بیت کوین، دلار و رمز ارز فیسبوک: ثبات قیمت یا ثبات سیستم  ؟

بیت کوین رمز ارزی است که به لحاظ سیستمی ثبات بسیار زیادی دارد، اما قیمت آن شدیداً در نوسان است. از آن سو، ارزهای فیات مثل دلار قیمت و ارزش تقریبا یکسانی دارند ولی به لحاظ سیستمی در برابر بحران‌ها آسیب‌پذیرند. اکنون فکر می‌کنید رمز ارز فیسبوک در کدام دسته قرار می‌گیرد؟ آیا آن‌ها فکر همه چیز را کرده‌اند؟ثبات قیمت یا ثبات سیستم ؟ قیمت بیت کوین در هفته‌های اخیر نوسانات زیادی داشت و باعث شد خیلی‌ها به این نتیجه برسند که این رمز ارز ناپایدار است. ولی این نتیجه‌گیری یک نکته کلیدی را در نظر نگرفته: بیت کوین طوری طراحی شده بود که پایداری سیستمی داشته باشد، نه پایداری قیمتی. پروژه بیت کوین به عنوان یک سیستم بسیار پایدار است، هرچند قیمت آن ممکن است پایداری کافی را نداشته باشد. بیت کوین نقطه‌ی مقابل ارزهای فیات است که قیمت‌شان معمولا پایدار است ولی در معرض خطر ناپایداری سیستمی قرار دارند. استیبل کوین هایی که پشتوانه فیات دارند، مثل رمز ارز جدید فیسبوک (لیبرا)، در دسته‌ ارزهای فیات قرار می‌گیرند؛ این ارزها نه برای ثبات سیستمی بلکه برای ثبات در قیمت ساخته شده‌اند و در معرض همان ریسک‌های دوره‌ایِ مربوط به سیستم‌های اقتصادیِ سنتی هستند.آیا یک سیستم پولی می‌تواند به لحاظ قیمتی و سیستمی پایدار باشد؟ احتمالا نه. در ادامه‌ی مطلب با ما همراه باشید تا به شما بگوییم چرا.دنیای واقعی باثبات نیست. اتفاقات غیرقابل پیش‌بینی رخ می‌دهد. در نتیجه، تقاضا برای پول ذاتا ناپایدار شده و تحت تاثیر فاکتورهایی مثل زلزله، خشکسالی، طوفان، دستاوردهای فناوری، کشف منابع نفتی/معدنی، قوانین جدید مالیاتی، ترندهای جمعیتی و حتی تغییرات فصلی قرار می‌گیرد. به منظور تقویت ثبات قیمت در سیستم‌های فعلی ارزهای فیات، بانک‌های مرکزی این نوسانات تقاضا را با مداخله در بازار کنترل می‌کنند. هدف آن‌ها نگه داشتن نرخ تورم قیمت‌ها در محدوده مدنظر دولت است.ولی به یاد داشته باشید که تقاضا برای پول ثبات ندارد. بانک‌های مرکزی با مداخله در پروسه‌های بازارهای طبیعی برای ارزهای فیات ثبات قیمتی ایجاد می‌کنند. این رفتار در نهایت ممکن است به ناپایداری سیستمی منجر شود.بیت کوین به عنوان یک سیستم: با هدف رسیدن به پایداری سیستمی نه قیمتیبیت کوین سیستمی است که امنیت را به ثبات قیمت ترجیح می‌دهد. ثبات سیستمی بیت کوین از امنیت شبکه‌ آن نشأت می‌گیرد. نوسانات قیمت بیت کوین در هفته جاری باعث شد خیلی از خبرگزاری‌ها درباره‌ی آن مطلب بنویسند. ولی طرفداران واقعی بیت کوین از اتفاق دیگری خوشحال بودند: توان هش شبکه به رکوردی تاریخی رسید و به تبع آن دشواری سیستم نیز رکوردی تاریخی را به ثبت رساند.امنیت شبکه بیت کوین به رکوردی تاریخی رسیدتوان هش به عنوان توان پردازشی شبکه‌ بیت کوین به منظور انجام محاسبات لازم برای تایید تراکنش‌ها تعریف می‌شود. هرچه توان هش بالاتر باشد، بیت کوین ایمن‌تر است؛ یعنی هرچه امکان حمله به این شبکه پایین‌تر بیاید، صرفا چون هزینه‌ی گردآوری توان هش لازم برای حمله به شبکه بیشتر می‌شود، انجام آن توجیه منطقی پیدا نمی‌کند. بیت کوین تقریبا ایمن‌ترین سیستم کامپیوتری تاریخ جهان است که این مهم به واسطه‌ی مقدار توان هش آن به دست آمده است. شبکه بیت کوین در تاریخ ۲۲ ژوئن به ۶۶.