خاطراتی در صفای علی اکبر امام

مولانا در فیه ما فیه می فرماید: دوستان را در دل رنجها باشد که آن بهیچ داروی خوش نشود، نه بخفتن نه بگشتن و نه بخوردن الّا بدیدار دوست که لِقاء الْخَلِیْلِ شِفَاءُ العَلیْلِ تا حدّی که اگر منافقی میان مؤمنان بنشیند از تأثیر ایشان آن لحظه مؤمن میشود کقوله تعالی وَاِذَا لَقُواالذِّیْنَ آمَنُوْا قَالُوْا آمَناّ فَکَیفَ که مؤمن با مؤمن بنشیند چون در منافق این عمل میکند بنگر که در مؤمن چه منفعتها کند... این حدیث ما و بزرگان پرکشیده است. هنوز غم حضرت حسین آقای شیخ الاسلام تمام نشده بود که غم پرواز سردار دلها حاج قاسم سلیمانی دل دوستارانش را سوخت و نوبت به حضرت حجت الاسلام و المسلمین محتشمی پور رسید و گلهایی که یکایک پرپر شدند و پرندگانی که طعم شهادت و مرگ چشیدند و رفتند. شاید برای بنده هم در روایت سوختگی سهمی باشد. این مطلب کوتاه تلاشی برای نشان دادن گداختگی قلب در فراغ یکی از یاران و حواریون امام خمینی یعنی مرحوم محتشمی پور است.سخنرانی که تمام شد، دانشجویان از تالار بیرون زدند، جمعیت زیاد بود و زمین دانشگاه، ناهموار بود. دانشگاه شهید بهشتی در دامنه کوه ساخته شده است و کنار درب ورودی دانشگاه اختلاف سطح قابل توجهی داشت. یکی از دوستان دانشکده حقوق بدون توجه به این اختلاف سطح، از پشت سر و از فاصله دو سه متری به زمین خورد. دوستان سریع او را درون اتومبیلی قرار دادند و به بیمارستان آیت الله طالقانی بردند. چند ساعت بعد وقتی واقعه را به سخنران خبر می دهند، شتابان خود را به بیمارستان می رساند و از دانشجویی که نمی شناخت عیادت می کند…در ساختمان دبیرخانه کنفرانس حمایت از انتفاضه مردم فلسطین از کتاب صهیونیسم که توسط مرحوم لواء رودباری ترجمه و توسط دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه چاپ شده بود تعریف می کردم و یک جلد آن را برای ایشان بردم و توضیح مفصلی در این مورد دادم و تلاش کردم تفاوت بین صهیونیسم و یهودیت و مفهوم صهیونیسم و انواع صهیونیسم را توضیح دهم. کتاب در واقع مدخل صهیونیسم دائرةالمعارف مرحوم دکتر عبد الوهاب المسیری بود، تا آخر صحبتم گوش کرد، کتاب را گرفت و تشکر کرد و پرسید همین جلد است؟ گفتم بلی رو به مسئول دفتر خود کرد و گفت لطفا یک سری از کتاب هشت جلدی دائرةالمعارف مرحوم دکتر عبد الوهاب المسیری که توسط موسسه مطالعات و پژوهشهای تاریخ خاورمیانه ترجمه و توسط دبیرخانه کنفرانس بین‌المللی حمایت از انتفاضه فلسطین منتشر شده بود را برایم آوردند و به من هدیه دادند. بیش از هر چیز برایم این موضوع مهم بود که تا پایان صحبت های من در مورد کتاب حتی اشاره ای هم ندیدم که ما نه تنها این کتاب را و نویسنده آن را و موضوع آن را می دانیم، بلکه این دائرة المعارف هشت جلدی است که به فارسی برگردان شده و به چاپ رسیده است.در جلسه بررسی بیانیه کنفرانس فلسطین به پیشنهاد ارسالی به کنفرانس که از سوی یکی از جهات شرکت کننده تهیه شده بود، اعتراض کردم و گفتم متاسفم که دوستان فراموش کرده اند که نام امام خمینی را در این بیانیه بیاورند، چقدر از یادآوری این موضوع خوشحال شد و چه حمایت محکمی کرد و بلافاصله با عبارت های وزینی از آن پیر و مراد خویش در بیانیه یاد کرد ...