چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم؟ انواع سنگ کلیه، علت ایجاد، عوارض و روش دفع آن

در اثر بالا رفتن میزان رسوبات کلیه و ادرار، این رسوبات با گذشت زمان به صورت سنگ کلیه بروز خواهند کرد. این اتفاق، برای سلامتی عوارض خطرناکی داشته و در اغلب موارد با درد شدیدی همراه خواهد بود. احتمالاً برای یافتن پاسخ این سوال که «چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم؟» به اینجا آمده‌اید. در این پست، نحوه درمان سنگ کلیه و دفع آن را به شما توضیح خواهیم داد، پس با ما همراه باشید!سنگ کلیه چیست و چرا ایجاد می‌شود؟وقتی میزان املاح و نمک‌های موجود در کلیه، به هر دلیلی نتواند به درستی توسط ادرار دفع شود، پس از مدتی به شکل انواع سنگ کلیه بروز خواهد کرد. البته، عوامل دیگری مثل پرکاری غده‌ای به نام پاراتیروئید نیز باعث سنگ ساز شدن کلیه‌ها خواهد شد.این بیماری ممکن است در بخش‌های مختلف دستگاه ادرار، مثل کلیه و مثانه بروز کند. این بیماری باعث ایجاد عوارض و ناراحتی‌های آزاردهنده‌ای برای شخص بیمار می‌شود. از آن‌جا که، این سنگ‌ها ممکن است در یک جا به صورت ثابت باقی نمانند و دائماً جابه‌جا شوند، درد ناشی از آن نیز، در قسمت‌های مختلف بدن نمایان خواهد شد.در اکثر مواقع، درد از پهلو و کمر (زیر دنده‌ها) شروع شده و به قسمت زیرین شکم و شاید لگن منتقل می‌شود. اگر بیماری به موقع تشخیص داده شده و درمان شود، باعث ایجاد آسیب غیرقابل جبران نخواهد شد. البته اگر سنگ به مجاری ادراری برود، شدت درد تغییر خواهد.علائمچند مورد از مهم‌ترین نشانه‌ها و علائم سنگ کلیه عبارتند از:سوزش هنگام دفع ادرارتغییر رنگ غیر عادی ادرار (صورتی، قرمز یا قهوه‌ای)احساس درد شدید در ناحیه پشت، پلو و لگنتکرر ادرار (افزایش تعداد دفعات دفع ادرار)کم شدن غیرعادی حجم ادراربدبو شدن ادرارحالت تهوع و استفراغبروز علائمی مثل تب و لرزگاهی اوقات، سنگ به قدری کوچک و جزئی خواهد بود که بدون هیچگونه علائم و مشکل خاصی، دفع خواهد شد. با این حال، اگر وجود چنین سنگ‌هایی مرتباً بروز کند، باید به پزشک متخصص مراجعه کرده و برای رفع مشکل اقدام کرد.اگر مشکوک شده‌اید که دچار سنگ کلیه هستید، باید به پزشک متخصص اورولوژی مراجعه کنید. در صورت لزوم، پزشک متخصص، آزمایش‌هایی مثل آزمایش ادرار، رادیوگرافی، سونوگرافی، آزمایش سطح کلسیم و اسید اوریک و یا سی تی اسکن برای شما تجویز خواهد کرد. با انجام این آزمایش‌ها همه چیز به طور قطعی مشخص خواهد شد.درمان سنگ کلیه چگونه است؟با توجه به شرایطی مثل اندازه و ابعاد سنگ و سایر شرایط مربوط به بیمار، پزشک متخصص باید بهترین روش مناسب برای درمان سنگ کلیه را مشخص کند. و نهایتاً این پزشک متخصص خواهد بود که بسته به شرایط بالینی شخص به این سوال که «چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم؟» پاسخ خواهد داد.برای درمان، روش‌های متعددی وجود دارد. معمولاً سنگ‌های کلیه با اندازه کوچک، نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر مانند سنگ شکن ندارند و در اغلب اوقات با انجام کارهایی مثل نوشیدن آب زیاد ( 2 الی 3 لیتر در روز )، داروهای مسکن با تجویز پزشک و یا داروهای شل کننده عضلات میزنای با تجویز پزشک، رفع خواهند شد.