تجدیدنظر خواهی چیست؟

تجدیدنظر خواهی چیست؟ تجدیدنظر خواهی، اعتراض به رای صادره از سوی دادگاه بدوی (نخستین) است که موجب توقف اجرای رای صادره می شود، مهلت تجدیدنظر خواهی 20 روز از تاریخ ابلاغ رای به افراد مقیم ایران و 2 ماه پس از ابلاغ رای به افراد مقیم خارج از کشور است.تجدیدنظر خواهی از رای بدویاحکام صادره از دادگاه بدوی قابل اعتراض می باشد که این امر به دلیل اصل حقوقی لزوم رسیدگی دو درجه ‌ای به دعوی برای جلوگیری از اشتباه قضایی است.تجدیدنظر خواهی، اعتراض به رای صادره از سوی دادگاه بدوی (نخستین) است که موجب توقف اجرای رای صادره می شود، اصل بر این است که همه آرای صادره از مراجع قضایی اعم از دادگاه و شورای حل اختلاف قطعی و غیر قابل تجدیدنظر خواهی هستند، جز در مواردی که قانون امکان تجدید نظر خواهی از آنها را پیش بینی کرده است.دادگاه تجدیدنظر از همان اختیاراتی که دادگاه بدوی دارا است برخوردار می‌ باشد، یعنی هم نسبت به امور موضوعی و هم نسبت به امور حکمی رسیدگی و قضات است. همچنین تجدیدنظر خواهی راهی اصلاحی تلقی می‌ گردد و از نظر سلسله مراتب قضایی، مرجع تجدیدنظر، مرجعی عالی محسوب می ‌شود.چنانچه رای صادره از سوی دادگاه بدوی حضوری باشد، تنها راه اعتراض به رای صادره تجدیدنظر خواهی است و اگر رای صادره غیابی باشد راه اعتراض به آن واخواهی از رای غیابی است.برای دریافت راهنمایی و مشاوره در خصوص کلیه دعاوی حقوقی و کیفری با وکلای موسسه حقوقی دادآرمان تماس بگیر. (02122904873-02122904874-09128400921-09336267676-09336267878)جهات تجدیدنظر خواهی حقوقیطبق ماده 348 قانون آیین دادرسی مدنی، جهات درخواست تجدیدنظر به قرار زیر است:الف - ادعای عدم اعتبار مستندات دادگاهب - ادعای فقدان شرایط قانونی شهادت شهودج - ادعای عدم توجه قاضی به دلایل ابرازید - ادعای عدم صلاحیت قاضی یا دادگاه صادر کننده رأیه- ادعای مخالف بودن رأی با موازین شرعی و یا مقررات قانونیتبصره - اگر درخواست تجدیدنظر به استناد یکی از جهات مذکور در این ماده به عمل آمده باشد در صورت وجود جهات دیگر، مرجع تجدیدنظر به آن جهت هم رسیدگی می ‌نماید.جهات تجدیدنظر خواهی کیفریطبق ماده 434 قانون آیین دادرسی کیفری، جهات تجدیدنظر خواهی به شرح زیر است:الف- ادعای عدم اعتبار ادله یا مدارک استنادی دادگاهب- ادعای مخالف بودن رای با قانونپ- ادعای عدم صلاحیت دادگاه صادر کننده رای یا وجود یکی از جهات رد دادرست- ادعای عدم توجه دادگاه به ادله ابرازیتبصره- اگر تجدید نظرخواهی به استناد یکی از جهات مذکور در این ماده به عمل آید، در صورت وجود جهت دیگر، به آن هم رسیدگی می ‌شود.چه کسانی حق تجدیدنظر خواهی دارند؟طبق ماده 11 قانون تجدیدنظر آرای دادگاه ‌ها، اشخاص زیر حق اعتراض به رای صادره و تجدیدنظر خواهی دارند:حق درخواست تجدیدنظر خواهی در مورد احکام حقوقی: محکوم ‌علیه یا نماینده قانونی یا قائم‌ مقام او مانند وراث، وصی، انتقال‌گیرنده که از رأی دادگاه متضرر می‌ شود و رای دادگاه به ضرر او صادر شده است.حق درخواست تجدیدنظر در مورد احکام کیفری: محکوم‌علیه یا نماینده قانونی او، شاکی خصوصی یا نماینده قانونی او از جهت برائت متهم یا از نظر ضرر و زیان، دادستان از جهت برائت متهم یا عدم انطباق حکم با موازین قانونیحق درخواست تجدیدنظر در مورد قرارها: هر یک از طرفین دعوی (خواهان و خوانده) که قرار دادگاه به ضرر او صادر شده باشد یا نماینده قانونی آنها‌مهلت تجدیدنظر خواهی چقدر است؟به گفته ی وکیل پایه یک دادگستری، مهلت تجدید نظر خواهی از رای صادره از سوی دادگاه بدوی 20 روز پس از تاریخ ابلاغ رای یا انقضای مهلت واخواهی برای افراد مقیم ایران و 2 ماه پس از ابلاغ رای برای افراد مقیم خارج کشور می باشد.طبق ماده 15 قانون تجدیدنظر آرای دادگاه ‌ها، در صورتی که درخواست تجدیدنظر در مهلت تعیین شده داده شده باشد، اجرای حکم در امور کیفری تا زمان تصمیم‌ گیری مرجع تجدیدنظر متوقف‌ خواهد شد.تجدیدنظر خواهی پس از اتمام مهلتدر صورتی که طبق قانون تجدیدنظر خواه بخواهد پس از پایان مهلت مقرر به رای صادره از سوی دادگاه اعتراض کند باید دلیل موجهی داشته باشد.دادگاه مکلف است ابتدا به عذر عنوان شده که موجب عدم تقدیم دادخواست در مهلت تعیین شده است رسیدگی و در صورت عذر موجه نسبت به پذیرش دادخواست تجدیدنظر تصمیم‌گیری نماید.دلیل عذر موجه به شرح زیر می ‌باشد:بیماری که مانع حرکت باشد.فوت یکی از والدین (پدر و مادر) یا همسر یا فرزندانحوادث قهریه (حوادث غیرقابل پیش‌بینی مانند سیل، زلزله و آتش‌سوزی) که بر اثر آن تقدیم دادخواست تجدیدنظر در مهلت تعیین شده ممکن نباشد.