مرثیه ای برای یک روز باشکوه- (گاه بی گاهان بیست و هفت)

آدریانا همین الان در خانه را بسته و چفت در را هم انداخته؛ پشت کرده به آن و دارد با یک حالتی حاکی از بی‌تصمیمی از گوشۀ چشم به من نگاه می‌کند...لحظاتی پیشتر ازین مشاهده، وقتی گرفتار بودم در وحشتِ آن دیگر جهان موازی خویش_ عوالم کابوس عمیق ناشی از داروی مسکّن_ خودم صدای زنگ در را هم به وضوح شنیده‌ام؛ ولی تا توانسته باشم خود را از ژرفنای مه‌آلود و بیهوشیِ هذیان‌آلوده بیرون بکشم، و ببینم در اطرافم چه می‌گذرد... انگاری ماجرا پایان یافته و اینک فقط آدریانا را می‌بینم که از فرط دودلی یا بر اثر عوارض تفکّرات حسابگرانه، علاوه بر پابه‌پا شدن، ریشۀ ناخن انگشت شست خویش را نیز به دندان گرفته است...قطعاً تا ابد خود را مرهون و مدیون محبت و جدّ و جهدِ امروزش در نجات زندگی‌ام خواهم دانست، ولی هرگز نمی‌توانم او را ببخشم که به هر بهانه و علّتی، در را این‌گونه به روی میکائیل بسته باشد و به اصرار و تمنّا و هر دستاویز و ترفندی، از او دعوت نکرده و به درون خانه نکشانده باشدش... تا او بیاید و عطر کاج‌های سپید را جا بگذارد در جای‌جای اتاق بی‌رنگ و بوی و تهی از ‌معنای من... روی صندلیِ مفلوک پشت میز تحریر... روی فنجان‌های سفالیِ زشت مکعب‌وار... روی آن فرش اینکائی سرخرنگ پای بخاری...و اینک حتماً از دیوانگی تب و هذیان است که کمابیش بی‌اختیار، با تمام نیروی خویش بربستر نیم‌خیز می‌شوم... روی آرنج یک دست تکیه می‌کنم و با دست دیگر کلاه اهدائی او را از سر بر می‌کشم و به کناری می‌اندازمش...با صدایی که چون به فریاد برمی‌آید، تنها به نالۀ خشک و خاموشِ چرخشِ دری کهنه بر لولای زنگ‌برده و روغن‌نخورده‌ای می‌ماند، ابلهانه و آشفته‌وار می‌گویم:«آدریانا خانم!... میکائیل بود؟... پس چرا دعوتش نکردی بیاید داخل؟... چرا نگذاشتی ببینمش؟»انگاری به یکبارگی از پرخاش ناگهانی‌ام_ شاید از سر شگفتی_ تکانی می‌خورد... بعد اما آن جریان واکنش سریع درونی‌اش وارد عمل می‌شود و بلافاصله برمی‌آشوبد و آرایش جنگی معمول را به خود می‌گیرد... با دو پای ستون کرده بر زمین و به اندازۀ عرض شانه گشوده از هم... چانۀ متمایل به بالا و بازوان حمایل کرده بر سینه...حتی یک دست را حولِ آرنج می‌چرخاند یک‌دور کامل و با حالتی بسیار سرزنش‌آمیز که در عین حال به‌طرزِ غریبی صمیمانه است، می‌گوید:«چرا دعوتش نکردم دکتر؟!... خیلی دلت می‌خواهد بدانی چرا؟... یعنی خودت نمی‌بینی چه بر سرِ زندگی‌ات آورده؟...»آهنگ کلامش به شماتت‌های پرمهرِ خانمجانم می‌ماند که _به قول خودش_ هیچگاه آن «اعجوبۀ ارمنی» را زیاد دوست نداشت...و با توجّه به آن که خیال می‌کرد «اعجوبه» بار معنایی غلیظِ نازیبایی حداقل معادل «اجق‌وجقی» یا «یأجوج مأجوج» دارد، این عبارت را پس از سانحۀ شکار، به آشکارگی برابر خودم نیز بیان می‌کرد، تا نشان دهد اگر به معاشرتم با میکائیل ادامه دهم، بالاخره یک کاری دستم خواهد داد، و اگر بِرنوی پدربزرگ را از روی دیوار برندارد و با آن خشاب پنج‌تایی عتیقۀ توی صندوقچۀ مرصّعِ خویش، مسلّحش نکند و هر پنج تا فشنگ را در مغز میکائیل خالی نکند، لااقل او یا حتی مرا نفرین خواهد کرد که از زندگی‌ و جوانی‌مان خیر و بهره نبینیم...گاهی فکر می‌کنم که در حقیقت این نفرین خانمجانم یک‌طورهای در حق هر دو ما کارساز افتاده باشد...آخر حتی در همان غروب‌هنگام پرامیدِ بهاری، که یک‌دفعه به شنیدن پیام میکائیل کوله‌بار سفر بسته بودم، نیز از من راضی نبود...داشتیم توی آشپزخانۀ روشن و دلبازِ او با آن رنگ زرد اخراییِ تازه‌اش، که حاصل بازسازی پدرم در آن عمارت قدیمی بود، میوه و شیرینی و خوارباری را که به سفارش او خریده بودم با هم جابه‌جا می‌کردیم و برابرِ دستوراتش، خیلی مرتب می‌چیدیمشان توی آن یخچال دودر بزرگ و قفسه‌های تازه رنگ‌خوردۀ چوبی...تعطیلات طلائی عید بود و او میهمان‌های عزیز و گرامی از شهرستان داشت که قرار بود فردا از راه برسند و می‌خواست راضی‌ام کند که حتماً در خانه بمانم و با خواهر زنِ نوه‌عمویم که ساکن بلاد فرنگ بود و از خانواده‌ ثروتمند و سرشناسِ معظّم‌سلاجقه، آشنا شوم.می‌دانستم که خیلی آرزوهای طلایی دارد برایم و قطعاً در ژرفای دل، هم بلندپروازی‌هاش را تحسین می‌کردم و هم_ چون با خیالات خودم تنافر کامل داشت_ جدی‌شان نمی‌گرفتم...پس صرفاً جهت خوشمزگی بود که تذکّر دادم:«بعید است خانواده‌ای با آن شأن و منزلت، مرا به غلامی بپذیرند...»و خانم‌جانم خیلی محکم، با آن غرور خاصِ حماسیِ ایلیاتی خویش، گفته بود:«خیلی هم دلشان بخواهد... پسر نجیب و خوشگل و تحصیل کرده‌مان را بدهیم ببرند مفت مسلّم...»و من خندان خندان یادآوری کرده بودم که:« خانمجان... حالا دربارۀ نجابت شاید بشود گولشان زد... ولی من هنوز لیسانسم را هم نگرفته‌ام... ضمن اینکه حالا کی گفته که من خوشگلم؟!»و او باز با آن اطمینان معمولِ عاشقانه و کمی‌خودپرستانه و بسیار قبیله‌گرایانۀ خویش، گفته بود:«تو نسخۀ بدلِ مادرتی... او را هم در نگاه اوّل که دیدم خودم انتخابش کردم... مثل و مانند نداشت در خوشگلی... حالا بروی کانادا ان‌شاالله فوق لیسانست را هم می‌گیری... الحمدلله این‌ها وضع‌شان خیلی درام است!»این واژۀ "درام" نیز از جمله واژگان مدرنی بود که از برنامه‌های تلویزیون یاد گرفته بود و آن را در معنای دلخواه خویش_به معنی بسیار مرفّه و دولتمند_ به‌کار می‌برد...قطعا هرگز در غم رفتن به کانادا و وصلت با خانواده‌ای از نسل خان‌های استپ‌های آسیای میانه و ادامۀ تحصیل به خرج ایشان نبودم... تازه کار پایان‌نامۀ کارشناسی‌ام را آغاز کرده بودم و بالاترین طرح بلندپروازانه ام همان سفر اکتشافی موعود بود با دارودستۀ میکائیل به مقصدِ هندوستان و فلاتِ تبّت...ولی وقتی آن بانوی عزیز با این آهنگ افتخارآمیز مهربان با من حرف می‌زد، خود را در قطعه‌ای از بهشت احساس می‌کردم...این بود که خوش داشتم به طریقی این مکالمۀ بیهوده را ادامه دهم... پس پاسخ داده بودم...