بازار کار مهندسی برق هنوز هم پررونق است؟

حداقل تا چند سال قبل، سراغ رتبه‌های یک تا ده کنکور ریاضی را که می‌گرفتید؛ همه در رشته مهندسی برق دانشگاه شریف درس می‌خواندند. در سال‌های اخیر اگرچه رشته‌های دیگر هم جای خود را در بین نخبه‌ها و رشته‌های برتر باز کرده‌اند؛ اما هنوز هم رشته مهندسی برق جایگاه ویژه‌ای دارد.اما چرا مهندسی برق بین افراد نخبه تا این حد از محبوبیت برخوردار است؟ ریشه این علاقه به سالها قبل برمی‌گردد؛ زمانی که وسایل و علوم سنتی در حال گذر به دوران مدرن بودند و الکترونیک نقش شایانی در این تغییرات ایفا می‌کرد. با راه‌اندازی خطوط تلفن، گرایش مخابرات هم به یکی از علوم بسیار پر کاربرد تبدیل شده است. اما حالا که دنیای آنالوگ به سمت دنیای دیجیتال تغییر مسیر داده؛ باز هم مهندسی برق و گرایش‌های مختلف آن به اندازه سابق در بازار کار محبوب هستند؟مهندس برق در شرکت‌ها چه کار می‌کند؟سازمان‌ها و مجموعه‌هایی که به دنبال جذب مهندس برق هستند؛ معمولا در حوزه صنعت یا خدمات فعالیت می‌کنند. این سازمان‌های دولتی یا خصوصی، بسته به نوع فعالیت انتظار دارند مهندس برق سیستم‌ها و ابزارهای الکتریکی و الکترونیکی را طراحی و تولید کند.متخصصین این حوزه، مدارها و سیستم‌های الکتریکی و الکترونیکی را در سازه‌های بزرگ و کوچک، طراحی می‌کنند. به طور کلی مشاغل مختلف این حوزه کارهای متنوعی انجام می‌دهند که به گرایش آنها بستگی دارد. اما اگر قرار باشد نگاه کلی‌تری به وظایف این شغل و گرایش‌های مختلف آن داشته باشیم؛ می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:طراحی، توسعه، تست و مدیریت ابزارهای الکترونیکطراحی و تولید روش‌های جدید برای بهبود یا طراحی محصولات به کمک ابزارها و سیستم‌های الکتریکیتوسعه استانداردها برای سیستم‌ها و روش‌های الکتریکی و الکترونیکیتجزیه و تحلیل نیازهای مشتری و تعیین ظرفیت و هزینه برای تهیه یک سیستم ارزیابی و توسعه سیستم‌هامهندس برق همان استادکار برق‌کشی ساختمان است؟یکی از مشکلات همیشگی مهندسان برق همین است که در بسیاری از مواقع تصور می‌کنند کار مهندس برق همان سیم‌کشی ساختمان است! اگر فقط نگاهی به دروس تخصصی این رشته بسار سخت بیاندازید؛ متوجه می‌شوید که لزوما مهندسان برق با سیم‌کشی ساختمان‌ها سر و کار ندارند؛ اگرچه «طراح روشنایی» یکی از مشاغل برای مهندسان برق شاغل در این رشته است.به طور کلی می‌توان گفت که وظیفه‌ی یک متخصص در این حوزه، در پروژه‌های ساخت‌وساز، طراحی تأسیسات ولتاژ بالا مثل سیستم‌های سیم‌کشی و سیستم‌های روشنایی است. معمولا نقش یک متخصص برق در پروژ‌های ساخت‌وساز، بازرسی مکان پروژه و مدیریت طراحی و ساخت سیستم‌های الکتریکی است. هدف از این کار، اطمینان از تطابق این سیستم‌ها با کدهای موجود است.مشاغل مختلف برای استخدام مهندس برق ساختمان و زیرساخت‌ها عبارتند از:· نقشه‌کش برق: نقشه‌کش‌ها، نقشه‌های فنی سیستم‌های سیم‌کشی ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها را تهیه می‌کنند. این نقشه‌کش‌ها، علاوه بر کار در پروژه‌های ساخت‌وساز ساختمان‌ها، در پروژه‌های ساخت خطوط انتقال نیرو و حتی در نیروگاه‌‌ها نیز مشغول به کار می‌شوند. این متخصصان، با معماران و مهندسان دیگر همکاری می‌کنند. اکثر این مهندسین با نرم‌افزار اتوکد الکتریکال کار می‌کنند.