پنجاه «تمایل» شناختی (سوگیری/کشش/تعصب)

خب سوگیری‌های شناختی قبلاً ترجمه شده اینجا، اما خیلی حال نمی‌ده خوندن‌شون، چون نه عکس داره نه مثال امروزی. من سعی کردم ۵۰ تا از این تمایلات رو ترجمه کنم و با تجربه‌ی شخصی یا مثالی معاصر ربط بدم.قبل از اینکه شروع کنم باید به یک نکته خیلی مهم اشاره کنم:از اونجایی که همه‌ی انسان‌ها دچار و درگیر این سوگیری‌ها هستند، دو تا ادبیات در مقابلش ممکنه ساخته بشه، آدم‌های بدبین، و آدم‌ها خوش‌بین...آدم‌های بدبین در بدترین حالت با نگاهی از بالا به پایین از این سوگیری‌ها نتیجه می‌گیرند که نژاد یا افرادی که دچار سوگیری‌های بیشتری هستند باید از صحنه‌ی روزگار محو بشن به نفع بشریت و انسانیت!یا به قول استاد ناصر فکوهی در اینجا (درباره‌ی لمپنیسم زبانی) از این سوگیری‌ها برای «مچ‌گیری» و «بی‌سواد» خواندن این و آن نباید بهره برد.آدم‌های خوش‌بین هم اساساً شناسایی این سوگیری‌ها و امکان کنترل شدن ما با آن‌ها رو قبول ندارن و تصور نابسنده‌ای از «آزادی» دارن.بنابراین حین خواندن هر متنی حواس‌مون به دو گرایش بنیادین خوش‌بینانه‌ی منفعل و بدبینانه‌ی نژادی و خشن به انسان‌ها باشه؛ این موضوع بحث معاصر و بسیار جدی‌ای هست و به بحث و گفتگوهای زیادی دامن زده.خب بریم سروقت عکسی که ازش ترجمه می‌کنمسایت ویژوآل کپیتالیست پر از نقشه و عکسهاین اینفوگرافیک درباره‌ی ۵۰ تا سوگیری شناختی هست که امروز هرکی از مامانش قهر می‌کنه اینارو لیست می‌کنه تا تبدیل به کتاب بشن و با یه ذره مارکتینگ و چند درصد تخفیف لب لباب صحبتش اینه که: خیلی هم نباید سخت گرفت، زندگی خوب چنین و است و چنان، بعله.خب چرا یکبار برای همیشه، قبل از اینکه سراغ این منابع دست چندم و گلچین شده رو بگیریم یه نگاه به کل این سوگیری‌ها نندازیم و پول کمتری رو به شکل مستقیم خرج کنیم؟ اونم مطالبی که به «یک نفر» تعلق نداره کشف شدن و فایده‌هاشون، پس چه بهتر که رایگان و اجتماعی باقی بمونن.هر سوگیری‌ای رو به شش دسته‌ تقسیم شده با عناوین «حافظه»/«اجتماعی»/«یادگیری»/«باور»/«پول»/«سیاست» با رنگ‌بندی‌های مختلف.+ ستون اول از سمت راست۱. تفکر جمعی(Groupthink): به علت میل به هم‌نوایی و انطباق با دیگران گاهی ممکنه تصمیم‌های غلط بگیریم تا به مشاجرات خاتمه بدیم.مثال الف) دخترم بستنی می‌خواست و پسرم تی‌شرت، بچه‌هایم سر اینکه برای خرید به کدوم فروشگاه بریم دعوا داشتن، من به عنوان والد براشون دوتا تی‌شرت با عکس بستنی گرفتم!میشه این مثال رو آورد توی سیاست واقعی یا مشاجرات زن و شوهری، یادمون نره که این سوگیری همیشه بد نیست اما گاهی شکل یک کابوس به خودش می‌گیره، چیزی که آدم از منابع دست اول و خود زندگی یاد می‌گیره.مثال ب) نمونه ساده‌اش موقع انتخابات هست، وقتی شما به شخص یا حزب خاصی رای می‌دید چون خانواده‌تون به اون شخص یا حزب رای داده، و نمی‌خواید خطر پذیرفته نشدن یا طرد شدن توسط خانواده رو بخاطر اختلاف عقاید بپذیرید،‌اگر اساساً چنین خطری وجود داشته باشه یا مشروع باشه.