متن مصاحبه مهندس غضنفری

بسم الله الرحمن الرحیماواخر جنگ تحمیلی به علت محدودیت و کمبود مهمات جنگی، به شدت این نیاز حس می‌شد که عملکرد توپخانه سپاه با استفاده از محاسبات کامپیوتری بهینه شود. این مهم توسط شهید قاضی‌زاده و مهندس غضنفری پیگیری و بررسی می‌شود که در این مصاحبه، مهندس غضنفری از خاطراتشان در این‌باره می‌گویند.شما چگونه با شهید قاضی‌زاده آشنا شدید؟◼ من با شهید هم‌کلاس بودم. ما دبیرستان کمال درس می‌خواندیم و غیر از این که هم‌کلاس بودیم، در انجمن اسلامی فعالیت می‌کردیم. هر دو عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی بودیم.فعالیت‌های زیادی در مدرسه داشتیم و از آن جا فعالیت‌هایمان شروع شد. غیر از این که در مدرسه با هم هم‌کلاس و هم‌کار در حوزه انجمن اسلامی بودیم، رفت‌وآمد خانوادگی هم با هم داشتیم. ارتباطاتمان خیلی صمیمی بود. خانه‌ی هم می‌رفتیم، حالا چه برای درس خواندن چه برای یک سری دروس حوزوی. مثلا با هم عربی می‌خواندیم. به اضافه‌ی یکی از دوستان دیگر، که ایشان هم در همان شورای مرکزی انجمن اسلامی بودند و همکلاس ما بودند، در این زمینه ها با هم فعالیت داشتیم.دلیل شما برای خواندن دروس حوزوی چه بود؟◼ اوایل انقلاب این گرایش‌ها به مقداری بود که بچه‌ها به جای دانشگاه حوزه را انتخاب می‌کردند. و علاقه بیش‌تر بود نسبت به الآن، به خاطر شرایطی که آن موقع بود. آن دوست عزیزی که گفتم، آقای صادق‌زاده بودند. که ایشان روحانی شدند و رفتند در حوزه درس خواندند. و ایشان چون در حوزه درس خواندند، ما بعد از تمام شدن دبیرستان هم از ایشان استفاده می‌کردیم. من و شهید قاضی‌زاده رشته‌ی مهندسی انتخاب کردیم ولی علاقه‌مان به این که دروس حوزوی یاد بگیریم، مثلا حداقل صرف و نحو یاد بگیریم به خاطر این که زبان قرآن است، این علاقه را داشتیم. غیر از این مطالعات دیگری هم با هم داشتیم. یادم هست مثلا آن موقع با هم کتاب‌های اسناد لانه جاسوسی آمریکا را می‌خواندیم تا یک مقدار شناخت بیش‌تری پیدا کنیم نسبت به آمریکا به عنوان ابرقدرتی که زورگویی می‌کند؛ ببینیم چه کارهایی می‌کند و امثالهم. خلاصه ارتباط زیادی با هم داشتیم، جزو دوستان خیلی صمیمیِ هم بودیم.نظر شهید در رابطه با مطالعاتی که داشتید علی‌الخصوص اسناد لانه جاسوسی آمریکا چه بود؟ چه صحبت‌هایی معمولا بین شما رد و بدل می‌شد؟◼ معمولا این طور بود که هرکداممان از آن کتبی که بود، یک کتاب را می‌خواند و می‌آمد توضیح می‌داد برای بقیه، که مثلا نکات جالب این کتاب چیست. مثلا جاسوسی آمریکا در فلان حوزه بوده و این کارها را کرده. به این ترتیب بود تقریبا. جلساتی که ما داشتیم، هر نفر راجع به آن کتابی که خوانده‌بود توضیحی می‌داد. غیر از آن کارهای دیگری هم بود.این جلسات در همان انجمنی که با هم عضو بودید برگزار می‌شد؟