13 دلیل استرس شغلی و 9 راهکار مقابله با آن

13 دلیل استرس شغلی و 9 راهکار مقابله با آنهمه افراد شاغل در طول زندگی میزانی از استرس شغلی را تجربه کرده‌اند. استرس شغلی می‌تواند ناشی از عوامل گوناگونی باشد و گاهی ممکن است باعث اختلال در روند کار یا زندگی شود. بنابراین انتظارات شغلی شما هرآنچه که هست، باید با استفاده از برخی استراتزی‌ها از اثرات مخرب استرس در امان بمانید و از این راه به بهبود کیفیت عملکرد خود نیز کمک کنید.استرس شغلی نوعی از استرس است که با توجه به شرایط محل کار، بر عملکرد، بدن و ذهن فرد اثر منفی می‌گذارد. این نوع از استرس در نتیجه تعارض بین نقش و نیازهای فرد و انتظارات شغلی او به وجود می‌آید. تحقیقات نشان داده‌است که استرس شغلی وابسته به نوع خاصی از مشاغل یا پایه شغلی وابسته نیست و کسانی که مسئولیت مدیریتی دارند نیز درگیر استرس شغلی می‌شوند.برای استرس شغلی معانی متفاوتی بیان شده است، مثلا بر اساس تعریف سازمان ملی ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا " استرس شغلی واکنش مضر جسمی و عاطفی است که در صورت عدم تطابق نیازهای شغلی با تواناییها ، منابع و نیازهای کارگر رخ می دهد."مفهوم استرس شغلی غالبا با مفهوم چالش شغلی اشتباه گرفته می‌شود. این در حالی است که چالش از نظر روانی و جسمی به انسان انرژی می‌بخشد و انگیزه افراد را برای یادگیری مهارت‌های جدید و تسلط بر کار فراهم می کند. وقتی فردی از چالشی عبور می‌کند، احساس آرامش و رضایت می‌کند. بنابراین، چالش پیش‌نیاز مهمی برای کار سالم و مولد است.همچنین بین مفاهیم استرس شغلی و فشار کاری نیز تفاوت وجود دارد. فشار بخشی از همه کارهاست و به کارگران و مدیران انگیزه می‌دهد. در واقع، فشار بیش از حد و کنترل‌نشده است که می‌تواند منجر به استرس شود، عملکرد را ضعیف کند و حتی باعث بیماری افراد شود. بنابراین، استرس پاسخی به فشار است. پس فشار تا حدی می‌تواند مفید باشد، تا جایی که انگیزه و تعهد را برمی‌انگیزد. اما فشار بیش از حد باعث بروز استرس می‌شود و آسیب‌رسان است.نشانه‌های جسمی استرس شغلی:استرس شغلی اثرات بسیار مهمی بر سلامت فرد می‌گذارد که شامل پیامدهای نسبتا خوش‌خیم مانند سرماخوردگی و آنفولانزا تا بیماری‌های نسبتا جدی مانند بیماری قلبی و سندروم متابولیک است. در مجموع درباره نشانه‌ها و اثرات جسمی استرش شغلی می‌توان از موارد زیر نام برد:•چاقی•تنش عضلانی• سردرد•تپش قلب•مشکلات خواب مانند بی‌خوابی• مشکلات گوارشی مانند اسهال یا یبوست• اختلالات پوستینشانه‌های روانشناختی استرس شغلی:• افسردگی• بی‌انگیزگی• تحریک پذیری•بدبینی• مشکلات شناختی مانند کاهش تمرکز یا توانایی تصمیم‌گیرینشانه‌های رفتاری استرس شغلی:•افزایش روزهای غیبت و مرخصی•پرخاشگری• کاهش خلاقیت و ابتکار عمل•افت عملکرد شغلی•مشکلات در برقراری روابط با دیگران•نوسانات خلقی• تحمل پایین، ناامیدی و بی‌حوصلگیعلل به وجود آمدن استرس شغلی1- شرایط و حجم کارشرایط و عواملی همچون حجم زیاد کار کمی و کیفی، ساعات طولانی انجام کار، رفت و آمد زیاد و تصمیم‌گیری درباره مسائل مختلف موجب بروز استرس در کارکنان می‌شود.2- نقش فرد در سازمانمواردی مانند ابهام نقش تضاد و تعارض نقش باعث بروز استرس شغلی می‌شود. ابهام در نقش به معنی عدم وضوح اهداف، ماهیت، دامنه و مسئولیت‌های شغلی است. تعارض نقش هنگامی به وجود می‌آید که فرد در معرض خواسته‌ها و انتظارات متناقض قرار گیرد یا مجبور به انجام کارهایی شود که نمی خواهد انجام دهد.3- انتظارات و زمانبندی غیرمنطقی برای انجام کارهااگر شما دائما در حال دویدن و تلاش‌کردن باشید و در طول روز ببینید که نتوانسته‌اید همه کارهایی که موظف بوده‌اید را انجام دهید، امکان ابتلای شما به استرس شغلی افزایش می‌یابد .