اما نمونه مشابه مثال اول و پیچیده‌ترش:مثال پ) دعوای لیبرال‌های کلاسیک با مرکانتلیست‌ها منجر به چندجانبه گرایی یا مولتی لاترالیسم شده؛ مرکانتلیست‌ها خواهان صادرات بیشتر، واردات کمتر،‌تعرفه‌های گمرکی قوی‌تر، پول قوی، حمایت از صنایع بومی و جامعه‌ای در خدمت دولت هستند حتی به قیمت فقر همسایگان و جنگ؛ اما لیبرال‌ها برعکس خواهان دولتی در خدمت جامعه، آزادی‌ها و حقوق‌های فردی، حاکمیت قانون برای همه،‌ مبادله به جای جنگ، رشد تولید داخلی و تعادل تجاری هستند. حالا یکی مثل آقای رفسنجانی میاد وسط میگه هم گشایش بازار، هم انحصار داخلی، هم سرمایه‌ی خارجی بیاد اما خودمون خرج کنیم، هم سپاه وارد بازار بشه، هم انحصار دست خودمون! اسمش رو هم می‌دیدم موسسه مصافی جایی بذاره دموکراسی، یه دانشگاهی هم بره تحقیق کنه ببینه در زمان پیامبر از این خلاقیت‌ها بوده که بشه روش دست بذاریم یا نه!مثال ت) آقای مومنی نسب که دارای سمت در حاکمیت هستند دلیلی که برای توجیه صیانت دارن رو با استفاده از همین سوگیری بیان می‌کنن: از یه طرف درخواست مردم برای آموزش بهتر، مفیدتر و موثر تر درمورد فضای مجازی هست، از یه طرف هم درخواست رهبر برای کنترل و مدیریت این فضا، خب ترکیبش میشه صیانت که هم قراره از حقوق مردم دفاع کنه و هم قراره این فضا منحصراً در اختیار یک عده خاص با قواعد خاص قرار بگیره: چون یکی اومده به اسم ایشون اکانت جعلی ساخته، و چون این فضای مجازی خیلی بیش از حد بی‌هنجاره، پس من یه ایده خلاقانه دارم و اون چیزی نیست جز فضای مجازی ملی که توش خودمون فقط بتونیم اکانت جعلی بسازیم نه کس دیگه!۲. اثر نورافکن(Spotlight effect): ما دست بالا می‌گیریم میزان توجهی که مردم به ظاهر و رفتار ما می‌کنن.در سطح فردی دلیل اینکه ممکنه بیش از حد به ظاهر خودمون فکر کنیم و دچار وسواس و استرس بشیم این تصور اشتباه ماست و در سطح جمعی مثلاً می‌بینیم آنکلا مرکل چقدر ساده لباس می‌پوشه برای کار و راحتی خودش و حتی تو همون لباس ساده‌اش هم نیومده زرنگی کنه، اما ما اومدیم کراوات رو حذف کردیم چون فکر می‌کنیم خیلی لباس و ظاهر مهمه.۳. بدبینی کوته‌فکرانه یا ساده‌لوحانه(Naive cynicism): چون باور داریم که واقعیت عینی رو مشاهده می‌کنیم، دیگران رو خیلی خودمدارتر و خودپسندتر از چیزی که واقعاً هستند تصور می‌کنیم.مثال الف: نتیجه این باور پیامدش باور دیگری خواهد بود که دیگران به من کمک می‌کنند چون در مقابل از من چیزی می خوان وگرنه کمک نمی‌کردن!این بنده‌خداهایی که به غلط «مخالفین نظام»، اپوزوسیونِ، معاندین، شورش‌گران و ضد انقلابیون رو «منتقد» نظام بحساب نمیارن، متوجه نمیشن که کل نظام‌شون به واسطه همین مردم، کشاورزا، کارگرها و همین آدمای مخالف و منتقد قدرت گرفته و همین آدما رو وقتی از دانشگاه اخراج می‌کنند و بعد میان میگن اخراج اساتید رو سیاسی نکنید یعنی واقعاً خر فرض کردن خودشون رو، چون آدم عاقل دست رد به تشخیص درست پزشک نمی‌زنه و نمیگه که معلم‌ها و دانشجوهای جامعه فقط به فکر پول و خودشون هستن وقتی نقد یا تحلیل می‌کنند یا تجویز پزشکی برای بیمار.