بلاکچین، بلیط برنده ی یک لاتاری که دور می اندازیمش!

«بیت کوین بهترینه و بقیه رمزارزها بی ارزش هستن»، «اتریوم خیلی بهتر از بیت کوینه و جاش رو میگیره»، «کاردانو سریعتر و ارزونتر از اتریومه»، «ان اف تی ها همشون یک کلاهبرادیه که از بین میرن»، «اکسی اینفینیتی بهترین بازی دنیاس، هم بازی میکنی و هم پول درمیاری»، «قیمت بیت کوین تا پس فردا میشه 100 هزار دلار!»، «فلان آلت کوین میشه n دلار!»اگر در فضای رمزارز فارسی و حتی غیرفارسی فعالیت کرده باشید یا حتی گشتی زده باشید با اطمینان می گویم که حداقل یکی از جملات بالا را شنیده اید – بد به حالتان اگر همه را شنیده اید یا بدتر دقیقا به دنبال همچون مطالبی هستید!همراه من سوار ماشین زمان شوید و به 200 قبل برویم تا بگویم چرا! سال 1822 است و تاجری به سفری دور – فرضا از اروپا به آمریکا - رفته است. اون در سفر خود بیمار شده و پزشکش میگویند که او از این بیماری جان سالم بدر نخواهد برد. در بهترین حالت اون تنها میتواند یک نامه به خانواده ی خود بنویسد و از علاقه خود به آنها بگویید یا در مورد اموال خود وصیت کند که همین کار نیز بسته به فاصله ی شهر مقصد تا محل زندگی او ممکن است چندین روز تا چندین ماه طول بکشد. اگر با ماشین زمان 100 سال به جلو حرکت کنیم – سال 1922 – اون میتواند با خانواده خود تلفنی صحبت کند و برای آخرین بار صدای آنها را بشوند و حرف هایش شخصا به آنها بگویید در عین حال میتواند یک ارتباط دوطرفه و در لحظه با آنها داشته باشد. 100 سال دیگر به جلو برویم – سال 2022 – حالا تاجر مورد نظر ما نه تنها میتواند تصویری با عزیزان خود ارتباط برقرار کند و حتی اسناد قانونی وصیت نامه را تننظیم کند (از طریق اینترنت) بلکه شاید خانواده بتواند به کمک سرعت بالای هواپیما خود را به صورت فیزیکی بالای سر تاجر برسانند.این حرف ها چه ربطی به رمزارزها داشت؟ رمزارزها تنها یک کارکرد و شکل استفاده از یک تحولی به نام "بلاکچین" هستند. تکنولوژی ها می آیند، به بهبود کیفیت زندگی ما انسان ها کمک میکنند و جای خود را به تکنولوژی بهتر و کارآمدتر بعدی می دهند. روزی تلگراف آمد و زندگی انسانی که فقط میتوانست نامه بنویسد را راحت تر کرد. سپس جایش را تلفن های سیمی و ثابت قدیمی گرفت. بعد از آن گوشی های بزرگی و بدقواره ای ساخته شد که مزیتش سیم نداشتن بود و میتوانستید تلفن خود را همراه خودتان جا به جا کنید. جای آن گوشی های بزرگ را اسمارت فون ها گرفتند که نه تنها با آنها زنگ میزنیم و به ما زنگ میزنند که با آن آهنگ گوش میکنیم، عکس میگیریم، با ماشین حسابش در امتحان ریاضی تقلب میکنیم و ... .انسان های زیرک از اختراع تلفن صرفا برای زنگ زدن استفاده نکردند؛ در مثال ما انقلاب اصلی ای که رخ داد "تغییر در شیوه/سرعت/کیفیت ارتباطات انسانی بود" و تلگراف و تلفن و گوشی های هوشمند صرفا محصولات و بهره برداری های ما از این تحول بود. بر روی این انقلاب جدید کارخانه و صنایع و مشاغل متعددی شکل گرفت و یا حتی برخی مشاغل با استفاده از این تغییر بهره وری رو خود را افزایش دادند. به عنوان مثال شرکت ها متوجه شدند که حالا میتوانند از طریق تلفن هم اقدام به فروش کالا های خود کنند، پیامک های تبلیغاتی بفرستند و حتی مخاطبی که در خانه خود نشسته و حتی تلویزیون هم نگاه نمی کند را هدف تبلیغ خود قرار دهد.