من کی‌اَم؟ خودشناسی چه نقشی در برنامه‌ریزی بهتر دارد؟

خودمان را چقدر می‌شناسیم، چقدر به خواسته‌های «واقعی‌» مان واقفیم و چگونه از آن برای برنامه‌ریزی باید استفاده کنیم وقتی نوجوان بودم، مادرم عادت داشت کتاب‌های تربیتی نوجوانان را بخواند. یادم است که ده‌ها کتاب در مورد تربیت نوجوانان در کتابخانه‌مان بود. من اولین فرزند خانواده بودم و مثل همه‌ی اولین فرزندها، پدر و مادرم را با سوال‌ها و ترس‌های زیادی مواجه می‌کردم. مادرم تمام بروشورها و جزوه‌هایی که مدرسه به والدین می‌داد را هم می‌خواند.«چطور باید نوجوان‌ها را تربیت کنیم؟» در همه این کتاب‌ها که من هم از روی کنجکاوی ورق می‌زدم، نوشته بود که نوجوان‌ها همیشه با یک سوال مهم مواجه هستند: «من باید چه بشوم؟ اصلا چه چیزی هستم؟». این قسمت، عجیب‌ترین و غیرواقعی‌ترین چیزی بود که در این کتاب‌ها نوشته شده بود. من در نوجوانی حتی یک دقیقه هم به این سوال فکر نمی‌کردم. در واقع برایم هیچوقت تبدیل به سوال نمی‌شد. چون مطمئن بودم که می‌خواهم نویسنده بشوم، بدون هیچ شک و تردیدی. آینده‌ام را فقط در همین مسیر متصور بودم. با بزرگ‌تر شدنم اما همه چیز عوض شد. https://virgool.io/raahro/%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-riicwevanmgu « بلوغ مستلزم این است که با والاطبعی تمام بپذیریم که با ترابردهای متعددی سر و کار داریم و ملزم هستیم که بکوشیم به شکلی منطقی گره آن ها را باز کنیم. بزرگ شدن یعنی این که با فروتنی تمام دریابیم که چه بسا مدام جنبه‌هایی اغراق‌آمیز را وارد موقعیت‌های گوناگون می‌کرد‌ه‌ایم، یعنی این که با دقت بیشتر و روحیه انتقادی بالاتری خودمان را زیر نظر بگیریم تا این قابلیت را در خودمان تقویت کنیم که در هر موقعیت لحظه خاص با انصاف و بی طرفی بیشتری دست به قضاوت و عمل بزنیم. منظور این است که درباره سرچشمه‌های مشکلاتمان اندکی درایتمان را بالاتر ببریم و بدین ترتیب، دریابیم که به طور مشخص درباره کدام جنبه‌های زندگی‌مان باید مراقبت و دقت بیشتری به خرج دهیم».آلن دو باتن- خودشناسیدنیا ما را عوض می‌کندبنیاد جهانیِ international alert که در تمام دنیا روی بحران‌های جمعی و اتفاقات اجتماعی کار می‌کند، می‌گوید که رویاهایی که به عنوان کودک یا نوجوان در سر می‌پرورانیم تا حدود زیادی تحت تاثیر جامعه‌ای است که در آن بزرگ می‌شویم. در شوروی سابق، تحت تاثیر تبلیغات قدرت و صنعتِ مجموعه حکومت، بیشتر پسرها دوست داشتند فضانورد شوند و دختربچه‌ها هم رویای معلمی، پزشکی یا رقصندگی باله را در سر می‌پروراندند. همچنین در کشورهایی که رسانه‌های پرقدرتشان بر سرگرمی تمرکز دارند، تعداد بچه‌هایی که عاشق خوانندگی و بازیگری هستند خیلی زیاد است (کافی است نگاهی به برنامه‌های استعدادیابی در اروپا و آمریکای شمالی بیاندازید). من هم مثل خیلی از بچه‌های دنیا با پشت سر گذاشتن دوران نوجوانی و وارد شدن به فضای آدم بزرگ‌ها تصمیم‌هایم را چند باری عوض کردم. حتی در دانشگاه و رشته‌ای که محکم اعتقاد داشتم از آن تنفر دارم، چند باری فکر کردم بد نمی‌شود اگر یک درمانگر موفق باشم که توی مطبش گاهی چیزهایی می‌نویسد. پول خوبی دارد مگر نه؟ چند ماهی فکر کردم که نیمه‌وقت در یک کلینیک کار کنم و عصرها نویسنده باشم. همین کار را هم کردم. یک جایی در میان روزی دوازده ساعت کار کردن‌ها و افسردگی از کاری که فکر می‌کردم بهتر است اما، دیگر نتوانستم خودم را گول بزنم. فکری که در نوجوانی داشتم کاملا درست بود. اما آیا فکرهای درست، مسیرهای آسانی پیش رویمان می‌گذارند؟چقدر از علایق و اهداف ما تحت تاثیر رخدادهای اجتماعی هستند؟پیتر داوز، نویسنده کتاب معروف «بی‌کاری، نوکِ کوه یخ» در مورد تاثیر اجتماع و شرایط جمعی بر انتخاب مسیرهای شخصی عقیده جالبی دارد، او می‌گوید «به غیر از اقلیتی برخوردار، بیشتر افراد در یک اجتماع کم و بیش توسط متغیرهای اجتماعی که خارج از کنترلشان است، تحت تاثیر قرار می‏گیرند، به ویژه در انتخاب حرفه». جوانان در سر تا سر دنیا، همه برای تلاش و کوشش انگیزه دارند. کوششی که چه آگاهانه و چه غیرآگاهانه، برای هدفی به سوی موفقیت شغلی می‌رود. اما تعریف موفقیت دقیقا چیست؟ هرکس پولدار است موفق است؟ این مفهوم به طور کلی به دو شکل تعریف می‌شود: موفقیت عینی و موفقیت ذهنی. موفقیت عینی با عناصری مثل حقوق، میزان سرمایه و ارتقا شغلی تعریف می‌شود، به سادگی: چیزهایی که بقیه هم بتوانند ببینند. موفقیت ذهنی اما متغیرهای درونی‌تری دارد، مسائلی مثل رضایت شغلی، حس خوب روانی و آرامش.موفقیت عینی را جامعه تعیین می‌کند، و متاسفانه بسیاری از اهداف ما را همشاید گفتنش خیلی جالب نباشد ولی وقتی شما موفقیت عینی دارید که نتیجه‌اش برای همه قابل دیدن باشد. بهبود سطح مالی نشانه‌های واضحی دارد. در جوامعی مثل ما، وقتی آدم‌ها به کسی می‏‎گویند "موفق" که بعد از چند سال کار در یک حوزه بتواند مدل گوشی‌اش را بالاتر ببرد، یک ماشین نو داشته باشد و سفرهای خوبی برود.شاید این جا بگویید که موفقیت به این چیزها بستگی ندارد اما بخش عینی آن، دقیقا همین موارد هستند. و متاسفانه (یا شاید خوشبختانه) بسیاری از اهدافی که افراد در ورود به بزرگسالی برای خودشان تعیین می‌کنند هم تحت تاثیر آرزوی رسیدن به همین موفقیت عینی قرار می‌گیرند. اهمیت خودشناسی این جا بیشتر از همیشه خودش را نشان می‌دهد. ما دقیقا چه کسانی هستیم و چقدر از چیزهایی را که می‌خواهیم، واقعا می‌خواهیم؟ https://virgool.io/raahro/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%BA%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%B9%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86-squwbqszsy5c خودشناسی یعنی چه؟طبق تعریف دایره‌‎المعارف بین‌‎المللی علوم اجتماعی و رفتاری، خودشانسی یعنی شناخت از حالت روانی، فرایندهای فکری و وضعیت کلی خود، همچنین فهم از ویژگی‌های عیانِ وضعیت ذهنی و نقششان در شکل‌دهی رفتار. با شناخت کامل از فردیتمان، تا حدود زیادی می‌توانیم در وقت و تلاش برای رسیدن به چیزی که واقعا می‌خواهیم صرفه‌جویی کنیم.اهداف ما، چه در زمینه شغل و چه در زندگی شخصی تا حدود زیادی تحت تاثیر تصوری هستند که از «خودمان» داریم. این خود دقیقا چیست؟ آیا آن دختربچه کوچکی است که عمه و خاله در مهمانی‌ها می‎گفتند «بچرخ لباست را ببینم، تو باید بزرگ شدی مدل بشی!»، یا آن پسر نوجوانی که یک روز در کافی‌نت رفقایش از سرعتش تعریف کردند و پیشنهاد کردند بازی طراحی کند.آیا خود، آن دختر شانزده ساله‌ای است که معملش در مدرسه کشیدش کنار راهرو و گفت «فکر ادبیات را از سرت بیرون کن، توی این مملکت یا باید دکتر بشوی یا مهندس» کدام یکی از آن‌ها "خود ما"ست؟