مزایا و معایب انواع اصلی ساختار سازمانی برای یک کسب و کار

ساختار یک سازمان در یک شرکت نشان دهنده روابط کاری سلسله مراتبی و عملکردی بین همکاران و نهادهای مختلف است. ساختارهای سازمانی برای یک کسب و کار را می توان به 4 مدل اصلی تقسیم کرد. البته هر مدلی مزایا و معایبی دارد. انواع ساختار سازمانی را در میتوانید در اینجا کلیک کنید.1) ساختار سلسله مراتبیساختارهای سلسله مراتبی پیشنهاد شده توسط هنری فایول بر اساس اصل وحدت فرماندهی در کار است که بر اساس آن، در یک سازمان، هر کارمند تنها به یک مافوق سلسله مراتبی وابسته است:· هر فردی در قبال همه کسانی که در سازمان زیردست او قرار می گیرند مسئول است.· هر یک از اجراکنندگان فقط یک رهبر ارکستر می شناسد.· هر رئیس بخش فقط مسئول کارهای انجام شده در بخش خود است و فقط در بخش خود اختیار دارد.· مزایای این ساختار سازمانی: عملیات ساده، توزیع روشن و دقیق فعالیت ها و مسئولیت ها، انضباط تزلزل ناپذیر در برابر مدیریت.معایب این ساختار سازمانی: سازمان سفت و سخت، راه اندازی دشوار و ارتباط نسبتاً کندی که می تواند ابتکار عمل و عملیات در حالت پروژه را کند کند.2) ساختار عملکردیدر ساختارهای عملکردی (که به آن ساختار U نیز می گویند) تخصص هر مدیر با توجه به نوع مهارت او وجود دارد. بنابراین، هر رئیس بخش، در محدوده وظایف خود، بر زیردستان خود اعمال قدرت می کند. بنابراین یک کارمند می تواند چندین سرآشپز متخصص داشته باشد.مزایای این ساختار سازمانی: تنوع مشاوره از متخصصان مختلف، کیفیت بهتر انجام حتی سخت ترین وظایف.معایب این ساختار سازمانی: خطر درگیری، کاهش اختیارات و عدم قابلیت ردیابی خطاها.3) ساختار تقسیمیساختارهای تقسیمی یک مدل سازمانی است که توسط شرکت هایی که در چندین زمینه فعالیت و در بازارهای متعدد (محلی و خارجی) فعالیت می کنند، اتخاذ شده است.شرکت توسط بخش ها یا مراکز سود جداگانه (فعالیت خاص، منطقه جغرافیایی خاص، بخش مشتری) سازماندهی شده است. هر بخش یک سازمان مستقل است که دارای فعالیت ها، نمودار سازمانی، منابع و ساختار عملکردی خاص خود است. قدرت گسترده ای بر محصولات و بازارهای خود دارد.به این نوع سازمان، ساختار M (Multidivisional) نیز می گویند.در سازمان هایی از این نوع، توابع پشتیبانی (سرویس های مرکزی) می توانند تخصص خود را با عملکردهای عملیاتی همه بخش ها به اشتراک بگذارند.مزایای این ساختار سازمانی: استقلال تصمیم گیری بخش، فرهنگ مشترک محصول در همان بخش، سازگاری ساختار، اندازه گیری عملکرد بخش آسان تر.معایب این ساختار سازمانی: دشواری بیشتر در ایجاد یک فرهنگ شرکتی جهانی، اضافه بودن موقعیت‌ها، سخت‌تر بودن راه‌اندازی صرفه‌جویی در مقیاس، توزیع منابع مشترک در چندین بخش پرهزینه.4) کارکنان و ساختار خطدر ساختارهای ستادی و خطی، که به آن سازمان (یا ساختار) سلسله مراتبی-کارکردی نیز می گویند، خط، یک سیستم عملکردی و سلسله مراتبی بر روی یک مدل هرمی، و کارکنان، ستادی تحت اقتدار رهبر که به آنها مشاوره می دهد، همزیستی وجود دارد. مدیران، بر فعالیت خود نظارت و هماهنگ می کنند و تصمیمات استراتژیک را بر آنها تحمیل می کنند.