این فقط یه مثال بود، ناصر فکوهی در این گفتگوی بلند بیشتر و بهتر توضیح دادهمثال ب: خیلی خوبه که اگر هدیه دریافت می‌کنیم یاد بگیریم قدردانی کنیم،‌ و فکر نکنیم حالا که تمایل یا توانایی بازپرداخت حق هدیه رو نداریم نباید هدیه رو بپذیریم، و درضمن برای پاسخ دادن به هدیه نباید توی بازی بیافتیم که اگر کسی بی‌مناسبت برای ما یه ظرف نقره آورد، حالا ما چطوری بهش پاسخ بدیم و «افتادیم تو زحمت» و خجالت بخوایم بکشیم از هدیه.(به تازگی کتابی در مورد نفس هدیه، don یا donate پیدا کردم به اسم «رساله‌ی پیشکش» از موس، که به نظرم شروع بسیار خوب، جدی و دست اولی به این موضوع هست، این آقای موس خواهرزاده‌ی امیل دورکیم یکی از پدران جامعه‌شناسی در فرانسه است.)۴. اثر گوگل یا فراموشی دیجیتالی(Google effect): اطلاعاتی که ما به سادگی با موتورهای جستجو پیدا می‌کنیم، زودتر فراموش می‌شوند.خودم اسم تام کروز، جیم کری و کیانو ریوز رو نزدیک صد بار تا حالا جستجو کردم؛ حالا فهمیدم چرا این اسامی هی یادم میره، پس از مغزهامون متشکر باشیم که انرژی رو خرج چیزای مهم‌تری می‌کنه که عمراً تو موتورهای جستجو پیدا بشه.۵. سوگیری معتقدات (Belief bias): ما استدلال‌ها رو بر اساس اینکه چه مقدار از نتایج دفاع می‌کنند قضاوت نمی‌کنیم، بلکه بر اساس میزان صمیمیتی که با نتیجه داریم ارزیابی می‌کنیم.به شکل ساده‌تر، ممکنه نتایج یک استدلال درست باشه اما مقدمات آن غلط باشه.مثال الف: همه‌ی ماهی‌ها شنا می‌کنند، قزل‌آلا یه ماهیه، پس قزل‌آلا شنا می‌کنه.خب از این شیوه استدلال میشه نتیجه گرفت:همه‌ی آدم‌ها برای خودشون عقیده‌ای دارنمنم آدممپس منم برای خودم عقیده‌ای دارم! ( حالا این عقیده نسل‌کشی هم باشه با این استدلال موجه جلوه می‌کنه)همیشه حواس‌مون به این نمودار باشه، سمت چپ واقعیات، سمت راست واقعیاتی که باورهای ما رو تایید می‌کنند و وسط چیزی که می‌بینیممثال ب: مورد معروف من شما را دوست دارم، شما دختر خود را دوست دارید، پس من دختر شما رو دوست دارم.خب حالا مثال‌هایی که با زندگی سیاسی و اجتماعی ما درگیر تر هستند.مثال پ: دموکرات‌ها از آزادی بیان دفاع می‌کنند، دیکتاتورها دموکرات نیستند، پس دیکاتورها از آزادی بیان دفاع نمی‌کنند. همینجا صبر کنید، این استدلال خیلی قشنگیه نه؟ اما ما می‌دونیم که دیکتاتورها هم از آزادی بیان به نفع خودشون دفاع می‌کنند، درست مثل تجربه‌هایی که در کشور خودمون داشتیم. پس باید شدیداً مواظب این سوگیری باشیم.مثال ت: به شما گفته میشه مهاجرت غیرقانونی، غیرمجازه و باید کاهش پیدا کنه، چون باعث افزایش جرم میشه؛ فرزندان زیر سن قانونی لب مرز از والدین‌شون گرفته میشه تا مهاجرت غیرقانونی کاهش پیدا کنه. ممکنه ما نتیجه‌ی به ظاهر خوب کاهش مهاجرت غیرقانونی رو ببینیم؛ شما قضاوت کنید این سوگیری رو.مثال ث): همه‌ی آخوندا فاسدن، آقای خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی یک روحانیه، پس آقای خامنه‌ای فاسده. خب می‌تونید حدس بزنید که روحانی‌های زیادی فاسد هستند، اما با این استدلال نمیشه به نتیجه دلخواه رسید چون مقدمات ضعیف هستند و روحانی‌های زیادی هم فاسد نیستند. تو آمریکا رو پلیس‌ها خیلی گیر دارن و می‌گن همه پلیس‌ها فاسد هستند، فلانی پلیس هست، پس فلانی فاسده. همه‌ی سفیدا، همه‌ی سیاه‌ها، همه‌ی یهودی‌ها، همه‌ی دین‌دارها، همه‌ی ایرانی‌ها... می‌تونید متوجه شهرت و تعدد مثال‌های بیشتری توی زندگی روزمره‌مون بشید.