بازداشت یا حبس بودن به طوری که نتوان در مهلت تعیین شده دادخواست تجدیدنظر را تقدیم کرد.بر اساس تبصره 2 ماده 13 قانون تجدیدنظر آرای دادگاه‌ها، هرگاه ثابت شود که به علت قوه قهریه (حوادث غیرقابل پیش‌بینی) امکان استفاده از حق تجدیدنظرخواهی در مهلت‌های تعیین شده نبوده است، ابتدای مهلت از تاریخ رفع ‌قوه قهریه خواهد بود.مرجع صالح برای تجدیدنظر خواهیطبق ماده ۳۳۹ قانون آیین دادرسی مدنی، متقاضی تجدیدنظر باید دادخواست خود را ظرف مهلت مقرر به دفتر دادگاه صادرکننده رای یا دفتر شعبه اول دادگاه تجدیدنظر یا به دفتر بازداشتگاهی که در آنجا توقیف است، تسلیم نماید.هریک از مراجع یادشده در بالا باید بلافاصله پس از وصول دادخواست آن را ثبت و رسیدی مشتمل بر نام متقاضی و طرف دعوا، تاریخ تسلیم، شماره ثبت و دادنامه به تقدیم کننده تسلیم و درروی کلیه برگ‌های دادخواست تجدیدنظر همان تاریخ را قید کند. این تاریخ، تاریخ تجدیدنظرخواهی محسوب می‌گردد.تبصره ۱- در صورتی که دادخواست به دفتر مرجع تجدیدنظر یا بازداشتگاه داده شود به شرح بالا اقدام و دادخواست را به دادگاه صادرکننده رای ارسال می‌دارد.چنانچه دادخواست تجدیدنظر در مهلت قانونی تقدیم شده باشد، مدیر دفتر دادگاه بدوی پس از تکمیل آن، پرونده را ظرف دو روز به مرجع تجدیدنظر ارسال می‌دارد.تبصره ۲- در صورتی که دادخواست خارج از مهلت داده شود یا در مهلت قانونی رفع نقص نگردد، به موجب قرار دادگاه صادرکننده رای بدوی رد می‌شود.این قرار ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ در مرجع تجدیدنظر قابل اعتراض است، رای دادگاه تجدیدنظر قطعی است.تبصره ۳- دادگاه باید ذیل رای خود، قابل تجدیدنظر بودن یا نبودن رای و مرجع تجدیدنظر آن را معین نماید. این امر مانع از آن نخواهد بود که اگر رای دادگاه قابل تجدیدنظر بوده و دادگاه آن راقطعی اعلام کند، هریک از طرفین درخواست تجدیدنظر نماید.تجدیدنظر خواهی از رای شورای حل اختلافطبق قانون شوراهای حل اختلاف تمام آرای صادره این قانون ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ، قابل تجدیدنظرخواهی می ‏باشد. مرجع تجدیدنظر از آرای قاضی شورا، حسب مورد دادگاه عمومی حقوقی یا کیفری دو همان حوزه قضائی می ‏باشد. چنانچه مرجع تجدیدنظر آرای صادره را نقض نماید، راساً مبادرت به صدور رای می‏ کند. این رای، قطعی است و اگر رسیدگی به موضوع در صلاحیت مرجع دیگری باشد، پرونده را به مرجع صالح ارسال می کند.تبصره 1- گزارش اصلاحی شورا قابل اعتراض نمی ‏باشد و قطعی است.تبصره 2- هرگاه رای مرجع تجدیدنظر در مقام رد صلاحیت شورا باشد رسیدگی ماهوی انجام و رای اخیر به عنوان رای شعبه بدوی تلقی و حسب مورد مطابق مقررات آیین دادرسی مدنی و کیفری قابل تجدیدنظر است.تبصره 3- هزینه ‌‌دادرسی رسیدگی در مراحل تجدیدنظر خواهی حسب‌ مورد براساس هزینه دادرسی طرح دعوی در آن مرجع است.آرای قابل تجدیدنظر خواهی در امور کیفریطبق ماده 232 قانون آیین دادرسی کیفری آرای قابل تجدیدنظر در امور کیفری عبارتند از:جرائمی که مجازات قانونی آنها اعدام یا رجم (سنگسار) است.جرائمی که به موجب قانون شامل حد یا قصاص نفس و اطراف می ‌باشد.ضبط اموال بیش از یک میلیون ریال و مصادره‌ ی اموالجرائمی که طبق قانون لازم به پرداخت دیه بیش از خمس دیه کامل است.جرائمی که حداکثر مجازات قانونی آن بیش از سه ماه حبس یا شلاق یا جزای نقدی بیش از پانصد هزار ریال باشد.محکومیت ‌های انفصال و برکنار شدن از خدمتتجدیدنظر تنها به متهم اختصاص ندارد و شاکی و مدعی خصوصی هم می‌ توانند از رأی برائت قرار منع تعقیب صادره درخواست تجدیدنظر نماید.هیأت عمومی دیوان عالی کشور در رأی وحدت رویه شماره‌ی 640-18/8/78 قابل اعتراض بودن قرارها را اصل دانسته است.آرای قابل تجدیدنظر خواهی در امور مدنیطبق ماده 331 قانون آیین دادرسی مدنی بند (الف) چنانچه احکام صادر شده در دعاوی مالی که خواسته و ارزش آن از سه میلیون ریال بیشتر باشد، می ‌توان به آن حکم صادره درخواست تجدیدنظر داد.هرگاه خواسته مصرحه در دادخواست سه میلیون ریال باشد و تا پایان جلسه ‌ی اول دادرسی خواهان آن را به بیشتر از سه میلیون ریال افزایش دهد حکم صادر شده که در این حالت قطعی محسوب نمی ‌شود و قابل تجدیدنظر است.طبق ماده 331 قانون آیین دادرسی مدنی بند (ب) همه‌ ی احکام صادر شده در دعاوی غیرمالی قابل تجدیدنظر است و فرقی ندارد که دعوای غیرمالی ذاتی و یا غیرمالی اعتباری باشد.