«خوب حالا این عروس‌خانمِ شما هم، خوشگل و تحصیل کرده و نجیب هست؟... حالا نجابت و تحصیلات به واسطۀ ثروتِ میراثی جبران می‌شود، ولی از حالا گفته باشم که دربارۀ زیبایی به هیچ وجه خیال کوتاه آمدن ندارم... چون هرگز به خودم اجازه نمی‌دهم که از نسل یوسف‌مثالِ ورجاوند، یک جهش ژنتیکی از بوزینه‌سانان تولید کنم... »می‌دانستم و می‌دانست که دارم خیلی بی‌مزه و بی‌محل شوخی می‌کنم دربارۀ موضوعی که برای او اهمیتی حیاتی داشت، ولی دوستم داشت... پس با سرزنشی ترش و شیرین آراسته با حیایی از جنسِ پاک‌نژادی خویش، فقط گفته بود:«الهی سه قلی بودی!... حیاکن پسر! این حرفها چیست؟!... دخترِ مردُم... بهرام!... راستی این دوستت تلفن زد... این بلانگرفته... ارمنیه...»هرگز نفهمیدم خانمجانم _به قول خودش_ چه در ناصیۀ میکائیل خواند و در همان مکالمۀ کوتاه میانشان، از او چه شنید که ناپسندش آمد...در آن دو زمستان پیش‌تَرَک_ و پس از فجایعِ عاشقی‌های نافرجام مصیبت‌بار من با افسون_ که میکائیل عاقبت به فریادم رسیده و به خواهش من، پیش از آن که باز در پردۀ غیبتی یک‌ساله فرو شود، همراه من آمده و تا درگاه عمارت پدربزرگ مرا رسانیده و دم خداحافظی توی گوشم با آهنگی گرم گفته بود:«بهرام جان! خواهش می‌کنم خیلی از خودت مراقبت کن تا من برگردم... »و از آن زمان چهارده ماه می‌شد و آنک او بالاخره بازگشته بود...و خانمجانم داشت می‌گفت:«دارم پیغمبری می‌کنم که بعد از من دلخور نشوی... ولی به‌خداوندیِ خدا اگر فی‌الفور باز کفش و کلاه کنی و سر به راه بگذاری دعات نمی‌کنم...»ولی آخر چاره‌ای نداشتم...میکائیل پیغام گذاشته بود که انتظار داشته مرا حوالی دانشگاه ببیند یا در خانه‌ام توی پس‌کوچه‌های امامزاده و نمی‌دانسته برگشته‌ام اصفهان... و این که دو سه روزی بیشتر از تعطیلاتش باقی نیست...و مهم این بود که سر آخر گفته بود:«فردا با بچه‌ها در منطقه شکار کاوِه‌دِههستیم...»معنایش آن بود که من ناگزیر بودم گوشۀ چارقد گل‌دار و گونه‌های ترنجیدۀ نازنین و دست‌های گرم و مهربان مادربزرگ ناخرسندم را ببوسم و دلش را نرم کنم و به دروغ قول بدهم دو روزه بازخواهم گشت و مابقی تعطیلات عید را حتماً در جلب رضایت خاندان سلاجقه خواهم کوشید... تا بعد با دوربین عکاسی و دفتر یادداشت و آن خیام جیبی جلدچرمی‌ام بزنم به دل جاده و صبح زود سر از مناطق شکار فیروزکوه درآورم.........تازه نخست نت‌های جادوییِ ترانه‌های گرم و امیدبخشِ آفتاب داشت نواخته می‌شد... آرام آرام...میان خمیازۀ دره‌های خواب‌آلود و کوهپایه‌های شبنم‌زده و خنک بامدادی ... که سرشار بود از طعمِ شیرینِ سلام به تولّدی تازه و عطر دوشینۀ عاشقانه‌های پنهانی شبانگاهی...تمامی ساعات دوشینه را با وجدان آسوده خفته بودم در مسیر سفر... میان همهمۀ لقالقِ اتوبوس کهنه و آهنگ باد که از درزِ پنجره‌های نامیزانش، ناله‌وار آواز سرداده بود...پگاهان، چای صبحانه را در قهوه‌خانه‌ای روستایی نوشیده و سر به جاده نهاده بودم به راهنمایی کودکی از اهالی ده که گروه شکارگران مرا ساعتی پیشتر دیده بود و با حرکت بازویش در امتداد مسیر ، نشانم می‌داد که رو به سرچشمه بالا بروم از آن دامنه‌های بهشتی پوشیده از پونۀ وحشی و گَوَن و دِرمَنه...و من پیش از ساعت هفت یافته بودمشان که اتراق کرده بودند در کنار جویباری برای صرف صبحانه‌ای سرپایی و مختصر...آن گروهِ شش نفرۀ شکارگرانِ مجهز به اسلحه‌های شکاری واقعی و تفنگ‌های ساچمه‌ای با آن دو ماشین جیپ خیلی تمیزشان... یک رنگلر قرمزرنگ 1996 متعلق به میکائیل و یک چروکی مدل 1997 هیولاوار سیاه ...و میکائیل آنجا بود...حتی از دوردست هم می‌درخشید...کنار رنگلرش ایستاده بود... البته یک‌جور ظاهراً خیلی ناپایداری... درِ اتومبیل را باز گذاشته و به پهلو بر کنارۀ صندلیِ جلویی تکیه کرده بود به حالتی که دوپایش به صورت ضربدری از مچ روی هم رها شده باشد...انگار او نیز از همان فاصۀ بعید متوجه آمدنم شد... وقتی که به ده قدمی او ‌رسیدم، مدّتی بود که با لبخندی کمرنگ و سری مایل به یک‌سو_ همچنان که یک‌دست را سایه‌بانِ چشم ساخته بود_ آمدنم را تماشا می‌کرد...و تا برابرش ایستادم و برای دوستانش سری تکان دادم و آهسته و زیر لب به او سلام گفتم... قطعه‌ای نان و ماست چکیدۀ محلی را که در دست داشت به من تعارف کرد...گفت:«خیلی منتظرت بودم... به موقع رسیدی حریف!»دیگر حریفانش، گرد هم نشسته بودند روی زیراندازی گسترده بر علف‌های پشمکی...البته طوری که انگاری هر یک_ به طریقی نه چندان موفقیت‌آمیز_ کوشش داشتند حداقل بخشی از بدنشان را روی آن مفرش کوچک نگه‌دارند...سه مرد جوان خیلی غول‌آسا و تایتان‌اساس[1]... و دو دختر بسیار زیبا و آراسته که به الهگان المپ می‌مانستند ...یکی‌شان انگاری آرتمیسی[2] بود در جامه‌ای کمابیش مردانه و به جای شال یا روسری، با کلاهی شکاری روی زلفین سیاهش را که پشت سرش گره می‌خورد، پوشانده بود... و آن دیگر خدابانو را پیشتر در دانشکده دیده بودم؛ می‌دانستم نامش لیلاست و کارشناسی ارشد بازیگری تئاتر می‌خواند... بی‌اندازه دلربا بود و بلندبالا و در نمایش‌های روی صحنۀ دانشگاه و جشنواره‌های ملّی، کولاک بر پا می‌کرد...همچنان‌که میکائیل آرام پشت شانه‌ام می‌زد و به اختصار، جهت معرّفی‌ام فقط می‌گفت... «این هم از بهرامِ ما!» انگاری همگی، برای دیدن من کمی سر چرخانیده یا گردن کشیدند و تنها آرتمیس در پاسخ سلام من آهسته دستی تکان داد...اما گاهِ سر بر راه نهادن، وقتی میکائیل خیلی راحت و انگاری عادی از من خواست تا بنشینم روی صندلی عقب آن جیپِ رنگلر، لیلا از گوشۀ چشم با نگاهی کنجکاو و نه چندان دوستانه_و یک‌طور خیلی دخترانه‌ای به‌طریق توأمان_ حقارت‌آمیز و مفاخره‌آلود، سراپایم را مرور کرد...