هنر موزِرن(BananArt)|نگاهی به نقش موز در هنر معاصر

این اولین بار نیست که موز سوژه ی یک اثر جنجالی می شود ،پیش ازین بارها این میوه ی استوایی از هنر تعریفی تازه ساخته استکمدین(Comedian)؛ اثر مائوریتزیو کاتلان(Mauritzio Cathelan) در نمایشگاه بزل امسال بسیاری از حواشی را حول محور هنر بودگی و فلسفه ی هنر ایجاد کرده اما این اولین بار نیست که موز این چنین برای هنرمندان مهم ، مورد استفاده و سر صفِ بحث های اهالی هنر و منتقدان آن می شود. موزی که از ابتدای شروع هنرمعاصر جنجال آفرین بوده،هست و خواهد بود. چرا که هنوز چندی از اتفاقات موزه ورشو نگذشته است.این میوه ی استوایی در اثری معاصر پس از چهار دهه از نمایشش در تابستان اخیر در لهستان منجر به موجی از اعتراضات گروه های مختلفی از مردم شد. از اثرش در سیلک اسکرین های وارهول گرفته تا سلف پرتره مشهور خوردن موز سارا لوکاس، موز نقش کلیدی ای در هنرمعاصر ایفا می کند.در ادامه مهمترین آثار هنرمعاصر که موز در آن ها نقش اصلی را بازی می کند را مرور می کنیم.نقاشی غذا-موزها (The meal-bananas) که تاثیر شگرفی بر هنرمندان هنر معاصر بخصوص اندی وارهول گذاشت.شاید بشود اثر موز در هنر مدرن و معاصر را ابتدا در اثر امپرسیونیست مشهور فرانسوی-پل گوگن(Paul Gauguin) یافت. اثری که در خلق کاور آلبوم موسیقی velevetbackground and Nico توسط اندی وارهول(Andy Warhol) تاثیر زیادی داشت.velevetbackground and Nico-coverوارهول موز را ابتدا به عادی ترین شکلش به تصویر کشید اما بعدها به انواع و اقسام مختلفی بازتولیدش کرد.وارهول بعدتر بااستفاده از تصویری از دوست ادیتورش پت هکت باز از موز استفاده ای سوژه محور کردAndy Warhol, Photograph of Pat Hackett Peeling a Banana, circa 1986برای وارهول موز کالایی مصرفی ،روزمره و نمادی از جنسیتی به تاراج ( جهت نقد دوران مدرن و مصرف گرایی) رفته بود .ناتالیا ال.ال جزو نخستین هنرمندان آوانگارد هنرمعاصر بحساب می آید که در دهه هفتاد بشکلی متناقض از بدنش استفاده ای مصرفی می کند تا آثار منفی مصرف زدگی را در اثرش با بازنمایی و همپای زنان درمبارزات فمنیستی قرار گرفته در بستر مخدوش سیاسیِ اروپای شرقی نشان بدهدناتالیا ال.ال هنرمندیست که در شاخه هنر بدن(Body art) فعالیت های زیادی انجام داده و آثار فراوانی را به دنیای هنر عرضه کرده است که نمی شود به سادگی از آثارش عبور کرد و با شناخت بیشتری باید خوانش شوند.هنر مصرف کننده(Consumer Art)، شامل یک ویدیوآرت و مجموعه ای سلف پرتره ی ناتالیا ال.ال(Nathalia L.L) است که در دهه هفتادمیلادی خلق وشهرتی جهانی یافت. ناتالیا ال ال در این تصاویر در حال خوردن موز است و از این لحظات لذتی عجیب می برد. این اتفاق بعد از بیش از چهار دهه توسط مدیر موزه به عنوان تصاویر شهوانی ،غیراخلاقی و مبتذل شناخته شد و موزه ی ملی ورشو در بهار امسال این مجموعه ی هنرمند نوآور لهستانی را از فهرست آثارهنری کنار گذاشت اما با بالاگرفتن اعتراضات مردمی نسبت به سانسور دولتی آثار هنری، مجبور به برگرداندن اثر به موزه شدند. موضوعی که دوباره بحث برداشت های متفاوت از یک اثر (که از برداشت اعتراض هنری به فعالیتهای سیاسی اقتصادی در دوران جنگ سرد تا خوانشی جنسی شامل می شود) را مطرح کرد. در این دوره اتفاقات حول و حوش موز به سیاسی ترین شکلش ظاهر شد.