طبق ماده 331 قانون فوق بند (ج) حکم در مورد متفرعات دعوا در صورتی که حکم در مورد اصل دعوا قابل تجدیدنظر باشد.احتمال تغییر رای در دادگاه تجدیدنظریکی از سوالات متداولی که در مورد تجدیدنظر خواهی مطرح می شود، در خصوص احتمال تغییر رای در دادگاه تجدیدنظر است. بسیاری از افراد می پرسند، اگر به رای بدوی اعتراض کنم، احتمال تغییر رای در دادگاه تجدیدنظر چقدر است؟وکیل پایه یک دادگستری تهران در پاسخ به این سوال می گوید: برای احتمال تغییر رای در دادگاه تجدیدنظر نمی توان پاسخ دقیق و قطعی داد، چرا که احتمال تغییر رای در دادگاه تجدیدنظر به عوامل مختلفی از جمله جهات تجدیدنظر بستگی دارد، طبق ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی هرگاه دادگاه تجدیدنظر ادعای تجدیدنظرخواه را برای اعتراض به رای صادره از دادگاه بدوی موجه تشخیص دهد، رأی دادگاه بدوی را نقض کرده و رأی مقتضی صادر می ‌نماید، در غیر این صورت با رد درخواست و تأیید رأی، پرونده را به دادگاه بدوی اعاده خواهد کرد.رد تجدیدنظر خواهیدادخواست تجدیدنظر زمانی از تجدیدنظر خواه پذیرفته می شود که طبق ماده 10 قانون تجدیدنظر آرای دادگاه‌ ها، جهات درخواست تجدیدنظر خواهی در رای بدوی وجود داشته باشد، مانند ادعای دروغ بودن شهادت شهود، ادعای عدم توجه قاضی به دلایل یا مدافعات و غیره. در صورتی که هیچ یک از جهات تجدیدنظر خواهی در رای بدوی وجود نداشته نباشد دادخواست تجدیدنظر از سوی دادگاه رد می شود.اگر تجدیدنظر خواه پس از پایان مهلت مقرر قانونی دادخواست تجدیدنظر را بدون دلایل موجه که در مطالب فوق ذکر شد، به دادگاه تقدیم کند، دادخواست تجدیدنظر رد خواهد شد.اگر دادخواست تجدیدنظر نقص داشته باشد و با وجود ابلاغ اخطار رفع نقص، تجدیدنظر خواه از آن رفع نقص نکند، دادخواست تجدیدنظر رد می شود.دادخواست تجدید نظر مطابق با مقررات قانونی تنظیم نشود.همچنین دلایلی که برای تجدیدنظر خواهی از رای بدوی بیان می شود، موجبات نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته را فراهم نکند، تجدیدنظرخواهی بر حسب مورد از سوی دادگاه تجدیدنظر رد خواهد شد.اگر هر یک از طرفین دعوا، دادخواست تجدیدنظر خود را مسترد کنند، بر اساس ماده 363 قانون آیین دادرسی مدنی، مرجع تجدیدنظر، قرار ابطال دادخواست تجدیدنظر را صادر می ‌نماید.طبق ماده 344 قانون آیین دادرسی مدنی، اگر مشخصات تجدیدنظر خواه در دادخواست معین نشده و معلوم نباشد که دادخواست دهنده چه کسی می ‌باشد یا اقامتگاه او معلوم نباشد و قبل از انقضای مهلت، دادخواست تکمیل یا تجدید نشود، پس از انقضای مهلت، دادخواست یادشده به موجب قرار دادگاهی که دادخواست را دریافت نموده رد می‌ گردد. این قرار نسبت به اصحاب دعوی ظرف ده روز از تاریخ الصاق به دیوار دادگاه قابل اعتراض در دادگاه تجدیدنظر، خواهد بود.پرونده بعد از تجدیدنظر به کجا می رود؟طبق ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی هرگاه دادگاه تجدیدنظر ادعای تجدیدنظرخواه را برای اعتراض به رای صادره از دادگاه بدوی موجه تشخیص دهد، رأی دادگاه بدوی را نقض کرده و رأی مقتضی صادر می ‌نماید، در غیر این صورت با رد درخواست و تأیید رأی، پرونده را به دادگاه بدوی اعاده خواهد کرد.در صورتی که به موجب قانون، امکان اعتراض به آرای صادره از دادگاه تجدیدنظر پیش بینی شده باشد، مراحل بعد از صدور رای دادگاه تجدیدنظر، با توجه به موضوع دعوی و وجود برخی شرایط، طرفین دعوی می توانند از طریق فرجام خواهی، اعاده دادرسی و اعتراض شخص ثالث به رای تجدیدنظر اعتراض کنند.فرجام خواهی از رای تجدیدنظرمهلت فرجام خواهی از رای تجدیدنظر برای افراد مقیم ایران 20 روز از تاریخ ابلاغ رای تجدیدنظر و 2 ماه از تاریخ ابلاغ برای افراد مقیم خارج از کشور است.فرجام‌ خواهی از رأی صادره علاوه بر طرفین دعوا یا قائم ‌مقام یا نمایندگان قانونی و وکلای آنان، دادستان کل کشور نیز مى ‌تواند به درخواست ذی ‌نفع مدعی خلاف شرع یا قانونی بودن رأی، درخواست رسیدگی فرجامی را به دیوان عالی کشور تقدیم کند.طبق ماده 368 قانون آیین دادرسی کیفری آرای دادگاه‌ های تجدیدنظر استان قابل فرجام‌ خواهی نیست مگر در موارد زیر:الف- احکام: احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر و وقف.ب- قرارهای زیر مشروط به اینکه اصل حکم راجع به آنها قابل رسیدگی فرجامی باشد.1. قرار ابطال یا رد دادخواست که از دادگاه تجدیدنظر صادر شده باشد.2. قرار سقوط دعوا یا عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا.طبق ماده ۳۶۹ قانون آیین دادرسی مدنی، احكام زیر حسب مورد قابل رسیدگی فرجامی نخواهد بود:احكام مستند به اقرار قاطع دعوا در دادگاهاحكام مستند به نظریه یك یا چند نفر كارشناس كه طرفین به طور كتبی رأی آنها را قاطع دعوا قرار داده باشند.احكام مستند به سوگند و قسم كه قاطع دعوا باشد.احكامی كه طرفین حق فرجام‌خواهی خود را نسبت به آن ساقط كرده باشند.احكامی كه ضمن یا بعد از رسیدگی به دعاوی اصلی در مورد متفرعات آن صادر می‌شود، در صورتی كه حكم در مورد اصل دعوا قابل رسیدگی فرجامی نباشد.احكامی كه به موجب قوانین خاص غیرقابل فرجام‌خواهی است.اعاده دادرسی از رای تجدیدنظراعاده‌ دادرسی از جمله روش‌ های فوق ‌العاده شکایت از احکام است که راهی برای برگشت به دادگاه صادرکننده حکم قبلی محسوب می‌ شود، با این هدف که دادگاه از رأی قطعی سابق خود بازگردد، چرا که شاکی مدعی است صدور آن رأی از روی اشتباه بوده و دلایل موجود اجازه نمی ‌دهد که چنین حکمی بماند.مهلت درخواست اعاده دادرسی برای افراد مقیم ایران 20 روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ رای می باشد.اعاده دادرسی با توجه به نحوه‎اقامه آن به دو نوع تقسیم می ‌شود:1- اعاده دارسی اصلی: برابر بند الف ماده 432 قانون آیین دادرسی مدنی، اگر متقاضی اعاده دادرسی به طور مستقل آن را درخواست نماید، این درخواست، اعاده دادرسی اصلی محسوب می‎شود. یعنی هرگاه بدون اینکه دعوایی در جریان رسیدگی باشد، یکی از طرفین دعوی حکمی که سابقاً صادر شده است، درخواستی را به عنوان اعاده دادرسی مطرح کند، این درخواست، اعاده دادرسی اصلی خواهد بود که باید ضمن دادخواست به دادگاه صلاحیت‎دار تقدیم شود.2- اعاده دادرسی طاری: طبق بند ب ماده 432 قانون آیین دادرسی مدنی، اعاده دادرسی طاری در ضمن دادرسی مطرح می‎ شود، این در حالی است که در اعاده دادرسی اصلی پرونده ‎ای در حال رسیدگی نیست تا ضمن آن اعاده دادرسی مطرح شود.ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفریدر صورتی که رئیس قوه قضائیه رای قطعی صادره از هر یک از مراجع قضائی را خلاف شرع بین تشخیص دهد، با تجویز اعاده دادرسی، پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال می کند تا در شعبی خاص که توسط رئیس قوه قضائیه برای این امر تخصیص می یابد رسیدگی و رای قطعی صادر نماید. شعب خاص مذکور مبنیاً بر خلاف شرع بین اعلام شده، رای قطعی قبلی را نقض و رسیدگی مجدد اعم از شکلی و ماهوی به عمل می آورند و رای مقتضی صادر می نمایند.تبصره ۱- آراء قطعی مراجع قضائی (اعم از حقوقی و کیفری) شامل احکام و قرارهای دیوان عالی کشور، سازمان قضائی نیروهای مسلح، دادگاه ‌های تجدیدنظر و بدوی، دادسراها و شوراهای حل اختلاف می ‌باشند.تبصره ۲- آراء شعب دیوان عالی کشور در باب تجویز اعاده دادرسی و نیز دستورهای موقت دادگاه ‌ها، اگر توسط رئیس قوه قضائیه خلاف شرع بین تشخیص داده شود، مشمول احکام این ماده خواهد بود.تبصره ۳- در صورتی که رئیس دیوان عالی کشور، دادستان کل کشور، رئیس سازمان قضائی نیروهای مسلح و یا رئیس کل دادگستری استان در انجام وظایف قانونی خود، رای قطعی اعم از حقوقی یا کیفری را خلاف شرع بین تشخیص دهند، می توانند با ذکر مستندات از رئیس قوه قضائیه درخواست تجویز اعاده دادرسی نمایند. مفاد این تبصره فقط برای یک بار قابل اعمال است؛ مگر اینکه خلاف شرع بین آن به جهت دیگری باشد.جهات فرجام‌ خواهیبرای اینکه محکوم ‌علیه بتواند نسبت به حکم یا قراری که به زیان او صادر شده است، فرجام‌ خواهی کند و امیدوار باشد که در دیوان عالی کشور رأی فرجام‌خواسته نقض شود، باید به روشنی جهاتی که موجب نقض رأی مى‌ شود را بشناسد و در لایحه فرجام ‌خواهی خود به آنها اشاره نماید.طبق بند 6 ماده 380 و بند 2 ماده 381 قانون آیین دادرسی مدنی، فرجام ‌خواه باید علاوه بر پیوست کردن لایحه حاوی اعتراضات فرجامی، دلایل فرجام‌خواهی را در دادخواست خود ذکر کند. جهات فرجام‌ خواهی همان مواردی است که اگر شعبه دیوان عالی آنها را احراز نماید، رأی فرجام‌خواسته نقض مى‌ گردد.جهات فرجام خواهی عبارتند از:ادعای عدم صلاحیت ذاتی دادگاه صادرکننده رأی برای رسیدگی به موضوعایراد عدم رعایت صلاحیت محلی، وقتی که نسبت به آن ایراد شده باشد.ادعای مخالفت رأی صادره با موازین شرعی و مقررات قانونیادعای عدم رعایت اصول دادرسی، قواعد آمره و حقوق اصحاب دعوا، در صورتی که به درجه ‌ای از اهمیت باشد که رأی را از اعتبار قانونی بیندازد.