بررسی نقش شخصیت در انتخاب رنگ پوشاک

هدف تحقيق حاضر بررسی نقش شخصيت در انتخاب رنگ پوشاک ورزشی بود. این پژوهش به روش پيمایشی انجام شد و شيوه جمع آوری داده هـا به صورت الكترونيكی، با استفاده از پرسشنامه ترکيبی بود. جامعه آماری تحقيق، دانشگاهيان دانشگاه مازندران بودند که پست الكترونيک داشتند.بر اساس جدول مورگان 379 نفر با روش نمونه گيری تصادفی ساده به عنوان نمونـه آمـاری تحقيـق انتخـاب شـدند. بـرای سـنجش شخصـيت از پرسشنامه شخصيت استفاده شد. به منظور بررسی ترجيحات رنگ برای پوشاک ورزشی، برای هر کدام یک عكس با 10 رنگ مختلف در سه بخش رنگ های خنثی، گرم و سرد قرار داده شد. داده های جمع آوری شده با روش رگرسيون لجستيک چندجمله ای تحليل شد. نتایج نشان داد که نقش شخصيت در انتخاب رنگ پوشاک ورزشی به جز شورت ورزشی در سطح 0.50 معنی دار است و افراد هر چه تجربه پذیرتر و وجدانگراتر باشـند، بـه انتخاب رنگ های خنثی و سرد نسبت به رنگ های گرم بيشتر تمایل دارند.پدیده رنگ از یک سو در چهار سوق علـوم و فنـون گونـاگون ماننـد فيزیک، روانشناسی، نورشناسی، مهندسی کيفيت و غيـره و از سـوی دیگر بين هنـر و علـوم قـرار گرفتـه اسـت. انسان پيوسته چه به لحاظ فيزیكی و چه به لحاظ روانشـــــناختی تحت تأثير رنگها بوده است، بدیهی است که واکنش ها و چگونگی تأثير انسان از رنگ ها ماهيت کاملاً روانی داشته و به دليل آن که رنگ معانی مختلفـی را بــا خــود حمــل مــی کنــد، بــه طور غير مستقيم در هنجارها، عكس العمل ها و رفتارهای فرد مؤثر است. رنـگ خاصـيت اشـيا، فضاها یا سطوح نيست بلكه کيفيت نور است که بـا طـول امـواج ادراک شده توسط حسـگرهای شـبكيه مطابقـت دارد، سـپس از طریق سيستم عصبی، بـه مغز منتقـل شـده و بـه رنگـی کـه دیـده میشود، تبدیل میگردد. به عبارت دیگر، رنگ از طریق تحریـک شبكيه چشم از نور گسيل شده ای که از جسـم مـی تابـد، بـه دسـت می آید. ارسطو در کتاب کالوریبس رنگ ها را در تناظر با عناصـر چهارگانه معرفی نموده و می نویسـد: رنـگ هـای سـاده، رنـگ هـای مناسب عناصر یعنی آتش، آب، باد و خاک هسـتند. بـاد و آب وقتـی خالص باشند، سفيد هستند. همانطور کـه خاکسـتر، پـس از اینكـه رطوبت آن می سوزد به رنگ سفيد در می آید. اما در جریـان اشـتعال بار دیگر توسط دود که سياه است، رنگ آميزی می شود. سـياه، رنـگ مناسب عناصر در فرآیند تغيير و تبـدیل هـا اسـت. رنـگ هـا در حالت کلی، به سه دسته تقسيم میشوند: رنـگ هـای خنثـی، گـرم و سرد. رنگ های خنثی، رنگ هایی هستند که از ترکيب رنگهای دیگر به وجود می آیند و میتوانند اثرات مثبت یا منفی داشته باشند. سياه، سفيد، خاکستری، بژ و قهوهای رنگ های خنثـی هسـتند. رنـگ هـای گرم، محرک سيستم عصبی بوده و احساسات را تشدید میکنند. این دسته از رنگ ها به وضـوح قابـل رؤیـت بـوده و موجـب جلـب توجـه می گردند. رنگ های قرمز، نارنجی، زرد، سبز و ارغوانی رنگ های گـرم هستند. رنگهای سرد، رنگهای آرامش بخش هستند و هارمونی آنها در محيط های مختلف بيشتر است و زیاد در چشم نيستند. رنگهایی که از ترکيب رنگهای آبی- بنفش و آبی - سبز ایجـاد مـی شـوند، از جمله رنگ های سرد هستند.