داستان درخت بلوط و زیرفون یا آخرین باری که گریه کردم

چند وقت پیش توییتی را دیدم که پرسشی به این صورت مطرح کرده بود "آخرین باری که گریه کردید کی بود؟". این سوال برای من جواب شیرینی داشت. به یاد‌ دارم که آخرین بار با یک داستان گریه کردم و این جادوی نوشتار است که گاهی یک داستان کوتاه چند صفحه‌ای میتواند احساسات انسان را به اندازه‌ای برانگیخته کند که قلبش فشرده شده و اشک‌هایش سرازیر شود. داستانی که من را به گریه واداشت داستان غمگینی نبود و شیرینی عمیقی در آن جاری بود. این داستان یکی از افسانه‌های رومی بود که توسط Ovid، شاعر رومی، در کتاب Metamorphoses نقل شده بود و من این داستان را نخستین بار از کتابی به نام افسانه‌های بی‌زمان اثر ادیث هامیلتون و ترجمه پریرخ صنیعی خواندم. این نسخه از داستان در ادامه آمده است و امیدوارم کسانی که این نوشتار را میخوانند مثل من از خواندن آن لذت ببرند."در دهکده ی کوهستانی فریجیان دو درخت پهلو به پهلوی هم سبز شد که از هر اثری در طبیعت اعجاب انگیزتر بود و در حد یک معجزه به شمار می آمد. یک درخت زیزفون بود و دیگری بلوط که هر دو از یک ریشه و تنه ی اصلی سربر آورده بودند. افسانه ی پیدایش چنین پدیده ای، قدرت بی حد خدایان را نشان می دهد و همچنین گویای این مطلب است که انسان در ازای فروتنی و فداکاری خود پاداش نیکو دریافت می کند. گاهی که ژوپیتر (زئوس) از خوردن آمبروسیا آن غذای بهشتی و نوشیدن نکتار، نوشیدنی مخصوص خدایان، خسته می شد و از شنیدن نوای چنگ آپولو و دیدن رقص گریس ها حوصله اش سر می رفت، از مقر خود در بهشت به زیر می آمد، خود را به شکل انسانی فانی در می آورد و در زمین به دنبال ماجرا می گشت. در این سفرها بهترین کسی که می توانست همراهی اش کند، مرکوری بود که از باقی خدایان سرگرم کننده تر و از همه ی آنان گستاخ تر و با استعدادتر بود. در این سفر به خصوص، ژوپیتر تصمیم گرفت مهمان نوازی اهالی فریجی را بیازماید. در نظر او پذیرایی مناسب از میهمان بسیار اهمیت داشت. چون او حامی اشخاص غریبی است که در سرزمین های بیگانه به دنبال مأمنی می گردند. با این عزم دو خدا خود را به صورت دو گدای غریب و سرگردان درآوردند و به دهکده ی مزبور رفتند. آنها در خانه ها را یک به یک زدند، از کلبه های کوهستانی گرفته تا خانه های بزرگ و طلب لقمه ای نان و جایی برای استراحت کردند، ولی هیچ کس اهمیتی برایشان قائل نشد و اغلب با پرخاش آنان را از خانه ها راندند و درها را به شدت به رویشان بستند. شاید به صد خانه سر زدند و همه جا با این رفتار روبه رو شدند. سرانجام به در کوچک کلبه ی دهقانی رسیدند که از همه ی خانه هایی که تا آن لحظه مراجعه کرده بودند، فقیرانه تر بود و سقفی از کاه داشت. ولی وقتی به در کوفتند فورا در چهارطاق باز شد و صدایی خوش آهنگ آنان را به داخل دعوت کرد. آن دو وارد شدند و خویش را در اتاقی تمیز و جمع و جور دیدند، جایی که صورت خندان و مهربان پیرمرد و پیرزنی به آنان خوشامد می گفت. آنان با دوستانه ترین رفتار ممکن، در رفت و آمدهای پرشور و شوق خود سعی داشتند به آنان اطمینان دهند که آنجا مثل خانه ی خودشان است و می توانند کاملا آسوده باشند.پیرمرد نیمکتی کهنه را نزدیک آتش کشاند و به آنان گفت دراز بکشند و به بدن خسته ی خود استراحت دهند. پیرزن رویشان را با رواندازی تمیز و نرم پوشاند و بعد خود را به مهمانان معرفی کردند. اسم زن بوسیس بود و شوهرش فیلمون نام داشت و از هنگام ازدواجشان در آن کلبه با خوشبختی زندگی کرده بودند. او گفت:«ما مردمانی فقیریم، ولی فقر آن قدرها هم بد نیست، اگر بتوانید آن را بپذیرید. چه، روح قناعت به انسان آسودگی می دهد.»