مثال بومیش میشه: «دانشگاه حکومتی هست»، «هرکی تو دانشگاه هست حکومتی هست»، «هرچی حکومتی هست بده»، «هرکی حکومتی هست بده»، پس همه‌ی دانشگاهی‌ها بی‌سوادن!(توی پرانتز به انسان‌هایی که کینه از آخوندا و آقای خامنه‌ای دارن، باید استدلال قوی‌تری بکار ببندن و شواهد و مدارک بیشتری بیارن، و به انسان‌هایی که رگ غیرت‌شون باد می‌کنه باید گفت اگر با این استدلال ضعیف رهبرپرستی‌تون تقویت میشه چه خوبه بیشتر به فکر آینده باشید.)مثال ج) آقای میرسلیم در توییتر خود فرمودند: «بی‌قانونی در فضای مجازی باعث جولان دادن متخلفان و متجاوزان به حقوق عمومی است. حتی قانون ضعیف بهتر از بی قانونی است.» خب ببینید این دوست‌مون اینجا به چی متوسل شده... یکی حقوق عمومی، یکی بی‌قانونی، خب یکی رو به من نشون بده آقای میرسلیم تو دنیا که با این دوتا نتیجه همدل و موافق نباشه... اما شما داری به نفح جناح مهندسی اجتماعی و کنترل‌گری خودت قانون تنظیم می‌کنی... چون بی‌قانونی بده، چون بی‌حجابی بده، چون تجاوز بده، پس حجاب اجباری، پس صیانت، پس زور. نه آقا اگر این‌کار رو بکنید، دیگه لفظ آقا براتون استفاده نمی‌کنم و میگم عنتر آقا و حتی بدتر.۶. سفسطه‌ی قمارباز یا خطای قمارباز (Gambler's fallacy): ما گمان می‌کنیم احتمالات آینده از اتفاقات گذشته تاثیر می‌پذیرند.خب این مورد معروف و شناخته شده است، و همچنان انسان‌ها رو به وجد میاره وقتی پشت سر هم چندتا جفت شیش میارن، یا وقتی شش دست پشت سر هم می‌بازند خیال می‌کنند دست بعدی حتماً برنده میشن، از این سوگیری به عنوان جنون قمارزباز هم یاد میشه که مربوط به رمان معروف داستایوفسکی هست.خانم آنی دوک استاد دانشگاه و پوکر باز معروف هم در کتاب تفکر نامطمئن روی این سوگیری خاص زیاد مانور می‌ده و قصه‌ی برخورد خودش با این سوگیری رو تعریف می‌کنه.برای افرادی که شیفته‌ی اقتصادهای کازینویی مثل بورس هستند و می‌خوان قواعد این ساختار شانسی اما منطقی و منطقی اما شانسی رو یاد بگیرند شروع خوبیه.۷. سوگیری مرجعیت (Authority bias): ما به افراد دارای اقتدار بیشتر اعتماد می‌کنیم و از اون‌ها تاثیر بیشتری می‌پذیریم.تصور کنید یکی از افراد زیر مطلبی رو به شما بگن، اما شما اعتبار اضافی برای این انسان‌ها قائل بشید و بگید «فلان مرجع» به من گفته اشکالی نداره... حتی اگر هم حرف درستی زده باشن، اعتبار حرف درست ربطی به اینکه چه مرجعی اون حرف درست رو زده نداره. حرف اشتباه که دیگه واویلاست، اما در هر دو حالت خطای مرسوم و غمگین کننده‌ای هست.مافوق، رهبر، مرجع، معلم، والد، سرپرست، مربی، کوچ، رئيس، دانشمند، استاد، فیلسوف و مدیرهانا آرنت در گزارشی از آیشمن قصاب نازی‌ها برای روزنامه نیویورکر تهیه کرده، روی این سوگیری زیاد دست می‌ذاره، هم توسط کارمندها و سربازان نازی‌ها، هم توسط دادگاه صهونیست‌ها، که از نظر آرنت با بحران مشروعیت مواجه بود. آرنت با وجودی که یهودی بود، ایرادات بزرگی رو از صهیونیست‌ها می‌گیره و خب فحش هم زیاد می‌خوره، اینجا هم ممکنه ما ایرانی و شیعه باشیم اما ایرانی‌ها بهمون بگن برو خارج اینجا جای موندن نیست و شیعه‌ها هم بگن بی‌زحمت دهنت رو ببند و با اعتقادات مردم و حاکمان درنیافت.