رنگ، به طور غيرمستقيم هنجارها، واکنش و رفتار فردی را تحت تأثير قرار می دهد. همچنين رنگ یكی از جنبه های مهم تـلاش افـراد برای ایجاد فضاهای شخصی به ميل خودشـان اسـت. عـلاوه بـر ایـن انتخاب رنگ میتواند جنبه مهم اجتماعی نيز داشته باشـد، ایـن کـه انتخاب رنگ در افراد نوعی ارائـه خودشـان بـه دیگـران اسـت و ایـن انتخابها ممكن است دربـاره ایـن کـه دیگـران چطـور فـرد را درک می کنند، تأثير بگذارد. بی تردید به ندرت میتوان در طبيعت نمـودی را یافت که به اندازه رنگ واجد جنبه روانشناختی باشد. رنگ ادراکـی است که به وسيله کيفيت خاص نوری که چشم تشخيص مـی دهـد و مغز تقسيم می کند، ایجـاد مـی شـود. ایـن تفسـير کلـی کـه از پـس لایه های مختلف دارای ارتباط درونی با رنگ مورد استنباط ذهن واقع می شود، میتواند به صورتی دو سویه نيز مـورد اسـتفاده قـرار گيـرد. بدین ترتيب که ترجيح های صورت گرفته از رنـگ، بـه نـوعی بیـانگر وضعيت رفتاری و شخصيت فرد نيز قلمداد گردند.درواقع شخصيت افراد یک مفهـوم انتزاعـی نيسـت بلكـه تجلـی موجود زنده ای است که از بيرون نگریسته مـی شـود و از درون حـس می گردد. این نگرش و حس نمودن است که در مـورد افـراد مختلـف متفاوت میباشد. شخصيت، نشان دهنـده تعامـل فـرد بـا محـيط است به عنوان مثال، محرکی که فرد از آن آگاه است و به آن پاسـخ می دهد و چارچوب نسـبتا پایـداری را بـرای پاسـخ فـرد در شـرایط مختلف به شكل عملی بيان مـی کنـد. شخصـيت دارای ابعـاد و ویژگی های مختلفی میباشد. نورمن 1963 از طریق تحليل عاملی ویژگی شخصيتی اندازه گيری شده، پـنج عامـل اساسـی را شناسـایی نمود. پنج عامل عبارت بودند از: برونگرایی، سازگاری، وظيفه شناسـی وجدانگرایی، ثبـات هيجـانی، عصـبيت و فرهنـگ. در ادامـه تكامل این مدل ها، بـرای اولـين بـار در دهـه 1980 توسـط لـوئيس گلدبرگ مدل پنج عاملی صفات مطرح گردید. ایـن مـدل در ابتـدای دهه 1990 ميلادی، با ابتكار و انتشار آزمـون هـای پـنج عـاملی نئو توسط کاستا و مک کری 1992 با عنوان پـنج عامـل بـزرگ مـورد تائيد عمومی واقع شـده و پـس از چنـدین مرحلـه اصـلاح بـه تكامل امروزی خود رسيد.برونگرایان به فعاليت های جسمی و کلامی تمایل داشته، ماجراجو، فعال، اجتماعی و پر حرف می باشند در حالی که درونگرایان به تنهایی علاقمند بوده، ساکت و غير اجتمـاعی می باشند. عامل توافق پـذیری بـه وسـيله از خودگذشـتگی مشـخص می شود. این دسـته از افـراد متواضـع، سـازش پـذیر، منعطـف، گـرم، مهربان، مؤدب، نيک اندیش و همدرد دیگران می باشـند و تمایـل بـه شنيدن صحبت های دیگران دارند. فرد دگر ستيز، خود مدار، ستيزه جو نسبت به دیگران شكاک می باشد و همين شـک اندیشـی و بـدبينی نسبت به دیگران، منجر به رفتارهای دوری گزینی مـی شـود. شـخص وظيفه مدار، کار آمد، مرتب، منظم و مسئول است. وظيفه مـداری بـا ویژگی هایی مانند سخت کوشی، مسئوليت پذیری، مصر بودن بر انجام بهينه تكليف و پيشرفت مداری در ارتباط است. شخص دارای گرایش عصبيت، ناراحت، خشمگين، مضطرب، دارای مـزاج منفـی و مسـتعد ابتلا به افسردگی است؛ در حالی که گرایش ثبات هيجانی با آرامـش، آسایش و آسودگی همراه است. فـرد بـا ویژگـی شخصـيت عصـبيت، سعی بر اجتناب از موقعيت های تهدید زا می کنـد و بيشـتر اطلاعـات آشنا را نسبت به موضوعات چـالش انگيـز جدیـد تـرجيح مـی دهـد. گشودگی در برابر تجربه با انگيزه نياز بـه تزييـر، شـناخت، آگـاهی و درک ارتباط دارد.