چرا برانداز نیستم؟

نویسنده: البرز حبیبی«باید به این گرایش به نسبت گسترده در میان برخی روشنفکران ایتالیا از نوع «معلم اخلاق» یا موعظه‌گر اخلاق توجه کرد: آن‌ها به این باور رسیده بودند که مردم در خارج صادق‌تر، تواناتر و باهوش‌ترند تا در ایتالیا. این «بیگانه‌پرستی» در شخصیت‌های بی‌بته‌ای مانند گراتسیادیی شکل‌های ملال‌آور و گاه منزجرکننده‌ای به خود گرفت، اما گسترده‌تر از آن بود که تصور می‌شد و باعث رفتارهای تفرعن‌آمیز تهوع‌آوری شد. گفت‌وگوی کوتاهی را در رم با جوزپّه پرتسولينی در ۱۹۲۴ به یاد می‌آورم و بانگ نومیدانه‌ی او را: «باید وقتی هنوز فرصت بود برای فرزندانم تابعیت انگلیسی را می‌گرفتم!» یا چیزی شبیه آن. به نظر می‌رسد که این وضع روحی فقط خاص گروهی معین از روشنفکران ایتالیایی نبوده بلکه در طول دوره‌های معینی از انحطاط اخلاقی در کشورهای دیگر هم اتفاق افتاده است. به هر حال، این نشانه‌ی آشکاری از فقدان همبستگی ملی-مردمی و نیز نشانه‌ای از حماقت است. کل یک ملت با چند قشر فاسد اشتباه گرفته شده است، به ویژه با خرده‌بورژوازی (و این آقایان محترم خودشان در واقع در اصل به همین اقشار تعلق دارند)، که در کشورهای اساساً کشاورز، فقیر و از حیث مدنیت عقب مانده، بسیار وسیع است و می‌توان مقایسه‌اش کرد با پرولتاریای لمپن شهرهای صنعتی. کامورّا و مافیا چیزی نیستند جز شکل مشابهی از تبه‌کاری که انگل‌وار از زمین‌داران بزرگ و دهقانان تغذیه می‌کنند. موعظه‌کنندگان به ساده‌لوحانه‌ترین بدبینی در می‌غلتند زیرا موعظه‌های آن‌ها هیچ چیز را تغییر نمی‌دهد. شخصیت‌هایی مانند پرتسولینی، به نظرشان راحت‌تر می‌رسد که، به جای درک بی‌عرضگی علاج‌ناپذیر خود، نتیجه بگیرند مردم در کل پست هستند. بنابراین، دیگر هیچ کاری نمی‌توان کرد جز تسلیم شدن: «زنده باد فرانسه و زنده باد آلمان، تا وقتی که شکم‌های ما سیر است!» حتی با اینکه گاه این مردان افراط‌آمیزترین نوع ملی‌گرایی را به نمایش می‌گذارند، پلیس باید آن‌ها را از جمله افرادی بشمارد که قادرند علیه کشور خودشان جاسوسی کنند.»آنتونیو گرامشی، برگزیده‌ی نوشته‌های فرهنگی، صفحه‌ی ۴۴۵- ۴۴۴روایت گرامشی از تناقضات و دمدمی مزاجی روشنفکران خرده‌بورژوای ایتالیای دوران فاشیسم و روحیه فرصت‌طلبانه، کاسبکارانه و ضدمیهنی آن‌ها بی‌شباهت به گفتار غالب جریان موسوم به برانداز در این روزهای ایران نیست؛ جریانی که اگرچه سراسر تناقض است، اما چند سالی است که به شکلی سازمان‌یافته بر فضای سیاسی کشور سایه انداخته است. تلاش دارم در این مقاله بخشی از عناصر و خصیصه‌های مهم گفتار براندازی را واکاوی کنم.