مدل کسب و کاری بلاکچین (blockchain)

بلاکچین چیست؟تئوری های اولیه و ایده اصلی فناوری بلاکچین اواخر دهه 1980 و اوایل دهه 1990 و توسط دو دانشمند آمریکایی به نام “اسکات استورنتا” و “استوارت هابر” پدیدار شد. بیت‎کوین به عنوان اولین کاربرد این فناوری در سال 2008 توسط ساتوشی ناکاموتو (هویت این فرد تاکنون ناشناخته مانده است) ارائه شد.با وجود تعاریف مختلف به طور کلی بلاک چین را می توان یک دفتر اطلاعاتی توزیع شده، در نظر گرفت. نبوغ بلاکچین عدم نیاز به واسطه مرکزی است. در واقع شبکه متعلق به هیچ فرد یا سازمانی نیست و اطلاعات در دسترس همه اعضا شبکه خواهد بود.علاوه بر این بلاکچین «تغییرناپذیر» یا به‌طور عام غیرقابل برگشت بوده و هر رکوردی که یکبار ساخته شود، تا پایان عمر شبکه به‌طور دائم قابل شناسایی و ردیابی است. بلاکچین در حقیقت یک سیستم ثبت اطلاعات و گزارش است که تفاوت آن با دیگر سیستم‌ها این است که اطلاعات ذخیره شده روی آن میان همه اعضای سیستم به اشتراک گذاشته می‌شود. به کمک استفاده از رمزنگاری و توزیع داده‌ها، امکان هک، حذف و یا دستکاری اطلاعات ثبت شده در این سیستم به صفر می‌رسد.برای درک بهتر این موضوع فرض کنید یک برگه را در مکانی خاص قرار می‌دهیم و مردم با تلفن‌های همراه‌شان از ان عکس می‌گیرند، حال اگر این برگه را از بین ببریم آیا اطلاعات آن هم از بین می‌رود؟ قاعدتا چون تعداد زیادی عکس از آن تهیه شده است به هیچ عنوان محتویات این برگه از بین نمی‌رود. حال این مردم در صنعت بلاکچین چندین میلیون نفر هستند که در بیت کوین و دیگر ارزهای دیجیتال فعال هستند.البته در نظر داشته باشید که بلاکچین صرفا عمومی نیست و این گونه نیست که شما هر اطلاعاتی را در آن قرار دهید با همه افراد به اشتراک گذاشته می‌شود، بلکه شما می‌توانید گروه‌های خصوصی و عمومی تعریف کنید و مشخص کنید که این اطلاعات با چه کسانی به اشتراک گذاشته شود.بسیاری از سازمان‌های بزرگ امروزی برای نگهداری اطلاعات‌شان از فناوری بلاکچین استفاده می‌کنند و با این کار احتمال هک شدن یا از بین رفتن اطلاعات‌شان به صفر می‌رسد.بلاکچین چگونه می‌تواند بر مدل کسب و کار شما تاثیر بگذارد؟تکنولوژی بلاکچین، فرصت‌های زیادی برای رشد در اختیار کسب و کارهای نوپا می‌گذارد و البته تهدیدات مستقیمی نیز برای کسب و کارهای سنتی به وجود می‌آورد. سازمان‌هایی که بر پایه‌ی مدل‌های سنتی کسب و کار راه‌اندازی شده‌اند، باید از خود بپرسند که تکنولوژی بلاکچین، چطور ممکن است بر ارزش پیشنهادی، چگونگی رقابت و عملکرد آنها تاثیر بگذارد؟اکنون پروژه‌های آزمایشی در چندین صنعت در حال اجراست، مانند: ردیابی و حمل و نقل کالاها داخل زنجیره تامین صنعتی، استفاده از قراردادهای هوشمند برای تامین امنیت، تسریع و کم هزینه‌تر کردن معاملات املاک، مستغلات و ایجاد امکان جابجایی سرمایه به خارج از کشور بدون تاخیر و پرداخت هزینه‌های تبدیل ارز.همچنین نمونه‌های موفقی از مدل‌های کسب‌ و کار بلاکچین در حال حاضر وجود دارد و به نظر می‌رسد نوآوری با سرعت بیشتری تکامل می‌یابد. توجه به چگونگی تحت تاثیر قرار گرفتن مدل کسب و کار توسط برنامه‌های بلاکچین که به سرعت در حال رشد هستند، برای هر سازمانی ضروری است. مدل کسب و کار که شامل 9 بخش است، چگونگی ایجاد و ارایه ارزش توسط سازمان را توصیف می‌کند.