نظام اسلامی، نظامی مردمی

السّلامُ علیکم و رحمة الله و برکاتهاَعوذ باللّه من الشیطان الرجیم، بسم اللّه الرّحمن الرّحیم و به نَستعین و صلی اللّه علی سیّدنا محمّد و آله الطّاهرینَ. اللّهم صلِّ علی محمّد و آل محمّد و عجّل فرجهم.جهت شادی ارواح طیبه‌ی شهدا، روح حضرت امام، همه‌ی گذشتگان، ذوی الحقوق، پدر و مادرمان، معلم‌هایمان، اساتیدمان، الفاتحه مع الصّلوات. اللّهم صلِّ علی محمّد و آل محمّد و عجّل فرجهم.بسم‌ اللّه الرّحمن الرّحیم. الحمدللّه ربِّ العالمین، الرّحمن الرّحیم، مالک یوم الدّین، ایّاک نعبدُ و ایّاک نستعین، اهدِنا الصّراط المستقیم، صراط الّذین انعمتَ علیهِم غیر المغضوب علیهم و لا الضّالین. بسم‌ اللّه الرّحمن الرّحیم. قل هو اللّه احد، اللّه الصّمد، لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوواً احد.آیه ۱۱۱ و 112 سوره‌ی مبارکه‌ی توبهطبق روالی که ما قبلا در خدمتتان بودیم، وقت را به دو قسمت تقسیم می‌کنیم. یک بخشی راجع به پیرامون مسائل اخلاقی، معرفتی، سلوکی و ... نکاتی رو عرض می‌کنیم. بعدش آن بحث مربوط به جریان محرم را حالا با بحث‌هایی که هست دنبال می‌کنیم. من برای امشبمان، این آیه ۱۱۱ و ۱۱۲ سوره‌ی مبارکه‌ی توبه یک نکته‌ای دارد. این آیات را اگر عزیزان گوشی هم دست‌شان است، بتوانند آیاتش را ببینند، یا از قرآن بتوانند آیاتش را ببینند، چون که آیات را طبیعتا دیدنش با شنیدنش خیلی فرق دارد. برای همین اگر آدم هم بشنود و هم ببیند آیات را، متفاوت است.سطوح مختلف بهشتیک آیه معروفی وجود دارد در قرآن که این آیه معروف، آیه ۱۱۱ سوره‌ی توبه است: «بسم الله الرحمن الرحیم. إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ». یک بار دیگر بخوانم، یک استرسی بدهم به یک جایی‌اش که معلوم بشود بحث‌مان چیست. «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ»؛ «أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ»، خدا از مؤمنین مال و جان‌شان را می‌خرد. «بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ»، در ازای بهشت. حالا دیگر چون مورد بحث ما این آیه نیست، نکته در یک چیز دیگر است، من خیلی روی این آیه مکث نمی‌کنم، این آیه خیلی فوق‌العاده است. بحث فوز عظیم را مطرح می‌کند. بحث بهشت‌های خیلی عالی را مطرح می‌کند. بحث بهشت‌های سطح پایین را مطرح نمی‌کند. البته بهشت پایینش هم بالا است. ولی به قول آقای جوادی آملی یک موقعی در درس می‌گفتند که این اسب‌ها هم بهشت می‌روند. بالاخره این اسب‌ها که جهنم نمی‌روند. بالاخره بهشت داریم تا بهشت. البته آن طویله‌های بهشت هم خیلی خوب است ولی بالاخره بهشت داریم تا بهشت. بهشت رضوان داریم. بهشت معمولی داریم. «بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ»، از آن فوز عظیمی که در انتهای آیه است می‌فهمیم که چیز بالایی است. خیلی بالا است.