یک بام و دو هوا و کل کل کینه‌توزانهجریان برانداز به وقت تحریم مسابقه با ورزشکاران رژیم اشغالگر اسرائیل، مدعی و مدافع «سیاسی نبودن ورزش» است، و به وقت شادی هم‌وطنانش از پیروزی ورزشکاران کشور، به بهانه‌های مختلف، سیاست‌زده‌ترین مواضع را می‌گیرد؛ موضعی کاملا سیاست‌زده‌ و نه سیاسی، چراکه هیچ نقد رادیکالی به ماهیت و سازوکارهای المپیک و ورزش قهرمانی هم ندارد. این تنها ایران است که ورزشکاری با سابقه نظامی در این مسابقات دارد و باید با آن برخوردی استثنایی شود، اما در دیدگاه این جریان، ده‌ها نفر از سربازان ارتش‌های جنایتکار رژیم اسرائیل یا آمریکا، که پرهزینه‌ترین ارتش تاریخ بشر است و در هر دوره در مسابقات المپیک حضور دارند، امری متعارف است و قابل اغماض.براندازی به وقت مخالفت چپ با تحریم‌های امپریالیستی آمریکا، توجیه‌گر تحریم و مدافع تسلیم است و به وقت گشایش در روابط اقتصادی ایران با کشورهای شرقی، ژست ضداستعماری و میهن‌پرستانه می‌گیرد و به تعبیر گرامشی، افراط‌آمیزترین نوع ملی‌گرایی را به نمایش می‌گذارد، که گاه در ایران با عرب‌ستیزی و افغان‌ستیزی هم در هم می‌آمیزد؛ اما در هر تنگنایی، اولین اقدام براندازان همچون خرده‌بورژوازی بیگانه‌پرست دوران گرامشی، یا استمداد از قدرت‌های خارجی و هشتگ #SosIran زدن است یا توصیه‌ به دیگران برای «فرار از این خراب شده» به مقصد غرب، نه ماندن و مقاومت و مبارزه؛ توصیه‌ای بی‌توجه به جایگاه طبقاتی میلیون‌ها نفر از زحمت‌کشان در این کشور که در نظام طبقاتی موجود نه امکان انباشت سرمایه و تحصیل داشته‌اند، نه به تبع آن امکان اپلای کردن و مهاجرت.شاید از همین روست که براندازان ترجیح دادند در مسابقات المپیک امسال، از کیمیا علیزاده که در کاروان پناهجویان بود، در مقابل نماینده کشورشان هواداری کنند؛ چرا که تمام امیال‌ خود را در او می‌دیدند؛ در او که بر خلاف اغلب ورزشکارانی که نه اهل چاپلوسی مقامات حکومت‌اند و نه برخوردار از جوایز و پاداش‌های آن چنانی، تا در داخل بود، فرصت‌طلبانه بلندگوی تبلیغات حکومت بود و برخوردار از حمایت‌های آنان و حال در خارج ژست اپوزیسیون می‌گیرد؛ جالب اینکه همان براندازانی که مبارزان راستین را تبدیل به سوژه قربانی می‌کنند، از قربانیان مناسبات ریاپرور موجود همچون علیزاده سوژه قهرمان می‌سازند تا وارد کل‌‌کلی کودکانه و کینه‌توزانه با حامیان طبقه حاکم شوند و این کل‌کل کردن تا توجیه‌گری و حمایت از ورزشکارانی چون سعید مولایی که ابزار تبلیغاتی اسرائیل شده‌اند، هم پیش می‌رود. البته از نظر آن‌ها هر نوع ریاکاری یا سابقه همراهی با حکومت، کارگزاری شر است و غیرقابل بخشش، مگر اینکه پای چهره‌های مطلوب‌شان همچون علیزاده در میان باشد.