یاد مرگ و قیامت (5) مقدمه (5) ديدگاهها در ارتباط با ياد مرگ

در ارتباط با ياد مرگ دو ديدگاه وجود دارد:ديدگاه اول : ياد مرگ، مذموم و حالتي ناپسند بـراي روح انسـاني اسـت و بايد آن را از چهره‏‏ی جان زدود.چرا ؟ چون: شاديها را تبديل به غم و غصّه مي‏كند. شيـريني‏ها را تلـخ مي‏كـند. لـذّات را از بـين مي‏بـرد.افسردگيها و ناراحتيها و نگرانيها را بر انسان چيره مي‏كند.و انسان را نسبت به تلاش و كوشش، سست و مأيوس مي‏كند. چون در پايان همه‏‏ی تلاشهاي خود، مرگ را مي‏بيند. يعني بر باد رفتن همه‏‏ی زحمتها.و اين غم و غصّـه‏ها و افسردگيها و نگرانيها و نا اميـديها، حالاتي ناپسندند و طبع انسان از آنها تنفّر دارد.طرفداران ايـن ديدگاه، به شدت از ياد مرگ پرهيـز مي‏كنند تا بـه زعـم خود در زندگاني چند روز‌ه‏‏ی دنيا هميشه شاد و خوشحال باشند و بهتر و بيشتر لذّت ببرند.ديدگاه دوم :ياد مرگ در ديدگاه دوّم، ممدوح و بسيار انسان ساز بلكه نبودش بسيار خطرناك و مهلك است. بر اساس ايـن ديدگاه كه ديدگاه اسـلام اسـت، انسـانها بطور اكيـد به يـاد مرگ سفارش شده‌اند تا آنجا كه توصيه شده است مرگ را نصب العيـن خويش قرار دهند. و اين بخاطر آثار زيباي ياد مرگ و آثار زشت ترك آن است.امّا در جواب ديدگاه اوّل بايد گفت:اولاً: یاد مرگ و قیامت به انسان این بینش را میدهد که باید برای زندگانی ابدی و سعادت و خوشبختی و شادی و سرور اخروی ابدی چاره ای اندیشید و چاره این است که از کارهایی که موجب ناخشنودی پروردگار است پرهیز کرد و کارهایی که موجب خشنودی پروردگار است را انجام داد. یعنی یاد مرگ، انسان ساز است و البته از جمله کارهایی که موجب خشنودی پروردگار است ادخال سرور و شاد کردن مؤمن و همیشه تبسم و چهره گشاده داشتن در برخورد با دیگران است. انسانی که یاد مرگ و معاد میکند اینطور نیست که همیشه آدمی به ظاهر غمگین و افسرده به خصوص در جمع مردم باشد و چنین حالاتی اگر حالات غالب باشند مورد رضایت پروردگار نیستند. مؤمن به قیامت، فردی است که در جمع خانواده و همسر و فرزندان و پدر و مادر و در جمع فامیل و در برخورد با همسایگان و همکاران و حتی مردم عادی و حتی مردمی که از او خوششان نمی آید چهره ای گشاده و شاد دارد. میگوید میخندد شوخی ممدوح میکند البته اینها را برای خوشایند نفس انجام نمیدهد بلکه فقط به خاطر این که خدا از او خواسته چنین باش چنین است. بله البته ممکنه مؤمن در تنهاییهایش از این که توشه کم داشته باشد نگران باشد و چون از عاقبت خود خبر ندارد گاهی گریه هم بکند.ثانیاً: خوشیها و لذات دنیا هم ناخالص هستند یعنی مشوب به ناخالصی هستند و هم موقتند.ياد مرگ شاديهاي ناخالص موقـت را تبديـل به غـم و غصه‏هاي ناخالص موقتي مي‏كند كه اين غم و غصه‏هاي ناخالص موقت، در پي‏دارد شاديهاي خالص ابدي را، كه بشر از درك شدت اين شاديها عاجز است.ياد مرگ، لذتهاي ناخالص مختصـر را تبديـل به الـم و دردهـاي ناخـالص و مختصـري مي‏كـند كه ايـن الم و دردهـاي مختصـر در پي‏دارد لذّتهـاي خالص بي‏منتـهاي غير قابل وصف را.