کودکانم داستان ما ز آرش بود

شعر آرش كمانگیر از سیاوش کسرایی* سیاوش کسرایی در سال 1306 در اصفهان زاده شد پس از به پایان رساندن دوره آموزشهای دبستانی و دبیرستانی وارد دانشگاه شد و در رشته حقوق سیاسی موفق به دریافت درجه لیسانس گردید* پس از فارغ التحصیلی در سال 1331 به عنوان کارمند در وزارت بهداری به کار مشغول شد کسرایی در سالهای پس از کودتای 28 مرداد 1332 ممنوع القلم شده بود اشعار خود را با نام مستعار کولی شبان بزرگ امید رشید خلقی و فرهاد رهآورد به چاپ می رساند* وی سال‌های پایانی عمر خویش را دور از کشور محبوب خود اتریش و شوروی گذراند؛ وی در سال ۱۳۷۴ به دلیل بیماری قلبی در وین، پایتخت اتریش در سن ۶۹ سالگی بر اثر بیماری ذات الریه زندگی را بدرود گفت و در گورستان مرکزی وین (بخش هنرمندان) به خاک سپرده شد .آرش کمانگیربرف می بارد برف می بارد به روی خار و خاراسنگکوهها خاموش دره ها دلتنگ راه ها چشم انتظار کاروانی با صدای زنگبر نمی شد گر ز بام کلبه های دودییا که سوسوی چراغی گر پیامی مان نمی آورد رد پا ها گر نمی افتاد روی جاده های لغزانما چه می کردیم در کولک دل آشفته دمسرد ؟آنک آنک کلبه ای روشن روی تپه روبروی من در گشودندممهربانی ها نمودندمزود دانستم که دور از داستان خشم برف و سوزدر کنار شعله آتشقصه می گوید برای بچه های خود عمو نوروزگفته بودم زندگی زیباستگفته و ناگفته ای بس نکته ها کاینجاستآسمان باز آفتاب زر باغهای گلدشت های بی در و پیکرسر برون آوردن گل از درون برفتاب نرم رقص ماهی در بلور آب بوی خاک عطر باران خورده در کهسار خواب گندمزارها در چشمه مهتاب آمدن رفتن دویدنعشق ورزیدن غم انسان نشستنپا به پای شادمانی های مردم پای کوبیدنکار کردن کار کردن آرمیدنچشم انداز بیابانهای خشک و تشنه را دیدن جرعه هایی از سبوی تازه آب پک نوشیدن گوسفندان را سحرگاهان به سوی کوه راندن همنفس با بلبلان کوهی آواره خواندندر تله افتاده آهوبچگان را شیر دادن نیمروز خستگی را در پناه دره ماندن گاه گاهی زیر سقف این سفالین بامهای مه گرفته قصه های در هم غم را ز نم نم های باران شنیدن بی تکان گهواره رنگین کمان را در کنار باد دیدنیا شب برفی پیش آتش ها نشستندل به رویاهای دامنگیر و گرم شعله بستنآری آری زندگی زیباست زندگی آتشگهی دیرنده پا برجاستگر بیفروزیش رقص شعله اش در هر کران پیداست ورنه خاموش است و خاموشی گناه ماستپیر مرد آرام و با لبخندکنده ای در کوره افسرده جان افکند چشم هایش در سیاهی های کومه جست و جو می کرد زیر لب آهسته با خود گفتگو می کردزندگی را شعله باید برفروزندهشعله ها را هیمه سوزنده جنگلی هستی تو ای انسانجنگل ای روییده آزادهبی دریغ افکنده روی کوهها دامن آشیان ها بر سر انگشتان تو جاویدچشمهها در سایبان های تو جوشنده آفتاب و باد و باران بر سرت افشانجان تو خدمتگر آتشسر بلند و سبز باش ای جنگل انسانزندگانی شعله می خواهد صدا سر داد عمو نوروز شعله ها را هیمه باید روشنی افروزکودکانم داستان ما ز آرش بود او به جان خدمتگزار باغ آتش بودروزگاری بود روزگار تلخ و تاری بودبخت ما چون روی بدخواهان ما تیرهدشمنان بر جان ما چیرهشهر سیلی خورده هذیان داشت بر زبان بس داستانهای پریشان داشتزندگی سرد و سیه چون سنگ روز بدنامی روزگار ننگغیرت اندر بندهای بندگی پیچان عشق در بیماری دلمردگی بیجان فصل ها فصل زمستان شد صحنه گلگشت ها گم شد نشستن در شبستان شددر شبستان های خاموشی می تراوید از گل اندیشه ها عطر فراموشی ترس بود و بالهای مرگکس نمی جنبید چون بر شاخه برگ از برگسنگر