براندازی به وقت دفاع چپ از ضرورت سرنگونی سرمایه‌داری جهانی و سازوبرگ‌های نظامی- فرهنگی-دولتی آن، پشت فاشیستی‌ترین و رئالیستی‌ترین مواضع در دفاع از دولت-ملت سنگر می‌گیرد و به وقت حضور نیروهای نظامی ایران در یک کشور به درخواست دولت قانونی آن کشور، پشت نقاب ضد جنگ، پاسیفیسم و جهان‌وطن‌گرائی پنهان می‌شود؛ اصول سفت و سخت به ظاهر اخلاقی‌ای که البته تنها دولت و ملت ایران موظف به رعایت دقیق آن هستند، وگرنه مستحق خواهند بود تا به تعبیر جرج بوش «محور شرارت» و به تعبیر نوبراندازان شیفته‌ی بوش و ترامپ، «کارگزار شر» خوانده شوند. اصول سفت و سخت اخلاقی‌ای که البته قبله‌شان آمریکا و اسرائیل در همه حوزه‌ها از دایره شمولیت آن خارج هستند؛ شر در جهان یکیست و آن دولت و ملت ایران، که تنها راهکار برای تعیین تکلیف آن مانند «دولت‌های توتالیتر فاشیستی» حمله خارجی است.فارغ از بی‌اعتبار بودن چنین مشابهت‌سازی و هم‌سنگ‌سازی‌‌هایی که نتیجه تعمیم و کاربست کتره‌ای مفاهیم سیاسی منفک از بسترهای تاریخی‌شان است، جالب اینجاست که در روایت غالب براندازان از مبارزه با «دولت‌های توتالیتر فاشیستی» در اروپا هم بطور هدفمند و عامدانه جایگاه کلیدی مقاومت‌ و مبارزه‌های مردمی نیروهای چپ‌گرا در آلمان و ایتالیا علیه فاشیسم یا حتی نقش ارتش سرخ، که در مقابله با فاشیسم بیشترین خسارات و تلفات را هم وارد کرد و هم‌ متحمل شد، از تاریخ سانسور، حذف و نادیده گرفته می‌شود، چرا که بن‌‌مایه براندازی خود راستگرایانه، اگر نگوئیم فاشیستی، است.آرمان‌گرا یا واقع‌بین؟براندازی بی‌توجه به توازن قوا، سطح سازماندهی، آگاهی طبقاتی و شرایط ذهنی جامعه، مدعیست برچیدن یک‌شبه ‌و تمام و کمال سلطه و ستم داخلی ممکن است و باور دارد هرگونه استفاده‌ی ولو تاکتیکی و مقطعی از ظرفیت‌های سیاسی و حقوقی داخلی در این راه، سازشکارانه و کارگزاری شر است. اما این جریان برای رفع ستم، تحریم و سلطه خارجی، که به اشکال مختلف علیه مردم ایران از زمانی که در انقلاب ۵۷ با آرمان فلسطین پیمان بستند تاکنون اعمال شده است، هر نوع مذاکره و سازشی با قدرت‌های امپریالیستی را به هر قیمت و در هر شرایطی تجویز می‌کند، و در مقابله با نظم ناعادلانه جهانی، «عمل‌گرایی» و «واقع‌بینی» جای موعظه‌های اخلاقی و آرمان‌گرایی‌‌ اخلاقی‌اش را می‌گیرد.وارونه‌نمایی و برجسته‌سازی گزینشی واقعیت‌ها براندازی نه به دنبال کشف حقیقت بلکه قلب آن به نفع پروژه ایدئولوژیک خود است. یک روز فریاد سر می‌دهد که «موش آزمایشگاهی امپریالیسم چین» نمی‌شویم و روز دیگر ناله سر می‌دهد که «چرا واکسن‌های چینی در همان مرحله کارآزمایی به کشور وارد نشد»؛ یک روز مدافع تاچر و ریگان، پدر خواندگان و حامیان مالی اولیه تأسیس طالبان برای براندازی دولت سوسیالیست دکتر نجیب‌الله، است و روز دیگر شاکیست که چرا ایران به درخواست دولت مرکزی افغانستان -دولت اشرف غنی- میزبان و میانجی مذاکرات بین‌الافغانی با طالبان شده یا با ارجاع به گزافه‌گویی