هوش مصنوعی قسمت اول: تاریخچه، هوش مصنوعی جنریتیو

فهرست: مقدمه تاریخچه هوش مصنوعی هوش مصنوعی جنریتیو (Generative AI) اوپن ای آی (OpenAI) تصویر ساخته شده بوسیله استیبل دیفیوژن مقدمهاحتمالا درباره هوش مصنوعی در ماههای اخیر شنیدید. تکنولوژی که قابلیت تغییر دنیا رو داره. تکنولوژی که خیلی ها معتقدن ممکنه بسیاری از شغل ها رو از بین ببره. برنامه نویسی، گرافیک، انیمیشن، نوشتن و تحقیق همه این شغل ها ممکنه در آینده نه چندان دور توسط هوش مصنوعی انجام بشه.توی یکسال اخیر یکی هوش مصنوعی تبدیل به یه ترند جهانی شده و توی اخبار و شبکه های اجتماعی بسیار درباره هوش مصنوعی شنیدیم. تکنولوژی بسیار پیشرفته ای که تا قبل از اون فقط توی فیلمای علمی-تخیلی وجود داشت. هوش مصنوعی که در واقعیت وجود داره اما خیلی با اون چیزی که در سینما دیدیم فرق میکنه و قرار نیست که کنترل همه سلاح ها رو به دست بگیره و با انسان ها وارد جنگ بشه. اما چیزی که خیلی ها رو نگران کرده از بین رفتن بسیاری از شغل ها توسط این هوش مصنوعی جدیده. البته این همه ماجرا نیست و نگرانی های دیگه ای هم وجود داره. بیشتر از همه قدرت این هوش مصنوعی هاست که باعث شده همه دربارش حرف بزنن. قدرت و توانایی باورنکردنی که این هوش مصنوعی ها دارن نگرانی های دیگه ای رو بوجود آورده که مفصل دربارش حرف میزنیم.به وی واای مدیا خوش اومدید. این قسمت میخوایم درباره هوش مصنوعی حرف بزنیم. تاریخچه هوش مصنوعیتاریخچه هوش مصنوعی به دهه 50 میلادی برمیگرده. الن تورینگ و تست تورینگ رو احتمالا شنیدید. تورینگ یه تستی رو درست کرد که الان دیگه خیلی کاربرد نداره چون خیلی قدیمیه. اما به هرحال به عنوان اولین جرقه های و اولین هوش مصنوعی و تعریف هوش مصنوعی شناخته میشه. زمانی که یه کامپیوتر میتونه تست تورینگ رو قبول بشه که بتونه یک انسان رو گول بزنه و اون انسان نتونه فرق ماشین و انسان رو تشخیص بده. به خاطر همین بهش میگن بازی تقلید. یعنی کامپیوتر بتونه انسان و گفتار انسان رو تقلید کنه. این تست دیگه کاربردی نداره چون همه هوش مصنوعی های حال حاضر خیلی پیشرفته تر از این هستند که نتونن این تست رو قبول بشن و نتونن مثل انسان حرف بزنن. این تست نزدیک به 70 سال پیش ساخته شد.دهه 50 ایزاک اسیموف سه قانون رباتیک رو معرفی کرد و در همون سالها اولین برنامه هوش مصنوعی نوشته شد.سال 1965 اولین چت بات به نام الیزا اختراع شد. سال 1997 هوش مصنوعی IBM، دیپ بلو تونست گری کاسپاروف رو توی بازی شطرنج شکست بده. خلاصه اینکه تکنولوژی هوش مصنوعی چیز جدیدی نیست، اما چون هوش مصنوعی تازگیا خیلی پیشرفت کرده و وارد مرحله ای شده که توسط عموم مردم استفاده بشه، خیلی سرزبونا افتاده و داره جایگاه خودش رو پیدا میکنه. البته چیزی که ما به عنوان هوش مصنوعی داریم میشناسیم با هوش مصنوعی که توی فیلمای علمی-تخیلی میدیدیم خیلی فرق داره و قرار نیست هوش مصنوعی باعث آخرالزمان بشه.مبارزه تاریخی گری کاسپاروف و دیپ بلو در سال 1997 که در نهایت دیپ بلو توانست کاسپاروف را شکست بدهد.