طالبان با پول امریکا، در افغانستان پیش می‌رود

آنچه طی روزهای گذشته از تحولات افغانستان مخابره شد این است که همچنان دخالت کشورهای خارجی در این کشور مشهود است؛ به گونه‌ای که در پیشروی‌های طالبان می‌بینیم که این جریان بدون شلیک حتی یک گلوله، بسیاری از شهرهای افغانستان را به تصرف خود در می‌آورد. این موضوع نشان می‌دهد که ایالات متحده آمریکا و شرکای آن در افغانستان میزان زیادی پول در اختیار طالبان قرار دادند و آنها با استفاده از این بودجه، نیروهای امنیتی افغانستان را می‌خرند و در نهایت شهرهای کشور را به تصرف خود در می‌آورند؛ چراکه حتی در برخی از شهرها تعداد عناصر طالبان به ۱۰ نفر هم نمی‌رسد و به راحتی می‌بینیم که شهرها به آنها تحویل داده می‌شود. از سوی دیگر پاکستان به عنوان هدایت کننده این جریان در حال سر و شکل دادن جدید به طالبان است. اسلام‌آباد بدون تردید سناریوی تزریق وحشت از طریق طالبان را در ولایاتی مانند قندوز، دایکندی و سایر شهرهای افغانستان را دنبال می‌کند و به همین دلیل است که می‌بینیم طالبان در حال پیشروی در بسیاری از ولایت افغانستان است. به یاد داریم که در دهه ۹۰ میلادی این جریان اساساً با شعار صلح و یکپارچه کردن افغانستان روی کار آمد ولی پس از آن تاکنون شاهد جنایات این جریان در افغانستان هستیم. از نظر من، طالبان میانه‌رو وجود ندارد و تمام این جریان را یک تشکیلات تندرو و تمامیت خواه میدانم. در مقابل، متاسفانه دولت افغانستان هم با فشار آمریکا در اثنای مذاکرات دوحه حدود پنج هزار نفر از زندانیان طالبان را آزاد کرد و اگر فشار احزاب سیاسی افغانستان به کابل نبود، حدود ۷ هزار نفر دیگر هم آزاد می‌شدند و این وضعیت می‌توانست یک فاجعه امنیتی و اجتماعی به بار بیاورد که تا حدود جلوی آن گرفته شد. دولت افغانستان به نوعی از نیروهای بومی و اصیل کشور در هدایت افغانستان استفاده نکرد و معتقدم که این دولت برآمده از مردم نیست، بلکه بالا تا پایین دولت افغانستان را آمریکایی‌ها سر و شکل دادند. این انفعال دولت افغانستان باعث شد طالبان مجدداً طرح رونمایی از امارت اسلامی افغانستان را مطرح کند و از سوی دیگر هم فشارهای بین‌المللی تاکنون کارساز نبوده و از این جهت معتقدم خیانت آمریکا به مردم افغانستان کاملاً مشهود است. در این میان سکوت مجامع بین‌المللی نسبت به پیشروی و اقدامات طالبان نشان می‌دهد که افغانستان در حال قربانی شدن در میانة منافع‌طلبی قدرتهای غربی است. همین چند روز پیش بود که طالبان تا مرز ایران پیش رفت و به خوبی نشان داد که آنها علیرغم آنچه گفته می‌شود همانند گذشته عمل می‌کنند که البته مجاهدین افغان این جریان را به عقب راندند. بنابراین سناریوی طالبان بر اساس آنچه که در پاکستان و آمریکا طراحی شده، تزریق وحشت در سراسر کشور است. مسئله دیگری که در این چند روز مطرح شده، احتمال سقوط کابل به دست طالبان است. معتقدم که اگر دولت افغانستان با دستان خود کابل را تقدیم طالبان نکند این جریان نمی‌تواند پایتخت کشور را اشغال کند. موضوع دیگر این است که آمریکایی‌ها در حال بزرگنمایی خروج خود از افغانستان هستند. معتقدم که آنها کمترین هزینه را در طی ۲۰ سال گذشته در افغانستان کرده‌اند و صرفاً در حال بزرگنمایی هزینه‌های خود هستند و این مواضع را باید یک فریب رسانه‌ای - سیاسی دانست. آنها حتی در مورد مبالغی که قرار بود در راستای آبادانی و توسعه افغانستان هزینه کنند، مبالغه می‌کنند و به همین دلیل است که حالا وارد فاز جدیدی از اقدامات خود در افغانستان شدند. معتقدم ایالات متحده از فاز نظامی در افغانستان وارد فاز استخباراتی و اطلاعاتی شده است؛ به گونه‌ای که بر اساس اسناد موجود، آنها حدود ۱۲ هزار نیروی اطلاعاتی در افغانستان آموزش داده‌اند که متاسفانه افرادی از قومیت‌های مختلف در میان آنها وجود دارد. البتهاسناددیگریهموجودداردکهنشانمی‌دهدتعدادایننفراتچیزیدرحدود۳۰تا۵۰هزارنفراستکهبهآنهاعلاوهبرآموزش‌هاینظامی،آموزش‌هایاطلاعاتیهمدادهشدهاست.