آشنایی کامل با قطعات کامپیوتر [بخش اول]

چند سالیست که کامپیوتر به یکی از ملزومات زندگی بدل شده. مشاغل، سازمان ها، کسب و کار ها، امور خیریه، سرگرمی و تفریح در سرتاسر جهان همگی به نوعی با کامپیوتر ارتباط دارند. بنابراین درک سازوکار این ماشین پیشرفته و آشنایی با قطعات کامپیوتر خالی از لطف نیست، ضمن اینکه برای سر در آوردن از آن به تخصص بالایی نیاز ندارید. در این مطلب می خواهیم نگاهی به قطعات اصلی تشکیل دهنده کامپیوترها داشته باشیم.کامپیوتر: درون و برونهرچقدر در علم کامپیوتر تخصص داشته باشید، باز هم چیز تازه ای برای یاد گرفتن پیدا می کنید. کامپیوتر و قطعات داخلش، ماشین های چندبعدی هستند. فناوری و سخت افزار به کار رفته در این ماشین ها دائماً دستخوش تغییر و تحول است ولی همیشه با چند عضو ثابت روبرو هستیم: سی پی یو (CPU)، رَم (RAM)، جی پی یو (GPU)، پاور (PSU)، ذخیره ساز ها (هارد دیسک یا اس اس دی)، کیس و غیره.ویژگی ها و مشخصات فنی این قطعات نیز همواره تغییر می کنند ولی تفاوتی در کارکرد آنها به وجود نمی آید. در ادامه این قطعات، کاربردهایشان و دلیل اهمیت آنها را مرور می کنیم.1. قطعات کامپیوتر: کیس (Case)معقول ترین قسمت برای شروع، کیس کامپیوتر است. این قطعه شالوده و اسکلت اصلی کامپیوتر را تشکیل می دهد و بر خلاف باور اکثر افراد، صرفاً محلی برای بستن و جمع و جور کردن دیگر قطعات نیست. کیس چند وظیفه اصلی از جمله گردش هوای مناسب، ایجاد عایق الکتریکی و صوتی، و همچنین جلوگیری از ورود گرد و غبار را بر عهده دارد. البته تمام کیس های موجود در بازار، همه این وظایف را به خوبی انجام نمی دهند.ساختار کیسساختار کیس و نحوه چیدمان قطعات درون آن اهمیت زیادی دارد و تا حد زیادی استاندارد شده است. ساختاری که در تصویر زیر می بینید با کمی تغییر در تمام کیس ها وجود دارداستفاده از این طراحی استاندارد در اکثر کیس های ارزان و متوسط باعث می شود تا هزینه های طراحی و ساخت و قیمت تمام شده تا حد زیادی کاهش پیدا کند. با این حال کیس های حرفه ای گیمینگ یا کاربردهای خاص از طراحی متفاوتی بهره می برند.حضور منبع تغذیه (پاور) در قسمت پایین کیس (زیر مادربورد) باعث افزایش پایداری و بهبود گردش هوا می شود. همچنین در برخی کیس ها می توان محفظه های اضافه هارد دیسک (2.5 و 3.5 اینچی) یا درایوهای نوری (5.25 اینچی) را حذف کرد تا هوا درون کیس بهتر جریان پیدا کند. البته برخی کیس های جدید کلاً محفظه درایو نوری ندارند.گردش هوااگر کیس فقط برای نگه داشتن قطعات اصلی نیست، پس چه کاربردی دارد؟ یکی از این کاربردها گردش هواست که از جمله مهم ترین موارد هم به شمار می رود. قطعات داخل کیس ممکن است به شدت داغ شوند و افزایش دما سرعت تخریب آنها را بالاتر می برد. گردش هوا با خنک کردن قطعات، پایداری عملیات و دوام آنها را افزایش می دهد.بسیاری از کیس ها، یک یا دو فَن اصلی دارند. برخی دیگر به چند محل مخصوص برای نصب فن های بیشتر مجهز شده اند. فن های 140 و 120 میلیمتری برای کیس های حرفه ای متداول هستند ولی روی کیس های کوچک تر از فن های 80 میلیمتری استفاده می شود. فن های 92، 60 و 40 میلیمتری کاربردهای کمتری دارند.گردش هوای درون کیس به یک علم تبدیل شده و بر اساس سه مدل اصلی کار می کند:فشار منفی: زمانی که توان خروجی از توان ورودی بیشتر باشد، گرادیان فشار منفی ایجاد شده و هوای داغ را به شکل مؤثری از کیس بیرون می کشد.فشار یکسان: توان ورودی و خروجی برابر است و یک تونل باد درون کیس ایجاد می شود تا هوای داغ را جابجا کند.فشار مثبت: توان ورودی بیشتر از توان خروجی است و گرادیان فشار مثبت، هوای داغ داخل کیس را با فشار خارج می کند.افزایش تعداد فن ها روشی تضمین شده برای خنک کردن سیستم است، ولی مشکل دیگری به نام نویز را به وجود می آورد. سه راهکار اصلی برای کاهش نویز فن وجود دارد:عایق سازی: تعبیه عایق بین فن و کیس مانع از انتقال ارتعاشات می شود. این کار از صدای خود فن کم نمی کند ولی نویز را به طور کلی کاهش می دهد. کیس های سطح متوسط به بالا از لرزشگیر لاستیکی بین فن و بدنه استفاده می کنند.