سیلی، انتقام یا قصاص؟!

هر چه ساعت حرکت میکرد و از یک و بیست دقیقه‌ی بامداد جمعه ۱۳ دی ۹۸ دورتر می‌شد، کلید واژه‌ای حساب‌های مجازی و مکالمات حضوری را به خود مشغول می‌کرد؛انتقام سخت...سیدمحمدامین سپیده‌دم؛ ورودی 96 مهندسی هوافضاتعبیری که به گمانم اولین بار صبح همان جمعه توسط محسن رضایی در صفحه‌ی شخصی توییترش مطرح شد و کمی بعد هم در پیام رهبر انقلاب، به آن تصریح شد:"با رفتن او به حول و قوه‌ی الهی کار او و راه او متوقف و بسته نخواهد شد، ولی #انتقام_سختی در انتظار جنایتکارانی است که دست پلید خود را به خون او و دیگر شهدای حادثه‌ی دیشب آلودند."رفته رفته گمانه‌زنی‌ها بالا می‌گرفت و هر کس از ظن خود پیشنهادی ارائه میکرد؛ترور فرماندهان ارشد آمریکایی، حمله به رژیم صهیونیستی، موشک‌باران پایگاه‌های نظامی آمریکا در غرب آسیا ، اعزام نیرو به کشورهای منطقه جهت مواجهه‌ی همه جانبه و...از طرف دیگر هم قطر در عالی‌ترین سطح دیپلماتیک به ایران می‌آید و سعی دارد میانجی‌گری کرده و واکنش ایران را تعدیل کند و به موازاتش ترکیه، آذربایجان، افغانستان، انگلیس، آلمان و بسیاری از کشورهای دیگر هم تلفنی همان خط را دنبال می‌کنند.راهبرد کلان ایران که کم کم منتشر و مخابره می‌شود اما یک تعبیر مهم است:"پایان حضور آمریکا در منطقه"راهبردی که شاید جدید و عجیب نباشد اما به تعبیر بسیاری از کارشناسان، علنی کردن آن و نمایش قدرت جمهوری اسلامی‌در سطحی‌که می‌تواند نه تنها برای کشور خود که در سطح غرب آسیا خط و مشی‌گذاری کند، حتما جدید و از ثمرات خون شهید سلیمانی‌ست.اهمیت این رویکرد و انتقام سخت اما زمانی برای ما روشن‌تر می‌شود که به عمق حضور راهبردی آمریکا در منطقه در طول این سال‌ها نگاه کنیم؛مسیری که بعد از جنگ جهانی دوم و قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آغاز و روزبه روز گسترش یافت و توانست حکومت‌های مختلفی را به خود گره بزند؛از ایرانِ پهلوی و عربستانِ سعودی گرفته تا افغانستان و لبنان و بحرین و عراق و سوریه و اردن و امارات و...حضوری که طبق برخی آمارها در ابعاد نظامی حدود ۱۲۵ هزار نظامی را در قالب تعداد قابل توجهی پایگاه نظامی زمینی، هوایی و دریایی در کشورهای مختلف منطقه جای داده است و تا کنون منشا جنایت‌های مختلفی در عراق، افغانستان، سوریه، یمن، پاکستان و... بوده است.این اثر اما به ابعاد نظامی محدود نشده و توانسته با فشارهای سیاسی، اقتصادی و تصمیم‌سازان این کشورها را نیز تحت تاثیر خود قرار داده و سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی‌اش را پیش‌ببرد و شاید یکی از مهم‌ترین خروجی‌های اخیرش را بتوان طرح معامله‌ی قرن دانست که با فشار ترامپ و همکاری اسرائیل و برخی کشورهای عربی برقرار شد.یا تلاش‌های فرهنگی مختلفی که در قالب تولیدات سینمایی و تلویزیونی، اثرگذاری در فضای مجازی، مقابله با پیشرفت‌های علمی و... در کشورهای مختلف پیاده شده و همچنام نیز در حال اجراست.مجموعه‌ی این ابعاد یک پیام را مخابره میکرد و آن اینکه پیگیری همه‌جانبه‌ی "اخراج" به همان اندازه که اهمیت دارد، نمی‌تواند راحت نیز باشد؛ اما حتما مقابله به مثل ارزشمندی در قبال سال‌ها جنایت مظهر امپریالیسم در منطقه است.از ۱۴ دی ماه که ظریف در توییتر خود این نکته را علنی می‌کند، رفته رفته این صحبت جدی‌تر می‌شود و در دیدار ۱۸ دی ماه ۹۸ مردم قم با رهبر انقلاب هم این مسئله به صورت رسمی گفته و در تمامی دیدارها و گفتگوهای دیپلماتیک، تولیدات رسانه‌ای و مطالب منبرها و تریبون‌ها رفته رفته عمومی‌تر و دقیق‌تر می‌شود و حال و با گذشت بیش از دو سال از آن روزها شاید دقیق‌تر بتوان پیگیری این خط را در میان حوادث منطقه جست‌وجو کرد، وقتی که پارلمان عراق قانون اخراج آمریکایی‌‌ها از این کشور را تصویب میکند و هر روز شاهد یک حمله از طرف نیروهای مردمی به پایگاه‌های این کشور در عراق هستیم یا همین چند وقت قبل که پایان رسمی حضور آمریکا در افغانستان پس از 20 سال اشغال، اعلام شد.