7 فاکتور تاثیرگذار در UX

اگرچه هنوز برای بسیاری از صاحبان کسب­ و­کار اهمیت تجربه ­کاربری در شکست یا پیروزی یک مجموعه مشخص نشده است، و بسیاری، تعاریف UX و Usability رو به جای یکدیگر استفاده می­کنند، اما در این مطلب قصد دارم 7 پارامتری که به گفته Peter Morville می­ شه با اون­ ها UX رو توصیف کرد را به صورت مختصر و مفید معرفی کنم.( Peter Morville یکی از بنیان­گذاران مفاهیم معماری اطلاعات و تجربه ­کاربری است و تاکنون کتاب­های پرفروش بسیاری را در زمینه UX تالیف کرده است، وی همچنین مشاور بسیاری از شرکت­ های بزرگ موسوم به Fortune 500 نیز می­باشد.)هفت فاکتور تاثیرگذار در UXقبل از هرچیزی یک تعریف ساده از usability داشته باشیم:Usability which describes to some extent how easy a product is to useکاربردپذیری به توصیف این موضوع می­ پردازد که استفاده از یک محصول به چه میزان ساده و آسان است.با توجه به این تعریف، اگرچه usability رو می­ شه یکی از اولین قدم ­های UX دونست، اما UX شامل مفاهیم بسیار گسترده ­تری است که در ادامه با اون ­ها آشنا می­ شیم.و اما 7 فاکتور تاثیرگذار در UX به ترتیب عبارتند از:UsefulUsableFindableCredibleDesirableAccessibleValuableUsefulمنظور از Useful بودن، سودمند بودن یک محصول و به صورت عامیانه به دردبخور بودن اون محصول است، بدیهی است که اگر محصولی هیچ استفاده ­ای حتی برای تفریح و دکور نداشته باشه طبیعتا کسی اون رو نمی­ خره، اون هم در بازار رقابتی که بسیاری از وسایل به اصطلاح چندکاره هستن.چاقو یک مثال ساده از Useful بودن است، که از زمان­ های گذشته همچنان در زندگی بشر وجود داشته و تونسته مسیر پیشرفت رو هم طی کنه.UsableUsable بودن رو می­شه به کارا بودن معنی کرد، اینکه محصول به صورت موثر و کارآمد نیازی از کاربر رو برآورده کنه، معمولا اگر استفاده از محصول موردنظر بیش از حد پیچیده باشه کاربر خیلی زود از اون فاصله می­ گیره، حتی در مورد بازی­ های کامپیوتریمعمولا نسل اول از محصولات خیلی Usable نیستن و بیشتر به Useful بودن اون­ها توجه می­ شه، اما در نسخه­ های تکامل یافته بعدی افزایش usability می­ تونه نقش مهمی در موفقیت طرح ارایه شده داشته باشه.در ادامه مثل قبل، چاقوهای سوییسی (Swiss army knife) نمونه خوبی از اضافه کردن فاکتور usability به یک محصول useful هستن که به سادگی می­ تونید از امکانات اون استفاده کنید. Findableهرچقدر پیدا کردن یک محصول آسونتر باشه میزان Findable اون بیشتر هست، این مورد ارتباط نزدیکی با فاکتور availability هم داره که به در دسترس بودن یک محصول اشاره می­ کنه. در نتیجه Findable بودن، یک محصول و موارد وابسته به اون، از راهنمای استفاده گرفته تا تجهیزات جانبی باید به آسانی توسط کاربر قابل تهیه باشن. (حتی خدمات پس از فروش)برای مثال اگر من در یک فروشگاه آنلاین راکت تنیس رو می­خرم، برای خرید توپ و لباس تنیس نباید در صفحات دیگر خیلی جستجو کنم و همینطور در مورد مربی تنیس و زمین تنیس؛ در این مورد نقش سیستم­های توصیه­ گر یا Recommender system ها خیلی پررنگ هست و هرچقدر پیشنهادات دقیقتر و شخصی­سازی شده تر باشن تجربه کاربری بهتری ایجاد می­ شه.Credibleقابل اعتماد بودن، در فارسی یک ضرب­ المثل خیلی خوب برای مفهوم credibility وجود داره:" آدم عاقل از یه سوراخ دوبار گزیده نمی ­شه"در بازار رقابتی امروز، تنها کافیست که حس اعتماد کابر به یک برند، یکبار از بین بره، در این صورت جبران کردن وضعیت به وجود اومده تقریبا غیر ممکن هست.