و بعد با سستیِ کرشمه‌آلودی، تنِ نازکش را که به نهال افرای ژاپنی می‌مانست، بر روی صندلی کنار دست او افکند... و پیش از آن که میکائیل اتومبیل را به حرکت وادارد... از پشت انگشتان باریک و بلند خویش چیزی زیر گوش او گفت که میکائیل به خنده درآمد، به نرمی سر تکان داد و مختصراً فقط گفت...:«نه!...»می‌دانستم این مکالمه دربارۀ من است... پس خیلی دلم می‌خواست بدانم که میکائیل چرا خندید و به چه چیزی پاسخ داد که نه!...در واقع خیلی هم طول نکشید که بدانم...عصرهنگام، بعد از سانحۀ تیراندازی و در راه رسیدن به درمانگاه، وقتی توی اتومبیل با میکائیل_ که داشت علیرغمِ حالتِ معمولش، در عین دیوانگیِ مطلق با چشمی به جاده و چشمی مراقبِ احوالاتِ من می‌راند_ تنها شدم، پیش از آن که بر همان صندلی عقبی از شدت خونریزی و درد از هوش بروم، فقط همین یک حرف را از او پرسیدم:«لیلا به تو چه گفت؟؟...»و او اول گویی پریشان‌خاطر، خیلی گیج و نگران، باز یک لحظه با بی‌احتیاطیِ محض، چشم از جاده برگرفت و سرچرخانید به سویم و پرسید:«جانم!... بهرام!... درد داری؟... چیزی گفتی؟»تا من باز تکرار کنم...«وقتی اول راه سوار ماشین شما شدم... لیلا یواشکی توی گوشت چه گفت؟»و میکائیل انگاری در کشاکش تشویش و سرعت، بی‌اختیار به خنده افتاد... نه مثل وقتی که به آسودگی، خیلی ملایم به لیلا خندیده بود... شیرین... این‌بار کمی عصبی؛ طوری که چشم‌هاش خیس شد و صداش در گلو شکست... از توی آینه به من پاسخ داد...«می‌پرسید این پسر خوشگله برادر کوچک‌تر تو است؟...»...از آغازین نگاه می‌دانستم که لیلا کمی دربارۀ من کنجکاوی خواهد کرد...من اما هیچ نمی‌خواستم بدانم... برایم کافی بود که او را خدابانویی بپندارم از قلمروِ الوهیت میکائیل...هر چند از همان زاویۀ پنهانی فرو رفته در صندلی‌ام، می‌توانستم به نگاهی از پیکرۀ این دافنۀ[3] معکوس نوین، که در طول راه می‌کوشید_علیرغم ممانعت صندوق میان دو صندلی_ بر بازوی آپولون خویش بیاویزد، طرحی با همان تناسباتِ قد و قامتِ باب روزش بسازم...با همان چشم‌هایی که به‌واسطۀ عدسی مصنوعی خاکستری می‌نمود... همان بینی گرانبهای به‌دست جرّاح سپرده و همان لبان جگری رنگی که روی دندان‌هایی سالم و درشت و سفید مدام نیم‌گشوده بود... و همان عضلات مدوّر و تنگ پیچیده در آن روپوشی که کمربند پهنش را گرد کمرگاه باریک خویش بسته بود...هر چند البته او خود بیش از همان نیم‌نگاه نخست مرا به التفات بیشتری مفتخر نساخت ...در مجموع به نظر نمی‌رسید که آن لیلای پری‌پیکر، برای پنهان کردن ناخرسندی خویش از همراهی با من، زحمتی به خود راه دهد...مگر همان که بکوشد حضورم را نادیده بگیرد... و در ابراز صمیمیت با میکائیل از هیچ فنّی فروگذار نکند...مرتّب او را «میکولی‌جان» و «عشقم» خطاب می‌کرد... انگشت‌های نازک بلندش را لابه‌لای انبوه موهاش فرو می‌برد... و با آن ناخن‌های ترسناکش آهسته پشت یقۀ کاملاً صاف او را مرتب می‌کرد...طوری که همین‌جوری احساس می‌کردم راستی، در قالبِ نمایشِ ظاهریِ نادیده گرفتن، می‌خواهد چیزی را نشانم دهد...می‌توانست زیرک باشد... حداقل خیلی زیرک‌تر از من...ولی او نیز قطعا میکائیل را نمی‌شناخت... همچنان که من......بعدتر اما یک روز دیده بودمش... شاید پس از یک سال یا بیش‌تر...در انتهای یک روز توفانی بلند از اواخر تابستان...... توی پاگرد پلکان همان کلیسای «راستی و حیات» ...در مسیری بالا می‌رفتم که به اتاق ممنوع انجمن میکائیل منتهی می‌شد و قرار بود در کتابخانۀ مُجازِ انتهای راهرو طبقۀ چهارم منتظرش بمانم تا جلسه‌ای که نمی‌دانستم چیست، تمام شود...و لیلا از همان راه‌پله فرود می‌آمد و با روپوش نازک صورتی ترکدار و شال بلند سفیدش به سیندرلایی گریخته از میهمانی پادشاه می‌مانست...لحظات پیش از غروب بود و در پرتو گرگ‌ومیشِ شفق، همان‌وقت که چشم در چشم یک لحظه یکدیگر را شناختیم... دیدم که درخشش قطرات اشک چشم‌هاش را پر کرده بود....بی‌اختیار ایستادم و او نیز انگاری یک نفس در گذشتن از کنارم تردید کرد...ولی بعد شاید بر اثر دمادمِ تأمل و تدبیر، تصمیم گرفت نادیده‌ام انگارد و بی‌گفتگویی گذشت...من نیز چند پله از او عبور کرده بودم که در فضای پاگرد، کنار تاریک و روشنِ پنجره‌های بی‌گاهی ایستاد و صدام زد...راه رفته را بازگشتم و سلام گفتم...روبه‌روی هم ایستادیم و او با چشم‌های خیسی که دیگر خاکستری نبود، انگاری خیلی خشمگین به من خیره شد...چند بار خیلی کوتاه نگاهش کردم از زیرِ چشم؛ همچنان که با دستپاچگیِ بی‌موردی، پی دستمال همۀ جیب‌هام را پشت و رو می‌کردم...پیش از آن که یک دستمال کاغذی تمیز ولی چروکیده به دستش دهم، با همان انگشت‌های خیلی نازک و قشنگ، رد خاکستری اشک را از زیر چشم‌هاش زدود و رطوبت پشت لبهای لرزانش را پاک کرد...و با آهنگی غضبناک گفت:«تو نمی‌خواهی دست از سرش برداری؟... از خودت خجالت نمی‌کشی؟»خیلی غافلگیرانه بود این که به‌ناگاه در صحنه‌ای چنین سوگمایشی، با اتهامی چنان نامنتظر روبه‌رو شوم...پس فقط خیلی ابلهانه و با دهانِ نیم‌گشوده‌ای که نمی‌توانست پاسخی دهد، نگاهش کرده بودم... که او باز گفت:«من دارم سعی می‌کنم برای یک زندگی واقعی آماده‌اش کنم... قانعش کنم که پذیرای صمیمیت و عشق باشد... بعد تو مثل یک انگل چسبیده‌ای و رهاش نمی‌کنی؟»در ادامۀ همان کرختیِ دماغی و کدورتِ ذهنیِ ناشی از اصابت ناگهانیِ جملاتِ اهانت‌بار و اتهام‌آلود، فقط توانسته بودم وحشتناک‌ترین عبارت او را تکرار کنم...« مثل یک انگل؟!»و او انگاری با شهامتی فزاینده و احساس اوج‌گیرندۀ یک بازیگر نمایش که هر لحظه بیشتر در نقش خویش غرق شود، همراه با فورانی از اشک و خشم، تقریباً به فریاد گفت:«امروز به من می‌گوید لیلا خودت می‌بینی که من نمی‌توانم... من که از روز اول به تو گفته بودم که تعهداتی دارم... »کم‌کم از میان توفانی که در این‌سو و آن‌سوی سایه‌روشن پنجرۀ دهلیز برپا بود، شبحی از حقیقت_ چون دورنمایی که از پس پردۀ مه_ بر من آشکار می‌شد... پرسیدم:«بعد شما فکر می‌کنید این تعهدات او ارتباطی با من دارد؟...»