پیش از برگزاری یکی از اجلاس های کنفرانس بين المللي حمایت از انتفاضه فلسطین در ساختمان قدیم به همراه چند نفر از دانشجویانی که برای برپایی اجلاس کمک می کردند، نشسته بودیم. یکی از دانشجویان از جابجایی در قوه قضاییه و رفتن آیت الله یزدی اظهار خشنودی می کرد؛ ایشان بدون اینکه سخنی بر زبان آورد، نارضایتی از چهره برافروخته اش روشن بود. چهره ای که بارها و بارها با لبخند و تبسم دیده بودم. برای من تعجب آور بود. بویژه در آن دوره زمانی و با پدید آمدن آن همه اختلاف در دیدگاههای سیاسی و ... بعدها پی بردم که ایشان حاضر نبود کسانی که در دوره مبارزه با رژیم شاه، همراه امام خمینی حضور داشتند ولو اینک در جریان سیاسی دیگری بودند، و آنهایی که در جریان مبارزه و همراهی امام خمینی حضور نداشتند و یا کمتر حضور داشتند نبودند، را مساوی نگاه کند. زحمات و سختی های زندان‌ و تبعید انقلابیون دوره مبارزه را هرگز فراموش نمی کرد ...در میانه جنگ سی و سه روزه به همراه یکی دو نفر از علماء به لبنان آمد. هر از چند گاهی با حجت الاسلام و المسلمین سید هادی خامنه ای و حجت الاسلام والمسلمین کیان ارثی به لبنان می آمدند. آن روزهای سخت هم آمدند و هنگامی که جنگ در روزهای پایانی بود به آقای نصر الله دبیرکل محترم حزب الله پیام دادند که همان‌گونه که امام خمینی رضوان الله تعالی علیه پس از فتح خرمشهر پیام دادند که خرمشهر را خدا آزاد کرد، شما هم پیامی بدهید و این پیروزی را خدایی اعلام کنید...وقتی اسرای لبنانی و حتی برخی زندانیان غیر لبنانی از زندانهای رژیم صهیونیستی آزاد شدند و اجساد شهدا با برخی اجساد سربازان اسرائیلی تبادل شدند، ایشان بلافاصله به لبنان شتافتند و ضمن مشارکت در مراسم قدردانی از اسرا و خانواده آنها و خانواده شهدا، با مردم، حزب الله و مقاومت لبنان همراهی کردند. ایشان و هیات همراه با تک تک زندانیان و خانواده شهدا دیدار کردند و پیروزی بزرگ بازگشت اسرای زندانی به خانه و کاشانه را تبریک گفتند.در اواسط جنگ ۲۲ روزه غزه به همراه تعدادی از فعالان طرفدار مردم فلسطین به بیروت آمده بودند. ایشان اصلی ترین سخنران از طرف جمهوری اسلامی ایران در این کنفرانس مهم بود. از متن سخنرانی نوشته شده راضی نبود و یکی از دوستان هم موافق بود و می گفت این متن برای ایشان مناسب نیست و باید انقلابی تر نوشته شود.سخنان متعددی و عبارت های گوناگونی مطرح شد، به من گفتند تا آیه ۱۹ سوره توبه را اضافه کنم؛ آنجا که خدای مهربان می فرماید: اجعلتم سقایة الحاج وعمارة المسجد الحرام کمن آمن بالله والیوم الآخر وجاهد فی سبیل الله لا یستوون عند الله والله لا یهدی القوم الظالمینآيا سيراب ساختن حاجيان و آباد كردن مسجد الحرام را همانند [كار] كسى پنداشته‌ايد كه به خدا و روز بازپسين ايمان آورده و در راه خدا جهاد مى‌كند؟ [نه، اين دو] نزد خدا يكسان نيستند، و خدا بيدادگران را هدايت نخواهد كرد.گفته اند که در ابتدای انقلاب چون آیت الله علی اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی بود، حجت الاسلام و المسلمین علی اکبر ناطق نوری رئیس مجلس و وزیر کشور بود، دکتر علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه بود و علی اکبر محتشمی پور هم سفیر کشورمان در سوریه و وزیر کشور بود و همگی نام کوچکشان علی اکبر بود، برخی از خارجی های دور دست که با زبان و فرهنگ ما آشنایی نداشتند، فکر کرده بودند، عبارت علی اکبر هم جزئی از القاب مسئولان ایرانی است ... با وجود اینکه هر یک از شخصیت‌های فوق عزیز و در جای خود منشاء خدماتی بوده اند، با این حال علی اکبر محتشمی پور جایگاه ویژه ای نزد امام داشت. خود ایشان در این مورد چنین می گوید:یک موقعی دکتر ولایتی از برخی از وزیران گلایه کرده بود که اینها در سیاست‌های خارجی دخالت می کنند و برای وزارت خارجه مشکلاتی ایجاد می شود. حضرت امام نامه نوشتند برای مهندس (میرحسین) موسوی و فرمودند که ولو اینکه همه وزارتخانه‌ها مسئولیت مشترک دارند اما هر وزیری در حیطه وزارتخانه خودش مسئولیت مستقیم دارد و باید پاسخگو باشد