معامله با خدا، الْفَوْزُ الْعَظِيمُخب اگر مال و جان خودش را شخص به خدا فروخته است، اگر دستش است، به رسم امانت دستش است. اینجا اصطلاحا می‌گویند ید امانی است. حق هیچ کاری ندارد با مال و جانش مگر همان کسی که صاحب مال و جانش است. چون که دیگر فروخته است. این هم یک کار می‌تواند بکند، «يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ». فقط همین کار را می‌تواند بکند. می‌تواند فقط در راه خدا پیکار بکند، همین. «فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ»، یا می‌کشد یا کشته می‌شود. پیکار می‌کند، اهل جهاد است، اهل پیکار است. حالا در یک بحثی ان‌شاءالله در این شب‌ها عرض می‌کنم. «فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ»، این یک وعده حق همه صحف آسمانی است. «وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ»، چه کسی عهدش از خدا پایدارتر است؟ «فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ»، خوش به حال‌تان با این بیعی که کردید. «وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ»، این فوز عظیم است. این فوز معمولی نیست. این فوزی نیست که شخص «فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ»، چون که آدم وارد بهشت بشود این آیه می‌گوید بالاخره فاز، فاز می‌دهد. بهشت هم فاز می‌دهد. ولی آن بهشت دیگر یک فاز عظیمی است. «الْفَوْزُ الْعَظِيمُ». حالا بحث چیست؟ این بخش بحث اخلاقی-معرفتی است خوب گوش کنید. در روایت می‌آید از امام جعفر صادق علیه‌السلام راوی می‌پرسد که آیا کسانی که «يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ»، این‌ها همه‌شان فوز عظیم و ...؟ حضرت می‌فرمایند که اتفاقاً این سوال را از پیغمبر -صلی الله علیه و آله- هم هنگام نزول آیه کردند. این آیه نازل شد، گفتند هر که «يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ»، همه‌شان این فوز عظیم و این عظمت؟ وقتی که از پیغمبر خدا این سوال را کردند، این آیه‌ی بعد نازل شد. خوب دقت کنید. چرا من روی مؤمنین یک فشاری گذاشتم؟ که «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ»، «أَنْفُسَهُمْ»؟ به خاطر این‌که آیه بعد این‌طور است: «التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ» {توبه، 112}.این «فَاسْتَبْشِرُوا» که داشت به «بِبَيْعِكُمُ الَّذِي»، اینی که داشت در آیه «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ»، در اینجا توضیح داده می‌شود. (آیه ۱۱۱ سوره توبه در آیه ۱۱۲ توضیح داده می‌شود.) «التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ...» و فلان، یعنی این فوزِ عظیم برای هر کسی که برود در جبهه‌ها بجنگد، نیست! باید تائب و حامد و راکع و ساجد و ...، یک آدم خود ساخته‌ای باید باشد تا به این فوز عظیم برسد، «وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ».اهمیت نیت، خودسازی و تقواامام جعفر صادق (ع) می‌فرمایند، آیه اول مشمول کسانی است که متخلق به آیه‌ی دوم هستند، بهذه الشرائط می‌روند، و اگر مشمول آیه دوم نباشند، ممن قال رسول الله -صلی ‌الله ‌علیه ‌و‌ آله‌ و‌ سلم- «ینصر اللَّه هذا الدین باقوام لاخلاق لهم»، وگرنه جزو آدم‌هایی قرار می‌گیرند که پیغمبر راجع‌ به این‌ها گفته که: این دین یاری می‌شود به واسطه‌ی انسان‌هایی که هیچ بهره‌ای در آخرت نخواهند داشت. گرفتی چه شد؟ یعنی چه؟ یعنی این‌که خدا از چرخیدنِ هرز من و تو می‌تواند یک بازیِ بدونِ توپِ خوشگل دربیاورد، ولی این را برای خودت فاکتور نکنی؛ فکر کنی با این کار من، این قضیه در نظام اسلامی پیش رفت، در حاکمیت الله پیش رفت. پس این را فاکتور می‌کنیم که بعدا در روز قیامت نقدش کنیم یا اصلا این‌جا آن را نقد کنیم. چون خدا سریع‌الحساب است، اسرع‌الحاسبین است به همین خاطر همین‌جا نقد می‌شود و آن‌جا فقط دیده می‌شود. همین‌جا خدا اسرع‌الحاسبین محاسبه می‌کند. بعدا توقع نکنی که این‌جا مورد محاسبه قرار بگیرد. این به جهت معرفتی یک مطلب بسیار بسیار مهمی است. مسئله معرفتی آن این است: «...إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ...»، آن چیزی که بالا می‌رود، جان پاک است؛ عمل صالح کمک می‌کند؟ بله، به این‌که این جان پاک بالا رود. عمل صالح جان پاک مهم است، نه عمل صالح تنها. یک‌دفعه یک چیزهایی را برای خودمان فاکتور نکنیم، بعد بخواهیم آن را نقد کنیم. خدا در سوره‌ی مبارکه‌ی حج می‌فرماید این گوسفند‌ها را بکشید برای خدا و بعد می‌گوید: «لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا... »، این‌که گوشت و خونش به خدا نمی‌رسد. «وَلَكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَى مِنْكُمْ...»، آن چیزی که بالا می‌رود، تقوا است، آن آدم دارد بالا می‌رود. این نیست که اگر آن آدم بالا نرفت او «التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ»، یعنی کسانی که مراقبت از این حدودالله می‌کنند، باشد. اگر این صفات را نداشت آن موقع مشمول این می‌شود که دید یک عمل‌اش دارد به نفع دین می‌شود، بگوید خب این عمل ما باشد تا با خدا حساب کنیم، بالاخره این کار خیر را ما انجام دادیم. خیر، این‌طور نیست. رفقا، این ضرورت خودسازی اینجا مشخص می‌شود. انسان باید خودش را بسازد. باید «التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ...»، این‌ها باید باشد، باید خودش را بسازد. تا وقتی که در نبرد بین جبهه حق و باطل رفت، این برایش جواب بدهد. وگرنه یک نفر ممکن است با عرق شخصی، اصلا دوست دارد یک کاری بکند؛ می‌آید یک اختراعی می‌کند. حالا آن اختراع ممکن است به نفع کسی هم بشود، مثل خیلی از اختراعات. می‌دانید که همین موبایلی که دست من و شماست این جزء by productهای DARPAاست. DARPAکجا است؟ صنایع نظامی آمریکا است. یعنی کارش در ارتباط با رادار، بمب، موشک و ... است که بریزد روی سر ملت. از by product های آن موبایل هم درآمد. حالا ممکن است الان ما با موبایل خیلی کارها هم بکنیم، در آن مفاتیح بریزیم، قرآن بخوانیم، صله رحم بکنیم و خیلی از این کارها می‌شود کرد. ولی این‌که دیگر چیزی به نفع او نیست. ممکن است من با عرق ملی یک کاری کرده باشم، خیلی کار خوبی است. ولی این را مشمول این آیه ندانید. این‌جا است که انسان می‌فهمد هرچه سطح خودش را بالا بیاورد، برای خدا کار کند، برای کوبیدن پرچم لا اله الا الله در اقطار عالم کار کند؛ آن موقع کارش را انجام دهد، همین را یک نیت فقط بکند. یک نیتی که من این کار را برای خدا انجام می‌دهم، برای این‌که پرچم امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را در نقاط مختلف این عالم بکوبم؛ خب می‌بینید که مسئله عوض می‌شود. و در غیر این صورت ما مشمول این آیه‌ی «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُم...» نمی‌شویم. ان‌شاءالله که خدا به عظمت این شب‌ها توفیق خودسازی به ما عنایت بفرماید، به برکت صلواتی بر محمد و آل محمد.