ادعای صدور آرای مغایر با یکدیگر در یک موضوع و بین همان اصحاب دعوا بدون اینکه دلیل قانونی آن تغییر کرده باشد.نقص تحقیقات یا عدم توجه به دلایل و مدافعات طرفین یا عدم توجه به مفاد سند یا قرارداداسباب توجیهی مفاد و محتوای رأی صادره با ماده‌ای که دارای معنای دیگری است، تطبیق شده باشد.ادعای عدم صحت مدارک و نوشته‌ های مبنای رأی که طرفین در جریان دادرسی ارائه نمودند.فرجام‌ خواه باید حداقل به یکی از موجبات فرجام ‌خواهی استدلال کرده و دلایل خود را به دادخواست پیوست نماید، در غیر این صورت چه بسا از فرجام‌ خواهی نتیجه مثبتی نگیرد.بر اساس ماده 377 قانون آیین دادرسی مدنی، در صورت وجود یكی از موجبات نقض رأی (شکستن رأی) مورد تقاضای فرجام نقض می ‌شود، اگر چه فرجام‌خواه به آن جهت كه مورد نقض قرار گرفته است، استناد نكرده باشد.شکستن رای تجدیدنظربعد از صدور رای بدوی محکوم علیه می تواند به دلیل وجود هر یک از جهات تجدیدنظر خواهی در دعاوی کیفری و حقوقی که به آنها اشاره کردیم به رای صادره از دادگاه بدوی اعتراض کند. اگر دادگاه تجدیدنظر ادعای تجدیدنظرخواه را برای اعتراض به رای صادره از دادگاه بدوی موجه تشخیص دهد، رأی دادگاه بدوی را نقض کرده و رأی مقتضی صادر می ‌نماید.در واقع شکستن رای، یعنی دادگاه پس از بررسی دلایل خواهان برای اعتراض به رای بدوی اگر دلایل را صحیح بداند، رای دادگاه بدوی را نقض کرده و رای جدیدی صادر می کند و تغییر رای در دادگاه تجدیدنظر تنها با شکستن رای امکان پذیر است.تجدیدنظر خواسته چیست؟همان طور که گفته شد، چنانچه رای دادگاه بدوی صادر شود، محکوم علیه که از رای صادره (حکم یا قرار) متضرر می شود می تواند تا پایان مهلت مقرر یعنی 20 روز پس از ابلاغ رای به طرفین به رای صادره اعتراض کند. تجدیدنظر خواسته حکم یا قراری هست که یکی از طرفین دعوا یا هر دو طرف یعنی خوانده یا خواهان نسبت به آن اعتراض می کنند.آیا دادگاه تجدیدنظر حضوری است؟رسیدگی به رای تجدیدنظر خواسته در دادگاه تجدیدنظر به صورت غیرحضوری انجام می شود و نیازی به حضور طرفین دعوی در دادگاه نمی باشد، مگر اینکه به تشخیص قاضی رسیدگی کننده به پرونده حضور طرفین دعوی برای توضیح در خصوص دلایل ابرازی و مستندات پرونده لازم و ضروری باشد، در این صورت هر یک از طرفین یا هر دو برای ارائه توضیحات به دادگاه تجدیدنظر احضار می شوند.ضمانت اجرای عدم ذکر جهات تجدیدنظر خواهییکی از مواردی که در ثبت دادخواست تجدیدنظرخواهی از آرای صادره از دادگاه‌ های حقوقی و کیفری باید رعایت کرد، ذکر جهات تجدیدنظر خواهی در دادخواست تجدیدنظر است.در امور حقوقی، رویه عملی برخی از شعب دادگاه ‌های تجدیدنظر صدور قرار رد تجدیدنظرخواهی به دلیل عدم ذکر جهات تجدیدنظرخواهی در لایحه تجدیدنظرخواهی است.با توجه به اینکه تجدیدنظرخواه یا فرجام‌خواه دعوی تجدیدنظر‌خواهی خود را مشروط به هیچ یک از جهات قانونی ننموده و نه تنها در دادخواست تجدیدنظرخواهی بلکه در مشروح لایحه اعتراضیه نیز اعتراض خویش را مشروط به جهات قانونی تجدیدنظر نکرده است و به صرف تجدیدنظرخواهی کفایت می ‌نماید، لذا اعتراض مطرح شده از نظر بدون جهت بودن، دارای موقعیت قانونی نبوده و غیرقابل ‌استماع می ‌شود و از آنجا که درخواست تجدیدنظر نیازمند تعیین جهات تعیین شده قانونی بوده و با وصف عدم ذکر جهات تعیین شده قانونی، مجوزی برای رسیدگی به دادخواست تقدیمی تجدیدنظرخواه وجود ندارد، لذا قرار رد تجدیدنظرخواهی صادر می ‌شود.همچنین عدم ذکر جهات تجدیدنظر، از موارد نقص دادخواست تجدیدنظر نمی باشد تا مرجع رسیدگی کننده، تکلیف به ارسال اخطار رفع نقص داشته باشد.تبادل لوایح در تجدیدنظر خواهیطبق ماده ۳۴۶ قانون آیین دادرسی مدنی، به منظور تبادل لوایح در تجدیدنظر خواهی مدیر دفتر دادگاه بدوی ظرف دو روز از تاریخ وصول دادخواست و ضمائم آن و یا پس از رفع نقص، یک نسخه از دادخواست و پیوست ‌های آن را برای طرف دعوا می ‌فرستد که ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ پاسخ دهد، پس از انقضای مهلت یاد شده اعم از این که پاسخی رسیده یا نرسیده باشد، پرونده را به مرجع تجدیدنظر می‌ فرستد.کسی که رای دادگاه اعم از احکام و قرارها به نفع او صادر شده است، حق دارد از جهاتی که طرف مقابل دعوی با آنها می خواهد رای صادره را از اعتبار ساقط کند مطلع شود تا در جهت ثبات رای به جوابگویی برخیزد، از این رو طبق ماده 346 مدیر دفتر دادگاه باید یک نسخه از دادخواست و پیوست های آن را برای تجدیدنظرخوانده ارسال نماید، اما چنانچه تجدیدنظر خواهی نسبت به رای قطعی صورت گیرد، چون خللی به حقوق طرف دعوا وارد نمی شود، مدیر دفتر دادگاه باید بدون تبادل لوایح پرونده را به دادگاه تجدیدنظر ارسال کند.