◼ یک مسجد نزدیک‌مان بود، مسجد جامع نارمک. بیش‌تر آن جا یادم هست جلسات را برگزار می‌کردیم. در مدرسه هم بود. در مدرسه هم ارتباطاتمان زیاد بود. فعالیت انجمن اسلامیمان خیلی زیاد بود. توی هشت‌صد نفر دانش‌آموز مدرسه تقریبا دویست نفر عضو انجمن بودند. آن سال که ما فعالیت می‌کردیم، امور تربیتی برای ما نفرستاده بودند و تقریبا همه‌ی کارها را انجمن می‌کرد. بعضا هم در این کارها من و شهید قاضی‌زاده و آن دوست عزیزمان آقای دکتر صادق‌زاده که هیات مدیره انجمن اسلامی بودیم و شورای مرکزی انجمن اسلامی بودیم، شرکت داشتیم. درسمان هم نسبتا خوب بود. درس‌هایمان نسبتا خوب بود و مدرسه هم با ما همراهی می‌کرد. شهید جزو رتبه‌های بالای کلاس بود. از نظر درسی قوی بود. ما فعالیت بیرونی داشتیم. جلسات داشتیم. بعضا برنامه صبحگاه داشتیم. هر هفته مراسم دعای کمیل داشتیم. مدرسه یک مسجد کوچک در گوشه حیاط داشت. این زمینه‌ی شروع آَشنایی ما بود.قبل از این که از فضای آشنایی فاصله بگیریم، یک اسمی آوردید به اسم آقای صادق‌زاده که فرمودید اول رفتند حوزه و بعد دکترا گرفتند و الان در دانشگاه تربیت مدرس هستند. نقش ایشان چه بود و با شهید چه ارتباطی داشتند؟◼ ما رفیق بودیم. مدرسه کمال در اصل قبلش مدرسه احمدیه بود. در خیابان حسینی تهران‌نو. من دو سال اول را در مدرسه دیگری بودم. بعد که انقلاب شد و یک مقدار شرایط کیفی مدرسه پایین آمد به مدرسه کمال رفتم دو سال آخر را. قبلش در مدرسه احمدیه، بچه‌ها اکثرا هم‌محلی بودند. صادق‌زاده و شهید خانه‌شان همان سمت بود و ما منزلمان نارمک بود. یعنی بچه‌ها قبلش با هم رابطه دوستی داشتند. وقتی هم که من آمدم بیش‌تر رابطه برقرار کردیم. ما با آقای صادق‌زاده روابط خانوادگی هم داشتیم حتی بعد از متاهل شدن ایشان. خود آقای صادق‌زاده هم با خانواده شهید در ارتباط بودند. ما دوستان صمیمی بودیم و ارتباطمان نسبتا زیاد بود.سراغ پروژه برویم. این که نیاز به کامپیوتری‌کردن به چه شکل بود، و شهید چگونه متوجه این موضوع شد؟ در بحث سپاه.◼ خب زمان جنگ چندبار جبهه رفتم. من ۱۲ ماه جبهه رفتم. یک بار شهید به من گفت که رفته‌بوده به واحد ادوات. آخرین باری که اعزام شده‌بود واحد ادوات بود. بچه با استعدادی بود و آن جا دیده‌بود خمپاره‌ها را، در یک حدودی زاویه را تعیین می‌کنند و پرتاب می‌کنند و یک دیدبانی با دوربین نگاه می‌کند و دوباره آدرس می‌دهد و کسی که تنظیم می‌کند بر اساس جدولی که جلوی او هست دوباره تنظیم می‌کند به صورت حدسی. سه چهار بار می‌زنند تا آن نقطه مدنظر مورد اصابت قرار بگیرد. حال اگر هدف متحرک باشد کار سخت می‌شود. شهید این را دیده‌بود و احساس می‌کرد که می‌شود این جداول را به کامپیوتر منتقل کرد. ما نمی‌توانستیم کامپیوتر به جبهه ببریم. دنبال کامپیوتر جیبی بودیم. آمد پیش من و این مسئله را مطرح کرد. ما سال اول و دوم دانشگاه بودیم. آمد مطرح کرد که همچین کاری را می‌توانیم بکنیم؟ من هم با یکی از دوستانم که کامپیوتر جیبی داشتند -که البته آن زمان خیلی مرسوم نبود و در واقع اندازه گوشی‌های تلفن فعلی است- مطرح کردم. با آن می‌شد برنامه بیسیک(basic) نوشت. من با او مطرح کردم، و دیدیم یک سری کارهای اولیه را می‌شود انجام داد.چه سالی دقیقا این بحث مطرح شد و استارت خورد؟