مصاحبه با دکتر همت‌یار

+ رایانش: سلام. خوب هستید؟- شکر خدا. شما خوب باشید، ما هم خوبیم. ملالی نیست جز دوری دانشجویان.+ رایانش: یه سابقه‌ای از خودتون می‌گید؟- از بدو تولد؟ من ورودی ۶۲ دانشگاه هستم. اولین دوره‌ی کنکور بعد از انقلاب فرهنگی که جواب‌‌های کنکور رو هم خیلی دیر دادن (۱۳ آذرماه) و از بهمن وارد دانشگاه شدیم. من در رشته‌ی برق و گرایش مخابرات قبول شدم و تا بهمن سال ۶۶ در دوره‌ی کارشناسی تحصیل می‌کردم، بعد توی آزمون دوره‌ی کارشناسی که به صورت داخلی برگزار می‌شد شرکت کردم و قبول شدم، ولی دانشگاه نرفتم چون یه طرحی به اسم طرح ۶ ماهه وجود داشت که دانشجوها باید در حین تحصیل به خدمت سربازی می‌رفتند (اون زمان، دوران جنگ تحمیلی بود) و من هم به خاطر تجربه‌ای که در جهاد دانشگاهی داشتم توی صنایع نظامی مشغول به کار شدم. ما، بورسیه‌ی مرکز تحقیقات مخابرات بودیم و به طور معمول هم سه دوره‌ی کارشناسی به همراه یه پروژه‌ی سه ساله بود.توی سال ۶۷ به دلیل سابقه‌ی کاری من، سرپرست دانشکده‌ی کامپیوتر از من درخواست کرد که توی کار‌های این دانشکده کمک کنم تا آزمایشگاه‌های دانشکده رو راه‌اندازی کنیم، به همین ترتیب هم از مهرماه سال ۶۷ تا ترم گذشته در خدمت دانشکده‌ی مهندسی کامپیوتر بودم. از سال ۷۰ هم دکتر جهانگیر با من صحبت کردند و گفتند: «توی دانشکده زیاد کار داریم و اگر قصد همکاری داری نباید ادامه تحصیل بدی چون حجم کارها زیاده.» و ما هم گفتیم: «چشم!»سال ۷۰، تدریس رو در دانشگاه شروع کردم، ولی چون اون زمان اجازه‌ی جذب هیئت علمی نداشتند، به صورت رسمی از سال ۷۱ مشغول به کار شدم. در طول این سال‌ها، ترم اول با ۲ درس شروع کردم و هر ترم تعداد واحد‌هایی که تدریس می‌کردم بیش‌تر می‌شد. در کنار درس‌ها هم آزمایشگاه‌ها رو ارائه می‌دادم. حتی توی یه سال ۳ تا درس و ۸ تا آزمایشگاه ارائه می‌دادم. اون زمان خود استادها آزمایشگاه‌ها رو ارائه می‌دادند. حتی توی یه دوره (سال ۷۳ یا ۷۴)، تمام دانشجوها با من حداقل ۳ درس رو گذرونده بودند. حتی یکی از بچه‌ها یه نیم‌سال عقب افتاده‌ بود و ۴ تا درس با من داشت. از اون دوره، بچه‌ها بالای ۲۰ واحد با من درس داشتند و خب اون زمان که گرایش‌های سخت‌افزار و نرم‌افزار جدا بودند، بچه‌ها می‌گفتند: «ما به جای مهندسی سخت افزار داریم مهندسی همت‌یار می‌گیریم.». مدار منطقی، مدار ۱، مدار ۲، الکترونیک ۱، الکترونیک ۲، سیگنال و سیستم، کنترل خطی، انتقال داده و الکترونیک دیجیتال، درس‌هایی بودند که بچه‌ها با من داشتند. الان هم خیلی از این درس‌ها دیگه توی دانشکده نیستند، ولی اوایل که گرایش سخت‌افزار از دانشکده‌ی برق جدا شده بود، درس‌های مدل برقی خیلی بیش‌تر داشت که اگه به اون درس‌ها پروژه رو هم اضافه کنیم، اکثر دانشجوها بالای ۲۰ واحد با من درس داشتند.