معتقدیم که انقلاب اسلامی هنوز در اقتصاد به وقوع نپیوسته است!

در گفتگو با:روح‌الله ایزدخواه، نماینده مجلس شورای اسلامیدلیل انتخاب شعارهای سال اقتصادی رهبری+ رهبر انقلاب حدود ده سال است که شعارهای سال را بر محور مسائل اقتصادی انتخاب می‌کنند، امسال هم اشاره کردند که مسئله‌ی اصلی و محوری ما اقتصاد است. علت این انتخاب‌ها چه چیزی است و اینکه گره کور اقتصاد ما، از چه زمانی و به چه صورتی شکل گرفته است؟_ بیش از ۱۰ سال است که رهبر انقلاب به موضوع مهم و اولویت‌دار اقتصاد تأکید می‌کنند و امسال هم برای شش یا هفتمین بار روی تولید تأکید کرده و در فضای اقتصاد این مسئله مورد تأکید ایشان قرار گرفته است. ما معتقد هستیم که انقلاب اسلامی در اقتصاد به وقوع نپیوسته است؛ انقلاب اسلامی در سیاست، بهمن ۵۷ به وقوع پیوست و نتیجه‌ی آن تشکیل ارکان نظام جمهوری اسلامی بود، در حوزه‌ی فرهنگ نیز تحول خوبی رخ داده است، روی آن می‌توان اسم انقلاب هم گذاشت. اما در عرصه‌ی اقتصاد انقلاب هنوز به وقوع نپیوسته است؛ یعنی ما هنوز در دوران مبارزات هستیم. به این دلیل که گفتمان اصیل انقلاب اسلامی در اقتصاد از طرف مسئولین و دستگاه‌ها باور نشده است.گفتمان‌های اصیل+ این گفتمان اصیل چیست؟اول باید پرسید که آیا انقلاب اسلامی در اقتصاد گفتمان دارد؟ بله، قطعاً دارد. زمانی که حضرت امام در ابتدای مبارزات می‌فرمودند که رژیم طاغوت باید برچیده شود، همزمان می‌گفتند که به صنعت مونتاژ نیازی نداریم، باید خودکفا شویم و در معیشت و اقتصاد به سیاست‌های خارجی وابسته نباشیم. این‌ها شعار و گفتمان اقتصادی است. پس از انقلاب هم این گفتمان پررنگ شد؛ حضرت امام فرمودند که در اسلام پول کار نمی‌کند و ما نظام بانکی را قبول نداریم، ولی در حال حاضر بر ضد سخنان امام عمل شده‌است. در عرصه‌ی خودکفایی، دهه ۶۰، دهه‌ی خودکفایی بود ولی بلافاصله بعد از جنگ، با خودکفایی مقابله شد. تجارت آزاد نیز ضد گفتمان‌های انقلاب بود و انقلاب معتقد به خودکفایی بود. در اقتصاد بحث این بود که اقتصاد مردمی شود؛ این امر بسیار مورد تأکید امام و رهبری بوده است. امام (ره) فرمود: «کارگزاران و دولت‌ها نمی‌توانند در اقتصاد کار کنند؛ صنعت و کشاورزی و اقتصاد باید به دست مردم اداره شود.» آن زمان از امام سؤال می‌شود که خرید تضمینی گندم در همه‌ی کشورها یک امر حکومتی است، آیا این هم باید به دست مردم اداره شود؟ امام فرمودند: «اگر فساد به وجود نمی‌آید بله؛ این هم باید به دست مردم باشد.» اما در عمل می‌بینیم که یا دولت‌ها همه کاره شده‌اند یا به اسم خصوصی‌سازی و کوچک‌سازی دولت رها‌سازی و دولت‌زدایی اتفاق افتاده است. روش سوم که حرف متمایز انقلاب و گفتمان متمایز انقلاب نسبت به ۲۰۰ یا ۳۰۰ سال ادبیات اقتصادی دنیا بود که اقتصاد باید مردمی‌سازی شود آن چنان که باید اتفاق نیفتاد؛ گرچه تجربیاتی در این زمینه داشته‌ایم ولی گفتمان غالب و سیاست رایج نشده است. لذا معتقدیم که انقلاب اسلامی هنوز در اقتصاد به وقوع نپیوسته است.