هوش مصنوعی راه بسیار زیادی رو طی کرده. نمونه ها اولیه که توی دهه های 50 و 60 ساخته شده بودن قابلیت های بسیار ابتدایی داشتن اما خب به هر حال به عنوان اولین هوش مصنوعی شناخته میشن. بعد که وارد قرن بیست و یک شدیم هوش مصنوعی بسیار پیشرفت کرد. اولین نمونه های کاربردی ترشون توی موبایل و کامپیوتر و ماشین های خودران استفاده شد. سیری، کورتانا و دستیار هوشمند گوگل اولین نمونه های کاربردی هوش مصنوعی بودن. حتما با سیری یا کورتانا کار کردید دیگه. بیشتر مثل یه دستیار کار میکنه. جواب سوالا رو میده، ساعت و میگه دمای هوا رو میگه، براتون زنگ میزنه و کارای اینجوری انجام میده. خیلی شبیه ماشینِ، یعنی وقتی ازش سوال میکنید کاملا مشخصِ که یه ماشین داره جواب میده. خیلی وقتا اصن نمیفهمه چی دارید ازش میپرسید. دلیلش هم اینه که این نوع هوش مصنوعی ها از قبل برنامه ریزی شدن تا یه سری سوال خاص رو بفهمن و یه سری جواب از قبل برنامه ریزی شده بدن. این هوش مصنوعی با هوش مصنوعی مثل چت جی‌پی‌تی که تازگیا دربارش شنیدیم فرق داره و ابتدایی تر هستن.اینا نمونه ها اولیه اما موفق هوش مصنوعی بودن. ماشین های خودران هم راه بسیار زیادی اومدن. از اونجایی که با جون مردم و سلامتی ارتباط مستقیم داشتن، نمونه ها اولیشون هیچوقت وارد بازار نشدن چون هنوز خیلی مونده تا ماشین های خودران بتونن صد در صد جای انسان رو بگیرن. نمونه نهایی و خیلی پیشرفتشون که وارد بازار شدن توی ماشین هایی مثل تسلا وجود داره که اونم کامل و صددرصد خودران نیست و راننده همیشه باید حواسش به جاده باشه و دستش بالای فرمون. اما خب توی یکی دو دهه اخیر خیلی پیشرفت کردن.به نوعی هوش مصنوعی در حال صنعتی شدنِ و کم کم با پیشرفت کردن تکنولوژی هوش مصنوعی وارد زندگی روزمره مردم میشه. هوش مصنوعی به قدری قابلیت داره که با خود اینترنت مقایسه میشه.برای اینکه خیلی بحثمون پیچیده نشه خیلی وارد جزییات تکنیکی نمیشیم و سعی میکنیم به صورت کلی یه درکی از شیوه عملکرد و ساخت هوش مصنوعی به دست بیاریم.ساخته شده توسط هوش مصنوعی هوش مصنوعی جنریتیو (Generative AI)هوش مصنوعی هایی که الان داریم دربارشون میشنویم همشون هوش مصنوعی جنریتیو (Generative AI) هستن. منظور از جنریتیو یا سازنده اینه که این هوش مصنوعی ها براساس یک دیتابیس بسیار بزرگ و گسترده شروع کرده یاد گرفتن و میتونه یه چیز جدید بسازه. مثل سیری یا کورتانا نیست که همه جوابها از قبل براش آماده شده باشه. هوش مصنوعی جنریتیو میتونه جوابهای جدیدی بده که از قبل براش برنامه ریزی نشده باشه. این نوع هوش مصنوعی ها به دلیل توانایی تولید جوابهای جدید بسیار پیشرفته تر هستند و اون حالت ماشینی سیری و کورتانا رو ندارن. هوش مصنوعی مثل چت جی‌پی‌تی که جنریتیو هستند سعی میکنن کلمه بعدی توی یه جمله رو به بهترین شکل ممکن بسازن. این پیش بینی کلمه بعدی هسته اصلی هوش مصنوعی مثل چت جی‌پی‌تیِ. یعنی به هوش مصنوعی یاد میدن که وقتی مثلا این سه تا کلمه پشت سر هم اومدن، کلمه بعدی به احتمال زیاد چیه. مثل تصحیح خودکار (Auto Correct) موبایل ولی بسیار پیشرفته تر. مثلا وقتی یه جمله ناقص داریم مثل دستم خورد به لیوان و .... هوش مصنوعی میاد و حدس میزنه که جمله باید اینطوری کامل بشه دستم خورد به لیوان و آب ریخت. این حدس رو براساس هزاران هزار مثال شبیه این که براساس اونها تمرین داده شده میزنه. هزاران تا جمله شبیه این قبلا دیده و اکثر اون جمله ها اینطوری کامل شدن پس هوش مصنوعی هم جمله رو اینطوری کامل میکنه.