مجاهدین خلق

سازمان مجاهدین خلق ایران سازمان سیاسی اسلامگرا و چپگرا با ساختار شبهنظامی است. رهبری این سازمانبا مسعود رجوی و مریم رجوی است. از سال ۱۳۸۲زنده بودن مسعود رجوی در پرده ابهام قرار دارد و در غیابوی همسرش مریم رجوی عملاً رهبری این سازمان را برعهده دارد. از ۱۵شهریور ۱۳۹۶دبیرکل این سازمان زهرامریخی است. این سازمان در ۱۵شهریور سال ۱۳۴۴به رهبری محمد حنیفنژاد، سعید محسن و عبدالرضانیکبین پایهگذاری شد؛ اما بعد از انقلاب سال ،۱۳۵۷عبدالرضا نیکبین از فهرست رسمیِ بنیانگذاران، حذفشد و علیاصغر بدیعزادگان –که از سال ۱۳۴۵به سازمان پیوسته بود– جایگزین او شدسازمان مجاهدین پس از شکلگیری، به اقدام مسلحانه بر ضد دودمان پهلوی پرداخت. در سال ۱۳۵۱سازمانامنیت و اطلاعات کشور (ساواک)، موفق به دستگیری رهبران اولیه این سازمان شده و به حکم دادگاه نظامی وقت،به جُرم «اقدام علیه امنیت کشور، اعمال تروریستی (ترور اتباع ایرانی و آمریکایی»)، به اعدام، محکوم و برخی نیززندانی شدند. در سال ۱۳۵۴خورشیدی، برخی به رهبریِ تقی شهرام و بهرام آرام، اقدام به ترور و حذف اعضایمذهبی، از جمله، مجید شریف واقفی در بیرون زندان کردند و با بهدست گرفتن بخشی از سازمان، بیانیهٔ اعلامتغییر ایدئولوژی از اسلام به مارکسیسم را منتشر کردندپس از آن، اعضای سازمان به دو دسته: مارکسیست به رهبری تقی شهرام و بهرام آرام و نیز مسلمان به رهبریمسعود رجوی و موسی خیابانی، تقسیم شدند. پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ایران، بخش مذهبی سازمان مجاهدینخلق به رهبری موسی خیابانی و مسعود رجوی، فعالیت خود را تحت عنوان جنبش ملی مجاهدین، اعلام کردند؛ولی درباره اختلاف نظر با روحانیان وقت، از جمله روحالله خمینی، به مخالفت بر ضد نظام جمهوری اسلامی رویآورد. پس از تظاهرات ۳۰خرداد ۱۳۶۰و برکناری ابوالحسن بنیصدر، این سازمان، هدف خود را سرنگونی نظامجمهوری اسلامی ایران عنوان کرداعضای سازمان مجاهدین، دو سال بعد از جنگ ایران و عراق، در سال ۱۳۶۱به عراق رفتند و با همکاری ارتشعراق، اقدام به تشکیل بازویی نظامی به نام «ارتش آزادیبخش ملی ایران» کرد و در کنار ارتش عراق در جنگ برضد ایران، مشارکت کرد. این نیروی نظامی در طول جنگ ایران و عراق، از سوی خاک عراق، بیش از یکصدعملیات نظامی بر ضد مواضع نیروهای ایرانی شکل داد.مهمترین عملیات نظامی سازمان در سال ۱۳۶۷تحت عنوان فروغ جاویدان انجام شد و جمهوری اسلامی درواکنش به آن اعدام زندانیان سیاسی (تابستان )۱۳۶۷همه اعضای زندانی سازمان را که حاضر به برائت از سازمانو ابراز ندامت از اعمال خود نشده بودند را در زندانهای ایران اعدام کرد. اگرچه آمار دقیقی از تعداد اعدام شدگانمنتشر نشده ولی گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد تعداد آنها را ۱۸۷۹نفر و دیگر منابع ۳۰۰۰تا ۴۴۸۲نفر تخمین زدهانداین سازمان به وسیله حکومت پهلوی سابق و جمهوری اسلامی ایران و دولت عراق به عنوان یک سازمان تروریستیشناخته شدهاست. برخی دولتهای غربی نیز برای حدود یک دهه این سازمان را در فهرست گروههای تروریستیقرار داده بودند اما بعداً این سازمان را از این فهرست خارج کردند. در دوران حکومت پهلوی و جمهوری اسلامیاز لقب «مارکسیست اسلامی» برای این سازمان استفاده میشدهاست.