ناگفته هایی از زندگی السا اسکیاپارلی Schiaparelli

George Hoyningen-Huené, Portrait of Elsa Schiaparelli, 1932, Hoyningen-Huené/Vogue/Condé Nast.داستان زندگی السا اسکیاپارلی، هنرمند ایتالیایی الاصلی که زندگی هنری خود را در فرانسه گذراند، همانند رقیب بزرگش کوکو شنل ( coco chanel ) در پرده‌ای از رمز و راز است. نام او به واسطه‌ی دوستی با هنرمندان سورئالیست از جمله سالوادور دالی (Salvador) و من ری man ray)) ، به عنوان یک زن هنرمند و جسور در دنیای مد و فشن نقش بسته است. از آنجایی که خودش از بسیاری جهات یک رویاپرداز دنیای مد بود، منظقی بود که با رویاپردازان دنیای هنر مانند سالوادور دالی همکاری کند. برند او با تبدیل پارچه به بوم نقاشی و خلق یک اثر هنری و آوانگارد در سال های 1930 تا 1940 به موفقیت‌های چشمگیری دست پیدا کرد.در این مقاله قصد داریم به ناگفته‌هایی از زندگی السا اسکیاپارلی و زندگی پر فراز و نشیب او در لندن و نیویورک و همچنین بررسی برخی از آثار برجسته‌ی این زن هنرمند که شاید تاکنون کمتر به آن ها پرداخته شده ، بپردازیم.السا اسکیاپارلی کیست ؟السا اسکیاپارلی در 10 سپتامبر 1890، در شهر رم، در خانواده‌ای ثروتمند و تحصیل‌کرده چشم به جهان هستی گشود و دوران کودکی خود را نیز در رم سپری کرد. السای جوان در رشته‌ی فلسفه در دانشگاهی که پدرش رئیس آن بود مشغول به تحصیل شد. او که از کودکی به علت شرایط حاکم بر ایتالیا، مجذوب داستان‌های فرهنگی و مذهب‌های باستانی شده بود، در اوقات فراغت خود شعر می‌سرود. اسکیاپارلی با الهام از اسطوره‌های یونانی، مجموعه اشعاری در مورد الهه یونانی(arethusa) سرود که این اشعار بسیار جنجالی بود و والدینش را شوکه و خشمگین کرد. این اتفاق منجر به تبعید السا به یک مدرسه شبانه‌روزی در سوئیس شد، اما سرکشی وی همچنان ادامه داشت و او خیلی زود دست به اعتصاب غذا زد که باعث شد والدیش او را به خانه بازگردانند.پرتره خانوادگیاگرچه السا از کودکی دختر چندان زیبایی نبود اما ذهن خلاق و پر جنب و جوشی داشت که حتی در سنین پایین، نیاز به آزادی شخصی که بعد‌ها در طراحی‌هایش نیز کاملا مشهود بود، اولویت او در زندگی بود. زمانی که دختربچه‌ای کم سن و سال بود با دیدن مارچسا کاساتی که با یوزپلنگ‌های اهلی خود که قلاده‌ای از الماس داشتند، شب ها به پیاده‌روی می‌رفت، زندگی‌ای را که به دنبالش بود پیدا کرد، زندگی اشرافی عجیب و غریب. جسارت و سبک زندگی کاساتی هرگز السا را رها نکرد،در حقیقت او تمام زندگی خود را صرف تلاش برای ایجاد جادوی Casati نه تنها در لباس بلکه در زندگی شخصی خود نیز کرد. همین میل به رهایی و جسارت او باعث شد که در سن 22 سالگی به لندن مهاجرت کند و به عنوان پرستار بچه مشغول به کار شود.Elsa Schiaparelli as a Child Extracted from ‘Elsa Schiaparelli’s Private Album’(Berenson, 2014, p.12)زندگی در لندندر راه رفتن به لندن، او در پاریس توقف کرد و در آنجا شیفته سبک و سیاق شهر، زنان قدرتمند و نگرش آوانگارد آنان شد. پس از 10 روز اقامت در پاریس به لندن رفت و السا که به فلسفه، شعر و تئاتر بسیار علاقه‌مند بود در طول اقامتش در لندن بیشتر اوقات فراغت خود را به بازدید از موزه‌های مختلف و شرکت در سخنرانی‌ها می گذراند. در یکی از این مراسم‌ها السا با یکی از سخنرانان به نام دی کرلور (willem de wendt de kerlor ) که یک شیاد اهل سوئیس بود و ادعا می‌کرد توانایی ادراک فراحسی دارد، آشنا شد و خیلی زود دلباخته‌ی دی کرلورشد به