اژدری که رها شد

هشتم دی ماه ۱۲۹۴ شمسی (۱۹۱۶) درست در میانه جنگ جهانی اول اژدری از سوی یک زیر دریایی به سمت کشتی که راه خود را در مدیترانه طی می‌کرد اصابت کرد و سرنشینانش را در دل دریا در خود کشید. اژدری که باعث ساخته شدن یکی از قدیمی‌ترین مدارس تهران شد. یکی از مسافران این کشتی پسری جوان بیست ساله بود که در خلال تحصیلاتش در انگلستان تصمیم گرفت به هندوستان پیش خانواده‌اش برود. نام این جوان فیروز بود؛ فیروز پسر بهرام‌جی پیکاجی از معتبرترین و سرشناس‌ترین اعضای جامعه زرتشتیان هند موسوم به پارسیان هند. اقوام فیروز جوان هزاران سال پیش بعد از ورود اعراب مسلمان به ایران و سخت شدن فضای زندگی‌اشان به هند رفته بودند و در آن جا جامعه پارسیان هند را بنیان گذاشته بودند. جامعه‌ای که پنجاه و چند سالی بود که به خاطر تلاش‌های خودشان توانسته بودند وضعیت همکیشانشان در ایران را سامان بدهند و تجارتشان را هم گسترش بدهند. بهرام‌جی پیکاجی یکی از همین افراد بود که اتفاقا دست خیری هم داشت. او دو سال پیش از این حادثه در سفری به ایران به درخواست ارباب کیخسروشاهرخ مبلغی را برای ساخت آدریان تهران در خیابان قوام‌السلطنه کمک کرده بود و توانسته بود کمک تعداد دیگری از پارسیان هند را بگیرد. مرگ فیروز جوان در این حادثه او را بسیار غمگین کرد. فیروز متولد اول شهریور ۱۲۷۴ بود و برای تحصیل به انگلستان رفته بود. او یکی از سرنشینان آن کشتی مسافربری بود.این حادثه کمر بهرام‌جی را خم کرد. او چند سال بعد در سفر به ایران باز با ارباب کیخسرو شاهرخ دیداری کرد. ارباب کیخسرو شاهرخ که ماجرای فیروز را شنیده بود از بهرام‌جی سئوال کرد آیا دهشی برای شادی روحش کرده است. بهرام‌جی گفت که قصد دارد از طریق دختر و دامادش مدرسه‌ای در افغانستان بسازد. ارباب کیخسرو با یادآوری این که او ایرانی‌الاصل است بهرام‌جی را راضی کرد که بیست‌هزار روپیه به انجمن زرتشتیان ایران کمک کند تا این مدرسه را در تهران بسازند. در آن زمان تهران مدرسه‌ای برای زرتشتیان نداشت.مراسم کلنگ زنی این دبیرستان در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۱۱ خورشیدی با برپایی جشنی بر روی زمین انجمن زرتشتیان برگزار شد و سنگ بنای آن به دست نیرالملک هدایت که در آن زمان وزیر معارف بود، گذاشته شد. در این مراسم دینشاه ایرانی (رئیس وقت رییس پارسیان هند) و رابیندارنات تاگور (شاعر و فیلسوف هندی) و چند تن از وزرا و بزرگان زرتشتی حضور داشتند. بهرام‌جی گمان کرده بود که این مدرسه ابتدایی خواهد بود. اما معلوم شد که مدرسه متوسطه است. با پنجاه‌هزار روپیه بیشتر بخش ابتدایی نیز به مدرسه اهدا شد. او همچنین خیرات بانو راتبایی تاتا را برای ساخت مدرسه‌ای برای دختران گرفت.ساختمان دبیرستان فیروزبهرام با سرپرستی اردشیر کیامنش با معماری جعفرخان معمارباشی و با راهنمایی ارباب کیخسرو شاهرخ در کمتر از ۹ ماه ساخته شد و در ۲ دی ۱۳۱۱ گشایش یافت. این دبیرستان در آغاز دخترانه بود، و پس از ساخته شدن دبیرستان انوشیروان دادگر در سال ۱۳۱۸ و انتقال دانش‌آموزان دختر به آن، به یک دبیرستان پسرانه تبدیل شد.در ورودی راهروی دبیرستان، سنگ بنایی به طول تقریبی ۱/۵ متر و عرض ۱ متر از جنس مرمر نصب شده‌ و در آن متن زیر از قول ارباب کیخسرو شاهرخ با خط نستعلیق حک گردیده‌است:اهورااین دبیرستان که از دهش رادمنش بهرام‌جی بیکاجی بیادگارِ فرزند روانشادش فیروز که در آغاز شهریور ۱۲۷۴ خورشیدی برابر ۲۲ اوت ۱۸۹۵ میلادی در بمبئی زاییده شده و در هشتم دیماه ۱۲۹۴ برابر با ۲۹ دسامبر ۱۹۱۵ جهان را بدرود گفته‌است، بنام دبیرستان فیروز بهرام در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۱۱ خورشیدی بر روی زمین انجمن زرتشتیان پایه‌گذارده شده و به سرپرستی نیک‌اندیش اردشیر کیامنش ساخته و به رهنمونی و دستیاری این بنده آغاز و انجام و در دوم دیماه ۱۳۱۱ خورشیدی گشایش یافته برای برخورداری نونهالان و پاس و پایندگی جاویدانی به انجمن زرتشتیان تهران برگزار شد.در بخش غربی دبیرستان، ساختمانی ۲ طبقه با ۴ اتاق وجود دارد که در سال ۱۳۲۵ توسط شخصی بنام اردشیر آذرگشسب به یاد فرزندش اسفندیار که در ۱۴ سالگی بر اثر حادثه‌ای در مدرسه فوت کرده، ساخته شد تا برای آموزش دانش آموزان بکار گرفته شود. این بنا، ساختمان اسفندیار نام دارد که در حال حاضر جزئی از دبیرستان فیروز بهرام بوده و به آن متصل است.این مدرسه تا امروز محل تحصیل چهره‌های سرشناسی چونابراهیم ویکتوری (پژوهشگر فضایی، نویسنده)، احمدشاملو،‌انوشیروان هدایت پایه‌گذار بخش جراحی بیمارستان شریعتی،‌ ایرج افشار، بیژن جلالی، پرویز ثابتی، دکتر پرویز شهریاری ، تورج نگهبان، حسنعلی و جواد منصور، حمید عنایت، رستم شهرزادی(موبدموبدان)، داوود هرمیداس باوند،‌ سپهبد خاتم، سبکتکین سالور، سیدحسین نصر، سروش حبیبی، عبدالرضا انصاری، عزت‌الله فولادوند،‌عزت‌الله نگهبان، غلامحسین صالحیار،‌فریدون رهنما،‌لوریس چکناورایان، محمد نوری، دکتر محمدسریر، لوون هفتوان،‌منوچهر انور، مهرداد پهلبد، دکتر مهرداد بهار، هاشم‌رضی،‌هانیبال‌الخاص، هوشنگ نهاوندی و یحیی ذکا بود.