پذیره نویسی یعنی چه؟

موضوع شرکت های سهامی عام و نحوه داد و ستد سهام این شرکت ها یکی از موضوعاتی است که این روزها به محل بحثی میان فعالان بازار سرمایه تبدیل شده است. در این شرکت‌ها قسمتی از سرمایه شرکت از طریق فروش سهام به مردم تامین می‌شود. به این منظور پس از واریز سرمایه تعهد شده از سوی موسسین در شماره حساب شرکت مربوطه، نوبت به پذیره‌نویسی سهام می‌رسد. سپس مراحل ثبت شرکت در مراجع ثبت شرکت‌ها و در نهایت با بازگشایی نماد مربوط به شرکت در بورس یا فرابورس، سهام مذکور مورد دادوستد قرار می‌گیرد. اما پذیره‌نویسی چیست؟ چه تفاوت‌ها و شباهت‌هایی میان پذیره‌نویسی و عرضه اولیه سهام وجود دارد؟در واقع پذیره نویسی و عرضه اولیه تنها در روش‌های ثبت سفارش یا به عبارتی همان بوک بیلدینگ (Book Building) شباهت‌های بسیاری با هم دارند. پذیره‌نویسی در صندوق سرمایه‌گذاری و خرید عرضه اولیه در چند رکن ساده و اصلی با هم متفاوت هستند که به راحتی می‌توان متوجه آن‌ها شد. این تفاوت‌ها را در زمان پذیره‌نویسی، ثبت سفارش و قیمت سهام و مواردی از این دست می‌توان یافت. (۱)پذیره نویسی چیست؟پذیره نویسی سهام عبارت است از عمل حقوقی که به موجب آن شخص تعهد می کند با تامین قسمتی از سرمایه شرکت در حدود مبلغ برآورده شده در شرکت سهامی عام شریک شود. پذیره نویسی سهام، شخص را متعهد می کند که مبلغی را برابر مبلغ قید شده در ورقه تعهد سهام پرداخت نماید و در مقابل چنین تعهدی حق دریافت سهام پس از تشکیل شرکت و استفاده از آن برای پذیره نویسی ایجاد گردد.طبق ماده 12 لایحه اصلاحی ق. ت : پذیره نویس پس از انقضای ورقه تعهد سهم مبالغی که باید نقداً پرداخت کنند (حداقل 35 % مبالغ تعهد شده) را به حسابی به نام حساب شرکت در شرف تاسیس پرداخت کرده و رسید دریافت می کنند. ورقه تعهد سهم در دو نسخه تنظیم می گردد و با قید تاریخ و امضای پذیره نویس یا قائم مقام قانونی او می رسد، نسخه دوم با قید رسید وجه با مهر و امضای بانک به پذیره نویس داده می شود. (۲)پذیره نویس کیست ؟تعهد پذیره‌نویسی را پذیره‌نویس یا معرف انجام می‌دهد. در این فرایند کارگزار پذیره‌نویس، پس از بررسی سهام شرکت‌های متقاضی ورود، توسط کارشناسان خود، سهام را قیمت‌گذاری می‌کند و سپس ضمن معرفی شرکت برای عرضه اولیه، متعهد می‌شود که مابقی اوراق بهاداری که تا پایان دوره عرضه اولیه خریداری نشده‌است را خریداری کند.کارگزار پذیره‌نویس باید با ارائه ، این اطمینان را ایجاد کرده باشد که می‌تواند به تعهدات پذیره‌نویسی خود عمل نماید. مزیت روش تعهد پذیره‌نویسی به روش‌های رایج دیگر عرضه اولیه در این است که می‌تواند باعث جلوگیری از رفتارهای سفته بازانه در هفته‌های آغازین عرضه شرکت‌ها در بورس شود و با پشتوانه کارشناسی‌های انجام‌شده کمک می‌کند سهام، زودتر به قیمت واقعی خود در بازار برسد.با این کار درصدگیری‌های رایج در بازار کمتر می‌شود و خطرپذیری سرمایه‌گذاری روی سهام شرکت‌های تازه‌وارد به بورس کاهش می یابد. روند عملی این کار به این صورت است که پس از آنکه ناشر درخواست انتشار اوراق را از راه تعهد پذیره‌نویسی با شرکت تأمین سرمایه می‌دهد، مبلغی معادل ارزش کل اوراق مشارکت رهنی را از آن شرکت دریافت می‌کند و سپس شرکت تأمین سرمایه اوراق را به قیمت دلخواه خود منتشر خواهد کرد. تعهد پذیره‌نویسی در بند ۲۹ ماده ۱ قانون بورس اوراق بهادار ایران ذکر شده‌است. (۳)شرکت در پذیره نویسی شرکت‌های سهامی عامحالا که مطلب را تا اینجا خوانده‌اید شاید برای‌تان این سوال پیش آمده باشد که روال ثبت نام در پذیره نویسی سهام چیست. در این بخش جواب سوال‌تان را می‌گیرید.