طوری که 24 ساعت بعد از این آشنایی علی رغم میل خانواده‌اش در 21 ژوئیه 1914 در آغاز جنگ جهانی اول در لندن با او ازدواج کرد. پس از آنکه دی کرلور بر اساس قانون مقابله با ولگردی برای فالگیرها، به اتهام فالگیری محکوم شد، این زوج ابتدا به خانه‌ی ‌خانوادگی السا در نیس فرانسه و سپس به نیویورک نقل مکان کردند.Schiaparelli and her husband Count William de Wendt de KerlorExtracted from ‘Elsa Schiaparelli’s Private Albumزندگی در نیویورکدر سال 1919، اسکیاپارلی و همسرش به نیویورک مهاجرت کردند جایی که او بلافاصله تحت تأثیر مدرنیته نیویورک و وضعیت زنان آمریکایی قرار گرفت، زنانی که تنیس و گلف بازی می کردند، اتومبیل می راندند و لباس های بدون کرست می پوشیدند که به طرز شگفت انگیزی برای السا جدید بودند. در 15 ژوئن 1920، اولین فرزند آنان Maria louise Yvonne radha مشهور به gogo به دنیا آمد. پس از به دنیا آمدن دخترشان به علت خیانت دی کرلور به السا، این ازدواج عجولانه خاتمه یافت و آن‌ها از یکدیگر جدا شدند.السا که پس از جدایی از همسرش با مشکلات مالی روبه رو شده بود و سرپرستی دخترش را نیز به عهده داشت، در بوتیک picabia gaby همسر هنرمند فرانسوی سورئالیست francic picabia ، که در طول سفر با کشتی به آمریکا با او آشنا شده بود و به یک دوستی عمیق تبدیل شده بود، مشغول به کار شد.به واسطه‌ی کار در بوتیک، السا تجربیات زیادی در زمینه‌ی شناخت سلیقه‌ی مشتری بدست آورد که باعث بوجود آمدن پایه‌های اولیه‌ی سبک کاری او شد. علاقه السا و گابی به جنبش‌های دادا و سورئالیستی ، ورود آن‌ها را به حلقه خلاق و هنری نیویورک، که شامل اعضای مشهوری مانند man ray و marcel Duchamp بود را تسهیل کرد. در اواسط دهه 1920، گابی پیکابیا و من‌ ری، نیویورک را به مقصد پاریس ترک کردند و السا نیزدر پی تمام فراز و نشیب‌هایی که با زندگی در نیویورک پشت سر گذاشته بود، با کمک و همراهی دوستش Gaby همراه با دخترش عازم فرانسه شد.ظهور خانه‌ی مد اسکیاپارلیاو بالاخره احساس کرد که در خانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی خود است و به سرعت در عرصه هنری و اجتماعی پاریس غوطه ور شد و این در حالی بود که هیچ پشتوانه مالی نداشت. دوستش گابی برای حضور در یک مجلس از او خواست که لباسی برای او طراحی کند. خیلی تصادفی پل پوآره Paul Poiret طراح مد برجسته- پدر و امپراطور مد پاریس در آن زمان – لباسی که السا طراحی کرده بود را دید و بسیار تحسین کرد. پوآره اولین کسی بود که او را تشویق کرد تا طراحی لباس را به عنوان راهی مناسب برای ارائه گرایش‌های هنری‌اش دنبال کند. السا از اظهار نظر پوآره بسیار دلگرم شد و مشغول به طراحی لباس برای خود و دوستان نزدیکش شد.در سال 1925 از او خواسته شد برای یک خانه‌ی مد آمریکایی در پاریس، لباس طراحی کند که اگرچه طرح های اسکیاپارلی بسیار مورد توجه مشتریان قرار گرفت ولی آن خانه‌ی مد یکسال بعد به دلایل مشکلات مالی بسته شد.قدم در مد زنانهپس از شکست اولیه او، سال 1927 نقطه عطفی در حرفه شیاپارلی بود. او یک بوتیک در خیابان 4 Rue de la Paix افتتاح کرد و با اولین کالکشن خود که شامل ژاکت های بافتنی دستباف بود، دنیای مد اروپا و آمریکا را تسخیر کرد.در آن زمان ، ژاکت لباس مهمی برای نوع جدیدی از زنان موسوم به "زنان مدرن " بود، زنانی که ترجیح می دادند لباس‌هایی با آزادی عمل بیشتری بر تن کنند و یک بازی تنیس را انتخاب کنند تا اینکه در نقش تماشاچی یک جا آرام بنشینند. اما ژاکت‌های آن زمان بعد از مدت کوتاهی ظاهر واقعی خود را از دست می‌دادند و ظاهری شلخته به خود می‌گرفتند.