بنابراین، ساختار کارکنان و خطوط به شکلی ترکیبی بین ساختارهای عملکردی و ساختارهای سلسله مراتبی شرکت ها وجود دارد. اساساً بر اساس اصل سلسله مراتبی منحصر به فرد بودن مدیریت و توسل به نهادهای مشاوره ای متشکل از متخصصان است: مدیران خط از کمک مشاوران برای حوزه های خاص فعالیت بهره مند می شوند. تصمیمات استراتژیک جهانی که توسط مدیران گرفته می شود، مدیران عملکردی برای مشارکت و بهینه سازی آن با توجه به تخصص مربوط به خدمات هر کدام هستند.بنابراین یک ساختار سلسله مراتبی و عملکردی حول یک خط مدیریت و قدرت تصمیم گیری (مدیران عملیاتی) و یک خط مشاوره و کمک (مدیران عملکردی) سازماندهی شده است.مزایای این ساختار سازمانی: به رهبر و مدیران (خط) اجازه می دهد تا از کمک متخصصان (کارکنان) بهره مند شوند، همیشه تنها یک رهبر وجود دارد، یعنی یک فرمان واحد که آن را به ساختار کلر تبدیل می کند.معایب این ساختار سازمانی: می تواند تضادهای مدیریتی را بین عملکردهای مدیریتی فرض شده در خط و عملکردهای فرض شده توسط مدیریت ایجاد کند.کارکنان5) ساختار ماتریسی (یا بر اساس پروژه)ساختار ماتریسی فعالیت های شرکت (یا پروژه ها) را با تلاقی تخصص ها سازماندهی می کند. این به برخی از مدیران اجازه می دهد تا دو نوع مسئولیت را در سازمان ترکیب کنند: مسئولیت عملیاتی (مثلاً: یک محصول) و مسئولیت عملکردی یا جغرافیایی (مثال: یک کشور). سایر ترکیبات ممکن: عملکرد و محصول، فناوری و محصول، عملکرد و پروژه ...ساختار ماتریسی برای شرکت‌های متنوعی مناسب است که اغلب در حالت پروژه فعالیت می‌کنند و می‌خواهند بخش‌های سازمانشان بیشتر با یکدیگر همکاری کنند. همچنین با تسهیل رویکرد جهانی و سازگاری محلی برای شرکت های بین المللی مناسب است.مثال: بوئینگ اولین شرکتی بود که بیش از 40 سال پیش از ساختار ماتریسی استفاده کرد. واحدهای آن هم به شاخه تخصصی آنها (بال، سیستم های هدایت و غیره) و هم به بخش برنامه آنها (بر اساس نوع هواپیما: 737، 757، 767، و غیره) تعلق دارد.مزایای این ساختار سازمانی: توسعه فعالیت های نوآورانه با هماهنگی بهینه بین عملکردهای مختلف مرتبط و تخصص ارائه شده توسط هر بخش عملکردی. انتشار دانش و همچنین حالت پروژه تشویق می شود. به اشتراک گذاری تجربه آسان تر شده است.معایب این ساختار سازمانی: خطر درگیری و مشکلات ارتباطی و نامناسب بودن برای شرکت های بزرگ که فعالیت های آنها غیرمتمرکز است. مدارهای تصمیم گیری می توانند بسیار طولانی شوند. بدون وحدت فرماندهی، گاهی تصمیم گیری یا رسیدن به سازش دشوار می شود. زیر سوال بردن اصل سلسله مراتب می تواند منجر به تضادهای متعدد بین مدیران شود و در نتیجه بر اجرای استراتژی تاثیر نامطلوبی بگذارد.