تصمیمات و سیاست‌های تورم و تولید در نقشه‌ی کلان اقتصاد+ امسال که سال مهار تورم و رشد تولید است، تصمیمات و سیاست‌های تورم و تولید در نقشه کلان اقتصاد کشور به چه صورت است؟_ ارمغان این اقتصاد وارداتی و به هم ریخته که ما در این چهل و چند سال با آن درگیر هستیم، تورم افسار‌گسیخته‌ای است که در این چند سال اخیر به بالای ۴۰ درصد رسیده است و تولید نابسامان و مزیت‌های رها شده از جمله نتایج آن است؛ ماند اینکه کشور ایران جزء پنج کشور ثروتمند جهان از لحاظ ذخایر طبیعی و معدنی است، اما تولید در آن نابسامان است. این مسائل در رأس است و در دامنه، مسائلی همانند بی‌کاری متخصصین و غیره هم دیده می‌شود. این ماحصل مدیریت اقتصادی غیرانقلابی در این چهل سال است؛ تنها جایی که جناح چپ و جناح راست به مانند یکدیگر رفتار کرده‌اند در همین حوزه‌ی اقتصاد است. در عرصه‌ی فساد اقتصادی ممکن است که عملکرد‌ها فرق کند؛ اما در عرصه‌ی مدیریت و تدبیر اقتصادی این دو جناح منطبق با یکدیگر رفتار کرده‌اند. بنابراین اینکه شعار مهار تورم و رشد تولید یک حرف علمی است، یک پیام انقلابی است که رهبر انقلاب به عنوان یک جهاد اعلام کرده است؛ مهمتر و شدیدتر از اعلام جهاد در برابر اسرائیل.مسئولیت‌های نهادهای حکومتی برای تحقق شعار سال+ برای تحقق این شعار، نهادهای حاکمیتی چقدر مسئولیت دارند و چه بخشی از این مسئولیت بر عهده‌ی مردم است؟_ اگر بپذیریم که مهار تورم و رشد تولید یک نهضت و جهاد است، این سؤال که «مسئول آن چه کسی است؟» سؤال غلطی است؛ زیرا که جهاد در فرهنگ اصیل ما یعنی یک امر همگانی است. همه‌ی مردم و نهادهای حکومتی باید در این مسئله، همانند جنگ نظامی احساس تکلیف کنند. دولت و حاکمیت مقداری کج‌روی داشته است اما در حال حاضر که اعلام جهاد همگانی در حوزه تولید و تورم می‌شود، همه باید احساس تکلیف کنند. مسئولین نباید یک ساعت از وقت خودشان را به مسئله‌ای غیر از راهبرد جهاد اقتصادی بپردازند، اما به گونه‌ای هم نباید باشد که سایر ارکان هیچ فعالیتی نداشته باشند، صرفاً یک فضاسازی رسانه‌ای داشته باشند و کار را به رئیس جمهور بسپارند؛ به خصوص اگر باور کنیم که انقلاب اسلامی در اقتصاد به وقوع نپیوسته است. بنابراین باید مانند زمان مبارزه با طاغوت، به طور تشکیلاتی کار کرد. در نوک پیکان این نهضت، باورها قرار دارند؛ هنوز باور به تولید و اینکه تولید کلید حل مشکلات کشور است به وقوع نپیوسته است؛ نه در نخبگان و نه دولت و نه غیر آن. نباید به گونه‌ای باشد که یک نهاد مانند بانک برای یک یا دو قسط عقب افتاده یک فرد بخواهد مزرعه بزرگ او را تصاحب و تعطیل کند، در صورتی که می‌توان از آن مزرعه به نحو احسن استفاده کرد.ورود نهادهای قانون‌گذاری به این مسئله‌+ در این زمینه مجلس نباید ورود پیدا کند؟