به باور من و با استفاده از شواهد در مورد بلاکچین هم چنین موضوعی صادق است. اینکه صرفا نگاه درآمدی به بلاکچین داشته باشیم اشتباهی بزرگ است. ما باید یادبگیریم و بدانیم که بلاکچین چه ارزش هایی را خلق/متحول کرده است و سعی کنیم از این ارزش ها استفاده کنیم، این کار حتی در درازمدت از لحاظ مالی هم به مراتب سودده خواهد بود. بسیاری از آینده پژوهان، سازمان ها و موسسات که در چند سال اخیر گزارشی منتشر کرده اند باور دارند که بلاکچین بخشی از آینده خواهد بود و نقشی مهم خواهد داشت. در همین لحظه که من در حال نوشتن این مقاله هستم دانشگاه های بسیار معتبری در سراسر جهان هستند که در مورد بلاکچین دوره های آموزشی برگذار میکنند و یا حتی آن را وارد سرفصل های درسی دروسی مثل مهندسی، اقتصاد و ... کرده اند! اما کمتر کسی اینقدر جسارت دارد که در مورد یک پروژه ی خاص صحبت کند. این موضوع ریشه در این دارد که کارکرد و ارزشی که از طریق انقلاب "بلاکچین" خلق شده و خواهد شد به مراتب بیشتر از یک پروژه و حتی بیت کوین است و خواهد بود.بیایید برای جلوگیری از اتلاف وقت صرفا با یک مثال بفهمیم چقدر اشتباه رفتار میکنیم!مجمع جهانی اقتصاد در سال 2015 سوالی را بین اقتصاددانان مطرح کرد که به نظر شما آیا در سال 2027 ممکن است 10 درصد از تولید نالخص کل دنیا روی بلاکچین ذخیره شده باشد؟ جواب 58 درصد آنها بله بود!!! (10 درصد تولید ناخالص فعلی جهان چیزی معادل 8.5 تریلیون دلار است) این در حالی است که آن روز چنین فرضی دیوانگی محض به نظر می آمد، ارزش بازار بیت کوین در آن زمان فقط 20 میلیارد دلار بود و آلت کوین های موجود در آن زمان نیز ارزش بازار ناچیزی داشتند.بلاکچین چه چیزی دارد که اینقدر آن را اینقدر ارزشمند می کند؟در دنیای کسب کار مفهومی تحت عنوان "ارزش مرکزی یا core value" وجود دارد که در واقع بیان میکند آن ارزش(های) اصلی و اساسی که کسب و کار بر مبنای آن شکل گرفته و رشد کرده است چیست، معمولا کسب و کار هایی که بزرگ میشوند core value ارزشمندی برای مخاطبان خود ساخته یا به آنها عرضه کرده اند؛ به عنوان مثال یوتیوب که یکی از یزرگترین بازیگران دیجیتالی دنیای امروز است ارزش های مرکزی خود را اینگونه تعریف میکند:“Freedom of expression, Freedom of information, Freedom of opportunity, Freedom to belong”ترجمه ی عبارت های فوق میشود : آزادی در بیان، آزادی اطلاعات، آزادی (برابری) در فرصت ها، و برای آخرین عبارت میتوانیم بگوییم فارغ از ملیت/هویت. اگر به عملکرد و ارزشی که مخاطبان از طریق یوتیوب کسب میکنند دقت کنیم همه ی این چهار مورد دیده میشود؛ فارغ از اینکه موضوع مورد علاقه شما برای دیدن چیست (مادامی که قانونی باشد مثلا نخواهید اسلحه بخرید) میتوانید در یوتیوب باشید در عمل هم از شیر مرغ تا جان آدمیزاد در یوتیوب پیدا میشود! آزادی اطلاعات و آزادی در فرصت ها که در یوتیوب موج میزند، شما به راحتی میتوانید سر کلاس بهترین استادهای جهان در هر رشته ای که باشند و باشید بنشینید و از آنها یادبگیرید، فرصتی که یوتیوب برای آموزش و یادگیری فراهم کرده است بدون اغراق – حداقل برای من – بی نظیر است. یوتیوب کاری ندارد که شما زن هستنید یا مرد، ایرانی هستید یا هلندی. شما میتوانید از محتواهای موجود استفاده کنید. وقتی چیزهایی که مخاطب میتواند از طریق شما بدست بیاورد اینقدر ارزنده باشد قطعا شما هم تبدیل به غولی مثل یوتیوب میشوید.