خشم طبیعت

آیا این همه مرگ نتیجه ی دستکاری طبیعت است؟این یکی از سوال هایی است که این روزها ممکن است با آن مواجه شویم. پس از دیدن این همه فاجعه، از زلزله و سیل گرفته تا ویروسی مرگبار که دیدنی نیست و در سکوت به کمین ما و عزیزانمان نشسته است تا جانمان را بگیرد حق هم داریم که به چنین سوالی بیاندیشیم.اما قبل از آنکه بتوانیم به این سوال پاسخ بدهیم ابتدا باید تکلیف مان را با سوالی ساده تر مشخص کنیم. سوال اولی که برایش به جواب احتیاج داریم این است که منظور از «طبیعت» چیست؟تعریفی که بسیاری از لغت نامه ها برای این کلمه ارائه می دهند شامل هر چیزی به غیر از انسان و ساخته های دست انسان می شود. اما تشخیص مرز طبیعی و غیر طبیعی بر اساس این تعریف هر روز سخت تر و سخت تر میشود. این دشواری از دو جنبه قابل بررسی است.جنبه ی اول آنکه بر اساس نظریه تکامل داروین انسان ها در طول تاریخ از موجوداتی ساده تر تکامل یافته اند و اگر در شجره نامه ی خود به درستی به سمت ریشه پیش برویم خیلی زود سر از همان جایی در می آوریم که با هر تعریفی آن را طبیعی می خوانیم. بنابراین قرار دادن خودمان -به عنوان موجوداتی که برخاسته از طبیعت و جزئی از طبیعت هستم- در مقابل طبیعت اندکی خود بزرگ بینی به نظر میرسد.از سوی دیگر اگر هر آنچه از انسان ها و تعامل های آنان تاثیر پذیرفته است را در مجموعه ی ساخته ی دست انسان قرار دهیم و از طبیعت خارج کنیم میتوان با اطمینان ادعا کرد که هم اکنون هیچ چیزی از طبیعت در سطح کره ی زمین باقی نمانده است زیرا در این مجموعه ی بسته همه چیز از یکدیگر تاثیر می پذیرد. بنابراین وضعیت فعلی جهان در عمیق ترین نقاط اقیانوس ها و مرتفع ترین نقاط کوهستان ها که در طی سالیان دراز از نحوه ی زندگی و تغییرات دست بشر به هر نحوی تاثیر پذیرفته است دیگر جزئی از طبیعت به حساب نیامده و باید در مجموعه ی غیر طبیعی (انسانی) قرار داده شود.اما با این تعریف امکان مرتبط کردن مرگی که در کمینمان نشسته است و تاثیراتی که بر طبیعت نهاده ایم از نظر منطقی وجود ندارد؛ زیرا طبق این تعریف برخورد ما با طبیعت فقط زمانی معنا پیدا میکند که حرکت و تغییر از سمت طبیعت باشد و نه از سوی انسان ها. تغییری که از سوی انسان ها صورت پذیرفته باشد هرآنچه تاثیر پذیرفته است را از حوزه ی طبیعت خارج می کند؛ بنابراین هر پاسخی که از این بخش تغییر پذیرفته بر ما وارد شود پاسخ «طبیعت» نخواهد بود.تا اینجای مطلب، برای افرادی که طبیعت را مجموعه ای مادی از هر چیز غیر انسانی می دانند پاسخ سوال منفی است؛ مگر آنکه برای طبیعت موجودیتی فرامادی و ماورائی نیز قائل شویم. بخشی که فارغ از تاثیراتی که روی آن میگذاریم همچنان هویت طبیعی خود را حفظ می کند و سپس پاسخ این تاثیرات را با مرگ می دهد.حال که تکلیف خود را با تعریف طبیعت روشن نموده ایم وقت آن رسیده است که به سوال اصلی پاسخ دهیم.آیا به راستی این همه مرگ و میر نتیجه ی دستکاری طبیعت است؟سوالی که به صورت ضمنی در درون این سوال مطرح میشود این است که آیا انسان ها قبل از دستکاری طبیعت نمی مرده اند؟زیرا فقط در صورتی می توانیم به این سوال پاسخ مثبت دهیم که زمانی انسان ها عمر جاودانه داشته اند و سپس به واسطه ی اثراتی که روی طبیعت گذاشته اند لایق مرگ و نابودی شده اند.حال آنکه بررسی و مطالعه ی تاریخ انسان ها نشان می دهد که تنها پدیده ی مشترک میان همه انسان هایی که حیات را تجربه کرده اند این است که روزی نیز بالاخره طعم مرگ را چشیده اند. هیچ انسانی تا به امروز از این قاعده مستثنا نبوده است. تجربه ی مرگ و زندگی به گونه ای در هم تنیده شده اند که حتی گاهی یکی را با کمک دیگری تعریف می کنیم؛ بنابراین مرگ انسان ها اصلا پدیده ی جدیدی نیست.و اگر چنین است که انسان ها از ابتدای تاریخ و حتی قبل از اعمال تغییر در طبیعت مرگ را تجربه می کرده اند چطور میتوان ادعا کرد که مرگشان نتیجه ی این تغییرات است؟