در بهار 1927 ، اسکیاپارلی متوجه زنی در پاریس با یک ژاکت ساده شد که بافتی متفاوت و غیرمعمول‌تر از آنچه او تاکنون دیده بود داشت که به نظر نمی رسید حالت کشی داشته باشد، چیزی که اسکیاپارلی بعدا به عنوان "ظاهری ثابت" و شاهکارهنری آن را توصیف کرد. السا متوجه شد که آن ژاکت توسط یک زن ارمنی مهاجر که در همسایگی اش زندگی می کرد با تکنیک جدیدی از بافت دولایه، بافته شده است.السای خلاق یک پاپیون سفید طراحی کرد تا تداعی کننده یک شال گردن در قسمت یقه ژاکت باشد و روی زمینه مشکی ژاکت بافته شود و زن جوان ارمنی را استخدام کرد تا چند نمونه اولیه برای او ببافد. اسکیاپارلی نمونه ژاکت آماده شده را در یک مهمانی ناهار که اولین حضور او در یک جمع عمومی بود و چندین رهبر دنیای مد نیز در آن حضور داشتند، به تن کرد. حاضرین در مجلس لباس السا را بسیار تحسین کردند و یک خریدار در همان جا 40 عدد از آن ژاکت را سفارش داد. با اینکه اولین مجموعه او که سال قبل رونمایی شده بود مورد استقبال قرار نگرفته بود، این مجموعه لباس های بافتنی نقطه عطفی در کارنامه هنری اسکیاپارلی بود و باعث شهرت او شد.Elsa Schiaparelli’s faux-bow sweater, 1927. Maison Schiaparelli.السا با موفقیتی که از مجموعه پلیورهای اولیه خود به دست آورد، مجموعه ای به نام Pour le Sport - متشکل از لباس های شنا، لباس اسکی و لباس هایی از جنس کتان تولید کرد. او همچنین دامن - شلواری متحول کننده‌ای را خلق کرد که زمینه‌ساز شورت ورزشی بود و توسط لیلی دی آلوارز درمسابقات ویمبلدون در سال 1931 پوشیده شد و جهان تنیس را شوکه کرد.Elsa Schiaparelli, Swimsuit, Pour le Sport collection, 1928. Maison Schiaparelliاو در همین سال لباس شب را به مجموعه آثار خود اضافه کرد و مغازه خود را به place Vendome 21 منتقل کرد، جایی که به فروشگاه "schiap" معروف شد.Elsa Schiaparelli, jupe-culottes worn by Lilí Álvarez at Wimbledon, Pour le Sport collection, 1931. Maison Schiaparelli.موفقیت های پی در پی السا باعث شد او در سال 1934 یک بخش کلاه زنانه به تجارت خود بیافزاید. یکی از طرح های نمادین کلاه او در آن زمان، کلاهی به اصطلاح "کلاه دیوانه" بود که توسط افراد مشهوری مانند کاترین هپبورن استفاده می شد.Man Ray, Elsa Schiaparelli wearing a mad cap, Paris, 1931. Maison Schiaparelli.Katharine Hepburn wearing Schiaparelli’s mad cap. Maison Schiaparelli.طرح‌های او چنان در سراسر جهان محبوب شد که در سال 1934 مجله تایم عکس روی جلد خود را به او اختصاص داد و او را به ‌عنوان یکی از داوران مد فوق‌العاده مدرن معرفی کرد. شیاپارلی اولین طراح مد زن بود که روی جلد مجله تایم مورد تقدیر قرار می‌گرفت.پیراهن عصر خرچنگقطعا استفاده از موتیف خرچنگ (lobster) روی پیراهن عصرظریف و زنانه تصادفی نبوده و السا با خلق این اثر ماهیت بهم پیوسته‌ی دنیای مد و هنر حاکم بر اوایل قرن بیستم را به نمایش گذاشته است. پس از به رسمیت شناختن مجله تایم، او همکاری فعالی را با نقاش سوررئالیست اسپانیایی سالوادور دالی آغاز کرد. بسیاری از آثاری که نتیجه ذهن خلاق این دو هنرمند بود، در عین تکان‌دهنده بودن، طنزآمیز هم بودند.