بیاید به بلاکچین برگردیم. اصلی ترین مزیت بلاکچین را میتوان ذخیره ی اطلاعات به شکلی نوآورانه دانست. همانطوری که از اسمش مشخص است در اینجا ما زنجیره ای از اطلاعات را داریم که به واسطه ی پیوستگی ساختاری خود غیرقابل دستکاری است. به واسطه ی فعال و اصطلاحا داینامیک بودن هر لحظه میتواند چیزی به آن اضافه شود. به دلیل معماری نبوغ آمیزش این اطلاعات تنها در اختیار یک نفر نیست و در یک نقطه متمرکز نشده است. به همان دلیلی که در اختیار یک نفر نیست و همه در آن مشارکت دارند هزینه ی آن به مراتب پایین تر از سیستم های فعلی نگهداری اطلاعات است. با به همان دلیلی که در یک نقطه متمرکز نشده و همگی به آن دسترسی دارند، شفافیت بالایی داشته و هر چیزی توسط افراد قابل بررسی است. به دلیل اینکه از رمزنگاری برای ذخیره سازی اطلاعات استفاده میکند امنیت بسیار بالایی دارد. ساختار آن صرفا کدهای برنامه نویسی و ریاضی است در نتیجه خودکار بوده و نیاز به اعتماد ندارد. گستره ی جهانی دارد و محدود به جغرافیا نیستید.اگر سالهای اخیر را عصر دیجیتال بنامیم حرف درستی زدیم، سوخت اصلی و طلای این دوران اطلاعات (data) است و حالا فناوری بلاکچین نحوه ی ذخیره و پردازش اطلاعات را متحول کرده است! بیراه نیست اگر بخواهیم پیدایش بلاکچین را بتواند به کشف نفت در عصر انقلاب صنعتی تشبیه کنیم. حالا متوجه شدید از کدام لاتاری صحبت میکنم؟ شما در زمانی متوجه بلاکچین شدید که این تکنولوژی هنوز در مراحل نوزادی خود است و به مرحله تجاری و گستردگی نرسیده است. بجای اینکه از یکی از محصولات این تکنولوژی استفاده کنید، محصول خودتان را روی این تکنولوژی خلق کنید یا از آن استفاده کنید تا بهینه تر کارهای فعلی تان را انجام دهید.این اطلاعات که صحبتش را میکنیم میتواند هر چیزی باشد، از موجودی حساب بانکی شما گرفته تا اطلاعات مربوط به اثر انگشت شما.اولین گام و استفاده از بلاکچین به عنوان پول یا ارز بود که بیت کوین شاخص ترین آنهاست، با حذف واسطه های مالی – در اینجا دولت ها و بانک ها – بلاکچین (بیت کوین) نمودار عرضه و تقاضای معروف اقتصاددانها را برای پول به برگردانند، روش پرداختی که ارزش خود را از تقاضا و صرفا تقاضا میگیرد و نه هیچ چیز دیگر. آنقدر غیرمتمرکز و یاغی است که از قانون هیچ کشوری تبعیت نمیکند و شما میتوانید هر کجا که خواستید، در هر لحظه از شبانه روز و هر چقدر که خواستید خرجش کنید!گام دوم را پروژه هایی برداشتند که گفتند "چرا فقط باید در بلاک ها اطلاعات مالی ذخیره شود؟" که پرچم دار آنها اتریوم است. اتریوم که در واقع یک فضای ذخیره سازی قابل برنامه ریزی را در اختیار افراد می گذارد بستری شد که برنامه نویس ها توانستند به کمک آن بانک های عظیم بدون داشتن حتی یک شعبه اما بشدت کارا بسازند که در کسری از ثانیه به شما وام میدهد! توانستند مجموعه قوانین و اصولی خلق کنند که بتوانیم برای اشیایِ دیجیتالِ قابل کپی کردن، صاحب و مالکیت تعریف کنیم؛ توانستیم جایزه هایی که حین بازی کردن بدست می آوریم را به پول واقعی تبدیل کنیم و این مسیر تازه آغاز شده است!