همچنین هنگامی که بین آنچه فرد می‌تواند انجام دهد و آنچه از او انتظار می‌رود رابطه برقرار نباشد، ممکن است استرس زیادی به او تحمیل شود. هر کارمندی تا حدی توانایی انجام کارها را دارد و تحمیل بیشتر از حد استاندارد بر او استرس‌زا است. معمولا در اینگونه مواقع اگر کار به درستی انجام نشود، به جای اینکه زمان‌بندی و انتظارات شکل معقولانه‌تری پیدا کنند، کارمند سرزنش می‌شود و این موضوع نیز باعث فشار مضاعف بر او می‌شود.4- عدم امنیت شغلیدر دنیای امروز که وضعیت اقتصاد ناپایدار و رقابت شغلی نیز بسیار بالاست و در شرایطی که شرکت‌ها به دنبال کم‌کردن هزینه‌ها و حجم نیروی کار و بالابردن حداکثری عملکرد و انتظارات هستند، عدم امنیت شغلی می‌تواند یکی از مهم‌ترین علل بروز استرس در بین کارکنان باشد.بنابراین کارکنان به دلیل استرس از دست دادن شغل، دائما تلاش می‌کنند که خواسته‌های فزاینده مدیران را انجام دهند و همین موضوع نیز فشار بیشتری به آنها وارد می‌کند.5- کمبود آموزش و منابع شغلیاگر کارمندی متناسب با شغلش آموزش ندیده باشد، به سختی می‌تواند خواسته‌هایی که از او انتظار می‌رود را برآورده کند. معمولا افرادی که توانایی و مهارت‌هایی متفاوت با آنچه که برای شغلشان لازم است دارند، به دلیل رسیدن به محدودیت زمانی و کیفیت لازم دچار استرس می‌شوند.6- سبک مدیریتسبک کنترل و مدیریت مدیران بر میزان استرس کارمندان موثر است. مدیرانی که سبک مدیریتی استبدادی دارند، در تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی آزادی کمی به کارمندان می‌دهند. بنابراین کارکنانی که تحت کنترل چنین مدیرانی کار می‌کنند به دلیل کنترل کم بر کار خود و محدودیت‌های بسیار زیاد دچار استرس می‌شوند.7- تکنولوژیتکنولوژی‌های جدید که هر روز عرضه می‌شوند، کارکنان را از این رو با استرس مواجه می‌کنند که باید دائمی به روز باشند و درباره جدیدترین فناوری‌ها در شغل خود اطلاعات کسب کنند.8- تغییرات سازمانیتغییرات سازمانی بر همه افراد تاثیر یکسانی نمی‌گذارد. برخی از کارمندان از تغییرات استقبال می‌کنند، در حالی که برخی دیگر آن را استرس‌آور تلقی می‌کنند.تغییر در ساختار سازمانی، خط مشی، روند و رویه‌ها، گروه و تغییرات فرهنگی و محیطی اگر به درستی مدیریت نشود، موجب بروز استرس در بسیاری از کارمندان می‌شود.9- درگیری با مدیر یا همکاراندرگیری و مشکلات در کنار آمدن با همکاران یا مدیر مجموعه یکی از عوامل مهم در به وجود آمدن استرس شغلی است10- مشکلات شخصیمسائل خانوادگی یا مشکلات شخصی باعث ایجاد استرس در کارمندی می‌شود که به ویژه به صورت همزمان، با حجم زیادی از وظایف کاری مواجه است. در بسیاری از موارد کارمندان به دلیل چنین مشکلاتی نمی‌توانند بر وظایف شغلی خود تمرکز کنند و همین موضوع باعث افزایش فشار و استرس آنها می‌شود.11- قلدری یا آزار و اذیتآزار جسمی در محل کار یکی دیگر از مواردی است که در محیط کار استرس ایجاد می‌کند. به خصوص زنان کارمند در محل کار بیشتر با اینگونه آزار و اذیت جسمی وجنسی مواجه می‌شوند. استرس ناشی از چنین موردی یکی از از موارد رایج بروز استرس در محل کار است.12- وقفه‌هایکی از بزرگترین مشکلات محل کار به وجود آمدن وقفه‌ها است، که باعث استرس، حواس‌پرتی و افزایش غیرضروری ساعات کار می‌شود.