قلعه الموت

کافی‌ است چهار ساعتی از تهران به سمت روستای گازرخان در منطقه الموت قزوین برانید تا نمای یکی از قلعه‌های مشهور بازمانده از تاریخی کهن را به تماشا بنشینید ، حال اگر همت بالارفتن از چهارصد پله‌ سنگی را هم بر آن چهار ساعت بیفزایید خود را درقله‌ کوه الموت و در دل این قلعه‌ اسرار‌آمیز خواهید یافت و لذت تماشای مناظر بی‌‌بدیل دشت‌های اطرافتان را پاداش خواهید گرفت فکر می‌کنم نام قلعه‌ی الموت و به تبع آن حسن صباح، کمابیش به گوش همگان آشناست ! روایت است که این قلعه را یکی از شاهان دیلم به تاریخ ۲۴۶ هجری‌قمری ساخته‌ که هم‌زمان با خلافت المتوکل خلیفه عباسی می‌باشد داستان از این قرار است که : روزی پادشاه در حین شکار،شاهین شکاریش را به پرواز درمی‌آورد و شاهین بر بلندای این کوه فرود می‌آید،‌شاه این فرود را به فال نیک گرفته و بلافاصله قلعه‌ای عظیم بر این صخره بنا‌می‌نهد و آن‌را الوه‌آموت می‌نامد که در زبان دیلمی به معنی ((درس شاهین)) است علامه دهخدا در لغت‌نامه خود از آن به آله‌موت نام برده و آشیانه عقاب معنی کرده‌است این قلعه در سال ۸۶۰ توسط یکی از یاران علی‌بن‌ابی‌طالب بازسازی شد و روزی که حسن صباح به این قلعه آمد،‌‌در تصرف یکی دیگر از پیروان علی به‌نام مهدی بود که سلطان سلجوقی به‌رسم امانت در اختیار وی گذاشته‌بود .حسن صباح نقشه دقیقی برای تصرف قلعه طرح‌ریزی کرد و داعیانی برای فعالیت در دهات اطراف الموت فرستاد،‌چندی بعد از اقامت پیروانش در حوالی قلعه،خود نیز از قزوین به الموت آمد و مدتی به شکل ناشناس در همان حوالی به‌سربرد. سرانجام به تاریخ ۴ سپتامبر۱۰۹۰ میلادی (۴۸۳قمری)مخفیانه وارد قلعه الموت شد و به همراهی پیروان خود ،موقعیت خود را در قلعه تثبیت کرده و با مالک قبلی قلعه مصالحه نمود و به‌قول وقایع‌نگاران ،سه‌هزار دینار طلا به عنوان بهای قلعه به وی پرداخت کرد از آن پس ،به‌مدت ۳۵ سال تمام ،حسن‌صباح یگانه صاحب مقتدر قلعه بود و تمامی فعالیتهای خود و رهبری پیروان مکتبش( فرقه‌اسماعیلیه) را از همان‌جا انجام داد و تا روز مرگش حتی یک‌بار هم از صخره‌ پایین نرفت و در آخر هم در پای همان کوه به‌خاک سپرده‌شد و مقبره‌اش تا مدت‌ها عبادت‌گاه پیروان مذهب اسماعیلیه بود، تا این‌که در سال ۶۵۴ هجری‌قمری وقتی هولاکوخان مغول قلعه را تسخیر کرده و به آتش کشید، آرامگاه حسن‌صباح را هم سوزاند . از منظر جغرافیایی،قلعه الموت در شمال‌شرقی روستای گازرخان و در منطقه الموت قزوین واقع‌شده‌ و ارتفاع آن ۲۱۶۳ متر از سطح دریاست . موقعیت خاص سوق‌الجیشی این قلعه دسترسی به آن را بسیار دشوار گردانیده ،چرا که گرداگرد قلعه از تمام جوانب رو به پرتگاهی مخوف دارد و تنها یک راه ورودی برای داخل شدن به قلعه وجود دارد و شما هم از همان راه داخل قلعه خواهید شد. دیوارهای اطراف قلعه مطابق با شکل و وضعیت خاص قرارگرفتن صخره‌ها طراحی شده است. این قلعه، سازه‌ی مستحکمی‌ بوده و از سنگ و آجر و کاشی و سفال در ساخت آن استفاده شده‌است . آن‌چه در طراحی قلعه الموت موجب تحیرتان می‌شود سیستم آب‌رسانی و حوض‌ها و آب‌انبارهای متعددی است که برای تامین آب قلعه ساخته شده تا آب را از چشمه‌ کلدر بر آبراه‌ها جاری‌کرده و به قلعه بکشاند.درسمت شرقی قلعه مکان‌هایی برای زندگی پاسداران قلعه و خانواده‌های آن‌ها و در جانب شمال،آخورهایی برای چهارپایان وجودداشته‌است. از برج‌های قلعه سه برج اصلی تا حدودی سالم مانده اما شواهد نشان می‌دهد برج‌های کوچک‌تر متعددی هم در قلعه وجودداشته‌اند که برای نگهبانی از قلعه مورداستفاده قرارمی‌گرفته‌اند. پله‌های سنگی که همه‌روزه گردشگران و عاشقان تاریخ و هنر زیادی را تا پای قلعه همراهی می‌کنند در اصل وجود‌نداشته‌اند ودر زمان قاجار با انگیزه‌ی یافتن اشیا گران‌بها در بازمانده‌های قلعه‌الموت ساخته‌شده که البته همین کندوکاو باعث آسیب بیشتر این قلعه در زمان قاجاریه گشته‌است گرچه امروز از آن دژ مستحکم چیز زیادی باقی نمانده‌است اما حتی دیدن خرابه‌های آن و بازسازی تصویرش در ذهن،حسی از شکوه و تحسین برمی‌انگیزد ! دیدار از قلعه‌ الموت نه‌تنها از جنبه تاریخی و آشنایی با میراث فرهنگی کشورمان ارزشمند است بلکه سفری کوتاه اما مفرح برایتان فراهم می‌کند تا طبیعت بکر منطقه‌ الموت را ببینید و از مسیر سفرتان هم لذت ببرید ، به‌خصوص اگر فصل بهار و اوایل تابستان را برای این بازدید فرهنگی و تاریخی انتخاب کرده‌باشید! قلعه الموت در سال ۱۳۸۱ به‌عنوان آثار ملی کشورمان به‌ثبت رسید و امروزه با همان اندک بضاعت باقی‌مانده از آن‌همه شکوه روزهای پررونقش، هنوز میزبان هزاران گردشگری است که شاید تجسم داستان حسن صباح و قلعه‌ تسخیرناپذیرش آن‌ها را تا اوج قله کوه کشانده‌باشد !