پریکاردیت چیست و چه علائمی دارد؟

قلب توسط غشای انعطاف پذیر دو لایه ای به نام پریکاردیوم احاطه شده است. پریکاردیت التهاب پریکاردیوم است. علائم این عارضه شبیه علائم حمله قلبی است و شامل درد در قفسه سینه و ریتم غیر طبیعی قلب است. انواع اصلی پریکاردیت شامل پریکاردیت ویروسی و باکتریایی، پریکاردیت انقباضی، پریکاردیت پس از حمله قلبی، پریکاردیت پریوژن مزمن و پریکاردیت پس از جراحی قلب است. درمان می تواند شامل مصرف دارو، استراحت در رختخواب و به ندرت عمل جراحی باشد.پیریکاردیت چیست؟همان طور که گفتیم قلب توسط غشای انعطاف پذیر دو لایه ای به نام پریکاردیوم احاطه شده است. این غشای دو لایه ای، به وسیله یک مایع نرم و براقی از هم جدا شده اند که باعث می شود این لایه ها به راحتی روی یکدیگر بلغزند. نقش پریکاردیوم این است که قلب را در جای خود نگه دارد و از آن در برابر عفونت و سایش محافظت کند.پریکاردیت در اثر التهاب پریکاردیوم به وجود می آید که طی آن در هنگامی که قلب منبسط و منقبض می شود این دو لایه شل می شوند و روی هم دچار سایش می شوند.علائم پریکاردیتعلائم این بیماری قلبی به نوع آن بستگی دارد، اما در اکثر مواقع شامل موارد ذکر شده در زیر است:تب شدیدتعریق و لرزمشکلات تنفسی مانند نفس نفس زدنسرفه خشکریتم قلبی غیر طبیعی، مانند ضربان قلب سریع (تاکی کاردی)درد در قفسه سینه، مانند تیر کشیدن یا حسی مانند فرو رفتن چاقو در سینهدردی که در شانه و بازوی چپ منتشر می شوددردی که با دراز کشیدن یا تنفس عمیق تشدید می شوددلائل به وجود آمدن پریکاردیتبرخی از دلایل به وجود آمدن پریکاردیت عبارت است از:عفونت باکتریاییعفونت ویروسیآسیب دیدن قفسه سینهحمله قلبیجراحی قلبنارسایی کلیویبیماریهای خود ایمنی، مانند بیماری لوپوس اریتماتوز سیستمیکسرطانپرتو درمانیانواع پیریکاردیت:پریکاردیت ویروسیپریکاردیت باکتریاییپریکاردیت انقباضیپریکاردیت حمله قلبیپریکاردیت پریوژن مزمندر بسیاری از موارد ممکن است که نتوان از ابتلا به این بیماری اجتناب کرد، اما با تشخیص و شروع درمان سریع و به موقع عفونت ها (مانند ذات الریه) می توان خطر ابتلا به پریکاردیت را کاهش دهد.# پریکاردیت ویروسیویروس ها شایع ترین علت به وجود آمدن پریکاردیت هستند. به عنوان مثال، یک عفونت ویروسی در قفسه سینه می تواند منجر به این بیماری قلبی شود. پریکاردیت ویروسی هیچ درمان دارویی خاصی ندارد و معمولا به خودی خود از بین می رود. برای بهبود التهاب و علائم ایجاد شده، می توان از داروهایی تجویز شده استفاده کرد.# پریکاردیت باکتریاییاین شرایط اگر به موقع تشخیص داده نشود و تحت درمان سریع پزشکی قرار نگیرد، به طور بالقوه کشنده است. در بیشتر موارد، پریکاردیت باکتریایی به دلیل وجود عفونت در جای دیگری از بدن ایجاد می شود. به عنوان مثال، فردی که دچار ذات الریه (عفونت ریوی) است، به دلیل این که باکتری ها می توانند از طریق جریان خون دسترسی مستقیم به پریکاردیم داشته باشند، احتمال ابتلا به پریکاردیت باکتریایی در این فرد بسیار زیاد خواهد بود.# پریکاردیت انقباضیپس از این که آسیب و التهاب پریکاردیوم بهبود یابد، ممکن است به جای بخش آسیب دیده، بافت اسکار ایجاد شود. بافت اسکار باعث می شود که پریکاردیوم سفت و سخت شود، به طوری که قلب نمی تواند به اندازه ی کافی از خون پر شود.