فرایندی که البته وجه نظامی آن تا امروز پر رنگ بوده و وجوه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و علمی آن شاید سخت‌تر و زمان‌بر تر و ای بسا مهم‌تر باشد که باید جدی‌تر پیگیری شود.مردم اما منتظر اند؛ منتظر یک ضربه‌ی پر سر و صدا؛ ضربه‌ای که اصطلاحا در خور جنایت اخیر باشد و کمی دردها را التیام ببخشد.حق هم دارند؛ تسکین داغ سردار چیزی نیست که بشود آن را نادیده گرفت یا حواله به آینده داد. اصلا انگار این فرایند انتقام سخت نیاز به یک افتتاحیه‌ی نمادین هم دارد!تا نهایتاً بعد از تهدیدها، پیغام‌ها و پسغام‌(!)های فراوان دو طرف، ساعت ۱:۲۰ بامداد چهارشنبه ۱۸ دی، پایگاه عین‌الاسد به عنوان بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا موشک‌باران می‌شود و البته علی‌رغم اینکه چندان تلفات جانی ندارد اما خسارت بالایی را به جا می‌گذارد.اینجا اما یک مسئله‌ی مهم رخ میدهد و تا حد زیادی افکار عمومی را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد؛ تا جایی که همین امروز هم می‌توان اثرات آن را در صحبت‌ها دید و بعید است تا مدت‌ها بتوان آن را اصلاح کرد.خیانت/خباثت/خطا‌ اما از آنجا شروع شد که رفته رفته در فضای جامعه، حمله به عین‌الاسد نه به تعبیر رهبری: "سیلی" ، که خودِ انتقام جا زده شد و مردمی که منتظر پاسخ ایران بودند را دو دسته کرد:عده‌ای خوشحال از اینکه انتقام گرفتیم و تمام!دسته دیگر هم ناامید، دل‌سرد و البته خشمگین که چرا انتقام شایسته نگرفتیم.واکنش ها طوری است که انگار اصلاً این چند روز اخیر کسی نشنیده بود که موضع ایران در خصوص انتقام سخت، نه حمله به عین الاسد که پیگیری اخراج آمریکا از منطقه است.این سوء تفاهم اما متاسفانه چنان در بین برخی افکار عمومی جا افتاد که هم اصل اهمیت این حمله را کمرنگ کرد و هم پروژه اصلی انتقام را تا حدی از یاد برد؛ تا جایی که عده‌‌ای وقتی حمله به عین‌الاسد نتوانست آنها را راضی کند و فکر‌ میکردند این حمله همان انتقام ایران بوده، آن را بی ارزش و ناامیدکننده دانستند و عظمت اولین حمله رسمی به یک پایگاه ایالات متحده آمریکا پس‌ از جنگ جهانی را بی‌ارزش تلقی کردند؛اما اگر نگاه ما به این ماجرا همان چیزی باشد که در واقع وجود دارد و توقع یک سیلی و نه یک انتقام از آن داشته باشیم می‌توانیم تا حدی به ویژه بودن آن پی ببریم.ماجرا اما به دو وجه سیلی و انتقام ختم نمی‌شود و بخش سومی هم دارد؛"قصاص!"قصاص جنایتکارانی که این اقدام را شخصاً انجام دادند و رسماً مسئولیت آن را به عهده گرفتند.افرادی که می‌توانستند مثل قبلی‌هایشان از این اقدام صرف نظر کنند اما دست به خون فرماندهان مقاومت آلوده کردند؛ شاید بلاتشبیه چیزی مثل حرکت بزرگ مختار در قصاصا عاملین واقعه‌ی عاشورا که التیام بزرگی بر درد اهل‌بیت(ع) بود.ماجرایی که در سخنرانی رئیس جمهور در دومین سالگرد شهادت حاج قاسم هم عنوان شد که تنها در یک دادگاه عادل می‌تواند پیگیری و حکم خدا پیاده شود و اگر این اتفاق رخ ندهد احتمال ترور و مجازات سران وقت ایالات متحده انتظار خلاف واقع و دور از ذهنی به نظر نخواهد رسید.حال اما با گذشت دو سال ذکر این نکته ضروریست که جایگاه هر کدام از این موارد را بدانیم و توقع‌مان را متماسب با آنجه که هستند قرار دهیم.نه سیلی، انتقام است؛ نه انتقام، قصاص؛و نه قصاص عاملین و آمرین، انتقام سخت!هر کدام از این موارد اگر در جای خود بررسی، ارزیابی و دیده شوند، خواهیم توانست ارزش آنها را درک کرده و در جهت انجام و تبیین آنها قدم برداریم.رحمت خدا به روح حاج قاسم عزیز، ابومهدی بزرگوار و همراهان شهیدشان...پایان.