آثار تجدیدنظر خواهیاثر تعلیقی: یعنی تا اتمام مدت مهلت تجدیدنظر آرای قابل تجدیدنظر قابل اجرا نمی ‌باشد و در صورتی که نسبت به رأی تجدیدنظر خواهی به عمل آمده، تا روشن شدن نتیجه تجدیدنظر، دستور اجرای رأی نباید صادر شود.اثر انتقالی: به وسیله تجدیدنظر اختلاف از دادگاه بدوی به دادگاه تجدیدنظر، با تمام مسائل موضوعی و حکمی که داشته است، منتقل می‌ شود. طبق ماده 349 قانون آیین دادرسی مدنی محدوده مرحله‌ ی تجدیدنظر بر اساس قانون می‌ تواند وسیع تر از مرحله‌ بدوی باشد و مرجع تجدیدنظر فقط به آنچه که در مورد تجدیدنظر خواهی است و در مرحله‌ی بدوی مورد حکم قرار گرفته رسیدگی می‌ نماید. از قانون تعیین شده در این ماده می ‌توان چنین نتیجه گرفت که دادگاه تجدیدنظر نمی ‌تواند محکومیت اعلام شده، تجدیدنظر خواه را در امر تجدیدنظر خواهی او تشدید نماید.تفاوت تجدیدنظر خواهی با فرجام خواهیفرجام ‌خواهی برخلاف تجدیدنظر خواهی روش شکایت اصلاحی نیست. زیرا دیوان عالی کشور به عنوان عالی ‌ترین سازمان قضایی ایران، مرجع طرف سوم رسیدگی نمی ‌باشد و خودش پرونده‌ ها را دوباره قضاوت نمی‌ کند، بنابراین فرجام‌ خواهی با تجدیدنظر خواهی که روشی اصلاحی است و در دادگاه تجدیدنظر استان انجام می ‌شود متفاوت است.فرجام‌ خواهی روش شکایت عدولی نیست و اعتراض عدولی مانند واخواهی و به دادرسی به این معنا است که پرونده بار دیگر در همان دادگاه صادرکننده‌ ی حکم، بازبینی و رسیدگی شود و دادگاه می‌ تواند در رسیدگی مجدد به دعوی حکم پیشین خود را تغییر دهد.تفاوت تجدیدنظر خواهی با واخواهیواخواهی روشی است که به موجب آن کسی که حکم غیابی بر علیه او صادر شده و به آن اعتراض دارد، همان دادگاه صادرکننده حکم به آن رسیدگی می‌ کند و در مورد آن، رأی مقتضی صادر می ‌کند.طبق ماده 303 قانون آیین دادرسی مدنی چنانچه خوانده یا وکیل یا قائم‌مقام یا نماینده‌ی قانونی وی در هیچ یک از جلسات دادگاه حضور نداشته باشند و به صورت کتبی نیز از خود دفاع ننموده باشند و یا اخطاریه ابلاغ واقعی نشده باشند، حکم دادگاه به صورت غیابی صادر می‌شود، در این صورت برای خوانده حق واخواهی و اعتراض به حکم دادگاه ایجاد می‌شود.رأیی که بعد از رسیدگی به واخواهی صادر می‌ شود، حضوری است و مانند سایر آرای حضوری، طبق قانون ممکن است قابل تجدیدنظر باشد. چنانچه محکوم علیه که حکم غیابی بر علیه او صادر شده است نخواهد از حق واخواهی خود استفاده کند، می‌ تواند پس از پایان مهلت واخواهی و در فرصت قانونی، از رای صادره تجدیدنظر خواهی نماید.در خصوص تفاوت تجدیدنظر خواهی و واخواهی باید گفت، تجدیدنظر خواهی در محاکم قضایی به معنای درخواست رسمی برای رسیدگی مجدد در دادگاه بالاتر است، اما واخواهی تنها یک اعتراض به احکام غیابی است که در همان دادگاه بدوی به آن رسیدگی می‌ شود.تجدیدنظر خواهی از رای مهریهمهریه مهمترین حقوق مالی زن در عقد دائم و موقت بشمار می رود، چرا که طبق ماده 1082 قانون مدنی به محض عقد نکاح زن مالک مهریه می شود و می تواند هر تصرفی در آن بنماید و هر زمان که بخواهد آن را از شوهر مطالبه کند، همچنین شرایط تعلق گرفتن مهریه به زوجه یکی دیگر از دلایل اهمیت مهریه برای زن محسوب می شود، چون مهریه در هر شرایطی به زن تعلق می گیرد.عدم تمکین زوجه، سوء رفتار و سوء معاشرت زوجه و یا حتی اثبات خیانت و رابطه نامشروع زن نیز موجب سقوط حق مطالبه مهریه از سوی زوجه نمی شود، جز در فسخ نکاح یا بطلان نکاح پیش از نزدیکی که به زن مهریه تعلق نمی گیرد. همچنین امکان مطالبه مهریه از ارث و ترکه شوهر نیز وجود دارد و زن می تواند پس از فوت شوهر مهریه اش را از ترکه مطالبه کند و در صورتی که مهریه زن وجه رایج باشد مطالبه مهریه به نرخ روز به زن تعلق می گیرد.با توجه به آنچه در خصوص اهمیت مهریه گفته شد، مطالبه مهریه یکی از مهمترین دعاوی خانواده محسوب می شود، که بهتر است زوج یا زوجه برای پیگیری پرونده مطالبه مهریه و سایر دعاوی مرتبط با مهریه از جمله تقدیم دادخواست اعسار از پرداخت مهریه از سوی مرد و یا درخواست تعدیل اقساط مهریه که ممکن است از سوی زن یا مرد مطرح شود یک وکیل مهریه با تجربه اختیار کنند تا با راهنمایی ها و پیگیری پرونده در مراجع قضایی توسط بهترین وکیل مهریه در کمترین زمان ممکن بهترین نتیجه را بگیرند.