افتضاح اقتصادی؛ هدیه‌ی طراحان، بنچ‌مارکر‌ها و کپی‌کاران

گزارش مجمع جهانی اقتصادمجمع جهانی اقتصاد هفته‌ی گذشته‌، گزارشی ۶۷۱ صفحه‌ای از وضعیت اقتصاد‌های جهان در شرایطی موسوم به موج چهارم انقلاب صنعتی را بر اساس شاخصی جدید به نام نسخه‌ی چهارم شاخص رقابت‌پذیری منتشر کرده است.در این گزارش ۱۴۰ کشور دنیا در چهار حوزه‌ی شرایط و امکانات، سرمایه‌ی اجتماعی، وضعیت بازار و زیست‌بوم نو‌آوری و ۱۲ رکن در مجموع برای این چهار حوزه مورد بررسی و رتبه‌بندی قرار گرفته اند.اگر اولین سوال شما وضعیت کلی ایران به عنوان یکی از این ۱۴۰ کشور دنیاست، پاسخ شما را گردانندگان اقتصادی ایران به این صورت داده‌اند:ایران در شاخص رقابت‌پذیریاما نگاهی دقیق‌تر حتی اوضاع را از چیزی که به نظر می‌آید هم اسفناک‌تر نشان می‌دهد. در ادامه به بررسی دقیق‌تر و تحلیلی برخی از شاخص‌های موجود در این گزارش می‌پردازم.به طور کلی رتبه‌ی ایران در تمام ۱۴ رکن مورد بررسی در نیمه‌ی دوم جدول رتبه‌بندی است جز رکن مربوط به اندازه‌ی بازار که متغیری مستقل از برنامه‌های اقتصادی به حساب می‌آید و زیست‌بوم نو‌آوری که در آن رتبه‌ای کمی بالا‌تر از نیمه را به خود اختصاص داده است ( رتبه‌ی ۶۵ از ۱۴۰ کشور). به این مورد در ادامه اشاره خواهد شد اما برای نمونه حتی در همین رکن و نمره‌ی دریافتی ایران از ۱۰۰ نمره تنها ۳۰ نمره است!در تمامی این ارکان به جز تطابق با و به کار‌گیری تکنولوژی‌های دیجیتال نسبت به وضعیت گذشته‌ی خود هیچ پیشرفتی نداشتیم.در تمامی این ارکان به جز حجم و اندازه‌ی بازار که باز هم بالا‌تر به آن اشاره شد از متوسط خاور‌میانه و شمال آفریقا پایین‌تر یا حداکثر برابر هستیم.رتبه‌ی ایران در شاخص‌های مجمع جهاندر پایین ارکان و شاخص‌هایی مورد بررسی قرار خواهند گرفت که در آنها ایران رتبه‌ای پایین‌تر از ۱۰۰ را به خود اختصاص داده است. یعنی جایی پایین‌تر از ۱/۳ انتهایی جدول رتبه‌بندی.رکن نهاد‌های قانونی: رتبه‌ی کل ۱۲۱شاخص حوادث تروریستی: ۱۰۶‌شاخص شفافیت بودجه: ۱۳۴‌شاخص آزادی رسانه‌ها: ۱۳۴‌شاخص مشارکت الکترونیک در دولت: ۱۰۱‌شاخص فساد: ۱۰۹‌شاخص حق مالکیت: ۱۰۳‌شاخص حق مالکیت فکری: ۱۲۶شاخص اعلام استاندارد‌ها: ۱۲۷شاخص سامان‌دهی تعارض منافع: ۱۲۱شاخص حق حاکمیت سهامداران: ۱۳۶این رکن شاخص‌هایی مربوط به فساد سازمان‌یافته و ظرفیت قانونی کشور در امر توسعه را در خود جای داده است که به وضوح وضعیت بسیار نا‌مناسبی در ایران دارد. تمام توسعه‌ی الکترونیکی انجام شده در کشور که کار‌گزاران آن‌ها حتی در بخش خصوصی مدعی شفاف‌سازی به واسطه‌ی آنها بوده اند منجر به فساد سیستماتیک بیشتر شده است.