خوشه اقتصادی موضوعی۲

همانطور که در مقاله قبل بیان شد،خوشه های اقتصادی را شرکت‌های کوچک و رقیب که با چالش‌ها و فرصت‌های مشترک مواجه هستند، تشکیل می دهند واصلی ترین ارزش‌افزوده یک خوشه اقتصادی در نمانام (Brand) سازی است که می‌تواند در بازارهای داخلی و جهانی در مقابل حضور تعداد زیادی شرکت کوچک و رقیب هم، یک شرکت یکتا بنام خوشه اقتصادی موضوعی حضور داشته باشد .همچنین بیان کردیم که برای حصول نتیجه قابل قبول در هر زمینه ای، باید به طور صحیح از تحقیق و توسعه یاری جست و چون شرکت های کوچک از توانایی مالی کافی برخوردار نیستند، این خوشه های اقتصادی موضوعی هستند که باید وظیفه تحقیق و توسعه را به دوش بکشند. اهمیت و ارزشمندی تحقیق و توسعه را، محاسبات میانگین نرخ بازگشت سرمایه در زمینه های مختلف در جهان نشان می‌دهد که به شرح زیر است:کشاورزی ۴ الی ۱۲ درصدصنعت ۱۰ تا ۲۰ درصدصنایع پیشرفته ۴۰ درصدصنایع نظامی ۵۰ درصدکشورگشایی ۱۰۰ درصدمواد مخدر ۳۰۰ درصدتحقیق و توسعه ۳۰۰۰ درصدبه عنوان مثال تحقیق توسعه در یک خوشه اقتصادی فعال در حوزه کشاورزی شامل مواردی چون:تحقیق و توسعه در انتخاب بذر مناسب و سازگار با محیطتحقیق و توسعه در میزان آبدهی، زمان آبدهی و …تحقیق و توسعه در میزان کود دهی، زمان کود دهیتحقیق و توسعه در زمان برداشت، نوع برداشت و زمان برداشت و …تحقیق و توسعه در نوع بسته‌بندی، نگهداری، بازاریابی و تبلیغاتتحقیق و توسعه در پایش بازار و خدمات پس از فروش و کنترل بازار برای حضور مداوم و مواردی از این دست می باشد.فرق هولدینگ کمپانی با خوشه اقتصادی چیست؟در هلدینگ کمپانی این مادر است که دارای فرزند می‌شود. در حقیقت هلدینگ با هدف خرید سهام شرکت‌های مختلف و ایجاد یک زیرمجموعه گسترده تشکیل می شود، به‌گونه‌ای که با به دست آوردن کنترل یک یا چند شرکت، بازار را قبضه کرده و به‌نوعی انحصار آن حوزه را به دست آورد؛ اما در خوشه اقتصادی، این فرزندان موجود (شرکت‌های کوچک و رقیب) هستند که به دنبال داشتن یک مادر قوی، مدیر و مدبر هستند. این مادر عامل توسعه خوشه CDA (Cluster Development Agent) نامیده می‌شود و باید ویژگی لازم برای مدیریت خوشه را داشته باشد.هر چند در ایران، اصطلاح CDA، عمومیت بیشتری یافته است؛ اما اصطلاح CDE به معنای مجری توسعه خوشه ­های کسب و کار نیز در بسیاری از کشورها استفاده می شود. در هر صورت CDA و یا CDE، نقش حیاتی را در برنامه ­های توسعه ­ی خوشه ایفا می­نمایند. می­توان گفت که CDA به عنوان عامل و شخص تمرکز دارد، در حالی که منظور از CDE، بیشتر به معنای تیم توسعه­ ی خوشه­ های کسب و کار، کاربرد دارد.عامل توسعه خوشه (CDA)معمولاً در پروژه‌هاي توسعه خوشه‌ای، مسئوليت مستقيم راهبري پروژه بر عهده عامل توسعه خوشه (Cluster Development Agent) است که نقش حیاتی را در برنامه­های توسعه­ی خوشه ایفا می ­نمایند. (مسئوليت مستقيم اجرای پروژه توسعه خوشه‌ای را بر عهده دارد.)عامل توسعه خوشه عموماً فردي است دارای تحصيلات دانشگاهي مرتبط (ترجيحاً مهندسي صنايع، اقتصاد و مديريت) و همچنین دارای تجربه كافي (حداقل 4-5 سال) در حوزه صنايع كوچك و متوسط كه داراي ویژگی هایی نظیر قابليت‌ رهبري، توانایی ايجاد ارتباط مثبت و اثربخش، قدرت تحليل اقتصاد کسب‌وکار، آشنا به رويكردهاي كل گرا و نظام‌مند، مديريت راهبردي، توانایی حل تعارضات، روحيه پويا و فعال و ترجيحاً داراي سن بين 50-30 سال می باشد.فلسفه تشکيل شرکت‌های خوشه‌ای:فسلفه اصلی تشکیل شرکت های خوشه ای، تغيير در ساختار صنعتي و ترويج این ساختار به‌سوی بهره وری از صنايع کوچک است. تجميع صنايع کوچک و متوسط و سازمان‌دهی آن‌ها در قالب خوشه‌هاي اقتصادي، هم موجب توانمند سازی و رشد سودسازی آن ها شده و هم توانایی رقابت در عرصه های داخلی بین الملل تحت یک نمانام قدرتمند را برای آنها فراهم می آورد.