انسان در جست و جوی معنا

سلام و درودقبل از آنکه آغاز کنم بد نیست عنوان کنم که چالشی برای سال ۱۴۰۲ توسط طاقچه ، یک سایت کتابخوانی ، که بنظرم برای افراد اهل مطالعه کشورمان نام آشناست ، گذاشته شده و حتی کسی مثل من را که خیلی دست به قلم نمیشود ، تحریک کرد تا خودش را در این مجال نیز محک بزند. حتما پیگیر این چالش از طریق سایت طاقچه یا اپلیکیشن آن باشید.خب برویم به سراغ کتاب انسان در جست و جوی معنا ، یک کتاب که معنا را از حاشیه به متن زندگی شما می آورد. کتابی اثر ویکتور فرانکل ، مردی روان پزشک و عصب شناس که خالق لوگوتراپی یا همان معنا درمانیست. می‌گویند خاستگاه لوگوتراپی ، واژه لوگوس در زبان یونانی به معنای اراده پروردگار یا معناست. پس میتوان بر روی سبک درمانی فرانکل اسمی اینگونه نهاد : « درمان از رهگذر معنا » یا « روان درمانی متمرکز بر معنا »کتاب بنظر من حول محور یک جمله از نیچه میچرخد و گویی فرانکل این جمله را زیسته است : « کسی که چرایی زندگی اش را بیابد ، چگونگی اش را نیز خواهد یافت » پس میتوان نتیجه گرفت که « معنا = چرایی زندگی »این کتاب را فرانکل سال ۱۹۴۶ نوشته است یعنی یک سال و اندی پس از پایان جنگ جهانی دوم. کتاب به دو بخش تقسیم میشود. بخش اول که مفصل تر است در بردارنده خاطرات وی از وضعیت خود و سایر قربانیان اردوگاه‌های کار اجباری آلمان در خلال جنگ جهانی دوم است که در اینجا صحنات و اتفاقاتی را شرح می‌دهد که بسیار وحشتناک و تلخ است. شکنجه های طاقت فرسا که جسم و جان را با هم در تیررس خود قرار میدهد. او به جهت پزشک بودنش شاید بیش از دیگران ، تلخی ها را در آن اردوگاه تجربه میکند و مجبور به انجام کارهایی میشود که روح و روانش را به هم میریزد. به گفته او انسان در آن شرایط ، بر لبه پرتگاه مرگ و زندگی راه می‌رود و هیچ چیز غیر از معنا ، غریق نجات او در آن دریای پر تلاطم نیست و چه بسیار قربانیانی که به دست خود ذبح شدند تا بیش از این رنج تحمل ناپذیر دنیا را متحمل نشوند. آنجاست که فرانکل میگوید : « دنیا چقدر‌ میتوانست زیبا باشد اگر انسان ها می‌گذاشتند »فرانکل معتقد است رنج و لذت هر دو نسبی هستند. مثلا در مورد عملکرد رنج انسان میگوید : « رنج انسان شبیه عملکرد گاز است. اگر مقدار خاصی از گاز در اتاقی خالی پمپ شود ، اتاق هر چقدر هم بزرگ باشد ، گاز در اتاق پر می‌شود. رنج هم روح و ذهن آگاه انسان را پر می‌کند. کوچک یا بزرگ بودن رنج فرقی ندارد. بنابراین اندازه رنج بشری صددرصد نسبی است. و همچنین بیان میکند که : «انسان می‌تواند آزادی روحی خود را مستقل از ذهنش حفظ کند. حتی در چنین شرایط وحشتناک روانی و فشار جسمی ای »پس بر اساس نگرش او ، انسان در سخت ترین شرایط زندگی ، آنجا که نفس در سینه اش حبس میشود ، آنجا که مرگ را با تمام وجود لمس می‌کند ، آنجا که با از دست دادن محبوب و معشوقی طاقتش طاق میشود و هزاران آنجای دیگر ، می‌تواند با تولید یک معنا ، امید تازه ای به حیات خویش عطا کند و خود را از منجلاب هبوط جان و رکود روح ، بیرون کشد ؛ چرا که ویژگی انسان این است که می‌تواند تنها با امید به آینده زندگی کند.اینجاست که فرانکل میگوید : «با غرور رنج ببریم ، نه با حقارت به دنبال مردن باشیم. »بخش دوم کتاب کمی کاربردی طور میشود و نمونه هایی را عنوان میکند تا یاد بگیریم معنا را در زندگی خود پیدا یا خلق یا جعل کنیم. مواقعی هست که حتی ممکن است معنای اتخاذ شده توسط ما مسخره و مضحک یا حتی بی معنی باشد اما مهم این است که آن معنای جعل شده ، به ما امید میدهد و روان ما را آرام میکند‌.در این بخش فرانکل به ما آموزش میدهد که در زندگی معنا را به ۳ شکل در می یابیم:۱) با ایجاد یا انجام کاری۲) با تجربه چیزی یا مواجه شدن با کسی۳) با نگرشمان نسبت به رنج های اجتناب ناپذیرخب بیش از این شما را با قلم ناتوانم ، خسته نمیکنم. امیدوارم این کتاب را بخوانید و خودتان یقینا تاثیرش را در رهایی روح و آزادی ذهن خود می‌بینید.متن خویش را باز با جمله ای از فرانکل تمام میکنم.« انسان به پویایی ذهنی نیاز دارد. پویایی وجودی ای در یک میدان دو قطبی که در یک قطب آن ، معنایی است که باید محقق شود و در قطب دیگرش ، انسانی که باید آن معنا را محقق کند. »