بهترین جایگزین سپرده‌گذاری در بانک

بیش از 4 سال بود که به نرخ سود بالای بانک‌ها (نرخ های بالای 20 درصد) عادت کرده بودیم. این نرخ به قدری جذاب بود که هرکدام از ما افرادی می‌شناسیم که مسکن و مغازه و کل زندگی خود را فروخته بودند و در بانک‌ سپرده‌گذاری کرده بودند و با سرمایه انباشته سود خوبی هم می‌گرفتند. خلاصه زندگی خوب بود و هیچ وقت هم فکر نمی‌کردند که این چرخه ( سود بدون کار کردن) تا ابد نمی‌تواند ادامه داشته باشد. بعد چند سال زندگی راحت، سپرده‌گذاران در تورم امسال ضربه سنگینی خوردند چون نه تنها نتوانستند سرمایه خود را از سپرده بلندمدت بیرون بیاورند (به دلیل جریمه سنگین) و در فرصت‌هایی سرمایه‌گذاری کنند که ارزش سرمایه آن‌ها را در برابر تورم حفظ کند، بلکه در اثر این تورم کل سودی که این چهار سال گرفته بودند، عملا به باد رفت.ولی امسال بانک مرکزی در مورد کاهش نرخ بهره قاطع هست. اولین اقدام بانک مرکزی شهریور 96 بود که نرخ سپرده‌های بلندمدت و کوتاه مدت جدید را به ترتیب 15 و 10 درصد اعلام کرد و در جدیدترین اقدام نیز سود روزشمار سپرده‌ها را حذف کرد. البته به نظر می‌رسد اقدام‌های بانک مرکزی برای کنترل نظام بانکی به این‌ها محدود نشود و در آینده محدودیت‌های جدید برای کاهش نرخ اعلام کند. البته این اقدام بسیار خوبی برای اقتصاد کشور هست ولی هدف این نوشته تحلیل کلان تاثیر کاهش نرخ بر اقتصاد و مضر بودن نرخ بالا نیست. بلکه در مقیاس خرد هم اکنون هر فرد سپرده بانکی را به چه چیزی بهتر از جایگزین کند؟ آیا منطقی هست که دیگر سرمایه خود را در بانک نگذاریم؟اولین نکته مهم این هست در هر مقطعی برای ارزیابی فرصت‌های سرمایه‌گذاری باید به نرخ بهره بدون ریسک در آن مقطع توجه کرد. سود بالای 20 درصد سیستم بانکی در چند سال اخیر ذهنیت بسیاری را تغییر داده است و به سودهای زیر 20 درصد راضی نمی‌شوند! ولی واقعیت این است که نرخ بهره بدون ریسک در اقتصاد ایران رو به کاهش هست. و اگر نرخ سود در کل شبکه بانکی در 15 درصد تثبیت شود، سرمایه‌گذاران به صورت طبیعی این نرخ را مبنای ارزیابی فرصت‌های سرمایه‌گذاری قرار خواهند داد و بر اساس اصل ریسک-بازده می‌دانیم که هر انتظار بازده هر دارایی بر اساس ریسک آن باید باشد.هر یک از ما بخشی از پول خود را به عنوان سرمایه در نظر می‌گیریم به طوری که می‌دانیم در کوتاه‌مدت به این پول نیاز نخواهیم داشت و هدف ما از انباشت این پول سرمایه‌گذاری برای افزایش ارزش آن هست. بخشی از پول ما نیز دارایی نقد ما هست که در کوتاه‌مدت نیاز داریم و از آن برای نیازهای روزانه استفاده می‌کنیم.یکی از بهترین جایگزین‌ها برای سپرده‌های بلندمدت بانکی، تقسیم سرمایه بین صندوق‌های سهامی و صندوق‌های طلا و بخشی نیز به صندوق‌های درآمد ثابت هست. هر کس به میزان ریسک‌پذیری و بر حسب بازه زمانی که به سرمایه خود نیاز ندارد نسبت این تقسیم را باید تغییر بدهد. برای مثال برای کسی که تا 3 سال آینده به سرمایه خود نیاز ندارد بهتر هست که وزن بالاتری به صندوق طلا یا صندوق سهامی اختصاص بدهد. برای سرمایه‌گذاری یکساله و کمتر از یکسال بهتر است که وزن بیشتری را به صندوق‌های درآمد ثابت اختصاص بدهید. البته توصیه سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها برای افرادی مناسب هست که تخصص کافی برای سرمایه‌گذاری مستقیم در بازار مالی را ندارند و یا مشغله دیگری دارند و وقت کافی برای مدیریت دارایی شخصی ندارند.برای جایگزین سپرده‌های کوتاه‌مدت نیز صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله بهترین گزینه روی کاغذ به نظر می‌رسند. به خصوص اینکه این صندوق‌ها سود روزشمار می‌سازند و عملا معادل سپرده کوتاه مدت بانکی روزشمار محسوب می‌شوند. برای مثال اگر در اول ماه 3 میلیون حقوق دریافت می‌کنید، 2 میلیون آن را در اول ماه در صندوق قابل معامله درآمد ثابت سرمایه‌گذاری کنید یا اگر کسب‌وکاری دارید که هر روز ورودی نقدینگی و در روزهای اخر ماه خروج نقدینگی دارید باز هم صندوق درآمد ثابت قابل معامله بهترین گزینه معادل سودروزشمار بانک برای شماست. فقط چون زمان تسویه صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله در بورس یک روز بعد هست، حواستان باشد که یک روز قبل واحدهای خود را فروشید.