مطالعات نشان می‌دهد که ۲۸ درصد از بهره‌وری در محل کار به دلیل به وجود آمدن وقفه‌ها کاهش می‌یابد و حدودا ۲۵/۲ ساعت کار اضافی به ۸ ساعت کاری اضافه می‌کند. در نتیجه کارمند مجبور است برای انجام وظایفی که به او محول شده یا زودتر کارش را شروع کند یا زمان طولانی تری را در محل کار بماند. اگر چنین موضوعی هر روز رخ دهد، باعث بروز استرس در افراد می‌شود.نمونه‌هایی از این وقفه‌ها تماس تلفنی، رفت و آمدها، مشکلات اینترنتی، نوتیفیکیشن‌های ایمیل یا سایر اپلیکیشن‌ها و درخواست‌های غیرمعمول و اضافی مدیران است.13- کمبود تحسین و حمایتاگر مدیران پاداش یا تقدیری برای مشارکت کارکنان در وظایف شغلی در نظر نگیرند، باعث به وجود آمدن استرس و کاهش تلاش آنها در وظایف بعدی خواهد شد. همچنین کمبود حمایت از طرف رییس یا همکاران در محیط کار می‌تواند یکی از عوامل استرس‌زای شغلی باشد.راه‌های مقابله با استرس شغلیاز آنجایی که استرس در محیط کار امر معمولی است و به سختی می‌توان شغلی پیدا کرد که کم‌استرس باشد، افراد باید بتوانند رویکرد واقع‌بینانه‌تری اتخاذ کنند و از راه‌کردهای کاهش استرس استفاده کنند. بنابراین اگر با استرس شغلی دست وپنجه نرم می‌کنید، می‌توانید از برخی از این تکنیک‌ها برای کنترل آن استفاده کنید:1- روز خود را درست شروع کنیدبسیاری از افراد روزشان را پس از کشمکش برای فرستادن بچه‌ها به مدرسه، پشت ترافیک گیر کردن و تلاش برای رهایی از آن و نوشیدن قهوه به جای خوردن صبحانه سالم شروع می‌کنند و پس از چنین آغازی همراه با استرس وارد محیط کار می‌شوند. چنین شرایطی باعث می‌شود آنها در محیط کار واکنش بیشتری نسبت به عوامل استرس‌زا نشان دهند.بنابراین سعی کنید روز خود را با برنامه‌ریزی، تغذیه مناسب و نگرش مثبت شروع کنید. با این استراتژی شما خواهید دید که استرس شغلی شما کمتر خواهد شد.2- الزامات کار را دقیقا مشخص کنیدیکی از عواملی که باعث فرسودگی شغلی است، الزامات و انتظارات نامشخص و ناواضح کار است. اگر دقیقا نمی‌دانید چه انتظاری از شما می‌رود، یا اگر الزامات شغلی شما بدون گوشزد و اطلاع به شما تغییر می‌کند، ممکن است دچار استرس شغلی شوید.اگر نمی‌دانید کاری که انجام می‌دهید به‌اندازه و مناسب است یا نه، با مدیر خود صحبت کنید. زمان بگذارید و انتظارات را مشخص کنید و درباره استراتژی‌های انجام آنها نیز بحث کنید. این اقدام باعث کاهش استرس هردو طرف می‌شود.3- از درگیری بپرهیزیددرگیری بین‌ فردی به سلامتی جسمی و روانی شما آسیب می‌زند. پایان دادن درگیری و تعارض بین همکاران سخت است، بنابراین سعی کنید تا جایی که می‌توانید از به وجود آمدن آن جلوگیری کنید.شایعه‌پراکنی و غیبت نکنید، نظرات شخصی خود را درباره دین و سیاست در محل کار به اشتراک نگذارید و شوخ‌طبعی را از حد خود نگذرانید.تا جایی که می‌توانید از افرادی که نمی‌توانند به خوبی با دیگران ارتباط برقرار کنند پرهیز کنید. اگر به هر حال تعارضی در محل کار درگیر شدید، سعی کنید به نحوه مناسب آن را مدیریت کنید.4- منظم باشیدحتی اگر به طور طبیعی فرد بی نظمی هستید، برنامه‌ریزی برای حفظ نظم در زندگی می‌تواند تا میزان قابل توجهی استرس شغلی شما را کاهش دهد. منظم بودن از نظر زمانی یعنی اینکه به موقع از خواب بیدار شوید و از عجله‌ای انجام دادن کارها هنگام صبح خودداری کنید، تا دیر به سر کار نرسید. همچنین هنگام بیرون آمدن از محل کار نیز عجله به خرج ندهید.