هنگامی که این 9 بخش در کنار یکدیگر قرار بگیرند و به درستی تراز شوند، منجر به ایجاد و ارایه‌ی ارزش خواهند شد. این 9 بخش در یک قالب دیداری به نام بوم مدل کسب و کار خلاصه می‌شوند و عبارتند از: 1. بخش‌های مشتری2. ارزش پیشنهادی 3. کانال‌ها4. ارتباط با مشتری5. جریان‌های درآمدی6. منابع کلیدی7. فعالیت‌های کلیدی8. شرکای کلیدی 9. ساختار هزینهمزایای بلاکچین در کسب ‌و ‌کار دیجیتالامنیت پیشرفته: در شرایطی که اطلاعات و داده‌ها در حال تبادل و رد و بدل شدن هستند، اهمیت و ارزش‌ داده‌ها بیشتر از هر زمانی حس شده و طبیعتا حفاظت از این داده‌ها نیز اهمیت بسیاری را می‌طلبد.باید بدانید که هر تراکنش جدید بلاکچین، به تراکنش قبل از خود متصل می‌شود و در ادامه آن رمز‌گذاری خواهد شد و آن را به یک سیستم ثبت سوابق بسیار امن انتقال داده یا تبدیل می‌کند. تمامی این تراکنش‌ها غیر قابل تغییر بوده و پس از ثبت، تغییر آن‌ها کاملا نا ممکن است.مزایای بلاکچین در این مورد را می‌توان این‌گونه خلاصه کرد که: “بلاکچین مشاهده داده‌ها را برای هکر دشوار می‌کند. چون که زنجیره تشکیل شده از اطلاعات رمز‌گذاری شده، توانایی هک موردی را از هکر گرفته و مجبور می‌شود که تمام زنجیره را هک کند (تقریبا غیر ممکن).افزایش بهره‌وری:وقتی که درباره جلوگیری از افزایش زمالن در این مباحث صحبت می‌کنیم به شکل اجتناب ناپذیری می‌بایست تا حد ممکن بر روی کاهش واسطه‌ها نیز تمرکز کنیم.بلاکچین نیاز به شخص ثالث یا واسطه را از بین برده و تا حداکثر ممکن، فرآیند‌های سنتی را از بین برده و فناوری کاربردی خود را جایگزین می‌کند. البته این موضوع صحت دارد که سرعت سیستم‌هایمبتنی بر بلاکچین به مواردی مانند اندازه بلوک داده و ترافیک شبکه وابسته است؛ اما کارشناسان و متخصصان این حوزه معتقدند که در هر صورت، بلاکچین باعث تسریع فرآیند‌ها و انجام تراکنش‌ها می‌شود.قابلیت پیگیری و ردیابی:بلاکچین این توانایی را دارد که تمامی معاملات را ثبت کرده و مسیری که یک معامله طی کرده است را به طور کامل ضبط، رمز‌گذاری و تحلیل کند. این امر باعث می‌شود که خرده فروشان مبادلات کالا‌ها را رصد کرده و مدیریت امور را برای آنان تسهیل بخشد.برای کسب‌کار‌ها امر شفافیت معاملات و مباحث حسابرسی در این بستر بسیار اهمیت دارد که بلاکچین امکان بررسی منشا کالا و دارایی‌های معامله شده و وضعیت کنونی آن را در اختیار افراد قرار می‌دهد و به بهبود امنیت کمک شایانی می‌کند.چالش مهم دیگری که در این بخش وجود دارد، تقلب در زنجیره توزیع و پایمال شدن برخی از حقوق افراد یا سازمان‌ها است؛ که بلاکچین با ردیابی بخش توزیع نیز به صحت اطلاعات و برطرف کردن این چالش کمک بزرگی کرده است.بهره‌وری هزینه:اگر بخواهیم یکی از مهم‌ترین کاربرد‌های بلاکچین را نام ببریم، قطعا در ابتدا باید به مباحث مالی اشاره مستقیمی داشته باشیم و نظرات و تحلیل‌های مختلف را بررسی کنیم.مزایای بلاکچین در حوزه مالی و حسابداری این امکان را برای فعالان و سازمان‌ها فراهم می‌کند که بیشتر فرآیند‌های خود را در این قالب انجام دهند که در نتیجه باعث افزایش سرعت و کارایی و کاهش بسیاری از هزینه‌ها خواهد شد. باید بدانید که بلاکچین فرآیند‌های گزارش‌دهی و حسابرسی را تا حد بسیار زیادی تسریع می‌بخشد.