نثر و انواع آن

نثر چیسته؟ و چند نوع است؟ و چند گونه است؟نثر چیست؟نَثر به سخنی اطلاق می‌شود که به رعایت وزن و قافیه پای‌بند نیست. در مقابل نظم، حالت نثر به سبک گفتاری روزمرّه نزدیکتر می‌باشد. کاربرد نثر بیشتر در توضیح واقعیات و بحث در مورد اندیشه‌ها و نظرات است.هدف نثر در معنای عام انتقال طبیعی فکر و اندیشه‌ی نویسنده به دیگران است. در نثر واژه‌های زبان به کونه‌ای انتخاب می‌شوند که برای مخاطب آشناتر و برای بیان معانی مناسب‌تر و رساتر است.انواع نثربطور کلی نثر چهار نوع است که در ادامه به هر یک از آنها میپردازیم.۱- نثر مرسلنثر که به آن نثر سبک خراسانی یا دوره اول یا بلعی هم می‌گویند.نوشته‌ای است ساده و از پیرایه‌ها و آرایش‌های ادبی خالی است. در حقیقت، نثر مرسل ساده‌ترین وسیله برای بیان مقاصد نویسنده استنثر مرسل یا ساده نوشته‌ای است که از صنایع نقطی و معنوی و سجع‌ عاری باشد. در این نوع از نثر نویسنده مقاصد خود را در کمال سادگی و بی پیرایگی می‌نویسد و از استعمال کلمات و عبارات هماهنگ و واژه‌ها و اصطلاحات مهجور اجتناب می‌کند. نمونه‌های فراوانی از نثر مرسل و ساده را در آثار دوره‌اول نور فارسی( قرن چهارم و نیمه‌ی اول قرن پنجم) همچنین در اغلب نوشته‌های نویسندگان معاصر می‌توان یافت. نثری را گویند که سجع نداشته باشد و کلمات آن آزاد و خالی از قید خاص باشند. مثال تاریخ بیهقی‌و اسرارالتوحید (امير سبکتکين مدتى به نشاپور ببود تا کار امير محمود راست شد، پس سوى هرات بازگشت، و بوعلى سيمجور مى‌خواست که از گرگان سوى پارس و کرمان رود، و ولايت بگيرد، که هواى گرگان بد بود، ترسيد که وى را آن رسد که تاش را رسيد، که آنجا گذشته شد، و خودکرده را درمان نيست).۲- نثر مسجع یا آهنگیننثر مسجع نوشته‌ای است که در آخر جملات آن کلمات هماهنگ یا همان سجع آمده باشد. جملات در نثر مسجع آهنگین می‌باشند و در بعضی از موارد ممکن است این متون با شعر/نظم اشتباه شوند. قدیمی‌ترین نثر مسجع موجود و شناخته شده مناجات نامه و کنز السالکین خواجه عبدالله انصاری در قرن پنجم می‌باشند و از جمله دیگر آثار شناخته شده در این سبک کتاب‌های مقامات حمیدی، گلستان سعدی (۶۵۶ ه‍. ق)نثر آهنگین در نمایشنامه نویسی و نمایشنامه های گوناگون فارسی نیز کاربردهای گوناگونی دارد.(و آنک بردیاست، بر تنش پرنیان، برنهاده سربرسنگ و کف در کف، غرقابه خوناب، چنان نرم و سبکبار، که نه هیچ نسیم، که نه هیچ توفان بی پایابی، بر چهر سیماب گونش هم نیفگند)۳- نثر مصنوع یا متکلفدارای صفت ادبی دشوار است. سرشار از تکلف و عمق معنایی ، توجه بیشتر به لفظ است و بی‌توجهی به معنی.مرزبان نامه ، تاریخ جهانگشای عطا ملک جوینی از نمونه‌های این نثر هستند.۴- نثر محاوره‌اینثر محاوره‌ای نوشته‌ای است که زبان محاوره‌ای را که بین مردم رایج است منعکس می‌کند. این نثر در دوران معاصر به وجود آمد و کسانی چون علی اکبر دهخدا و جلال آل احمد، در بعضی از آثار خود از آن استفاده کرده‌اند، اما امروزه کاربرد آن بیشتر در متونی همچون طنز، جمله‌های نقل قول مستقیم، دیالوگ‌های نمایشنامه، فیلم‌نامه و داستان و نیز بیش از همه در وبلاگ نویسی، خاطرات و روزنوشت دیده می‌شود. نثر محاوره‌ای می‌تواند به‌صورت شکسته‌نویسی نمود یابد.گونه‌هایی دیگر از نثر وجود دارند که در انواع نثر قرار نمی‌گیرند.رواییاین نثر، داستانی حقیقی یا اختراعی را به طریقی بیان می‌دارد که جذاب باشد. نمونه‌های آن رمان‌های بوف کور و کلیدر هستند.استدلالیاین نثر، بخردانه و ذهنی است و کاربرد آن ترغیب خواننده به باورداشت چیزی است مانند سیر حکمت در اروپا اثر محمدعلی فروغی یا اسلام‌شناسی اثر علی شریعتی.نمایشیاینگونه نثر بیشتر به صورت نمایشنامه نوشته می‌شود مانند مرگ یزدگرد اثر بهرام بیضایی و مرگ در پاییز نوشته اکبر رادی.آموزشیکاربرد این‌گونه نثر انتقال اطلاعات است، برای نمونه کتاب‌های درسی، دانشنامه‌ها و کتاب‌هایی همچون تاریخ بیهقی.کندوکاویکتاب‌های تخیلی فکری یا در موضوعات تفریحی، مقاله‌های جُنگ‌های ادبی و کتاب‌های دربارهٔ تفکر مذهبی در این گونه قرار می‌گیرند مانند فیه مافیه اثر مولانا.فرامتنگونه هایی از نثر که بدون اینکه بخواهند وارد حیطه ی شعر منثوربخواهند از ساحات و پتانسیلهای هنری کلمه استفاده کنند مانند کویراز علی شریعتی و شطح صوفیه و متونی همانند نهج البلاغه و پیامبرجبران خلیل جبرانروی هم رفته سبک نوشتاری نثر تا اندازه‌ای مهم است ولی در بیشتر نوشته‌ها مفاد مهم‌تر از سبک است.در آخر باید یادآور شوم که شاملو اسم قالب نثر مرسل ادبی را که از قرن سوم رایج است «سپید» و نیما اسم قالب نثر روان و مسجع را که از قرن پنجم رایج است، نو «نیمایی» گذاشته‌اند.منبع: https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%AB%D8%B1