پوشاک مردم لرستان (زنان)

لباس های سنتی مردمان لرستان با توجه به شرایط اقلیمی و نیاز آنها در گذشته های دور طراحی شده و برای نمایش شان اجتماعی، سن و ... باتغییر رنگ در پارچه لباس استفاده می کنند، بدین گونه که زنان جوان لباس های ملون و شاد به تن دارند و زنان مسن تر با سربندی سیاه و سفید از پارچه‌هایی به رنگ تیره با طرح‌های ساده می پوشند.با تمام ویژگی های خاص و منحصر به فرد پوشاک مردم لرستان، امروز شاید تنها برتن برخی از عشایر دیده شود.تنوع و جذابیت لباس بانوان لرستان، مارا برآن می دارد که ابتدا به معرفی پوشاک زنان لرستان بپردازیم.1 - پوشش سر بانوان لرستان ( سرون )دختران و بانوان لرستان گیسوان خود را با چارقدهایی زیبا می پوشاندند که تنها قسمتی از موهای سر آنها را در برگرفته و گیسوانشان از کنارگوش ها برروی شانه ها آویزان بوده است. آنها جلو سرون خود را با قطعه‌های طلا یا نقره و مهره‌های نفیس و زیبا تزیین می‌کردند.سربند‌های زنان لرستان بیشتر شامل تَرَه، گل‌ونیی، کَت و گل‎‌وَنیی، هراتی و عرق‏چِن است. البته عرق‎چِن کلاهی از جنس مخمل و تکه پارچه‏ ها می باشد. 2 - تره و گل‌وَنیتره روسری یا چارقدی است که زنان لرستان در روزهای معمولی و حالت عادی بر سر می بستند، تره را لرها "ساوه" نیز می گویند.در روزهای جشن و سرور و مراسم عروسی نوعی سرپوش رنگین و زیبا را بر روی تره با گره ای خاص به دور سر می پیچند و مابقی آن از پشت سر آویزان می ماند؛ به این سربند گل‌وَنی گفته می شود. رنگ ل‌وَنی با توجه به سن و سال بانوان انتخاب می شود بدین گونه که زنان مسن تر پارچه‌هائی به رنگ تیره و طرح‌های ساده و سربندی سیاه و سفید را ترجیح می‌دادند 3- کَت ( Kat )چارقدی بزرگتر و ساده باحاشیه‌های رنگی و ریشه‌دار را " کَت " می‌گفتند که اغلب سرون بانوان لر از این نوع بود. کت گلبندی سرونی از جنس حریر و ابریشم و گل دار بوده که با سکه هایی تزیین می شده و بیشتر زنان لر از این سرون استفاده می کردند. مهارت در بست این سرون بسیار مهم و چشمگیر بوده به این صورت که هر بانویی روسری و عمامه بزرگتری با سلیقه ببندد بسیار معروف می شد. این نوع سرون را هنوز در برخی مناطق لرستان می توان مشاهده کرد. سرون ها علاوه بر حجاب، زیبایی و وقار خاصی به زنان لر می بخشید.پیراهن زنان لرتن پوش زنان لرستان بسیار ساده، گشاد و بلند با یقه ای گرد با چاکی در بالاتنه می باشد و دکمه های آن را سکه های زرین تشکیل می داد. گاهی برش لباس را در قسمت دامن کمی اریب می گرفتند تا دامنی گشادتر داشته باشد. برروی این پیراهن " کُلنجه "، "بال کُل" و " جلیقه " از جنس مخمل و یراق و مزین به سکه می پوشیدند.1 - کِراس یا جُومَه تن پوش اصلی زنان لر را که پیراهنی بلند و با آستین گشاد و از پارچه های گلدار بود را جومه می گفتند. چاک کمی در جلوی یقه بود که با سکه ای آن را می بستند. در کناره های آن برشی ساده به نام "جُومه تیزر بالادار" وجود داشت. برای راحت تکان دادن دست ها در قسمت زیربغل لباس مرغکی لوزی شکل به نام "سیچه" اضافه و می دوختند.پارچه هایی که برای دوخت تن پوش زنان استفاده می شد بستگی به نوع استفاده آن داشت مثلا برای لباس های مهمانی از مخمل کرپ، شال، زرین و ساتن و گل‏دار استفاده می کردند و سرآستین ها و دور یقه را یراق دوزی می کردند.2 - بال کُلاهالی لرستان به آستین " بال " می گویند. بال کل، لباس آستین کوتاهی از جنس مخمل و تا سرزانو با آستین کوتاه و جلویاز است که برروی پیراهن می پوشیدند برای تزیین آن سر آستین ها و حاشیه جلوی آن را کرمَک‌دوزی می کردند. بال کل را در برخی مناطق لرستان به نام سرداری می شناسند. این بیشتر مشکی، سبز و قرمز تهیه می شده است.3 - یالیال کتی مخملی است که زنان لرستان در هنگام مراسم شادی برروی پیراهن می پوشند. جوان ها از رنگ قرمز و زنان مسن اغلب از رنگ مشکی و سرمه ای برای دوخت این کت استفاده می کردند. 4- کت و جلیزقهکت بالاپوشی برای نیم تنه است که جلوی آن با دکمه بسته می شود.جلیقه یا جلیزقه نیم تنه ای بدون آستین است که جلوی آن همیشه باز است و آن را با سکه و یراق دوزی تزیین می کنند. 5- کلنجهنیم تنه ای مخملی به رنگ روشن با حاشیه های یراق دوزی و کرمک دوزی می باشد که جلوی آن را با سکه های نقره ای گوشه دار تزیین می کردند.