آزادگان خاموشخیمه گاه دشمنان پر جوشمرزهای ملکهمچو سر حدات دامنگستر اندیشه بی سامانبرجهای شهرهمچو باروهای دل بشکسته و ویراندشمنان بگذشته از سر حد و از باروهیچ سینه کینهای در بر نمی اندوختهیچ دل مهری نمی ورزیدهیچ کس دستی به سوی کس نمی آوردهیچ کس در روی دیگر کس نمی خندیدباغهای آرزو بی برگ آسمان اشک ها پر بارگر مرو آزادگان دربندروسپی نامردان در کارانجمن ها کرد دشمنرایزن ها گرد هم آورد دشمنتا به تدبیری که در ناپک دل دارند هم به دست ما شکست ما بر اندیشندنازک اندیشانشان بی شرمکه مباداشان دگر روزبهی در چشم یافتند آخر فسونی را که می جستندچشم ها با وحشتی در چشمخانه هر طرف را جست و جو می کردوین خبر را هر دهانی زیر گوشی بازگو می کرد آخرین فرمان آخرین تحقیرمرز را پرواز تیری می دهد سامانگر به نزدیکی فرود ایدخانه هامان تنگ آرزومان کور ور بپرد دورتا کجا ؟ تا چند ؟آه کو بازوی پولادین و کو سر پنجه ایمان ؟هر دهانی این خبر را بازگو می کردچشم ها بی گفت و گویی هر طرف را جست و جو می کردپیر مرد اندوهگین دستی به دیگر دست می ساییداز میان دره های دور گرگی خسته می نالیدبرف روی برف می باریدباد بالش را به پشت شیشه می مالیدصبح می آمد پیر مرد آرام کرد آغازپیش روی لشکر دشمن سپاه دوست دشت نه دریایی از سربازآسمان الماس اخترهای خود را داده بود از دستبی نفس می شد سیاهی دردهان صبح باد پر می ریخت روی دشت باز دامن البرز لشکر ایرانیان در اضطرابی سخت درد آوردو دو و سه سه به پچ پچ گرد یکدیگر کودکان بر بامدختران بنشسته بر روزن مادران غمگین کنار در کم کمک در اوج آمد پچ پچ خفته خلق چون بحری بر آشفته به جوش آمدخروشان شد به موج افتادبرش بگرفت ومردی چون صدف از سینه بیرون دادمنم آرشچنین آغاز کرد آن مرد با دشمنمنم آرش سپاهی مردی آزادهبه تنها تیر ترکش آزمون تلختان رااینک آمادهمجوییدم نسب فرزند رنج و کارگریزان چون شهاب از شبچو صبح آماده دیدارمبارک باد آن جامه که اندر رزم پوشندش گوارا باد آن باده که اندر فتح نوشندش شما را باده و جامهگوارا و مبارک باد دلم را در میان دست می گیرم و می افشارمش در چنگ دل این جام پر از کین پر از خون را دل این بی تاب خشم آهنگکه تا نوشم به نام فتحتان در بزم که تا بکوبم به جام قلبتان در رزم که جام کینه از سنگ استبه بزم ما و رزم ما سبو و سنگ را جنگ است در این پیکار در این کار دل خلقی است در مشتمامید مردمی خاموش هم پشتمکمان کهکشان در دست کمانداری کمانگیرمشهاب تیزرو تیرمستیغ سر بلند کوه ماوایم به چشم آفتاب تازه رس جایم مرا تیر است آتش پرمرا باد است فرمانبر و لیکن چاره را امروز زور و پهلوانی نیست رهایی با تن پولاد و نیروی جوانی نیستدر این میدانبر این پیکان هستی سوز سامان سازپری از جان بباید تا فرو ننشیند از پرواز پس آنگه سر به سوی آسمان بر کرد به آهنگی دگر گفتار دیگر کرددرود ای واپسین صبح ای سحر بدرودکه با آرش ترا این آخرین دیداد خواهد بودبه صبح راستین سوگند به پنهان آفتاب مهربار پاک بین سوگندکه آرش جان خود در تیر خواهد کردپس آنگه بی درنگی خواهدش افکند زمین می داند این را آسمان ها نیزکه تن بی عیب و جان پاک استنه نیرنگی به کار من نه افسونینه ترسی در سرم نه در دلم باک استدرنگ آورد و یک دم شد به لب خاموشنفس در سینه های بی تاب می زد جوشز پیشم مرگ نقابی سهمگین بر چهره می اید به هر گام هراس افکنمرا با دیده خونبار می پاید به بال کرکسان گرد سرم پرواز می گیرد به راهم می نشیند راه می بنددبه رویم سرد می خنددبه کوه و دره می ریزد طنین زهرخندش