+ رایانش: توی صحبت‌هاتون اشاره کردید که تصمیم‌های عجیبی گرفتید که مسیرتون رو به اینجایی که هستید رسونده. در این باره توضیح می‌دید؟- من اتفاقاً زیاد تصمیم نمی‌گرفتم. من کلاً خودم رو سپردم به دست تقدیر.گفتند که بیا دانشکده‌ی کامپیوتر و ما هم رفتیم!در چند سال اول دوره هیئت علمی، هنوز معاونت دانشجویی توی دانشکده‌ها تعریف نشده بود و به جاش، مدیر فوق برنامه دانشجویی مطرح بود. من هم سال ۷۳ این مسئولیت رو بر عهده گرفتم و ۵ سال تحت این عنوان مشغول بودم. زمانی که سِمَت معاونت دانشجویی تعریف شد،۵ سالِ دیگه هم معاون دانشجویی بودم. این مسئولیت اواسط تحصیل دکترای من بود، چون سال ۸۰ کنکور دکتری شرکت کرده بودم و همون‌جا هم قبول شدم؛ باز درهمون گرایش مخابرات و همون دانشکده‌ی برق. دو سالی از اون دوره گذشته بود که مسئولیت معاونت دانشجویی رو واگذار کردیم به یکی دیگه از عزیزان دانشکده، یعنی عملاً اگر حساب کنیم، حدود ۱۰ سال پیوسته در خدمت دانشجوهای عزیز بودم، حالا یا تحت عنوان مدیر فوق برنامه و یا معاون دانشجویی.عرض کردم خدمتتون که سال ۸۰، دکتری رو شروع کردم. چون دوست داشتم توی دانشگاه بمونم، فهمیدم که مدرک دکتری داشتن لازم هست، واگرنه بحث انگیزه‌ی علمی و مثلاً تحقیقاتی و این حرف‌ها که بعضی‌ها صحبتش رو می‌کنن توی ذهنم نبود.+ رایانش: پس دلیلش دلبستگی به دانشگاه بوده؟- بله. بالأخره برای دانشگاه موندن مدرک بالاتر می‌تونه اثربخشی بیش‌تری داشته باشه و من این رو مد نظر داشتم.وقتی من فوقم رو شروع کردم، پسر اولم به دنیا اومده بود. در حین دوره‌ی لیسانس ازدواج کردم و اواخر دوره‌ی دکتری که بود، پسرم دانشجو شد. یعنی هم‌زمان با پسرم دانشجو بودم، برای همین به همه‌ی عزیزان توصیه می‌کنم که درس و زندگی دو مقوله هستن که می‌تونن به موازات هم پیش برن. هیچ کدوم رو منوط به اون یکی ندونند که حالا این کار رو باید بکنیم تا اون بشه، یا حالا درسمون به اینجا برسه تا زندگی رو این‌جوری کنیم. هر دوشون می‌تونه پیش بره، سخت نگیرن زندگی رو.+ رایانش: می‌خواستم بپرسم اگر هر کدوم از این تصمیم‌هایی که الان می‌گید دست تقدیر بوده، یه مدل دیگه پیش می‌رفت، الان کجا بودید؟ مثلاً توی دانشکده‌ی برق یه استاد دانشگاه بودید؟- من از چیزی که هستم راضیم. می‌دونید، هر «اگر»ای رو چرا در قسمت بدش می‌گیم؟ مثلا اگر این‌جوری نمی‌شد…خب «اگرِ» خوب هم داریم دیگه. برای همین توی تصمیمات شخصی، زندگی شخصیم، یا مثلاً نمی‌دونم، در آداب اسلامی و یا در وظایفم اگر کوتاهی کردم، با خودم می‌گم کاش نمی‌کردم، اما توی زندگی اجتماعی و چیزهایی که بوده، خیلی حسرتی ندارم که مثلاً اگر اینجا نبودم، اونجا بودم، و فکر می‌کنم که خیرم در همین بوده که اینجا باشم. معلوم نیست که اگر به فرض می‌رفتم اونجا، چه اتفاقی می‌افتاد. فکر می‎کنم اگر آدم خودش رو بسپره به دست اینکه راضی باشه به رضای خدا و سعی کنه بهترین کاری رو که می‌تونه انجام بده، اون وقت خدا هم اون چیزی رو که خیر فرد در اون باشه، بهش می‌رسونه. الان فقط امید دارم به بخشش خدا. شکر خدا که تمام نعمت‌هایی که ممکن بود خدا به کسی بده، به من داده و واقعاً اون دنیا نگران جواب دادنش هستم. کلاً این سوال رو خیلی دوست ندارم، چون تغییر تصمیم‌های گرفته‌شده امکان‌پذیر نیست، و اگر هم امکان‌پذیر بود، دوباره بشر کار درستی انجام می‌داد، به خاطر اینکه الان که می‌دونیم فقط یه بار فرصت هست، این‌جوری کار می‌کنیم ولی اگر فکر می‌کردیم مهلت دوباره‌ای وجود داره، می‌گفتیم خب، پس سه‌باره‌ای هم هست و چهارباره‌ای هم هست و…بعد دیگه اوضاع خیلی خراب‌تر از این می‌بود.همه جای زندگی، مصالحه هست. یعنی حتماً آدم برای به دست آوردن یه چیزایی، باید یه چیزایی رو از دست بده. من فکر می‌کنم اگه بخوایم به چیزهایی که دوست داریم برسیم، باید اهمیت داشته باشه برامون تا برسیم.+ رایانش: حالا یه کم دیگه بیش‌تر برگردیم به دوره‌ی تدریستون. دوره‌ای بود که براتون یه دوره‌ی خاصی باشه یا حس بهتری نسبت به تدریستون داشته باشید یا اتفاق خاصی افتاده باشه؟ چیزی که بخواید تعریف کنید.- همت‌یار: والا دوره‌ای بدتر از دوره‌ی مجازی توی ذهنم نیست. واقعاً هیچ حسی راجع به درس دادن و کلاس نبود. چون در حقیقت، این تعامل با دانشجوها، عشق همه‌ی این سال‌های من بود. درسته که آموزش دادن و اینکه بتونیم به علم بفیه اضافه کنیم، خودش نکته‌ی مثبتی هست، ولی همین تعاملی که وجود داشت، خودش برای دنیایی بود. فکر می‌کنم این دوران مجازی خیلی این موضوع رو کم‌رنگ کرد و واقعاً خسته‌کننده بود، از این جهت که نه می‌بینی، نه متوجه می‌شی حرفت رو فهمیدند، نفهمیدند، سوالی دارند، ندارند، اصلاً هستند یا نیستند. برای من به عنوان یه مدرس که قطعاً همین‌جوری بوده وهمین‌طور برای خیلی از همکارامون، اگه نگم که تمامشون، قریب به اتفاقشون همین حس رو داشتند و حس خوبی نبوده. حالا بعضی ترم‌ها خیلی تعداد درس‌ها بیش‌تر بوده، بعضی ترم‌ها هم کم‌تر، ولی خب مطمئنم که رکوردهام دیگه مثل گل‌های علی دایی نیست که کریستیانو رونالدو ای پیدا بشه که رکورد رو بشکونه، چون اون رو اصلاً هر کی هم می‌شنوه؛ مطمئن هست که اصلاً انجام این کارها، کار عاقلانه‌ای نبوده. نمی‌دونم رکوردهام رو می‌دونی یا نمی‌دونی.