آشنایی با انواع آرد و کاربرد آن در آشپزی

پیش از آنکه با انواع آرد و کاربرد هر کدام آشنایی پیدا کنید، بهترهست تعریفی از آرد، این نعمت بزرگ الهی که روزانه ازآن استفاده می‌کنید اطلاعاتی داشته باشید. آرد ماده‌ای پودری مانند است که از دانه غلات و یا سایر مواد نشاسته‌ای بدست می‌آید.حالانوبت آن رسیده که بدانیم انواع آرد و تفاوت هر یک، از آنهاچیست و دقیقا چه کاربردی دارند پس با ما همراه باشید.آموزش انواع آرد انواع آردهاآرد گندم کامل (whole wheat flour) :آرد گندم کامل همان آرد سبوس‌دار است. آردهای سنگک سنتی از این نوع هستند. از آرد کامل گندم، مخصوصاً در تهیه‌ی بیسکوییت‌های سبوس‌دار یا دیجستیو که در ایران به بیسکوییت‌های ساقه طلایی معروف است استفاده می‌کنند. در تهیه‌ی این بیسکوییت‌ها از دانه و سبوس گندم در کنار هم استفاده می‌شود و بسیار مغذی می‌باشند.آرد برنجبه برنجی که تازه برداشت شده و دارای پوسته است، شلتوک گفته می‌شود. برای جدا کردن دانه‌های برنج از پوسته رویی‌شان، آن‌ها را به کارخانه‌های شالیکوبی یا برنج‌کوبی می‌برند. طی فرآیند شالیکوبی و تبدیل شلتوک به برنج سفید، برخی از دانه‌های برنج، شکسته می‌شوند که این دانه‌های شکسته را توسط الک از دانه‌های کامل جدا می‌کنند. بخشی از این دانه‌ها که زیاد خرد نشده باشند به عنوان برنج نیم‌دانه روانه بازار می‌شوند اما دانه‌هایی که بیش از اندازه شکسته و قابل ‌استفاده نباشند را برای تهیه آرد برنج مورد استفاده قرار می‌دهند. آرد برنج با آسیاب کردن این دانه‌های شکسته تولید می‌شود.کاربرد: آرد برنج در صنایع غذایی کاربرد چندانی ندارد و از آن بیشتر در ترکیب سوپ، آش، کوکو، کتلت و فرنی‌های حاضری کمک گرفته می‌شود. البته نان برنجی‌های موجود در شیرینی‌پزی‌ها هم با استفاده از آرد برنج تهیه می‌شوند.برای تهیه خانگی این آرد :برنج پاک کرده را یک شبانه روز در آب سرد بخیسانید (برنج نیم دانه استفاده کنید، زیرا نشاسته بیشتری دارد). آب برنج را خالی و برنج را در سینی پهن کنید و زیر آفتاب بگذارید تا خشک شود؛ سپس برنج را بکوبید یا آسیاب کنید. برنج آسیاب شده را از پارچه حریر یا الک بسیار ریز عبور دهید. آرد برنج تهیه شده را در ظرف در بسته یا در جای خنک نگه داری کنید. برای تردتر شدن شیرینی، می توان کمی آرد برنج به خمیر شیرینی اضافه کرد.آرد برنجآرد جوآردی که از آسیاب و الک کردن جو بدست می آید ، البته می توان از باقیمانده کارخانجات تهیه جو پوست کنده و یا بلغور جو نیز برای این منظور استفاده کرد.دانه‌های جو را پس از بوجاری در کارخانه، با آسیاب‌های فلزی استوانه‌ای تحت فشار قرار می‌دهند و آن‌ها را آسیاب و آرد می‌کنند. پس از تهیه آرد جو می‌توان سبوس آن را با استفاده از الک‌هایی مخصوص و با درصدهای مختلفی جدا کرد، یعنی آردجو را هم مانند آرد گندم می‌توان به صورت کامل تولید یا این که سبوس آن را جدا کرد.