پیرزن همان طور که حرف می زد، کاری نیز انجام می داد. خاکستر سرد اجاق را باد زد تا زغال ها دوباره افروخته شد و آتشی دلچسب برخاست. بعد به میله ی بالای آن کتری کوچک پرآبی را آویخت تا جوش آید. شوهرش رفت و از باغچه کلم تازه چید و تکه ای از گوشت خوک که در گوشه ی کلبه آویزان بود برید و همه را در قابلمه گذاشت تا بپزد. بوسیس با دست های پیر و لرزانش میز غذا را آماده کرد. یک پایه ی میز از بقیه کوتاه تر بود و پیرزن بشقاب شکسته ای زیر آن غلتاند و بلندترش کرد. زیتون و مقداری تربچه و چند دانه تخم مرغ که درون خاکستر گرم پخته شده بود، روی میز گذاشت. تا آن زمان دیگر گوشت و کلم پخته شده بود. پیرمرد نیمکت کهنه را پشت میز کشاند و از مهمانان دعوت کرد تا راحت بنشینند و غذا بخورند. در همان حال، پیرمرد نیز دو فنجان ساخته شده از چوب غان آورد و یک ظرف سفالی مخصوص شراب سازی که پر از شراب خوش طعم ساخته ی دست خودش بود. شراب را با آب کمی رقیق کرد و با افتخار از آن نوشابه ی عالی که به بساط شام افزود، شروع به پذیرایی از آنان کرد، مواظب بود فنجانشان خالی نماند و مرتب آن را پر می کرد. آن دو انسان پیر آن قدر شاد و هیجان زده بودند و از پذیرایی خود احساس غرور می کردند که مدتی طول کشید تا متوجه شدند واقعه ی عجیبی دارد اتفاق می افتد. خمره ی کوچک شراب همان طور پر مانده بود. با آنکه فنجان مهمانان مرتب از آن پر شده بود مقدار شراب ثابت مانده و ظرف همچنان از مشروب لبالب بود. ناگهان بهت زده و با وحشت از آنچه می دیدند بی حرکت مانده و نگاهی به یکدیگر انداختند. سپس چشمانشان را در سکوتی روحانی به چهره ی مهمانان دوختند. بعد با صدایی مرتعش وتنی لرزان درخواست کردند که مهمانان گرامی آنان را به خاطر پذیرایی فقیرانه ای که پیشکش شد، ببخشند. پیرمرد گفت: «مایک غاز داریم که باید به خاطر مقام والای شما نثار قدمتان می کردیم، حالا اگر کمی صبر کنید آن را می کشم. بعد هر دو رفتند تا غاز را بگیرند. آنان تا آنجا که در توان داشتند کوشش کردند و دنبال غاز به این سو و آن سو دویدند و بالاخره از خستگی از پا درآمدند، ولی نتوانستند غاز را به چنگ آورند. در تمام این مدت، ژوپیتر و مرکوری خنده کنان آنها را نگاه می کردند و از تلاش سرگرم کننده شان لذت می بردند.| بالأخره فيلمون و بوسیس تسلیم شدند. دست از تعقیب غاز برداشتند و نفس زنان و خسته نشستند. خدایان دانستند که دیگر نوبت آنان است تا جواب مهربانی های پیرمرد و پیرزن را بدهند، پس به آنان گفتند:شما میزبانانی شایسته بودید و جا دارد پاداش خوبی بگیرید. مردم بی انصاف این دهکده دو فقیر غریب را از خود راندند و اکنون به سزای عملشان رسیدند، اما شما در امان ماندید.»هر چهار نفر از کلبه بیرون آمدند. فیلمون و بوسیس با وحشت به اطراف نگاه کردند، همه جا را آب فرا گرفته بود و دهکده کاملا ناپدید شده و تنها خانه ی آنان در میان آن دریاچه ی بزرگ باقی مانده بود. گرچه همسایگان هیچ وقت با آنان رفتار خوبی نداشتند، ولی دل مهربانشان بر آنها سوخت ودر مرگشان گریستند. ناگهان اشک ها بر چهره شان خشکید، چون متوجه ی چیزی عجیب تر شدند. کلبه ی کوچک و فقیرانه ای که سال ها مسکن آنان بود، به معبدی مجلل تبدیل شده بود که بر سپیدترین پایه های مرمرین ایستاده و سقفی از طلا داشت. ژوپیتر گفت: «ای انسان های نیکو، هر چه آرزو دارید بگویید تا فورا برآورده شود. آنان مشورتی با هم کردند، بعد فيلمون پاسخ داد: «بگذارید ما زاهدان شما باشیم و این معبد را برایتان نگه داریم و چون مدت مدیدی با هم زندگی کرده ایم خواهش می کنیم، بگذارید هیچ کدام از ما پس از دیگری زنده نماند. شما کاری کنید تا ما با هم بمیریم.» خدایان پذیرفتند و آنها را ممنون خود ساختند. بعد از آن سال ها در آن خانه ی بزرگ زیستند و کسی نمی داند آیا گاهی دلشان برای آن کلبه ی گرم و راحت با آن فضای دلچسب تنگ می شد؟ یک روز جلو خانه ی مرمرین و طلایی خویش ایستاده بودند و درباره ی زندگی خود که گاهی سخت و زمانی با شادی گذشته بود، گفتگو می کردند. دیگر خیلی پیر شده بودند و ناگهان همان طور که خاطرات روزهای پیش را مرور می کردند، هر کدام دیگری را پوشیده از برگ سبز دید، سپس پوسته ای سخت دور بدنشان پیچیده شد و آنها فقط فرصت کردند فریاد بزنند: «بدرود همدم عزیزم، بدرود.» به مجردی که این کلمات از لبانشان بیرون آمد هر دو تبدیل به درخت شدند، اما هر چند یکی درخت زیزفون شد و دیگری بلوط، هنوز با هم بودند. چون هر دو از یک تنه و ریشه روئیدند.از آن زمان از نقاط دوردست مردم می آمدند تا آن پدیده عجیب را تحسین کنند و همیشه به پاس فداکاری و وفاداری دو پیر مهربان، به شاخه‌های آن درختان حلقه‌های گل آویزان می‌کردند."