+ رایانش: نه. اگر دوست دارید، بفرمایید.- همت‌یار: من رکورد تدریسم ۱۳ گروه درسی و ۹ عنوان درس توی یه ترم هست. توی زمان حضوری بودن کلاس‌ها هم تا ۶ تا کلاس پشت سر هم رفتم که از ۷ و نیم صبح تا ۴ و نیم بعد از ظهر یک‌شنبه‌ها و سه‌شنبه‌ها بود. ۷ و نیم تمام وسایل ۶ تا کلاس رو برمی‌داشتم و می‌رفتم. آخر سر هم، ۴ و نیم به اتاقم برمی‌گشتم.+ رایانش: دست مریزاد واقعاً! خدا قوت.- همت‌یار: در طول یه روز، رکوردم ۷ تا کلاس هست که یعنی یه ۳ تا، یه ۴ تا. یه رکورد گروه‌های یکسان پشت سر هم رو توی یه ترم یا دو ترم هم دارم. یه درس سه تا گروه پشت سر هم داشت، یعنی ۱ و نیم تا ۳، ۳ تا ۴ و نیم و ۴ و نیم تا ۶، یه درس رو می‌دادم و این کار خیلی سختیه با اینکه به نظر کار راحتی می‌رسه. اصلاً نمی‌فهمیدی چی رو میگی، چی رو نمی‌گی. البته تدریس فقط یک درس جنبه‌های دیگه‌ای هم داره که خیلی کار رو سخت می‌کنه.+ رایانش: این روزها دانشجوها شما رو به عنوان پدر مهربون دانشکده می‌شناسن و خیلی‌ها دوستتون دارن. همچنین به عنوان استادی می‌شناسن که تعامل خوبی با دانشجوها داره و دانشجوها رو درک می‌کنه. خواستم بدونم که این تعامل از کجا میاد و خودتون نظرتون راجع بهش چیه؟- همت‌یار: سوال اصلی این هست که آیا شما مثلاً تصمیم گرفتی این کار رو بکنی یا خودت اینجوری هستی؟بارها به بچه‌ها گفتم که اگر درس بخونید؛ دوستتون دارم و اگر هم درس نخونید؛ باز هم دوستتون دارم.اگر این‌جوری بپوشید؛ دوستتون دارم و اون‌جوری هم بپوشید، باز هم دوستتون دارم. قبولتون ندارم، اما دوستتون دارم. یعنی به عنوان یه انسان، به عنوان یه هم‌وطن، به عنوان یه دانشجو و عناوین دیگه‌ای که می‌پذیرید، هر کاری بتونم براتون انجام می‌دم. اگر هم جاش باشه، عیبتون رو هم می‌گم. چیزی که ممکنه از نظر من عیب باشه. هر راهنمایی‌ای بتونم انجام می‌دم ولی به هر حال می‌دونم که باید بهتون خدمت کنم تا این حس بهتون منتقل بشه. در هر صورت با خدمت کردن به این مردم می‌شه کار رو پیش برد و این مردم، همشون اونایی نیستن که مورد علاقه‌ی ما باشن. ممکنه که رفتارهاشون رو نپسندیم، یا رانندگی‌شون رو، یا تو صف ایستادنشون رو، ولی باید بهشون خدمت کنیم. مردم رو دارم می‌گم ها. درباره‌ی خود بدنه‌ی مردم دارم صحبت می‌کنم. به هر صورت داریم تحصیل می‌کنیم. ادعا داریم که اومدیم علم رو پیش ببریم و به جامعه خدمت کنیم یا هر چیز دیگه‌ای و خب باید روحیه‌ی این کار رو داشته باشیم تا بتونیم یه اثری بذاریم و مطمئن باشید وقتی با محبت برخورد می‌کنید، این اتفاق میوفته. شاید محبت متقابل نبینیم، چون خیلی وقت‌ها میان می‌گن خب، این‌جوری کردی، مگه چی دیدی؟ اون‌جوری کردی، مگه چی دیدی؟ ولی انتظاری نباید در مقابلش داشته باشیم. من به خاطر کاری که برای بچه انجام می‌دم، انتظاری در مقابلش ندارم.+ رایانش: حالا در باب این روحیه‌ی بامحبتی که راجع بهش صحبت کردید، به نظرتون چه دانشجوهایی می‌خوان استاد بشن؟ آیا استادهای موفقی می‌شن؟- همت‌یار: تعریف استاد موفق که حتماً اونی که من هستم، نیست. اگر به قول شما، استادِ پدر موفق می‌خواید، بگین. این اصطلاحی که شما می‌گید، مرحوم میرعمادی سال ۸۹ به من گفت که بچه‌ها توی پردیس کیش، به جز استاد، پدر می‌خوان، که یه ۶ سالی اون هم به برنامه‌هامون اضافه شد، به علاوه‌ی رفت و آمدش و بعدش هم کلاس و درس و این‌ها. به جای استاد، یعنی علاوه بر استاد، پدر می‌خواستن. ایشون احساس می‌کردن که بچه‌های اونجا حداقل توی رشته‌ی کامپیوتر یا اون موقع، فناوری اطلاعات، به یه نفری که به اصطلاح هم‌درد و هم‌رازشون باشه نیاز دارن. یا مثلاً توی پردیس تهران که من سال ۹۴ به عنوان معاون آموزشی فعالیت می‌کردم، بعضی از همکارها یا اون‌هایی که از دورتر نگاه می‌کردن می‌گفتن که از وقتی شما اومدید، بچه‌ها آرامش پیدا کردند. بچه های ورودی ۹۱ با وضعیت خیلی بدی و با بی‌توجهی پذیرش شده بودن و بلاتکلیف گذاشته شده بودن. باهاشون خوب برخورد نمی‌شد و تا یکی دو سالی هم اوضاع خیلی بهتر نشده‌بود.+ رایانش: یکم بیایم از نظر زمانی جلوتر. چی شد که تصمیم گرفتین بازنشسته بشید؟- همت‌یار: تصمیم که نگرفتم، چون من استادیار هستم و۳۰ سال سابقه یا ۶۵ سال سن سقف بازه زمانی فعالیت ما هست. من هم ۵۶ سالم هستش و زودتر به ۳۰ سال رسیدم. حالا در حد یکی دو سال تمدید هم اگر دانشجو تقاضا بده و خودم هم تقاضا بدم، امکان ادامه فعالیت هستش؛ ولی من مایل نیستم.+ رایانش: از الان به بعد می‌خواید در زندگی چه کار کنید؟- همت‌یار: من توی این چند سال، هم کارهای فنی و هم پروژه‌های نظامی انجام می‌دادم و الان هم همون کارها رو می‌خوام ادامه بدم و نمی‌خوام توی خونه بشینم، ولی در حقیقت از اینکه همیشه مقید بودم که قبل از دانشجو سر کلاس برم و به طور کلی از این نظم استادی خسته شدم.دوران مجازی برای من سنگینی خیلی بیش‌تری داشت. اینکه دیگه حس خوب ارتباط رو نداری، زیاد جالب نیست. انگیزه‌ی من بیش‌تر ارتباط با دانشجو و اثرگذاری بود و جنبه‌های علمی برام خیلی مهم نبود. البته نمرات تدریسم هم ۳.۶، ۳.۷ و ۴ هم بوده. یک سال هم استاد برتر آموزشی شدم. سعی کردم وظیفم رو به بهترین نحوه‌ انجام بدم، اما احساس کردم نقشی که من ‌می‌تونم بیش‌تر ایفا کنم، ارتباط با دانشجوهاست. چون آموزش مجازی قسمت مثبت کار رو نداشت، حس خوبی نمی‌داد و خستگی مضاعفی در من ایجاد کرد.+ رایانش: پس با این حساب برای بچه‌ها دل‌تنگ می‌شید.