فلان چهره دسته چندم محافظه‌کاران، دولت ایران را هم‌سنگ قدرت‌های حامی طالبان و اشغالگران این کشور، مسبب تمام مشکلات افغانستان جا می‌زند تا نقش مخرب همان قدرت‌هایی که امید به دخالت‌ و فشار تحریم‌هایشان جهت گرسنه‌سازی توده‌ها و شکل‌گیری شورش گرسنگان را دارد، تطهیر و پنهان کند؛ مواضعی که در زرورقی «اخلاقی» و «بشر دوستانه» عرضه می‌شود اما تماماً ریشه در یک کینه‌توزی کور، غیراخلاقی و ضد‌بشری و ایمان محض به روایت‌های خبری جانبدارانه رسانه‌های برانداز خارجی، از ایران اینترنشنال تا بی‌بی‌سی و من‌وتو و رادیو فردا، دارد. در این چارچوب، بدون نیاز به صحت‌سنجی، همه روایت‌های صداوسیما را باید دروغ و همه روایت‌های رسانه‌های دولتی غرب را باید عین حقیقت فرض کرد.براندازی ضد مبارزه طبقاتیبراندازی، برخلاف مبارزه طبقاتی، نه به دنبال نقد بنیادین سیاست‌های حاکم و تغییر رادیکال مناسبات مادی و اجتماعی و از میان برداشتن «طبقه سرمایه‌دار حاکم»، بلکه مبتنی بر سیاست هویت، شخصی کردن مسائل و کینه‌توزی علیه دستکم ۲۳ میلیون نفری‌‌ست که در انتخابات اخیر به کاندیداهای اصولگرا رای دادند؛ همان چاه ویلی که زمانی مجاهدین در آن افتاد و درپی ترور هزاران نفر از شهروندان رفت که به ظن‌شان «مزدور حکومت» بودند؛ همچون روشنفکران خرده‌بورژوایی که به تعبیر گرامشی، با رویکردی تفرعن‌آمیز علیه یک ملت نفرت‌پراکنی می‌کردند و ‌آن‌ها را پست می‌دانستند. اگر قدرت‌طلبی و توهمات مجاهدین متکی بر یک سازمان‌ و تشکیلات و دریوزگی صدام بود، نوبراندازان فعلی، همچون کاریکاتوری از آن فرقه، تنها آتش‌بیار معرکه برای پررونق کردن رسانه‌های سعودی و دکان‌های حقوق بشری غربی هستند که از خون به ناحق ریخته توده‌های ستمدیده و سرکوب شورش گرسنگان، در میانه‌ی این محاصره‌ی اقتصادی، ارتزاق می‌کنند و آن‌ را انقلاب رهایی‌بخش جا می‌زنند.در عین حال، براندازی با هرگونه سیاست طبقاتی و مبارزه طبقاتی برای تدارک شرایط یک انقلاب رهایی‌بخش واقعی هم سر عناد دارد و مدعیست که مسائل ایران در جهان استثنائی‌ست و در چارچوب رهیافت‌ها، روش‌شناسی‌ها و مفاهیم نظری، سیاسی و جامعه‌شناختی رایج در جهان، از جمله سیاست طبقاتی و نئولیبرالیسم، قابل صورت‌بندی نیست و فعلا نیاز به اتحاد چپ و راست علیه تنها شر جهان -یعنی «جمهوری اسلامی»- داریم.اعتیاد به صندوق رای؛ از معجزه مشارکت تا توهم تحریمجالب اینکه اغلب براندازانی که امسال تمام امیال‌شان را در تحریم انتخابات جستجو می‌کردند، ۴ سال قبل به دنبال معجزه یک‌شبه از درون صندوق رای بورژوایی بودند و حال برای صدور امان‌نامه، از بقیه توبه‌نامه و سند «عبور از جمهوری اسلامی» طلب می‌کنند؛ چرا که چنین می‌پندارند که همه، همچون خودشان، حتماً زمانی به «جمهوری اسلامی» ورود کرده‌اند و شیفته صندوق رای و تغییرات از بالا بوده‌اند، و حال باید «عبور» کنند. گویی که تمام مسأله جهان دال گنگی به نام «جمهوری اسلامی» است که به سادگی یک خیابان می‌توان دمدمی‌مزاجانه هر روز از آن عبور و مرور کرد.