◼ فکر می‌کنم باید سال ۶۳ یا ۶۴ باشد. دقیق یادم نیست. ایشان ایده را مطرح کرد که همچین کاری بکنیم. آن موقع هم یک پروژه شبیه‌سازی موشک‌هایی که تازه شروع به ساخت کرده‌بودند در ایران، مطرح شده بود و با این مسئله هم‌زمان شده‌بود. شبیه‌سازی موشک را زودتر مطرح کرده‌بودند. آقای نجفی آن موقع مدیر گروه ریاضی بودند یا شاید مدیر یکی از زیرشاخه‌های گروه ریاضی بودند. آقای رستمی هم بودند. آن موقع ما کار را در دانشگاه شریف شروع کردیم. به ما گفتند به جای این که بروید جبهه، بمانید و این پروژه را جلو ببرید. من به اضافه چندتا از دوستان که دانشگاه شریف درس می‌خواندیم و همه سال دوم بودیم و زیاد درس جلو نرفته بود، آن هسته را تشکیل دادیم و کار شروع شد. وقتی شهید گفت بیاید این کار را بکنیم، ما به آقای نجفی گفتیم که این پروژه را هم به پروژه قبلی اضافه بکنیم. آقای نجفی دوتا تیم داشت. یکی از کارهایی که آن موقع انجام می‌داد بحث رمزشکنی بود. ما هم این پروژه را مطرح کردیم که یک مقدار علمی‌تر انجام بشود. برنامه کامپیوتر جیبی را یادم هست یک کار مختصری انجام دادیم و کامپیوتر جیبی را از دوستم گرفتم و به آقای قالی‌زاده دادم که یک تست اولیه بشود ببینیم اصلا جواب می‌دهد یا نه. کاری که آن موقع انجام دادیم یک کار درون‌یابی بود. این که اگر زاویه خمپاره ۳۸ درجه باشد برد آن فلان قدر می‌شود. ولی ما برعکس می‌خواستیم. این که اگر برد فلان قدر باشد حالا زاویه چقدر باید باشد؟ خب این یک درون‌یابی ساده بود. یک عملیات قبل از کربلای۵ بود و من به اتفاق دوستان مسجد جامع که بیشترشان لشکر۱۷ بودند، برای تست این قضیه رفتم آن جا. این کامپیوتر جیبی را بردم که یک تست بکنیم. دو سه‌تا از بچه‌های مسجد توی قسمت ادوات بودند. تست اولیه انجام شد. ولی چون کامپیوتر جیبی بود و صنعتی نبود و توی گرد و خاک ممکن بود صفحه‌اش روشن نشود، دنبال چیزی بودیم که یک مقدار صنعتی‌تر باشد. به این جهت با جهاد صحبت کردیم که پروژه‌ای باشد که یک مقدار با کامپیوتر(PC) پیاده‌سازی کنیم، بعد دیتاها را یک جوری توی یک کامپیوتر جیبی که صنعتی‌تر است ببریم، که بتوان توی جبهه استفاده کرد. جهاد نظرش این بود که ما این‌ها را ببریم به سمت توپخانه چون توپخانه هم دقتش بالاتر است و هم بردش بیشتر. کار ادوات در کل همان زاویه‌ای است که شما می‌گیرید، دوتا با آن زاویه بزنید ممکن است این ور و آن ور بخورد. ولی توپخانه دقتش خیلی بالاست، و از توپخانه استفاده خیلی بیشتری می‌شود کرد. توپخانه‌ها هم خودشان یک مقدار آدم‌های باحساب‌کتاب‌تری هستند و با این قضیه کنار می‌آیند. یکی از مشکلات اصلی که آن موقع داشتیم این بود که کسانی که توی جبهه بودند مثل فرمانده‌ها، فرمانده ادوات، کنار نمی‌آمدند، می‌ترسیدند، مانوس نبودند. می‌گفتند اصلا یعنی چی؟! یک نفر می‌خواهد از روی کامپیوتر نگاه کند، از روی جدول بگوید ... اگر اشتباه شد چی؟ همکاری نمی‌کردند. زمینه‌های علمی‌شان یک مقدار بالا و پایین بود. خود شهید قاضی‌زاده چون توی ادوات بود، یک مقدار این را تسهیل می‌کرد، کمک می‌کرد به این قضیه. ولی ما بعدا به این نتیجه رسیدیم که ادوات خیلی فاصله دارند. باز توپخانه‌ها، آدم‌هایشان نسبتا علمی‌تر بودن، یک مقداری می‌پذیرفتند. بین آن‌ها جهاد صحبت کرد به یک واسطه‌ای با توپخانه اصفهان. حالا من نمی‌دانم کدام لشگر، یادم رفته. فردی آن جا فرمانده بود که اگر اشتباه نکنم فوق دیپلم بود، یک مقدار درس دانشگاهی خوانده‌بود و آشنا بود. وقتی مثلا می‌گفتیم یک برنامه کامپیوتری هست و این‌ها، خیلی این طور نبود که متوجه نشود، آن‌ها پذیرفتند که شما آن جا بروید و این تست‌ها را انجام بدهید. بعد از این بود که من به اتفاق شهید قاضی‌زاده رفتیم آن جا مستقر شدیم. یعنی