گذار از آتش یا شاید مثل ما خوش شانس نباشید...

از همان ابتدا که ما درگیر شدیم میخواستم بنویسم و مثل چندین متنی که در این مدت سرفصلهایشان را نوشته ام و اما دست و دلم به نوشتنشان نرفته است، این متن هم باقی مانده بود و از طرفی این روزها اینقدر همه جا خبر از کرونا بود که داشتم کم کم از خیر نوشتنش میگذشتم تا اینکه در جلسه امشب وضعیت علی نگرانم کرد. حس کردم ممکن است خیلی از آدم ها اشتباهاتی که ما انجام دادیم را تکرار کنند و اگر با نوشتن این متن یک نفر هم آن اشتباهات را تکرار نکند، ارزش وقتی که برایش میگذارم را دارد.قبل از ورود به اصل داستان خوب است یادآوری کنم که من متخصص نیستم و صرفا تجربیات و مشاهدات خود را بازگو میکنم و همانطور که قطعا خودتان میدانید بیماری کووید 19 با علائم، شدت و ویژگی های متفاوت در افراد با شرایط گوناگون بروز میکند و لذا از تعمیم تجربه بازگو شده در این متن جدا خودداری کرده و بهتر است اگر احساس بیماری میکنید یا علائمی از بیماری در خود مشاهده میکنید حتما با پزشکان متخصص مشورت نمایید.داستان ما یک بخش نامشخص دارد و یک بخش مشخص. شروع داستان از شنبه 22 شهریورماه بود و با بخش نامشخص آن که حقیقتا هنوز هم برایم نامشخص است. اوایل صبح بود که در جلسه دورکاری احساس کمی حالت سرما خوردگی و آبریزش بینی کردم. فکر کردم احتمالا به خاطر اینکه روز قبلش کمی باد خورده ام، سرما خورده ام و چیز مهمی نیست. در این مدت که کمی از گوشه و کنار در رابطه با کرونا خوانده ام و صحبت های برخی از متخصصان عفونی را دنبال کرده ام این دو تا کلید واژه به نظرم بسیار مهم هستند، باد خورده ام و احساس سرماخوردگی. اولین بار در استوری های دکتر یوسفی پور متخصص عفونی بیمارستان مدائن دیده بودم که نوشته بود" در شرایطی که در پاندمی کرونا قرار داریم، هر حالت سرما خوردگی اول از همه کروناست مگر اینکه عکسش ثابت شود" این داستان باد خوردن هم مسئله پر تکراریست و به فهم من داستان این است که هنگامی که شما مبتلا به ویروس هستید، ویروس کرونا بسیار موذیست و دوره نهان طولانی هم میتواند داشته باشد لذا منتظر فرصت است تا بدن شما ضعیف شود و در هنگام ضعف شروع به تاخت و تاز میکند و این باد خوردن معمولا همان بزنگاه مناسب ویروس است لذا بسیاری از افراد هنگامی که در شرایط سرما خوردگی قرار میگیرند در تمیز دادن این دو بیماری دچار اشتباه میشوند.از همین نقطه اشتباه اول ما شروع میشود. اینکه مسئله را ساده گرفتم و فکر کردم یک سرماخوردگی ساده است و خودم را قرنطینه نکردم. بعدا خیلی فکر کردم چه علتی داشت با وجود علم به نکته که بالاتر در رابطه با سرماخوردگی گفتم، خودم را قرنطینه نکردم و چند دلیل برایش به ذهنم رسید که به نظرم میتواند برای شما هم وجود داشته باشد. اولین علتش تجربه قبلیم از قرنطینه بود، همان یکی دو هفته ابتدایی که کرونا در کشور شروع شد من حالت سرماخوردگی پیدا کردم و زمینه تنگی نفس سابقم که از زمان کودکی داشتم هم کمی برگشت و به واسطه آنکه در آن زمان نه هنوز تست های تشخیص بیماری به ایران آمده بودند و نه بیماری چندان شناخته شده بود بهترین کاری که از دستم برآمد این بود که خودم را دو هفته قرنطینه کنم و حقیقتا آن دو هفته آنقدر سخت گذشت که شاید دیگر تنبلیم آمد دوباره برای یک احتمال نه چندان قوی آن را تکرار کنم. از طرف دیگر ما از ابتدای شیوع کرونا آنقدر پروتکل های بهداشتی را رعایت کرده بودیم و بیش از 7 ماه بود خود را در خانه حبس کرده بودیم و آنقدر در این زمینه سختگیر بودیم و رفت و آمد به بیرون خانه را محدود کرده بودیم که تا حد زیادی احتمال ابتلایمان به بیماری را ندادم و دیگر آنکه روند و علائم بیماریم بسیار ملایم بود و برخی از علائمم مانند آبریزش بینی و عطسه به گفته بسیاری از پزشکان اصلا علائم کرونا نبودند. از همه اینها مهمتر شاید انکار ذاتی باشد، آنجا که ما احتمال یک رخداد ناگوار را میدهیم و ته دلمان نمیخواهیم واقعی باشد و شروع میکنیم به فریب دادن خودمان.