وقتی یک شرکت به صورت سهامی عام ثبت می‌شود، حداقل ۳۵٪ از سرمایه‌اش باید تادیه شود. یعنی موسسان یا سرمایه‌گذاران باید تعهد کنند که حداقل ۳۵٪ از کل سرمایه را پرداخت می‌کنند. سهامداران جلسه‌ای برگزار می‌کنند و در صورتجلسه‌ی این نشست، تعهد پرداخت‌شان را اعلام و امضا می‌کنند. یعنی هر کدام از سرمایه‌داران مشخص می‌کنند که چند درصد از سرمایه را می‌توانند پرداخت کنند. سپس مبلغ موردنظرشان را در برگه می‌نویسند و امضا می‌کنند.در اینجا لازم است که سهامداران برگه‌ای را به نام برگه تعهد سهم تکمیل و امضا کنند. آن‌ها با این کار قبول می‌کنند که بهای سهم را پرداخت کنند و تعهدشان را با امضای این برگه نشان می‌دهند. این کار به منزله‌ی ثبت نام در پذیره نویسی شرکت‌های سهامی عام است.هرکسی که تمایل به شرکت در پذیره نویسی داشته باشد باید به اعلامیه منتشر شده در روزنامه توجه کند. در آن اعلامیه مشخص می‌شود که افراد باید به کدام بانک مراجعه کنند. پذیره نویسان پس از پر کردن برگه تعهد سهم و امضای آن، باید مبلغ را تادیه کنند. سپس وقتی مبلغ را به صورت نقدی پرداخت کردند، رسیدی را در ازای آن دریافت می‌کنند. یادتان باشد که وقتی شما به عنوان پذیره نویس برگه تعهد سهم را امضا می‌کنید، یعنی اساس‌نامه‌ی شرکت را قبول کرده‌اید و با تصمیم‌هایی که در مجامع عمومی گرفته می‌شوند نیز موافقید. (۴)ورقه تعهد سهم شامل چه اطلاعاتی است؟علاقه مندان به سرمایه گذاری در شرکت سهامی عام می توانند با امضای ورقه تعهد سهم در بانک ، به عنوان سهامدار شرکت شناخته شوند. امضای ورقه تعهد سهم ، به معنای قبول ایجاب فروش سهام شرکت است. به شخص پذیره نویس تا قبل از ثبت شرکت ، ورقه تعهد سهم داده می شود.اشتباه پذیره نویس در شخصیت موسسان ، موجب بطلان پذیره نویسی نمی باشد مگر آن که شخصیت موسسان اهمیت داشته یا تدلیس از طرف آن ها انجام شده باشد. هم چنین بطلان پذیره نویسی به دلیل عدم اهلیت یا عدم رضایت، موجب بطلان شرکت نخواهد بود و می توان سرمایه شرکت را تا میزان پذیره نویسی صحیح کاهش داد یا اشخاص دیگری را جایگزین نمود.به موجب ماده 13 لایحه قانون تجارت، ورقه تعهد سهم باید مشتمل بر نکات ذیل باشد :1- نام و موضوع و مرکز اصلی و مدت شرکت2- سرمایه شرکت3- شماره و تاریخ اجازه انتشار راعلامیه پذیره نویسی و مرجع صدور آن4- تعداد سهامی که مورد تعهد دواقع می شود و مبلغ اسمی آن و همچنین مبلغی که از آن بابت نقداَ در موقع پذیره نویسی باید پرداخت شود.5- نام بانک و شماره حسابی که مبلغ لازم توسط پذیره نویسان باید به آن حساب پرداخت شود.6- هویت و نشانی کامل پذیره نویس7- قید اینکه پذیره نویس متعهد است مبلغ پرداخت نشده سهام مورد تعهد را طبق مقررات اساسنامه شرکت پرداخت نماید.(۵)منابع اصلی:‌۱- https://charisma.ir/blog/educations/1278/%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%87-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%9F۲- https://kararegister.com/%D9%88%D8%A8%D9%84%D8%A7%DA%AF/260-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%A7%D9%85.html۳- https://hisabt.com/3031-2/۴- https://akhbarbourse.com/what-is-underwriting/۵- https://companyregister.ir/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%D8%AB%D8%A8%D8%AA/1540-%D9%88%D8%B1%D9%82%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%B3%D9%87%D9%85.html