کاربرد: آرد جو را با آرد گندم مخلوط و از آن برای تولید نان در نانوایی‌های مختلف استفاده می‌کنند و نان‌های تولید شده از ترکیب آرد جو و گندم را با عنوان نان جو یا نان رژیمی به فروش می‌رسانند. گاهی برای تولید برخی از کیک‌ها و کلوچه‌ها هم درصدی آرد جو به مواد اولیه آن‌ها می‌افزایند. ناگفته نماند که آرد جو از نظر پروتئینی بسیار غنی است و به همین دلیل از جو برای خوراک دام هم استفاده می‌کنند. برای تهیه مالت به منظور تولید ماءالشعیر در صنایع غذایی هم به محصولی مانند جو نیاز است.آرد جوانه گندمآردی که شامل آندوسپرم و جوانه است و سبوس در این گونه آردها وجود ندارد.برای تهیه آرد جوانه، باید دانه جوانه‌زده را در آفتاب بگذارید تا خشک شود؛ سپس آسیاب کنید. هر چه جوانه بیشتر رشد کرده باشد، مقدار نشاسته در آرد کمتر خواهد بود.کاربرد : آرد گندم جوانه زده به نام «مالت» در بازار عرضه می‌شود. از جوانه‌های گندم، جو، برنج، ماش، عدس و لوبیا هم می‌توان آرد جوانه تهیه کرد. شما می توانید از این آرد، برای تهیه انواع کلوچه، حلوا، سمنو و سوهان استفاده کنید.آرد نخودچیبرای تهیه آرد نخودچی در منزل، نخودچی پوست گرفته و بی‌نمک را بکوبید یا آسیاب کنید؛ سپس از پارچه حریر یا الک بسیار ریز عبور دهید. این نوع آرد را در ظرف دربسته و در جای خنک نگه داری کنید.کاربرد : این آرد درتهیه شامی ها ، کوفته ها ، شیرینی پزی و …. مورد استفاده قرار میگیرد.آرد نخودچیآرد سمولیناسمولینا فرآورده‌ای است که حاصل آسیاب گندمی خاص به نام گندم دوروم میباشد. سمولینا ماده اولیه اصلی تولید ماکارونی بوده و دارای رنگدانه‌های طبیعی زرد رنگ و آنتی اکسیدان‌هایی است. دارای مقادیر فراوانی ویتامین، پروتئین، املاح و مواد مغذی مفیدی است که باعث افزایش کیفیت محصولات خمیری، که با آن تولید میگردند .آرد سمولینـا برای تولید ماکارونی استفاده می شود و به دلیل داشتن رنگدانه بتاکاروتن رنگ زرد کهربایی دارد. ذرات این آرد بـسیار درشت تـر از ذرات آرد نـول هستـند و مقدار پروتـئین آن نسبت به سایر انواع آرد بیشتر است. در نتیجه نشاستـه در مغز ذره آرد مانده و ماکارونی حین پخت به هم نمی چسبد.آرد ایرمیکدر واقع میانی ترین قسمت گندم هست که در هر ۱۰۰ تن گندم ۵ کیلو آرد ایرمیک به دست میاد ایرمیک به زبان فارسی میشه خالص ترین جوانه گندمی که هیچ سبوسی نداره و عمده ترین تفاوت ایرمیک با سمولینا همین هست که ایرمیک سبوس نداره و خالصه ولی آرد سمولینا به نسبت مشخصی سبوس دارند به همین خاطر است که ایرمیک یا همان جوانه گندم خالص برای رشد کودکان در سن رشد خیلی توصیه میشه. علت استفاده نکردن کارخانجات ماکارونی از آرد ایرمیک به صرفه نبودن اون هست چون کسی حاضر نمیشه ۲۰ هزار تومن به ۱ بسته ماکارونی ۵۰۰ گرمی بده . البته جا داره این توضیح رو اضافه کنم که اکثرا” این دو آرد رو یکی می دونن و بجای هم استفاده می کنن ولی از لحاظ علم تغذیه این تفاوت بین ایرمیک و سمولینا وجود داره .