آیه 25 سوره‌ی مبارکه‌ی حدید: مردمی بودن نظام‌های اسلامیعلی الظاهر آیه‌ای که برای تابلوی این محرم مطرح کردند، همان آیه‌ی معروف سوره‌ی مبارکه‌ی حدید است. که ظاهرا این شب‌ها هم جناب آقای هدایت، درباره‌ی همین آیه توضیح می‌دادند و بحث درباره‌ی مردمی بودن نظام‌های اسلامی بوده است.الان که خب بالاخره در حد ادعا، دارد ادعا می‌شود که نظام دارد تغییر رویه‌ای به سمت مردمی بودن می‌دهد. البته این اتفاق به همین راحتی نمی‌افتد، ساختار نظام نمی‌خورد، خیلی وقت‌ها بحث نیت آدم‌ها نیست، فعلا ساختار نظام چنین اجازه‌ای خیلی نمی‌دهد. ما مشکل حکمرانی داریم، مشکل ساختار حکمرانی داریم.تصوری هست که اگر جوان مومن انقلابی را سریع، فوری، انقلابی در مناصب بگذاریم، مشکل حل می‌شود. طبیعتا یک‌سری از آن‌ها حل می‌شود، اما ما مشکل ساختار حکمرانی داریم و هر جای نظام هم وارد شویم که باید هم وارد شویم و عیب و ایرادهایی که به وجود آمده و بعد از چهل سال خودش را بیرون زده، که اشکالی هم ندارد، اشکال آن‌جا است که نخواهیم این‌ها را حل کنیم. وگرنه یک ساختاری چیده شده، بر اساس این ساختار جلو رفتیم، باگ آن درآمده، الان نظام حکمرانی در بحث تقنین را که نگاه می‌کنیم -یک دلیل حضورم، گوشه کنارهای بحث مجلس- در حقیقت پر از ایراد ساختاری است. بحث این نیست که اگر یکسری انسان انقلابی این‌جا بگذاریم، درست می‌شود، اینطور نیست. اشکالات ساختاری دارد. و آن اشکالات ساختاری نیز امروز فهمیده شده. یعنی کسانی می‌توانند بفهمند. حالا توده‌ی مردم چه کار می‌توانند بکنند؟ این‌ها هر کدام یک کاری است. ان‌شاالله در این شب‌ها ممکن است مقداری متعرض این نکته شویم. خواص چه کار می‌توانند بکنند، عوام چه کار می‌توانند بکنند. عوام منظورم توهین نیست، یعنی عموم و توده‌ی مردم چه کار می‌توانند بکنند. و خواصی هم هستند که خیلی وقت‌ها حضورشان و قیام و قعودشان و کنششان، می‌تواند کاری کند که نظام تقریبا به حالت مردمی برگردد. الان اصلا نظام مردمی نیست، این حقیقت تلخی است که باید بپذیریم. مردم را صرفا برای رای دادن و حضور در راهپیمایی‌ها می‌خواهیم. وگرنه در بقیه موارد، مردم کنار بروند، بقیه را خودمان اداره می‌کنیم. این هم خودش را نشان داده، باگش، اشکالش، خودش را نشان داده، و همین طور که بیش‌تر جلو می‌رود، بیش‌تر خودش را نشان می‌دهد. این هم به معنای ضدنظام بودن نیست، البته به ما توصیه می‌کردند چهار تا فحش به نظام بده، ما خیالمان راحت شود، حالا آن کار را هم می‌کنم، ولی اجمالا بحث چیز دیگری است، در بحث مردمی‌سازی و مردمی بودن، به همین راحتی چیزی مردمی نمی‌شود. وقتی که این همه از مردم فاصله گرفته، مردمی نمی‌شود.اهمیت مداخله مردم در حکومتقرآن خیلی جالب است. وقت دیگری هم عرض کردم، قرآن حتی کارهایی را که بر عهده‌ی حاکمان است، اصلا بر عهده‌ی مردم نیست، این را مفسرین و برخی از فقها دقت کردند که چرا مخاطبش مردم است؟ مثلا می‌گوید: «وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا» {مائده، ٣٨}، دست سارق را بزنید، ای مردم! خب به مردم چه ارتباطی دارد؟ مردم که نباید دست سارق را بزنند. پس چرا مخاطبش را دائما پیغمبر قرار نمی‌دهد؟ به جز یک جاهایی که می‌گوید: یا ایها النبی! مثلا «حَرِّضِ المُؤمِنينَ عَلَى القِتالِ»، مومنین را برای قتال تحریک کن. وگرنه در بقیه چیزهایش، مخاطبش مردمند. مخاطبش حاکمان و حکومت نیست. مفسرینی دقت کرده‌اند به این نکته که وقتی مخاطبش را حاکم و پیغمبر قرار نمی‌دهد، مردم را می‌خواهد تا این سطح مداخله بدهد. یعنی مردم نسبت به داوری‌ها باید توجیه بشوند. این‌طور نیست که یک بسته یا جعبه سیاهی در اختیار مردم قرار بدهید که موضوعات چه شدند. بله یک جاهایی امنیتی است و این کار درست است. ولی مردم باید نسبت به حرکت‌ها و تصمیمات توجیه بشوند. چرا واکسن نشد؟ چرا واکسن شد؟ مردم باید توجیه بشوند. این‌جا است که حضرت آقا می‌گویند صادقانه با مردم حرف بزنید. بگویید فکر می‌کردیم می‌شود، بعدا رفتیم دیدیم مثلا ژلش را نمی‌شود تولید کنیم و به ما هم ندادند مثلا. همین را بیایید بگویید. فکر می‌کردیم می‌شود، نشد، دیدیم نمی‌شود. الان به خاطر فلان دلیل نمی‌توانیم به تولید صنعتیش برسیم. همین را به مردم بگویید. امروزه اگر نظام مردمی نشود و به سمت مردم برنگردد، قرآن می‌گوید فاتحه این نظام خوانده است. چون که دیگر اصلا به این معنا، نظام اسلامی نیست. البته این که من دارم به شما می‌گویم، اصلا آیه یاس نیست. کسانی که دست به توییت هستند و همین طوری دارند مردم را آزار می‌دهند که انگار که هیچ اتفاقی نمی‌تواند بیفتد، این‌ها واقعا ملعون‌اند. که هر موقع شما صفحات مجازی را باز می‌کنی، می‌بینی یک عده دارند این مردم را پشیمان می‌کنند و حال مردم را خراب می‌کنند. این‌ها مُرجِفون هستند. کسانی هستند که دائما رَجفه می‌اندازند. خیر، حال نظام می‌تواند خوب بشود. در آیه‌ی معروف سوره‌ی مبارکه‌ی حدید است.موقعیت سوره‌ی مبارکه‌ی حدیدمن ابتدا یک تاریخ و جغرافیا از سوره‌ی مبارکه‌ی حدید بگویم، که وقتی این آیه دارد مطرح می‌شود، در یک جغرافیا این آیه مطرح شده است. این سوره یک موقعیت تنزیلی دارد و یک موقعیت تدوینی دارد. این نکات برای این که فضاشناسی‌اش را دربیاورید، مهم است؛ از نظر موقعیت تدوینی، در بین سور مکی است، ده تا سوره داریم از «حدید» تا «تحریم»، که جزو سیاسی-اجتماعی‌ترین سور قرآن است، که نوعا در جزء ۲۸ قرآن قرار می‌گیرند. قبلش «واقعه» است که جزو سور مکی است و بعدش هم جزء ۲۹، سوره «ملک» باز دوباره جزو سُوَر مکی است، ۹ سوره‌ی بعد از «حدید» هم در دامن سوره‌‎ی حدید است، سوره‌‎ی حدید از این جهت بسیار سوره‎‌ی محوری‌ای است، ترکیب عمق نگاه سیاسی-اجتماعی با بحث‌های توحیدی، اخلاقی، کنشی و گرایشی در سوره حدید است. به جهت موقعیت تنزیلی، سوره‌ی مبارکه‌ی حدید، جزو سور مُسَبَّحات است؛ سور مُسَبَّحات غیر از سوره‌ی حشر، در یک مقطعی با یک مضمون مشترک نازل می‌شوند، یک مقطعی که گره به کار انقلابِ پیغمبر افتاده است و دیگر پیغمبر نمی‌تواند این مردم را تکان دهد. به دلایلی گره به کار انقلاب پیغمبر افتاده است و لذا سرمایه اجتماعی پیغمبر نیز دارد به نابودی کشیده می‌شود و ایشان نیز یک روش خاصی برای مدیریت دارند؛ این روش را خیلی از افراد با آن منطق در ذهن پیامبر نمی‌پذیرند، که حالا آن را عرض خواهم کرد. بنابراین پیامبر با جماعت به چالش افتاده است. این‌جا است که چندین سوره مسبحات نازل می‌شود با یک مضمون که ان‌شاءالله این مضمون را در طول این شب‌ها عرض می‌کنم.