- ما ۹۲ ماده قانون اصل ۴۴ داریم که در راستای همین مبحث است؛ قانون رفع موانع تولید را داریم. مثل تسهیل مجوز کسب و کار و قانون جهش دانش بنیان. مشکل از کمبود قانون نیست؛ تا قانون به عرصهی عمل برسد، ۱۰ مرحله دیگر زمان می‌برد. ما کمبود قانون نداریم بلکه تورم قانون داریم. اراده‌ی حکمرانان ما برای اینکه «من می‌خواهم تولید در کشور را به سامان کنم» شکل نگرفته است. با همین ۷% از معادنی که اکتشاف شده است، ما در مس و فولاد رکورد داریم؛ یعنی ما ۹۳% دیگر منابع طبیعی داریم که آنها را نمی‌شناسیم. این یک غفلت است. ۱۶ استان مرزی داریم با کشورهای پرجمعیت همسایه، از این فرصت ما باید نهایت استفاده را کنیم. کارخانه‌های ما کمتر از ظرفیت دارند کار می‌کنند. حجم سرمایه‌گذاری فیزیکی را حساب کنیم ۵-۶ برابر تولید واقعی الان است که این سرمایه ملت بوده که تبدیل به کارخانه شده است؛ ولی در حال حاضر کار نمی‌کند و به ثمر نمی‌رسد. طبق آمار رسمی ۱۸ میلیون هکتار زمین مستعد کشت در کشور وجود دارد که در آن کشت انجام نمی‌شود. علاوه بر این مباحث بهره‌وری در کشت نیز مطرح است. در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر هم به همین شکل است.مسکن نیاز واقعی کشور است و می‌تواند سکویی برای جهش تولید باشد؛ صنعت مسکن ۶۰ صنعت دیگر را به کار می‌گیرد. در زمان کسری بودجه تنها فرمولی که استفاده می‌شود گران کردن است، که کاملاً غلط است.راه‌حل‌های کوتاه مدت برای بهبود اقتصاد و معیشت مردم+ وقتی که از مدیران دولتی در حوزه اقتصاد سؤال می‌شود که چه زمانی معیشت مردم درست می‌شود، در اکثر جواب‌ها می‌گویند که مسائل اقتصادی راه حل کوتاه مدت ندارد و در بلند مدت حل خواهد شد. آیا ما راه حل‌هایی داریم که بتوانیم در کوتاه مدت آن را بهبود ببخشیم؟_ ما اصلا رویکرد مناسب و رایجی برای شناخت مسائل اقتصادی نداریم. وقتی که تشخیص ما غلط باشد، راه حل ها نیز غلط می‌شوند. واقعیت اقتصادی کشور به لحاظ حجم مزیت‌های به کار گرفته نشده، بسیار امیدوار کننده است. این تورم، تورم ذاتی اقتصاد ما نبوده و به خاطر کج کارکردی‌ سیاست‌های ما و البته سوداگری نهفته در حاکمیت کشور است. همانند صنایع سنگین مثل فولاد و مس که بخش مهمی از سوداگری حاکمیت کشور است. صنایع معدنی وجود ندارد، اغلب معادن را استخراج می‌کنیم و به کشورهای دیگر صادر می‌کنیم و در آن‌جا با ۳۰ برابر ارزش افزوده فروخته می‌شود. هفت استان جنوبی کشور مملو از بیکار هستند در حالی که این‌ها، مزیت بزرگ دریا را دارند، ۱۰، ۱۵ شاخه‌ی اقتصادی در دریا قابل تعریف است که فقط یکی از آن‌ها صیادی است و کلی شاخه‌های دیگر وجود دارد که ما به آن‌ها ورود نکرده‌‌ایم. رهبری بارها نسبت به آبادکردن سواحل اشاره کرد‌ه‌اند. ما تشخیص غلط داریم. برای ۳۰۰ همت کسری بودجه در سال ۱۴۰۰، همه بسیج شدند که ارز ترجیحی را حذف کنند، قرار شد که تورم ۷ درصد بیشتر افزایش پیدا نکند ولی به ۶۰ درصد نیز رسید، قرار بود که بازار ارز تثبیت شود ولی دلار به ۶۰ هزار تومان رسید، قرار بود که تولید رونق پیدا کند اما دام‌های مولد را در کشتارگاه کشتند، قرار بود که قیمت‌ها واقعی شوند اما قیمت علوفه ۶ برابر گران شد، در حال حاضر هم که به واردات گوشت یخی رسیده‌ایم. پس تشخیص و روش ما در این حوزه، غلط بوده است. یک هژمونی هم از قبل شکل گرفته است که عناصر و آدم ها و پژوهشگران آن، پر قدرت به کار خود ادامه می‌دهند و هیچ کس هم سؤال نمی‌پرسد که این راههای غلط محصول تئوریهای شما بوده است، چه کسی باید این روش غلط را تغییر بدهد؟