اسرارِ ساعت بیولوژیک بدن!

بشر از سال‌های خیلی دور به دنبال این بوده است که بتواند از ساعات بیداری‌اش نهایت استفاده را ببرد. امروزه نیز در روز‌های پر‌کار و شب‌های امتحان اکثر افراد آرزو می‌کنند کاش یک روز بیشتر از 24 ساعت بود تا به کار‌های عقب مانده برسند. اما چطور می‌توانیم از زمان موجود بیشترین استفاده را ببریم؟ تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که یکی از راه‌های بهره‌مندی بیشتر از ساعات روز، تنظیم ساعت بیولوژیکی هرفرد با برنامه روزانه وی است. در حقیقت می‌توانید با انجام یک سری کارهای خاص در دوره‌های اوج فعالیت و انرژی، مفید‌ترین استفاده را از روزتان داشته باشید.ساعت بیولوژیکی چیست؟بسیاری از موجودات از جمله انسان، حیوانات، مگس‌های میوه و حتی باکتری‌ها تحت کنترل ریتم‌های شبانه‌روزی قرار دارند. قرار گرفتن در معرض نور، هم نور طبیعی خورشید و هم نورهای مصنوعی داخلی، بر ریتم شبانه روزی موجودات تأثیر می گذارد.فواید ساعت بیولوژیکیجالب است بدانید ساعت بیولوژیکی شما میزان زیادی از عملکرد شما را کنترل می‌کند. این بسیار شبیه یک برنامه است که کارش تنظیم زمان بسیاری از عملکردهای بیولوژیکی اعم از خوابیدن تا زمان تولید مثل است. به عنوان مثال، ریتم‌های شبانه روزی چرخه‌های شبانه‌روزی خواب و بیداری را مدیریت می‌کنند و در طول روز به میزان انرژی شما در نقاط مختلف کمک می‌کنند. ممکن است در مواقعی که برنامه روزانه شما به صورت آرام پیش می‌رود، از ساعت بیولوژیکی بدن خود آگاه باشید. به عنوان مثال، افرادی که کار شیفتی می‌کنند، باید دائماً برنامه خواب خود را تنظیم کرده و طبق برنامه کاری خود پیش بروند. مسافران هم ممکن است در چرخه خواب خود اختلالاتی را تجربه کنند که منجر به احساس خواب آلودگی شود.حتماً متوجه شده‌اید که در طی روز در ساعات خاصی احساس انرژی بیشتری می‌کنید. در مواقع دیگر ممکن است احساس خستگی یا بی حوصلگی کنید. با این وجود تحقیقات نشان داده‌اند که ساعت بیولوژیکی بدن شما مسئولیتی خیلی بیشتر از چرخه خواب و بیداری شما را بر عهده دارد. هوشیاری ذهنی، گرسنگی، استرس، تغییرات خلقی، عملکرد قلب و حتی ایمنی نیز تحت تأثیر ریتم روزانه بدن یا ساعت بیولوژیکی است. با هماهنگ کردن ساعت بیولوژیکی‌تان با برنامه روزانه خود، می‌توانید بیشترین استفاده را از روز خود داشته باشید و احساس پیشرفت و انگیزه بیشتری کنید. اگر این ساعت به اندازه کافی ساماندهی نشود، به عنوان مثال اگر سیگنال‌های ساعت بیولوژیکی با فعال بودن و خوردن در طول شب نقض شود، مانند کار شیفتی، فرد نسبت به برخی بیماری‌ها مستعد‌تر خواهد بود.چرا باید برنامه‌مان را با ساعات بیولوژیکی هماهنگ کنیم؟واقعیت این است که برنامه‌های زندگی روزمره مانند مدرسه، رفت و آمد، کار و رویدادهای اجتماعی همه می‌توانند چرخه‌‌های طبیعی بدن را به هم بزنند. نحوه سازماندهی فعالیت‌‌های روزانه ما گاهی برخلاف تمایلات بدن ما است.