طبق توضیحات گفته شده، انجام کارهای زیر می‌تواند سنگ با اندازه کوچک را دفع کند:نوشیدن آب زیاد ( روزانه ۲-۳ لیتر)داروهای شل کننده میزنای – با تجویز پزشک متخصصداروهای مسکن – با تجویز پزشک متخصصاما گاهی اوقات، سنگ‌های کلیه اندازه بزرگ‌تری دارند و طبق روش‌های گفته شده در بالا، قابل درمان نخواهند بود. این سنگ‌ها ممکن است عفونت دستگاه ادراری یا خونریزی در آن شوند. برای درمان این نوع سنگ، احتمالاً پزشک متخصص روش‌های درمانی همچون سنگ شکنی با دستگاه، جراحی کلیه و خارج کردن سنگ‌های بزرگ، آندوسکوپی و یا جراحی غده پاراتیروئید را تجویز خواهد کرد.روش‌های معمول برای درمان سنگ کلیه بزرگ به صورت زیر است:شکستن سنگ به قطعات کوچکتر برای آسان‌تر شدن دفع آن (سنگ شکن با امواج صوتی)انجام عمل جراحی و خارج کردن سنگآندوسکوپی (در این روش، یک لوله باریک از مجرای ادرار وارد دستگاه ادراری شخص بیمار شده و پس از یافتن موقعیت سنگ در میزنای، آن را خرد خواهد کرد).انجام عمل جراحی روی غده پاراتیروئید (به شرطی که پزشک متخصص، علت سنگ ساز بودن کلیه فرد را پرکاری این غده تشخیص دهد).انواع سنگ کلیه چیست؟نوع سنگ ایجاد شده در کلیه، بسیار مهم و حائز اهمیت است؛ زیرا هر نوع سنگ، بنا به علت‌های مختلفی در کلیه ایجاد می‌شود و اگر پزشک متخصص نوع آن را در فرد بیمار را تشخیص دهد، می‌تواند دقیق‌تر و بهتر تصمیم‌گیری کرده و برای پیشگیری از تشکیل مجدد سنگ در کلیه، شخص را بهتر راهنمایی می‌کند. به همین دلیل، توصیه می‌کنیم پس از دفع، جهت تشخیص نوع آن، سنگ را به آزمایشگاه تحویل دهید.سیستئینیعلت ایجاد این نوع سنگ، یک مشکل ژنتیکی بوده که به صورت ارثی در شخص ظاهر می‌شود. دلیل ایجاد سنگ سیستینی، دفع بیش از حد ماده‌ای به نام سیستئین از طریق ادرار است.ستراوینیوجود عفونت در بدن نیز می‌تواند یکی از دلایل ایجاد سنگ کلیه باشد؛ خصوصاً عفونت در ناحیه دستگاه ادراری. دلیل بروز سنگ ستراوینی در کلیه، وجود عفونت در بدن است. این نوع سنگ، معمولاً به سرعت بزرگ شده و خیلی حرکت نخواهد کرد. درنتیجه، ممکن است باعث ایجاد درد نشده و علائم خاصی نیز بروز نکند.اسید اوریکیهمانطور که پیش‌تر در پاسخ به سوال «چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم؟» گفته شد، یکی از روش‌های مؤثر در درمان، نوشیدن آب فراوان است. حال اگر شخصی در طول روز، آب کافی ننوشد و بنا به هر دلیلی (انجام فعالیت‌های ورزشی، شغل‌هایی که فشار فیزیکی زیادی دارند و …) آب زیادی از دست بدهد، در معرض خطر ابتلا به سنگ اسید اوریکی قرار خواهد گرفت.البته عوامل دیگری همچون مصرف بیش از حد غذاهای حاوی پروتئین و همچنین اسید اوریک خون بالا (موسوم به بیماری نقرس) در ایجاد سنگ‌های کلیه از نوع اسید اوریکی، دخیل هستند.