طبیعی است که لیلا در هیاهوی وزش بادهای مخالف، صدای مرا نمی‌شنید... صدایش می‌لرزید و غیظ می‌پراکند:«می‌گوید لیلا... من کی به تو گفتم که دوستت دارم؟!... لیلا تو شایستۀ مردی هستی که عاشقانه تحسینت کند...»«بله به‌نظرم راست می‌گوید. »«نظرت را برای خودت نگهدار... »چند نفس ساکت مانده بودم تا غوغای تندباد که درها را به هم می‌کوبید و هیاهوی لرزش پنجره‌های شیشه‌ای و نالۀ تن خشکیدۀ درختان پیر را به آسمان بلند کرده بود، در گوشم بپیچد... بعد فکر کرده بودم باید او را از اشتباهی ترسناک بیرون آورم... نه فقط برای حفاظت از حیثیت خویش، که بیشتر برای محافظت از خود او در برابر میکائیل... اگر او این همه نمی‌شناختش، چطور می‌خواست دلش را به دست آورد؟...گفته بودم:«ببینید خانم لیلا!... این که شما به هر دلیلی از من متنفرید به کنار... اما میکائیل دوستان نزدیک‌تر و مهم‌تر از من زیاد دارد... و به‌نظرم تعهّداتی هم که می‌گوید ورای دوستی‌های عادی است... اصلاً شما چرا باید فکر کنید که این وسط من مقصرم؟!...»اشک ریختن را متوقف کرده سرش را بالا گرفته بود... با نفسی عمیق و معنادار بینی‌اش را صدادار بالاکشیده و با نیم‌لبخندی زهرآلوده، طعنه‌آمیز در من خیره مانده بود... بعد با نوک انگشت اشارۀ ظریفش خیلی محکم و دردناک چند بار زده بود توی شانه‌ام، درست همان‌جایی که شاید همچنان از جراحت سال گذشته در برابر ضربه آسیب پذیر می‌نمود... و با تأکید بر هر کلمه‌ای_ انگاری بخواهد بگوید این را در مغز خالی‌ام فرو کنم_ گفته بود:«حالا یعنی تو خیال می‌کنی خیلی می‌شناسی‌اش؟!... بله! حقیقت این است که او دارد مرا رها می‌کند... چون فعلاً هوش و حواسش متوجه تو است... ولی این هم طولی نمی‌کشد پسرِ بد!...»بی‌اختیار با دستم آن نقطۀ دردناک را ‌پوشانیدم... و در برابر سرسختی او، انگار من نیز لجوجانه درآمدم که:«و شما این حقیقت را خودتان مستقلاً کشف کردید، فقط چون الان که داشتید تشریف می‌بردید، تصادفاً با من برخورد کردید که می‌آمدم؟... یا این که خودش این را به شما گفت؟»این بار سایۀ غمی سنگین، چشمان خمارآلودش را تیره کرد... با آهنگی که صادقانه دلشکسته و حسرتبار می‌نمود، گفت:«خودش نگفت ولی من می‌دانم... »تدریجاً می‌دیدم آن مِهین‌بانوی رعنای فتّان و مغرور، آمیزۀ غریب و تلخی از احساسِ ترس و شفقّت در دلم می‌انگیزد...هر چند گمان می‌کردم از قبیلۀ آن زنانی است که برای رسیدن به مقصود و شکست دشمن از هیچ مکر و ترفندی فروگذار نکنند... در عین حال به وضوح ضعیف و شکست‌خورده می‌نمود در برابر میکائیل... و ظاهراً آنقدر نیز عاشق نبود که آمال و آرزوهای خویش را فدای خواست معشوق کند...دلم بر او عمیقاً ‌سوخت به ناگاه که دیدم می‌خواست با تور پروانه‌گیری سیمرغی را شکار کند... شب‌پره‌وار چشم در چشم آفتاب بدوزد...و به یاوه می‌پنداشت که می‌تواند ابوالهول وحشی‌خویی را رام فریبایی خویش سازد و اهریمن رمنده‌ای چون میکائیل را به بند کشد...پس احتمالاً آهنگ کلامم خیلی نرم و صمیمانه مهربان شد، وقتی می‌گفتم:«قطعاً شما خیلی باهوش و فوق‌العاده‌اید خانم لیلا! ... ولی به‌گمانم حداقل در این یک مورد دارید کاملاً اشتباه می‌کنید... اگر این‌طور به نظر می‌رسد که میکائیل به خاطر یک دیگری، شما را کنار گذاشته، حتماً آن شخص من نیستم... در واقع بعید می‌دانم که اصولاً دیگریِ مهمی برای او وجود داشته باشد... حتی احتمالاً دیگرانی هم هستند که درباره شما این فکر را می‌کنند... به نظر شما دلیلش نمی‌تواند این باشد که طریقت او در عشق و دوستی همین است؟... او متعلق به کسی نیست؟... چه‌می‌دانم... صمیمیت‌گریز است؟... اهل ازدواج و این‌طور حرف‌ها نیست؟...»و از خودم هم خیلی بدم آمده بود....چون این دو جملۀ آخر را خائنانه، مزوّرانه و در عین‌حال از سرِ نوعی خودبینی متبخترانه، صرفاً جهت آن که مثلاً مقصودم را به فهم یا سلیقۀ او نزدیک‌تر کنم، به زبان آورده بودم...زیرا که در نظرم هرگز میکائیل در قالب چنان عبارات مبتذل شبه‌روانشناختی و در مجموع، سبک‌سرانه‌ای نمی‌گنجید... و خیال می‌کردم که او را بهتر از لیلا می‌شناسم و خیلی بیشتر از آن که او بتواند، دوستش می‌دارم و درکش می‌کنم...من که از او هیچ نمی‌خواستم و بندگانه با او عهد می‌بستم که اعجاز جهنمی هم‌آغوشی با خدایان را تا ابد فراموش کنم...بعد صدایی دهشتناک و بلند و ناگهانی چون هشداری نامنتظر، برخاسته و لیلا با فریادی کوتاه برجای لرزیده بود...کبوتری خسته، شاید هم شاخه‌ای شکسته اسیر دست تندباد، سخت خورده بود به شیشه‌های پنجرۀ تار غبارآلود...و من به یکبارگی دانسته بودم چشم‌های لیلا_ که با همان بیزاری عمیق و اشکبار نگاهم می‌کرد_ همۀ رازهای هولناک ناگفتنی را می‌دانست...گفته بود:«من خیلی چیزها درباره تو می‌دانم بهرام ورجاوند!... می‌دانم که به آلاچیق او رفته‌ای... با گوش‌های خودم شنیدم که در شکارگاه به تو چه گفت... می‌دانی؟... البته برای هیچیک از ما خیلی موجب سربلندی نیست که بگویم... چنان حرف‌هایی که هنوز به من نگفته... البته هنوز حتی حاضر نیست به من بگوید دوستم دارد...»دیگر نمی‌توانستم درخشش نگاه آگاهش را که به تیغۀ آب‌دیدۀ خنجری سرد مانند بود، تاب آورم... وقتی چشمم را مشغول تماشای سایۀ لرزان شاخه‌های کاج کهن کردم که بتوانم زیر لب پاسخ دهم:«لیلا!... راستی این تحقیر کردن خودت نیست که عاشق مردی بشوی و سعی کنی مجبورش کنی به وفاداری، در حالی که که هرگز نگفته "دوستت دارم"؟ آن هم دختری در حد درخشش و زیبایی تو؟...»تنها سری تکان داد با اطواری که همچنان نفرت می‌بارید از آن... و روی‌گردان شد و به سوی راه‌پله قدم برداشت...در احوالی که اصابت ناگهانی حقیقتی دردناک، مرا دفعتاً بر جای میخکوب کرد... تا انگاری به محض ظهور کامل از پایم درافکند...به یکبارگی من نیز دانسته بودمش...چنان که او مرا...چند قدم بی‌اختیار در پی‌اش رفتم... همچنان که از پلکان سرازیر می‌شد...