شفافیت:مزایای بلاکچین به اینجا ختم نمی‌شود و باز هم خود را به عنوان ناجی کسب و ‌کار‌ها معرفی خواهد کرد. تراکنش‌هایی که در بلاکچین ثبت می‌شود دارای ویژگی است که آن را از هر بستر دیگری متمایز می‌کند؛ آن هم ویژگی غیر قابل تغییر بودن اطلاعات است که در موارد قبلی به آن اشاره مختصری داشتیم.تمامی این اطلاعات به طور یکسان و به ترتیب در این بستر ذخیره شده و به زنجیره مورد نظر متصل می‌شود. در ادامه اینم روند، شما این امکان را دارید که به طور کامل و دقیق و به همراه تمام جزئیات، تاریخچه تراکنش‌ها و تبادلات را مشاهده کنید.تغییر‌ ناپذیری:تغییر‌‌پذیری در بستر بلاکچین یکی از موضوعاتی است که تقریبا غیر ممکن به نظر می‌رسد. تا اینجای مطلب چندیدن بار به این موضوع اشاره کردیم که پس از ثبت داده‌ها، قابلیت دستکاری یا حذف داده‌ها وجود ندارد. تمامی این اطلاعات دارای نشانه‌گذاری زمانی و تاریخ هستند و همه آن‌ها به صورت یک رکورد کامل جمع‌آوری می‌شوند.این بستر امکانی را ارائه می‌دهد که تحت عنوان یک ممیزی، اطلاعات قابل اعتماد و مطئن به افراد ارائه شود؛ چون که با استفاده از این موضوع می‌توان ردیابی اطلاعات را در طوب زمان انجام داد.فرآیند خودکار:تمامی تراکنش‌‎ها در بستر بلاکچین با استفاده از فناوری قرار‌های هوشمند به طور خودکار انجام می‌شوند. این امر تا حد بسیار زیادی باعث می‌شود که کارایی و سرعت امور افزایش یافته و بسیاری از هزینه‌ها از بین بروند.زمانی که یک تراکنش به پایان برسد، این تراکنش به طور خودکار تکمیل و ضبط شده و و تراکنش بعدی آغاز می‌شود. در واقع هر گونه شخص سومی فاقد دسترسی این سیستم کاملا خودکار است.عدم تمرکز:بلاکچین بر روی تمرکز زدایی کار می‌کند که مسئولیت‌ها و تصمیم‌گیری‌های متععد را به دسته‌های مربوط تقسیم کرده و سلسله‌ مراتب ویژه‌ای را به وجود می‌آورد. هیچ هسته مرکزی در بلاکچین وجود ندارد. دلیل این امر نز بر اساس تدوین شده است که، تمامی داده‌ها می‌بایست امکان به اشتراک‌گذاشته شدن در اکوسیستم کسب‌و‌کار را داشته باشند.برای مثال در اکوسیستم زنجیره تامین بازیگران بسیاری وجود دارند که همگی آنان نیاز به ثبت اطلاعات و پردازش داده‌ها را حس می‌کنند. تامین‌کنندگان، تولید‌کنندگان و فروشندگان خرد و عمده در این دسته جای می‌گیرند و داده‌های آنان در این سیستم ثبت می‌شود.نوآوری:در صنایع مختلف، رهبران کسب‌کار در پی یافتن و اجرای ایده‌های جدیدی هستند که باعث تغییرات بزرگی در کسب‌و‌کار آنان یا اکوسیستم آنان شود. مزایای بلاکچین در این مرحله به صورت کاملا واضح قابل لمس است. در واقع پیاده‌سازی سیستم بلاکچین در حوزه‌هایی که مد نظر داشته باشید، باعث خواهد شد که به طور طبیعی از طریق دسترسی‌های منحصر فردی که در اختیار دارید به فکر گسترش فناوری‌ها و فعالیت‌های خود باشید.تکنیک‌های بلاکچین با تسریع تمامی‌ فعالیت‌های شما، آنان را کاربردی‌تر و و هوشمندانه‌تر از قبل مدیریت و اجرا می‌کند.ایجاد اعتماد:مزایای بلاکچین و مواردی که تا کنون درباره آنان صحبت کردیم در بخش تجاری آن جای می‌گیرند که این سیستم کارایی، دقت، سرعت و کاهش‌ هزینه را به کسب‌و‌کار‌ها ارائه می‌دهد.شاید برای‌ شما سوال باشد که اعتماد چگونه ایجاد می‌شود؟ جواب این سوال در چهار کلمه آشنا خلاصه می‌شود: ((تمرکز زدایی، شفافیت، امنیت بالا و قابلیت ریابی فوری)).مدیران آینده