مدیریت ریسک، بخش چهارم و آخر

می‌توانید بخش اول و دوم و سوم این مقاله را از طریق لینک‌های زیر مطالعه کنید. از انتقادات، پیشنهادات یا سوال‌ها در بخش نظرات استقبال می‌کنم.علی گروسی https://vrgl.ir/daKCY https://vrgl.ir/PBPQw https://vrgl.ir/BRE44 متنوع سازیمتنوع سازی یک استراتژی برای توزیع سرمایه‌گذاری‌ها بین اوراق بهادار مختلف است، با این هدف که ضرر سقوط احتمالی یک ورق بهادار خاص به حداقل برسد. استراتژی بر این فرض تکیه می‌کند که میانگین اوراق بهادار دارای ارزش انتظاری مثبت، یا همان حاصل ضرب شانس-بازده مثبت هستند.متنوع سازی همچنین فواید روانشناختی‌ای نسبت به معامله تک سهم نیز ارائه می‌دهد، چون تغییرات کوتاه مدت یک سهم می‌تواند تغییرات یک سهم دیگر را خنثی کرده و منجر به کم شدن نوسانات کل پورتفولیو در کوتاه مدت شود.به آخر خط رسیدناز نقطه نظر یک پورتفولیوی متنوع شده، اجزاء منحصر به فرد آن بازدهی کلی آن را در کنار هم شکل می‌دهند. بازدهی کلی آن صندوق سرمایه‌گذاری[که پورتفولیو متعلق به آن است] مورد توجه مدیر ریسک و مشتریان آن صندوق قرار می‌گیرد. بازده کلی صندوق سپس مورد توجه همان احساسات، نگرش‌ها، و روش‌های مدیریتی قرار می‌گیرد که سرمایه‌گذاران در رابطه با یک سهام خاص اعمال می‌کنند.به طور مشخص، یکی مهم‌ترین و شاید ابعاد مدیریت صندوق uncle point یا به آخر خط رسیدن است: یعنی آن مقدار کاهش حساب که موجب از دست دادن اطمینان و اعتماد به نفس سرمایه‌گذاران یا مدیر صندوق شود. اگر هر کدام از سرمایه‌گذار یا مدیر روحیه خود را از دست داده و از سرمایه‌گذاری خود دست بکشند، صندوق از بین می‌رود. از آنجایی که رویدادهای پیرامون به آخر خط رسیدن معمولاً ناراحت‌کننده است، این مسئله، متأسفانه توجه کمی در نوشتارهای مدیریت ریسک به خود جذب کرده است.به خصوص در اولین مرحله از فروش واحدهای صندوق، به آخر خط معمولاً اشاره چندانی نمی‌شود، به جز اشاره لازم الاجرا و تا حدی مبهم در سندهای تنظیمی وابسته. این مایه‌ی تأسف است، زیرا عدم مطابقت در فهم آخر خط، بین سرمایه‌گذار و مدیریت صندوق، می‌تواند منجر به تسلیم شدن یکی یا دیگری شود، آن هم در وقتی که فرد مقابل بیشترین سطح اطمینان و تقویت تعهد را نیاز دارد.در مواقع فشار و استرس، سرمایه‌گذار و مدیریت دسترسی به توافقنامه‌های مبهم قانونی ندارند، بلکه آن‌ها از روی غریزه ابتدایی خود عمل می‌کنند. این مسئله مخصوصاً در معامله‌گری با بازده بالا و نوسان بالا بسیار مهم است، زیرا در آنجا کاهش حساب یک جنبه تکرار شونده از سرمایه‌گذاری است.بدون توافق آگاهانه به روی نقطه‌ی آخر خط، مدیران ریسک معمولاً -به صورت پیشفرض و جهت امنیت خود- باید فرض کنند که آخر خط بسیار نزدیک است تا به دنبال راه‌هایی جهت پایین نگه داشتن نوسانات بگردند. اما همانطور که در بالا دیدیم، این سیستمهای امن و با نوسانات کم بعید است بازده‌های مناسبی به ما بدهند. و این فشار و کشمکش ناشی از انتظارات پیشفرض از بازده همراه با نوسان پایین تقاضایی برای ایجاد مقیاس‌هایی برای شناسایی و حذف نوسانات ایجاد می‌کند:اندازه گیری نوسانات پورتفولیو: شارپ، VaR، نسبت دریاچه و تست استرساز نقطه نظر یک پورتفولیوی متنوع شده، اجزاء منفرد با هم یکی شده‌اند و هر کدام بخشی از بازده کلی پورتفولیو را تشکیل می‌دهند. مدیران پورتفولیو بر سیستم‌های اندازه گیری برای تعیین بازده مجموع صندوق تکیه می‌کنند که می‌توان به عنوان مثال از نسبت شارپ، VaR، نسبت دریاچه و تست استرس نام برد.