طرفین دعوای مطالبه مهریه مانند سایر دعاوی حقوقی و کیفری پس از صدور رای بدوی اگر رای به ضرر آنها صادر شده باشد، به دلیل وجود یکی از جهات تجدیدنظر خواهی می توانند طبق مهلت مقرر یعنی 20 روز تا از تاریخ ابلاغ رای برای افراد مقیم ایران و 2 ماه برای افراد مقیم خارج از کشور به رای صادره اعتراض کنند تا دلایل اعتراض تجدیدنظر خواه در دادگاه تجدیدنظر بررسی شود، چنانچه دلایل تجدیدنظر خواه موجه باشد و یکی از جهات تجدیدنظر خواهی وجود داشته باشد، موجب نقض رای بدوی و صدور رای جدید از سوی دادگاه تجدیدنظر می شود. همچنین امکان اعتراض به رای تجدیدنظر نیز وجود دارد و هر یک از طرفین می تواند برای اعتراض به رای تجدید نظر با ذکر یکی از جهات فرجام خواهی و پرداخت هزینه دادرسی از دیوان عالی کشور درخواست فرجام خواهی بنماید.به گفته وکیل مهریه در تهران، هزینه تجدیدنظر خواهی، برای اعتراض به رای مهریه، مطابق با دعاوی مالی محاسبه می شود و 4.5 درصد ارزش خواسته (مهریه) می باشد.تجدیدنظر خواهی از رای طلاقبهترین وکیل طلاق در غرب تهران در این باره می گوید: امروزه به دلیل افزایش طلاق به ویژه طلاق توافقی و دعاوی مرتبط با آن در دادگاه های خانواده رسیدگی به دادخواست طلاق و دعاوی مرتبط با آن از جمله حضانت فرزند پس از طلاق، حق ملاقات با فرزند پس از طلاق، کاهش وقت ملاقات با فرزند، استرداد جهیزیه، مطالبه مهریه، مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت و... از اهمیت ویژه ای برخوردار است و در دادگاه ها و مراکز مشاوره سعی به ایجاد صلح و سازش بین زوجین می شود.طبق ماده 1133 قانون مدنی مرد حق طلاق دارد و برای طلاق دادن همسر خود نیازی به دلیل موجه ندارد، اما براساس قوانین طلاق در ایران زن حق طلاق ندارد و برای تقدیم دادخواست طلاق به دادگاه خانواده باید دارای دلایل محکمه پسندی باشد، مانند مصادیق عسر و حرج یا شروط دورازده گانه عقد نامه از جمله طلاق زن به دلیل ضرب و شتم، طلاق زن به دلیل اعتیاد زیان آور مرد، طلاق زن به دلیل محکومیت کیفری زوج، طلاق زن به دلیل ترک انفاق و... که در این صورت با اثبات دلایل موجه زن برای طلاق، از سوی دادگاه به درخواست زن حکم طلاق صادر می شود.پس از صدور رای طلاق (حکم طلاق یا گواهی عدم امکان سازش) و تصمیم گیری در خصوص مسائل مالی و غیر مالی طلاق مانند حضانت و حق ملاقات فرزند هر یک از طرفین دعوی ممکن است به رای صادره اعتراض داشته باشند، در این صورت هر یک از طرفین که به رای طلاق اعتراض دارد، می تواند با ارائه دلایل و جهات تجدیدنظر خواهی که در رای صادره وجود دارد، پس از مشورت یک وکیل طلاق (وکیل طلاق توافقی) با تجربه درخواست تجدیدنظر خواهی از رای بدوی را بنماید و همان طور که گفته شد مانند سایر دعاوی پس از صدور رای تجدیدنظر، طرفین دعوی می توانند به رای تجدیدنظر نیز اعتراض کنند و از دیوان عالی کشور درخواست فرجام خواهی بنمایند.تجدیدنظر خواهی از رای حضانت فرزندبهترین وکیل طلاق در شرق تهران ادامه می دهد، یکی از مهمترین مسائل طلاق در خصوص حضانت فرزند پس از طلاق و حق ملاقات با فرزند است، چرا که فرزند پس از جدایی والدین ممکن است دچار مشکلات روحی و جسمی ناشی از جدایی از والدین شود و بیشترین آسیب را از جدایی زوجین ببیند، از این رو قاضی پروند تمام سعی خود را بکار می گیرد تا با توجه به مصلحت کودک و با در نظر گرفتن آسیب های روحی و جسمی کودک به دلیل طلاق والدین در خصوص حضانت و حق ملاقات با والدین تصمیم گیری نماید.ممکن است گاهی پس از صدور رای در خصوص حضانت و حق ملاقات با فرزند یکی از طرفین به رای صادره اعتراض داشته باشد و تصمیم دادگاه در مورد حضانت و ملاقات فرزند را به نفع کودک نداند. اما باید بدانید صدور رای بدوی آخرین مرحله رسیدگی به پرونده نیست و هر یک از طرفین می توانند به رای صادره اعتراض کنند و برای تصمیم گیری مجدد در این خصوص و نقض رای و صدور رای جدید از دادگاه تجدیدنظر درخواست تجدیدنظر خواهی نماید.قاضی دادگاه تجدیدنظر دلایل تجدیدنظر خواه را برای اعتراض به رای بدوی بررسی کرده و در صورتی که دلایل موجه باشد و با وجود یکی از جهات تجدیدنظر خواهی، رای بدوی نقض شده و رای جدید صادر می شود، اما در صورتی که هیچ یک از جهات تجدیدنظر خواهی و دلایل تجدیدنظر خواه برای نقض رای کافی نباشد، تجدیدنظر خواهی در خصوص رای بدوی از سوی دادگاه رد می شود.تجدیدنظر خواهی از رای دعاوی کیفریدعاوی کیفری دعاوی هستند که به دلیل ارتکاب جرمی واقع می شوند و قانون گذار مرتکب جرم را به مجازات محکوم می نماید؛ مانند مواد مخدر، سرقت، جعل اسناد و استفاده از سند مجعول، کلاهبرداری، اختلاس، فروش مال غیر، رابطه نامشروع و...