سنگ کلیه کلسیمیدر اکثر مواقع، سنگ ایجاد شده در کلیه شخص بیمار، از این نوع بوده و همچنین، غالب سنگ‌های کلیه کلسیمی از نوع اگزالات کلسیم هستند. جالب است بدانید که برخی سبزیجات مثل اسفناج، بعضی میوه‌ها، مغزیجات و شکلات دارای مقادیر نسبتاً زیادی از ماده اگزالات هستند. همچنین خود بدن نیز، در کبد مقداری اگزالات تولید می‌کند.مصرف بیش از حد ویتامین D نیز می‌تواند باعث افزایش سطح کلسیم و اگزالات در ادرار شده و فرد را در معرض ابتلا به سنگ کلیه کلسیمی قرار دهد.نوع دیگری از سنگ‌های کلیه کلسیمی از جنس فسفات کلسیم هستند. بروز تغییرات در متابولیسم (سوخت و ساز) بدن، مصرف داروی Topiramate برای درمان صرع و سردردهای میگرنی، می‌تواند سنگ از جنس کلسیم فسفات ایجاد کند.تشخیصاگر یک یا چند مورد از علائم ذکر شده در بخش «علائم وجود سنگ کلیه چیست؟» را در خود مشاهده می‌کنید، باید به پزشک متخصص اورولوژی مراجعه کنید. پس از انجام آزمایش‌های تخصصی، وجود یا عدم وجود آن، توسط پزشک تشخیص داده شده و سایر اقدامات لازم برای شما تجویز خواهد شد.چگونه از سنگ کلیه پیشگیری کنیم؟همواره در مباحث پزشکی و مربوط به بیماری همان جمله معروف «پیشگیری بهتر از درمان است» گفته می‌شود. ما هم در مقاله «چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم؟» بخشی را به ارائه نکات کلیدی و اساسی در جهت پیشگیری از سنگ کلیه اختصاص می‌دهیم.با ایجاد برخی تغییرات ساده در سبک زندگی و در صورت لزوم مصرف دارو، می‌توان گامی بزرگ در جهت پیشگیری از این بیماری کلیوی برداشت.از جمله تغییراتی که با اعمال کردن آن‌ها در سبک زندگی، می‌توان احتمال ابتلا به این بیماری کلیوی را بسیار کاهش داد عبارتند از:استفاده کم‌تر از نمک و منابع پروتئین حیوانی مثل گوشت قرمز و تخم مرغمصرف سبزیجات و غذاهای دارای اگزالات زیاد (اسفناج، ریواس، محصولات سویا و …)مصرف آب فراوان به طوری که ادرار کاملاً بی‌رنگ و یا زرد کم‌رنگ باشد. متأسفانه، کیفیت آب شرب در برخی مناطق چندان مطلوب نبوده و دارای سطح رسوبات زیاد است. بهتر است ساکنان این مناطق، آب شرب را پس از جوشاندن میل کنند.عدم افراط در مصرف کلسیم و ویتامین D (لازم نیست رژیم غذایی خودتان را محدود کنید، فقط بدون مشورت با پزشک متخصص یا کارشناس تغذیه، از مکمل‌های کلسیم یا ویتامین د استفاده نکنید).گاهی اوقات، بسته به شرایط شخص، برای پیشگیری از سنگ کلیه باید داروهای خاصی مصرف شود. تشخیص این که دقیقاً چه دارویی باید مصرف شود، کاملاً بر عهده پزشک متخصص است. این داروها معمولاً با تنظیم املاح و نمک‌های موجود در ادرار از بروز این بیماری کلیوی جلوگیری می‌کنند.مجدداً تأکید می‌شود تشخیص نوع دارو کاملاً برعهده پزشک بوده و نباید بدون مشورت با پزشک نباید این داروها را مصرف کرد. جهت آشنایی شما با این داروها، چند نمونه ذکر می‌شود.داروهای خانواده تیازید : با افزایش ادرار از ایجاد سنگ کلیه کلسیمی پیشگیری خواهد کرد.آنتی بیوتیک : پیشگیری از ایجاد سنگ‌های ستراوینیرژیم غذایی مناسبعلاوه بر روش‌های پزشکی و تخصصی که در پاسخ به سوال «چگونه سنگ کلیه را درمان کنیم» گفته شد، داشتن یک رژیم غذایی مناسب نیز می‌تواند شما را در مسیر درمان و دفع سنگ، یاری کند. یک رژیم غذایی مناسب برای افرادی که کلیه سنگ‌ساز دارند، باید مطابق شرایط زیر باشد.