پرسیدم:«لیلا آن روز تو بودی که شلیک کردی... نه؟... »پاسخم را نداد و در تاریکی طبقات پایین پله‌ها فرو شد...لحظاتی حیران بر جای ماندم... ناباورانه و باز زخم‌خورده... و با آوازی که در گلویم می‌شکست... به صدایی دورگه و لرزان، پشت سر او در فضای تیره و تهی، بانگ زدم:«میکائیل هم این را می‌داند؟...»...جایی خوانده بودم که آدم‌ها همان‌طور در خیابان رانندگی می‌کنند که در جهان زندگی می‌کنند...پیش ازآن روز شکار، روش رانندگی میکائیل را در جاده‌های صاف و مسطح، کوره‌راه‌های کوهستانی و خیابان‌های پرازدحام تجربه کرده بودم...ایمن می‌راند با شتاب ثابت... طوری که اگر مسافر او بودی هول و تکان زیادی را حتی در ناهموارترین مسیرها احساس نمی‌کردی... ولی انگاری برای انجام این کار نیاز به تمرکز زیادی هم نداشت... گفت‌وگو می‌کرد ... به موسیقی رادیو گوش می‌داد...و آن روز صبح برای نخستین‌بار دیدم که پشت فرمان اتومبیلش از خوردن و آشامیدن نیز پرهیز ندارد...تکیه داده به کوله‌پشتی‌ام، از یک‌سو مشغول تماشای عبور ابرهای توده‌وار بر پهنۀ آسمان بی‌قرار بهار بودم که سایه‌شان چون بلندای پیراهنی سپید بر پهنۀ پرنشیب و فراز خاک باران‌خورده دامن می‌کشید و می‌گذشت...و از زیر چشم نیز با نوعی اشتیاق پیچیده و مبهم و متفنّنانه تماشا می‌کردم که لیلا چطور با آن دست‌های لاغر، که تا آرنج از آستین سوسنی رنگی بیرون مانده، یک قوطی آب‌میوه را از صندوق میان دو صندلی جلویی جیپ، درآورده و به دست میکائیل داده و با آهنگ بسیار نرم و آسیب‌پذیر و نه چندان طبیعیِ دختری که بخواهد میزان معشوقیت خویش را نزد محبوب یا حدود وسعت جوانمردی او را بسنجد، گفته بود:«هانی!... بازش می‌کنی برای من؟»و میکائیل بی‌آن که دست‌هاش را از فرمان یا نگاهش را از راه، منحرف سازد، قوطی را از او گرفته، گشوده و به دستش داده بود...لیلا نیز پس از نوشیدن جرعه‌ای، آبمیوه را به او برگردانده... و میکائیل بی آن که استنکاف کند، انگار سهم خود را نوشیده و قوطی را دوباره به او رَد کرده بود...شبیه نوعی بازی مفرّح که به خنده‌ام می‌انداخت... در دل به خودم گفتم یعنی نشانه‌های آشکار نوع کاملی از صمیمیت... از نوع آسودگی جسمانی...سعی کردم لبخند احتمالی بی‌محلِ بی‌اختیار را جمع کنم، آنگاه که میکائیل از توی آینه نگاهی کوتاه به من انداخت... و بی آن که چیزی بگوید و یا نگاه از جاده برگیرد، قوطی آبمیوۀ دوّم را از جعبه جادوش بیرون آورد و بازویش را از پشت سر به سوی من گشود... قطعاً من نیز بی‌گفتگویی_ جز همان عرض امتنان دوستانه_ آن شراب مقدس را از دستش گرفتم... و چشم دزدیدم از درخششِ ناوکِ آن نگاهی که لیلا از زیر چشم به سویم فرستاده بود...می‌دانستم که میکائیل_در حد مقدورات خویش_ داشت برابر عهد، مراقبت و حمایتم می‌کرد...مرا در گشت و گذار... در شراب، دوستان و در شکار خویش شریک می‌ساخت...و قطعاً مرا بدان سبب به هم‌سفر شدن فرانخوانده بود که پیروزمندی‌های مردانه‌اش را به رخم بکشد...هر چند من همیشه از اعماق جان دوست داشتم بستایمش که چگونه دست‌نایافتنی‌ترین قلل تاریخ را فتح می‌کند...نه از جهت انتقام‌جویی از زنانی که نمی‌خواستندم... در حقیقت این جزئی از آن سلسله آیین‌هایی بود که به‌واسطه‌اش، آپولون افسونکارِ خویش را می‌پرستیدم...او که می‌توانست همه زنان عالم را به جای من به دست آورد... و خود مرا... که می‌خواستمش همان گونه که بود... محسود مردان و محبوب زنان...که به یقین لیلا یکی از درخشانترین‌شان بود... و برای ثانیه‌هایی شیطنت‌بار، تصویر زیبایی عریانش بر شنگرفِ یادبود آن بستر هولناک در خاطرم نقش بست... بعد خارج از اختیار چند لحظه مثل یک خائن کثیف در رویای بیداری لیلا را چنان تصور کردم که انگشتان ترسناک نازکش بر پشت گردنم ساییده می‌شود...ولی پیشتر نرفتم و برای انصراف خاطر، مشغول زمزمۀ نوازش‌آمیز باد شدم لابه‌لای گیسوی گون‌زاران سبز و ارغوانی که تازه به غنچه نشسته بود...اما بعد صدای او را انگار برای نخست‌بار از فاصله‌ای خیلی نزدیک شنیدم که راستی خطاب به من سخن می‌گفت... و علیرغم پیکر گل‌اندامش، کمی زبر بود و ناهموار... با تمام بالاتنه چرخیده و خم شده بود به سویم و با همان بی‌رمقیِ دلربایانه و چشمان نیمه‌باز از میان دو لب نمناک و نیم‌بگشودۀ خویش گفته بود:«چیپس می‌خوری آقای دوست؟...»و بستۀ استوانه‌ای توی مشتش را در امتداد آن ساعد باریک و بلندش صاف گرفته بود زیر بینی من...فوراً همراه با حرکت بی‌جای سر و دست و با دستپاچگی بی‌معنایی گفته بودم...«نه نه...خیلی ممنونم از لطف شما!...»...ساعت پشت دست میکائیل هشت و سی دقیقه را نشان می‌داد که در آن مقصدی متوقّف شدیم که دره‌های سبز و طلایی مرتفع کوهپایه‌اش، آغوش پر از رمز و رازِ خویش را غافلانه به روی ما گشوده بود...یعنی برای آن سه تیتوسِ ارمنی با اسم‌هایی شبیه وارتان، کارن یا لوان... و آن دیگر دختر بلندبالایی که ظاهراً نامش آفرودیت بود، اما چون آرتمیسی با یک تفنگ وینچستر ساچمه‌زن بر دوش،‌ پی کبک‌ و تذرو و تیهو شیب و فراز تپه‌های سرسبز را می‌پیمود... چابک می‌نمود و خیلی زیبا... و طریق سلوکش با پسران هیولاوارِ جمع، حال و هوایی داشت کمابیش رفیقانه و پسرانه...و لیلا نیز همان‌طور که در آغاز روشن ساخته بود به میکائیل تعلّق داشت و انگاری می‌کوشید قدم به قدم در روش و رفتار و نشست و برخاست، همراهی‌اش کند... دیگر مردان با احترام با او معاشرت می‌کردند و آفرودیت با حالتی شبیهِ همدلی و گذشت و حتی چشم‌پوشی... از سر نوعی مرام و معرفت‌ انگاری...من اما خیلی زود_ به دنبالِ سکوتِ مرگباری که دشتِ ترانه‌خوان را در پیِ انفجار نخست گلوله در بر گرفت_ از همه رنجیده بودم... حتی از خودِ میکائیل...طوری که احساس می‌کردم بهار با من قهر کرده باشد...طبق انزواطلبیِ معمولِ خویش، پس از دقایقی ملازمت با جمع، مسیرم را از ایشان جدا کردم تا شاید در گوشۀ دنجی بنشینم و لااقل کمی به شکوه و شکایتِ دشت محزون رنج‌دیده گوش دهم...