نخل و دریا

بش گفتم: بیخیال من شو. من نه سنم به اون دوران قد میده نه تاحالا درموردش نوشتم. باور کن بلد نیستم. با لهجه جنوبی و دوست داشتنیش گفت : تو چیکار به ایی کارا داری؟ دختر که هستی. خوب میدانی دوری یعنی چه. خوزستانی هم هستی. گفتم: آره ولی نه اونجا که تو... گفت: تو کارت نباشه. مو تعریف می کُنُم تو فقط بنویس. گفتم: اگه بنویسم دست از سرم بر میداری؟ گفت : ها، قول میدُم. چشمکی زد و گفت : قول زِنونه...Sama ظهر بود. خورشید وسط آسمان مثل گلوله‌ای بزرگ و آتشین می‌تابید. هوای شرجی نفسم را بند آورده بود. وسط نخلستان، زیر سایه‌ی نخلی نشستُم تا نفسی تازه کُنُم. هوا گرم بود و از آسمان آتش می‌بارید. نخلستان جای غریبی بود ولی در عین حال حس آشنایی داشت. بوی گذشته‌ها را می‌داد. بوی باروت، بوی خاک.نخل‌ها تا آسمان قد کشیده بودند و بعضی از آنها خرما گرفته بودند. قدِ بلندی داشتی، با موهایی خرمایی و پوستی سبزه. کاکام به شوخی بهت می‌گفت: اگه کمی دیگه قد بکشی از نخل‌های نخلستون هم بلندتر میشی. یادته؟ شبی که مرا از آقاجانم خواستگاری کردی، گفت:« عقد پسرعمو و دخترعمو رو توی آسمونا بستن. ولی از سمای من مثل چشمات مراقبت کن. یکی یکدانه دخترمه دیگه....» یک هفته بعد عقد کردیم. دست‌هایم را حنا بسته بودم. مادرت چشم‌هایم را سرمه کشید. گفتی:« سما جنگ که تموم شد جشن عروسی بزرگی برات می‌گیروم.»یک روز به خانه‌مان آمدی. هنوز حالت چشماتِ به یاد دارُم. گفتی:« جنگ به این زودیا تموم نمیشه. عراقیا دارن جِلو میان. هر روز از خط ده تا ده تا شهید میارن...» بغض توی گلوت نگذاشت حرفت را ادامه دهی.چند روز بعد خانه‌ای نقلی نزدیک نخلستان اجاره کردی. جهازُم زیاد نبود ولی خانه را پر کرد.یک شب که از مسجد جامع آمدی خانه و سر سفره شام نشستی، قلیه ماهی پخته بودُم. قلیه خیلی دوست داشتی. ولی آن شب انگار اشتها نداشتی. توی فکر بودی. گفتی :«بعثی ها میخوان کل خوزستانه بگیرن شایدم کل ایران. به هیچ کس رحم نمیکنن. نه به بچه و پیرمرد، نه به زن و ناموس...» دو کلمه آخر بدجور خلقت را تنگ کرد. از عصبانیت سرخ شده بودی. گفتی:«سما، منم باید برُم. اگه بگی نرو، نمیرُم. ولی ازت خواهش می‌کُنُم..» روح بی‌قرارت را از توی چشم‌های میشی‌ات می دیدُم.روز اعزام سربند «یا زهرا» را دستم دادی. گفتی:« دوست دارُم تو برام ببندیش.» سربندت را گره زدُم و پیشانی‌ات را بوسیدُم. تو هم سر خم کردی و گونه‌ام را بوسیدی. گفتی:«بعثیا که هلاک شدن، خاکمونو که پس گرفتیم، برمیگردُم پیشت سما. با هم میریم مشهد پابوس امام رضا. کاکات هم باید با ما بیاد. آخه خیلی به گردن ما حق داره. سما، بچه مون اگه پسر بود اسمشو میذاریم حسین. اگه دختر بود، دریا. »نخل های بی سرشاخه خشکی روی زمین افتاده بود. با کمک چوب از زمین بلند شدم و راه خروجی نخلستان را به سمت شط پیش گرفتم. هوا آنقدر گرم بود که حتی پرنده‌ها هم در آسمان پرواز نمی‌کردند. تن تبدار زمین از شدت گرما ترک بسته بود. کمی آن طرف‌تر در انتهای نخلستان چند نخل از زمان جنگ باقی مانده بود. سرهایشان از برخورد توپ و ترکش‌ها سوخته و فقط تنه آنها مانده بود.لب شط هوا شرجی تر شد ولی کمی از دمای هوا کاسته شده بود. مرغ‌های ماهیخوار درون آب شیرجه می‌رفتند و ماهی می‌گرفتند. کمی دورتر تصویر مبهم یک لنج به چشم میخورد. چشمهایم دیگر مثل قبل سو نداشتند.بچه که بودی با پسربچه‌های دیگر توی شط شنا می‌کردی. توی آب شیرجه می‌زدی و برایم سنگ‌های رنگی و صدف جمع می‌کردی. بزرگ‌تر که شدیم، یک دفعه قدت بلند شد. استخوان ترکاندی، سینه و بازوهایت ستبر شدند. چشمان نافذ و چهره‌ی آفتاب‎‌سوخته‌ات ابهتی مردانه داشت. زن‌های فامیل می گفتند دوست دارند تو دامادشان بشوی ولی مادرت می گفت: « همه‌تان می‌دانید که فقط سما عروس پسرُم میشه.» آن وقت قلبِ پانزده ساله‌ام تندتر می‌زد و گونه هایم گل می‌انداخت.