· طراح روشنایی: طراحان روشنایی، روی سیستم‌های روشنایی ساختمان‌ها کار می‌کنند و نقشه‌های سیستم‌های روشنایی را طراحی می‌نمایند. طراحان روشنایی با طراحان داخلی، مهندسین ساختمان، متخصصان برق و معماران، همکاری دارند. طراحی روشنایی در ساخت ساختمان‌های مسکونی، تجاری یا حتی صنعتی کاربرد دارد.آیا دوران اوج مهندسی برق به پایان رسیده؟خیر! همین حالا اگر در سایت جاب ویژن به دنبال آگهی استخدام مهندس برق الکترونیک بگردید؛ با تعداد بسیاری آگهی شغلی مواجه خواهید شد. حتی در دنیا هم تعداد موقعیت‌های شغلی رشته مهندسی برق با رشد قابل قبولی روبرو خواهد بود. در آمریکا، رشد فرصت‌های شغلی برای مهندسان برق، ۳%و متنتاسب با میانگین رشد در سایر رشته‌هاست. البته این نرخ در کشورهای مختلف بر اساس نرخ تولید و توسعه و حوزه‌های کاری تغییر می‌کند.به طور مثال، احتمالا برای موقعیت شغلی مشاوره در زمینه طراحی، تولید و نظارت؛ تقاضای بیشتری نسبت به سایر موقعیت‌ها وجود خواهد داشت. همچنین از آنجا که ثبت شرکت‌های خدماتی و علمی و فنی بیشترین رشد را داشته، احتمالا آگهی‌های جذب مهندس برق در این شرکت‌ها را بیشتر خواهیم دید.در این رشته چه گرایش‌هایی وجود دارد؟· مهندسی برق- الکترونیک· مهندسی برق- مخابرات· مهندسی برق- قدرت· مهندسی برق- کنترلبرای هر کدام از این گرایش‌ها، آگهی‌های شغلی متفاوتی وجود دارد که وظایف و مسئولیت‌های مختلفی هم دارند. در سایت جاب ویژن برای هر کدام از این گرایش‌ها تعداد زیادی فرصت شغلی درج شده است و می‌توانید برای آنها رزومه ارسال کنید.البته بازار کار مهندسان برق تنها به این چند گرایش محدود نمی‌شود؛ درباره کارهایی که معمولا مهندسان برق در بازار کار انجام می‌دهند؛ در بخش بعدی به تفصیل صحبت خواهیم کرد.معمولا مهندسان برق چه کارهایی انجام می‌دهند؟شاخه‌ی الکترونیک، شامل مطالعه و استفاده از الکترونیک، الکتریسیته و الکترومغناطیس می‌باشد. متخصصان الکترونیک، محاسبات دقیقی را برای ساخت و نصب قطعات الکترونیکی انجام می‌دهند. این مهندسین،‌ روش‌های جدیدی برای استفاده از نیروی الکتریسیته برای توسعه یا بهبود محصولات الکترونیکی پیدا می‌کنند، نیازهای مشتریان را تحلیل می‌نمایند و الزامات، ظرفیت و هزینه‌ی پروژه‌های ساخت دستگاه‌های الکترونیکی را ارزیابی می‌کنند. یکی دیگر از کارهای تکنسین‌های الکترونیک، تست کردن قطعات و دستگاه‌های الکترونیکی است.اگر مجموعه‌ای از سیستم‌ها و محصولات الکتریکی یا الکترونیکی استفاده می‌کند؛ قطعا به استخدام مهندس برق نیاز دارد. بنابراین شما می‌توانید در بسیاری از شرکت‌ها در زمینه‌های علوم فیزیکی، مهندسی، خودرو، هواپیما و… مشغول به کار شوید. نیروگاه‌های تولید برق هم اکثرا موقعیت‌های شغلی زیادی برای جذب مهندس برق دارند.سایر فرصت‌های شغلی که در سایت جاب ویژن برای مهندسان برق منتشر می‌شود؛ در حوزه‌های هوافضا، مهندسی ساختمان و سازه (که درباره آن صحبت شد)، طراحی و ساخت سخت‌افزارها و … قرار دارد.حتی اگر به کار در حوزه پزشکی علاقه‌مند هستید؛ این امکان را دارید که برای همکاری با شرکت‌های ساخت و تولید تجهیزات پزشکی درخواست بفرستید؛ چرا که بسیاری از این تجهیزات با سیستم‌های الکتریکی کار می‌کنند.البته اگر دوست دارید در سازمان‌ها و ارگان‌های دولتی یا نیمه دولتی جذب شوید هم فرصت‌های شغلی بسیار زیادی وجود دارد که می‌توانید آنها را در سایت جاب ویژن ببینید. همکاری صنایع مخابراتی و تلکام، شرکت‌های خودرو‌سازی (به منظور طراحی سیستم الکتریکی خودروها) و صنایع نظامی و هواپیمایی (برای طراحی و تولید تجهیزات راداری و ناوبری) بخشی از این مشاغل دولتی هستند که معمولا آگهی‌های شغلی زیادی برای استخدام دولتی مهندس برق منتشر می‌کنند.