ياد مرگ موجب مي‏شود انسـان هم هـدف خود را در زندگي تصحيـح نمايد، هم بسيار استوار در راه نيل به مقصود گام بردارد.پرهيز از ياد مرگ، به معناي به فراموشي سپردن امري كه قطعاً هر انساني دچارش مي‏شود و اگر نسبـت به آن آمـادگي نداشته باشد، قطعـاً دچار رنجهاي ناگوار شديدي خواهد شد ، درآيات و روايات و از نظر عقـل به شدت محكوم و مورد نكوهش است.رسول اکرم صلی الله علیه و اله فرموده اند:«الْمَوْتَ الْمَوْتَ أَلا وَ لا بُدَّ مِنَ الْمَوْتِ‏»«مرگ! مرگ! و آگاه باشد که چاره ای از مرگ نیست.»امام باقر علیه السلام فرموده اند:«كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِالْكُوفَةِ إِذَا صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ يُنَادِي النَّاسَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى يُسْمِعَ أَهْلَ الْمَسْجِدِ أَيُّهَا النَّاسُ تَجَهَّزُوا رَحِمَكُمُ‏ اللَّهُ‏ فَقَدْ نُودِيَ فِيكُمْ بِالرَّحِيلِ»«همیشه امیر المؤمنین علیه السلام در کوفه که بودند آن گاه که نماز عشاء را میخواندند بلند به مردم طوری که همه اهل مسجد بشنوند سه بار میگفتند: «ای مردم! آماده و تجهیز بشید خدا شما را رحمت کند که در میان شما ندای کوچ از جهان سرداده شده است.»ببین رسول خدا صلی الله علیه و اله و امیر المؤمنین علیه السلام دلسوزترین رهبران نسبت به مردم هستند و آنها کارآمدترین رهبران هستند نسبت به هدایت و دستگیری و رساندن مردم به اوج کمالات هستند. آیا آنها میخواستند مردم را صرفاً ناراحت و مضطرب و افسرده کنند که آنها را یادآور مرگ میکنند؟ یا نه آنها میدانند خوشبختی و سرور همیشگی و سعادت بشر در همین یاد مرگ و قیامت است.حضرت آيت الله اراکی رَحْمَةُ اللهِ عَلَيْهِ فرمودند:آقای سيد مهدی کشفی پيش بنده مکاسب می‏‏خواندند. ايشان نقل کرد که:يک شب در خانه‏‏ی خودم در اتاق خوابيده بودم. ديدم که يک صدای حزين و جگرسوزی از حياط می‏‏آيد. از بس محرّق القلب بود، هراسان از خواب برخاستم که چه خبر است. رفتم در را باز کردم. ديدم در اين حياط ما که به اين کوچکی است، يک کاروانسرای بزرگ اسـت و دور تا دورش حجره می‏‏بـاشد و صدا از يک حجره می‏‏آيد. دويدم پشت حجره. هر کار کردم در باز نشد. از شکاف در نگاه کردم. ديدم يکی از رفقای ما که اهل بازار تهران است، افتاده و سنگ آسياب بزرگی روی او چيده‏‏اند و يک شخص بدهيبت، از آن بالا توی حلقوم دهان او عمليات می‏‏کند و او از زير دارد صدا می‏‏زند. ناراحت شدم. هر چه کردم در باز نشد. هر چه التماس کردم به آن شخص که چرا با رفيق ما اينگونه رفتار می‏‏کنی، اصلاً جواب نداد و حتی نگفت تو که هستی. آن قدر ايستادم که خسته شدم. برگشتم. خيلی وضع بدی بود. آمدم توی رختخواب ولی خواب از سرم به کلی پريد. نشستم تا صبح شد. حال نماز خواندن نداشتم. تندی رفتم در خانه‏‏ی ميزا جواد آقا و در زدم. به آقا گفتم: من همچو چيزی ديدم. گفت: شما مقامی پيدا کرده‏‏ايد. اين مکاشفه است. آن شخص در آن ساعت، نزع روح می‏‏شد. من تاريخ آن روز را يادداشت کردم. بعد نامه آمد که آن رفيق در همان ساعت فوت کرده است.