در آن تیپ توپخانه‌ای که برای اصفهان بود. در مقر آن‌ها، یک سوله‌ای داشتند. از طریق جهاد، ما یک کامپیوتر(PC) که اگر اشتباه نکنم، مدلش ایکس تی(XT) بود گرفتیم. برای خودش کامپیوتر روز آن موقع بود. با آن کامپیوتر، آن برنامه‌ها را نوشتیم. ظاهرا هم آن برنامه را با زبان بیسیک(basic) یا ... نوشته بودیم. روش کار درون‌یابی بود، ما می‌خواستیم روی این درون‌یابی کار کنیم، روش‌های مختلف را تست می‌کردیم که ببینیم کدام روش دقت بیش‌تری می‌دهد. آن جا هم یک سری تست‌ها انجام شد. یکی از عملیات‌ها، احتمالا کربلای۵، واقعا این روش توی خط مقدم در توپخانه تست شد. آن‌ها خیلی راضی بودند، یعنی دیدبان‌ها راضی بودند و می‌گفتند خیلی دقت این بیش‌تر است. ولی باز هم بعضی جاها مقاومت‌هایی می‌شد، باز هم این که ما برای همه این کار را بکنیم -جایی که برای خودمان باشد را اطمینان داشتند- ولی این که همه‌گیر بشود، یک مقداری مقاومت می‌کردند. ولی در اصل از نظر سازمانی هم مجاز نبودند. مثلا باید یک گزارش می‌نوشتند: ما این را دو مورد تست کردیم، خوب بوده. بفرستند برای فرمانده ارشد که نظر بدهد. اگر توی ارتش بود که اصلا این کار را نمی‌کردند. چون توی بسیج و سپاه بود، یک همکاری‌هایی صورت می‌گرفت. در مجموع، ما به این جا رسیدیم که آن تست انجام شد، ولی مثلا یک زمان‌های پِرتی هم بود. مثلا بین دوتا عملیات هیچ کاری نمی‌شد انجام داد، چون ما تستی نمی‌توانستیم بکنیم. چون برای تست، توپخانه حتما باید شلیک می‌کرد، و غیر از زمان عملیات مجاز نبود. این خودش مشکلاتی را ایجاد می‌کرد. به این ترتیب تست یک مقدار سخت بود. توی عملیات هم این‌ها آن قدر...در یک زمان کوتاهی باید آتش می‌ریختند روی دشمن که نیروها بتوانند پیشروی کنند. خب تو آن زمان کوتاه ریسکش هم زیاد بود که اگر قرار است مثلا دو ساعت آتش سنگینی بریزیم، حالا آن وسط تو بیایی بگویی آتش را عقب ببر، جلو ببر، چی کار بکن، جواب بده ... . به هر حال تیپ توپخانه اصفهان این همکاری را کردند و ما چند ماهی آن جا مستقر بودیم. هم تو مقرّ اصلیشان اصفهان یکی دوبار رفتیم و بیش‌تر در خود خط مقدم بودیم و امکاناتی هم در اختیار ما قرار گذاشته بودند. یک مقر هم نزدیکی‌های اندیمشک داشتند، آن جا هم باز یک اتاق به ما داده بودند. با چندتا از بچه‌هایی که با هم آن جا بودیم، دوتا از بچه‌های دیگری هم که تو بودند روی آن پروژه شبیه‌سازی موشک کار می‌کردیم. عرض کردم این شبیه‌سازی برای موشک‌های ایران تازه شروع شده بود و از نظر تکنولوژی در ابتدای کار بود. شبیه‌سازیش را به ما دادند که به جای این که وون موشک‌ها را شلیک کنند، با شبیه‌سازی تا یک حدی ببینند این به چه ترتیبی هست که نخواهند هی با تست میدانی نتیجه را به دست بیاورند. از این بچه‌های هم‌تیمی ما، با دوتای دیگرشان با هم بودیم. یعنی فقط شهید قاضی‌زاده مال دانشگاه پلی‌تکنیک بود، ما دانشگاه شریف بودیم. آن‌ها هم آمدند جبهه برای‌ این که این پروژه را با هم کمک بکنیم و بیشتر ببریم جلو. این دوستانمان الان اساتید دانشگاه شریف هستند، تدریس می‌کنند جفتشان. حالا دیگر من نمی‌خواهم به جزئیات وارد بشوم. ما آن جا توی اصلاح برنامه‌های کامپیوتریمان کار می‌کردیم. این که چه کار کنیم‌، دقتشان را ببریم بالا، و این که این