مثلا چه کسی دوست دارد ساعت 6 صبح از تخت خواب گرم و نرمش جدا شود؟! به وضوح هیچکس! تغییر برنامه ممکن است همیشه آسان نباشد، اما فواید واضح برای این کار وجود دارد. علاوه بر استفاده بهتر از وقت خود، پیامدهای سلامتی بدن نیز در این کار وجود دارد.اختلال در ریتم شبانه روزی با طیف وسیعی از پیامدهای سلامتی منفی از جمله افسردگی و دیابت مرتبط است.تاثیرات ساعت بیولوژیکی بر فعالیت های بدن· خوابساعت بیولوژیکی شما نقش مهمی در کنترل چرخه روزانه خواب و بیداری شما دارد. البته عواملی مانند برنامه فردی، کارهای روزمره و حتی سن نیز می‌توانند در خواب نقش داشته باشند. دانستن این امر به شما کمک می‌کند تا برنامه خود را متناسب با نیازهای خواب خود تطبیق دهید.كودكان گرایش به سحر‌خیزی دارند، در حالی كه نوجوانان تمايل به خواب بيشتر دارند. با نزديك شدن افراد به بزرگسالی، چرخه خواب همچنان در حال تغییر است. سطح انرژی در اوایل ظهر افت می‌کند، که این می تواند زمان بسیار خوبی برای چرت زدن باشد. حتی اگر شما قادر به چرت زدن سریع نیستید، قطع موقتی کار شما می‌تواند مفید باشد.· غذا خوردنآیا واقعا غذا خوردن در زمان مناسب می‌تواند برای سلامتی شما بهتر باشد؟ مطالعات نشان می‌دهد که خوردن در مواقع مشخص ممکن است فوایدی برای سلامتی داشته باشد. غذا خوردن در زمان مناسب ممکن است به کنترل وزن شما هم کمک کند.طبق یک مطالعه، هنگامی که برخی موش‌ها غذاهای خود را محدود به زمان های خاص می‌کردند، از افزایش وزن بیش از حد و بیماری‌های متابولیکی محافظت می‌شدند.با کمال تعجب، تحقیقات همچنین نشان می‌دهد که هنگام غذا خوردن حتی می‌توانید در تنظیم مجدد ساعت بیولوژیکی خود نقش داشته باشید. این تحقیق همچنین حاکی از آن است که اگر می‌خواهید کارهای روزانه خود را با یک برنامه جدید تنظیم کنید (مانند مسافرت یا تغییرات شیفت کاری)، تغییر برنامه غذایی شما می‌تواند به تنظیم مجدد ساعت بدنتان کمک کند تا بهتر بتوانید با زندگی جدید خود همسو شوید.· ورزش کردنبه نظر می‌رسد بیشترین نتیجه را از تمریناتی که در زمان عصر انجام می‌دهید، بگیرید. در این ساعات افراد تمایل به انجام بهترین عملکرد خود دارند و کمترین میزان آسیب بدنی در بین ساعت 3 تا 6 بعد از ظهر انجام می‌گیرد.عصر هنگام غروب آفتاب، ممکن است بهترین زمان برای یوگا و سایر تمریناتی باشد که به انعطاف پذیری نیاز دارند. این امر به این دلیل است که بدن در آرامش و کمتر در معرض آسیب قرار دارد.· فكر كردناگر گاهی نمی‌توانید برخی مسائل مهم را حل کنید، اما در ساعات دیگر به راحتی قادر به حل آن هستید، بهتر است بدانید این اتفاق چندان هم عجیب نیست! دانستن این واقعیت برای دانشجویان و دانش آموزان اهمیت ویژه‌ای دارد. قدرت تفکر شما احتمالاً در صبح در بهترین حالت خود قرار دارد. شاید به خاطر همین است که کلاس های 8 صبح شکل گرفته‌اند!