۷ کوینتیلیون هش بر ثانیه (۶۶.۷ اگزاهش بر ثانیه) رسید. ارائه‌ توضیحی ساده درباره میزان قدرت این توان هش به راحتی ممکن نیست، چون این عدد را نمی‌توان با ابرکامپیوترهای موجود مقایسه کرد، ولی می‌توان گفت که توان آن از مجموع ۵۰۰ ابرکامپیوتر برتر دنیا بیشتر است. اندازه‌ توان هش بیت کوین یکی از دلایلی است که باعث شده این شبکه بتواند در برابر حملات دوام بیاورد. توان هش بیت کوین همچنان در حال افزایش است، اما وقتی توان اضافه‌ای به این شبکه اضافه می‌شود چه اتفاقی می‌افتد؟ شبکه ایمن‌تر می‌شود. افزودن منابع بیشتر به تولید بیت کوین‌های بیشتر منجر نمی‌گردد. چرا؟ چون اولاً تعداد کل بیت کوین‌ها ثابت است، ثانیاً سیستم تعدیل دشواریِ بیت کوین در هنگام اضافه شدن توان هشِ بیشتر به طور خودکار وارد عمل شده تا مطمئن شود که هر بلاک جدید به طور متوسط هر ۱۰ دقیقه یک بار به بلاک چین اضافه می‌شود.سیفدین آموس (Saifedean Ammous) در کتابی به نام «استاندارد بیت کوین» می‌گوید:تعدیل دشواری قابل اعتمادترین فناوری برای کسب پول سخت و محدودسازی رشد نسبت سهم-به-جریان است، و باعث می‌شود که بیت کوین اساسا با سایر پول‌ها متفاوت باشد.اگرچه سرمایه گذاری با منابع بیشتر در استخراج طلا باعث افزایش عرضه‌ طلا می‌شود، ولی این قاعده در مورد بیت کوین صحیح نیست. افزایش منابع کامپیوتری موجب افزایش عرضه نشده، بلکه موجب افزایش امنیت می‌شود. بنابراین بیت کوین دارای یک چرخه‌ کمال است که ارزهای فیات فاقد آن هستند. با افزایش قیمت بیت کوین، توان هش بیشتری به این شبکه اضافه می‌شود. با افزایش توان هش شبکه، امنیت آن تقویت می‌گردد. و مقاومت بیت کوین در برابر حملات افزایش می‌یابد؛ یعنی پایداری سیستمی پروژه بالا می‌رود. (البته برعکس این قضیه هم صادق است: اگر توان هش شبکه کم شود، ایمنی آن کاهش پیدا می‌کند. اما حتی در زمستان (رکود بازار) کریپتوییِ سال ۲۰۱۸-۲۰۱۹ هم که این شبکه بخشی از توان هش خود را از دست داد، این اتفاق صرفا باعث شد توان هش بیت کوین به چهار ماه قبل برگردد، ولی به هیچ عنوان باعث نشد بیت کوین از نظر سیستمی غیرایمن شود. وقتی توان هش از شبکه خارج می‌شود، تعدیل دشواری به سمت پایین گرایش پیدا می‌کند تا چرخه دوباره به حالت اولیه‌ی خود برگردد، چون سیستم قابلیت اصلاح خودش را دارد.) به طور خلاصه، بیت کوین نه یک مکانیزم پایدار پولی بلکه یک مکانیزم پایدار سیستمی دارد. مجموع تعداد بیت کوین‌ها ثابت است، بنابراین قیمتش با نوسان در میزان عرضه تغییر می‌کند.سیستم ارز فیات: با هدف رسیدن به پایداری در قیمت نه در سیستم سیستم‌های ارز فیات طوری طراحی شده‌اند که مکانیزم‌های پایداری – یا به عبارت دیگر بانک مرکزی – داشته باشند. این مکانیزم‌ها ثبات قیمت کوتاه مدت ارز را با دخالت در بازار تضمین می‌کنند. بانک‌های مرکزی با دخالت در بازار روند حرکت بازارهای طبیعی را تغییر داده و مانع از پیش‌بینی‌های دقیق اقتصادی می‌شوند. این سازمان‌ها در اوایل دهه‌ی ۱۹۸۰ فعال‌تر شدند چون بازارهای مالی در آن دوران در چرخه‌ای تکراری از بحران/پایداری/بحران گیر افتاده بود.