اتفاقات و لحظاتی که در دو هفته بعدی تجربه کردم و البته با خوش شانسی به خیر گذشتند باعث شدند متوجه شوم که چقدر در اشتباه بودم. تنبلی که آن روزها انجام دادم اصلا به آن دو سه شب که به جرات از بدترین شبهای زندگیم بودند نمیارزیدند، بیماری کرونا از آنچه که فکر میکردیم بسیار موذی تر بود و نه رعایت پروتکل ها احتمال ابتلا به آن را صد در صد از بین میبرند و نه اکتفا به اینکه علائممان صد در صد به علائم روتین بیماری نمیخورد کار درستی بود!در این مدت احتمالا شما هم لیست های مقایسه علائم آنفولانزا، سرماخوردگی و کرونا را دیده اید که فضای مجازی پر شده است، نکته ای که بعدا متوجه آن شدم و به نظرم خوب است شما نیز به آن توجه کنید وجود تفاوت هایی در این لیست ها با توجه به منتشر کننده آن است برای مثال ان اچ اس انگلستان در ویدئویی توضیح میداد که علائمی همچون آبریزش بینی و عطسه که در سرماخوردگی، حساسیت فصلی و آنفولانزا معمولترند و در کووید کمتر دیده میشوند، اگر در کنار تب بروز کنند میتوانند از علائم کووید تلقی شوند نکته ای که در بسیاری از لیست های شبکه های مجازی نمیبینید!من چند روز آینده کمی سرم سنگین بود و از روز 3-4 کمی چشاییم را از دست دادم که مجددا به خیال آنکه این نیز از علائم سرماخوردگیست خود را قرنطینه نکردم تا آنکه در اواخر هفته حالم تقریبا خوب شده بود. از اینجا فاز دوم ماجرا آغاز شد. جمعه صبح 28 شهریور مادرم حالت تهوع داشت و بعد از آن او نیز حالات و علائم سرماخوردگی پیدا کرد. تا اینجای کار ما همچنان فکر میکنیم که من سرما خورده بودم و مادر نیز الان از طریق من مبتلا به سرماخوردگی شده است. چند روز بعدی مادرم کمی تب داشت تا آنکه در روز چهارم ابتلایش به سرماخوردگی کمی حالش رو به بهبود رفته بود و ما خیال میکردیم که تشخیصمان درست بوده و مادرم در حال بهبود است. از روز پنجم روند ماجرا تغییر کرد و بیحالی مادرم شروع شد و روز ششم بیحالی مادرم بسیار زیاد شد که برایم نگران کننده بود.در این نقطه شما در جایگاه یک انتخاب سخت قرار میگیرد. فرض کنید مادرم به کرونا مبتلا نشده بود و بیماری دیگری داشت مثلا یک نوع عفونت و این عفونت باعث بیحالی او شده بود، در این شرایط بردنش به پزشک ممکن بود از این جهت خطرناک باشد که او در عین ابتلا به یک بیماری عفونی در معرض ابتلا به کرونا نیز قرار بگیرد. از طرفی با توجه به افزایش حال بدش نمیشد هیچ کاری انجام نداد. در چنین نقطه ای که انتخاب بسیار دشوار میشود پیشنهادم به شما آن است که مشورت کنید و دنبال حل کردن همه چیز به تنهایی نباشید. در این نقطه با همسر دوستم که پزشک بود و بسیار نیز مدیون کمکهایش هستم تماس گرفتم و با توجه به اینکه میدانستم بیماران کرونایی را ویزیت میکند و با علائم و شرایط بیماری آشناست، وضعیت مادرم را برایش توضیح دادم و او نیز توصیه کرد با توجه به شرایط، مادرم را به مرکز درمانی ببرم.