رهبری به تحرک بخشی به تجارت خارجی اشاره کردند. ۶۰ الی ۷۰ درصد از بازارچه‌های مرزی راکد یا نیمه راکد هستند، در صورتی که کشورهای همسایه خواهان محصولات ما هستند و ما هم از نظر تولید محصول توانا هستیم. مشکل این است که بازارچه‌های مرزی، تحت نظارت استانداری‌ها هستند و استانداری‌ها درآمدی نیز از این بازارچه‌ها داشته‌اند و راضی به واگذاری این بازارچه‌ها نیستند. باید این بازارچه‌ها به تعاونی‌های مرزنشین واگذار شود تا تجارت مرزی افزایش پیدا کند.دولت باید برای انجمن‌های صنعتی کشور مثلاً در ۲۰ رشته‌ی اصلی پلیمری، شیمیایی، نساجی، سرامیک، لوازم خانگی و غیره انبارها و امکاناتی ایجاد کند که در مرزها اجناس خود را وارد کنند، از این طرف بازارچه‌های مرزی را به تعاونی‌های مرزنشین بدهد و به تعاونی‌های مرزنشین بگوید که این جنس قابل صادرات ایرانی را ما در اینجا دپو کردهایم و وظیفه‌ی فروش آن‌ها به تاجرین سایر کشورها، به عهده شما است؛ تا ۱۰۰ کیلومتر هم اجازه بدهند که تاجرین شناسنامه‌دار همسایه برای بازدید از محصولات ایرانی به خاک مرزی کشور وارد شوند. به انجمن‌های صنعتی هم بگوید که پول اجناس را سه ماهه تحویل بگیرند، تا تاجر بتواند کار کند و پول به دست بیاورد، تضمین اصل اجناس هم با دولت باشد. در این قضیه یک ریال نیاز به سرمایه‌گذاری دولت نیست، فقط این عوامل مردمی تولید مانند انجمن‌های صنعتی، بازارچه‌های مرزی و تعاونی‌های مرزنشین را باید به یکدیگر پیوست کند. به اذعان بچه‌های موسس جهاد سازندگی در اسفند سال ۱۳۵۷، افراد جهاد به روستاهای خراب اطراف می‌رفتند و مشاهدات خود را به امام منتقل می‌کردند، امام به آنها می‌گفت: برای جهاد سازندگی آماده شوید. دولت و حاکمیت باید به مردم اعتماد کنند و کارها را به آن‌ها بسپارند. ما در اقتصاد به جوانان، انجمن‌ها و کارآفرینان با ۴۰ سال سابقه، مطلقاً اعتماد نکرده‌ایم؛ کار را به جوانان متصل به فلان حزب دادیم و خراب شد. در صنایع کوچک و متوسط، صنایع روستایی، تولیدات دانش بنیان، انرژی‌های تجدیدپذیر، صنایع دستی (یک خانم، صنایع دستی کرمانشاه را با صنایع دستی بلوچستان تلفیق کرده است و به کشورهای اروپایی صادر می‌کند، اما هیچ حمایتی از طرف دولت به ایشان تعلق نمی‌گیرد.) باید این اصلاحات صورت بگیرد. تولید که رشد کند و مردمی شود، بلافاصله مشکل تورم، نقدینگی، بیکاری، نظام بانکی و غیره حل می‌شود. رهبر انقلاب فرمود اگر تولید در کشور رونق بگیرد، همه‌ی مشکلات حتی مشکلات فرهنگی و اجتماعی قابل حل است.مهارم تورم و رشد تولید یک تئوری علمی یا یک راهبرد انقلابی+مهار تورم و رشد تولید آیا یک تئوری علمی است یا یک راهبرد انقلابی؟ در این اواخر هم می‌شنیدیم که بعضی افراد برای پیشنهادهای کوتاه مدت، بحث گران سازی قیمت‌ها و حامل‌های انرژی را پیشنهاد می‌دادند، آیا این روش مطلوب است؟