آرد ایرمیکآرد خبازی یا سبوس گرفتهآردی با حدود درجه استخراج 85 درصد قابل استفاده برای نان های لواش، تافتون و بربری است.آرد دستبخشی از آرد مورد استفاده برای تهیه نان است که برای گرد کردن چانه ها بکار می رود.آرد روشنآردی که قسمت اعظم آن از آندوسپرم گندم تشکیل شده و میزان استخراج آن حداکثر 81 درصد می باشد . این آرد که از قسمت وسیع تری از مغز دانه تهیه می شود به نام آرد ( 505 ) شناخته می شود .آرد چاودارچاودار نوعی گیاه غله ای بومی آسیای مرکزی است و در کشورهای سوریه، ارمنستان و ایران وجود دارد.دانه های چاودار شبیه دانه های گندم استاین گیاه که اغلب از آن به صورت آرد استفاده می شود.انواع متفاوتی دارد. به گزارش «ehow» آردهایی که از این غله به دست می آید عبارت است از آرد کم رنگ که اغلب سبوس آن گرفته می شود و آرد تیره که اغلب سبوس و جوانه را در خود حفظ می کند و منبع منیزیم ، مواد معدنی، اسید فولیک، تیامین و نیاسین است. آرد چاودار نسبت به آرد گندم ماده مغذی بیشتری را در خود حفظ می کند زیرا به سختی می توان سبوس و جوانه ها را از آن جدا کرد.آرد چاودارخواص:میزان بالای آب موجود در نان چاودار باعث می شود زودتر احساس سیری کنید.این گیاه عملکرد سلول های بتاراکه انسولین ترشح می کند بهبود می بخشد.و باعث واکنش بهتری می شود.هم چنین با ایجاد سیری به بیماران دیابتی کمک می کند تا غذای کمتری بخورند.منبع فیبر قابل حل است و در کاهش کلسترول مفید است.منیزیم موجود در آن فشار خون را کنترل می کند و برای سلامت قلب مفید است.مصرف حداقل ۶ وعده چاودار در هفته به زنان یائسه توصیه شده است .چاودار روند تصلب شرائین را کند می کند و مانع از تشکیل رسوب در رگ های خونی می شود.فیبر موجود در آن با چسبیدن به سموم به دفع آن ها کمک می کند.آرد ذرتبرای تهیه آرد ذرت، ابتدا دانه‌های ذرت را از خوشه آن جدا و در کارخانه تولید آرد هم آن‌ها را بوجاری می‌کنند. دانه‌های جداشده را برای بالا بردن مدت زمان ماندگاریشان، خشک می‌کنند و اگر قرار باشد از آن‌ها آردی تهیه شود، برای مدتی دانه‌ها را می‌خیسانند تا پوسته ضخیم و رویی آن‌ها کمی نرم شوند. سپس آن‌ها را با آسیاب‌های مخصوصی مالش می‌دهند تا پوسته رویی از مغز داخلیشان جدا شود. در نهایت هم مغز داخل ذرت را دوباره خشک و آسیاب می‌کنند تا آرد ذرت یکدستی را به دست آورند.کاربرد: از این آرد هم برای تولید انواع کیک، کلوچه یا شیرینی کمک گرفته می‌شود. ضمن اینکه آرد ذرت هم مانند آرد سیب‌زمینی یکی از مواد تشکیل‌دهنده برخی از سوپ‌های حاضری و اسنک‌های موجود در بازار است.