خلاصه‌نویسی چیست و چطوری انجامش بدهیم؟

طرح مسالههمه ما زمان محدودی داریم و برای اینکه در مطالعه بتوانیم نتیجه عالی و ماندگاری به دست بیاوریم باید مطالب را درست و اصولی خلاصه‌نویسی کنیم.2 اشکال مهم در خلاصه‌نویسی وجود دارد که معمولا روند انجام خلاصه‌نویسی را از بین می‌برد و دانش‌آموز احساس می‌کند دیگر نمی‌تواند از این روش استفاده کنید.این دو مورد شامل موارد زیر است:1- نوشتن حجم مطالب خیلی زیاد در خلاصه‌نویسی: چقدر برای شما اتفاق افتاده که حجم خلاصه مطلبی که نوشتید از محتوای اصلی خودتان بیشتر باشد. من دانش‌آموزی داشتم که درس شیمی را خلاصه‌برداری کرده بود و آن فصل در کتاب درسی 30 صفحه بود ولی خلاصه نکاتی که نوشته بود تقریبا 42 صفحه بود. استدلالش این بود که باید همه مطالب را نوشت. به همین خاطر تمام نکات کتاب درسی، کتاب مبتکران و جزوه معلم را نوشته بود. خلاصه‌نویسی یعنی مهمترین مطالب درس باید ثبت شود و به جزئیات کاری نداریم.2- خلاصه‌نویسی برای دیگران: بعضی از دانش‌آموزان طوری خلاصه‌نویسی انجام می‌دهند که انگار می‌خواهند کتاب چاپ کنند. خلاصه‌نویسی فقط برای خودتان مناسب است و قرار نیست به بقیه بدهید. به همین علت مطالب را می‌توانید خیلی خلاصه بنویسید و در نوشتن آن از علائمی برای خلاصه‌برداری استفاده کنید.مثلا به جای نوشتن کلمه "افزایش می‌یابد" می‌توانید از علامت فلش رو به بالا استفاده کنید. این علائم را خودتان می‌توانید درست کنید و این‌طوری احتمال به یاد ماندن در ذهن شما بیشتر می‌شود.خلاصه‌نویسیتوصیه و راهکار اجرایی- خلاصه مطالب را در یک موضوع بنویسید و مطالب را پیوسته بنویسید.- از دفتر پاپکو یا کلاسور برای نوشتن خلاصه استفاده کنید. چون می‌توانید صفحات جدیدیبه آن اضافه کنید و برای اضافه کردن مطالب و اصلاح کردن لازم نیست کل ساختار جزوهخودتان را تغییر بدهید.- خلاصه را طوری بنویسید که بعدها بتوانید آن را بخوانید. شاید بپرسید یعنی چی؟ یعنی اینکه حجم مطالبنوشته شده آنقدر مختصر باشد که زمان کافی برای مطالعه آن داشته باشید.- برای انتخاب اینکه کدام مطالب مهم است و کدام مهم نیست ببینید کدام مطلب درسی جزمفاهیم اصلی کتاب است و حذف‌شدنی نیست. یعنی اگر آن مطلب را کتاب حذف کنید شالودهدرس بهم می‌خورد و درک مفاهیم مشکل می‌شود.- در خلاصه‌نویسی انتخاب مطالبی که حذف می‌کنید و نمی‌نویسید از مطالبی که یادداشت- می‌کنید مهمتر است. به همین علت سعی کنید سراغ مهمترین مطالب بروید.- خلاصه نویسی باید همیشه در دسترس شما باشد تا بتوانید مرور خودتان را سریع انجام دهیدولی مهمترین زمان استفاده از آن در امتحانات و آزمونهای آزمایشی و مرور برای کنکور است.- خلاصه‌نویسی را تمیز و با ابزار حرفه‌ای انجام دهید تا بعدها رغبت بیشتری برای مطالعه آنداشته باشید.- خلاصه را از اول سال تحصیلی انجام دهید. چون در اوایل که حجم درسها کم است راحت‌ترمی‌توانید خلاصه‌نویسی داشته باشید. ولی به مرور که حجم دروس بیشتر می‌شود احتمالاینکه نتوانید خودتان را به درس برسانید بیشتر است.- در درس زیست‌شناسی خلاصه‌نویسی کار سخت و زمانبری است. پیشنهاد من درزیست‌شناسی این است که خلاصه نکات به کتاب کمک آموزشی یا خود کتاب درسی اضافهشود. نوشتن جداگانه آن را پیشنهاد نمی‌دهم. البته دانش‌آموزان سال دهم یا یازدهم مشکلیندارند و می‌توانند خلاصه‌نویسی انجام دهند. ولی دانش‌آموزان دوازدهم یا کنکوری‌هایی کهقبلا خلاصه تهیه نکردند و مطالب سالهای قبل را ندارند، زمان کمی برای مطالعه دارند و اگربخواهند زمان خود را صرف خلاصه‌نویسی کنند عملا زمان زیادی را از دست می‌دهند.جمعبندیبرای اینکه بتوانید خلاصه‌نویسی خوبی داشته باشید، نقش یک معلم را بازی کنید. یعنی از خودتان بپرسیداگر من معلم بودم و می‌خواستم این کتاب را درس بدهم و یک خلاصه جزوه به دانش‌آموزها بدهم کداممطالب را آموزش می‌دادم و چه مطالبی را در جزوه می‌گفتم. این روشی عالی برای بهتر نتیجه گرفتن است.همچنین می‌توانید از این روش استفاده کنید.از قانون پارتو(20/80) استفاده کنید. قانون پارتو در مطالعه میگه: " 80 درصد سوالات در امتحانات از 20 درصد مطالب است." پس ما یک 80 درصد داریم که عملا اهمیت زیادی ندارد و برای کامل شدن محتوای کل فصل هست. پس باید تمام تمرکزمان در خلاصه‌نویسی بر روی همان 20 درصدی باشد که همیشه سوال دارد و مهمترین قسمت فصل است. البته منظورم این نیست که بقیه فصل خوانده نشود. قطعا کل فصل باید خوانده شود ولی بیشتر تمرکزتان در خلاصه‌نویسی بر روی همان 20 دردص مهم باشد.احتمالا مقاله مهم‌ترین قسمت یک برنامه مطالعه چی هست؟ هم برای شما مفید باشد و می‌توانید آن را مطالعه کنید.