مثلاً همین آرنت اصلاً. خب من با حسام سلامت که کتاب وضع بشر رو می‌خوندم، حسام سلامت همیشه می‌گفت «خط آرنت فلان حرف رو می‌زنه» اما بلافاصله اضافه می‌کنه اما ما حتماً قرار نیست با خط آرنت جلو بریم... منم امروز هیچوقت نمیگم چون مثلاً آرنت بزرگترین نظریه پرداز قرن بیستم میگه فلان پس دیگه تمومه. آیه ۲۱ سوره یس هم روایت جالبی داره: از کسانی پیروی کنید که از شما مزدی نمی‌خواهند و خود هدایت یافته‌اند. این آیه به نوعی داره روی خوب بودن کسانی که دنباله‌رو مراجع نیستن دست می‌‌‌ذاره، اما از طرفی میگه از این آدم‌ها پیروی کنید! به نظرم منظورش اینه که از این شیوه پیروی کنید، یعنی سعی کنید مثل این آدم‌ها باشید، نه اینکه بیافتید دنبال‌شون.۸. اثر زی‌گارنیک (Zeigarnik effect): ما کارهای انجام نشده و به تعویق افتاده رو بیشتر از کارهای انجام شده و تمام شده به یاد میاریم.خب یه دلیل برای اینکه ممکنه یادگیری زبان رو آغاز نکنیم می‌تونه همین باشه که احساس می‌کنیم اگر نتونستیم اون همه کتاب و کلاس رو تموم کنیم الان چطوری شروع کنیم؟ پاسخ: از هرجایی که بلدی شروع کن و به خودت و تجربه‌ات اعتماد کن، فقط نسبت به تجربه کردن هوشیارانه گشوده باشید.حالا فهمیدم چرا همش یاد کتاب‌هایی که هیچوقت پس ندادم میافتم؛ همینطور کتاب‌های که نصفه نیمه تموم کردم، اما هیچوقت یادم نمیاد کتاب‌‌هایی که تموم کردم و پس دادم چیا بودن.در مورد هدیه و خرج و دخل هم شاید اینطوری باشه، که آدم یادش میره چون کاریه که به پایان رسیده و تموم شده. بهتره بذاریم هدیه همینطوری بمونه اما سعی کنیم دخل و خرج رو یکم حساب کنیم با نوشتن یا برنامه‌های مدیریت حساب. و از طرفی هم بهتره از تموم نشدن کارهای سخت غمباد نگیریم، کتاب نوشتن و ترجمه کردن و فلسفه خوندن کار هرکسی نیست، اگر نتونستیم هیچوقت هستی و زمان هایدگر بخونیم اما دلمون می‌خواست این کتاب رو تموم کنیم بهتره کمتر بلوف بزنیم، اتفاقی نمیافته.۹. حافظه کاذب (False memory): ما خیال و تصورات رو به جای خاطرات واقعی جا می‌زنیم.این سوگیری ممکنه خیلی بدیهی و پیش‌پا افتاده به نظر برسه اما اینطور نیست.مثال الف) آقای شروین وکیلی استاد دانشگاه با مهدی تدینی مترجم یه لایو اینستاگرام درباره‌ی تاریخ روسیه و اوکراین و ریشه‌‌های نژاد حاکم بر استپ‌های اون منطقه دارن که خیلی جالبه،‌ اونجا آقای وکیلی میگه خود نژادهای روس هم مالکان اصلی سرزمین روسیه نیستن و تاریخ رو هرچی عقب‌تر ببریم این قضیه روشن‌تر میشه، اما روسیه یه مبدا رو برای خیالات کشورگشایی و تعصب نژادی خودش تصور و بازسازی میکنه. برعکسش هم وقتی اروپا تصور می‌کنه نویسنده‌ها و هنرمند‌های روسی باعث و بانی این جنگ و تجاوز هستند و تدریس این ادبیات و موسیقی رو ضدبشری جا می‌زنه، در حالی که مثل فلسفه که در یونان شکوفا میشه، و یا سعدی و حافظ و مولانا در کشورهای خاصی رشد می‌کنند، اما متعلق به جهان‌اند و هرکسی که حالا به هرشکلی از این میراث جهانی استفاده کنه... ترکیه رقص‌های سماع رو برگزار می‌کنه