صنايع کوچک نسبت به صنايع بزرگ دارای مزایایی نظیر : توانایی ایجاد ارزش‌افزوده، نوآوری، اشتغال آفريني، انعطاف‌پذیری و همچنین محدوديت‌هايی از قبیل قدرت مالي پایین، عدم توانایی تحقيق و توسعه و بازاريابي می باشند که به واسطه تشکیل خوشه های اقتصادی این محدودیت ها به مزیت های رقابتی تبدیل می شود.انتظارات از شركت خوشه عبارتند از :1- نقش آفرینی به‌عنوان صنايع جامع (مادر)2- کمک در افزايش سطح رقابت‌پذیری3- کاهش موانع از اندازه بنگاه‌ها و حمايت از کار جمعي4- نقش آفرینی به‌عنوان يکي از عاملان توسعه خوشه در بخش ذی‌ربطاين شرکت با تعداد وسيعي از فنّاوري‌ها سروکار دارد، مقدار حجم قطعات و محصولات بسيار زياد است و به‌عبارت‌دیگر اين خوشه به‌عنوان لوکوموتیو حرکت بسياري از صنايع ديگر است.اختيارات شركت خوشه عبارتند از:1- شناسايي و معرفي خوشه‌هاي مرتبط با مأموریت‌های شرکت در مناطق مختلف کشور2- اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی در بخش فعالیت‌های مربوط به مزاياي خوشه‌ها و توسعه خوشه‌ها در بخش3- انتخاب و اولویت‌گذاری توسعه خوشه‌ها از ميان خوشه‌هاي بالفعل و بالقوه بر اساس معيارهاي گزينش4- هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه خوشه‌ها5- نظارت بر اجرا و ارائه گزارش عملکردبازار های در دسترس شركت خوشه عبارتند از:1- مراكز دولتي2- كشورهاي همسايه3- كشورهاي مسلمان4- كشورهاي درحال‌توسعههمچنین شركت خوشه در موارد زیر می تواند صادرات داشته باشد:1- دانش2- ارائه کمک‌هاي فني و مشاوره‌ای3- ارائه کمک‌هاي فني و مشاوره‌ای صادراتي4- تقويت و فرهنگ‌سازی به سمت کارایی جمعي، تقويت سرمايه اجتماعي به‌عنوان پيشتاز اصلي موفقيت طرح‌ها5- توسعه و رشد در زمينه فعالیت‌های شرکت با هم‌افزایی و همکاري6- رقابت توأم با همکاري به‌عنوان شرط لازم و کافي در توسعه اقتصادي7- ارتباط بين تولیدکنندگان و خريداران8- ارتباط بين توليدکنندگان با...و همچنین در موارد زیر می تواند اقدام به واردات کند:1- دانش2- افزايش سرمايه اجتماعي اعضاء3- ارتباط بين تولیدکننده با تأمین‌کننده4- ارتباط بين تولیدکننده با شرکت‌های توليدي5- ارتباط بين تولیدکننده با ارائه‌دهندگان خدماتاهداف نهايي خوشه اقتصادی عبارت است از :1- کارایی، رقابت جمعي و صرفه‌هاي بيروني2- تسهيل بين منابع مالي و انساني3- تقسيم سرمايه‌ها به مراحل کوچک‌تر و خطرپذيري کمتر4- برقراري پيوندهاي متنوع بين عاملان اقتصادي درون خوشه‌ای5- ايجاد خلاقيت در طرح‌های جديد کسب‌وکار6- دسترسي به نيروي کار ماهر، قطعات موردنیاز و نيز گردش سريع اطلاعاتو در نهایت مهم ترین مهارت های ایجاد شده در خوشه عبارت است از:1- آگاهي از تغييرات جهان2- مطالعات الگوواره‌اي (الگوواره‌هاي توصيفي) و تشخيص الگوواره جديد3- توانايي آینده‌نگری و آينده سازي4- توانايي برنامه‌ریزی راهبردي در کسب فرصت‌های بين‌المللي5- قابليت در برنامه‌ریزی‌های توسعه در تنوع كالا و خدمات6- توانايي در تحقيق، توسعه، نوآوري و توسعه فنّاوري7- قابليت در استفاده از فنون جديد مهندسي و فنّاورانه‌اي8- قدرت ايجاد زنجيره‌هاي ارزش9- توانايي در ساماندهي GCs, HC,MMEs, SBDCs و هرگونه Start – up10- ايجاد منابع جديد مالي و اعتباري براي فعالیت‌های تجاري و غيره11- ايجاد مراكز آموزش عالي يا مشاركت با مراكز علمي ‌و فني جهان12- شهامت و خطرپذيري در فعالیت‌های فنّاوري برتر13- توانايي در ايجاد پيوندهاي راهبردي با رقباي جهاني14- جايگزين كردن انرژي15- هماهنگي زیرمجموعه‌های خود با دولت و تغيير قوانين و مقررات16- توانايي اخذ كمك و پشتيباني از دولتنوشته شده توسط مهندس خسرو سلجوقی، کارآفرین اجتماعی و عضو هیئت مدیره مجموعه نادهی