بخاطر همین دمدمی مزاجی است که بسیاری از آنان که در جریان مسابقات المپیک، تمام غائله سوریه را به نقش یک پرستار-کادر نظامی تقلیل می‌دادند، تا پارسال درپی تقدیس‌سازی از فرمانده جنگ بودند و در اوهام خود از احیای ایران‌شهر می‌گفتند. تقدیس‌سازی‌ای که همان موقع هیجانی و نه با استناد به مدارک و واقعیت‌هایی بود که نشان می‌دهد مسلح کردن تروریست‌های جهادی در سوریه توسط دولت‌های غربی از همان ابتدای اعتراضات و اواخر سال ۲۰۱۱ آغاز شده بود1.تواب‌سازی و خودتحقیریبراندازی با تحقیر مردم، تواب‌سازی و تخریب تمام مرجعیت‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی که در تنگناها می‌توانند روحی در «کالبد ملی» بدمند یا مانعی مقابل پروژه ارتجاعی براندازی- به مثابه سرنگونی حکومت از بالا با مداخله خارجی- باشند، در پی زمینه‌سازی ذهنی و رسانه‌ای برای اجرای نسخه‌ای است که مدیر «موسسه توانا»، وابسته به سازمان سیا، گفته بود آن را پیشتر با موفقیت در جاهای مختلف همچون کوزوو هم ترتیب داده‌اند: «دست به دعا برداشتن مردم برای بمباران ناتو»2. هدف از پروژه‌ تواب‌سازی این است که ثابت کند مردم ایران در تجربه تاریخی‌شان نه سنت مبارزاتی مترقی‌ای دارند نه دستاورد مشخصی؛ از مشروطه تا ۵۷، فریب‌خورده بوده‌اند و باید به درگاه شاهان طلب عفو و توبه کنند. اکنون هم تنها راه رهایی، احیای سلطنت به میانجی کودتایی شبیه به کودتاهای ۳ اسفند و ۲۸ مرداد پهلوی اول و دوم با کمک قدرت‌های امپریالیستی و چشم‌آبی‌های موبور و متمدن است.طبقه متوسط فروپاشیده پایگاه طبقاتی‌ عمده براندازان طبقه متوسط شهری‌ است که از یک سو در پی سرخوردگی‌ از «تغییر از بالا» به میانجی رای به اصلاح‌طلبان و از سوی دیگر درگیری با فشار تحریم‌ها و تنگناهای اقتصادی سال‌های اخیر، فروپاشیده و در معرض تلاطم‌‌های سیاسی-اقتصادی و بحران‌های سرمایه‌داری قرار گرفته است اما از لحاظ ذهنی همچنان در وهم «زندگی نرمال آمریکایی»، مسائل را در روبنایی‌ترین و سطحی‌ترین شکل ممکن تحلیل کرده و تضادهای اجتماعی و طبقاتی را نادیده می‌گیرد و آزادی را تنها در ادغام در سرمایه‌داری جهانی و پیوستن به صف متحدان غرب جستجو می‌کند. آزادی‌خواهی‌ای که همچون استقلال‌طلبی هواداران محافظه‌کار طبقه حاکم، ژستی توخالی‌ست چون هیچ کدام معطوف به تامین عدالت اجتماعی و متکی بر مبارزه طبقه کارگر «در پایین» نیست.گئورگ لوکاچ در کتاب تاریخ و آگاهی طبقاتی می‌نویسد: «...