طبیعتا اگر شما بر سوره‌ی مبارکه‌ی حدید یک مقداری مسلط باشید، یعنی یک مقداری سوره را خوانده باشید، من در بیان مطلب کمی راحت‌تر هستم. وقتی آیات را می‌خوانم، شما یک مقداری بهتر متوجه می‌شوید، ان‌شاءالله.درباره موقعیت تنزیلی، نکته‌ای جا مانده است، در موقعیت تنزیلی این سوره، بعد از جنگ احزاب، سه سوره وجود دارد. سوره‌های حج، فتح و ممتحنه و بعد از این سه سوره به ترتیب نزول، به سوره‌ی حدید می رسد، این سه سوره برای آن است که آن‌ها را با یک شیبی برای سوره‌ی حدید آماده‌سازی کند. گفتن این مطالب برای آن است که من مجبورم به مقداری از فضا و مکان آن موقع، اشاراتی بکنم. یک دور دیگر بگویم که چه چیزهایی الان گفته شد تا کمی ذهنتان منضبط بشود.این آیه معروف سوره‌ی مبارکه‌ی حدید: «لَقَد أَرسَلنا رُسُلَنا بِالبَيِّناتِ وَأَنزَلنا مَعَهُمُ الكِتابَ وَالميزانَ لِيَقومَ النّاسُ بِالقِسطِ وَأَنزَلنَا الحَديدَ فيهِ بَأسٌ شَديدٌ وَمَنافِعُ لِلنّاسِ وَلِيَعلَمَ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالغَيبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزيزٌ» {حدید، 25}. خب این آیه در یک سوره‌ای است که باید این جمله، در آن سوره معنا شود و در پیام آن سوره معنا شود، این سوره در نظم تنزیلی خود، بعد از جریان احزاب است و پس از آن به سوره‌های حج و فتح و ممتحنه تا سوره‌های مبارکه‌ی مسبحات می‌رسد و به این صورت طراحی ‌می‌شود. حالا عرض خواهم کرد که یک نکته‌ای در این سبَّح وجود دارد، در این تسبیح نکته‌ای وجود دارد که ان‌شاءالله در این شب‌ها در پرانتزها عرض می‌کنم.پیغمبر خدا یک مدلی از حکمرانی دارد که ما با این مدل خیلی نمی‌توانیم کنار بیاییم. ما آن را خیلی نمی‌پسندیم، یعنی انتقادی نیز به هر جهت ما به پیامبر داریم، این مشکل پیامبر نیست بلکه مشکل ما با این مدل است. چرا؟ الان اگر آن را بگویم معلوم می‌شود که چرا در همان دوره‌ها به پیغمبر این مسائل را می‌گفتند.تفاوت در موضع‌گیری نسبت به آیات قرآنبینید راجع به قرآن تعارف نکنیم. من دیدم وقتی که به بیانات اخلاقی قرآن می‌رسیم، یعنی آیاتی که زمینه آن اخلاقی به نظر می‌آید، گرچه آن‌ها هم به معنی اخلاقی، اخلاقی نیست، می‌گوییم به به ماشاءالله، چه چیزی! نوبت به موضع‌گیری‌های این‌طوری از قرآن که می‌رسد، می‌‌بینیم که لبه‌اش خب خیلی تیز است، چون لبه‌‌اش تیز است، شروع می‌کنیم لبه‌اش را می‌گیریم، آن‌قدر تیزی‌اش را می‌گیریم، گردش می‌کنیم که یک چیزی بشود که دیگر نه کسی را آزار بدهد، نه یک چیز بدی باشد، نه شبهه‌آفرین باشد، بالاخره قرآن آن قداستش حفظ بشود. چون که آن لبه‌هایی که قرار می‌گیرید دیگر همه موضع دارند، نسبت به موضوع‌های اخلاقی کسی موضعی ندارد، در این چیزها که می‌شود خب همه یک موضعی دارند. برای این‌که جهنم و ضرر همه را حفظ کنیم؛ آن‌قدر گردش می‌کنیم که در این گرد کردن دیگر چیزی از هویت قرآن نمی‌ماند؛ همه بگویند که ماشاءالله قرآن. برای همین است که ما‌ها خیلی علاقه‌مندیم که از قرآن نکته نکته تفسیری بگوییم که از آن کتاب انقلاب درنیاید، یک کتابی برای کیف الله بازی دربیاید، ولی برای انقلاب درنیاید.