چندبیتی از ایرانی‌ترین کتاب ایرانیان

مقدمه‌همگی‌مان شاهنامه را می‌شناسیم. کتاب قطور و بزرگی که فردوسی در حدود سی سال آن را نوشت تا هم فرهنگ ایرانیان و هم زبان‌شان را حفظ کند و هم از طرفی، بی‌پروایانه و شجاعانه نظر خودش را درمورد حکومت‌‌ها، حکومت‌داری‌شان و نحوه اداره کشور بگوید.چند بیتی که در زیر آمده، از داستان پادشاهی اردشیر برداشته شده است.چو از روم وز چین وز ترک و هندجهان شد مر او را چو رومی پرندز هر مرز پیوسته شد باژ و ساوکسی را نبد با جهاندار تاوهمه مهتران را ز ایران بخواندسزاوار بر تخت شاهی نشاندازان پس شهنشاه بر پای خاستبه خوبی بیاراست گفتار راستچنین گفت کای نامداران شهرز رای و خرد هرک دارید بهربدانید کاین تیرگردان سپهرننازد به داد و نیازد به مهریکی را چو خواهد برآرد بلندهم آخر سپارد به خاک نژندنماند به جز نام زو در جهانهمه رنج با او شود در نهانبه گیتی ممانید جز نام نیکهرانکس که خواهد سرانجام نیکترا روزگار اورمزد آن بودکه خشنودی پاک یزدان بودبه یزدان گرای و به یزدان گشایکه دارنده اویست و نیکی فزایز هر بد به دادار گیهان پناهکه او راست بر نیک و بد دستگاهکند بر تو آسان همه کار سختز رای دلفروز و پیروز بختنخستین ز کار من اندازه گیرگذشته بد و نیک من تازه گیرکه کردم به دادار گیهان پناهمرا داد بر نیک و بد دستگاهزمین هفت کشور به شاهی مراستچنان کز خداوندی او سزاستهمی باژ خواهم ز روم و ز هندجهان شد مرا همچو رومی پرندسپاسم ز یزدان که او داد زوربلند اختر و بخش کیوان و هورستایش که داند سزاوار اوینیایش بر آیین و کردار اویمگر کو دهد بازمان زندگیبماند بزرگی و تابندگیکنون هرچ خواهیم کردن ز دادبکوشیم وز داد باشیم شادز ده یک مرا چند بر شهرهاستکه دهقان و موبد بران بر گواستچو باید شما را ببخشم همههمان ده یک و بوم و باژ و رمهمگر آنک آید شما را فزونبیارد سوی گنج ما رهنمونز ده یک که من بستدم پیش ازینز باژ آنچ کم بود گر بیش ازینهمی از پی سود بردم به کاربه در داشتن لشکر بی‌شماربزرگی شما جستم و ایمنینهان کردن کیش آهرمنیشما دست یکسر به یزدان زنیدبکوشید و پیمان او مشکنیدکه بخشنده اویست و دارنده اویبلند آسمان را نگارنده اویستمدیده را اوست فریادرسمنازید با نازش او به کسنباید نهادن دل اندر فریبکه پیش فراز اندر آید نشیبکجا آنک بر سود تاجش به ابرکجا آنک بودی شکارش هژبرنهالی همه خاک دارند و خشتخنک آنک جز تخم نیکی نکشتهمه هرک هست اندرین مرز منکجا گوش دارند اندرز مننمایم شما را کنون راه پنجکه سودش فزون آید از تاج و گنجچند نکته درباره شعروقتی که شاهنامه را بخوانیم، به طور سریع و جدی‌ای متوجه می‌شویم که روی سخن فردوسی در اصل نه مردم کوچه و بازار که دارندگان قدرت و ثروت بوده. در واقع، شاهنامه نصایح و راهنمایی‌های فردوسی برای شاهان، فرماندهان لشکرها و هر شخصی که قدرت را در دسترس دارد است.این شعر هم کم و بیش چنین خاصیتی دارد و به نوعی می‌توان گفت که فردوسی سخنش را در قالب راهنمایی‌های اردشیر به صاحبان قدرت می‌گوید و این حرف‌ را، واضح و بدون ترس می‌زند.حرف اصلی فردوسی در این شعر و دیگر اشعار این چنینی چیست؟ اگر اینطور که می‌گویند فردوسی شیعه بوده باشد، می‌توان حرفش را در همین یک نقل قول گفت:« قدرت اگر ماندنی بود، به شما نمی‌رسید! (امام علی(ع))»در حقیقت، فردوسی با هشدار به حاکمان که قدرتی که دارند همیشگی نیست، از آنها می‌خواهد که به عدالت حکومت کنند و اسیر کجروی‌ها و خودپسندی‌ها و خودبزرگ‌بینی‌ها نشوند و بدانند که حکومت‌شان، مادام‌العمر نیست و دیر یا زود باید بروند.در واقع از نظر فردوسی(به طور کلی و نه در این شعر) توهم قدرت و ماندگاری‌ای که رد پای آن را در گفتار و رفتارهای برخی مسئولان امروزی‌مان، شاهان پهلوی و قاجار و ... می‌بینیم چیزی است که موجب تباهی آنها می‌شود.(و بهتر است بگوییم که شده تا حالا!)چند پرسش(شاید موجب خواندن شاهنامه شود!)نظر شما در مورد دیدگاه فردوسی چیست؟کدام شاه حاکم در شاهنامه را می‌توان شبیه به حاکمان امروزی دانست؟چقدر در مورد شاهنامه(منابع و خود تاریخ نگارشش) مطلعید؟کانال شخصی من در پیامرسان‌های بومی: https://ble.ir/habibazarm https://rubika.ir/habibazarm