ارزش و فلسفه

یک اشکالی که به فلسفه‌ی غرب وارد است عدم وجود چارچوب ارزشی است. مثلا یک دیدگاه فکری اینطور تصور می‌کند که «خوب» و «بد» از روی میزان لذت یا مصلحت عمومی سنجیده می‌شود. در اینجا دیگر یک مرجع ثابت و حقیقی برای ارزش گذاری پدیده‌ها وجود ندارد بلکه پدیده‌ها به نسبت روابط درونی خودشان ارزش گذاری می‌شوند.تنها مرجع حقیقی برای یک چارچوب ارزشی اعتقاد به خداست اما فلسفه و خرد ورزی محض قادر به کشف و شناخت خدا نیست.کشف و شناخت خدا در ابتدا به صورت تقلیدی نهادینه می‌شود. یعنی فرد (کودک) به واسطه‌ی حضور در خانواده و جامعه چنین اعتقادی را پیدا می‌کند که مسلما بیشتر ناشی از نیاز انسان است. روان‌شناسی جدید می‌گوید این گرایش به سمت خدا ناشی از ترس یا عقده‌ی اودیپ یا هر چیزی شبیه اینهاست و متفکران مذهبی می‌گویند ناشی از فطرت خداجوست.به هر حال فارغ از اینکه دلیل گرایش انسان به خدا چیست، تقلید در ابتدا سبب خداپرستی می‌شود همانطور که هر فرد مسلمانی به احتمال بسیار بالا در یک خانواده‌ی مسلمان به دنیا آمده است. یعنی جامعه‌ی مسلمان ماقبل فرد مسلمان تعریف می‌شود و شاید از این دیدگاه بتوان پاسخی به آنهایی داد که می‌گویند اسلام دین شمشیر است. هر نظم اجتماعی در آغاز نیازمند به کار بردن زور است تا جامعه‌ای ساخته شود و بعدا افراد درون آن جامعه مطابق آن نظم پرورش پیدا کنند.در مراحل بعدی زندگی فرد مقلد به تدریج آیات و نشانه‌هایی از خدا را مشاهده می‌کند و به درجه‌ی استحکام اعتقاداتش افزوده می‌شود. لذا اعتقادی که صرفا از راه تقلید از والدین و جامعه بدست آمده لزوما بدین معنی نیست که منافی با تفکر است.اما این تفکر هم لزوما به معنای تفکر فلسفی نیست. همانطور که گفته شد فلسفه‌ی غرب فاقد نظام ارزشی است و خدا به عنوان یک وجود حقیقی و خارج از دنیای انسانی نمی‌تواند در آن مطرح باشد.پس این تفکر به چه معناست. یک راه آن است که شخص به بزرگی پیامبر اسلام اعتقاد و اعتماد کامل پیدا می‌کند. اگر پیامبر اسلام را صرفا به عنوان یک شخصیت تاریخی و نه یک پیامبر تصور کنیم، هیچ کسی در سراسر تاریخ بشر از حیث عظمت شخصیتی، استقامت روحی، یکپارچگی فکری و عملی، اراده و میزان تاثیرگذاری به گرد پای او نمی‌رسد. به قول مولانا «مثل او نه بود و نه خواهند بود».یک کتابی هست به اسم «صد: رتبه بندی تاثیرگذارترین چهره‌های تاریخ» که در آن نام پیامبر اسلام در رتبه‌ی اول آمده است. نویسنده در این کتاب بعد از پیامبر نام نیوتون و مسیح را می‌آورد و نام اشخاص ایرانی همچون زرتشت و کوروش نیز در این رده‌بندی دیده می‌شود.به عقیده‌ی نویسنده‌ی کتاب، نقش پیامبر اکرم در پایه گذاری و گسترش اسلام بسیار بیشتر از مسیح بوده زیرا توسعه‌ی مسیحیت مدیون پولس است اما در اسلام هم ایجاد و هم توسعه‌ی دین متکی به شخص پیامبر است. پیامبر همچنین یک شخصیت نظامی و سیاسی و پایه گذار گذار جامعه‌ی پراکنده‌ی عربستان از نیمه متمدن و وحشی به متمدن به حساب می‌آید. پیامبر اسلام تنها شخصی است که هم در ابعاد مادی و هم معنوی به نحو شگفت انگیزی موفق است. پیامبر بر خلاف دیگر پیامبران مسئول هر دو بعد اخلاقیات و الهیات دین بوده است.نام احمد نام جمله انبیاست / چون که صد آمد نود هم پیش ماست (مولوی)رسیدن به این درک که پیامبر اسلام بزرگترین و گرامی‌ترین شخصیت تاریخ است می‌تواند منجر به تقویت اعتقاد به خدا شود زیرا ما اول انسان‌های برگزیده را می‌شناسیم و از آنجا به وجود خدا می‌رسیم. خود قرآن هم می‌گوید که پیامبر را یکی از میان خودتان قرار دادیم. یعنی به این واسطه بهتر می‌توانیم به او اعتماد داشته باشیم و از این اعتماد استفاده کرده و به گفته‌های او هم اعتماد پیدا کنیم.مطالب مرتبط قبلی: https://vrgl.ir/umN9L https://vrgl.ir/CpcRp https://vrgl.ir/xB6ZK https://vrgl.ir/rOAxR https://vrgl.ir/ihNUE