کارکرد های بلاکچین به گستردگی جهان است؛ در دنیای مدرن همه جا اطلاعاتی برای ذخیره وجود دارد. اگرچه لازم است بدانیم که بلاکچین در همه موارد الزاما بهترین تکنولوژی برای ذخیره/انتقال داده نیست و معایب خودش را هم دارد اما در حوزه های بسیار میتواند تحول آفرین باشد.چگونه از بلاکچین استفاده کنیم؟غول مشاوره مدیریتی دنیا، مکنزی، در سال 2018 بیش از 90 استفاده ی مختلف برای بلاکچین پیدا کرده که صنایع بسیاری را شامل میشود از کارکردهای خرد و کلان بلاکچین در زمینه ی زنجیره ی تامین (supply chain) گرفته تا بنگاه های مالی. به زبان ساده هر کاره ای که هستید و هر کسب و کاری که دارید در مورد بلاکچین مطالعه کنید و ببنید چطور میتوانید از ویژگی های این تکنولوژی جهت توسعه استفاده کنید و در لول بالاتر سعی کنید مفاهیم و ارزش هایی را خودتان مستقیما به کمک این تکنولوژی خلق کنید. به عنوان یک مثال ساده امروز به لطف رمزارزها میتوانید حتی به عنوان یک ایرانی که به سیستم مالی جهانی متصل نیست نیز کار کنید و حقوقتان را دریافت کنید (گسترش کسب و کار در سطح جهانی)، به کمک مفهوم توکن های غیرمثلی (NFT) هنرمندان توانستند آثار خود را بدون واسطه ی دلالان و مجموعه های هنری بزرگ به نمایش و فروش بگذارند و فصل جدیدی در دنیای هنر آغاز شده است (حذف واسطه ها و دسترسی مستقیم به بازار، فراهم شدن یک بستر جدید فعالیت).بیاید به جای کلی گویی یک مثال جزئی تر را فرضا در فضای دامپزشکی با همدیگر بررسی کنیم:اگر تا به امروز اقدام به خرید یک حیوان – چه به عنوان حیوان خانگی و چه دام صنعتی – کرده باشید احتمالا کلمه ی "نژاد" را شنیده اید. هر نژادی ویژگی های منحصربفردی دارد. این ویژگی ها میتواند شامل آسیب پذیری در مقابل بیماری X باشد. وقتی که ما با آن بیماری درگیر شویم، اگر اطلاعات مورد نظر ما در یک بلاکچین ذخیره شده باشد به آسانی میتوانیم تمامی حیوانات حساس را شناسایی و از گله های سراسر منطقه درگیر و یا حتی کشور جدا کنیم، حیواناتی که نیاز است تحت درمان قرار بگیرند را لیست کنیم و اطلاعات آنها را علامت گذاری کنیم و یا به کمک آن پروتکل های بهداشتی مناسب طراحی کنیم تا جلوی گسترش بیماری گرفته شود و یا حتی اگر حیوان به دلیل آن بیماری تلف شد به سادگی و با چک کردن کد مربوط به آن حیوان بدانیم که آن گوشت نباید سر از کشتارگاه ها دربیاورد. (فکرش را بکنید بدون دیتابیس ها مناسب چقدر در مقیاس یک کشور انجام دادن چنین کاری سخت است و احتمال خطا داشتن آن چقدر بالاست! مزیت های مهم ثبت این دیتای روی بلاکچین - از آنجایی که فقط در یک مرکز ثبت نشده است دو چیز خواهد بود اول اینکه هر دامدار میتواند در لحظه اطلاعات مربوط به مزرعه خودش رو بروز رسانی کند و سرعت انتقال داده و سهولت در ثبت و پیگیری داده ها بسیار بالاتر میرود و دوم اینکه این اطلاعات میتواند به سرعت و به شکل همزمانی مورد استفاده اداره ی گمرک، دامپزشکی، دامداری های اطراف و حتی مراکز بهداشتی انسانی قرار بگیرد تا به آسانی از این اطلاعات برای تصمیم گیری بهتر در سطح کلان بهداشت عمومی و بدون خطا استفاده کنند). به عنوان یک مصرف کننده و خریدار نیز میتوانیم مبدا و شرایط نگهداری آن دامی که گوشتش را میخریم بررسی کنیم و اگر مطابق میل و اولویت های ما بود آن گوشت را خریداری کنیم یا از خرید صرف نظر کنیم (این موضوع – نحوه ی تولید – در مورد برخی کالاهای دیگر نیز میتواند برای مصرف کننده مهم باشند مثل کالاهایی که میگویند "اورگانیک" است و ما صرفا بر مبنای اعتماد خرید می کنیم).