شیوه حکمرانی پیامبر: فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْپرانتز بسته در این پرانتز، آن پرانتز این است؛ پیغمبر خدا یک شیوه‌ای در حکمرانی دارد، که شیوه‌اش این‌طور نیست که بگذارد جامعه به یک آرامش برسد، به آن نوعی که الان در ذهنمان است، یعنی بگذارد بگویند آها تمام شد! نمی‌گذارد جامعه به این‌جا برسد، این کار را نمی‌کند. دلایلش را هم می‌گویم که چرا این‌کار را نمی‌کند، اول شواهدش را بگویم. مقاطعی وجود دارد، یعنی به عبارتی اگر بخواهم مثال بزنم، مثل این مربی‌هایی که دائما برای تیمش دیدار تدارکاتی برگزار می‌کند، یعنی این‌طوری نیست که از این المپیک به آن المپیک بگوید حالا بروید یک استراحت مشتی بکنید، از این المپیک درآمدیم! نه، «فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ» {انشراح، ۷}، اصلا به فراغت نمی‌گذارد برسد، «فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ» {انشراح، ۷}، تا لحظه، لحظه‌ی فراغت بشود، به تعبیر حضرت آقا، قامت راست کن برای کار بعدی! خودِ پیغمبر دیدارهای تدارکاتی طراحی می‌کند، چرا؟ چون که توقع دارد این امت آخر‌الزمان کارهای المپیکی انجام بدهند، دارم ادبیاتش مطلب را طوری مطرح می‌کنم که قابل فهم بشود. نمی‌گذارد به فراغت برسد، به یک نقطه‌ای برسد که بگوید آخیش، برویم یک حالی بکنیم! این کار را نمی‌کند.مثال اول از حکمرانی پیامبر: برانگیختن مردم برای نجات مستضعفیندو مقطع خیلی مهم وجود دارد که شاهد این بحث است، یکی مقطع سوره‌ی نساء است، در مقطع سوره‌ی نساء بعد از این جنگ‌های بدر و احد و این‌ها که انجام دادند، فعلا یک مقطعی بود که کسی به کسی کاری نداشت؛ پیغمبر خودشان در این مقطع مردم را برانگیختند. شروع کرد یک بحث‌هایی برای جنگ بین مستضعفین و نجات مستضعفین در شبه جزیره راه انداخت؛ به صورتی که شما می‌بینید که سوره‌ی نساء ناگهان بحث منافقین در آن جدی می‌شود و یک شاهکار و شاه کلیدی در آن‌جا دارد، -من این‌ها را دیگر کد می‌دهم بروید ببینید.- بحث تفرقه‌ی بین خدا و رسول آن‌جا کلید می‌خورد، در جایی که کلید می‌خورد و شاه بیتش است، سوره‌ی نساء است. که می‌گویند آقا، ایشان از این بحث‌های خدایی و الهی و این‌چیزها گفت، این خوب است ولی در جایگاه رسالت و مدیریت جامعه خوب عمل نمی‌کند، این بلد نیست، این این کاره نیست. دائما آیات قرآن که «يُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ» {نساء، 57}؛ آن‌جا است که دائما آیه می‌آید که «أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ» {نساء، 5۹}، اطاعت از خدا و رسول، یعنی از همین جایگاه، چرا؟ به دلیل این‌که هنوز کنار نیامدیم که انگار ما ورزشکار میدان المپیک بودیم، نه ورزشکار فوتبال محلات مثلا.نگاه متفاوت پیامبر (ص) به امتپیغمبر یک طوری امت خودش را می‌دیدید، امت خودش را طور دیگری داشت می‌دیدید. به تعبیر امیرالمؤمنین، یکی از دردگدازی‌های حضرت این بود که می‌گفت یک تفاوت نگاه بین من و شما است. «...إِنِّی أُرِیدُکُمْ لِلَّهِ وَ أَنْتُمْ تُرِیدُونَنِی لِأَنْفُسِکُمْ...»، من شما را برای یک چیز دیگر می‌خواهم، شما من را برای خودتان می‌خواهید. این دو تا مثل دو خط موازی که از کنار هم‌دیگر رد می‌شدند، هم‌دیگر را تقاطع نمی‌دهند؛ تو برای یک چیز می‌خواهی، او برای یک چیز دیگر می‌خواهد.