نظریه هوش‌های چندگانه

تئوری هوش‌های چندگانه نظریه‌ای است آموزشی که اولین بار توسط هوارد گاردنر تنظیم و ارائه گردیده‌است. بر طبق این نظریه، دیدگاه‌های روان‌سنجی سنتی نسبت به هوش، بسیار محدود و ضعیف است. گاردنر نظریه‌اش را نخستین بار در کتاب «قاب‌های ذهنی: نظریه هوش چندگانه»، در سال 1983 ارائه کرد. به عقیده او همه انسان‌ها دارای انواع مختلفی از هوش هستند. او در کتاب خود، هشت نوع مختلف هوش را معرفی نموده و احتمال داده‌است که نوع نهمی نیز به عنوان «هوش هستی‌گرا» وجود داشته باشد. طبق نظریه گاردنر، برای به دست آوردن تمام قابلیت‌ها و استعدادهای یک فرد، نباید تنها به بررسی ضریب هوشی پرداخت بلکه انواع هوش‌های دیگر او مثل هوش موسیقایی، هوش درون فردی، هوش تصویری-فضایی و هوش کلامی- زبانی نیز باید در نظر گرفته شود.نقدهانظریه گاردنر با انتقاداتی از سوی روان‌شناسان و مربیان روبرو گشته‌است. منتقدان می‌گویند تعریف گاردنر از هوش بسیار وسیع و گسترده‌است و هشت نوع هوشی که او تعریف کرده فقط نشانگر استعدادها، خصوصیات شخصیتی و توانائی‌ها است. از دیگر نقاط ضعف نظریه گاردنر می‌توان به کمبود پژوهش‌های عملی پشتیبان آن اشاره کرد. اما با وجود این، نظریه هوش چندگانه محبوبیت زیادی در بین مربیان و آموزشگران پیدا کرده‌است و بسیاری از معلمان از این نظریه در انتخاب شیوه تدریس خود استفاده می‌کنند.هوش‌های هشت‌گانههوش تصویری – فضاییقاط قوت: قدرت تشخیص تصویری و فضایی کسانی که هوش تصویری-فضایی بالایی دارند در تجسّم چیزها قوی هستند. این افراد معمولاً جهت‌یابی خوبی دارند و با نقشه‌ها، نمودارها، عکس‌ها و تصاویر ویدئویی مشکلی ندارند. در مجسمه‌سازی موفق هستند.ویژگی‌های هوش تصویری-فضاییلذت بردن از خواندن و نوشتنمهارت در درست کردن پازلمهارت در تفسیر عکس، گراف و نمودارلذت بردن از رسم، نقاشی و هنرهای تجسمیتشخیص راحت الگوهاانتخاب‌های شغلیمعمارهنرمندمهندسمجسمه‌سازعکاسشاعرهوش کلامی – زبانینقاط قوت: کلمات، زبان و نویسندگی کسانی که هوش کلامی- زبانی بالایی دارند به خوبی می‌توانند از کلمات، به هنگام نوشتن و حرف زدن، استفاده کنند. این افراد غالباً در نوشتن داستان، به خاطر سپردن اطلاعات و خواندن مهارت دارند.ویژگی‌های هوش کلامی- زبانمهارت در به یادآوردن اطلاعات نوشته یا گفته شدهلذت بردن از خواندن و نوشتنمهارت در مباحثه یا صحبت‌های متقاعد کنندهتوانائی در توضیح دادن مسائلاستفاده از شوخ‌طبعی به هنگام بیان داستان‌هاانتخاب‌های شغلینویسنده/ روزنامه‌نگاروکیلمعلمشاعرسیاستمدارمترجمهوش کلامیهوش منطقی – ریاضینقاط قوت: تحلیل مسائل و عملیات ریاضی کسانی که هوش منطقی- ریاضی بالایی دارند در استدلال، شناسایی الگوها و تحلیل منطقی مسائل قوی هستند. این افراد به تفکر درباره? مفهوم اعداد، روابط و الگوها علاقه‌مندند.ویژگی‌های هوش منطقی- ریاضیمهارت زیاد در حل مسئله وبازی با اعدادلذت بردن از تفکر درباره? ایده‌های انتزاعیعلاقه‌مندی به انجام آزمایش‌های علمیمهارت در انجام محاسبات پیچیدهانتخاب‌های شغلیدانشمندریاضیدانبرنامه‌نویس رایانهمهندسحسابدارهوش اندامی- فیزیکینقاط قوت: تحرک فیزیکی، کنترل حرکات کسانی که هوش اندامی- جنبشی بالایی دارند در حرکت‌های بدنی، انجام عملیات و کنترل فیزیکی قوی هستند. این افراد در هماهنگ سازی چشم و دست مهارت دارند و افراد چالاک و تردستی هستند.