- همت‌یار: همیشه دلم برای بچه‌ها تنگ می‌شه و به یادشون هستم. من توی دو سال اول که جوون‌تر بودم و تعامل بیش‌تری هم با دانشجو‌ها داشتم، همه‌ی دانشجوها رو به اسم می‌شناختم و هر کس هم از بغلم رد می‌شد، اسمش رو توی مغزم رفرش می‌کردم. همیشه سعی کردم در تعامل با افراد و سلام و علیک کردن پیش قدم باشم.+ رایانش: در مورد بزرگترین چالشی که در دوران تدریستون داشتید، توضیح می‌دید؟- همت‌یار: بزرگ‌ترین چالش من همیشه آخر ترم‌هاست، تصحیح ورقه‌ها و افرادی که درس نخوندند. این بدترین قسمت داستانه که مثلاً فلانی میفته و باید چیکار کنم. به اون بگم که یه امتحان دیگه بده یا یه کاری براش تعریف کنم؟ و چرا براش مهم نیست و …؟ مثلاً یه نفر می‌گه چرا با ۰.۱ من افتادم؟ خب شما نمرت خیلی کم‌تر شد و من ۹.۹ دادم ولی چرا اینقدر دیر عنوان می‌کنی؟ یا مثلاً دیروز یه نفر پیام داده بود که «فکر کنم امتحانات من رو ندیدید.» و من یه بار دیگه بررسی کردم. البته قبول شده بود ولی نمره‌ش در حد ۳ نمره‌ بهتر شد. گفتم خدایا، شکرت که ما مدیون ایشون نشدیم و خب این موارد واقعاً برای من چالش هست. یعنی همیشه سعی کردم نمره‌ای به بچه ها بدم که بیش‌تر از چیزی باشه که به خاطر خطاهای من در سنجش اتفاق افتاده که زندگی افراد تحت تأثیر اشتباهات من قرار نگیره. این بزرگ‌ترین دغدغه‌ی من هست و به این راحتی‌ها نمیشه بگی همه حقشون رو گرفتن. اینکه آیا روش سنجش من درست بوده یا نه، امیدوارم درست بوده باشه. تجربه نشون می‌ده که افرادی که از اول درس رو جدی گرفتن و همراه بودن، نمرات خوبی هم گرفتن.+ رایانش: توی دوران تدریستون، چالشی براتون به وجود اومده بوده که انتظارشو نداشتین یا غیر منتظره بوده و یا خیلی تو ذوقتون زده باشه؟ مثلاً با نوع خاصی از دانشجو مواجه شده باشید یا مثلاً یه اتفاقی برای خودتون افتاده باشه که توی تدریستون تاثیر بذاره؟- همت‌یار: همون طور که عرض کردم به موازات کار دانشگاه، توی کار نظامی هم درگیر بودیم. مثلاً سه‌شنبه بعد از ظهر کلاسم تموم می‌شد و می‌رفتیم پایگاه نیروی نظامی بندرعباس و اونجا یه کارهایی انجام می‌دادیم. بعد مثلاً شنبه شب برمی‌گشتیم چون یک‌شنبه صبح باز کلاس داشتم. یه بار هواپیما تاخیر داشت و ما صبح رسیدیم تهران، یعنی همون دم اذان صبح. خلاصه شبم نخوابیده بودم ولی خب کلاس رو باید می‌رفتم. دیگه حالا یادم نیس سه تا یا چهار تا کلاس پشت سرهم داشتم. تقریباً صحنه‌اش یادمه که من بلند صحبت می‌کردم که خوابم نبره.رایانش: خاطره‌ی جالبی بود. ممنونم از شما که این وقت رو گذاشتید و با هم صحبت کردیم.همت‌یار: خواهش می‌کنم. روز خوبی داشته باشید.رایانش: شما هم همین‌طور.