رکن پذیرش تکنولوژی‌های دیجیتال و اینترنتی: رتبه‌ی کل ۸۰شاخص مشترکین اینترنت فیبری: ۱۱۴با توجه به ادعای مسئولین مبنی بر ارزانی استفاده از اینترنت پر‌سرعت در ایران، در این شاخص حتی به استاندارد‌های قابل اندازه‌گیری هم نرسیدیم و میزان مشترکین اینترنت فیبری در ایران صفر گزارش شده است.رکن ثبات در اقتصاد کلان: رتبه‌ی کل ۱۱۷شاخص تورم سالانه: ۱۲۲رکن تخصص (نیروی متخصص): رتبه‌ی کل ۹۱شاخص طول مدت آموزش نیروی کار: ۱۲۱میزان تخصص فارغ‌التحصیلان: ۱۱۳شاخص آموزش تفکر انتقادی: ۱۰۲ترکیب شاخص‌های بالا خصوصا شاخص آموزش تفکر انتقادی در تعارض کامل با ادعا‌های مطرح شده توسط اکوسیستم کار‌آفرینی کشور مبنی ببر افزایش نو‌آوری است. نتیجه‌ی این آمار نشان می‌دهد که آکادمی در ایران از کار افتاده است و نیرویی بابت انجام نو‌آوری و ابتکار و پیاده‌سازی خلاق وجود تربیت نمی‌شود! نو‌آوری نتیجه‌ی بلافاصله‌ی تفکر انتقادی است!رکن بازار محصول: رتبه‌ی کل ۱۳۴شاخص کژکارکرد مالیت‌ها و یارانه در بازار رقابتی: ۱۰۸شاخص رقابت در ارائه‌ی خدمات: ۱۲۴شاخص تعدد کالا‌ها یا خدمات معاف از تعرفه: ۱۱۷شاخص درصد مالیات گمرکی: ۱۴۰در این رکن هم شاخص‌های مربوط به انحصار بازار و عدم رقابت بازاری معرفی شده اند که جدا از شاخص‌هایی که مربوط به موارد قانونی و سیستماتیک است؛ همین یک مورد رقابت در ارائه‌ی خدمات نشان از عدم وجود نو‌آوری در فضای کسب و کاری ایران دارد!رکن بازار کار: رتبه‌ی کل ۱۳۶هزینه‌ی تعدیل نیرو: ۱۰۱شاخص همکاری در روابط کارکنان: ۱۲۳شاخص انعطاف‌پذیری دستمزد مقرر: ۱۲۰شاخص تسهیلات در استخدام نیروی کار خارجی: ۱۲۹شاخص پویایی درونی نیروی کار: ۱۱۷شاخص اعتماد و اعتقاد به مدیریت علمی: ۱۲۹نسبت دستمزد و باز‌دهی: ۱۰۵نسبت مشارکت نیروی کار زن: ۱۳۶مالیت بر کارگر: ۱۱۴رکن سیستم پولی و مالی: رتبه‌ی کل ۹۸شاخص جذب سرمایه برای کسب و کار‌های کوچک و متوسط: ۱۲۷دسترسی به سرمایه‌های بنگاه‌های خطر‌پذیر: ۱۱۱شاخص صحت و سلامت بانکی: ۱۳۱درصد وام‌های باز‌پرداخت‌نشده: ۱۰۳شاخص شکاف اعتباری: ۱۱۵رکن اندازه‌ی بازار:شاخص رشد محصولات داخلی: ۱۸واردات: ۱۳۷در اینجا به عمد هر دو شاخص را کنار هم آورده ام. تناقضی آشکار در رتبه‌ی بسیار خوب ایران در رشد محصولات داخلی و رتبه‌ی فاجعه‌آمیز واردات به صورت همزمان!