در مورد خرده‌بورژوازی که بخش‌هایی از آن در شهرهای بزرگ سرمایه‌داری زندگی می‌کنند و تمام جلوه‌های بیرونی زندگی‌شان تحت تاثیر مستقیم سرمایه‌داری شکل گرفته است. به همین دلیل، خرده‌بورژوازی به هیچ وجه نمی‌تواند از کنار واقعیت مبارزه‌ی طبقاتی بورژوازی و پرولتاریا با بی‌اعتنایی کامل بگذرد. اما خرده‌بورژوازی به عنوان «طبقه‌ای در حال گذار که در آن، منافع دو طبقه‌ی (متضاد) بُرندگی‌شان را از دست می‌دهند»‌، خود را «ماورای تمام تناقض‌های طبقاتی»، می‌پندارد (مارکس، هجدهم برومر لویی بناپارت). در نتیجه، برای «برانداختن سر دو حد، یعنی کار مزدی و سرمایه» تلاش نمی‌کند، بلکه در پی یافتن راه‌هایی است تا تضاد میان آن‌ها را تخفیف دهد و به هم‌آهنگی بدل سازد».توهم «سرمایه‌داری متعارف» و بیش‌استثنایی جلوه دادن وضعیت ایرانسرمایه‌داری در هر نقطه‌ای از دنیا بسته به شرایط اجتماعی، تاریخی و جغرافیایی ویژگی‌های خود را دارد و به شکل «خاصی» تکامل پیدا می‌کند و سرمایه‌داری ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست. اما آنچه که براندازان در پی ترویج آن هستند، «غیرمتعارف» و «بیش‌استثنائی» بودن وضعیت ایران است که مبتنی بر این پیش فرض است که سرمایه‌داری در بقیه نقاط دنیا «متعارف» است و در ایران از نوع «اقتصاد غارتی» یا «نئوفئودالیسم». فرض بی‌پایه‌ای که بارها پژوهشگران مختلف رد کرده‌اند 3 و مجالی برای بازگویی آن در این مقاله نیست. این پیش‌فرض نهایتاً یک هدف را دنبال می‌کند؛ «متعارف و نرمال‌سازی» سیستم ایران با کمک فشار خارجی. و اینجا چپ و راست برانداز در نیل به این هدف واحد، گفتار و عمل سیاسی‌شان به‌هم نزدیک می‌شود و نهایتاً خواسته یا ناخواسته، همدست «عادی‌نمائی و نرمالیزه کردن» سرمایه‌داری جهانی و وضعیت کشورهای دیگر از یک طرف و «تنها شرِ مطلق انگاری» سیستم ایران از طرف دیگر می‌شوند.ضدیت با همبستگی ستم‌دیدگان در جهانوقتی مسائل تنها در سطحی محلی تحلیل و وضعیت یک کشور «بیش‌استثنایی» و منفک از مناسبات سرمایه‌دارانه جهانی جلوه داده شود، نهایتاً کار به توجیه ستم طبقاتی در دولت‌های بورژوایی دیگر می‌کشد، و به‌جای همبستگی با اعتراضات و مبارزات سیاه‌پوستان ستم‌دیده در آمریکا و فلسطینی‌های تحت اشغال و استعمار، براندازان توجیه سرکوب‌گری رژیم اسرائیل و آمریکا را در دستور کار قرار می‌دهند و هر کسی را که درصدد اعلام همبستگی و انعکاس این واقعیت‌ها باشد، کارگزار شر می‌نامند؛ چراکه براندازان رهایی را امری جمعی تلقی نمی‌کنند و با شعار «نه غزه نه لبنان» پرچمدار نوعی ناسیونالیسم شوونیستی، در خدمت پروژه‌های امپریالیستی، هستند.