کوچ مهندسان برق به سمت کامپیوتر شروع شده؟اگر به اطرافتان نگاه کنید؛ احتمالا بسیاری از مهندسان برق را می‌بینید که تصمیم گرفته‌اند کار خود را در زمینه برنامه نویسی و کار با کامپیوتر و فضای دیجیتال ادامه دهند. البته برخی از گرایش‌های این رشته ارتباط تنگاتنگی با مهندسی کامپیوتر دارد. به طور مثال طراحی میکروکنترلر را می‌توان یکی از بخش‌های میان رشته‌ای بین کامپیوتر وبرق دانست.میکروکنترلر، یک ریز-کامپیوتر است که عملکرد سیستم‌های نهان در دستگاه‌هایی مثل چیلرها، لوازم خانگی و … را کنترل می‌کند. طراحان میکروکنترلر، این ریز-کامپیوترها را طراحی کرده، می‌سازند و برنامه‌نویسی می‌کنند.همچنین کسانی که در زمینه‌ی الکترونیک تخصص دارند می‌توانند به طراحی و ساخت سیستم‌های سخت‌افزاری کامپیوتری مشغول شوند. مهندسین سخت‌افزار، سیستم‌ها و قطعات کامپیوتری مثل مدارها، پردازنده‌ها، روترها، حافظه‌های کامپیوتری و … را طراحی کرده و توسعه می‌دهند. بخش زیادی از کار طراحی سخت‌افزار، به صورت تحقیق و توسعه است. البته رشد این شغل بسیار کند است و انتظار می‌رود که از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۲۹، تنها دو درصد رشد داشته باشد.تغییر رشته و مهندسی برق؛ این قصه سر دراز دارد!تنها رشته کامپیوتر نیست که مقصد مهندسان برق می‌شود. برخی از فارغ التحصیلان این رشته، بعدا جذب کار فروش می‌شوند! تکنسین‌های الکترونیک می‌توانند به عنوان مهندس فروش دستگاه‌های الکترونیکی پیچیده و علمی مشغول به کار شوند. این تکنسین‌ها باید دانش بالایی در رابطه با قطعات الکترونیکی و عملکردهای آن‌ها داشته باشند و نحوه‌ی عملکرد دستگاه‌های الکترونیکی را بدانند. انتظار می‌رود که بازار کار این شغل، از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۹، تا شش درصد رشد داشته باشد. در حال حاضر نیز تعداد آگهی‌های استخدام مهندس فروش خیلی زیاد است.کار کردن در صدا و سیما، حوزه‌های مهندسی پزشکی، ارتش و صنایع دفاعی یا حتی هواپیمایی‌ها، از جمله مشاغلی است که مهندسان برق در آنها مشغول به کار می‌شوند.کار کردن در این رشته چه مزیت‌هایی دارد؟اگرچه رشته‌هایی مثل برنامه نویسی یا مهندسی صنایع محبوبیت بیشتری در بازار کار دارند؛ ولی هنوز هم تب و تاب مهندسی برق فروننشسته. دلیل این اتفاق را می‌توان در پرستیژ کاری این رشته و مزایای زیاد آن از جمله امکان دورکاری و کار به صورت پروژه‌ای، سفرهای کاری و... دانست. البته مهم‌ترین عیب استخدام شدن به‌عنوان مهندس برق، خطراتی است که شما را در محل کار تهدید می‌کنند. اگر در نیروگاه مشغول باشید؛ اجتناب از خطرات کار با فشار متوسط و قوی امکان ناپذیر است. گرچه لزوما تمامی مشاغل مرتبط با مهندسی برق خطرناک نیستند. مثلا شغل‌هایی در زمینه صنعت مخابرات یا سخت‌افزارها معمولا اداری هستند و خطری ندارند. اما اگر به کار در نیروگاه‌ها یا صنایع نظامی علاقه‌مندید؛ حتما این نکته را در نظر بگیرید.مهندسان برق، به آسانی امریه می‌شوندهمین یک مزیت برای بسیاری از آقایان کافی است تا این رشته را انتخاب کنند! همان‌طور که اشاره شد؛ سازمان‌های دولتی و مخصوصا صنایع نظامی، نیاز مبرمی به استخدام مهندس برق دارند که به شما این امکان را می‌دهد دوران سربازی خود را در این مجموعه‌ها و در طول مدتی که کار می‌کنید بگذرانید. البته از آنجا که تقاضا برای امریه شدن بسیار زیاد است؛ باید روی رزومه و توانایی‌های خود کار کنید تا برای امریه انتخاب شوید.