به زمزمۀ رازگوی باد در علفزارها... آوای پرندگان ترس‌خورده و خاموش که گه‌گاه به محض از نفس افتادنِ غرش تفنگ‌ها، نغمه‌های کوتاهِ هشدارآمیز سرمی‌دادند... صدای بال و پرزدن کبک‌های گریزان و یا ریزش ریگ‌ها زیر قدم‌های باوقار قوچی کهنسال...آخر سراسرِ آن هشت ساعتی که توی اتوبوس خفته و بیدار برای این دیدار انتظار کشیده بودم، در عالم خیال خویشتن را بر طرفِ چشمه‌ساری زیر سایۀ سبز درختی، چنان تصور کرده بودم که با میکائیل در گفتگویی بی‌پایان و تطبیقی باشم دربارۀ منشأ اندیشۀ خیامی در سرودهای باستانی آیین یهود و کتیبه‌های کهن بین‌النهرین... یا سودای جاودانگی در ادبیات اساطیری و آیینی ملل مختلف...و آنک در انزوای آن کوهپایه‌های سنگدل، نه از ترانۀ کبکِ دری خبری بود و نه از ترنّم جویبار... و میکائیل نیز مشتغل آن مرال بالابلند جدید خویش...بی‌خبر از عوالم عارفانه‌ای که می‌پنداشتم، می‌نمود...و تفنگ‌های شکاری و ساچمه‌زن جهنّمی هم که از صدا نمی افتاد...هر یک از آن سه اُریون[4] به همراهی آرتمیس[5]شان سر در تعقیب و گریزِ مهیجِ پرندگان نگون‌بخت کوهستان در پیچ پیچ بوته‌زار صخره‌ها نهاده بودند...میکائیل البته در شکار مشارکت نکرد... و جز جمع‌آوری شاخه‌های خشک به همراهی لیلا و برپاکردن اجاق طبیعی برای پخت و پز، فقط چندبار شاید برای تمرین یا نمایش مهارتش به دو قوطی کهنه که ضمن جستجوهاش یافته و در فاصله‌ای خیلی دورتر به‌جای هدف روی سنگی نهاده بود، شلیک کرد... و در میان تشویق حاضرین... سلاح را به دوستان گیگانت[6] خویش بازگرداند... با ادب و متانت و همان لبخند طبیعیِ خجولانه_ که هر وقت مورد تحسین کسی قرار می‌گرفت یا به پرسشی دربارۀ مسائل شخصی پاسخ می‌داد، بر صورتش می‌شکفت و نمی‌گذاشت مغرور و خودپسند به نظر رسد...همۀ سرگرمی‌ها گرد موضوع شکار لعنتی می‌چرخید... حتی آفرودیت برای مدّتی نسبتاً طولانی خیلی باحوصله داشت به لیلا نشان می‌داد که چطور با اسلحۀ دوربین‌دارِ نقطه‌زن به سوی نشانه‌های دوردست تیر بیندازد...و من چاره‌ای نمی‌دیدم جز آن که برای گریز از آن همه آشوب، ساعاتی را به پرسه‌زدن بر فراز و نشیب مراتع و عکاسی از چشم‌اندازها مشغول شوم...و نزدیک نیم‌روز که به جماعت پیوستم، به محضِ مشاهدۀ اجساد خونین آن چند کبک و تیهو که به دانه‌های درشت مروارید سرخِ به‌ریسمان‌کشیده می‌مانستند و لاشۀ خونینِ آن یک باژنِ نوجوان که هنوز پوست کرک‌آلود اخرائی طلایی‌اش می‌درخشید و شاخ‌های کوتاه و دهانِ گشوده‌اش نیز به خون آلوده بود، دچار دل‌به‌هم‌خوردگی شدم...دوستان میکائیل ریشخندم کردند و بیش از دیگر شکارچیان، دختران به من خندیدند...شاید در مقام قیاس با نمونه‌های موجود، دیدن پسری که تاب تحمّل تماشای خونریزی ندارد، در نظرشان بی‌اندازه خلافِ قاعده بود... و یا این که فقط بیشتر از بقیه به شادی نیاز داشتند...در هر صورت مرا پس از آن که به ناچار در پشت درختی بالا آوردم، از مراسمِ هولناکِ پوست‌کندن و شرحه‌شرحه ساختنِ گوشت، معاف داشتند...وقت ناهار هم از اجاق و آتش و عطر کبابِ ایشان فاصله گرفتم و با لبخندی باورپذیر که نتیجۀ نهایت کوششم جهت نمایش صلح و سلام بود، بابت دعوتشان برای نشستن بر سفرۀ شکار، تشکر و عذرخواهی کردم...و به بهانۀ بهره بردن از نور مناسب بعد از ظهر برای عکاسی از طبیعت، با کوله‌ام رفتم تا در سایه درختی روی تخته سنگی بنشینم و بیسکویت خودم را بجوم...می‌دانستم باید او را آزاد بگذارم با آن دست دلخوشی‌های آرکادیایی[7] و بدوی که گاهی داشت... و راستی دلم می‌خواست در صورت امکان کمتر موجب پشیمانی و شرمساری‌اش باشم ...و در عین حال نمی‌توانستم معاشرت آن هیولاها و پریان منتقم و خونریز را بیش ازین بر خود هموار کنم...پس به امید یافتنِ آرامشی که مرا کمک کند تا بر احوالاتم مسلط شوم، در امتداد شیب دامانِ تپه‌ها بالا رفتم... و میانِ درخت‌زاری نه بسیار انبوه بر سرازیری پشته‌ای پوشیده از شبدر و علف پشمکی، در سایه‌سار خنک و خیس و مهربان درختچه‌های پرند... بر تخته سنگی نشستم...طوری که چشم‌انداز کوهستان و نارون باشکوه روبه‌رویم باشد...تکیه کردم به تنۀ خمیده و اندوه‌وار سروِکوهیِ تنهای پیر... و کتابچۀ خیام خویش را گشودم...«هست از پس پرده گفتگوی من و تو...»...«انگار که نیستی چو هستی خوش باش...»بردابرد خون‌پالای شکار، پایان یافته بود و آنجا که من بودم... در پناهِ آرامشِ ازلی آسمان خاکستری و امنیتِ بوته‌زاران انبوهِ گَوَن و دِرمنۀ ارغوانی و سبز ... طنین آواز کبک جفت‌جویِ گریزپای میان سنگ‌ها می‌پیچید ... و فریاد دلیجه‌ای که از فراز سرم می‌پرید، پردۀ سکوت را می‌شکافت...جیجاقِ کبود در میان شاخسارانِ انبوه، محزون و ممتد، ناله‌وار می‌خواند...و دیگر آواز باد بود...... و ریزش نرم خرده‌سنگ‌ها در زیر گام‌های میکائیل...که راستی داشت خیلی آهسته بدین‌سوی می‌آمد...مگر می‌شد صدای گام زدن او را نشناسم... طوری سبک که انگار فرشته‌ای بال‌زنان بر زمین پای کشد...پس سر چرخانیدم و دیدمش که نفسی چند بر بالای سرم ایستاده و باد می‌پیچد در سر زلف و پیچ پیچ پیراهن پیچازی سرخرنگش که با دکمه‌های گشوده بالاپوش عرق‌گیر یقه‌گردش ساخته‌بود...بعد نشست در کنار من... روی تخته سنگ...خیلی آهسته یک‌بار آستینم را لمس کرد و با آهنگ بم و محزون خویش گفت:«از بچه ها به دل نگیری... منظوری ندارند...»تماشا کردمش که داشت رقص طربناک شاخسار نارون مغرور را آن‌سوی‌ترک تماشا می‌کرد...«مهم نیست... در واقع حق دارند... من مرد این میدان‌ها نیستم... حالا چرا تنهاشان گذاشتی...»«تنها که نیستند... دارند خیلی دورهمی کارت‌بازی می‌کنند... برای جمع‌آوری گیاهان دارویی آمدم این‌طرفی... و می‌خواستم خوب ببینمت...»بعد انگاری برای این که خوب نگاهم کرده باشد، کفِ دست‌راستش را خیلی نرم و معاینه‌وار گذاشته بود روی سرم که به درخت تکیه داده بودمش، کمی بالاتر از پیشانی‌ام و انگشت شستش را نوازشگرانه میان دو ابرویم ساییده بود...