تولیدی نباشد.