کار آزاد و مهندسان برقاکثر فارغ‌التحصیلان برق برای یک سازمان کار می‌کنند. با این حال، مشاغل آزاد در بازار کار برای مهندسی برق چندان هم کم نیست. مهندسینی که با برنامه‌نویسی آشنایی دارند، می‌توانند به صورت فریلنسینگ یا پروژه‌ای کار کنند. نقشه‌کش‌ها و طراحان روشنایی نیز معمولا به صورت پروژه‌های با شرکت‌های ساخت‌وساز همکاری داشته و به همین علت درآمد نسبتا بالایی دارند. به علاوه، تکنسین‌های الکترونیک می‌توانند یک کسب‌وکار تعمیراتی برای خود راه بیاندازند. در مقابل، کار آزاد برای مهندس برق مخابرات، شبکه، خوردرو، کنترل، الکتریسیته‌ی صنعتی و تحقیق و توسعه، متخصص هوافضا، مهندسین پزشکی، مهندسین کنترل، طراحان میکروکنترلر، مهندسین فروش و … تقریبا وجود ندارد و این افراد مجبور هستند در استخدام یک سازمان در بیایند.اما چطور در این شغل پیشرفت کنیم؟در قدم اول باید از همان دوران دانشجویی روی مهارت‌هایی مانند تسلط بر نرم‌افزارها (مخصوصا متلب و C) کار کنید. یکی دیگر از مواردی که می‌تواند بعدها در گزینش شما تاثیرگذار باشد؛ کارآموزی‌ها و شرکت در دوره‌های عملی است. در مطلبی که با عنوان راهنمای جامع استخدام مهندسان برقنوشته شده، به تفصیل درباره نرم‌افزارهای مورد نیاز برای مهندسان برق صحبت شده است.اما معمولا استخدام مهندس برق بدون سابقه کار کمتر اتفاق می‌افتد؛ بنابراین بهتر است از همان زمان تحصیل به بخش «ارتباط با صنعت» دانشگاه مراجعه کنید و دوره‌های کارآموزی بدون حقوق را بگذرانید.اگر هم فارغ‌التحصیل شده‌اید و در جستجوی فرصتی برای استخدام مهندس برق بدون سابقه کار می‌گردید؛ بهتر است ابتدا از کار با عنوان تکنسین شروع کنید. احتمالا ترجیح می‌دهید به‌عنوان مهندس برق و طراح کارتان را شروع کنید؛ اما کارفرماها به تجربه کار عملی شما اهمیت زیادی می‌دهند و تجربه کاری در موقعیت تکنسین، شانس شما را برای یافتن شغل ایده‌آلتان بسیار بالاتر خواهد برد.بعد از اینکه سابقه کاری کسب کردید و در کار با نرم‌افزارهای مرتبط خبره شدید؛ می‌توانید در موقعیت‌های بهتری به دنبال شغل مورد نظرتان بگردید. به غیر از مشاغل دولتی که درباره آنها صحبت کردیم؛ کار در صنعت انرژی‌های نو مثل نیروگاه‌های خورشیدی یا ساخت اجزاء نیمه هادی هم به دلیل رشد سریع فناوری‌های مربوطه و نوآوری‌های ایجاد شده در آنها، از چشم‌انداز شغلی خوبی برخوردار است.بر اساس داده‌های موجود به نظر می‌رسد مشاغل حوزه مهندسی برق، به دلیل رشد علم و اختراعات جدید در حال دگرگونی و تغییر هستند. اگر ترجیح می‌دهید به جای کار مستقیم در صنعت، به پژوهش در این زمینه بپردازید و راهکارهایی برای توسعه و بهینه‌سازی سیستم‌ها و روش‌های رایج پیدا کنید؛ می‌توانید در آزمایشگاه ها، دانشگاه‌ها و پژوهشکده‌ها به تیم‌های تحقیقاتی بپیوندید. البته معمولا برای جذب در این موقعیت‌های شغلی باید تحصیلات تکمیلی (ارشد یا دکترا) داشته باشید.مسیر شغلی دیگری که بعد از طی نمودن مراحل بالا برای شما باز می‌شود؛ مشاوره است. انتخاب شغل مشاوره هم درآمد خوبی دارد و هم امکان کار کردن در ساعات دلخواه را برای شما فراهم می‌کند. تقاضا برای جذب مشاور در حوزه مهندسی برق هم روز به روز بیشتر می‌شود و دست شما را برای انتخاب شرکت و سازمان مورد نظر باز می‌گذارد.