مبارزه با شکل دولت بورژوایی به جای بنیاد مادی آنبراندازی داعیه مبارزه با وضع موجود را دارد اما بطور طنزآمیزی خود تمام هویت‌اش را از دال موسع و گنگی به نام «جمهوری اسلامی»، که مانند جمهوری فدرال آمریکا تنها دلالت بر فرم حقوقی یک حکومت دارد نه بنیاد مادی سرمایه‌دارانه آن، می‌گیرد، و خود به چیزی بدتر از آن چیزی می‌شود که داعیه مبارزه با آن را دارد. اگر آنچه که براندازان مدعی مبارزه علیه آن هستند، استبداد و استبدادزدگی فکری حامیان طبقه حاکم باشد، اکنون خود بیش از آن‌ها مبتلا به استعمارزدگی فکری شده‌اند.راست و چپ برانداز نگرشی هیستریک به واژگانی چون انقلاب و مقاومت، ضدیتی بی‌پرده با مبارزان چپگرا و انقلابی قبل از انقلاب ۵۷ و بیشترین همدلی را با چهره‌های بوروکرات و تکنوکرات دوران پهلوی، از فروغی و قوام تا بختیار دارند. و تناقض براندازان اینجاست که همزمان علیه بوروکرات‌های راستگرای حکومت فعلی که ادامه‌دهنده راه تکنوکرات‌‌های پهلوی و توسعه آمرانه، نامتوازن، غیرعادلانه و غیردموکراتیک آن دوره هستند، ژست اپوزیسیون می‌گیرند. چون مسأله‌شان نه مدل توسعه و رژیم انباشت سرمایه، بلکه لباس دینی یا غیردینی مجریان آن است. از همین روست که براندازان نه در پی یک انقلاب اجتماعی در افق انقلاب سیاسی ۵۷، بلکه به دنبال تغییر روبنایی وضع موجود از طریق «گذار بدون خشونت»، جابجایی کارگزاران سرمایه‌ و بازگشت بورژوازی وابسته‌ی دوران پهلوی هستند. به همین اعتبار، هژمونی حاکم بر جریان براندازی ذاتاً راستگرایانه‌ست و به شکل نوعی ضدانقلاب در مقابل هژمونی چپ‌گرایانه حاکم بر نهضت ۵۷ قد علم می‌کند.براندازی نه تنها روحیه‌ای انقلابی ندارد، بلکه از فروکاستن مبارزان واقعی به سوژه‌های قربانی ارتزاق کرده و فرهنگ روضه‌خوانی را در جامعه ترویج می‌دهد؛ روضه برمبنای نوعی «خود مرکزِ جهان‌پنداری» و برای ذکر «مصیبت‌زدگی استثنائی» ایرانیان در مقایسه‌ با سایر ملل، ولو مردم جنگ‌زده و آواره‌ی لیبی، سوریه، فلسطین و افغانستان، و با هدف دریافت نشان برتر مصیبت‌زدگی از یک جامعه جهانی تخیلی و در کنار آن، تکفیر و اعلام بیزاری و برائت مداوم از حاکمان که نشانه نوعی عذاب وجدان مذهبی است. جالب اینجاست که این منطق و جهان‌بینی عمیقاً مذهبی‌گونه، خود را پرچمدار سکولاریسم و لائیسیته هم می‌داند؛ منطقی که با خود حقیقتِ محض‌پنداری، بطور تاریخی از مجرای برساختن دوگانه‌های «خیر و شر»، «نور ‌و ظلمات»، «دیو و فرشته» و «اهورامزدا و اهریمن» به حیات خود ادامه داده است و حال در کالبد روضه‌خوانانِ لائیکِ برانداز تجدید حیات می‌کند.منابع:1- Will French Intelligence Agents Be Training Syrian Deserters?, Translation by Yoshie Furuhashi. http://mronline.org/2011/11/25/lus2- استدلال آمریکاییِ ایرانی‌تبار برای جنگ با ایران، کد خبر: ۸۳۵۵۶۵، تابناک. 3- سایه‌روشن‌های سرمایه، علیرضا خیراللهی، پروبلماتیکا. لینک: http://problematicaa.com/capital