برنامه این جوری بایستی کار می‌کرد که برعکس آن روال که دید‌بان می‌گفت چپ راست عقب جلو، این باید بر اساس آن یک تخمینی می‌زد. زاویه هم براساس آن جداول مثلا می‌گفتند چند درجه و خرده‌ای. این‌ها را ما تقریبا کامل کردیم؛ بر اساس آن کتاب‌هایی که به ما داده بودند، یک دیتابیسی بود، یک کتابی بود که جداول توپخانه‌ای بود. برای هر توپی این جدول‌ها متفاوت بود. ما آن‌ها را پیاده‌سازی کردیم. تقریبا جواب گرفتیم. توی ۴ - ۵ جلسه نتیجه گرفته‌بود. ولی خب بعدش مسائل بعدی پیش آمد و ...توی صحبت‌هایتان راجع به بچه‌های جهاد دانشگاه شریف صحبت کردید، یکی از نقش‌هایشان را هم گفتید. به صورت کلی بچه‌های دانشگاه چه نقشی داشتند در قالب پروژه‌ها؟◼ توی این پروژه چون ما توی گروه ریاضی با هم هم‌کلاس بودیم، پروژه‌ی شبیه‌سازی را انجام می‌دادیم، این بود که قرار شد ما برویم توپخانه اصفهان و این را پیاده‌سازی کنیم. آن بقیه‌ بچه‌های تیم هم برای این که کمک کنند که کار سریع‌تر جلو برود آمدند. آن‌ها هم به هرحال علاقه‌مند بودند حضور در جبهه داشته‌باشند، این هم فرصتی بود که هم می‌آمدند جبهه هم از استعداد و توانمندیشان استفاده می‌شد در جایی‌که ما بتوانیم با تعداد کمتری شلیک توپ، با تعداد کمتری مهمات به آن هدف برسیم. با توجه به همان مشکلاتی که آن موقع بود، ما مهمات این قدری زیاد نداشتیم، محدود بودیم، تحریم بودیم و بایستی این‌کار را می‌کردیم. یعنی به‌جای این که ۶ تا توپ شلیک بشود تا بخورد به هدف، با ۳ تا توپ بخورد، با ۲ تا توپ بخورد به هدف و این خیلی خوب بود. آن‌ها بیش‌تر برای کمک به این که این پیاده‌سازی بشود و ما سریع‌تر جواب بگیریم آمدند.یک بحثی مطرح کردید در رابطه با کامپیوترهای جیبی و یک نوع کامپیوتر هم نام بردید به اسم XT و گفتید این کامپیوتر در زمان خودش جزو پیشرفته‌ترین‌ها بوده. از امکاناتی که آن زمان در اختیارتان بود یا بهتر بگویم نهادهای نظامی در اختیارتان قرار دادند، راضی بودید؟ یا به نظرتان می‌توانست بهتر باشد؟◼ نه آن‌ها هیچ امکاناتی در اختیار ما قرار ندادند. فقط کاری که شد، این کامپیوترهای شخصی،PC که مدل XT بود، جهاد خریده بود برای این پروژه و ما منتقل کردیم به خط مقدم. یک سوله‌ای هم بود، سوله‌ای بتونی که گذاشته بودند اگر یک موقعی خمپاره خورد، حداقل این کامپیوتر برایش اتفاقی نیفتد. آن کامپیوتر جیبی هم خود بچه‌ها خریده‌بودند و بردند که استفاده بشود. دیتاهایی هم که بود ما از طریق این کامپیوتر برنامه‌ها را می‌نوشتیم و بهینه می‌کردیم و نهایتا نتیجه‌اش را به عنوان یک چیزی در آن کامپیوتر جیبی پیاده می‌کردیم، یک سری هم که داخل خود توپخانه بود. در همان مقری که ما بودیم، بچه‌ها این کامپیوتر را نزدیک توپ‌هایشان گذاشتند. چون مقر هم جایی بود که توپ‌ها نزدیک هم بود. یک جا هم یک مقر بتونی بود که فرماندهان آن توپخانه آن جا بودند. چون نزدیک بودیم این امکان را داشتیم که دیدبان نظرش را می‌داد، به ما اعلام می‌شد، بچه‌ها تنظیماتش را انجام می‌دادند. تنظیمات این قسمت را خود شهید قاضی‌زاده انجام داده‌بودند.در رابطه با بچه‌های برق و ریاضی دانشگاه صحبت کردید که چه نقشی داشتند. صحبتی هست که باقی مانده باشد؟