نمک کمپتاسیم کمفسفر کمپروتئین حیوانی کمپروتئینمهم‌ترین بخش تغذیه که این بیماران باید به آن توجه ویژه داشته باشند، پروتئین است. معمولاً این باور غلط میان مردم رایج است که افراد مبتلا به سنگ کلیه نباید پروتئین مصرف کنند و یا مصرف پروتئین را بسیار محدود کنند. اما اصلا اینطور نیست! ایجاد محدودیت بیش از حد در مقدار دریافت پروتئین از رژیم غذایی، می‌تواند صدمات زیادی به بدن وارد سازد. خصوصاً در کودکان که در سن رشد هستند، مصرف بسیار کم پروتئین، در فرآیند رشد آن‌ها اختلال ایجاد کرده و به خوبی رشد نخواهند کرد.مصرف پروتئین برای این افراد باید چطور باشد؟ پاسخ ساده است، به همان قدر که نیاز دارند! افرادی که دارای این مشکل هستند و یا مستعد آن می‌باشند، باید دقیقاً همان مقدار مورد نیاز بدنشان، پروتئین مصرف کنند؛ زیرا مصرف بیش از حد پروتئین باعث تحمیل فشار اضافی به کلیه‌ها برای دفع مازاد آن خواهد شد. البته انتخاب منابع پروتئینی در این افراد نیز بسیار مهم است. توصیه ما این است که در مصرف منابع پروتئینی حیوانی مثل گوشت قرمز، افراط نشود.کربوهیدراتکربوهیدرات‌ها مهم‌ترین بخش رژیم غذایی برای دریافت انرژی هستند. نکته مهم در مورد کربوهیدرات‌ها، نوع آن (ساده و پیچیده بودن) است. یک معیار مناسب برای تشخیص ساده یا پیچیده بودن کربوهیدرات غذاها، شاخص گلیسیمی است. استفاده زیاد از کربوهیدرات ساده؛ مثل قند و شکر، خطر ابتلا به بیماری دیابت را نیز افزایش خواهد داد! بهتر است افراد دارای مشکلات کلیوی مثل سنگ کلیه، بیش‌تر از کربوهیدرات‌های پیچیده که سرعت هضم و جذب کم‌تری دارند استفاده کنند. از جمله منابع کربوهیدرات‌های پیچیده میوه‌ها، غلات و سبزیجات هستند. البته رعایت این نکته که رژیم غذایی این افراد باید دارای پتاسیم و فسفر کمی باشد را، فراموش نکنید.تغذیه مناسب برای افراد دارای سنگ کلیهقطعاً نمی‌توان یک رژیم غذایی ثابت را برای همه افرادی که کلیه سنگ ساز دارند تجویز کرد. اما با رعایت این نکات در تغذیه، گامی مؤثر در درمان بیماری و پیشگیری از آن، خواهید برداشت.مصرف آب فراوان (روزانه ۲ تا ۳ لیتر)پرهیز از افزودن نمک زیاد به غذا (رژیم غذایی مناسب برای این افراد باید کم نمک باشد).استفاده از آبلیمو، آبغوره و سرکه بدون نمک و تازه برای خوش طعم کردن غذانان‌ها و بیسکوییت‌های سبوس‌دار در رژیم غذایی مناسب برای دفع سنگ کلیه جایی ندارند!عدم مصرف چای پررنگ (به علت سطح بالای اگزالات در چای، نباید از آن استفاده کنید).از ماهی ساردین، گوشت کبک و گوشت غاز استفاده نکنید.مصرف کنترل شده و به اندازه لبنیات و انواع گوشتعدم مصرف بیش از حد قهوه، شیرکاکائو، بستنی کاکائویی و کاکائوعدم مصرف مکمل ویتامین Cغذاهایی که نباید مصرف کنیدسبزیجات دارای پتاسیم زیادکلم بروکسلبامیهفلفل تندسیب زمینیآب گوجه فرنگیکدو حلواییگوجه فرنگیرب گوجه فرنگیمیوه‌های دارای پتاسیم زیادپرتقالآب پرتقالشلیلموزطالبیخربزهگرمکخرماآلو بخارازردآلوگلابی تازه