ویژگی‌های هوش اندامی- جنبشیمهارت در ورزش و رقصلذت بردن از ساختن چیزها با دستهماهنگی فیزیکی عالیبه خاطر سپردن چیزها از طریق انجام دادن آن‌ها، به جای گوش کردن یا دیدنانتخاب‌های شغلیرقصندههنرپیشهورزشکار حرفه ایپیمانکارجراحهوش موسیقایینقاط قوت: ریتم و موسیقی کسانی که هوش موسیقایی بالایی دارند در فکر کردن به الگوها، ریتم‌ها و صداها قوی هستند. این افراد از موسیقی لذت می‌برند و معمولاً در نواختن سازهای موسیقی و آهنگسازی مهارت دارند.ویژگی‌های هوش موسیقاییلذت بردن از آوازخوانی و نواختن سازهای موسیقیتشخیص آسان الگوها و نت‌های موسیقیتوانایی به خاطر سپردن آهنگ‌ها و ملودی‌هادرک عمیق از ساختار، ریتم و نت‌های موسیقیبه صداها بسیار حساس هستند از این رو صداها بر روی سیستم عصبی و روانی آن‌ها نقش بسیار تعیین‌کننده ای دارند.انتخاب‌های شغلیموسیقیدانآهنگسازخوانندهمعلم موسیقیرهبر ارکسترهوش میان فردینقاط قوت: ارتباط برقرار کردن و درک دیگران کسانی که هوش میان فردی بالایی دارند در تعامل با دیگران و درک آن‌ها قوی هستند. این افراد در سنجش هیجانات، انگیزه‌ها، تمایلات و منظور کسانی که دور و برشان هستند مهارت دارند.ویژگی‌های هوش میان فردیمهارت در برقراری ارتباط کلامیمهارت در ارتباط غیرکلامینگاه کردن به موقعیت‌ها از زوایای مختلفایجاد روابط مثبت با دیگرانمهارت در فرونشاندن اختلاف‌ها در داخل گروه‌هاانتخاب‌های شغلیرهبرمدیر گروهفیلسوفمشاورفروشندهسیاستمدارهوش درون فردینقاط قوت: درون نگری و خودآزمایی کسانی که هوش درون فردی بالایی دارند، آگاهی خوبی از وضعیت هیجانی، احساسات و انگیزه‌های خود دارند. این افراد از خودآزمایی، تخیل روزانه، کندوکاو کردن روابط خود با دیگران و برآورد توانائی‌های فردی خود لذت می‌برند.ویژگی‌های هوش درون فردیمهارت در تحلیل نقاط قوت و ضعف خودلذت بردن از تجزیه و تحلیل نظریه‌ها و ایده‌هاخودآگاهی زیادداشتن درک روشن از ریشه انگیزه‌ها و احساسات خودانتخاب‌های شغلیفیلسوفنویسندهنظریه‌پردازدانشمندایده پردازمربیروانشناسکارشناس الهیاتموعظه گر ادیانروحانیهوش درونیهوش طبیعت‌گرانقاط قوت: یافتن الگوها و روابطی که با طبیعت وجود دارد هوش طبیعت‌گرا آخرین نوع هوشی است که گاردنر درنظریه خود به هفت نوع قبلی افزوده و با مقاومت و مخالفت بیشتری نسبت به بقیه روبرو گردیده‌است. به گفته گاردنر، کسانی که دارای هوش طبیعت‌گرای بالایی هستند، سازگاری بیشتری با طبیعت دارند و معمولاً به پرورش، کشف محیط و یادگیری درباره? موجودات علاقه‌مندند. این افراد به سرعت از جزئی‌ترین تغییرات در محیط‌شان آگاه می‌شوند.ویژگی‌های هوش طبیعت‌گراعلاقه‌مند به موضوعاتی از قبیل گیاه‌شناسی، زیست‌شناسی و جانورشناسیمهارت در رده‌بندی و فهرست بندی اطلاعاتلذت بردن از باغبانی، کشف طبیعت، پیاده‌روی و چادر زدن در طبیعتبی‌علاقگی به یادگیری موضوعات بی‌ارتباط با طبیعتانتخاب‌های شغلیزیست‌شناسحفاظت از محیط زیستباغبانمزرعه‌دار