◼ شهید رشته‌اش مکانیک بود. به خاطر سابقه‌ای که داشتیم این مطرح شد که با هم این کار را انجام بدهیم. علت این که گروه ریاضی را برای این پروژه را انتخاب کردیم این بود که ما وقتی مطرح کردیم یک چنین کاری هست، چون درون‌یابی و این تیپی هست به گروه ریاضی می‌خورد. گروه برق یک سری پروژه های دیگری داشت در جهاد که ساختن بردهای الکرتیکی بود. به هر حال همه داشتند یک جوری کمک می‌کردند در قضیه جنگ که فشار زیادی به ما آورده بود. هرکسی داشت یک جوری کمک می‌کرد تا قسمتی از این را بردارد. آن قسمت که برای ما شد، در اصل ایده اصلی‌اش را شهید قاضی‌زاده داده بود. در اجرا هم بیش‌تر خود شهید مستقر بودند آن جا. در عملیات هم خود ایشان جلو بودند و این کارها را انجام دادند. در حوزه برق پروژه‌ای نداشتیم در این مقطع. بعد که پروژه تمام شد، تیمی که بودیم باز در همین حوزه شبیه‌سازی در قسمت آیرودینامیکش کارهایی کردیم. مثلا آن موقع تونل باد نداشتند و نمی‌توانستند تهیه بکنند. به جای آن همان کار را ما شبیه‌سازی می‌کردیم تا بتوانند با هزینه کم‌تری یک سری تست انجام بدهند. آن موقع جو این جوری بود دیگر. تا جایی که می‌شد همه سعی می‌کردند این کار را بکنند که بتوانیم برویم جلو. و واقعا یک معجزه بود هشت سالی که توانستیم مقابل همه دنیا بایستیم. همه با هم عزمشان را جزم کرده بودند که این انقلاب را شکست بدهند. در واقع این معجزه‌ای بود که یک عده تلاش می‌کردند هرکسی به اندازه سهم خودش هرجایی که می‌توانست هرکاری می‌توانست می‌کرد.در رابطه با تست پروژه می‌شود مقداری بیش‌تر توضیح بدهید. این که کجاها انجام شد، در کدام شهرها توانستید تست کنید، و درباره آن مشکلات و گرفتاری که جلوی تست پروژه بود و مانع‌هایی که جلوی پایتان می‌گذاشتند.◼ از نظر تست که فقط در خط مقدم قابل تست بود. توپخانه یک لایه عقب‌تر از خط مقدم است به خاطر این که در امان باشد. نمی‌توانست خیلی نزدیک ما باشد چون خط عقب جلو می‌شود و توپخانه نمی‌تواند به راحتی عقب جلو بشود. با آن بردی که توپخانه دارد، خط مقدم را معمولا نشانه‌گیری می‌کنند. بعضی اوقات اهدافی هستند که اهداف خاصی هستند. باید حواسشان باشد در حین روز عملیات که آتش زیادی می‌خواهند بریزند، نیروهای ما هم دارند جلو می‌روند؛ پس همیشه یک ذره جلوتر از آن‌ها را باید آتش بریزند. این‌ها دقت‌هایی دارد که یک وقت نیروهای خودی را نزنند و از آن طرف هم سرعت عمل ما باید آن قدری باشد که آن‌ها نتوانند رد این توپخانه‌ها را بگیرند و شناسایی کنند و توپخانه را هدف قرار بدهند. در کل در هیچ شهری این قابل تست نبود. فقط باید می‌رفت در واحد توپخانه که یک خط عقب‌تر از خط مقدم بود. به این جهت یکی از مشکلات اصلی این بود که تا عملیاتی نبود، قابل تست نبود و باید صبر می‌کردیم که عملیاتی اتفاق بیفتد تا آن‌ها بتوانند تست کنند. حالا آن لحظه‌ای که باید تست بشود یک دفعه فرمانده گفت که: نه من اطمینان نمی‌کنم. آن‌ها هم به هرحال می‌ترسیدندالآن اگر بگویید می‌خواهیم یک برنامه‌ی کامپیوتری بنویسیم خیلی حمایت می‌کنند ولی آن زمان این طور نبود. چون ندیده بودند و اعتماد نمی‌کردند. یکی دیگر از مشکلات ما این بود که اصلا کامپیوتر را نمی‌پذیرفتند. ولی در اصفهان خیلی راضی بودند و خیلی استقبال کردند. ولی باز هم می‌گویم یکی از مشکلات ما عدم اعتماد به کامپیوتر و