به صورت خلاصه منظور از Credibility اطمینانی است که کاربر به محصول یا خدمات ارایه شده توسط یه برند یا مجموعه پیدا می­ کند و طبیعتا ایجاد این حس نیازمند ارایه محصولات با کیفیت در طول زمان و توجه به اصول مشتری­ مداری است.چند سال قبل از اینکه برندهای تولید کننده لوازم الکترونیکی و صوتی و تصویری اینقدر زیاد بشن، تنها وجود نشان شرکت Sony و عبارت Made in Japan می­ تونست تضمین کننده کیفیت بالای محصول مورد نظر باشه، حتی امروزه نیز با وجود اینکه خیلی از محصولات سونی دیگر ساخت ژاپن نیستن تمایل ناخودآگاه به خرید تولیدات این برند، نشان از ماندگاری آن در ذهن مخاطب دارد.Desirableبرای این مفهوم به صورت زیر یک نظرسنجی ساده از اطرافیان انجام شد:اگر بتوانید به صورت کاملا رایگان از دو گوشی موبایل روی میز یکی را بردارید، کدامیک را انتخاب می کنید؟جدیدترین مدل آیفون / جدیدترین مدل هوآووینتایج خیلی دور از ذهن نبودن، و اکثریت، جدیدترین مدل آیفون رو انتخاب کردن، حتی اگر خودشون کاربر اندروید باشن. این موضوع در حالی است هوآووی سهم خوبی در بازار تلفن­ های همراه داره و محصولات اون دارای امکاناتی مشابه، خدمات پس از فروش بیشتر در ایران و البته قیمتی مناسب­تر هستن.Desirability حاصل مجموعه ­ای از طراحی هدفمند در برندینگ، تصویرسازی، معرفی کالا، زیبایی­ شناسی و توجه به احساسات مخاطب است، تا حدی که کاربر به استفاده از محصولاتی مشخص افتخار می­کند و به نوعی آن را یک ویژگی خاص می­پندارد. Desirable در لغت به معنی: مطلوب، مرغوب، پسندیده، خواستنی و خوش­آیند است.Accessibleدر میان 7 ویژگی مطرح شده، متاسفانه کمترین توجه به accessibility می­شود، منظور از Accessible بودن یک محصول این است که شرایط و نیازمندی­ های تمامی کابرانی که ممکن است از آن محصول استفاده کنند در نظر گرفته شود. (اعم از سن، قد، توانایی­ های جسمی و فیزیکی، و...)متاسفانه از آنجایی که اکثر طراحان تنها طیف خاصی از کاربران را در نظر می­گیرند، بسیاری از محصولات و خدمات ارایه شده، دچار ضعف بزرگی از نظر از accessibility هستند.به عنوان مثال در طراحی­ صفحات سامانه ­های آنلاین عمومی، استفاده از آیکن، رنگ و ابعاد مناسب برای آیتم­ های قابل کلیک می­ تواند کمک زیادی به کاربران بکند.Valuableاستفاده از یک محصول باید بتواند ارزشی را برای کاربر به همراه داشته باشد، و هرچقدر ارزش به وجود آمده در مقایسه با هزینه پرداختی بیشتر باشد موفقیت محصول بیشتر می­ شود.سامانه ­های درخواست آنلاین تاکسی و پیک، پیام ­رسان­ های اجتماعی، همگی محصولاتی هستند که در مقابل هزینه­ ای بسیار کم، نیازی بزرگ از کاربر را برطرف می­ کنند.سرویس گوگل­ مپ می ­تواند یک مثال خوب از میزان Valuable یک محصول باشد، نمایش نقشه به همراه جزییات، ارایه مسیرهای پیشنهادی بین مبدا و مقصد و... همگی ویژگی­ های بسیار کاربردی هستند که ارزش ­های زیادی را برای کاربر به همراه دارند. امیدوارم شما هم از وقتی که برای خوندن این مطلب گذاشتید، رضایت داشته باشید و تونسته باشم چند دقیقه ­ای رو با ارایه یک محتوای مناسب و مفید همراهتون بوده باشم.با احترامعلی فلاحی