زیست بوم نوآوری محصول

عصر پیش رو بیش از هر چیز با محصولات هوشمند و پاک شناخته خواهد شد. در این عصر کمتر بنگاهی است که منابع و توانمندی ‎های لازم را جهت توسعه چنین محصولاتی به صورت یکجا داشته باشد. این منابع شامل تکنولوژی توسعه محصول، تکنولوژی اطلاعات، تکنولوژی هوشمند و تکنولوژی سبز و پایدار می ‎شود. به واسطه تکثر این منابع و عدم اجتماع آن ‎ها در یک بنگاه مشخص، سازمان‎ ها نیازمند همکاری با دیگر ذی ‎نفعان می ‎باشند. شرکت ‎ها نیاز دارند بیاموزند چگونه پیرامون محصول خود یک اکوسیستم یا زیست بوم بسازند تا موفق به کسب مزیت رقابتی و هم ‎آفرینی ارزش شوند. در واقع رقابت در حال تکامل از سطح بنگاه ‎ها به سطح زیست بوم‎ ها می‎ باشد. به عبارت دیگر به واسطه فناوری اطلاعات و یکپارچه‎ سازی منابع در زیست‎ بوم، مدت زمان لازم برای توسعه محصول کوتاه ‎تر شده است و رقابت بنگاه ‎ها روی این امر تمرکز دارد.زیست بوم نوآوری محصول هوشمند یک پارادایم جدید نوآوری باز است برای نوآوری در محصولات هوشمند و پایدار که با استفاده از نظریه اکوسیستم نوآوری در پی ایجاد تحول از سبک مبتنی بر زنجیره ارزش به سبک مبتنی بر زیست‎ بوم می‎ باشد، جایی که کنشگران مختلف با هم تعامل می‎ کنند تا اهداف پایدار و ارزش مشترک برای همه ذی‎ نفعان محقق کنند.ویژگی ‎های زیست ‎بوم نوآوری محصول عبارتند از:· پیچیدگی: یعنی محصول شامل اجزای چندگانه می‎باشد و این امر باعث پیچیدگی زیست ‎بوم می ‎گردد. اجزای سخت افزاری محصول، ماژول نرم‎ افزاری، ماژول خدمت و اپلیکیشن ‎ها بخش‎ های مختلف یک محصول هوشمند می ‎باشند. به علاوه روابط ویژه مابین ذی ‎نفعان متعدد جنبه دیگری از این پیچیدگی می ‎باشد.· تنوع: 4 جنبه تنوع عبارتند از نیازهای متنوع مشتری، ذی‎نفعان متنوع، فرآیند چند مرحله ‎ای نوآوری مشترک، پلتفرم‎های متنوع· عدم تمرکز در منابع نوآوری: منابع دانشی، فیزیکی و مالی لازم برای توسعه و مدیریت محصول هوشمند تنها در اختیار یک بنگاه نیست· هم ‎نوآوری پویا: کنشگران نوآوری با ورود و خروجشان موجب تغییرات پویا در گره‎ های شبکه و ساختار شبکه می ‎شوند.· همکاری باز: همکاری بین عوامل نوآوری در طول زنجیره نوآوری شامل مشارکت مشتریان و خدمات دهندگان· تکامل توأمان: ایجاد ارزش مشترک موجب جهش زیست ‎بوم به گونه‎ ای جدیدتر می ‎شوداجزای کلیدی زیست ‎بوم نوآوری محصول هوشمند عبارتند از: پلتفرم هم نوآوری کنشگران نوآوری، زنجیره نوآوری، شبکه هم ‎نوآوری.اجزای زیست بوم نوآوری محصولکنشگران نوآوری می ‎توانند افراد(کاربران، مشتریان)، شرکت ‎ها (بنگاه کانونی، توسعه ‎دهندگان) و سازمان ‎ها (تامین کنندگان، دولت، دانشگاه ‎ها، تامین‎ کنندگان مالی) باشند.زنجیره نوآوری: زنجیره نوآوری در مقایسه با زنجیره تامین و زنجیره ارزش، به توصیف ساختار زنجیروار فرآیند نوآوری از خلق ایده، تبدیل تا تجاری ‎سازی می ‎پردازد. این مفهوم به انعکاس جریان منابع نوآوری، انتقال و تبدیل آن ‎ها و تاثیرات ارزش افزای آن ‎ها می ‎پردازد. این منابع عبارتند از دانش و تکنولوژی در فرآیند نوآوری. این مفهوم به انعکاس رابطه بین کنشگران نوآوری می ‎پردازد.شبکه هم‎ نوآوری: این مفهوم متفاوت از شبکه ارزش است و اشاره به یک شبکه تطبیق یابنده پیچیده دارد که توسط زنجیره ‎های نوآوری شکل می‎ گیرند. بر این اساس کنشگران نوآوری در این شبکه نقش گره ‎های شبکه را ایفا می ‎کنند. شبکه‎ های نوآوری با جریان‎ های حاوی منابع نوآوری از قبیل داده، اطلاعات، دانش، توانمندی، خدمات و ... مواجهه دارند.پلتفرم هم نوآوری: یک پلتفرم باز است که مبتنی بر اینترنت خدمات لازم را تامین نموده، منابع نوآوری را گرد هم آورده و به تخصیص و به اشتراک ‎گذاری آن ‎ها می‎ پردازند. کنشگران فعال روی این پلتفرم را می‎ توان براساس نقش آنها به 4 نوع تقسیم نمود که عبارتند از سمت عرضه پلتفرم، سمت تقاضای پلتفرم، تامین‎ کننده پلتفرم و مکمل پلتفرم. کارکرد بنیادین پلتفرم شامل تراکنش‎ها، مبادلات و هم نوآوری است.بنابراین به منظور کسب قابلیت رقابت در اقتصاد نوظهور دیجیتالی می بایست به رشد زیست بوم های نوآوری توجه کافی بشود تا توسعه محصولات هوشمند امکانپذیر شده و سهمی از بازار این محصولات به دست آورد.