آرد ذرتآرد ستارهآردی که از قسمت اعظم اندوسپرم و مقداری از پوسته تهیه شده است. آرد ستاره با درصد سبوس گیری حدود 18 درصد تولید می شود و در جهت برطرف نمودن نیازهای صنعتی از جمله نان فانتزی و انواع کیک و شیرینی به کار می رود. آرد ستاره در دو گروه مختلف جهت تهیه انواع نان های فانتزی، فرآورده های حجیم و نیمه حجیم قابل تولید است. این آردها با رنگ، پروتیین و خاکستر مناسب برای تولید محصولات متنوع مورد استفاده قرار می گیرد. محصولات تهیه شده از این آرد دارای بافتی انعطاف پذیر و اسفنجی می باشد.آرد سفید یا آرد سه صفر یا آرد نول (wheat flour)آردی که از قسمت مرکزی آندوسپرم گندم تهیه شده و درجه استخراج سبوس آن بالای 25 درصد باشد.میزان سبوس‌گیری از این آرد بسیار زیاد است. (حداقل ۲۳٪)، این آرد برای تهیه انواع محصولات قنادی مناسب است. گاهاً در کشور ما از این آرد برای تهیه ماکارونی هم استفاده می‌شود. آرد نول مورد استفاده در تولید ماکارونی دارای ذرات درشت‌تر است. آرد نول ، آرد سفید قنادی و آرد سه صفر هرسه معادل هم هستند که سبوس‌گیری این نوع آرد زیاد است و هم برای شیرینی‌جات و هم نان‌ها مناسب هستند. اما کارخانجات محدودی نوعی آرد به نام آرد ۴ صفر هم تولید می‌کنند که آردی بسیار سبک و سفید است و صرفاً برای تهیه کیک و شیرینی و حلواهای سفید کاربرد دارد که نتیجه‌ای عالی دارند ولی این نوع آرد برای تهیه نان اصلاً مناسب نیست.آرد سوخاریآردی که از آرد گندم (حداکثر 80 درصد استخراج) پس از طی مراحل مناسب تخمیر و پخت و یا از خورد کردن و الک کردن انواع نان سوخاری و سفید مانند (نان ساندویچی ، نان سفید ، نان تست ، نان همبرگر ، بروتشن و باکت) تحت شرایط بهداشتی نتیجه می شودآرد غنی شدهآردی که به آن مواد غذایی کم نیاز و ضروری، مثل، ویتامینها یا مواد معدنی افزوده باشند. در برخی کشورها، اضافه کردن این مواد مغذی به آرد سفید اجباری است.آرد فوری یا آرد آگلومره:آردی که به آسانی و بدون به هم چسبیدن وگلوله شدن، با آب سرد یا گرم مخلوط و خمیر می شود . آرد معمولی این خاصیت را ندارد . برای تهیه این آرد، ابتدا آرد معمولی را خیس می کنند تا ذرات آن به هم بچسبند و دوباره آن را خشک می کنند . ذرات اگلومره خشک شده، دارای اندازه یکنواخت و فاقد غبار و ذرات ریز بوده، به آسانی با آب یا شیر مخلوط می شوند.آرد تریتیکالهاز نظر ویژگی ها و خواص عمل آوري بین آرد گندم و چاودار قرار دارد. آرد تریتیکاله در مقایسه با آرد چاودار، حاوي نشاسته بیشتري بوده، مواد محلول آن کمتر و آمینواسیدهاي آن مورد توجه قرار دارد . آرد تریتیکاله به تنهایی جهت پخت نان مناسب نیست . علت آن به درصد بالاي صدمه دیدگی نشاسته و فعال بودن نسبی آلفا آمیلاز آن مربوط می شود. تریتیکاله بیشتر براي ته یه نان بلغور و نان هاي نازك و مسطح، همچنین محصولات اکسترود شده و غذاي دام و طیور مناسب است.آرد گندم سیاهآرد تهیه شده از گندم سیاه، که در آلمان و کشورهای اسکاندیناویی صرف تهیه خمیرهای ترش می شود. آن را با آرد گندم مخلوط نموده و بعد استفاده می کنند، چون میزان گلوتن آن بسیار پایین است. دسته ای از نان های آلمانی هم تماماً از آرد گندم سیاه تهیه می شوند. این نوع آرد در تهیه پنکیک به خصوص در امریکا استفاده می شود. در ژاپن در از آن استفاده می شود. در روسیه این آرد را به کره اضافه کرده و با آن نوعی پنکیک به soba به نام noodle تهیه نوعی درست می کنند که با خاویار مصرف می شود.