هوش مصنوعی جنریتیو مثل چت جی‌پی‌تی بوسیله متن های بسیار بسیار زیادی که خونده و با اونها تمرین داده شده یاد میگیره که کلمه بعدی رو بسازه. برای ساختن چت جی‌پی‌تی از متن های بسیار زیادی استفاده شده. متن های بسیار زیادی رو از اینترنت گرفتن و به عنوان دیتابیس دادن به هوش مصنوعی و اون هم شروع کرده یاد گیری جمله ساختن. این شیوه یادگیری معایب و مزایایی داره. اولین مزیت این شیوه اینه که خلاقیت و در هوش مصنوعی زیاد میکنه و همینطور باعث میشه که هوش مصنوعی به موضوعات بسیار زیادی تسلط داشته و بتونه همه سوال ها رو بفهمه. مثلا دیدید از سیری یه چیزی میپرسید بعد نمیفهمه؟ این اتفاق برای هوش مصنوعی هایی که جنریتیو نیستند و از قبل برنامه ریزی شدن میفته، اما برای چت جی‌پی‌تی این اتفاق نمیفته چون انقدر متون زیادی برای تمرین بهشون داده شده دیگه همه چی رو میفهمه. بعد خلاقیت هم اضافه میشه چون همین متون انتخاب کردن و بهشون یاد میده و هوش مصنوعی یاد میگیره که بهترین انتخاب رو توی کلماتش داشته باشه. از طرفی دیگه هم به کلی دیتابیس مثل ویکی پدیا متصلِ و در لحظه میتونه جواب بسیاری از سوال ها رو بده. اما خب معایبی هم داره. اول اینکه هزینه بسیار زیاده. برای اینکه یه هوش مصنوعی مثل چت جی‌پی‌تی رو بشه تمرین داد باید از کارت گرافیک های بسیار گرونی استفاده کرد که برای این کار ساخته شدن. شرکت معروف تولید کارت گرافیک انویدیا در حال حاضر تمرکز کرده روی ساختن کارت گرافیک های بهینه شده برای هوش مصنوعی. چند تا کارت گرافیک بسیار گرون رو به شکل یه واحد درمیارن و به شرکت های هوش مصنوعی میفروشن تا این شرکت ها بتونن هوش مصنوعی خودشون رو آموزش بدن. شرکت انویدیا که همین الانش هم جزو ده شرکت بزرگ دنیا از نظر ارزش مالیِ، خیلی روی هوش مصنوعی سرمایه گذاری کرده. از ده سال پیش شروع کردن. احتمال زیاد انویدیا یکی از بزرگترین و قدرتمندترین شرکت های حوزه هوش مصنوعی میشه. اما نکته مهمتر و بزرگترین عیب این شیوه تمرین دادن هوش مصنوعی همونطور که ممکنه حدس زده باشید اینه که ما دقیقا نمیدونیم این هوش مصنوعی با چی داره تمرین داده میشه. چون انقدر این متون زیادن که اگر هزاران نفر هم بشینن و نگاه کنن ببینن چی دارن میدن به خورد این هوش مصنوعی سالیان زیادی طول میکشه. تازه اگه بدونن که دیتاشون چیه. چون در اکثر موارد حتی نمیدونن که هوش مصنوعی داره از چه دیتایی استفاده میکنه. داره از متون توی اینترنت یاد میگیره. خب دقیقا کسی نمیدونه این متون چی هستن. اگر هوش مصنوعی از متون مثلا نژاد پرستانه استفاده کنه میشه یه هوش مصنوعی نژاد پرست. که البته یه راههایی هست برای جلوگیری این جور اتفاقات. مثل بلاک کردن کلمه های خاصی. اما خب به صورت صد در صد نمیشه فهمید هوش مصنوعی داره با چی تمرین داده میشه. به خاطر همین به این شکل تمرین هوش مصنوعی میگن انسوپروایز (Unsupervised).اگر هوش مصنوعی با متون بد تمرین داده بشه و غلط های بسیاری توی اطلاعاتی که باهاش تمرین داده میشه وجود داشته باشه ممکنه شروع کنه اشتباه کردن و توهم زدن. وقتی بهش ورودی اشتباه بدن خروجی اشتباه هم دریافت میکنن و هوش مصنوعی شروع میکنه توهم زدن.