ویلیام شارپ در سال 1966 نسبت «پاداش به تغییر پذیری» خود را ارائه داد. در طول زمان این نسبت به عنوان نسبت شارپ شناخته شد. نسبت شارپ یا همان S، راهی برای مقایسه سهام مختلف با بازدهی متفاوت و نوسانات متفاوت، با تنظیم کردن بازده‌ها برای نوسانات متفاوت به دست می‌دهد.[بررسی بازده پورتفولیو نسبت به شاخص بورس، تقسیم بر انحراف معیار. هر چه نوسان‌پذیری و در نتیجه انحراف معیار بیشتر باشد، نسبت شارپ کوچک‌تر است.]S = میانگین(d) / انحراف معیار(d) . . . the Sharpe Ratio, زمانی که:d = Rf – Rb . . . تفاوت بازده است, به صورتی که:Rf—بازده صندوقRb—بازده شاخصنسخه‌های متفاوتی از نسبت شارپ در طول زمان به وجود آمده‌اند. یکی از این‌ها شاخص را رها کرده و یا آن را برابر با صفر در نظر می‌گیرد. دیگری، که در اصل توان دوم نسبت شارپ است، شامل واریانس بازده به جای انحراف معیار آن است. یکی از ملاحظات در مورد استفاده از نسبت شارپ، این است که بین نوسان به سمت بالا و یا پایین تفاوتی نمی‌گذارد، پس سیستمهای با اهرم بالا یا بازده بالا که به دنبال نوسانات رو به بالا هستند مطلوب نشان داده نمی‌شوند.اما مدل VaR یا مقدار ارزش در معرض ریسک(Value at Risk)، یکی دیگر از راه‌های در حال حاضر محبوب برای تعیین ریسک پورتفولیو است. معمولاً این روش مقدار بیشترین کاهش حساب، که در یک دوره زمانی مشخص، با شانس 95 درصد انتظار می‌رود را اندازه می‌گیرد.اشکالات اعتماد به VaR عبارتند از: 1)محاسبات روی داده‌های تاریخی صرفاً می‌تواند یک سری تخمین محض برای نوسانات آینده ایجاد کند، 2)هنوز 5 درصد احتمال اینکه کاهش حساب از میزان مورد انتظار فراتر رود وجود دارد. از آنجا که شدیدترین افت‌ها و عوارض آن‌ها(یعنی بی اعتمادی مدیر و سرمایه‌گذاران) هنگام همین اتفاقات «خارج از محدوده پیشبینی» رخ می‌دهند، VaR به حل یا حتی پیش‌بینی همان سناریوهایی که قصد حل آن‌ها را دارد کمک چندانی نمی‌کند.یک حساب سر انگشتی برای مشاهده اکانت‌های با نوسانات بالا، که توسط نویسنده این مقاله ابداع شده است، نسبت دریاچه(Lake Ratio) است. اگر ما بازده را به صورت یک نمودار در طول زمان نشان دهیم، با قله‌ها و دره‌های آن، می‌توانیم میزان بارانی که در کوه‌های این نمودار ریخته و دره‌ها را پر می‌کند اندازه بگیریم. این کار یک سری دریاچه بین قله‌ها برای ما ایجاد می‌کند. در مورد پورتفولیوی خود، اگر الان در بالاترین سطح تاریخی خود قرار ندارد، ما همچنین از نقطه حال حاضر تا اوج گذشتۀ نمودار را هم مثل یک سد پر از آب می‌کنیم به طوری که ارتفاع سد به اندازه ارتفاع بلندترین قله باشد.