در همین رابطه دکتر سحر دفاعی فوق تخصص بیماری های ریه یک پست کاربردی در صفحه ایسنتاگرامشون دارند که در چه زمانی باید به مرکز درمانی مراجعه کرد یا سی تی اسکن ریه گرفت که پیشنهاد میکنم اون رو هم ببینید.در همین مرحله بد نیست چند تجربه و توصیه را با شما به اشتراک بگذارم.اولین نکته اینکه بهتر است از قبل آماده شوید چه از نظر امکانات و چه از نظر فکری. حقیقت آن است که با این وضعیت شیوع گسترده کرونا بعید نیست عزیزان هر کدام از ما به این بیماری مبتلا شوند و بهتر است امروز فکر کرده باشید که اگر به مشکل خوردید با چه کسی تماس بگیرید، به کجا بروید و چه ملزومات فیزیکی را از الان میتوانید آماده کنید که در آن شرایط تحت استرس و فشار کمتر با مشکل مواجه شوید.دومین نکته آن است که اگر استطاعت مالیش را دارید در انجام تست کرونا کوتاهی و خساست به خرج ندهید البته از طرفی نیز حواستان باشد در دام وسواس نیز نیوفتید. من اکنون که به تجربه آن 2-3 هفته نگاه میکنم، اگر همان روز 3-4 علائم سرماخوردگی مادرم یا حتی روز 3-4 علائم سرما خودرگی خودم تست میدادیم شاید روند کنترل بیماری بسیار راحت تر صورت میگرفت البته در اینجا لازم است تذکر دهم که نرخ جواب نادرست تست های موجود کرونا در روزهای ابتدایی ابتلا به بیماری بسیار زیاد است و بهتر است در رابطه با زمان مناسب انجام تست با پزشک مشورت کنید. حقیقت آن است که من در همان چند روز ابتدایی علائم سرماخودرگی مادرم هم چندین بار خواستم برای انجام تست کرونا اقدام کنم اما مادرم منصرفم کرد و شاید اشتباه من این بود که بیشتر بر این امر تاکید و اصرار نکردم.و اما سومین نکته اینکه تلاش نکنید تمام بار را به تنها به دوش بکشید و از کمک گرفتن نترسید. احتمالا همه ما دوستان خوبی آن بیرون داریم که در زمان مشکل میتوانیم دست یاری به سمتشان دراز کنیم و آنها نیز در حد وسع از کمک کردن به ما بسیار خوشحال میشوند. برای مثال من در روزهای بعدی پیش رو باید به یک کار بسیار مهم رسیدگی میکردم اما دیدم با توجه به فشار و استرسی که با آن روبرو هستم توان انجامش را ندارم لذا از پسرعمویم که کاملن مورد اعتمادم بود و توانایی انجام کار را داشت خواهش کردم و او نیز برادرانه مسئله را پیگیری کرد. حقیقت آن است که طی کردن مسیر عبور از چنین مشکلی میتواند بسیار دشوار و فرسایشی باشد و اما با گرفتن اندکی یاری از دیگران میتوان این راه را بسیار آسان تر طی نمود.چند روز آینده نسبتا سریع و البته بسیار سخت گذشت، برای روز جمعه هماهنگ کردم که بیاید تست در منزل بگیرد و شب نتیجه تست آمد که جواب تست من منفی بود و جواب تست مادرم مثبت. شنبه صبح نیز همسر دوستم لطف کرد و از یک پزشک متخصص عفونی برایمان وقت گرفت که خوشبختانه نتیجه سی تی اسکن مادر و اشباع اکسیژنش آنقدر وخیم نبود که نیاز به بستری کردن داشته باشد و دکتر برایش دارو تجویز کرد. در رابطه با داروها شاید بد نباشد توضیح دهم که تا آنجا که من متوجه شده ام بیماری که کرونا ایجاد میکند نوعی بیماری التهابیست و در عین حال عفونتی که در ریه ایجاد میکند. برای کنترل خود ویروس بسته به وخامت اوضا انواع مختلفی از داروها ممکن است تجویز شوند اما باقی داروهایی که تجویز میشوند بیشتر جنبه حمایتی دارند از این جهت که التهاب هایی که ویروس ممکن است در سیستم تنفسی، دستگاه گوارش و همچنین سیستم انتقال خون بدن ایجاد کند را کنترل و تسهیل کنند و در عین حال با عفونتی که ممکن است در ریه ایجاد شود مقابله کنند لذا اگر دیدید در بین چند قرص و دارویی که به شما داده میشود تنها یکی مربوط به خود ویروس است و باقی داروها آنتی بیوتیک و قرص معده و آسپرین و ... تعجب نکنید. از این نقطه به بعد حال مادرم با مصرف داروها رو به بهبود رفت و ظرف تقریبا 3 هفته بیحالی و ضعف بدنی ناشی از بیماری نیز با استراحت و استفاده از داروهای تقویتی تجویز شده توسط پزشک، تقریبا از بین رفتند.