مطالعات نشان می‌دهد که توانایی‌های شناختی در ساعات اواخر صبح به اوج خود می‌رسد. پس بهتر است قبل از ناهار فعالیت های تمرکزی و ذهنی را انجام دهید. کارشناسان همچنین پیشنهاد می‌کنند که میزان هوشیاری و توجه بعد از وعده‌های غذایی کاهش می‌یابد.به همین دلیل ممکن است در جلسات کاری بعد از وعده‌های غذایی یا در کلاس های بعد از ظهر، حس کنید تمرکزتان پایین آمده است. معمولا تمرکز بین ساعات 12 تا 4 ظهر روند نزولی دارد، که این واقعیت می‌تواند توضیح دهد چرا بسیاری از مردم احساس می‌کنند در ذاین ساعات به مواد انرژی‌زا نیاز دارند.یک نکته جالب!اگر بر روی یک کار خلاقانه کار می‌کنید، بهتر است صبر کنید تا کمی احساس خستگی کنید. در مطالعه‌ای که به بررسی چگونگی تأثیر زمان بر حل مسئله پرداخته است، محققان دریافتند که افراد وقتی خسته هستند، تمایل دارند بهترین افکار خلاقانه خود را ارائه دهند. از آنجا که ذهن وقتی خسته شده است، تمایل بیشتری به شیطنت دارد، به نظر می‌رسد که این امر باعث می شود افراد به شیوه‌های جدید و ابتکاری‌تر فکر کنند.چگونه ساعت بیولوژیکی مان را تنظیم کنیم؟خب این مسئله یک جواب ندارد چون ساعت بیولوژیکی همه افراد به یک روش یکسان کار نمی‌کند. برخی افراد تمایل دارند اوج انرژی را در روز تجربه کنند، در حالی که برخی دیگر در ساعات بعدی فعال‌تر هستند. اما بد‌ترین حالت این است که به لطف مطالبات زندگی روزمره هر شخص، ساعت بیولوژیکی بدن و برنامه زمانی هر شخص متفاوت باشد.اگر برنامه روزانه شما با ساعت بیولوژیکی شما همگام نباشد، چه کاری می توانید انجام دهید؟ به عنوان مثال با بیدار شدن زود هنگام ممکن است بهترین انرژی خود را در ساعات اولیه صبح بسوزانید و در هنگام بعد از ظهر احساس خستگی کنید. پس چه کنیم؟!در اینجا چند نکته برای تنظیم یک برنامه روزانه پربارتر برا اساس ساعت بیولوژیکی آورده شده است:برنامه خواب را تنظیم کنید.ساعت کوکی خود را تنظیم کنید و هر شب در همان ساعت به رختخواب بروید. هنگامی هم که زنگ هشدار ساعت شما به صدا در‌آمد، بر سر ساعت نگون‌بخت نکوبید و بیدار شوید! به خودتان وقت بدهید.عادت کردن به یک برنامه جدید ممکن است مدتی طول بکشد، اما تا زمانی که تبدیل به عادت شود، ممارست به انجام آن کنید. به سطح انرژی خود توجه کنید.سعی کنید فعالیت‌های خاص را در اطرافتان، بر اساس سطح اوج انرژی خود مرتب کنید. همه افراد یکسان نیستند، بنابراین ممکن است سطح انرژی شما به برنامه‌ای متفاوت نیازمند باشد.برنامه خاص خود را بچینید.اگر تمایل دارید صبح‌ها هوشیارتر باشید، سعی کنید فعالیت‌های خواستار تمرکز را در آن موقع قرار دهید. تغییر برنامه روزانه برای مطابقت بهتر با ریتم روزانه شما می تواند مدتی طول بکشد، اما در نهایت می‌تواند منجر به این شود که شما از 24 ساعت شبانه روزتان نهایت استفاده را ببرید.برای خواندن مطالب بیشتر در حوزه مهارت‌های نرم، مجله آنلاین راهرو را دنبال کنید.تولید محتوا برای راهرو توسط نویسندگان نویسش انجام می‌شود.