گوریلا گرلز,عنوان گروهی از هنرمندان امریکایی فمنیست در دهه 80 بود که آثارشان محتوایی ضد مردسالاری داشتگوریلا گرلز (The Guerrilla Girls)در اواسط دهه هشتادمیلادی با پیروی از ناتالیا ال ال از موز در آثار مختلفی به عنوان ابزاری در واکنشی انتقادی نسبت به دنیای هنر تحت سلطه مردان استفاده کردند.سارا لوکاس ،هنرمند بریتانیایی که در آثارش هویتی را ارائه می دهد که بازنمایی کلیشه ای از جنسیت و جنسیت را به چالش می کشددر سال 1990 ، سارا لوکاس(sara lucas)یک پرتره از خود به نام خوردن یک موز(Eating a Banana) منتشر کرد. دراین سلف پرتره او پیرامون موضوع جنسیت، در مرز مابین مرد و زن در عکس دیده می شود. موز اینجا کاربردی جنسی پیدا کرده و عنصری واسطه برای محتوای هویتی گمشده است.نقاشی فرهورست در سال 1998انگس فرهورست(Angus Fairhurst) هنرمند انگلیسی به موز نگاهی ابزورد داشت. او تلاش می کرد تا سوژه اش را آشنایی زدایی کند و موز را چیزی فراتر از چیزی که هست ببیند یا اصلا نبیند! هنرمندان جوان بریتانیایی در دهه 1990 به دلیل آثار بی پروا ، بی ربط و بعضاً عمدا مبتذل ، در سطح بین المللی مشهور بودند. فرهورست اما به خاطر طنزهای غمناک معروف شداو ابتدا پوست موز را در پس زمینه ای سفید نقاشی کشید و سپس 6 سال بعد موز پوست کنده ی عظیم الجثه ی برنزی سیاه رنگ را به موزه ی هنر تیت بریتانیا آورد تا مشخص کند هنوز موز می تواند به بازتعریف هنر بپردازد.پائولو نازَرِت هنرمندی هیپی واراست که در راستای یافتن هویت، با سفر به اقصی نقاط جهان دست به ترکیبی از عکاسی مستند،صحنه پردازی شده همراه با چیدمان می زند. او کارهایش ساده و مبتدیانه بنظر می رسد اما در سیر کارهایش یک فرم خاص را دنبال می کند تا مفهومش را برساند.بازار موز(Banana Market)، عنوان چیدمان پائولو نازَرِت(Paulo Nazareth) هنرمند برزیلی ست که در سال 2011 در نمایشگاه بزل میامی از اثرش رونمایی کرد. بازار موز ، یک فولوکس واگن ون سبز رنگ که از درونش یک تن موز به بیرون سر ریز شده است در مرکز غرفه و تصاویری با فرم و محتوای نه چندان مرتبط باهم در پس زمینه. نازارت درباره ی اثرش این چنین عنوان کرده است: کار من آمیخته ای از ارتباطات است، ترکیبی از مذهب،نژاد و حتی فلسفه! ما برزیلی ها نمی دانیم دقیقا کجایی هستیم،ملغمه ای از بومی ها و افریقایی هاییم ، این چیزی است که از تصاویر با ارتباط با موزها دنبالش بودیم، ایجاد روایت های متضاد ! موز ابزاری برای نمایش جنسی،کالای مصرفی، یافتن هویت و نمایش پوچی یا هر چیز دیگر در نهایت چه بخواهیم چه نه ، موز به بخشی از هویت هنرمعاصر بدل شده است. هویتی که شکل، فرم و محتوایی سیال دارد. هویتی که در هیچ تعریف مستقلی نمی گنجد و این آنرا وسیع،بی پروا، پر ریسک و جنجالی می کند.دلیلش هم همینکه معلوم نیست دفعه ی بعد چه بر سر موز خواهد آمد.