در این نقطه اما اشتباه دوم و سوم ما نیز کم کم خودشان را نشان دادند. از ابتدای شروع کرونا همانطور که قبلا اشاره کردم ما تقریبا تمام رفت و آمدهایمان را تعطیل کرده بودیم به جز یکی. با توجه به اینکه پرستار مادربزرگم آخر هفته ها به مرخصی میرفت، مادرم و خواهرها و برادرش به طور سنتی هر آخر هفته به خانه مادربزرگم میرفتند و هم یک دورهمی داشتند و هم مراقب مادربزرگم بودند تا پرستارش بیاید. من از ابتدای شیوع کرونا هرچقدر اصرار کردم که این دورهمی را هم کنسل کنند متاسفانه زورم نرسید و با این ایده که ما 2-3 خانواده هیچکدام با کسی ارتباط نداریم و رعایت میکنیم و تا الان بعد از گذشت 7 ماه با این روند هیچکداممان مبتلا نشده ایم پس بعد از این هم مبتلا نمیشویم و ... به کارشان ادامه دادند. هنگامی که مادر من به روز 6-7 ام بروز علائمش رسید دخترخاله ام تماس گرفت که خاله ام نیز که دقیقا شب قبل از بروز اولین علائم مادرم در کنار هم بوده اند، حالت بی حالی دارد. اینجا من با توجه به مسیری که از روز قبلش در مشورت با پزشک و انجام تست طی کرده بودم سریعا بهش پیشنهاد دادم که خاله ام را قرنطینه کنند، جهت انجام تست هماهنگی کند و با پزشک در رابطه با شرایطش مشورت کند. اتفاقی که افتاد آن بود که خاله ام نیز احتمالا از طریق مادرم مبتلا شده بود و تستش مثبت شد و البته با توجه به اینکه زود بیماریش تشخیص داده شد و تحت مراقبت و قرنطینه قرار گرفت شدت بیماریش از مادرم نیز کمتر بود و در عین حال هیچ یک از اعضای خانواده اش نیز به بیماری مبتلا نشدند. در اینجا نیز ما البته مجددا خوش شناس بودیم که مادربزرگم نیز که سالخورده است و شوهرخاله ام که بیماری زمینه ای داشت به بیماری مبتلا نشدند!اما اشتباه سوم. اشتباه سوم این است که بعد از ابتلا و هنگام قرار گرفتن در شرایط، پرتکل ها را رها میکنیم. هنگامی که جواب تست مادرم مثبت شد و فرآیند درمان او را شروع کردیم من که از طرفی کارهای خانه به دوشم افتاده بود و از طرفی وظیفه رسیدگی به کارهای مادرم از جمله چک کردن تب و اشباع اکسیژنش و ... داشتم و از طرفی غذا و آب و ... برایش میبردم، با این فرض که من قبلا یعنی همان هفته اول که درباره اش توضیح دادم، به بیماری مبتلا شده ام و دوره اش را الان به پایان برده ام از ماسک استفاده نمیکردم و از مادرم هم نمیخواستم در بیرون از اتاقش از ماسک استفاده کند یا حتی خودش را در اتاقش قرنطینه کند.حقیقت این است که این انتخاب کمی هم دشوار است چرا که درخواست استفاده مداوم ماسک از بیماری که در روزهای ابتدایی رو به بهبود است و اشباع اکسیژن لب مرز نرمال و درگیری مختصر ریه دارد، بسیار سخت است و از طرفی محروم کردن بیماری که دچار ضعف و بیحالی است و زمان زیادی از روز را در تخت میگذراند، از اینکه به بیرون از اتاق بیاید و قدمی بزند یا مثلا کمی جلو تلوزیون دراز بکشد و کمی سرگرم شود تا زمان بگذرد و دوره بیماری زودتر طی شود یا از حمایت عاطفی اعضای خانواده بهره مند شود نیز به نظرم چندان درست نمی آید. با تمام این ملاحظات نیز به نظرم عملکردی که ما داشتیم درست نبود البته این اشتباه را تقریبا یک هفته بعد یعنی زمانی که نزدیک 