رکن پویایی تجاری: رتبه‌ی کل ۱۱۹شاخص نرخ پرداخت قروض و فرار از ورشکستگی: ۱۲۳شاخص قواعد اعلام ورشکستگی: ۱۲۱شاخص دیدگاه نسبت به ریسک‌های کار‌آفرینی: ۱۲۶شاخص تمایل به اعطای اقتدار و نمایندگی: ۱۳۰رکن ظرفیت‌های نو‌آوری: رتبه‌ی کل ۶۵شاخص تنوع در نیروی کار: ۱۲۵شاخص سهام‌داری‌های مشارکتی: ۱۱۴شاخص اپلیکیشن‌های پتنت شده: ۱۰۰نتیجه(!):مسئله‌ی پیش‌آمده هضم این رتبه‌ی البته نه چندان خوب اما بالا‌تر از نیمه‌ی جدول ایران در نو‌آوری است. از میان شاخص‌های مطرح شده در رکن ظرفیت‌های نو‌آوری، آنچه که رتبه‌ی ما را کمی بهبود بخشیده است به جز رتبه‌های بالای صد که بالا به آن اشاره شد، شاخص‌های مربوط به موسسات آموزشی و مقالات منتشر شده با شاخص H-index است. در بخش روش‌شناسی پیوست شده به این گزارش در مجمع جهانی اقتصاد، نمره‌های به دست آمده در این شاخص‌ها از وب‌سایت SCImago استخراج شده است. قبلا در مطلبی به طور کامل این ر‌تبه‌بندی را شرح دادم. اما برای اینکه شما از بی‌اعتباری کیفی این آمار آگاه شوید همین کافی است که بدانید با مصوبات آیین‌نامه‌ای وزارت علوم مبنی بر اجبار چاپ مقاله در تعیین نمره‌ی پایان‌نامه و دفاع از رساله‌ی دکتری و همینطور عضویت هئیت علمی دانشگاه‌ها، رتبه‌ی ایران به صورت تصنعی در شاخص‌های کمی این وب‌سایت به طور مثال در شاخص اچ ۴۴ است و از حیث تعدد ۲۲. اما در همین رده‌بندی و در بخش متوسط ارجاعات خارجی در مقاله‌های ایرانی رتبه‌ی ایران بالای ۲۰۰ است!با کنار هم گذاشتن چند شاخص از شاخص‌هایی که در بالا معرفی شدند می‌توان به راحتی دریافت که ایران از منظر رقابت‌پذیری و نو‌آوری وضعیت بسیار ضعیف در جهان دارد. شاخص‌هایی همچون میزان واردات بسیار بالا در کنار افزایش محصولات داخلی (!)، تمایل کم به سرمایه‌گذاری‌های خطر‌پذیر، پتنت‌های ثبت شده‌ی بسیار پایین، رقابت پایین در محصولات خدماتی، ریسک بالای کار‌آفرینی، وضعیت بد کسب و کار‌های کوچک و متوسط و نداشتن آکادمی به معنای کلمه برای تربیت افراد خلاق؛ هیچ کدام سازگاری با ادعا‌های کار‌آفرینان و حتی همین رتبه‌ی منتشر شده در این گزارش ندارند. تمام شاخص‌های ذکر شده نشان از عدم رقابت و عدم نو‌آوری و خلاقیتی است که به طور تصنعی و متناقضی بعضی از شاخص‌ها را با کپی‌های مبتدیان، بنچ مارکینگ‌هایی بدون پایه‌ی علمی و انحصاری بی‌حد و حصر بالا نگه داشته است و تقریبا در تمامی شاخص‌های مرتبط دیگر برای اقتصاد ایران افتضاح به بار آورده اند.منبع:https://www.weforum.org/reports/the-global-competitveness-report-2018