و وزیران نباید در کار دیگر وزیران و وزارتخانه‌ها دخالتی داشته باشند و در این خصوص وزارت خارجه و شخص وزیر امور خارجه را مثال زده بودند. همین نامه باعث شد که در دور دومی که ما می‌خواستیم (به عنوان وزیر کشور) رای اعتماد از مجلس بگیریم، مخالفان من در مجلس، آمدند و این نامه امام را مطرح کردند که تنها کسی که در دولت راجع به مسائل خارجی از جمله آمریکا، اسرائیل و فلسطین و لبنان و جاهای دیگر اظهار نظر می کند آقای محتشمی پور است پس، منظور امام ایشان است و ایشان مخالف مشی امام عمل می کنند و لذا یک چنین نامه تندی را برای نخست وزیر فرستادند و اشاره به این موضوع کردند. اتفاقا امام که مباحث مجلس را پیگیری می کردند، وقتی این بحث‌ها داغ می‌شود، به‌حاج احمد آقا می فرماید احمد! این ها در مجلس با مطرح کردن این نامه چماقی را درست می کنند که آقای محتشمی را حذف کنند. به‌یکی از نمایندگان مجلس بگو که سوالی در این رابطه از من بکند. لذا در آن زمان زنگ می زنند به‌ حجت الاسلام مجید انصاری که شما یک سوالی مطرح کنید از امام که آیا شما نظرتان از طرح این نامه آقای وزیر کشور، آقای محتشمی بودند؟!. آقای انصاری این نامه را استفتاء می کند و برای جماران و امام می فرستد. امام نیز جواب می دهند منظور من از آن نامه آقای محتشمی نبوده و ایشان با هوش سیاسی خود به‌ اسلام و ایران خدمت کرده اند.همه در مورد نقش او در مورد حزب الله در دهه هشتاد میلادی واقف و مطلعند؛ با این حال در یکی از آخرین مصاحبه های فوق وقتی برادر عزیز مصاحبه کننده (که خدای مهربان بابت این یادگاری ایشان او را جزای خیر بدهد.) از نقش ایشان یاد می کند، در ابتدای سخنش متواضعانه می گوید: شما در مطلع سخنتان من را از جمله موسسان نیروی مقاومت مطرح کردید، اما موسس اصلی حزب الله شخص حضرت امام (ره) بودند یعنی فکر، طرح و اندیشه تاسیس حزب الله لبنان مربوط به‌شخص حضرت امام بوده است. بعد از فتح خرمشهر و شکست قاطع رژیم بعث عراق و صدام حسین، من در سوریه به‌عنوان سفیر جمهوری اسلامی مشغول به‌فعالیت بودم. در این هنگام به‌من خبر دادند که یک هیات بلند پایه‌ نظامی و سیاسی در حال آمدن به‌سوریه است ... وقتی این هیات وارد سوریه شد هم ارکان وزارت خارجه و هم فرماندهان سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی آن را تشکیل می‌دادند و رئیس هیات جناب دکتر ولایتی بود ملاقاتی با آقای حافظ اسد رییس جمهوری سوریه ترتیب داده شد که متجاوز از چهار ساعت طول کشید. در این ملاقات بحث این بود که با توجه به حمله اسراییل به‌ لبنان و اشغال جنوب لبنان و ... و با توجه به‌اینکه نیروهای ایران آزاد شده اند، برای مشارکت در دفاع از لبنان و سوریه این آمادگی را دارد که تا ۱۱ لشکر از لشکرهای سپاه و ارتش به‌منطقه اعزام شوند. حافظ اسد زیر بار نمی رفت و معتقد بود که شما صدام و رژیم عراق را نمی‌شناسید. بر این اساس، فکر نکنید جنگ تمام شده، این جنگ ادامه پیدا می‌کند و صدام باز هم حمله خواهد کرد و شما با رژیم عراق درگیر هستید. بر این اساس خودمان در سوریه با اسراییل درگیر خواهیم بود، می‌توانیم دفاع کنیم و شما زحمت نکشید. ولی به‌هرحال طبق تصمیمی که در شورای عالی دفاع گرفته شده بود، قرار بود ایران در سوریه همگام با نیروهای سوری در این جنگ مشارکت داشته باشد. در نهایت ... تصمیم گرفته شد که ۱۱ لشکر به‌سوریه اعزام شوند... چهار هواپیما متشکل از ۲ هزار نیرو از سپاه و بسیج و ارتش نیز وارد سوریه شدند. هر شب یک هواپیما وارد می‌شد ... اما روز پنجم دیدیم که نیرویی نیامد ... با ایران تماس گرفتیم، گفتند امام مخالفت کرده اند و دستور داده اند که نیرو