حجم تمام آبها نشان دهنده انتگرال مقدار افت حساب و مدت زمان افت حساب است. اگر ما حجم کل آب را به حجم زمین زیر آب تقسیم کنیم به نسبت دریاچه میرسیم.اندازه بازده تقسیم بر نسبت دریاچه راه دیگری برای اندازه گیری نوسان-بازده است. حسابهای پس‌انداز[حساب‌های کاملاً بدون ریسک] یا بقیه سرمایه‌گذاری‌هایی که امکان افت حساب در آن‌ها وجود ندارد دریاچه ایجاد نمی‌کنند پس بازده دریاچه آن‌ها بینهایت است.شکل 9. نسبت دریاچه= آبی/زرد. درک نوسانات به وسیله نگاه به نمودار.منبع برای مطالعه در مورد نسبت شارپ: https://web.stanford.edu/~wfsharpe/art/sr/sr.htmتست استرستست استرس، فرآیند قراردادن یک مدل از سیستم معامله‌گری و مدیریت ریسک در معرض داده‌های تاریخی است[فرآیندی مشابه بک تستینگ] و پس از آن به دست آوردن بازده تاریخی آن همراه با توجه ویژه به افت‌های حساب. مشکل این دیدگاه این است که تعداد کمی مدیر ریسک مدلی واضح و خودآگاه از سیستم معاملاتی خود دارند و حتی تعداد کمتری می‌توانند این سیستم را به کد‌های کامپیوتری ترجمه کنند. اما اگر این کار ممکن باشد، سه فایده اساسی به همراه دارد: 1) چارچوبی برای تعیین استراتژی بهینه برای سایز معامله به دست می‌دهد 2) اعتماد بالایی به این که سیستم منطقی، پایدار، و موثر است و 3) نمایشی برای پشتیبانی از مکالمات به وسیله یکی کردن انتظارات ریسک/بازده سرمایه‌گذار و مدیر صندوق.مدت زمان نمونه‌ی داده‌های تاریخی برای تست احتمالاً وقتی کافی است که اگر مدت زمان تست تا یک سوم یا کمتر کوتاه شود، اثر محسوسی روی نتیجه نگذارد.انتخاب پورتفولیودر هنگام چرخه‌های بازار، سهام‌های منفرد گونه‌های متفاوتی از رفتار را نشان می‌دهند. برخی تا 100 برابر افزایش پیدا کرده و برخی دیگر تا به قیمتی مساوی با 1 درصد از قیمت قله‌ی خود افت می‌کنند. شاخص‌هایی مثل DJIAو شاخص S&P و NASDAQ و Russellتغییرات بزرگی نسبت به یکدیگر می‌کنند که همین نشان دهنده اهمیت انتخاب در پورتفولیو است. یک پورتفولیو شامل سهامهای با بیشترین بازده به راحتی پورتفولیوی شامل کم بازده ترین سهام‌ها را شکست می‌دهد. در این صورت روش‌های انتخاب پورتفولیوی معامله‌گری بسیار در نتیجه نهایی موثر است و پیدا کردن روش برای انتخاب مناسب سهام وابسته به روش‌های بک‌تستینگ است. تعداد سهام موجود در پورتفولیو نیز بر بازده آن اثرگذار است. تعداد کمی سهام یک پورتفولیوی با نوسان بالا اما گاه گاهی بسیار پربازده را می‌سازند و تعداد زیادی سهام منجر به نوسانات کمتر و ثابت‌تر و البته بازده کمتر می‌شوند.اندازه‌ی هر معامله(Position Sizing)بعضی استراتژی‌ها برای تعیین اندازه معامله میزان ارزش معامله را در نظر می‌گیرند و برخی دیگر بر اساس میزان ریسک این کار را می‌کنند. فرض کنید صاحب یک حساب یک میلیون دلاری قصد دارد 20 سهام معامله کند و سرمایه‌گذار میخواهد 10 درصد از حساب را ریسک بکند.روش اول: بر اساس سیستم تعیین اندازه معامله بر اساس ارزش ثابت، حساب معاملاتی را به بیست حساب کوچک‌تر و مساوی تقسیم می‌کنیم که هر کدام از آن‌ها دارای 50000 دلار است و به یک سهم اختصاص یافته است. از آنجا که قیمت سهام‌های مختلف متفاوت است، تعداد اوراق سهام در هر حساب متفاوت است. مثلاً تقسیم کردن 50000 دلار به اوراق سهام 50 دلاری 1000 ورقه سهم در یکی از حساب‌ها باقی می‌گذارد.