خودشناسی و دشواریِ انتخاب مسیرهمان طور که از تعریف خودشناسی مشخص است، قاعدتا «خود» باید مجموعه‌ای باشد از تاریخچه زندگی ما، تاثیرات خانواده و مسیرها و اکتساباتی که در کودکی و نوجوانی به زندگی‌مان وارد شده‌اند. انتخابی که برای زندگی‌مان می‌کنیم هم تا حدود زیادی تحت تاثیر همین اکتسابات است. از رشته‌ای که در دانشگاه انتخاب می‌کنیم تا عقاید سیاسی و اجتماعی‎مان یا حتی محله‌ای که ترجیح می‌دهیم در آن زندگی کنیم. من بعد از سال‎ها کش و قوس بین مسیرهای شغلی، شکست‌های بزرگ و موفقیت‌های کوچک و جزئی فهمیدم برای یک نویسنده موفق بودن -حداقل در این اقلیم- نشستن در خانه و نوشتن، یا نشستن در کافه و نوشتن، یا حتی نشستن پشت میز یک تحریریه و نوشتن کافی نیست.من هم باید روز به روز بهتر شوم و هم باید نان شبم را در بیاورم. و این نیازمند این است که در کنار تلاش برای نوشتن، چند تلاش دیگر را هم روزانه وارد زندگی‎ام بکنم: تلاش برای به روز بودن، خواندن اخبار، رفت و آمد با کسانی که تاثیر مثبت دارند، تلاش برای بیشتر خواندن و تلاش برای گسترش دادن تجربه زیسته. خودشناسی به من کمک کرد که (با وجود دشوار بودنش) تمام مسیرهای موازی را کنار بگذارم و روی چیزی تمرکز کنم که ارزش سختی کشیدن را دارد.چه چیزی در زندگی شما ارزش سختی کشیدن را دارد؟حتما شما هم این جمله را از معلم‎‌ها، پدر و مادر یا دوستانتان شنیده‌اید که «هرچه می‌خواهی باش، فقط بهترین ِ آن حوزه باش». این مفهوم کلیشه‌ای، شاید جواب همه سوال‌هایی باشد که در مورد انتخاب اهداف و مسیرمان داریم. یک شیرینی‌فروش که عاشق شغلش است، ده‌ها برابر موفق‌تر از مهندس عمرانی است که هر روز با بغض و بی‌علاقگی سر کار می‌رود. همه کسانی که روی خودشناسی‌شان کار می‌کنند لزوما به آن مفهوم معروف موفقیت عینی دست پیدا نمی‌کنند اما همه کسانی که در شغلشان پیشرفت کرده یا اهداف شخصی‌شان را محقق کرده‌اند قطعا به خودشناسی رسیده‌اند. روبروی هر کدام از ما، ده‌ها مسیر مختلف وجود دارد که بیشترشان جذاب‌اند. اما برای هر کدام از ما، تنها یک مسیر وجود دارد که ارزش سختی کشیدن را دارد. چیزی شبیه به تراشیدن یک مجسمه زیبا از دل یک سنگ زمخت و زشت. مجسمه‌تان را پیدا کنید.از این تکنیک‌ها برای یافتن اهداف و مسیرتان استفاده کنیدخودشناسی حاصل سال‌ها مطالعه و تمرین است و هیچ فرمول سریعی ندارد. به عبارت بهتر، بنا نیست با خواندن این مقاله (و نه هیچ مقاله‌ی دیگری) راهکاری سرراست و مشخص برای «یافتنِ خود» بیاموزید وبتوانید تعریف و درک بهینه از خود را یافت کنید. تمام کاری که این مطلب می‌خواهد انجام دهد آن است که اهمیت مفهوم خودشناسی را بیشتر از هر زمان دیگری در ذهن شما پررنگ کند و البته، چندتایی هم راه‌حل برای قدم گذاشتن در این مسیر پیش روی‌تان قرار دهد.پیش از آنکه وارد راهکارها و تکنیک‌ها شویم، ذکر این نکته نیز لازم است که معمولا مشاوران روان‌شناسی، خصوصا آن گروه در مشاوره‌ی فردی خبره‌تر هستند، کمک شایانی در این مسیرند و می‌توانند زمان و کیفیتِ طی مسیر را برای‌تان بهبود ببخشد.