را و بازش باز میگیرددلم از مرگ بیزار است که مرگ اهرمن خو آدمی خوار استولی آن دم که ز اندوهان روان زندگی تار است ولی آن دم که نیکی و بدی را گاه پیکاراستفرو رفتن به کام مرگ شیرین است همان بایسته آزادگی این استهزاران چشم گویا و لب خاموش مرا پیک امید خویش می داند هزاران دست لرزان و دل پر جوشگهی می گیردم گه پیش می راندپیش می ایمدل و جان را به زیور های انسانی می آرایمبه نیرویی که دارد زندگی در چشم و در لبخندنقاب از چهره ترس آفرین مرگ خواهم کندنیایش را دو زانو بر زمین بنهادبه سوی قله ها دستان ز هم بگشاد برآ ای آفتاب ای توشه امید برآ ای خوشه خورشیدتو جوشان چشمه ای من تشنه ای بی تاببرآ سر ریز کن تا جان شود سیرابچو پا در کام مرگی تند خو دارمچو در دل جنگ با اهریمنی پرخاش جو دارم به موج روشنایی شست و شو خواهمز گلبرگ تو ای زرینه گل من رنگ و بو خواهم شما ای قله های سرکش خاموش که پیشانی به تندرهای سهم انگیز می ساییدکه بر ایوان شب دارید چشم انداز رویایی که سیمین پایه های روز زرین را به روی شانه می کوبیدکه ابر ‌آتشین را در پناه خویش می گیریدغرور و سربلندی هم شما را بادامدیم را برافرازید چو پرچم ها که از باد سحرگاهان به سر دارید غرورم را نگه دارید به سان آن پلنگانی که در کوه و کمر دارید زمین خاموش بود و آسمان خاموش تو گویی این جهان را بود با گفتار آرش گوشبه یال کوه ها لغزید کم کم پنجه خورشیدهزاران نیزه زرین به چشم آسمان پاشید نظر افکند آرش سوی شهر آرامکودکان بر بامدختران بنشسته بر روزنمادران غمگین کنار درمردها در راه سرود بی کلامی با غمی جانکاهز چشمان برهمی شد با نسیم صبحدم همراهکدامین نغمه می ریزد کدام آهنگ ایا می تواند ساختطنین گام های استواری را که سوی نیستی مردانه می رفتند ؟ طنین گامهایی را که آگاهانه می رفتند ؟ دشمنانش در سکوتی ریشخند آمیزراه وا کردند کودکان از بامها او را صدا کردندمادران او را دعا کردند پیر مردان چشم گرداندند دختران بفشرده گردن بندها در مشتهمره او قدرت عشق و وفا کردند آرش اما همچنان خاموشاز شکاف دامن البرز بالا رفت وز پی او پرده های اشک پی در پی فرود آمدبست یک دم چشم هایش را عمو نوروزخنده بر لب غرقه در رویاکودکان با دیدگان خسته وپی جودر شگفت از پهلوانی هاشعله های کوره در پرواز باد غوغاشامگاهان راه جویانی که می جستند آرش را به روی قله ها پی گیر باز گردیدند بی نشان از پیکر آرشبا کمان و ترکشی بی تیر آری آری جان خود در تیر کرد آرش کار صد ها صد هزاران تیغه شمشیر کرد آرش تیر آرش را سوارانی که می راندند بر جیحونبه دیگر نیمروزی از پی آن روز نشسته بر تناور ساق گردویی فرو دیدند و آنجا را از آن پسمرز ایرانشهر و توران بازنامیدند آفتابدرگریز بی شتاب خویشسالها بر بام دنیا پاکشان سر زدماهتاب بی نصیب از شبروی هایش همه خاموش در دل هر کوی و هر برزنسر به هر ایوان و هر در زد آفتاب و ماه را در گشتسالها بگذشت سالها و بازدر تمام پهنه البرز وین سراسر قله مغموم و خاموشی که می بینیدوندرون دره های برف آلودی که می دانیدرهگذرهایی که شب در راه می مانند نام آرش را پیاپی در دل کهسار می خوانند و نیاز خویش می خواهند با دهان سنگهای کوه آرش می دهد پاسخ می کندشان از فراز و از نشیب جادهها آگاهمی دهد امید می نماید راه در برون کلبه می بارد برف می بارد به روی خار و خارا سنگ کوه ها خاموشدره ها دلتنگراهها چشم انتظاری کاروانی با صدای زنگ کودکان دیری است در خوابند در خوابست عمو نوروزمی گذارم کنده ای هیزم در آتشدانشعله بالا می رود پر سوز