که با وجود بی‌ربط بودنش به مولانا خیلی جذابه، اما ما نمی‌کنیم،‌ ترکیه از شمس و مولانا رمان ملت عشق در میاره و در سطح جهانی به فروش می‌رسونه،‌اما ما نمی‌کنیم... . خب به یک معنی هانری کوربن‌ها، و تمام کسایی که برای ما کتیبه‌ها و کتاب‌هامون رو ترجمه کردن،‌ قبل از ما جهانی بودن این آدم‌ها و تفکرات‌شون رو درک کردن دیگه، حالا ما هی به طبل فارسی بودن خلیج عربی بکوبیم که در تاریخ همیشه خلیج فارس بوده، خب بوده که بوده، الان دیگه در نقشه‌های جهان نیست به هزار و یک دلیل موثق و ناموثق. خلیج فارسی به دلیل اهمیت و قدرتی که داشته فارسی بوده، که امروز دیگه نداره؛ پس هرچه زودتر خیالات رو با واقعیات بسنجیم می‌تونیم خیال‌ها و آرمان‌های بهتری داشته باشیم.مثال ب) شاید تصور ما از زمان پهلوی و کوروش هم ساختگی باشه، چه حاصل خیال‌بافی باشه چه نوستالژی، اگر برای مخالفت موثر با هرچیزی مثلاً جمهوری اسلامی بخوایم دست روی حافظه کاذب بذاریم، بازی ضعیفی رو شروع کردیم. بنابرین بهتره دنبال شواهد موثق‌تر و بهتری برای خودمون و احتمالاً دیگران باشیم. مثال ج) اصلاً شروع خرافات شاید با همین خطاست، وقتی کسی تصور می‌کنه توی خواب شخصی رو دیده و بهش حرفی رو زده که قبلاً هم تو بیداری زده بود و اون شخص فراموش کرده بود این قضیه رو و حالا بخاطرش اومد. یا مثال ساده‌ترش عصمت پیامبران هست که توی خیال ما جا داره نه حافظه‌ی واقعی ما یا حافظه واقعی تاریخ. نه به این معنی که پیامبران آدم‌های بدجنس و شارلاتانی بودند، اما امروز هرکسی بخواد افرادی رو اعم از رهبر و نظامی، معصوم، بی‌گناه و پاک تصور کنه، و به نوعی این آدم‌ها رو فراتر از قانون بشری قرار بده،برابری قانون و انسان‌ها در مرحله اول رو نقض کرده، و این نقض مسیر دیکتاتوری رو هموار می‌کنه.۱۰. سوگیری نقطه‌ی کور (Blind spot bias): ما گمان می‌کنیم خودمان بدون سوگیری و تعصب هستیم و تمایل داریم فکر کنیم دیگران بیشتر از خود ما دچار سوگیری و خطا هستند.یکی بهم گفت ارائه‌ات گیج کننده بود. بعضی وقت‌ها به نظر می‌رسه ناتوانی در فهمیدن یکی از ناتوانی در توضیح دادن دیگری میاد. چی گفتی نفهمیدم؟ دیدی!؟خب این روشنه دیگه... من به شخصه تقریباً تمام این سوگیری‌ها رو داشتم و هنوزم دارم خیلی‌هاشون رو با اینکه آگاه و مسلطم به تعدادی‌شون، حین ترجمه کردن این سوگیری‌ها صدها خاطره رو مرور کردم و حتی نکات جدیدی رو یاد گرفتم.مثال الف) ما معمولاً سلیقه‌ی خودمون رو خیلی جدی می‌گیریم. یا معیاری برای تمایز سلایق و چیزهایی که از جنس سلیقه نیستن نداریم، بنابراین ممکنه از خودمون بپرسیم چطور دیگران از ذائقه‌ی من در غذا، در فیلم، در موسیقی پیروی نمی‌کنند، چون به نظر من که خیلی غذای خوبیه، کیه که فیلم فلان رو دوست نداشته باشه،‌ نصف عمرت رو از دست دادی اگر فلان آهنگ رو گوش ندادی... .چطور ممکنه کسی «تلویزیون» دوست نداشته باشه، حتماً یه مرضی دارهخب برای ستون اول کافیهپ.ن: سعی می‌کنم ترجمه‌ام رو بهتر کنم، به تمام کارهایی که تو ویرگول درباره سوگیری‌ها هست ارجاع میدم و از عکس‌‌ها و نقل قول‌‌های بیشتری استفاده کنم، از نظرات شما حتماً استقبال می‌کنم.