21 روز از بروز اولین علائم مادرم گذشته بود و برای اطمینان تست مجدد کرونا و تست آنتی بادی دادیم متوجه شدم. نتیجه تستها که آمد دیدیم که خوشبختانه جواب تست پی سی آر هردومان منفیست و نتیجه تست آنتی بادی مادرم نیز مثبت است اما در خون من اثری از آنتی بادی نیست! اینجا همان نقطه ای از داستان است که در ابتدا گفتم نقطه نامشخصیست! اینکه آن ابتلای اولیه من به سرماخوردگی کرونا بود یا نه و من با وجود دوبار مراجعه به اورژانس کرونا و پرستاری از مادر بدون رعایت پرتکل ها چطور به کرونا مبتلا نشدم یا تست آنتی بادی با خطا همراه بوده یا اصلن در برخی کیس های خفیف بیماری مقدار آنتی بادی تولیدی در بدن افراد به حدی نمیرسد که در تست خودش را نشان دهد و یا چه، نمیدانم اما این اتفاق باعث شد من یک هفته بعدی را هم در حول و ولای اینکه ممکن است در هفته گذشته (هفته دوم بیماری مادرم) به کرونا مبتلا شده باشم، گذشت لذا پیشنهاد میکنم با این پیشفرض که قبلا مبتلا شده اید جلو نروید و در پرستاری و مراقبت از بیمار تا حد ممکن پرتکل ها را رعایت کنید.اما چند توصیه پایانی برای افرادی که از بیماران مراقبت میکنند و برای دوستان و آشنایانی که قصد حمایت از آن ها را دارند.همانطور که قبلا گفتم گذراندن دوره بیماری عزیزان، یک ماراتن سخت و طاقت فرسات. در میانه چنین دشواری هایی ما معمولا فراموش میکنیم که به خودمان و حفظ قدرت و تواناییمان توجه کنیم. یادآوری میکنم در چنین شرایط سختی اگر شما نیز به واسطه ضعف، توانایی خود را از دست دهید یا با کاهش کارایی فکریتان نتوانید تصمیمات صحیح و به موقع اتخاذ کنید، ممکن است باعث به خطر افتادن جان عزیزانتان شوید لذا خودتان را چه از نظر غذایی و فیزیکی و چه از نظر روحی تقویت کنید و سرحال نگاه دارید و همانطور که قبلا گفتم در جایی که نیاز است از دیگران کمک بگیرید تا بار روی دوشتان کاهش یابد.نشان دادن حمایت از دوستان و آشنایانتان قطعن در عبور سهلترشان از این چالش کمک کننده و موثر است اما پیشنهاد من این است که با تماس گرفتن های مکرر و سین جیم کردنشان در رابطه با وضعیت بیمار و شرایط و ... کلافشان نکنید و توانشان را کاهش ندهید به ویژه اینکه با توجه به بهم خوردن ساعات شب و روز و استراحت افراد تماس گرفتن شما ممکن است باعث ایجاد مزاحمت و بهم خوردن استراحتشان بشود یا در زمانی تماس بگیرید که توان پاسخگویی را ندارند و نیازمند تمرکز برای حل مشکلی هستند. لذا پیشنهاد میکنم حمایت و احوالپرسیتان را با ارسال پیام از طریق پیام رسان ها نشان دهید و این اجازه را به آن ها بدهید که اگر تمایل به صحبت تلفنی با شما داشتند یا کمکی میخواستند هر زمان که خودشان میتوانستند با شما تماس بگیرند.در همین زمینه نکته مهم دیگر آنکه ارسال انبوهی از تجویزهای خانگی که از نظر علمی تاثیرگذاری آنها و حتی عدم ضرر داشتنشان ثابت نشده مثل اثرگذاری فلان دم کرده و فلان چای و بسیاری از توصیه های صد من یه غازی که اکنون در فضای مجازی پر شده اند بیش از آن که کمک کنند، افراد را گیج و کلافه میکنند و لذا پیشنهاد میکنم اگر پزشک نیستید و تخصصی ندارید، تجویز دارو و درمان را به اهل فن آن بسپارید.در نهایت با عذرخواهی بابت طولانی شدن این متن امیدوارم قبل از هرچیز اصلن با چنین مشکلی روبرو نشوید و اگر هم خدای ناکرده به این بیماری مبتلا شدید بازگوکردن و اشتراک گذاری اشتباهاتی که ما مرتکب شدیم باعث شوند شما آنها را تکرار نکنید و به سلامت از این چالش عبور کنید.در پناه حق