تلخ وشیرین‌های اولین برخورد

جستاری در باب عشق محمدمهدی حداد/ دانشجوی دوره‌ی کارشناسی رشته‌ی مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف وقتی قرار است کسی را که دوستش دارم ببینم، از چند روز قبل ذهنم مشغول آن دیدار است. کلی فکر می‌کنم که چه رفتاری داشته باشم یا چه حرفی بزنم که جذبش کنم. حتی اگر این لحظه در حد یک نگاه باشد یا قرار باشد در یک جمع با هم باشیم. از قبل آماده می‌شوم و سعی می‌کنم ظاهری آراسته‌ داشته باشم. زمانی که چند روز است منتظرش بودم بالاخره فرا می‌رسد و با کلی شوق و ذوق راه می‌افتم که بروم.در راه فکرم مشغول است. حس می‌کنم علاقه‌ی زیادی به او دارم اما با خودم می‌گویم باید ازدل‌دادن به این زودی‌ها پرهیز کرد و تا وقتی که از عمق استخر با خبر نشده‌ای، در آن شیرجه نزد. ترسی درونم وجود دارد که شاید تمام این شور و شوق‌ها و علاقه‌ها بی‌پاسخ بماند. از واقعیت گریزی نیست. جواب عشق، همیشه عشق نیست، گاهی هم بی‌توجهی است، و حتی توهین و سرزنش. گاهی هم تردیدی است در برابر تمام تصورات مثبتت از خودت، شاید تو آدم جذابی نیستی. عاشقی، شاید نتیجه‌ای جز تنهایی و افسردگی در پی نداشته باشد. به راستی که عاشقان شجاع‌ترین قماربازانند.نگاهی به ساعت می‌اندازم. کمی زود راه افتاده‌ام و چند دقیقه‌ای زودتر به قرار خواهم رسید. به این فکر می‌کنم که بهترین راه در این شرایط چیست؟ پذیرش خطر ردشدن و رنج‌های احتمالی‌اش یا خودداری از دلبستن برای رفع خطر؟ بر فرض هم که او مرا پذیرفت، آیا این رابطه ارزش محدودیت‌ها و مسئولیت‌هایی را که در پی‌اش می‌آیند دارد؟ شوپنهاور اگر به جای من بود احتمالا با خود می‌گفت زندگی سرشار از درد و رنج است، هر چه هم بکوشیم از آن لذت ببریم تنها بیشتر اسیر و برده‌اش می‌شویم، پس بهتر است از این عشق هم‌چون مابقی خوشی‌های زندگی چشم پوشی کنیم. اما نیچه، او اگر به جای من بود نظری مخالف شوپنهاور داشت. او احتمالا گمان می‌کرد زندگی با کمی چاشنی دیوانگی است که زیباست. کل شور دنیا وابسته به آمیزش دو جنس است بنابراین رفتن به سمت این لذت کاری خردمندانه است. لذت و رنج به هم وابسته‌اند، بهره‌مندی از هر لذت رنجی نیز به همراه خود دارد. اگر می‌خواهید از رنج‌ها رهایی یابید باید قید شادمانی را هم بزنید. نه با پرهیز از رنج بلکه با پذیرش آن به عنوان مقدمه‌ی رسیدن به شادمانی، رضایت خاطر حاصل می‌شود. بنابرین نیچه می‌گفت که به خاطر ترس از شکست نباید از پیکار گریخت و تلاشش را برای برقراری ارتباط با معشوقه‌اش می‌کرد و رنج‌های آن را هم به جان می‌خرید. نیچه اگر به جای من بود میگفت که به خاطر ترس از شکست نباید از پیکار گریخت و تلاشش را برای برقراری ارتباط با معشوقه اش می‌کرد و رنج آن را هم به جان می‌خرید.هر چه به مقصد نزدیک‌تر می‌شوم، نگرانی‌ام بیشتر می‌شود. همیشه اینگونه است که درست قبل از اینکه به او برسم تپش قلبم خیلی سریع بالا می‌رود. می‌خواهم یک لحظه صبر کنم و آرامش بگیرم، کاش زمان متوقف می‌شد تا دلهره‌های درونیم را خاموش کنم اما نه، او دارد مرا می‌بیند، دلم را به دریا می‌زنم و جلو می‌روم ...در دیدارت با او، از هر اشاره‌اش برداشتی می‌کنی. اشاراتی که در زندگی معمولی معنای مشخصی دارند و نمی‌شود از آن‌ها برداشت متفاوتی کرد، حالا برای تو حاوی پیام‌های مختلف‌اند. هر لبخند و حرفش برایت چندین معنا دارد. کسل‌کننده‌ترین داستان‌هایش به نظرت جذاب می‌آید و به خودشیرینی‌های بی‌مزه‌اش هم می‌خندی. شباهت‌هایتان به نظرت پررنگ می‌رسد، حتی اگر واقعا اینطور نباشد، بالاخره شباهت‌هایی بین هر دو انسان وجود دارد، تو همان‌ها را پیدا می‌کنی و دلخوششان می‌شوی. این پرسش همیشگی که: «من که هستم و چه کاری درست یا مطابق میل من است؟» جای خودش را به پرسش دیگری می‌دهد:«چه کسی باشم که او از من خوشش بیاید؟» این فکر در ذهنم جرقه می‌زند که چه دلیلی دارد که یک نفر با این همه کمالات عاشق کسی مثل من شود؟ مگر من که هستم؟ اما کمی که می‌گذرد می‌بینم آنقدرها که در ذهن من فوق‌العاده است، در واقعیت نیست. تصورم از او، از آسمان‌ها به زمین می‌آید، اما علاقه ام کمتر نمی‌شود. احساس می‌کنم دردستر‌س‌تر و نزیک‌تر شده است. ستاره‌ی درخشان آسمانی، که دور از دسترس بود و فقط می‌توانستم نگاهش کنم، جایش را به لاله‌ی قرمز باغچه داده که نه تنها نگاه، بلکه می‌توانم لمسش کنم و رایحه‌اش را استشمام کنم.ناگفته نماند نتیجه‌ی این شناخت اینقدر‌ها هم ایده‌آل نیست، ظاهرا عشق‌ورزیدن به کسی که نمی‌شناسیدش ساده‌تر است، چون جاهای خالی در ذهنت را آنطور پر می‌کنی که دوست داری، نه آنطور که واقعا هست. فکر می‌کنم ما بیشتر عاشق تصورات ذهنیمان از افراد می‌شویم، نه خود افراد. شناخت بیشتر این سوال را هم در ذهنم پررنگ می‌کند که چرا از بین میلیون‌ها آدم او را برگزیده ام؟ مگر او چه چیزی دارد که دیگران ندارند؟حس می‌کنم تمایل جنسی خاصی به او ندارم و احساسی مقدس در دل من است، عشق من به او کاملا افلاطونی است. حس می‌کنم زیبایی در وجود او به انتهای خود رسیده، چشم‌ها، ابروها، تناسبشان با بینی، ظرافت دستان و... همه و همه بی‌نظیرند. اما آیا واقعا اینگونه است؟ او واقعا اینقدر زیباست؟ احساسم به او جدا از میل جنسی است؟ اگر عشق پدیده‌ای ورای میل جنسی است پس چرا معمولا مردان فقط عاشق زنان جوان می‌شوند و برعکس؟ چه معیاری برای زیبایی تایید می‌کند که او زیباست آنگونه که من فکر می‌کنم؟ شاید در این موضوع حداقل حق با شوپنهاور باشد. به نظر او روان ما تابع بدن‌ ماست. میل جنسی است که باعث می‌شود مردان اندام و ظواهر زنان را زیبا بدانند، نه زیبایی واقعی آن‌ها. شاید همه‌ی این علاقه‌ها تلاش ناخودآگاه ماست برای تولید مثل. نهایت عشق و علاقه چیست؟ فرایندی که نتیجه‌ی آن تولد کودکانی هم‌نوع ماست. علاقه‌ی ما به این روش زندگی و کودک‌آوری چه دلیلی دارد؟ چرا کودکان اینقدر زیبا و جذاب به نظر می‌رسند؟ حتی متفکرترین افراد هم بدون اینکه دلیل درستی برایش داشته باشند از تماشای آنان لذت می‌برند و با دیدن کودکانی که غان و غون می‌کنند به وجد می‌آیند و در پی آن برمی‌آیند که بچه‌دار شوند. بعد از آن نیز به آن کودک عشق می‌ورزند بدون اینکه از پشت صحنه‌ی این داستان آگاه باشند.1 البته شاید هم نباید به پشت صحنه اهمیت داد و بایست پدیده‌ها را فارغ از علتشان بررسی کرد.در راه برگشت لحظه‌های باهم‌بودن را مرور می‌کنم. دیدارمان آنطور که برنامه‌ریزی کرده بودم پیش نرفت، حرف‌هایی که می‌خواستم نزدم و شخصیتم به گمانم کمی متفاوت از چیزی که هست به نظر آمد. کلا انگار هیچگاه دیدارها مطابق تصورات ما پیش نمی‌روند. البته با این وجود دیدارمان برای اولین دیدار دو نفره راضی‌کننده بود. این معما هنوز در ذهنم باقیست که او با من چه خواهد کرد اما تصمیم گرفته‌ام دلم را به دریا بزنم و تلاشم را برای به دست‌آوردنش بکنم. پینوشت; برداشت‌ها و عباراتی که از زبان شپنهاور و نیچه بیان می‌شوند برگرفته از کتاب‌های تسلی بخشی‌های فلسفه اثر آلن دوباتن، درمان شپنهاور اثر اروین یالوم هستند. برای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام دوهفته‌نامه‌ی دانشجویی «داد» کلیک کنید.