حالا، در آستانه‌ی سال نو، درست زمانی‌که می‌خواهید برای سال جدید برنامه‌ریزی کنید و اهداف و خواسته‌های‌تان را شفاف و مدون سازید، چند تمرین و تکنیک ساده می‌تواند، شما را به خودِ واقعی‌تان نزدیک‌تر و شمایل‌ش را برای‌تان آشناتر سازد.آرامش ذهنتان را حفظ کنیدبا هر روشی که بلدید (چه یوگا چه مدیتیشن، چه جلسات مشاوره یا حتی سفر)، ذهنتان را آرام نگه دارید. وقتی ما ساکت و آرامیم، شرایط را واضح‎‌تر می‌بینیم و به جای جستجو در دنیای اطرافمان، می‌توانیم به درون نگاه کنیم و ببینیم فارغ از هیاهوی رسانه‌ها، دوستان یا خانواده. واقعا چه هدفی برای ماه آینده، سال آینده یا حتی زندگی‌مان مفیدتر است؟ یک ذهن آرام کمتر تحت تاثیر جوسازی اطرافیان قرار می‎‌گیرد و با هر بادی به جهتی نمی‎رود.اقدام: به تجربه‌ی زیسته‌تان رجوع کنید و موقعیت‌هایی که در آن «آرامش» را با بیشتر حس کردید بیایبد. روان ما بیش از هر حالِ دیگری به آرامش نیازمند است، پس سعی کنید موقعیت‌هایی که در آن ذهنِ آرام‌تری را در اختیار دارید، بیش از همیشه در مسیر زندگی‌تان ایجاد کنید.خودتان را مقایسه نکنیدبه تعداد آدم‌های روی زمین مسیر منحصر به فرد هست! بعضی از ما، از ابتدای کودکی می‌دانیم که چه اهدافی داریم و بعضی از ما در نوجوانی و جوانی به آن‌ها می‌رسیم، یا حتی تا سال‎ها بعد پیدایشان نمی‌کنیم. فرهنگ ما، نوعی انتخاب اجباری را در ابتدای جوانی پیش رویمان می‌گذارد: یا شغل داشته باش یا حذف شو. یا دانشگاه برو یا حذف شو. مبارزه با این جبر که ما را در قالب‌های پذیرفته شده جامعه می‌خواهد، می‌تواند سخت و انرژی‌بر باشد اما برای رسیدن به مسیر منحصر به فردمان ضروری است. گاهی اوقات، سال‌ها می‎‌گذرد و از مسیرمان بی‌خبریم. با این که پریدن از این شاخه به آن شاخه می‌تواند برای زندگی فردی‌مان مضر باشد، ولی تا یافتن مجسمه سنگی‌مان نباید از پا بایستیم.اقدام: فهرستی از همه‌ی تصمیم‌ها ومسیرهایی که برآمده از کلیشه‌ها و موقعیت‌های خاص اجتماعی و فرهنگی اتخاذ کردید و یا در آن قرار گرفتید را فهرست کنید. مثلا به این سوال ساده پاسخ دهید: عاملی که منجر به انتخاب رشته‌تان در دانشگاه شد، تصمیم و میل قلبی‌تان بود و یا متاثر از بازخورد دیگران؟ من پیشنهاد نمی‌کنم که مواردی که تصمیم و نظرتان در آن‌ها تاثیر کمتری داشته است را -الزاما- ملغی کنید. صِرفِ اینکه بدانید کدامیک از تصمیم‌ها را متاثر از شرایط پیرامون اتخاذ کردید، قدمی مهم در مسیر خودشناسی‌تان به حساب می‌آید.صبور باشیدصبر، کلید سالم ماندن در این دنیای شلوغ و پرازدهام است. نه تنها اهداف شغلی شما بدون برنامه‌ریزی و صبوری، می‌توانند به راحتی به شکست برسند بلکه زندگی شخصی‌تان هم از همین الگو پیروی می‌کند. در شغل، رابطه عاطفی و حتی پس‌انداز کردن، عجله می‌تواند تخریب‎گر باشد.اقدام: آیا هدفی که سال قبل برای خود تعیین کردید را به خاطر دارید؟ آیا به آن رسیده‌اید؟ آیا کماکان در فهرست اهداف‌تان هست؟ اگر از اینکه هنوز به دستش نیاوردید، از خود شاکی شدید، این سوال را صادقانه پاسخ دهید: آیا استمرار و صبر کافی را پیش گرفتید یا بی‌دلیل از خود انتظاری بیش از واقعیت داشتید؟شما ارزش چیزی که خلق می‌کنید را داریددر طول مسیر زندگی شخصی و کاری شما، مثل تمام افراد دنیا از ابتدای تاریخ، موانعی سبز خواهند شد که اولین وظیفه‌شان کم کردن اعتماد شما نسبت به خود و توانایی‌تان است. یک رئیس سخت‌گیر که هیچوقت از شما تشکر نمی‌کند، حتی وقتی نقش اصلی را در موفقیت یک کمپین تبلیغاتی داشته‌اید؟ یک همکار بی‌ادب که هنوز بعد از سه سال تجربه کاری، "کارآموز" صدایتان می‌کند؟ شریک زندگی که موفقیت‌هایتان را نمی‌بیند و همیشه خودش را در اولویت می‌گذارد؟ موضوع این است که خیلی اوقات، عوامل آزاردهنده‌ای مثل این‌ها باعث می‌شوند ما ناخواسته، قدم‌هایمان را کند کنیم. و این کند شدن گاهی ما را در چنان استراحتی فرو می‌برد که (دوست ندارم این را بگویم) از آن لذت می‌بریم. برای هر کسی راحت است که وضعیت را به گردن یک رئیس بد بیاندازد یا شریک زندگی‎‌اش را برای خستگی و عدم آرامشش ملامت کند. رهایی از موانع، سخت‌تر از چیزی است که فکر می‎‌کنیم چون معمولا با یک خطر خیلی بزرگ همراه است. آیا جرئت استعفا دادن را دارید؟ یا حتی سخت‌تر: جرئت رو در رویی با کسی که دوستش دارید؟اقدام: همه‌ی ما «حتما» در موقعیت‌هایی قرار گرفتیم که آنقدر که باید مبارزه نکردیم! فهرستی از این موقعیت‌ها آماده کنید و سعی کنید بجای «خودِ واقعی‌تان» تصمیمی که باید و اتخاذ نکردید را مقابلش بنویسید.بازی ادامه داردشناختنِ خود، یکی از مهمترین سوال‌ها و مسائل بشر از بدو پیدایش تا به امروز است. کمتر کسی را می‌توان یافت که مدعی باشد شناخت و تسلط کافی برخود دارد و به دقت و درستی از همه‌ی وجوع شخصیت‌ش مطلع است. من و شما نیز، نظیر دیگران، نمی‌توانیم امیدوار باشیم که در زمانی کوتاه خودمان را پیدا کنیم. اساسا این خواست و نیاز، اشتباه است! اما آنچه «واجب» است و ممکن، قدم گذاشتن در مسیری‌ست که تا پایان عمر ادامه خواهد داشت: خودشناسی!اگر در برهه‌هایی از زمان، خودتان را گم کردید و با این سوال بزرگ مواجه شدید که «من اینجا چکار می‌کنم؟» نه تنها نباید نگران شوید، که اتفاقا باید خوشحال باشید که دلیلی برای یافتن خودتان پیدا شده است.مدام و مدام، روح و ذهن خود را با این سوالِ کلیدی -من کی‌ام؟- ورزش دهید و مستمر از خود سوال کنید که این «من»، همانی‌ست که می‌خواهم باشم؟روی هم رفته، گاهی آن قسمت‌هایی از زندگی که فکر می‌کنیم در نهایت آرامش دارند جلو می‌روند دقیقا همان‌هایی هستند که نیاز به اصلاحات پایه‌ای دارند. بیشتر آدم‌های دنیا زندگی‌شان را روی حالت auto pilot می‌گذارند. شما هم از همان دسته‎اید؟ یک جایی، یک روزی در مسیر از خودتان بپرسید: آیا این همان آدمی است که می‌خواستید باشید؟ این همان شغلی است که همیشه به آن فکر می‎کردید؟ این آدم‎ها، همان‌هایی هستند که خودتان را بینشان تصور می‌کردید؟ تفریحاتتان را نگاه کنید. واقعا از آن‎ها لذت می‌برید؟ قرار دادن زندگی روی حالت خلبان خودکار، فاصله ما و رویاهایمان را روز به روز بیشتر می‌کند و تغییر مسیر، روز به روز سخت‌تر خواهد شد. به قول آلن دو باتن، دقیقا دریافته‌اید که به طور مشخص درباره کدام جنبه‌های زندگی‌تان باید مراقبت و دقت بیشتری به خرج دهید؟منابعUnemployment, but the tip of the iceberg?International Encyclopedia of the Social &amp;amp;amp;amp;amp; Behavioral Sciencesآنچه که خواندید، بخشی از پرونده‌ی عیدانه‌ی راهرو با موضوع برنامه‌ریزی بود. برای اطلاعات از سایر بخش‌های این پرونده و مطالعه‌ی آن‌ها اینجا کلیک کنید. دانلود نسخه صوتی دانلود فایل کتابچه الکترونیکی