استارتup یا استارتdown

استارتup یا استارتdownکلمه ی استارتاپ خیلیا رو وسوسه میکنه. تقریباً همه ی ما با شنیدن اخبار موفقیت استارتاپای موجود، با خودمون میگیم خب چرا من نه!! اما اگه یذره واقع بینانه تر با موضوع برخورد کنیم تازه میفهمیم که به این راحتیام نیس. توی دنیا مخصوصاً داخل ایران پر شده از استارتاپ ها و ایده های مختلف که هر کدومشون فکر میکنن قرار توی مدت کوتاهی بترکونن و اسمشون بیفته سر زبونا. به همین خاطر میخوام برخی از دلایل اصلی ای که باعث موفقیت، پیشرفت، شکست، کاهش یا افزایش سرعت رشد و... استارتاپا میشه رو بررسی کنیم.مطلب در این مورد زیاده، ولی من قصد دارم جامع و تا حدودی خلاصه مرور کنیم:تقاضا و اهداف بازاربازار چی میخوادانصافاً وقتی میخوایم یه ایده رو راه بندازیم، چرا کامل بررسی نمیکنیم که بازار چی نیاز داره؟! خیلی از استارتاپا یه ایدرو شروع میکنن بعد از مدتی تازه متوجه میشن که انگار ما داریم واسه خودمون ایده میزنیم! بحث اصلاً در رابطه با اینکه چیکار میکنیم نیست، در رابطه با اینه که بازاری که داریم براش زحمت میکشیم چی نیاز داره یا از چی استقبال میکنه. البته این وسط هم هستن مواردی که خودشون بازارسازی یا نیازسازی کردن، برای مثال قطعاً وقتی فورد داشته برای ماشینایی که ساخته، جاده میکشیده و مردم مسخرش میکردن، میدونسته داره چیکار میکنه، نه اینکه بیگدار به آب بزنه! یا شرکت اپل وقتی برای اولین بار گوشی هوشمند لمسیش رو وارد بازار کرد قطعاً خیلیا حتی فکرشم نمیکردن که یه روزی این گوشیا بشن جزو نیازای حیاتی مردم. خلاصه اینکه یا باید قدرت تغییر بازار رو داشته باشیم یا یذره از موضع غرورمون عقب نشینی کنیم و بجای اینکه فقط نوک دماغمون (مواردی که فقط به نظر خودمون وجود دارن) رو ببینیم، بیایم سراغ نیازای واقعای بازار.تکرار کردن اختراع، اختراع نیستچرخ هایی که ساختن رو استفاده کنیمیکی از مهمترین تجربه ها، اینه که سعی نکنیم چرخی که قبلاً یکی ساخترو دوباره بسازیم، مگر اینکه بخوایم تغییرای عمده و اساسی توش بدیم! برای مثال توی برنامه نویسی وقتی قبلاً کتابخونه هایی نوشته شده خب از همونا استفاده کنیم، نه اینکه بیایم اصرار کنیم حتما خودمون از اول بنویسیمشون. البته بازم میگم، مگر اینکه دلیل خیلی خاصی داشته باشم.یه نکته ی دیگه هم که مهمه، انتخابِ درستِ چرخیه که میخوایم ازش استفاده کنیم. خداییش نباید هر کسی هر چرخی ساخت ازش استفاده کنیم!یا اختراع کنیم، یا بهبود ببخشیمچرخ خودتو بسازای بابا! گفتی از چرخای ساخته شده استفاده کنیم. الان میگی چرخ خودمونو بسازیم؟! جواب این سوال سه کلمس:معلومه که آره!!اما نه همیشه. توی قسمت قبل هم یه اشاره ای کردیم به اینکه شاید یه جاهایی لازم باشه آدم چرخ خودشو بسازه. شاید ما یه چرخ بسازیم ولی اصلاً به عنوان چرخ ازش استفاده نکنیم. شایدم یه چرخ بسازیم فقط برای اینکه قدرتمون رو به رخ رقبا بکشیم. بعضی وقتا هم چرخایی میسازیم که جای چرخای قبلی رو بگیرن. یسری چرخا هم ساخته میشن که بقیه بترسن و نیان چرخ بسازن. شاید باورتون نشه ولی حتی چرخایی هم داریم که ساخته میشن فقط برای اینکه بعدش خراب بشن! (بازاریابا، تبلیغاتیا و پِلَنِرها شاید بیشتر منظور این قسمت رو متوجه بشن).البته توی بعضی جاهای دنیا (نه اینکه فکر کنین ایران هم جزوشونه)، داریم مواردی که چرخه ساخته میشه فقط چون باید ساخته بشه، حالا هی بیا بگو به چه دردی میخوره، اصن به کی دادین بسازه، دلیلش چی بوده، چرخه چرخ نیس، یا اصن کوش.. کجاس؟ اِاِاِ چرخه که ساختن غیب شد! مورد داشتیم دکل نفتی چرخیده شده چه برسه به یه چرخ!!هیچ مرز و محدودیتی برای ذهن یه نفر وجود نداره جز خودشچارچوب ها رو بشکنیمیه اصطلاح معروف هست به اسم Think out of the box یا همون تفکر خارج از چارچوب.خلاق باشیم و اجازه بدیم ذهنمون مرزها رو بشکنه. دوست عزیزمون سهراب خان سپهری میخواستن بگن مغزها را باید شست، جور دیگر باید اندیشید.ذهن ما متأسفانه از شروع دوران تحصیل یاد گرفته که فقط راه هایی که معلم میگه رو برای حل سوالا استفاده کنه. شاید خوندن مطالبی در مورد The theory of multiple intelligences یا همون تئوری هوش چندگانه بد نباشه. خودمون رو بشناسیم و بدونیم خودمون یا تیممون توی کدوم هوش قوت بیشتری داریم. اما بصورت کلی منظور از این بخش اینه که بتونیم ذهنمون رو توی مسیر خودش بندازیم، اجازه بدیم تخیل کنه، تصور کنه، بسازه، خراب کنه، و توی یه جمله اجازه ی وجود هیچ مرزی رو جلوی ذهنمون ندیم و بذاریم با توجه به ظرفیت خودش بهترین باشه.نه افراط نه تفریط، بهینه مصرف کردنمدیریت منابع مالیچه بودجه داریم چه نداریم، چه خوشمون بیاد چه نیاد، چه دلمون بخواد چه نخواد، چه دوست داشته باشیم چه نداشته باشیم، چه منابعمون محدود باشن چه نا محدود، چه لازم باشه به کسی گزارش پس بدیم چه نباشه، چه ... ، در هر صورت باید روی منابعمون مخصوصاً منابع مالی حساس باشیم و طبق بهترین برنامه ریزی ممکن پیش بریم.مگراینکه ژنمون از اون ژن خوبا باشه یا یه رابطه ی خونی، عاطفی، احساسی یا هر نوع رابطه ی ممکن و غیر ممکنی با "به اطلاح" آقاها یا زاده هاشون یا اقوام و اطرافیانشون داشته باشیم.تمرکز روی ما (به جای من)تیمتیم تشکیل دهنده ی هر پروژه ای مهمترین عامل موفقیت یا شکستشه. بدون شک باید به یسری نکته حتما دقت کنیم:رضایتمندی افراد نسبت به محیط، بقیه و یا خودِ کارسطح وفاداری افراد نسبت به کل سیستم در چه حدیهنگرش افراد در چه حدودیه نسبت به همه ی موارد ممکنآیا به تیم ها و اعضاشون اعتماد و اطمینان کافی وجود دارهافراد تا چه میزانی میتونن با کار یا خودشون ارتباط برقرار کننافراد از نظر تفکر، بینش و اعتقاد تا چه حد به هم نزدیک هستنترکیب تیم با توجه به تیپ شخصی افراد به چه شکلی چیده شدهاز نظر فنی، تک تک افراد و بصورت کلی تیم توی چه سطحی هستاعضای تیم یا گروه، تا چه اندازه توی منافع پروژه یا شرکت دخیل هستنو ...رهبر، نه مدیررهبر یا مدیر، مسئله این است!رهبر به جای حکمرانی، رهبری می کنه. رهبر به جای حاشیه، توی متن کار حضور داره. رهبر به جای پرخاش یا فریاد، انتقاد می کنه. رهبر به جای تهدید، انگیزه می ده. نفوذ و دوام دستورات رهبر در مقایسه با مدیر به مراتب بیشتره. رهبر به شما کمک می کنه فکر کنید و راه حل بیابید. رهبر بار مسائل رو به دوش میکشه اما مدیر بار مسائل رو میندازه روی دوش بقیه. رهبر به همه فکر میکنه ولی مدیر بیشتر از همه به خودش. رهبر بر خلاف مدیر بیشتر عمل میکنه و کمتر حرف مینه. رهبر نقاط قوت رو بیشتر میبینه ولی مدیر نقاط ضعف رو. رهبر همواره در حال یادگیریه ولی یه مدیر فکر میکنه همچیزو میدونه. رهبر دنبال اینه که از تیمش "ما" بسازه ولی مدیر بیشتر روی "من" تأکید داره. رهبر توی بازه ی طولانی مدت بهترین عملکرد رو داره ولی مدیر فقط توی بازه ی کوتاه مدت شاید بتونه عملکرد قابل قبولی داشته باشه.یعالمه چیز دیگه هم در رابطه با مدیر و رهبر میشه گفت ولی فکر میکنم کافی باشه. خلاصه اینکه تیم، گروه، شرکت یا هر لفظ دیگه که برای مجموعه ی افرادتون در نظر گرفتین، بیشتر از مدیر نیاز به یه رهبر داره!