«می‌خواستم بدانم احوالت چطور است... و خوشحالم که می‌بینم بهتری... »سر بی‌سامانم میان چوب گرم و ناهموار اُرس و دست اعجازگر او در تعادلی طلایی بود...گفتم:«بله!... در حقیقت خیلی بهترم...»لب‌هاش آهسته گشوده شد از هم و انگاری هم‌آوا با آواز باد_طوری که تردید کردم صدای او باشد یا خیالات من از ترجمانِ زمزمۀ نسیم در گوش برگ‌ها_ ناگاه گفت...«آن‌قدر که مشتاق دیدنت بودم... این‌همه وقت... مشتاق احساس کردنت... »دلم خواسته بود که بگویم "ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود"... ولی قطعاً او خود می‌دانست که احوالات من چقدر پریشان‌تر است...و فقط توانسته بودم که نجوا کنم:«من دربارۀ آن فراموشی بر سر قولم هستم میکائیل... »سایه‌روشن برگ‌ها روی پوست پریده‌رنگ صورتش می‌رقصید... و نسیم آن طرۀ سیاه را بر بالای پیشانی‌اش به بازی گرفته بود... آهنگ صداش که نجوا می‌کرد، گرم بود و غمگین، ولی در چشمش صاعقۀ نشاطی بهاری می‌درخشید... وقتی گفت:«ولی من در اینباره قولی نداده‌ام... در این یک‌سال شبی نبوده که به یادش نیاورم... پس به اندازۀ چهارده‌ماه قصه از تو طلبکارم... می‌خواهم ببینمت... می‌دانم خیلی حرف‌ها برای شنیدن هست... فردا می‌آیی به آلاچیق؟... »«کاش می‌توانستم... ولی به خانمجان قول داده‌ام که فردا برگردم اصفهان... فقط به این شرط اجازه داده بیایم.»باز هم به اندازۀ چند نفس نگاهم کرده بود...هم‌چنان که لب‌هاش به تبسّمی شوخی‌آمیز گشوده می‌شد... و با آن دندان‌ و زنخدان قشنگش به من می‌خندید...«چقدر جای تأسف است که تو اینقدر خوش‌قولی... نه؟... خودم تا فردا شب می‌رسانمت... خیلی زودتر از هر بلیت بازگشتی...»« تو هم برمی‌گردی اصفهان؟...»«...زیاد نمی‌مانم... پس تو می‌آیی فردا... کتابت را هم بیاور... چه می‌خوانی...؟...»هرگز زیاد جایی نمی‌ماند... و شاید برای گریز از دیدار یأسی که به ناگاه در نگاهم می‌خواند، چند لحظه چشم از من برگرفته و ظاهراً جذب کتاب توی دستم شد...بعد نزدیکتَرَک آمد... طوری که با یک بازو در کنارم گیرد و از فراز شانه‌ام چشم بدوزد به صفحه‌ای از کتابچۀ رباعیات خیام که در دستم گشوده مانده بود...با آوایی بلند و بم و حماسی، مطایبه‌وار خواند:..."برخیز و بیا بتا برای دل ماحل کن به جمال خویشتن مشکل مایک کوزه شراب تا به هم نوش کنیمزان پیش که کوزه‌ها کنند از گل ما..."و در حال به تحسین سرتکان دادن، تذکر داد که:«شعر بسیار زیبایی است... کسی تا به حال این را به آلمانی برگردانده؟»و بعد دوباره آشتی‌جویانه و انگاری عذرخواهانه در من نگریست... و یکباره گفت:«می‌دانم که امروز نمی‌بایستی تو را در این وضع گرفتار می‌کردم... ولی می‌ترسیدم پیش از رفتن نبینمت... تا اواسط یولی[8] نمی‌توانم برگردم... می‌خواهم فردا را فقط به خودت اختصاص دهم... ای صنعان! به‌خاطر ترسا باز هم به کلیسا می‌آیی؟... »بی‌خودی خنده‌ام گرفته بود...هرگز برایم عادی نمی‌شد آن درخشش ژرف در نگاه همه‌چیزدان او... پس حتماً باز سرخی شرم را هم بر پیشانی‌ام می‌دید...... برای گریز از خجلتِ بیشتر تند تند شرح داده بودم که:«حتماً... اتفاقاً خیلی دلم می‌خواست با تو گفتگو کنم درباره ریشه‌های تفکّر خیّامی در متونِ عتیق... سرود جامعه پسر داوود... مراثیی ارمیاء ...کتاب ایّوب... حتی گیلگمش... این ارتباط مقدّس میان سروده‌های کهن...»به همان رسم و آیین دلبری و شهرآشوبی خویش، بازی کنان تیری می‌افکند...«بله! حتما باید گفتگو کنیم... چون ظاهراً تو تنها به خاطر این شیاطین شریف، به دوزخِ من پا می‌گذاری...»چشم‌هام را که خیس می‌شد از او پنهان داشته و باز کوشیده بودم خنده‌ای بر لب آورم...بعد هم فقط توانسته بودم بگویم..."دلم خیال تو را رهنمای می‌داندجز این طریق ندانم خدای می‌داند"[9]...باد پریشان‌وار در زلف درختچه‌های پرند و گریبان پیراهن او می‌پیچید...و او آرام‌تر دست برده و یک دسته موی آشفته از سیلی باد را کنار می‌زد از صورتم... و نوازش سرانگشتانش در تلاطم توفان نفس‌هایی که ثانیه‌ها را می‌برد، می‌آمیخت...در آن فاصله که بودیم با هم، نزدیک... در روشنای دشت سرمست، فقط همان یکبار، رگه‌هایی بنفش را میان آبی زلال چشمانش ‌توانستم دید... و انعکاس صورت حیران خودم را در مردمک‌هاش... که در سایۀ لرزان سوزنی‌برگ‌ها درشت‌تر می‌نمود...همچنان که در دمادم بی‌خبری‌ام به گرمی تنفس تاکستانهای مستِ ارّان و خنکای عطر سردسیر کوهستانهای باختر دور آشنا می‌کرد...و بی‌مهابایی نواخته بود مرا ... به بساوش اعجاز خویش...و تنها سه لمحۀ کوتاه... چون سه‌قطرۀ باران که از عالم فرشتگان چکیده باشد...روی لاله گوشم... گلویم... لبم...بی آن که در دل نگران چیزی باشم همین‌طوری فکری را که ناگاه از خاطرم گذشته‌بود، بر زبان راندم...«اگر کسی الان ما را ببیند چه فکر می‌کند؟...»به صدای بلند خندید و پیش از آن که از جای برخیزد، با مشت گره‌کرده ضربه‌ای نرم بر سر زانویم زد، انگار بر نکته‌ای تأکید کند یا نقطه‌ای بگذارد در انتهای عبارتی...«حتماً به این نتیجه می‌رسد که ما همدیگر را خیلی دوست داریم... باران هم که انگاری نم‌نمک آغاز می‌شود...»بعد بازوگشاد به‌سویم و یک‌دستش را به من تعارف کرد تا برخیزم...«برویم برای جمع‌آوری گیاهان دارویی؟...»و با انگشت اشارۀ دستِ دیگر، چنانکه پیکرۀ رسولان رخامینِ در کاتدرال‌های مخوف قرون میانه، انبوه بوته‌زاران دوردست را بر دامان بلند کوهپایه نشانم داده بود...پس در سایه‌سار آسمان خاکستری عبوس، در مسیرِ شیب دامان سبز و ارغوانی دشتِ فرحناک، بر فراز شدیم...