در بهار سال 1937، اسکیاپارلی با الهام از اثر مشهور دالی به نام تلفن خرچنگ (تلفنی واقعی که یک خرچنگ مصنوعی بر روی آن گذاشته شده بود) پیراهن عصر سفید رنگی از جنس اورگانزا با موتیف خرچنگ طراحی کرد. این لباس آوانگارد زمانی معروف شد که مدل شهور، سیمپسون دوشس این پیراهن را به تن کرد و تصویر آن در مجله vogue به نمایش گذاشته شد. این همکاری برای هر دو هنرمند مسمرثمر بود، زیرا اسکیاپارلی به خاطر عشقش به تکنیک‌های شوکه کننده و تمایلش برای به چالش کشیدن قواعد سنتی زیبایی‌شناسی و کلیشه‌های جنسیتی معروف بود.Wallis Simpson the Duchess of Windsor wearing the Lobster dress designed by Elsa Schiaparelli and Salvador Dalì, photographed by Cecil Beaton in Chăteau de Candé, 1937. Maison Schiaparelli.همکاری این دو هنرمند با خلق طرح های بدیع و بیدادگرایانه ادامه داشت، دوتا از معروف ترین قطعات هنری که حاصل همکاری این دو هنرمند است " لباس اسکلتی " که نمادی از جنگ جهانی و یادآور قربانیانی بود که از قحطی رنج میردند و" کلاه کفش " که الهام گرفته از عکسی بود که همسر دالی از او در حالی که کفشی را برعکس بر روی سرش گذاشته بود از او گرفته بود.SHOE HAT, ELSA SCHIAPARELLI IN COLLABORATION WITH SALVADOR DALÍپایانی غم انگیزدر سال 1941 به دلیل جنگ جهانی و عدم قطعیت های امنیتی و تجاری ناشی از جنگ، السا پاریس را ترک و به نیویورک نقل مکان کرد و در آنجا به جای طراخی خود را با فعالیت های داوطلبانه مربوط به جنگ مشغول کرد. بعد از گذشت چهار سال، در پایان جنگ جهانی به پاریس بازگشت و کارهای خود را دوباره از سر گرفت.در حالی که مورد استقبال بسیار خوب مطبوعات پاریس قرار گرفت اما مد فرانسه با ظهور نسل جدیدی از طراحان از جمله کریستسین دیور و کریستوبال بالنسیگا بسیار تحت الشعاع قرار گرفته بود و حال و هوای مد دستخوش تغییر شده بود. در دهه 1950 مانند بیست سال قبل اسکیاپارلی که انفلابی در صنعت مد بوجود آورده بود، کریستین دیور با ارائه سیلوئت جدیدی برای زنان از جمله طرح مشهور او " New Look" نظر بسیاری از زنان فرانسوی را به خود جلب کرده بود.در نتیجه‌ی تمام این اتفاقات خانه‌ی مد اسکیاپارلی در سال 1954 اعلام ورشکستگی کرد و دوران شکوه و محبوبیت این خانه‌ی مد به پایان رسید. این هنرمند سورئالیست علی رغم اینکه مجبور به تعطیلی کسب و کار خود شد، ولی از محافل هنری محو نشد و تا سال 1937 که درسن 83 سالگی دار فانی را وداع گفت، همچنان با افراد مشهور و سرشناش معاشرت داشت.کلام آخردر طول تاریخ فشن زنان تاثیرگذار بسیار زیادی وارد این عرصه شدند که آثار ارزشمند و فاخری در این عرصه از خود به جای گذاشتند. یکی از این زنان بسیار تاثیرگذار السا اسکیاپارلی بود که عناصراساسی هنر مدرن را با تلفیقی از هنر سنتی، سادگی و تضاد به یک اثر هنری پوشیدنی تبدیل می کرد.این هنرمند ایتالیایی الاصل به خاطر جسارت و گستاخی که هم در روحیه و سبک زندگی او و هم در آثارش کاملا مشهود است و همچنین معاشرت با هنرمندان برجسته سورئالیست، تصمیم گرفت که با الهام از روخدادهای آن زمان و ذات خلاق خود مانند دیگر هنرمندان مدرن و سورئالیست هم عصرش مردم و دنیای مد را با خلق آثارش شوکه کند. به راستی که در این امر بسیار موفق عمل کرد و بسیاری از آثار او الهام بخش بسیاری ار هنرمندان در ادوار مختلف بوده است.منابعhttps://www.dailyartmagazine.com/elsa-schiaparelli-art/https://www.metmuseum.org/toah/hd/elsa/hd_elsa.htmhttps://www.vogue.co.uk/article/elsa-schiaparellihttps://www.businessoffashion.com/articles/news-analysis/elsa-schiaparelli-1890-1973/