نسیم نیکلاس طالب (Nassim Nicholas Taleb) در کتابی به نام «پادشکننده: جنگل آتش می‌گیرد» قیاس خوبی درباره‌ی این فرآیند آورده است. سرکوب مصنوعیِ نوسانات طبیعی (از طریق سرکوب آتش‌های کوچک) باعث به وجود آمدن پایداریِ دروغینی می‌شود که در کوتاه مدت دوام می‌آورد ولی با شعله‌ور شدن آتش ریسک آن در طولانی مدت افزایش پیدا می‌کند. وقتی در نهایت زمانیکه چنین آتش‌هایی به وجود می‌آید، قدرت تخریب آن‌ها ویران‌کننده است.در مقایسه، بانک‌های مرکزی در کوتاه مدت با موفقیت نوسانات بازار را سرکوب می‌کنند. ولی نشانه‌های آشکار ناپایداری‌های سیستمی مجدداً خودشان را نشان می‌دهند، چون اعمال بانک‌های مرکزی نه تنها با سیگنال‌های قیمت در بازارها تداخل دارد، و باعث می‌شود سرمایه‌گذاران سرمایه‌های خود را به اشتباه و غیرعامدانه در دارایی‌های اشتباه سرمایه گذاری کنند، بلکه این کار ترازنامه‌ها را هم نابود می‌کند. نشانه‌های ناپایداری سیستمی دوباره به شکل مبهم ولی حیاتی در گوشه و کنار بازارهای مالی قابل مشاهده است. همین جاست که مرحله‌ی بعدی ناپایداری سیستمی خودش را نشان می‌دهد. جف اسنایدر (Jeff Snider) از شرکت Alhambra Investments با بررسی روزانه‌ ده‌ها شاخص مختلف می‌گوید سیستم مالی موجود در آستانه‌ ورود به چهارمین نابسامانی سیستمی از بحران مالی سال ۲۰۰۸ است (برای مثال، منحنی LIBOR برای اولین بار پس از فوریه ۲۰۰۸ وارونه شده، سوآپ اسپرد (Swap Spread) به شکلی یکسان در نقاط کلیدی منحنی سوآپ منفی شده و خیلی شاخص‌های دیگر هم وقوع زودهنگام یک ناپایداری سیستمی دیگر را تایید می‌کنند). آن طور که اسنایدر ذکر می‌کند، این نابسامانی شاید نه به اندازه‌ی بحران سال ۲۰۰۸ اما بدتر از سه بحران قبلی باشد.نکته مهم در بحث فعلی ما این است که نگرانی‌های پیرامون ثبات سیستمی در بازارهای مالی سنتی برطرف نشده و برطرف نخواهد شد، چون طراحی سیستم‌های ارز فیات به گونه‌ای است که ثبات قیمت در بازه‌های زمانی کوتاه مدت را، به قیمت وقوع بحران‌های گاه و بیگاه سیستمی، ترجیح می‌دهد.جمع‌بندی: این مباحث چه معنایی برای لیبرا دارد؟ همه‌ چیزهایی که در این مطلب گفتیم یک معنا دارد: بازارهای مالی سنتی شاید در کوتاه مدت نسبت به بیت کوین ثبات قیمتی بیشتری داشته باشند، ولی هر از گاهی دچار بحران‌های سیستمی می‌شوند. بیت کوین به عنوان یک سیستم پایداری بیشتری دارد، هرچند قیمت آن ثبات چندانی از خود نشان نداده است. حالا لیبرای فیسبوک در کجای این تصویر قرار می‌گیرد؟ لیبرا سیستمی است که در حال حاضر پشتوانه‌ی فیات دارد. به عبارت دیگر، لیبرا از نظر قیمت باثبات است اما مشکل ناپایداری آن را هم به ارث می‌برد. با این حال بعید است که سازندگان این سیستم تا ابد تمام پروژه‌ی خود را وابسته به ارزهای فیات نگه دارند. انجمن لیبرا این فرصت را دارد تا روی بیت کوین و سایر دارایی‌هایی سرمایه گذاری کند که از نظر سیستمی نسبت به ارزهای فیات پایدارتر هستند. زیبایی حقیقی بیت کوین در این است که به ما اجازه می‌دهد دارایی‌هایی خارج از سیستم ارز فیات سنتی داشته باشیم. از نقطه نظر طراحی سیستم، بیت کوین و ارزهای فیات اساساً متفاوت‌اند. برای انتخاب میان این دو سیستم باید ببینید چقدر برای ثبات قیمت و چقدر برای ثبات سیستم ارزش قائلید. فقط گذر زمان نشان می‌دهد که این تصمیم‌گیری تا چه حد مهم خواهد بود.منبعاینستاگرام