آرد تیره:آردي که از تمام قسمت هاي دانه به غیر از جوانه آن تهیه می شود و جهت تهیه نان هاي تیره اروپایی و نان سنگک مناسب است. درجه استخراج این آرد تا 93 درصد نوسان دارد و سابقاً این آرد را در ایران آرد سنگی یا سنگکی 45 درصد نوسان دارد. خاکستر این آرد از 1/35 تا 1/45 درصد نوسان دارد.آرد سیب زمینیروش تولید آرد سیب‌زمینی به این صورت است که ابتدا سیب‌زمینی‌ها را پس از ورود به کارخانه به خوبی می‌شویند و آن‌ها را از هرگونه آلودگی پاک می‌کنند. سپس آن‌ها را با پوستشان کمی آب‌پز و له می‌کنند. از له کردن سیب‌زمینی‌ها، خمیر نسبتاً شلی به دست می‌آید که این خمیر را برای جدا کردن پوسته‌های سیب‌زمینی از صافی‌های مخصوصی هم می‌گذرانند. در نهایت هم خمیر سیب‌زمینی را با روش‌های مختلفی مانند اسپری دِرایر یا دِرام دِرایر خشک و سپس آن را پودر و آسیاب می‌کنند و آرد سیب‌زمینی را از آن به دست می‌آورند.کاربرد: از آرد سیب‌زمینی در تهیه فرآورده‌های غذایی مختلفی مانند انواع کوکو و کتلت‌های آماده یا سوپ‌های حاضری استفاده می‌شود.آرد سیب زمینیآرد هفت جوانهمغذی ترین نوع آرد است که از جوانه های هفت دانه خوراکی تهیه شده است. این آرد را به عنوان مکمل غذایی در تهیه فرنی و دسرها بکار می برند. این آرد را نوعی مولتی ویتامین می دانند که حاوی مقادیر بسیار زیادی آهن، کلسیم، فولیک اسید، منابع معدنی مغذی می باشد. آرد هفت جوانه را می توان در تهیه حلوا، شیرینی های مغذی و رژیمی هم بکار برد. اگرچه ممکن است این آرد مانند سایر آردهای دیگر رنگ و ساختار خوبی نداشته باشد اما بسیار مغذی بوده و با استفاده از ترکیب آرد های دیگر می توانید در تهیه خوراکی های خود از آن بهره بگیرید.آردهای قوی : قوی بودن یکی از ویژگی‌های آرد است که به نوع گندم مورد استفاده در تهیه آرد بستگی دارد. هر قدر نسبت پروتئین به کربوهیدرات در آردی بالاتر باشد آن آرد قوی‌تر خواهد بود. گاهاً در صنعت برای قوی‌تر کردن انواع آرد ها به آن‌ها گلوتن اضافه می‌شود. اما در سطح خانگی این امر ممکن نیست. آردهای قوی برای تهیه نان‌ها ، خمیرهای نازک مثل فیلو و … مناسب است. چون خمیر کشدارتر بوده و در برابر فشار وردنه و امثال آن مقاومت می‌کند. بر عکس آردهای ضعیف‌تر برای تهیه کیک و شیرینی مناسب هستند.بهترین آرد برای پخت نانبسته به نوع نان ای که می خواهید تهیه کنید انواع آرد های مختلفی برای تهیه نان پیشنهاد می شود.انواع آرد گندم از نظر مقدار گلوتن با هم تفاوت دارند. انواع آرد ی که برای تهیه نان فانتزی استفاده می شودآموزش بیشتر در کانال آپارات : www.aparat.com/amozeshishoنویسنده و گردآورنده : آموزشیشو