برای بهزیسـتی یـا بهتـر زیسـتن، رنـگ هـای پيرامـونی بایـد بـا شخصيت افراد هماهنگ باشند. در واقع ویژگی های شخصـيتی عامل مؤثری در ترجيح رنگ افراد محسوب می شـوند. کـه در این راستا پژوهش هایی نيز صورت گرفته است. لـویز 2012 در پژوهش خود دریافت که شخصيت در انتخاب رنگ تأثير قابل تـوجهی دارد. فـرنو و الكسـاندر 1972 بـا اسـتفاده از آزمـون رنـگ لوچر دریافتند که آدم های آرام، رنـگ آبـی را تـرجيح مـی دهنـد و آن هایی که زرد را انتخاب می کنند، مثبـت گـرا هسـتند. آیزنـک 1941 نيز نشان داد که افراد درونگرا ممكـن اسـت رنـگ آرامـش بخش آبی را برای کاهش سطح بالای انگيختگی داخلی خود تـرجيح دهند، در حالی کـه بـرون گرا هـا ممكـن اسـت رنـگ هـای گـرم تـر و هيجان انگيزتر مانند قرمز را بـرای افـزایش سـطح پـایين انگيختگـی داخلی خود ترجيح دهند. لاسچر و اسكات 1969 همچنـين در پژوهش خود به این نتيجه رسيدند که کسانی که رنگ های مشابه انتخاب میکنند باید ویژگی های شخصـيتی مشـابه داشـته باشـند و درونگرایان به رنگ آرامتر مانند آبی و سبز متوسل می شوند در حالی که برونگرایان رنگ های مهيج مانند زرد و قرمز را ترجيح مـی دهنـد. بيرن معتقد است که قرمز، رنگ برونگرائـی و رابطـه اسـت، آبی، رنـگ هوشـمندی و سـبز، رنـگ خـوش مشـربی و خودسـتایی میباشد.بنابراین به نظر می رسد شخصيت می تواند نقشی مـؤثر در پيش بينی رنگ انتخابی افراد بازی کند. آنچه که انتخاب رنـگ آن از اهميت ویژه ای برخوردار میباشد، پوشاک است. در واقـع پوشـاک بخش مهمی از هویت فرد در زندگی می باشد. نوع پوشش نه تنها بـر شخصيت تأثير مهمی دارد، بلكه باعث شكل گيری شخصيت و منزلت اجتماعی شخص در اجتماع می شود و هر فرد با انتخاب سبک پوشش متفاوت هویت شخصی خویش را به نمایش گـذارد. ویلسـون و همكارانش، در پژوهش خود نتيجه گرفتند که رنـگ یكـی از عوامـل انتخاب پوشاک محسوب میشود که بر چگونگی درک افراد به وسيله دیگران و برداشت افراد از خودشان اثـر می گـذارد . این بدان معنی است که افراد هنگام انتخاب پوشاک نسبت به رنـگ آن بسيار حساس هستند. چون رنگ پوشاک بيانگر ویژگی های شخصـی افـراد است و بسياری از قضاوت های شخصی دیگران راجع بـه فـرد از روی ظاهر او انجام میگيرد. سابل و آکای در پژوهش خود به ایـن نتيجه رسيدند که مهمترین موضوع در مورد پوشاک رنگ آن می باشد. اما در ميان صنعت پوشاک، پوشاک ورزشـی بخـش مهمـی از بازار محصولات ورزشی را تشكيل مـی دهـد. در واقـع پوشـاک ورزشی، بخشی از محصولات ورزشی هسـتند کـه در اجـرا و توسـعه رشته های ورزشی نقش مهمی دارند و با اقبال جهانی مواجه هسـتند، که در درجه اول به عنوان پوشاک و کفش ساخته شـده بـرای مشارکت در ورزش تعریف می شود؛ هرچند کـه در حـال حاضـر نيـز شامل لباس هایی می شود که توسط مردم بـرای فعاليـت هـای روزانـه مورد استفاده قرار می گيرد. نتایج تحقيقات نشان می دهـد کـه در اوایل سال های 2000، پوشاک ورزشی 22 درصد از کل سهم بازار پوشاک جهان را به خود اختصاص داده بود که به تدریج این مقدار در سال های بعد افزایش یافت. بـه طـوری کـه پوشـاک ورزشـی درصـد چشمگيری از بازار کل پوشاک را به خود اختصـاص مـی دهـد. بنا براین با در نظر گرفتن این نكته که نوع پوشش فرد، شخصيت او را نمایان می کند و ویژگی های شخصـيتی فـرد در تـرجيح رنـگ نقـش دارند، افراد ممكن است به دليل رنگ، چيزی را بپذیرند یا رد کنند و با توجه به این که رنگ پوشاک ورزشی بـه همـراه مـد، سـایز، اجـزا، عملكرد و کارایی از ویژگی هـای کيفيـت پوشـاک ورزشـی محسـوب می شود، در این پژوهش به بررسی نقش شخصـيت در انتخـاب رنگ پوشاک ورزشی پرداخته شده است.