منظم بودن همچنین به معنی سازماندهی کارها و وظایف و وسایل کار و پرهیز از شلوغی است. چنین موضوعی علاوه بر کاهش استرس بر کارایی شما نیز می‌افزاید.5- راحت باشیدشاید تعجب کنید، ولی راحت نبودن از عوامل مهم استرس‌زا در محیط کاری ناراحتی جسمی است که معمولا به مکانی وابسته است که شما اکثر زمان کاری خود را در آن می‌گذرانید.(مثل صندلی و میزکار)شما اگر چند دقیقه روی صندلی نامناسبی بنشینید، ممکن است متوجه نشوید که به شما استرس وارد می‌شود. اما اگر عملا کل زمان کاری خود را روی چنین صندلی‌ای بگذرانید، احتمالا دچار کمردرد خواهید شد و نسبت به عموامل استرس‌زا واکنش شدیدتری نشان خواهید داد.حتی موضوعات کوچک مانند سر و صدا در دفتر کار می‌تواند باعث حواس‌پرتی شود و کلافگی ایجاد کند. همه تلاش خود را بکنید که در محیطی راحت و باآرامش کار کنید.6- از انجام چندوظیفه همزمان خودداری کنیددر گذشته انجام چند وظیفه همزمان روشی خارق‌العاده برای حداکثر رساندن وقت و انجام دادن کارهای بیش‌تر تصور می‌شد؛ با این حال به مرور این نتیجه به دست آمد که انجام دو یا چند کار همزمان به سرعت و دقت انجام کارها آسیب می‌زند. بنابراین به جای اینکه برای حداکثر کردن عملکردتان به انجام چند وظیفه روی بیاورید، از استراتژی‌های شناختی دیگر مانند تقسیم کار استفاده کنید.7- پیاده‌روی کنیدبسیاری از مردم از اثرات منفی زندگی کم‌تحرک آگاهند، اما برای تغییر آن تلاش نمی‌کنند. سعی کنید از زمان‌های اضافه مانند زمان ناهار برای پیاده‌روی یا نرمش استفاده کنید تا استرس جسمی و روانی شما کاهش یاید، خلق و خوی شما تغییر کند و بدنتان نیز روی فرم باقی بماند.8- کمال‌گرایی را کنترل کنیدکسب موفقیت‌ها و موقعیت‌های بالا شاید احساس خوبی داشته باشد و باعث پیشرفت بیشتری بشود، ولی کمال‌گرا بودن می‌تواند برای شما و اطرافیانتان مشکل ایجاد کند.شما شاید نتوانید همیشه بهترین باشید و به بهترین شکل عمل کنید. یک استراتژی برای پرهیز از کمال‌گرایی این است که فقط تلاش خود را نه برای بهترین بودن بلکه برای انجام دادن بهترین حدی که می‌توانید بگذارید و خودتان را به خاطر تلاش‌هایتان تشویق کنید. در نتیجه این استراتژی عملکرد شما بهبود خواهد یافت و استرس شغلی کمتری نیز تجربه خواهید کرد.9- موزیک گوش دهیدگوش دادن به موسیقی فواید بسیاری دارد و می‌تواند راه موثری برای کاهش استرس قبل، در طول و پس از کار باشد. پخش کردن موزیکی انرژی‌زا هنگامی که صبحانه درست می‌کنید باعث می‌شود روز خود را با حس بهتری شروع کنید و برای روبرو شدن و تعامل با دیگران در طول روز بهتر آماده شوید. همچنین می‌توانید با استرسی که در طول روز حس کردید، از طریق گوش دادن به موزیک مورد علاقه‌تان در راه بازگشت به خانه مبارزه کنید.https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/work-related-stresshttps://www.businessmanagementideas.com/human-resources-management/job-stress/job-stress/21241https://www.harishsaras.com/stress-management/major-causes-of-stress-in-the-workplace/https://www.helpguide.org/articles/stress/stress-in-the-workplace.htmhttps://www.verywellmind.com/how-to-deal-with-stress-at-work-3145273