حدیث ثقلین

حَدیث ثَقَلَیْن یا ثِقْلَیْن درباره جایگاه هدایت‌ گری قرآن کریم و اهل بیت پیامبر (ص) در دین اسلام و لزوم تمسک به آنها پس از درگذشت پیامبر اسلام (ص) سخن می‌ گوید و اینکه این دو ، همواره در کنار یکدیگرند تا در کنار حوض کوثر به پیامبر اسلام (ص) ملحق شوند.صحّت انتساب این حدیث به پیامبر (ص) را همه مسلمانان ، شیعه و اهل سنت پذیرفته‌ اند. شیعیان با تکیه بر این حدیث ، معتقد به لزوم امامت و عصمت امامان (ع) و نیز دوام امامت در همه زمان‌ ها هستند.متن حدیث«...إِنِّی تَارِک فِیکمْ أَمْرَینِ إِنْ أَخَذْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا- کتَابَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَهْلَ بَیتِی عِتْرَتِی أَیهَا النَّاسُ اسْمَعُوا وَ قَدْ بَلَّغْتُ إِنَّکمْ سَتَرِدُونَ عَلَیَّ الْحَوْضَ فَأَسْأَلُکمْ عَمَّا فَعَلْتُمْ فِی الثَّقَلَینِ وَ الثَّقَلَانِ کتَابُ اللَّهِ جَلَّ ذِکرُهُ وَ أَهْلُ بَیتِی‏...».[۱]من در میان شما دو چیز باقی می‌ گذارم که اگر آنها را دستاویز قرار دهید ، هرگز گمراه نخواهید شد: کتاب خدا و عترتم که اهل بیتم هستند. ای مردم بشنوید! من به شما رساندم که شما در کنار حوض بر من وارد می‌ شوید ، پس من از شما درباره رفتارتان با این دو یادگار ارزشمند سؤال خواهم کرد ، یعنی کتاب خدا و اهل بیتم.زمان و مکان صدور حدیثدر اینکه پیامبر اسلام (ص) حدیث ثقلین را در چه زمان و مکانی بیان کرده‌ ، اختلاف است. رسول اکرم این حدیث را در بازگشت از فتح مکه، در راه طائف بیان کرده است، اما دیگران زمان و مکان آن را متفاوت از این دانسته‌ اند.پیامبر اکرم در مکان‌های متعدد و مناسبت‌های گوناگون، به‌ویژه در آخرین روزهای زندگی، بارها به جایگاه مهم قرآن و اهل بیت توجه داده است.برای زمان و مکان صدور این حدیث ، موارد زیر آمده است:در روز عرفه سوار بر شتر ، در حجة الوداع.در کنار غدیر خم پیش از آنکه حاجیان متفرق شوند و حدیث غدیر در ادامه آن بیان شده است.در خطبه‌ ای در روز جمعه همراه با حدیث غدیر.در نماز جماعتی در مسجد خَیف ، در آخرین روز از ایام تشریق.بر فراز منبر.در آخرین خطبه‌ ای که برای مردم خواندند.در خطبه‌ ای بعد از آخرین نماز جماعت با مردم.در بستر بیماری ، آنگاه که اصحاب بر بالین حضرتش گرد آمده بودند.سنت یا عترت؟در برخی از منابع اهل سنت به جای عبارت «‌عترتی‌» در حدیث ثقلین، کلمه «‌سنّتی‌» آمده است. گفتنی است چنین نقل‌ هایی بسیار نادر است و خود اهل سنت نیز به آن توجهی نکرده‌ اند ؛ چرا که این حدیث با چنین عبارتی در منابع معتبر اولیه نیامده است و متکلمان اهل سنت در نزاع‌ های کلامی بین مذاهب ، به آن توجه نکرده‌ اند.عترت چه کسانی‌ اند؟در بیشتر نقل‌ ها ، عبارت «‌ اهل بیت (ع) » برای توضیح «‌عترت‌» آمده است ؛ اما در برخی نقل‌ ها فقط عترت و در برخی دیگر فقط اهل بیت (ع) آمده و در پاره‌ ای موارد سفارش به اهل بیت (ع) تکرار شده است.در برخی نقل‌ های شیعه از حدیث ثقلین ، در توضیح اهل بیت (ع) ، به دوازده امام شیعه (ع) اشاره شده است.دلالت حدیث بر باور های شیعه در باب امامتعلمای شیعه در بسیاری از کتاب‌ هایشان این حدیث را نقل کرده ، با استفاده از آن به تحکیم عقاید شیعه پرداخته‌ اند.اثبات عصمت اهل بیت (ع) از حدیث ثقلین در قالب برهان این‌گونه تبیین شده است:اگر کسی همواره با قرآن باشد ، از گناه و اشتباه مصون و محفوظ است ؛ زیرا قرآن از هر خطا و اشتباهی مصون است.بر اساس حدیث ثقلین ،‌ اهل بیت همواره با قرآن هستند و تا روز قیامت از همدیگر جدا نمی‌ شوند.پس اهل بیت همانند قرآن معصوم هستند.برخی از محققان اهل سنت نیز دلالت حدیث ثقلین بر طهارت و پیراستگی اهل بیت (ع) از آلودگی و خطا را پذیرفته‌ اند.لزوم دوام امامتدر متن حدیث نکاتی وجود دارد که بر اساس آن می‌ توان لزوم همیشگی‌ بودن امامت را ثابت کرد.نخست همراهی اهل بیت (ع) با قرآن با توجه به این نکته که قرآن منبع ابدی هدایت در اسلام است. پس همیشه فردی از اهل بیت (ع) نیز همراه قرآن وجود خواهد داشت که به او مراجعه شود.دوم آنکه پیامبر (ص) تأکید کرده‌ اند این دو تا کنار حوض کوثر از هم جدا نمی‌ شوند.سوم آنکه پیامبر (ص) فرموده‌ اند اگر این دو گران‌ سنگ را دستاویز قرار دهید ، تا ابد گمراه نخواهید شد.مرجعیت علمی اهل بیت (ع)از آنجا که قرآن منبع اصلی عقاید و احکام عملی همه مسلمانان است و این حدیث نیز اهل بیت (ع) را همراه جدایی‌ ناپذیرِ قرآن معرفی می‌کند ، به‌سادگی می‌ توان نتیجه گرفت اهل بیت (ع) نیز مرجع علمی‌ ای خطا ناپذیر در همه زمینه‌ های علوم اسلامی‌ اند.حدیث ثقلین مورد قبول شیعه و سنی است.Aparat => aparat.com/risxtorBlogfa => risxtor.blogfa.comVirgool => virgool.io/@Risxtor