خیلی وقتا هوش مصنوعی میتونه خالق خودش رو غافلگیر کنه مثلا شرکت سازنده هوش مصنوعی یه چیزی ببینه یه متنی، یه خروجی از هوش مصنوعی ببینه و ندونه که هوش مصنوعی این رو از کجا یاد گرفته حالا این غافلگیری میتونه خوب باشه یا بد. این شیوه یادگیری هوش مصنوعی باعث پیشرفت بسیاری تو زمینه هوش مصنوعی شد و مزایای این شیوه به معایبش خیلی برتری دارن. نکته دیگه اینه که مثلا توی اینترنت متون نژادپرستانه و نفرت انگیز خیلی خیلی کمتر از متون درست حسابی هستند. مثلا یک صدم درصد از کل دیتایی که ما برای تمرین یه هوش مصنوعی استفاده میکنیم ممکنه متونی باشن که ما نخوایم استفاده بشن. انقدر کم هستن که قابل چشم پوشی هستن.اوپن ای آیحالا که فهمیدیم هوش مصنوعی جنریتیو چیه بهتره نمونه های معروفش که در حال حاضر داره استفاده میشه رو اسم ببریمدر حال حاضر چت جی‌پی‌تی و دالی شناخته شده ترین و پراستفاده ترین هوش مصنوعی ها هستن. هم چت جی‌پی‌تی و هم دالی ساخته شرکت اوپن ای آی هست که تو این حوزه بسیار شناخته شدست. اوپن ای آی سال 2019 بوسیله یکی سرمایه گذاری یک میلیارد دلاری توسط مایکروسافت تونست در مدت زمانی به قدرت اصلی در هوش مصنوعی تبدیل بشه. اوپن ای آی توسط ایلان ماسک و سم آلتمن بنیانگذاری شد اما ایلان ماسک سال 2018 از اوپن ای آی خارج شد.اوپن ای آی بوسیله سوپرکامپیوتر های شرکت مایکروسافت هوش مصنوعی چت جی پی تی رو تمرین داده. همونطور که گفتیم برای اینکه هوش مصنوعی مثل چت جی‌پی‌تی یا دالی تمرین داده بشه نیاز به یه دیتابیس بسیار بزرگی هست که پردازش این کار فقط بوسیله سوپرکامپیوترهایی که توی اونها از تعداد زیادی کارت گرافیک استفاده شده امکان پذیر هست. سوپر کامپیوتر ازورای شرکت مایکروسافت از تعداد زیادی کارت گرافیک صنعتی شرکت انویدیا استفاده کرده.کارت گرافیک های شرکت انویدیا بهینه شده برای هوش مصنوعی به دلیل استفاده از پردازش موازی و هسته های بسیار زیادفضانوردی در حال اسب سواری. یکی از محبوب ترین درخواست ها از دالیدر قسمت بعدی درباره چت جی‌پی‌تی و دالی و باقی هوش مصنوعی های پراستفاده و همینطور درباره نگرانی هایی که در این حوزه وجود داره حرف میزنیم. وی واای مدیا رو دنبال کنید تا از انتشار قسمت بعدی مطلع بشید.نسخه صوتی رو میتونید از ناملیک، کست باکس، گوگل پادکست و اسپاتیفای بشنوید.نسخه تصویری رو میتونید از یوتیوب ببینید.ممنون از اینکه با ما همراهی کردید. http://www.namlik.me/article/24226 https://castbox.fm/episode/هوش-مصنوعی،-قسمت-اول%3A-تاریخچه،-هوش-مصنوعی-جنریتیو-id5311250-id584843169?utm_source=website&utm_medium=dlink&utm_campaign=web_share&utm_content=%D9%87%D9%88%D8%B4%20%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%8C%20%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA%20%D8%A7%D9%88%D9%84%3A%20%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87%D8%8C%20%D9%87%D9%88%D8%B4%20%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%20%D8%AC%D9%86%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C%D9%88-CastBox_FM https://www.youtube.com/channel/UCDLKsrq_iOO6ZKggmsSMRWA