در ادبیّاتِ حکومتی ایران از سازمان مجاهدین خلق با عناوینی چون «سازمان منافقین» یاد میشود. بسیاری ازاعضای جدا شده و همچنین محققان این سازمان را دارای ماهیت فرقهای دانسته و از عنوان فرقه رجوی برایاشاره بدان استفاده میگردد.طبق گزارش سال ۱۳۸۸مؤسسه بروکینز این سازمان به نظر غیر دموکراتیک است و محبوبیت ندارد اما به عنوانیک پروکسی در داخل ایران علیه حکومت تهران حضور عملیاتی دارد. یگانه ترابی خبرنگار رویترز و جاناتان وایتاستاد علوم سیاسی مؤسسه اروپا گفتهاند که این گروه هنوز هم میان ایرانیان نامحبوب است.قبل از انقلاب سازمان مجاهدین خلق ایران، خواستار قطع ارتباط با آمریکا و افشای اسامی جاسوسان سیا شد. ۱۴آبان ۱۳۵۴بنیانگذاران این سازمان، محمد حنیفنژاد، سعید محسن و علیاصغر بدیعزادگان که از فعالان مسلمانجبهه ملی دوم ایران بودند (که پس از تشکیل نهضت آزادی، از فعّالان یا هواداران آن سازمان شدند) و یکی ازاعضای نهضت آزادی به نام عبدالرضا نیکبین رودسری معروف به «عبدی»، گرد هم آمدند و سازمانی را بنیاننهادند. در نخستین بیانیهٔ سازمان که در ۲۰بهمن ۱۳۵۰پخش گردید، آمدهاست:... هستهٔ اولیّهٔ سازمان که هماکنون برای اولین بار نام آن را فاش میکنیم در ۶سال قبل و با شرکت برخی ازکادرهای سابق نهضت آزادی ایران … به شکل مخفی بنیاد یافت …حنیفنژاد در بازجوییهای خود چنین گفتحاصل آنکه کمکم به فکر حل مسئله افتادم. آنوقت مدّتی بود که با سعید محسن و عبدالرضا نیک بین آشناشدم با هم قرار گذاشتیم که مطالعاتی داشته باشیم … قرار بر این گذاشتیم که افرادی را در دور خودمانعضوگیری کنیم و آنها را به مطالعه بکشانیمشکلگیری نام و آرم سازمان نام سازمانی گروه، در دورانی «سازمان آزادیبخش ایران» خوانده میشد و سپس«سازمان مجاهدین خلق» نام گرفت. البته هیچیک از دو نام «آزادیبخش ایران» و «مجاهدین خلق» تا آنجا کهبررسیها نشان میدهد، از سوی بنیانگذاران و کادر مرکزی سازمان برگزیده نشدهاست. لیکن در مورد این که نامو آرم سازمان از سوی چه کسانی پیشنهاد، تصویب و در چه تاریخی روی آن توافق شد، سکوت شدهاست. تا قبلاز شهریور ۱۳۵۰که بیش از هفتاد تن از بنیانگذاران، کادر مرکزی و شماری از اعضای هواداران و سمپات سازماناز سوی رژیم شاه بازداشت شدند، هنوز سازمان دارای نام و آرمی نبودهاست. حنیفنژاد پس از بازداشت دربازجوییهای خود صریحاً اعلام کردهاست که:... گروه ما اسم نداشت، میگفتیم «سازمان» سعید محسن نیز در این زمینه در بازجوییهای خود یادآور شدهاست:ما برای سازمان خود اسمی نگذاشته بودیم و چون احتیاجی به معرفی پیدا نکرده بودیم، لذا ضرورت اسمگذاریمعلوم نشده بود. در کلّیه نوشتهها و مابین تمام افراد فقط لغت «سازمان» در اثر تکرار مصطلح شده بود، در مدارکخارجی ما هم به هیچ وجه نامی جز سازمان مطرح نگردیدهاست. علی میهندوست نیز در بازجوییهای خود اظهارداشتهاست کهسازمان ما نام مشخصی نداشت. «سازمان آزادیبخش ایران» نام سازمان ما نیست. ما هنوز دارای استراتژیمشخصی نبودیم.نام استاد: علی اکبر حسن وند