همان طور که گفته چنانچه پس از صدور رای بدوی در دعاوی کیفری طبق ماده 434 قانون آیین دادرسی کیفری یکی از جهات تجدیدنظر خواهی وجود داشته باشد، تجدیدنظر خواه می تواند با ذکر جهات تجدید نظر خواهی از رای صادره به دادگاه تجدید نظر اعتراض کند. قاضی دادگاه تجدید نظر دلایل تجدیدنظر خواه را بررسی کرده و در صورت وجود هر یک از جهات تجدیدنظر خواهی در دعاوی کیفری یعنی عدم اعتبار ادله یا مدارک استنادی دادگاه، مخالف بودن رای صادره با قانون، عدم صلاحیت دادگاه صادر کننده رای یا وجود یکی از جهات رد دادرس و عدم توجه دادگاه به ادله ابرازی رای را نقض کرده و رای مقتضی صادر می کند.همچنین دادگاه تجدیدنظر فقط نسبت به آنچه مورد تجدیدنظر خواهی واقع و نسبت به آن رأی صادر شده است، رسیدگی می‌ کند. تجدیدنظر‏خواهی طرفین راجع به جنبه کیفری رأی با درخواست کتبی و پرداخت هزینه دادرسی تعیین شده انجام می شود و نسبت به ضرر و زیان ناشی از جرم، مستلزم تقدیم دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی طبق قانون آیین دادرسی مدنی است.تجدیدنظر خواهی محکوم علیه نسبت به محکومیت کیفری و ضرر و زیان ناشی از جرم به ‌صورت همزمان، مستلزم پرداخت هزینه دادرسی در امر حقوقی و رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی نمی باشد.تجدیدنظر خواهی از رای دعاوی حقوقیدر رسیدگی به کلیه دعاوی از جمله دعاوی حقوقی، چند مرحله برای رسیدگی به پرونده وجود دارد. در اولین مرحله پرونده در دادگاه بدوی بررسی شده و رای بدوی صادر می شود. پس از صدور رای هر یک از طرفین دعوی که رای به ضرر او صادر شده است، می تواند تا 20 روز پس از ابلاغ رای برای افراد مقیم ایران و تا 2 ماه پس از ابلاغ رای برای افراد مقیم خارج از کشور به رای بدوی اعتراض کنند.با اعتراض تجدیدنظر خواه و ذکر جهات تجدیدنظر خواهی، پرونده برای رسیدگی ماهوی به دادگاه تجدید نظر ارجاع می شود و چنانچه یکی از جهات تجدیدنظر خواهی طبق ماده 348 قانون آیین دادرسی مدنی، وجود داشته باشد، رای بدوی نقض شده و رای مقتضی صادر می شود و در صورت عدم وجود جهات تجدیدنظر خواهی دادگاه دادخواست تجدیدنظر را رد می کند.همچنین امکان اعتراض به رای تجدیدنظر در مهلت مقرر نیز وجود دارد و در مرحله ی سوم با اعتراض فرجام خواه، پرونده برای رسیدگی به دیوان عالی کشور که بالاترین مرجع قضایی در کشور است، ارجاع می شود.فرجام‌ خواهی به منظور تشخیص منطبق بودن یا عدم انطباق رای صادره با موازین شرعی و مقررات قانونی می باشد که این رسیدگی شکلی توسط دیوان ‌عالی‌ کشور انجام می شود و رسیدگی ماهوی توسط دادگاهی که دیوان ارجاع می دهد، انجام می شود.تجدیدنظر خواهی از رای دعاوی ملکیبهترین وکیل ملکی در خصوص تجدیدنظر خواهی از آرای دعاوی ملکی می گوید، همه ی آنچه تاکنون در خصوص اعتراض به رای بدوی و تجدیدنظر خواهی و فرجام خواهی در خصوص انواع دعاوی اعم از حقوقی و کیفری گفته شد در مورد دعاوی ملکی نیز صادق است و با توجه به آنچه گفته شد تجدیدنظر خواه می تواند در مهلت مقرر که پیش تر به آن اشاره کردیم با ذکر جهات تجدیدنظر خواهی طبق ماده 348 قانون آیین دارسی مدنی و پرداخت هزینه دادرسی دعاوی ملکی به رای بدوی اعتراض کند.تجدیدنظر خواهی از سوی دادیارآیا دادیار به عنوان مقامی که زیر نظارت و تعلیمات دادستان شهرستان انجام وظیفه می‌ نماید، نیز همان اختیار دادستان را برای اعتراض به آراء دارد یا اگر اعتراضی از سوی دادیار مذکور به حکم صادره از دادگاه وجود داشته باشد، الزاماً باید از طریق دادستان مربوطه اعلام و پیگیری شود؟صدور احکام متفاوت از دادگاه ‌های تجدیدنظر و شعب دیوان عالی کشور در پذیرش یا رد تجدیدنظر خواهی دادیاران دادسرا، باعث طرح موضوع در دیوان عالی کشور شده است تا در این مورد رأی وحدت رویه قضایی صادر شود.رای وحدت رویه دیوان عالی کشور: دیوان عالی کشور پس از بررسی اختلافات پیش آمده و صدور آرای متفاوت در این مورد، با صدور رأی شماره 653 در سوم مهر ماه 1380 اعلام کرد: دادسرا سازمان واحدي است كه دادياران در آنجا تحت رياست و هدايت دادستان انجام وظيفه مي‌ نمايند و از نظر اظهار عقيده تابع (پیرو) نظر دادستان بوده و در موقع حضور در دادگاه به نام دادستان بيان عقيده مي ‌كنند، بنابراين تجديدنظر خواهي از ناحيه داديار دادسراي نظامي به استناد بند ج ماده 11 قانون تجديدنظر آراء دادگاه‌ ها يكي از وظایف واگذار شده به دادیار می ‌باشد.