علائم ابتلا به این عارضه شامل کاهش وزن بدون دلیل، خستگی مفرط، مشکلات تنفس مانند نفس نفس زدن، تورم شکم و گزگز کردن قلب است. اگر پریکاردیت انقباضی درمان نشود، می تواند منجر به بروز طیف وسیعی از عوارض شود.عوارض پریکاردیت انقباضیضربان قلب نامنظم (آریتمی قلب)نارسایی قلبیآسیب رسیدن به کبد# پریکاردیت بعد از حمله قلبیدر حالی که پریکاردیت باعث ایجاد حمله قلبی نمی شود و در رخ دادن حمله ی قلبی نقشی ندارد، ولی آسیب رسیدن به بافت قلبی ناشی از حمله قلبی گاهی اوقات می تواند منجر به بروز عارضه پریکاردیت شود. به این عارضه، پریکاردیت پس از انفارکتوس میوکارد (post-MI) گفته می شود.علائم ابتلا به این عارضه ممکن است برای چند هفته یا حتی چند ماه پس از حمله ی قلبی ظاهر نشوند، و ممکن است فقط شامل درد نسبتا خفیف در قفسه سینه و یا دردهای مفصلی و تب باشد.#پریکاردیت پس از جراحی قلبپریکاردیت ممکن است از عوارض جراحی قلب باشد. برخی از عمل های جراحی قلبی شامل باز کردن پریکاردیوم برای پیوند عروق کرونری، باز کردن یا تعویض دریچه های قلب یا انجام دیگر اقدامات اصلاحی قلبی است.# پریکاردیت پریوژن مزمن (آب آوردن آبشامه ی قلب)التهاب طولانی مدت باعث تجمع تدریجی مایع در بین دو لایه ی پریکاردیوم می شود. در بیشتر موارد، دلایل به وجود آمدن این عارضه نامشخص است. دو مورد از علل شناخته شده ی بروز پریکاردیت پرویژن مزمن، سل و کم کاری تیروئید (غده تیروئید کم کار) است.عوارض پریکاردیتبرخی از عوارض خطرناک پریکاردیت عبارت است از:تامپوناد قلببین دو لایه ی پریکاردیوم مایع جمع می شود.قلب فشرده می شود و نمی تواند به درستی کار کند.به این شرایط، تامپوناد قلبی گفته می شود.این شرایط نیاز به درمان فوری پزشکی دارد و می تواند کشنده باشد.آبسهتجمع چرک در قلب یا در پریکاردیوم باعث بروز آبسه می شود.گسترش عفونتبروز عفونتی که می تواند به مناطق دیگری از بدن منتقل شود.پریکاردیت انقباضیپریکاردیومی که در اثر التهاب تبدیل به اسکار شده باشد، حالت کششی خود را از دست می دهد و بنابراین قلب دیگر نمی تواند به درستی کار کند.تشخیص پریکاردیتعارضه ی پریکاردیت را می توان با استفاده از آزمایش های ذکر شده در زیر تشخیص داد:بررسی سابقه ی پزشکیمعاینه ی فیزیکی- از جمله گوش دادن به قلب از طریق استتوسکوپالکتروکاردیوگرام (نوار قلب)(ECG)تصاویر اشعه ایکس از قفسه ی سینهاکوکاردیوگرام (سونوگرافی قلب)تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر آی)، اسکن از قفسه ی سینهآزمایش خونممکن است یک نمونه از مایع پریکاردیوم با یک سوزن ظریف خارج شده و در آزمایشگاه مورد بررسی قرار گیردجراحی پریکاردیکتومیبه عمل جراحی که طی آن پریکاردیوم حذف می شود، جراحی پریکاردکتومی گفته می شود و انجام این عمل جراحی بندرت مورد نیاز است. اگر پریکاردیوم دچار اسکار شده باشد و حالت انعطاف پذیری خود را از دست داده باشد، یا اینکه عارضه ی پریکاردیت مرتبا تکرار شود، ممکن است گزینه ی جراحی در نظر گرفته شود. طی این عمل جراحی نسبت به شدت آسیب، قسمت های آسیب دیده پریکاردیوم برداشته می شود و یا کل ان حذف می شود.دکتر آرزو خسروی متخصص قلب و عروق