ایناقدامتاحدودیبهکمکردنهزینه‌هایآمریکادرافغانستانمربوطمی‌شودامادرحقیقتواشنگتندرحالتبدیلنظامی‌گریخودبهجنگاطلاعاتیدرافغانستاناست.توجهداشتهباشیدکهآمریکایی‌هاتنهاکشوریدرعرصهبین‌المللیهستندکهباطالبانتوافقصلحامضاکردندتابتوانندازاینطریقمنافعخودرادرافغانستانحفظکنند،امامسئلهاینجاستکههیچتضمینیبرایجلوگیریازحملاتطالبانبهغیرنظامیانواردویملیافغانستانوجودندارد.بههمیندلیلمعتقدمعلاوهبرسازمانسیا،سرویس‌هایاطلاعاتیبریتانیاوسایرشرکایآمریکادرمنطقهدرحالسناریو‌نویسیجدیدعلیهافغانستانهستند.امیدوارمکشورهایخارجیبفهمندکهقراراستچهاتفاقیدرافغانستانبیفتدوبههمیندلیلاستکهمردمافغانستانطیهفته‌هایگذشتهخودشانسلاحبهدستگرفتندودرحالدفاعازسرزمینمادری‌شانهستند.توجهداشتهباشیدکهطالبانجایپایمحکمیدرافغانستانندارد.آنهاباابتدایی‌تریناصولدموکراسیمخالفندوحتینمی‌گذارندزنانازخانهبیرونبیایند.دراینمیانکشورهایمانندپاکستان،عربستانسعودی،اماراتوآمریکادرحالحمایتآشکارازطالبانهستند،اماهیچکدامازآنهانمی‌توانندتضمیندهندکهرفتارطالبانمانندگذشتهنخواهدبود.همینچندروزپیشبودکهطالباندرولایتفاریابحدود۱۰۰نفررابهکاممرگفرستادوبههمیندلیلپیشرویآنهانشانمی‌دهدکههیچتغییریدررفتاراینجریانصورتنگرفتهاست.بایدبهایندرکبرسیمکهآمریکایی‌هادرحالدروغگفتنبهجهاندرموردافغانستانوطالبانهستندوبدونشکتهدیدهایاینروندمتوجهمردمافغانستانوهمچنینمردممنطقهخواهدشد.نکتهدیگرایناستکهطالبانبههیچوجهازخودارادهمستقلندارد.اینتشکیلاتدرحالهدایتشدنازسویپاکستاناستوحتیازمنظربسیاریازکشورهایاسلامیوجاهتشرعیندارد.دراینمیانآمریکادولتافغانستانراقربانیاهدافخودکردهوچارچوببحران‌هاوتوطئه‌هایجدیددرقالبجنگ‌هایمذهبیوقومیاجراییخواهدشد.برایناساسمردمافغانستانبایدبیشازگذشتههوشیارباشند؛چراکهپاکستانبهدنبالاجراییکردنسناریویجدیدخوددرافغانستاناستوتلاشدارداینکشورراتجزیهکندودراینراستاامکاناتزیادیازسویواشنگتندراختیاراسلام‌آبادقرارگرفتهاست.بههمینجهتتازمانیکهنیروهایاصیلومردمافغانستانبهصورتمستقیمبرایکشورشانتصمیمنگیرنداوضاعدرستنخواهدشد.پاکستانوتلاشبرایقطعدستایرانازآسیایمرکزی پاکستان و تلاش برای قطع دسترسی ایران از آسیای مرکزیباوجود آنکه پاکستان و هندوستان هر دو عضوی از سازمان همکاری شانگهای هستند و ایران و افغانستان نیز عضو ناظر این سازمان و هدف اصلی از تشکیل این سازمان در سال 2001 مباحث امنیتی برای حفظ امنیت جهت توسعه اقتصادی کشورهای عضو و ناظر تشکیل شده، اما رقابت‌های دهلی نو و اسلام‌آباد و اثرگذاری آن بر امنیت افغانستان و ایران و سایر کشورهای هم مرز با افغانستان عملا ماهیت و شعار این سازمان را دچار چالش کرده است.به عبارت دیگر، رقابت میان سه کشور هند، پاکستان و چین در سازمان شانگهای با هیچ معادله و تناسبی قابل حل نیست، اما اینکه سران اسلام‌آباد در تلاش هستند تا علاوه بر مباحث امنیتی با هندی‌ها در حوزه اقتصادی و تجاری نیز وارد عمل شوند، ضررش بیش از همه به ایران و سایر کشورهای همسایه افغانستان می‌رسد. همانگونه که گفته شد، پیش از این سران رژیم ترکیه در سوریه با همین استدلال جنگی خانمانسوز را مردم سوریه تحمیل کردند که نتیجه نهایی‌اش امروز ورشکستی اقتصادی ترکیه شده است.