_ مهار تورم و رشد تولید یک جهاد است، نه یک شعار برای بنر یا یک تئوری ساده علمی. در مسائل فرهنگی، ۲۰ سال پیش اگر به یک جوان حزب‌اللهی دانشجوی مهندسی می‌گفتند که باید یک فیلم بسازد، که در کشور هزاران بار اکران شود و در دنیا هم جایزه بگیرد، می‌خندید و می‌گفت که به رشته‌ی من مربوط نمی‌شود. افراد انقلابی فهمیدند که با مطالبه‌گری صرف کار درست نمی‌شود، خودشان باید جبهه فرهنگی انقلاب را با همین هسته‌های مردمی که به جهاد فرهنگی ایمان آورده‌اند، شکل بدهند و هر کسی هر کاری که از دست او بر می‌آید، انجام بدهد. در مهار تورم و رشد تولید هم باید استراتژی جهاد فرهنگی به کار گرفته شود. من به عنوان نماینده، کسی که در روستا و شهر است، کسی که می‌تواند در انجمن‌های صنعتی حضور پیدا کند و دیگر افراد باید به نحو خودشان بسیج شوند. ابتدا باید باورهای غلط را از بین برد. آمریکای لیبرال در بحران ۲۰۰۷ به قدری از صنعت حمایت کرد که همه‌ی افراد تعجب کرده بودند زیرا که از قبل گفته بود دولت حداقل حمایت را از صنعت می‌کند. در دوران کرونا، کشورهای پیشرفته‌ی غربی پول بسیاری چاپ کردند تا رکود ریشه‌کن شود. در تولید به قدری مزیت‌های زمین‌مانده و عناصر اجتماعی و فرهنگی داریم که می‌توانیم بسیج کنیم، فقط باید بفهمیم چگونه از آن‌ها استفاده کنیم تا ابرقدرت اقتصادی شویم. وزیر دارایی آمریکا گفت که این تئوری اقتصاد مقاومتی رهبری ایران اگر به ثمر بنشیند، ایران ابرقدرت خواهد شد. راه‌هایی که چگونه یک جوان دیپلمه‌ی جنوب کرمان که یک تنه دو هکتار زنجیره کشت و دام راه انداخته بود، تا شبکه‌ی چندهزارتایی بنگاه‌های اقتصادی که در قالب خوشه‌های صنعتی در اقصی نقاط ایران که می‌توانند بازوهای اقتصاد کشور باشند باید به کار برده و به این افراد میدان داده شود.عملکرد دوره‌ی چهارساله‌ی مجلس+امسال پایان چهارساله‌ی مجلس شورای اسلامی است، به صورت مختصر عملکرد این دوره‌ی مجلس را برای ما شرح دهید._البته بنده نباید ارزیابی کنم. این مجلس یک خوبی‌هایی از جمله فضای پرکاری داشت، نماینده‌ها و کمیسیون‌ها و هیئت رئیسه از حداکثر زمان استفاده می‌کردند و اصلاحات دوره‌های قبل را انجام داد، سعی کرد که در اهمّ مسائل کشور ورود کند، نیروهای جوان مجلس ابتکارهای خوبی به کار بردند و قوانین جدیدی ایجاد کردند. اما این مجلس مقداری از تعارفات سیاسی و دولتی رنج می‌برد و به بهانه‌های مختلف کنار می‌کشد. این تعارفات مبنای منطقی ندارد، جایگاه حقوقی افراد مجلس مهم‌تر از جایگاه حقیقی است و باید مسائل با مذاکرات و اهرم قانونی حل شوند. مجلس در پیدا کردن خودش به عنوان راس امور مشکل دارد که بخشی از آن به دلیل نقایض درون مجلس است، رفتار برخی نمایندگی نامناسب و بخش‌های ساختاری دچار مشکل شده است؛ یک بخشی هم به خاطر شوراهای موازی بیرونی است که حاکمیت کار را به این شوراها سپرده است تا مجلس سامان بگیرد. باید یک صراحت و اشراف بیشتر در مجلس صورت بگیرد. نماینده مسئول در همه‌ی مسائل کشور است، پس باید اشراف بالاتر داشته باشد. تا مجلس اصلاح اساسی نشود، امیدی به اصلاحات دیگر نیست.