برنامه‌ی کامپیوتری بود که حق هم داشتند. یک سری نگرانی‌هایی وجود داشت که طبیعی بود. ما در آن زمان خیلی جوان بودیم و اشتیاق و احساسات رویمان تاثیر می‌گذاشت و متوجه این مسائل نمی‌شدیم، ولی الآن که فکر می‌کنم می‌فهمم که نگرانیشان به‌جا بوده. یکی از مشکلات نگرانی‌ها بود. یک مشکل دیگر این بود که همیشه امکان تست نداشتیم. مثلاً یک دفعه به مدت دو ماه امکان تست از ما گرفته می‌شد. جدای از این مسائل، کامپیوتری که دراختیار داشتیم صنعتی نبود. یعنی مشکل برق و ژنراتور داشتیم. اگر برق می‌رفت، کامپیوتر حالت شروع مجدد پیدا می‌کرد و خیلی خطرناک بود. یک سری روش‌های سنتی هم بود که البته تخصص خاص خودش را می‌خواست ولی خیلی دقیق نبود.پس شما تقابل سواد آکادمیک و دانشگاهی با سواد و مهارت نظامی را یکی از چالش‌ها می‌دانستید؟ ◼ بله. این مسئله بود. ولی آن‌ها حق داشتند چون جان آدم‌ها دستشان بود. پس باید با حالت صددرصدی به من اعتماد می‌کرد. من به آن‌ها حق می‌دهم.منظور از شفع۱ و شفع۲ چیست؟ ◼ والا راستش را بخواهید من الآن اصلا به خاطر نمی‌آورم. ولی آن زمان اسامی پروژه‌ها را به همین صورت می‌گذاشتند. به عنوان مثال نمی‌گفتند پروژه‌ی شبیه‌سازی موشک. بالاخره آن زمان جنگ بود و این مسائل وجود داشت.در رابطه با خود شهید، این‌که چه طور به‌شهادت رسیدند، می‌شود کامل‌تر توضیح بدهید◼ این تصادف مربوط به همین پروژه بود. اگر اشتباه نکنم در عملیات کربلای۵ ... اندیمشک یا نزدیک اندیمشک بودیم که مقر تیپ توپخانه بود. یعنی واحد‌های پشت جبهه‌شان آن جا مستقر بودند. یک اتاق هم آن جا به ما داده بودند. یک اتاق و خودرو به ما دادند که ما بتوانیم بین آن جا و خط مقدم رفت‌وآمد بکنیم. آن جا ما تصمیم گرفتیم که کامپیوتر بروزرسانی بشود یا کامپیوتر بهتری برای این کار انتخاب شود و برنامه‌مان را بهینه بکنیم. دنبال این بودیم. یک مراجعه‌ای شد به تهران تا بروزرسانی صورت بگیرد و برگردیم. قصد این بود. ظاهراً اینطوری بوده و من هیچ خاطرم نیست: ما بعد از ظهر حرکت کردیم. تجربه رانندگی نداشتیم. سن و سالم هم کم بود آن موقع. شاید نوزده سالمان بود. احتمالا مثلا خوابمان برده بعد حین رانندگی این اتفاق افتاده نزدیکی اندیمشک. پشت آن وانتی که از وانت‌های لندکروز سپاه بود کامپیوتر و تجهیزات را آن جا بسته بودیم؛ و داشتیم برمی‌گشتیم تا این‌ها اصلاح بشوند و بعد کامپیوتر دیگری را ببریم. این کار بین دو عملیات بود که پیاده‌سازی حرفه‌ای‌تر شود.خود شما در آن حادثه آسیب دیدید؟◼ من ضربه مغزی شدم. یک مدتی تقریبا فراموشی داشتم. مقطعی و یواش‌یواش بهتر شدم. یکی از دستانم شکست و چندجا شکستگی سر داشتم. بیشتر از همه ضربه مغزی بود. مدتی فراموشی داشتم و یکی از علت‌ها که آن چیزها یادم نمی‌آید به خاطر همان حادثه است. از آن به بعد یک سری از خاطرات قبل را نتوانستم به یاد بیاورم.حدودا تو اون حادثه چند نفر بودید؟ شما و شهید قاضی‌زاده بودید؟◼ بلهچه چیزی شما را تشویق می‌کرد به این که به انقلاب اسلامی و به رزمندگان در جنگ تحمیلی کمک کنید؟