تا همچنان گفتگوکنان و نرم نرم زیر بارش ملایم و مهربان شبنمِ ملکوت، طوری گام برداریم که گیاهان و حشرات را زیر کفش نگیریم و لابه‌لای رویش توده‌وارِ بوته‌زارانِ گوَن و گزنه را بجوییم برای یافتن دانه یا گل و برگ‌های بارهنگ و باریجه و کاکوتی و آویشن و بومادران... که او همه را به نام‌های لاتین‌شان می‌شناخت... سرانگشتان مهربانش را با احتیاط بر ساقه‌هاشان می‌سایید... با ملاحظه و پرواگرانه از هر خرمنی، تنها چند شاخه‌ای می‌چید... می‌بوییدشان و در خورجینِ کتانی کوچکی که بر شانه آویخته بود، جمعشان می‌کرد... و با اشتیاقی پایان‌ناپذیر_ که از تماشایش تا ابد سیر نمی‌شدم_ از خواص‌شان می‌گفت یا این که چگونه باید دمنوشی از آن ساخت یا با خوراکی دیگر آمیخت...وه که چه دلتنگش بودم... حتی همان دمادمی که ما دو تن بودیم و سیاحتِ باغِ بهشت بر پهنۀ جاویدانِ گفتگوهای جادویی... در آن تنها یک ساعتی که ثانیه‌هاش را چونان برگ‌های شفابخش او می‌خواستم در نهان خاطرِ خویش بیانبارم تا مرهمی باشد برای جراحت ناسورِ اوقات تهی از معنای بی او زیستن‌ها... تا ژرفای سنگدل ابدیت...پس ساعتی خلود در لاهوت همگامی و همصحبتی با او، اما... ابرِ توفان‌زا به طغیان غرّیده و دشت عصیان‌زده خروشیده و تیغ صاعقه قلب آسمان را شکافته بود... و ما برای گریز از خطرات رعد و برق در بلندی، و البته نه وحشتزده...که خندان‌خندان و بازی‌کنان... از ارتفاع تپه‌ساران فرود آمده بودیم...در میان غوغای رگبار بهاری و گردبادی که ناگاه هوا را از قاصدک و گلبرگ می‌آکند.....و بعد...نفیر گلوله‌ای پیچیده بود در گوشم... انگاری دست باد مرا به هوا برداشته و میان علف‌های نم زده و گل آلوده و عطرآگین به رو بر زمین افکنده بود...برای من که سوزشی بی‌اندازه سخت و ناگهانی بود که به سرعت جای خود را به دردی فلج‌کننده داد...به خودم گفتم خدا را شکر که الان می‌میری... پیش چشمان خود او... طفلک خانمجانم... و آرزوهایی طلایی‌اش...نمی‌دانم چرا فکر کردم باید به خویشتن بقبولانم که الان مادرم با گیسوان طلایی پریشان و دامانی پر گل از راه خواهد رسید و سرم را بر دامان خواهد گرفت... و میکائیل با دست‌های خویش مرا به آغوش او باز پس خواهد داد... ولی انگاری هم‌زمان با غرق شدن تدریجی من در امواج تسلیم و رضایت به مرگی موسوس... گردابی از التهاب میکائیل را فراگرفت...ناباورانه غریو قدرتمند صدای او را شنیدم که به استمداد آن لوان یا کارن یا وارتان‌ها را به نام فرا می‌خواند...انگار بعد مرا به پشت برگرداند... گل و لای را از چشم و دهانم پاک کرد...صدام می‌زد و نمی‌توانستم پاسخی گویم...می‌گفت...«بهرام جان!... چیزی نیست... چیزی نیست... خوب می‌شوی... تکان نخور... آرام... آرام...»به‌نظرم آرام بودم...و می‌دیدمش که چطور با بی‌حواسی و شاید از سر اضطرار پشت دست‌هاش را _آنگونه که عادت مألوفش بود_ بر پیشانی خیس درخشانش کشیده و صورت خون‌آلودش را با عرق‌گیر سپید روی تنش خشک کرده... و آن شیشه‌ای که غول‌هاش با خود آورده بودند را سرازیر ساخته و همۀ مایع آتشناک داخل آنرا خالی کرده بود روی شانۀ راست من...بعد پیراهن قشنگش را توی مشتش در هم پیچیده و فشارداده بود روی زخمِ کاری سوزانم...و بعد به فریاد حرفی گفته بود با لیلا که انگاری درست دم دست او و بالای سر من بهت زده بر جای خشکیده و خیره خیره‌ام می‌نگریست...آهنگ صدای گرم میکائیل در حد سبعانه‌ای خشمناک می‌نمود و همراه بود با حرکات شدید دست‌ها...من نشنیده یا نفهمیده بودم...از ورای پرده‌های پیاپی باران تند و ابهام مه‌آلود پریشان‌حواسی و درد، می‌دیدم که لیلا هم بی‌هیچ نشانه‌ای از فهم کلمات میکائیل، یا تسلّط بر احوال خویش، ناگاه سراپا به لرزه افتاده از همه فاصله گرفته و مویه‌کشان به گریه‌ای‌ حمله‌وار دچار شده بود...«من نمی‌دانم ... نمی‌توانم... ولم کنید...»اما انگاری آفرودیت آنچه را میکائیل می‌خواست در اختیارش گذاشته بود...یعنی آن شال سفید بلند لیلا را که دیگر گرد گردنش افتاده بود، گشوده و در سکوتی بهت‌آلود به دستِ او داده بود...میکائیل پارچۀ سفید را چون نوار پانسمان سرخ پیراهن مچاله شده‌، سخت پیچیده و جای جراحت را محکم بسته و در حالی که همچنان کف دو دستش را با فشار روی زخم دردناکم می‌فشرد، باز فریاد زده بود:«..تُشاپِک... دوکانر!..[10]... »تیتوس‌ها که در این گیرودار ماشین میکائیل را تا نزدیکی محل حادثه آورده بودند، بلندم کردند و مرا در صندلی عقب خوابانیدند...و میکائیل بی‌درنگ و بی‌اعتنا به همه و حتی لیلا_ که روی زمین افتاده و با سرو موی پریشان و خیس و گل‌آلوده، شیون‌کنان می‌گریست_ با همان عرق‌گیر و پیشانی و دست‌های خونین، پشت فرمان نشسته و جیپ را به راه انداخته بود...در روند تحقیقات و بازجویی‌های مقدماتی پلیس، که پس از بستری شدن من در بیمارستان پیش آمد، هرگز معلوم نشد که فشنگ از کدام اسلحه شلیک شده... در واقع پوکه‌ای هم از آن در محل به دست نیامد... هیچیک از شاهدان صحنه نیز حرفی خلاف آن دیگری بر زبان نیاوردند... کسی ندیده بود که احدی تیری انداخته باشد...پس از بهبودی نسبیِ احوالم نیز هرگز رضایت ندادم که شکایتی از سوی خانواده علیه میکائیل و دوستانش طرح شود... پدرم نیز که مطابق عادت منفعلانه و ملاحظه‌کارانۀ خاص و روش تربیتی خویش، بیش از هرکسی خودم و دیوانگی‌هام را مقصّر اصلی فاجعه می‌دانست... فقط مادربزرگم تا روزی که بود میکائیل را نبخشید... و تا اسمی از او می‌شنید دعا می‌کرد که ان‌شاالله جزّ جگر بزند و بعد تیر غیب هم بخورد...و قطعاً پس از آن تا مدت‌ها درشهرستان آنقدر شایعات جعلی حول حادثه پرداخته شده بود که خاندان "معظّم‌سلاجقه" را از بردن من به کانادا منصرف سازد...[1] نسلی از خدایان قدیم یونان پیش از اهالی المپ[2] الهه شکار در اساطیر یونان[3] از نیمف‌های اساطیر یونان که از آپولون گریخت و به خواست خویش به برگ‌بو تبدیل شد[4] شکارچی غول‌آسای اساطیر یونان که زئوس او را در آسمان قرار داد[5] الهه شکار در اساطیر یونان[6] غولان اساطیری از نسل خدایان یونان و فرزندان گایا[7] منسوب به آرکادیا منطقه ای اسطوره ای در یونان؛ به معنای زندگی طبیعی و چوپانی[8] Juliهمان جولای به آلمانی[9] سعدی[10] շտապեք տղաներ بچه ها عجله کنیدقسمت قبلقسمت بعد