این‌ها فکر کرده ‌بودند که ما ورزشکار محلاتیم، پیغمبر فکر کرده ‌بود و دستور گرفته‌ بود که این‌ها ورزشکار المپیک هستند و باید مدام بازی تدارکاتی برای این‌ها جور کند و شروع به کار تدارکاتی کردن می‌کرد. جالب است! این منطق جزو منطق‌های خود اهل بیت در حفظ روحیات جهادی است‌. خلاصه، بزن بهادری این حفظ روحیات را می‌کنند. شما نگاه بکنید، طرف می‌آید به امیرالمؤمنین می‌گوید که می‌خواهم بروم کوه، یک تفریحی، یک حالی، یک استفاده‌‌ای بکنم و فلان. ائمه بیاناتشان خیلی وقت‌ها می‌دانید که کی بوده؟ وقتی شما می‌گویید ائمه این را گفتند، در زمان خلفای جور بودند. از دید آن‌ها، این‌ها خلفای جور بودند. دقت می‌فرمایید؟ می‌گوید می‌خواهم بروم کوه یک حالی بکنم و یک تفریح کنم. می‌گویند کوه چرا می‌خواهی بروی؟ حال می‌خواهی بکنی، برو جهاد. «...سياحةَ أمَّتي الجِهادُ في سبيلِ اللَّهِ»، سیاحت، می‌خواهی آفرود کنی؟ برو تانک سوار شو و برو بجنگ؛ برای چه کوه می‌روی؟ البته اگر کسی بلند شود کوه برود به این نیت که من برای انقلاب و اسلام می‌خواهم خودم خرج کنم، تنم باید بکشد. نزهت برای چی می‌روی؟ می‌خواهی آفرود کنی، برو تانک سوار شو. برای چه از این تفریحات این‌طوری می‌کنی؟ این حس و روحیه حال کردن و جوجه زدن، این حس را نمی‌خواهند ایجاد شود؛ چرا؟ من حالا بعدا عرض می‌کنم.مثال دوم از حکمرانی پیامبر: فراخوان آدم‌های خاصاصلا این سور مسبحات از سوره حج به بعد، فراخوانش فراخوان آدم‌های خاص است، جامعه دارد زمین‌گیر می‌شود، آدم ویژه‌ها را دارند فراخوان می‌کنند که آدم ویژه‌ها بیایند نظام پیغمبر را از این بحران‌ها خارج کنند. این‌جا همه نمی‌توانند؛ همه‌ی لشکر زمین‌گیر شده ‌است، لشکر زمین‌گیر شده را یک عده می‌توانند بلند کنند؛ از توده‌ی مردم توقعی نیست. یک مقطع جدی که باز دوباره همین طوری است، بعد از جریان احزاب است. این‌ها دیگر امتحان احزاب و آن حشر عظیم را پس دادند و بالاخره کولاک کردند و خدا بساط این مشرکین را جمع کرد. این‌ها آمدند یک نفس راحت بکشند که آخیش تمام شد! داستان ما با این مشرکین لااقل در یک منطقه، فعلا پرچم سفید به هم‌دیگر نشان دادیم، آن‌ها هم آن طرف رفتند. دیگر بنشینیم به جامعه‌سازی و از این‌طور چیزها، شروع کنیم به مدینه و فلان، این‌جا است که یک‌باره دستور می‌رسد. پیغمبر می‌خواهد چه کار کند؟ می‌خواهد حج کند. حج یعنی چه؟ یعنی در دل این مشرکین رفتن.این‌جا است که سوره‌ حج و آیاتش را ان‌شاءالله گذرا می‌خوانم. چنان غیظ درست کرده که آیا این هم مدیریت شد؟ بگذار مردم نفس راحت بکشند. حج با قتال و جنگ را شروع کرد، کأنّ پیغمبر مدیریت در فضای آرامش نمی‌خواهد انجام دهد، مدیریت خاصی می‌خواهد داشته باشد. چرایی‌ این را هم ان‌شاءالله بعدا می‌گویم. ممکن است در ذهن بیاید که این عاقلانه نیست، خیر، برای پیغمبر و آن دستور و آن کار عاقلانه است، با شیوه‌ی دیگری نگاه شود بله عاقلانه نیست، این عدد در مبنای دیگری خوانده شود عدد دیگری است، این برنامه با کد دیگری برای سیستم عامل دیگری است، در سیستم عامل غیر به درستی راه‌اندازی نمی‌شود و خطا می­دهد.دهد.با این مقدمه در جلسات بعد به سراغ آیات و مطالب دیگر می‌رویم، با ذکر صلوات بر محمد و آل محمد.برای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام «مکتوبات هیأت ‌الزهرا (س) دانشگاه شریف» کلیک کنید.