بلاکچین میتواند برای اعتماد سازی مورد استفاده قرار بگیرد. با حذف واسطه ها در گونه های مختلف کسب و کار هزینه تمام شده برای کسب و کار و مصرف کننده نهایی را کاهش داده و باعث افزایش سطح رفاه عمومی شود ( یکی از مثال های بسیار خوب این زمینه میتواند صنعت defi باشد که با حذف روند بروکراتیک بانک ها با سرعت بسیار بیشتری بخش زیادی از همان خدمات را ارائه میدهد که هزینه ی زمانی را بشدت کاهش داده است). در زمینه ی اینترنت اشیا میتواند تکه ی گمشده ای باشد که همزمان هم کیفیت اجرا را تضمین کند و هم امنیت افراد را در بالاترین سطح نگه دارد. در دنیای پزشکی – به دلیل حساسیت های بسیار بالای اطلاعات – میتواند مشکل بزرگ کمبود دیتا برای آزمایش و محققین را حل کند یا به بیمه ها برای پیگیری هزینه ها و تصفیه حساب های کارآمدتر کمک کند. با شکل گیری پرداخت های بسیار ریز (در حد چند ریال) میتواند در فضای کسب و کار های آنلاین انقلابی به پا کند و یا حتی با تعریف پروتکل هایی از آن جهت پیگیری و کنترل مشکلات محیط زیستی کمک گرفت. میتواند با داشتن ویژگی خودکار بودن و ایمنی بالا در بسیاری از جنبه های اتوماسیون به کمک کسب وکارها بیاید، با کمک بلاکچین مفهوم اعتماد در فضای جهانی بازتعریف میشود و از آنجایی که بخش بزرگی از نهادهای حاکمیتی و دولت ها صرفا مجری و معتمد طرفین هستند در افق های بلندمدت میتواند منجر به ساختارهای سیاسی کوچکتر و بهینه تر شود؛ با از بین رفتن تمرکز در ذخیره سازی امنیت پایداری و ماندگاری اطلاعات را افزایش دهد و .... .نکته: هدف من از نگارش این مقاله این نیست که بگویم بیت کوین و اتریوم و یا دیگر رمزارزها و حتی تکنولوژی هایی مثل دیفای یا ان اف تی خوب یا بد هستند، در 50 سال آینده زنده خواهند ماند یا از بین رفته اند بلکه میخواهم یادآوری کنم که مهمترین استفاده ای که یک فرد هوشمند می تواند از این فضا ببرد این است که ببیند از تمام این موارد گفته شده - این ابرازهای ارزشمند - و تحول عظیم پشت این مفاهیم - بلاکچین - چگونه برای رشد زندگی شخصی و یا فضای کسب و کاری خود و حتی در سطوح بالاتر افزایش رفاه عمومی و حل مشکلات در مقیاس های مختلف (مشکل شهرمان، کشورمان یا صنعتی که در آن فعالیت میکنیم ) کمک بگیرد. به قول انگلیسی زبانان: TRY TO LOOK AT THE BIG PICTUREبه جای سوالاتی مشابه اینکه "فلان کوین چقدر میشود؟" یا "چه کوینی بخرم؟" سعی کنید بر این موضوع متمرکز شوید که چگونه میتوانید از فرصت هایی که موجود در بلاکچین به نفع خود استفاده کنید و افرادی را دنبال کنید که به دانش شما در حوزه بلاکچین اضافه میکنند و در وهله ی بعدی به دنبال بهره ی مستقیم مالی از این خوان نعمت باشید.انتخاب های امروز شما، فردایتان را میسازد پس درخت درستی بکارید که چند سال بعد میوه های شیرین و ارزنده ای از آن بچینید.