پرتره زنی در آتش - نقاشی زیبا و یگانه

من نویسنده نیستم، منتقد نیستم، تولید کننده محتوا نیستم. شخصی هستم که به تولید محتوا علاقمندم، در زمان های خالی ام می نویسم، از فیلم هایی که می بینم، از متن های جالبی که میخوانم و از کتاب هایی که تمام می کنم. شاید لفظ منتقد را دوست داشته باشم اما هیچ اینگونه نیست؛ به خصوص درباره این فیلم. «پرتره زنی در آتش» (Portrait Of A Lady On Fire) فیلمی است که تنها با دیدن احساس می شود، به قول مهرشاد مرادزاه "این فیلم به نقد در نمی‌آید." شاید هم همینگونه باشد اما دوست داشتم بنویسم، درباره فیلم، درباره نور پردازی، درباره کارگردان و درباره موسیقی اش. داستان این فیلم در قرن 18 میلادی روایت می شود، در ابتدا اتاقی در پاریس را شاهد هستیم، با ماریانِ نقاش آشنا می‌شویم و برای اولین بار تصویری از یک زن که پاهایش آتش گرفته و به آسمان خیره می‌شود را می‌بینم و این تصویر فلش‌بکی است که ما را با داستان ماریان آشنا می‌کند. وی ماموریت داشته تا نقاشی از یک زن به نام هلوئیز را بکشد، شخصی که به تازگی خواهر خود را از دست داده و به واسطه و زور مادرش، قرار است با یک نجیب زاده میلانی ازدواج کند و این نقاشی عامل ازدواج هلوئیز است. نقاش اول نتوانست اثر خود را کامل کند چراکه هلوئیز از نشان دادن تصویر خود امتنا می‌کرد و حال ماریان باید به عنوان یک همراه و هم‌صحبت در کنار هلوئیز باشد و با نگاه های دقیق خود تصویر لازم از هلوئیز را به خاطر بسپارد و طراحی کند. داستان فیلم در مجموع خطی است (البته اگر اول یا پایان فیلم را در نظر نگیریم). سلین سیاما که با این فیلم نخل طلایی جشنواره کن برای بهترین فیلمنامه را دریافت کرد، از میزانسن، شخصیت پردازی و فیلمبرداری برای روایت داستان استفاده کرده و از هرگونه المان های سرگرم‌کننده آثار امروزی دوری کرده است. یکی از نکاتی که من را شیفته این فیلم کرد، نگاه های ماریان و هلوئیز است. نگاه های معنادار هلوئیز که شکی در آن است؛ شکی که می‌گوید یک جای کار درست نیست و ماریان که سعی در طراحی صورت پرظرافت هلوئیز است. نکته قابل توجه این است که کارگردان به خوبی از این نگاه ها استفاده کرده. این را به خوبی در زمان های طراحی ماریان می‌توانیم شاهد باشیم؛ به جای اینکه دوربین تماماً دست وی را فیلمبرداری کند، چهره را در نظر گرفته و با چهره احساسات ماریان نسبت به طراحی‌اش توصیف می‌شود. فیلم عجله ای ندارد، دوربین به آرامی حرکت می‌کند، آنجا که شخصیت ها به هم نزدیک می‌شوند، دوربین هم جلو می‌رود و آنجا که نیاز است، دوربین از نمایی دورتر تصویر را به نمایش می‌گذارد. لوکیشن های واقعی، فضاهای حقیقی و نورپردازی و جایگزاری اشیاء به شکلی است که فیلم را ملموس تر می‌کند و مخاطب ارتباط بهتری با آن برقرار می‌کند. رابطه بین ماریان و هلوئیز رابطه ای جدا شدنی است؛ واقعیتی تلخ که هر دو می‌دانند و ماریان با کشیدن این نقاشی این جدایی را تضمین می‌کند.حتی در اواسط فیلم این خطر جدایی به شکلی کلامی مطرح می‌شود. هلوئیز "اورفیوس" را می‌خواند؛ اورفیوس به عالم اموات رفت تا برای بازگشت زن مرده‌اش، "اوریدیس" ادعا کند. "هادس"، خدای عالم اموات به اوریدیس اجازه داد تا همراه اورفیوس به دنیای زندگان بیایید، اما دید اورفیوس را محدود کرد. اگر اورفیوس برگردد و او را ببیند، برای همیشه او را از دست می‌دهد. اورفیوس برگشت و به اوریدیس نگاه کرد و در نتیجه، دچار فقدانی بسیار دردناک شد. ماریان جمله زیبایی در این سکانس می‌گوید : "او مرد چون تصمیمش عاشقانه نبود؛ شاعرانه بود". در سکانس های پایانی، هلوئیز پیش از خداحافظی ماریان را صدا می‌زند و ماریان با برگرداندن سرش، هلوئیز را در لباس عروس می‌بیند و این نشان از عمق درد و غم این موضوع دارد. کارگردان از موضوعاتی همچون محدودیت زنان برای طراحی و نقاشی و "نرسیدن آن‌ها به کمال در این رشته" استفاده کرده تا چاشنی واقعی‌پذیری این فیلم را افزایش دهد و ان را بیش از پیش داستانی واقع‌گرایانه بخواند. درست است. همانطور که در ابتدای متن هم نوشته بودم، این فیلم قابل نقد نیست، با این نوشته ها تصویر کاملی از این فیلم به شما ارائه نمی‌شود. باید ببینید، احساسش کنید و تجربه بی‌مانندش را در ذهن بسپارید. درست مانند سکانس پایانی، ماریان به هلوئیز می‌نگرد اما هلوئیز متوجه حضور ماریان نیست. آخرین دیدار آن‌ها. سمفونی از ویوالدی نواخته می‌شود و لحظه لحظه دوربین به چهره هلوئیز نزدیک‌تر می‌شود؛ اشک چشمانش، اشکی که از دلتنگی است و در آخر خنده‌هایی که نشان از آن تجربیات خوب و یادآوری خاطرات است. همین‌قدر ساده، همین‌قدر به یاد ماندنی.پلی لیست موزیک های این فیلم در اسپاتیفای (پیشنهاد میکنم حتما گوش کنید)اینستاگرام منتوییتر من