به‌ سوریه اعزام نشود. این خبر خیلی برای ما سنگین بود ... لذا به ‌همراه حاج محسن رفیق دوست ... یک ملاقات از امام خواستیم و من مفصل راجع این موضوع با حضرت امام صحبت کردم و از وضعیتی که پیش آمده اظهار نگرانی کردم ... من آنقدر تحت تاثیر احساسات خودم و شرایط سوریه و لبنان قرار گرفته بودم که این حرف‌ها را که به‌ امام می‌زدم، با اشک صحبت می کردم. حضرت امام با آرامش همه حرف های من را گوش کردند و بعد فرمودند که شرایط ما در داخل و خارج کشور استثنایی است. تحلیلی که امام (ره) در آن روز ارائه داد، برای من بسیار بسیار مهم و جالب بود که یک رهبری که اصلا سابقه نظامی گری نداشته است، امروز در مقام رهبری یک انقلاب، مدیریت کشور، نظام و انقلاب را به‌عهده دارد، چگونه مسائل را با دقت و ظرافت تجزیه و تحلیل و تصمیم گیری می کند. امام فرمودند که شرایط جنگ ما با صدام و رژیم بعث عراق کاملا متفاوت است با اینکه نیرو در یک کشور دیگر اعزام کنیم. ما در شرایطی با عراق می جنگیدیم و از کشورمان دفاع می کردیم که نیروهای ما یک عقبه ای به‌مساحت جغرافیایی ایران دارند، تمام مردم ایران از شهر و روستا این نیرو را پشتیبانی می کنند، تمام بیمارستان های ما در خدمت مجروحان و تمام مساجد و حسینیه‌ها نیز در خدمت تدارکات جبهه بوده و هست. اما در سوریه و لبنان یک انقطاع کامل بین کشورمان و آن منطقه داریم، چه کسی می خواهد از نیروهای ما در سوریه و لبنان پشتیبانی کند؟! هر اتفاقی بیفتد ما مسئول جان بچه‌هایمان هستیم. در اینجا ما به راحتی نیروهایمان را تدارک می کردیم اما الان باید از کدام فضا استفاده کنیم و امکانات را برای تدارک نیروهایمان بسیج کنیم، از راه عراق که در جنگ هستیم و از راه ترکیه نیز که عضو ناتو است. علاوه بر آن، امام به‌هیچ وجه از چنین تصمیمی که در شورای عالی دفاع گرفته شده بود، اطلاع نداشتند و وقتی از طریق رسانه‌ها متوجه این تصمیم و ورود نیروهای ایران به‌سوریه و لبنان شده بودند دستور توقف را صادر و از تداوم اعزام جلوگیری کرده بودند.ایشان در ادامه می گوید: جمهوری اسلامی یک الگویی را در زمان امام با مشورت و یا طرح حضرت امام ایجاد کرد که همین الگوی حزب الله لبنان و مقاومت اسلامی در لبنان است که نزدیک به ۴۰ سال است که سرپا و موفق است و با کمترین اشتباه، آن مسیری را که از همان اول سیاست گذاری شده را ادامه می دهد و موفق هم پیش می رود ... این به‌خاطر شالوده ای است که با نظر حضرت امام در ابتدا ریخته شد و مقاومت اسلامی شکل گرفت... این کجا و برخی (البته معدود) که در مقابل کار نکرده طلب پاداش دارند. به تعبیر خدای مهربان: يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا ...در مراسم های برپا شده توسط ایشان در ماه مبارک رمضان و دهه محرم و شهادت حضرت زهرا در دار الزهرا در کنار درب ورودی می ایستاد و اشک می ریخت و از پیر و جوان با خوش رویی استقبال می کرد. بر بالای منبر روضه های سنتی را فراموش نمی کرد و بویژه روضه در مصیبت شهادت جدش حضر امیرالمومنین علی ابن ابی طالب علیه السلام در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان را هر وقت من توفیق حضور داشتم می خواند و گریه می کرد ...زنگ را زدم و ایشان شخصا به آهستگی آمد و بعد از هفته ها درب دار الزهرا که بر اثر کرونا بسته شده بود را باز کرد و جمع اندک مهمانان را به درون دعوت کرد. دست تقدیر چنان رقم خورد که آخرین دیدارم از دارالزهرا حضور در مجلس عقدی باشد که ایشان متواضعانه زحمت آن را قبول کرده بودند و عمل به سیره امام خمینی در سفارش های هنگام عقد به زوج های جوان در هنگام عقد ... او علی اکبر امام بود ...