◼ شهید قاضی‌زاده بچه جبهه‌ای بود. اهل جبهه و جبهه رفتن بود. تو اون مقطعی هم که ما، من یه سری جبهه رفته بودم، سری دومم بحث همین شبیه‌سازی که مطرح شد ایشان آن موقع جبهه رفته بود. ما می‌خواستیم برویم که آمدند به ما پیشنهاد کردند شما به جای جبهه بمانید این کار را انجام بدهید. تو این مرتبه که با هم ارتباط داشتیم و تماسی که ایشان از جبهه داشت، گفت من یک چنین چیزی دیدم و فکر می‌کنم شدنی باشد و کمک کنید با هم این کار انجام بشود. شاید یک بار مرخصی‌هایی که برگشته بود آمد این را مطرح کرد. آمد پیش من و دید یک جایی هست که داریم این کار را می‌کنیم و بعد مطرح کرد من هم استقبال کردم و از آن جا شروع شد. ولی خودشان بچه جبهه‌ای بود، خانواده کاملا مذهبی بودند. برادرشان هم این طوری بودند، برادر بزرگشان مدتی در مجلس خبرگان بوده. خانواده ریشه‌دار و پدرشان آدم متدین بودند. کلا تقید به این قضیه داشتند که بروند جبهه کمک کنند که این جنگ را که واقعا تحمیلی بود و فشاری روی ما بود بتوانند به عنوان یک نفر آن جا. ولی خب این هم بود که اگر ما بتوانیم این کار را بکنیم و موثرتر باشیم، کمک کنیم تاثیر بیشتر بشود. ایشان هم آدم متدین بود هم به قول ما حزب‌اللهی. الان اسم بچه حزب‌اللهی را خراب کردند. آن موقع واقعا این یک ارزش بود به معنی واقعی کسی که تو حزب خدا باشد، جانش را بگذارد برود آن وسط و در این راه قدم بردارد. به این ترتیب بود. آن مدتی هم که ما تو انجمن اسلامی فعالیت می‌کردیم همین جور بود. این جوری بود که دوره‌های قبل از ما، بیش‌تر بچه‌هایی انجمن اسلامی می‌رفتند که یک مقدار وضع درسیشان هم ضعیف بود و معمولا چنین تقابلی هم با مدرسه داشتند. مدرسه می‌گفت آقا شما نمی‌خواهد فعالیت کنید به درستان نمی‌رسید. این مورد نه، ما انجمن اسلامیمان استثناء بود. ما سه نفرمان هم تقریبا شاگرداول‌های کلاس و مدرسه بودیم. مدرسه با ما همکاری می‌کرد و این باعث شد خیلی بیش‌تر فعالیت کنیم. فعالیت ما در انجمن اسلامی فعالیت خیلی زیادی بود. برنامه‌های جانبی خیلی زیادی داشتیم. بچه‌ها را اردو می‌بردیم، اردوهای حتی خارج شهر، آموزش‌های نظامی، خیلی. آن موقع یکی از مشکلاتی که در مدارس بود بحث این سازمان منافقین بود که آن‌ها هم بعضا فعال بودند. توی مدرسه آدم داشتند. تو مدرسه یکی از بحث‌ها این بود که مقابل این‌ها بایستیم، اجازه بهشان ندهیم، بعضا شناسایی کنیم چه کسانی هستند. حالا به نسبت آن موقع، الان دیگر شما می‌بینید بچه‌هایی که کلاس مثلا سوم دبیرستان هستند چقدر فعال هستند؟ انصافا اگر نگاهشان کنی شاید مثلا بگوییم معادل ابتدایی آن موقع. آن موقع به خاطر انقلاب و به خاطر جنگ، بچه‌ها خیلی رشد کرده بودند. کسی که سوم چهارم دبیرستان بود، تا حالا تو سابقه‌اش دو بار جبهه رفته بود. رفته بود خط مقدم اسلحه دستش گرفته بود. الان بچه کلاس سوم دبیرستانی را مادرش نمی‌گذارد مثلا تا دم سرویس هم می‌خواهد برود با او می‌رود دم سرویس سوار شود. تفاوت این جو آن موقع. آن موقع بچه‌ها رشد کرده بودند. خود انقلاب باعث شده بود بچه‌ها تو انقلاب فعال باشند، توی مدارس هم به خاطر اون ارتباطاتی که مقابله‌ای که با اون منافقین بود هم. چریک‌های فدایی هم بودند آن موقع. اوایل چریک‌های فدایی بودند بعد یواش‌یواش زودتر حذف شدند. این بچه‌ها رو رشد داده بود. خود شهید قاضی‌زاده جزو کسانی بود که واقعا خیلی بیش‌تر از سنش فعالیت می‌کرد. رشد خیلی زیادی کرده بود. بچه خیلی بااستعداد و فهیمی بود.⬛@sut_kongere_shohada⬛