ارتقاء: فن های ارزان قیمت نویز بیشتری دارند. در صورت نیاز از فن های بلبرینگی استفاده کنید که سر و صدای کمتر و طول عمر بیشتری دارند، اما طبیعتاً گران قیمت تر هستند.تعویض: به عنوان راهکار نهایی می توانید یک کیس جدید با فن های بزرگتر بگیرید که با تعداد فن کمتر و سرعت چرخش آهسته تر، جریان هوای مورد نیاز خود را به دست آورید.عایق نویزکاهش سر و صدا و لرزش فن های جانبی اقدام مؤثری برای کاهش نویز است ولی در یک کامپیوتر عادی چند فن دیگر هم داریم، از جمله فن پاور، فن سی پی یو و فن کارت گرافیک (که در برخی نمونه ها به سه عدد می رسد). بنابراین کیس باید نقش کاهش نویز را به خوبی ایفا کند.متداول ترین روش کاهش نویز در تمام سخت افزارها، عایق سازی است. عایق کردن قطعات مرتعش با سیلیکون یا لاستیک می تواند انتقال نویز را تا حد زیادی کاهش دهد، ضمن اینکه روش بسیار کم هزینه ای محسوب می شود. فناوری های کاهش نویز کامپیوتر پیشرفت محسوسی نداشته و همچنان می توان به پیشنهادات زیر اشاره کرد:کاهش سرعت فن هاحذف یا تعویض فن هااستفاده از عایق های صدادرزبندی کیسبعضی کیس ها (شکل زیر) از راهکارهایی مثل پنل کاهش نویز استفاده می کنند.لایه های فوم به کار رفته در این کیس ها، صدا را جذب می کنند. البته این روش هم بی ضرر نیست و به خاطر بستن منافذ، انتقال حرارت را دشوار تر می کند، ضمن اینکه جذب گرد و غبار را هم افزایش می دهد.برای خرید کیس جدید به چه مواردی توجه کنیم؟قبل از خرید کیس جدید باید مواردی را مد نظر قرار دهید. در ادامه نکاتی که برای خرید یا ارتقاء کیس اهمیت دارند را بررسی می کنیم.ابعاد و فرم فکتورکیس ها را معمولاً بر اساس اندازه مادربوردی که روی آنها نصب می شود دسته بندی می کنند. بنابراین سه دسته اصلی داریم:مینی ITX که حداکثر اندازه مادربورد 170×170 میلیمتر را پشتیبانی می کند.میکرو ATX که حداکثر اندازه مادربورد 244×244 میلیمتر را پشتیبانی می کند.نوعATX که حداکثر اندازه مادربورد 244×305 میلیمتر را پشتیبانی می کند. البته بعضی شرکت ها ابعاد 254×305 میلیمتر را به کار می برند.علاوه بر اندازه یا فرم فکتور مادربورد، شکل های کیس هم در انتخاب شما تأثیر گذارند:SFF: کیس های SFF یا فرم فکتور کوچک مجموعه ای از کیس های کوچک را در بر می گیرنددسکتاپ: اگرچه دسکتاپ به یک واژه عمومی تبدیل شده ولی در واقع به طراحی کیس افقی (خوابیده) اشاره می کند. بعضی اوقات مانیتور روی کیس دسکتاپ قرار می گیرد.مینی، مید و فول تاور: اینها انواع کیس های ایستاده هستند که بر حسب ابعاد مادربورد، ارتفاع متفاوتی دارند. بلندی کیس فول تاور معمولاً 56 سانتیمتر یا بیشتر است، در حالی که این رقم در کیس های مید تاور به حدود 46 سانتیمتر می رسد.دسته ای به نام کیس های میدی تاور هم وجود دارند که بین مید تاور و مینی تاور جای می گیرند و در واقع، پر فروش ترین کیس های کاربران خانگی محسوب می شوند. البته در اکثر بازارها، میدی تاور را به نام مید تاور می فروشند.کیس های میدی تاور بهترین گزینه برای نصب مادربوردهای ATX یا میکرو ATX هستند و معمولاً 3 الی 5 هارد دیسک و 2 تا 3 درایو نوری را در خود جای می دهند. با توجه به افزایش قدرت پردازنده های اصلی و کارت های گرافیکی، می توان یک کامپیوتر پر قدرت را در کیس های میدی تاور جمع کرد.به همین دلیل دیگر استفاده از کیس های فول تاور ضرورتی ندارد، اما از مزایای آنها هم نمی توان چشم پوشی کرد. مثلاً فاصله زیاد بین قطعات در کیس های فول تاور، اتلاف حرارت را تسهیل می کند. همچنین می توانید سیستم های حرفه ای خنک سازی مایع، تعداد زیادی هارد و درایو نوری را در این کیس ها نصب کنید.از طرفی درایو های SSD، ارتباطات اینترنتی مختلف و مواردی از این دست هم نیاز به فضای داخل کیس را افزایش داده اند. مثلاً تا چند سال قبل درایو نوری یکی از ضروریات کامپیوتر بود اما اکنون چندان کاربردی ندارد. بنابراین می توان از جایگاه های درایو 5.25 اینچی می توان برای نصب SSD (با تبدیل مخصوص) استفاده کرد.همین موضوع برای کیس های میکرو ATX هم صدق می کند و این فرم فکتور هیچ محدودیتی برای توان محاسباتی ایجاد نمی کند. کیس های مینی ITX هم می توانند به اندازه دسکتاپ های معمولی قدرتمند باشند، ضمن اینکه فضای کمتری را اشغال کرده و جابجایی آن راحت تر است.