شکل 10: تعیین اندازه هر حساب بر اساس ارزش ثابتروش دوم: برای تعیین اندازه معامله بر اساس ریسک، ریسک هر سهام را در نظر می‌گیریم که ریسک در اینجا قیمت ورود منهای قیمت stop-outاست.[قیمت استاپ یا حد ضرر جایی است که اگر سهام به آنجا برسد ما معامله را با ضرر بسته و از آن خارج شده و جلوی ضررهای بعدی را می‌گیریم.]سپس میزان کل ریسکی که سرمایه‌گذار قصد داشت متحمل شود یعنی 10 درصد یا 100,000 دلار را به بیست قسمت برای بیست حساب تقسیم می‌کنیم. در نتیجه هر حساب معاملاتی حداکثر می‌تواند 5000 دلار ضرر متحمل شود.و در نهایت اگر میزان ریسک مجاز برای هر حساب را تقسیم بر ریسک هر سهام کنیم، تعداد سهام مجاز برای خریدن در حساب به دست می‌آید.مثلاً با تقسیم 5000 دلار(ریسک مجاز در هر حساب) بر 5 دلار(فاصله قیمت ورود و حد ضرر) متوجه می‌شویم که می‌توانیم 1000 برگه سهم خریداری کنیم.شکل 11: تعیین اندازه حساب بر اساس ریسکدقت کنید که از آنجایی که ریسک در هر سهم ممکن است نسبت به قیمت سهام به ازای هر برگه سهم قابل تقسیم نباشد(مثلاً سهم‌های B و C را مقایسه کنید)، این دو روش ممکن است تعداد یکسانی سهم را پیشنهاد ندهند.حد ضررهای بسیار کوچک، یا میزان تحمل ریسک بالا می‌تواند تعداد سهام‌های مجاز در روش تعیین اندازه ریسک را بیشتر کرده تا حدی که میزان مجاز برای معامله از سایز خود حساب بیشتر شود.ملاحظات روانشناختیدر میدان عمل، مهمترین نکته توانایی متعهد بودن و «چسبیدن» به سیستم است. برای رسیدن به این هدف، مهم است که 1) قوانین سیستم را کاملاً متوجه شویم و 2) بدانیم که سیستم چگونه رفتار می‌کند و 3) توافقی روشن و حمایت کننده بین تمام طرفین در جهت تعهد به سیستم داشته باشیم.برای مثال، همان طور که قبلاً هم دیدیم، سود و ضرر به صورت تناوب منظم پشت سر هم تکرار نمی‌شوند؛ آن‌ها معمولاً به شکل سودها و ضررهای پی در پی پدیدار می‌شوند. وقتی تیم سرمایه‌گذار-مدیریت این را به صورت مسئله‌ای طبیعی بپذیرد، احتمال بیشتری دارد که در مواقع افت حساب به حرکت ادامه دهند و در زمان‌هایی که پشت سر هم برنده می‌شوند متواضع بمانند.[و ریسک‌های نامعقول نکنند.]به علاوه، سمینارها، گروه‌های پشتیبانی، و دیگر گونه‌های کمک به پایداری رفتار و نگرش می‌توانند به ادامه یافتن توافق‌های اساسی کمک کنند.مدیریت ریسک- خلاصهبه طور کلی، مدیریت ریسک خوب از ترکیب چند عنصر تشکیل شده است:1) مشخص کردن سیستم معامله‌گری و مدیریت ریسک به قدری که قابل ترجمه به کدهای کامپیوتری شود2) در نظر گرفتن متنوع سازی و فرایند انتخاب سهام در فرایند بک‌تست گرفتن3) بک‌تست و گرفتن تست استرس تا زمانی که حساسیت پارامترهای معامله‌گری و مقادیر بهینه مشخص شود4) توافق آشکار طرفین بر انتظارات از نوسانات و بازده.5) حفظ ارتباطات حمایت‌گرانه میان سرمایه‌گذار و مدیر6) مهمتر از همه، تعهد به سیستم7) نکته شماره 6.