بیزینس پلنطرح کسب و کار قویطرح کسب و کار یا همون business plan بصورت کاملاً خلاصه، نوشته و توضیحیه درباره آینده کسب و کار. با اینکه ظاهری ساده داره اما بشدت میتونه پیچیده، وقت گیر و مهم باشه. نباید بیگدار به آب بزنیم، از طرفیم نباید زیادی حساس باشیم. بصورت کلی خوبه که حواسمون به این موارد باشه: اهداف اصلی کسب و کار، استراتژی‌های رسیدن به اهداف، شناسایی مشکلات احتمالی و بررسی دقیق راه‌های حل این مشکلات، میزان سرمایه مورد نیاز، بازار هدف، چارت سازمانی، شناسایی رقبا یا همکاران، استراتژی های بازار، تحلیل عوامل بیرونی و درونی، پیشبینی روند و مراحل پیشرفت، آمادگی برای تغییرات احتمالی با توجه به شرایط پیشبینی نشده و ...تمرین تجربه اعتماددود از کنده بلند میشهشاید این تیتر بیشتر مارو یاد افراد مُسِن تر بندازه، ولی منظور تجربس! تجربه و دیگر هیچ؟ نه حالا در این حد. ولی وجود نیروی با تجربه، یا استفاده از تجربه بقیه بشدت میتونه کمک بکنه. اگه بخوایم از یه زاویه دیگه نگاه کنیم به قضیه، هر آدمی (حدأقل توی شرایط فعلی دنیا) بیشتر از چند ده سال زنده نیست! حالا بگو صد و خورده ای! بازم کمه. واسه تجربه کردن خیلی مسائل واقعاً زمان کمیه. نمیشه همه ی تجربیات رو خودمون به دست بیاریم. باید تعداد زیادی از کارهایی که قبلاً شده، شکست ها و پیروزی ها، و دلایلشون رو تا جای ممکن بشناسیم بعد اقدام کنیم. بعضی از تجربیاتی که برای اکثر پروژه ها مخصوصاً استارتاپا مهم هستن رو مرور کردیم. برای اتمام این مقاله، بصورت تیتروار چند مورد دیگه رو هم ببینیم بد نیست:تجارت یا کسب و کار به چیزی بیشتر از پول نیاز داره! (خلاقیت، انگیزه، زمان شناسی، اعتماد به نفس، خود باور و تیم باوری، تقویت حس اعتماد توی بقیه، ابعاد گوناگون مارکتینگ و...)قبول مسئولیت (همه توی مسیر و نتیجه ی کار مسئول هستیم. دنبال مقصر بیرون از خودمون نباشیم)دشمن داشته باشیم! (نمیشه هَمَرو راضی کرد. قبول کنیم که توی مسیر دشمنای زیادی خواهیم داشت)استفاده از نظر بقیه (برای نظر بقیه مخصوصاً اطرافیانمون ارزش قائل باشیم و بهشون فکر کنیم)اگه همه چیز خوب پیش رفت بترسیم! (آره. خیلی عجیبه که همه چیز همونجوری پیش بره که آدم میخواد. نه اینکه نشدنی باشه، ولی همیشه هم نمیشه. اینجور مواقع دست به عصا تر حرکت کنیم و مراقب باشیم توی بازی ای که بقیه (مثلاً رقبا) برامون در نظر گرفتن محو نشیم)پذیرش شکست و تلاش برای رسیدن به هدف (شکست مقدمه ی پیروزیه رو که دیگه همه شنیدیم. دختر 8ونیم ماهه ی من حدود یه ماهی هست که هی زمین میخوره، با کمک روی پاهاش بلند میشه، راه میره، پاهاش میلرزه و خسته میشه، میشینه ولی بازم سعی داره روی پاهاش وایسه! من بهش افتخار میکنم و با دیدنش تازه معنی تلاش، تسلیم نشدن و جنگیدن برای رسیدن به اهداف رو میفهمم).موفقیت اتفاقی نیستقطعاً در رابطه با شکست و پیروزی، امیدواری و نا امیدی، سکون و تلاش، ایستادن و دویدن، و... مخصوصاً برای استارتاپا (اونم توی شرایط فعلی) خیلی مطلب میشه نوشت. من سعی کردم مهترین مطالبی که بصورت خلاصه میشه توی زمان کوتاهی خوند رو مرور کنیم. امیدوارم هرچقدر کم هم شده این مطلب براتون مفید بوده باشه. خوشحال میشم اگه نظری دارین یا مطلبی جهت تکمیل این موارد به ذهنتون میرسه (یا بصورت نظر زیر این پست یا به هر صورتی دیگه ای) با دیگران به اشتراک بذارین. ممنون