یادم می‌آید شش یا هفت سال پیش در ضمن تحلیلی در مورد سرنوشت جنگ در سوریه نوشتم که ترکیه دارد دقیقا همان کاری را می‌کند که پاکستان در دهه 80 قرن گذشته میلادی کرده بود، کشورش را به مسیری امن برای عبور اسلامگراها (که بعدها شد سازمان تروریستی القاعده) به افغانستان تبدیل کرد و به آن‌ها آموزش نظامی داد، کمک تسلیحاتی کرد تا شوروی را شکست دهند، خاک ترکیه هم به مسیری امن برای حضور و عبور تروریست‌های چند ملیتی تبدیل شد.در واقع، ترکیه هم کمک مالی، تسلیحاتی، آموزشی و حتی انسانی به تروریست‌ها کرد و چون مطامع ارضی داشت، می‌خواست با آشفته شدن سوریه بخش‌های گسترده‌ای از شمال این کشور تا حلب و دیرالزور را اشغال کند ولی با حضور مقاومت ملت، دولت و ارتش سوریه و همزمان کمک‌های ایران و بعدها روسیه نه تنها شکست خورد، بلکه امروز برای اشغال بخشی از خاک سوریه محکوم است و همچنین نمی‌داند با ده‌ها هزار تروریستی که در این سال‌ها پرورش داده چه کند.ترکیه موفق نشد مسیر ایران به مدیترانه را قطع کند، حتی حضور اشغالگران امریکایی و غربی هم درد اردوغان را دوا نکرد و این مسیر با قدرت باز خواهد شد، اما میراثی که برای ترکیه‌ی اردوغان ماند علاوه بر دشمنی تاریخی مردم سوریه، شکل‌گیری گروهی تروریستِ چند ملیتیِ مورد حمایت امریکا در شمال و شرق سوریه بود که چالش امنیتی شدیدی برای این کشور به شمار می‌رود. این را باید علاوه بر مسائل اقتصادی و چالش‌های امنیتی در داخل خاک ترکیه به شمار آورد که هنوز با آن دست و پنجه نرم می‌کنند.حالا همان تجربه تکراری و اشتباه را پاکستانی‌ها دارند اجرا می‌کنند. اگر داعش، جبهه النصره و سایر گروهک‌های تروریستی وابسته به جریان القاعده موفق شدند در عراق و سوریه برای خود دولت (همان خلافت) تشکیل دهند، طالبان هم خواهد توانست در افغانستان امارت اسلامی (همان خلافت) را تشکیل دهد. این مساله چالش امنیتی بسیار شدیدی را برای پاکستانی‌ها به وجود خواهد آورد، چرا که طالبان دارای نگاه قومی صرف است که تلاش دارد از تجربیات سه دهه پیش خود و همچنین داعش درس بگیرد.طالبان شاید بتواند در کوتاه‌مدت موفق شود (همانگونه که داعش موفق شد و بخش‌های بزرگی از عراق و سوریه را اشغال کرد) اما در میان‌مدت و بلندمدت به بدترین شکل ممکن شکست خواهد خورد. تفکر طالبان حتی میان همه پشتون‌ها نیز طرفدار ندارد، کما اینکه اگر در افغانستان یک مقاومت مردمی علیه طالبان شکل بگیرد، با دو حادثه مواجه خواهیم شد؛ نخست شکست نهایی این گروه با همکاری بخشی از پشتون‌ها و تشکیل دولتی فراگیر در افغانستان که پاکستان در آن هیچ جایگاهی نخواهد داشت؛دوم؛ تجزیه افغانستان به دو کشور. در این مورد هم تشکیل کشوری در مناطق پشتون‌نشین بیش از آنکه یار پاکستان باشد، بار این کشور خواهد بود چرا که مناطق پشتون‌نشین از همه حیث ضعیف و هیچ توانمندی ندارد. بخش بزرگی از منابع و ثروت افغانستان در مناطق هزاره‌نشین و شمال این کشور است. تجزیه افغانستان یعنی ارتباط پاکستان با کشورهای آسیای مرکزی قطع شده و فتنه‌ای که آن‌ها در این کشور برپا کرده‌اند به خود آن‌ها بازخواهد گشت.آنچه مشخص است، پاکستان شاید در کوتاه‌مدت بتواند شرایط را به گونه‌ای که دوست دارد اداره کند، اما در بلندمدت موفق نخواهد شد. به صورت مشخص، اختلاف‌نظر پاکستان و افغانستان بر سر خط دیوراند خود یک بحران جدی است اما اگر روزی طالبان به زمین خورد، پاکستان هم با آن به زمین می‌خورد. در این میان ایران باید مراقبت کند و همین الان به طرف پاکستانی هشدارهای لازم را بدهد و مقامات این کشور را از آنچه در سوریه گذشت آگاه کرده و برحذر دارد.