انتخابات شوراها: از نظارت استصوابی تا فقر توسعه مدنی

آنچه در این متن می خوانید:1. اردنگی زدن حق منه2. من بردم! جایزه ام رو بدین برم...3. پیشنهاد بورخس برای کاندیداها4. پوست های کلفت خارج از بازی5. حالا که چی؟تذکر: کلیه مثال ها در این متن تخیلی و زاده مغز معیوب نویسنده متن هستند. مسئولیت هرگونه شبیه سازی و معادل سازی با مخاطب است و ما هیچ پوستی در این بازی نداریم!بخش اولاردنگی زدن حق منهاز عجایب دنیای خیالی ما اینجاست که نمایندگان مردم که آن همه شعار و ادعا داشتند تا لقمه ای چرب تر دیدند( بخوانید خدمتی ارزنده تر!) بی هیچ حساب و کتابی مسئولیت (به ظن خودشان در روزهای کاندیداتوری!) خطیر را فراموش کردند و به سوی مسئولیتی خطیرتر شتافتند. آن ها البته انسان هایی بسیار منطقی، دلسوز و مردم دار اند و قطعا پاسخی در آستین شان پیدا می شود ( از قدیم الایام در این جماعت آستین های گشاد مد بود) آن ها معتقد اند حامیانشان از اوج و اعتلای آن ها لذت می برند. آن ها به خود می بالند که کسی را برگزیدند که امروز عنوان مدیرکل ، وزیر و حتی رئیس جمهور را یدک می کشد. در واقع رای هایی که مردم برای به صندوق ریختند سرمایه شخصی آنهاست (شاید چون برای رای گرفتن هزینه زیادی پرداخته اند، نوعی سپرده گذاری!) و مردم نباید انتظاری از آن ها داشته باشند. در دنیای خیالی ما قانون میان وکیل و موکل حکم فرماست: "تو حقت رو به من دادی و حالا من می تونم بهت یه اردنگی بزنم چون حقت مال منه! "بنابراین نمایندگان حق دارند به صندوق های رای اردنگی بزنند چون رای ما را تصاحب کرده اند. ( البته اردنگی زدن تنها به صندوق رای منحصر نیست. نماینده حق دارد گاهی به مردم عادی نظیر: پاکبانان، دست فروش ها و سربازها سیلی بزند)بخش دوممن بردم! جایزه ام رو بدین برم...انتخابات ابزاری برای مشارکت سیاسی است. این ابزار به وجود آمده است تا همه مردم بتوانند در تعیین سرنوشت خود حق داشته باشند. بنابراین مردم بازیگران اصلی انتخابات اند نه کاندیداها. متاسفانه بلایی که بر سر انتخابات آمده است آن را بیشتر به نمایش تلویزونی بدل ساخته است ( شاید به همین خاطر روز به روز سلبریتی های بیشتری را می بینیم که درباره سیاست اظهر نظر می کنند و البته سیاستمداران هم سعی می کنند سلبریتی شوند!) کاندیداها با هم رقابت می کنند تا مخاطبین بیشتری را سمت خود بکشانند. هر سال ما تعدادی آدم درون ویترین ستادها و پوسترها می بینیم که تلاش می کنند نشان دهند از سایرین بهتر اند. نظارت استصوابی هم در همگن سازی هر چه بیشتر محصول انتخاباتی تلاش می کند. کاندیداها لازم نیست بهترین باشند فقط باید قوانین مسابقه را بهتر از بقیه بدانند. آن ها پیروزی در انتخابات را دستاورد شخصی خود قلمداد می کنند و به همین خاطر اغلب آن ها دوست دارند جایزه پیروزی خود را به دست آورند. حدس می زنید این جایزه چیست؟بخش سومپیشنهاد بورخس برای نماینده هادر گذشته های نه چندان دور اشراف و ثروتمندان آداب خاصی برای زندگی داشتند. آن ها با وجود قدرت فراوان از آزادی عمل چندانی برخوردار نبودند. آن ها هزینه اشراف زادگی را با همین آداب و محدودیت ها می پرداختند. کشیشان هیچگاه ازدواج نمی کنند و برای آن که خادم درگاه خداوند باشند باید بهای آن را با ترک تعلقات دنیوی بپردازند. افلاطون در جمهور معتقد بود فیلسوفشاه نباید هیچگونه تعلق خانوادگی یا قومی داشته باشد او باید هزینه کسب قدرت را بپردازد. حتی امروز هم د ر فرهنگ لات بازی ، لات ها هر آدمی را به جمع خود راه نمی دهند. حتی لات بودن هم هزینه دارد. حالا نگاهی به خیلی از نمایندگان ما بیندازید، آن ها برای کسب نمایندگی ملت چه هزینه ای پرداخته اند؟ لابد فکر می کنید خرج های چند صد میلیونی کمپین های انتخاباتی همان پرداخت هزینه است. خیر، این کار بیشتر نوعی سرمایه گذاری است. اگر پول های خود را در بانک بگذارید هزینه نداده اید بلکه سرمایه خود را جایی ذخیره کرده اید. وقتی نمایندگان به تبلیغات انتخاباتی به چشم نوعی سرمایه گذاری نگاه می کنند پس قطعا روزهای بعد به دنبال سود پول خود می گردند (جایزه پیروزی) آن ها بعد از انتخابات نسبت به مردم پاسخگو نیستند و سعی می کنند این یک دم عمر را غنیمت شمرده و روزگار را خیامی سپری کنند.بورخس در یکی از داستان های خود نقل می کند: قومی کهن در مراسم تاجگذاری پادشاه آن قدر بر سر و تنش می کوبند که هیچ شاهی بیش از یک هفته زنده نمی ماند. شاید بد نباشد این توصیه بورخس را به شورای نگهبان سرزمین خیالی خود توصیه کنیم. (البته گمانم باید ابتدا بر روی این عزیزان آن را به بوته آزمون بگذاریم تا الگویی شود برای سایرین)بخش سومپوست های کلفت خارج از بازیقانون به طور رسمی در سرزمین ما کمتر از 100 سال قدمت دارد. تشکیل حکومت قانون و نگارش قانون اساسی از اهداف اصلی و البته مناقشه برانگیز مشروطه خواهان بود. جالب است بدانید با شکل گیری مشروطه و نگارش قانون اساسی تقریبا شیرازه حکومت قاجار از هم پاشید و هرج و مرج تمام ایران را در نوردید. هزاران نفر در اثر فقر و گرسنگی مردند و تا سال ها بعد هر وقت جایی بی در و پیکر می شد می کفتند "مشروطه شد". چرا شکل گیری قانون چنین بلایی بر سر ما آورد در حالی که قانون مشروطه رونوشتی از قوانین بلژیک و فرانسه بود؟قانون مکانیسمی است برای پرداخت هزینه. اگر فردی به مال و جان دیگری آسیبی برساند قانون او را ملزم می دارد تا هزینه این آسیب را بپردازد. اما در جوامع استبدادی نیز شکل دیگری از قانون وجود داشت. سنت های مذهبی و اخلاقی و ساختار اجتماعی جوامع طور طراحی شده بود که دست درازی به جان و مال دیگری بهای سنگینی داشت. حاکمان ، فئودال ها و پادشاهان اگر نمی توانستند مانع هرج و مرج شوند محکوم به نابودی بودند. مشروطه روند طبیعی استبداد را بر هم زد بدون آن که زیرساختی برای حکومت قانون فراهم کند. بنابراین همان چسب ضعیفی که جامعه را متصل نگه می داشت از هم پاشید و زمینه برای دست درازی و چپاول فراهم شد بی آن که کسی برای اقدامات خود هزینه ای بپردازد.نسیم طالب نویسنده معروف لبنانی اصطلاحی با عنوان پوست در بازی را خلق کرده است. کسی "پوست در بازی" دارد که برای عملکرد ، گفتار و تصمیمات خود تبعاتی بپزیرد. نمایندگان مجلس معمولا طرح ها و قوانینی را تصویب می کنند که تبعات چندانی برای آن ها نخواهد داشت. اگر لایحه بودجه دولت را دستکاری کنند در حقوق، زندگی شخصی و جایگاه سیاسی آن ها تاثیری نخواهد داشت. اگر نمایندگان و مسئولین ما (البته به یاد دارید که همه این ها قصه ای بیش نیست و این مسئولین هم خیالی اند) انقدر پوستشان کلفت نبود و کمی از آن را در بازی سیاست خرج می کردند بابت رانت ها و فسادهای خود در برابر قانون یا نهاد های مردمی پاسخگو بودند اما از آن جایی که پوستی در بازی وجود ندارد ممکن است اختلاس و رانت حتی جایزه ای هم به همراه داشته باشد مثلا ریاست یکی از قوا!بخش پنجمحالا که چی؟لابد با خود می گویید این همه وقت ما رو گرفتی و غر زدی حالا که چی؟ کل این ماجرا چه دخلی به ما داره؟اگر بخواهم ساده و سرراست پاسخ دهم باید بگویم همه ما در این بازی مقصریم. فقر نهاد های مدنی تنها به خاطر حاکمیت و سیستم بسته نیست بخشی از آن مربوط به ماست که نتوانستیم ساختارهای احتماعی ای ایجاد کنیم که افراد با ارتقا در آن ها به سطوح مدیریتی برسند. ما هیچ گاه نهاد مردمی محکمی نداشتیم که بر شوراها نظارت کنند و اگر دست از پا خطا کردند ناچار باشند هزینه های سنگینی در بعد اجتماعی بپردازند. این که افرادی با سوابق فساد و رانت همچنان وکیل و وزیر اند یعنی فشارهای اجتماعی کافی نبوده است. اگر تصمیم دارید در انتخابات شرکت نکنید مختارید اما اگر به عنوان یک شهروند از کنش اجتماعی و مطالبه گری غافل شوید تا همیشه باید هزینه بازی قساد دیگران را شما بپردازید