روی تخته سنگی نشستُم. حالا دیگر لنج ماهیگیرها داشت به ساحل نزدیک می‌شد.دیپلمت را که گرفتی، با کاکام رفتی سر لنج ماهیگیری‌اش. کاکام می‌گفت:« پسر تیز و فرزیه. مثل ماهی شنا می‌کنه. از اون بهتر شناگر توی شهر پیدا نمیشه.»سه ماه از روز اعزامت گذشته بود و هنوز برنگشته بودی. کاکام می‌گفت هم رزم‌هایت گفتند غواص شدی. گفتند که فرمانده‌ات خیلی دوستت دارد. دلم برایت تنگ شده بود. نمیخواستُم بی‌قراری نشان بدُهُم. بین دخترهای شهر افتخار می‌کردُم که مردِ مو رفته جنگ، مردِ مو غواص شده و دارد با دشمن بعثی می‌جنگد.خورشید هنوز در آسمان شعله ور بود. نزدیک رفتم و پاهایم را توی آب گذاشتم، خنک بود. موج‌های خسته خود را به ساحل می‌رساندند و محو می‌شدند.روزی که احمد برادر مرتضی یعنی هم‌رزمت توی خط آن خبر را آورد، من توی حیاط بودم. کاکام با صدای نجوامانندی گفت:« کسی فعلا به سما چیزی نگه. بار شیشه داره، براش خوب نیست.» ولی من شنیده بودم. تمامش را.نُه ماهه باردار بودُم. احمد گفته بود یک شب قبل از عملیات برای شناسایی به غواصی رفتی و دیگر خبری ازت نشده است. پهلوهایم تیر کشید. درد زایمان سراغم آمده بود. مادرت فریاد کشید:«یکی قابله رو خبر کنه. بچه داره به دنیا میاد...»نامش را دریا گذاشتُم. چشمهایش به تو رفته بود. می‌گویند دخترها بیشتر به پدرشان شبیه می‌شوند. اما تو نبودی تا در گوش دریای کوچکمان اذان بخوانی. کاکام به جای تو در گوشش اذان خواند.خورشید حالا کمی پایین آمده بود و از شدت شرجی و گرما کاسته شده بود. تک و توک بین شن‌های احل صدف پیدا میشد. راستی هنوز گردنبندی را که وقتی بچه بودیم با صدف برایم درست کردی، دارُم.هشت سال گذشت و جنگ تمام شد. نامت توی لیست اُسرای جنگ نبود. مادرت اصرار داشت که دیگر منتظرت نمانم و شوهر کنم. می‌گفت:« پسر مو دیگه رفته. ولی سما تو هنوز جوونی. باید شوهر کنی و زندگیتو بسازی» می‌دانُم که تو بهتر از هرکسی می‌دانی که عشق تو با شیر مادر در وجودُم آمده و فقط با روح از بدنُم خارج میشود.. خیال بازگشت تو امیدی بود که مرا زنده نگه میداشت و امید دیگرم به دریای کوچکمان بود.اواخر مرداد 1369 هوا گرم و خرما پزان بود. اولین گروه اسرا از عراق به ایران برگشته بودند. یکی از رزمنده‌ها که تازه آزاد شده بود به کاکام گفت که او هم مثل تو غواص بوده و تو را می‌شناخته. گفت هردو باهم به شناسایی رفتید. ولی آن شب عملیات لو رفته بود. عراقی‌ها آب را به آتش بستند. گفت دیده که تیر به گلویت خورده و شاهرگت را زده بود. می گفت:«تمام شط از خون غواص‌ها سرخ شده بود.»خورشید داشت غروب می‌کرد. رنگ آسمان قرمز شده بود و تصویرش در آب می‌افتاد و شط را سرخ نشان می‌داد. نسیم خنکی از روی شط می‌وزید و صورتم را نوازش می‌کرد.شب اول محرم بود و دسته‌های عزاداری کم کم بیرون می‌آمدند. از دور صدای سنج و دمام می‌آمد. کسی با سوز در سُرنا می‌دمید. صدای نوحه می آمد: «ای اهل حرم، میر و علمدار نیامد، سقای حسین سید و سالار نیامد...»شط کارون با موج‌هایی خسته به سمت افق می‌خروشید. در چهره‌اش سایه‌ی رنجی قدیمی آشکار بود. شاید کارون می‌رفت تا سر به دامن دریا بگذارد و برای همیشه در آن آرام بگیرد.وقتی نوشتنم تموم شد، دیگه صدای سما رو توی ذهنم نمی شنیدم. شاید به خوابی عمیق فرو رفته، جایی کنار شط یا توی نخلستان....{در دل چگونه یاد تو می میردیاد تو یاد عشق نخستین است}«فروغ فرخزاد»