خطـــر از دست رفتن بیش از 1 میلیارد درآمد ارزی در شرایط جنگ اقتصادی

بسمه تعالینامه شورای تبیین بسیج دانشجویی کشور به معاون اول رئیس جمهور:ما به كشاورزمان می‌گوییم تلاش كنید تا امنیت غذایی برای كشور به وجود بیاورید؛ اما به مسؤولان‌مان می‌گوییم این پایان كار نیست؛ ما بایستی به صادركنندگان این محصولات تبدیل شویم؛ ما باید بتوانیم دیگران را بهره‌مند كنیم. این كار، كارِ دستگاه‌های گوناگون دولتی است كه وسایلش را فراهم كنند؛ ما می‌توانیم.رهبر معظم انقلاب14/10/1384جناب آقای دکتر مخبر دزفولیمعاون اول محترم رئیس جمهور و رئیس ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتیهمان گونه که مستحضرید، در سال‌های اخیر پس از تشدید جنگ اقتصادی و اعمال تحریم‎های ظالمانه علیه کشورمان و در نتیجه سخت شدن روند صادرات نفت، اهمیت توسعه صادرات غیرنفتی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. این موضوع بارها مورد تاکید رهبر معظم انقلاب نیز بوده و ایشان از اهمیت وابسته نبودن بودجه کشور به نفت و اداره کشور به واسطه درآمدهای غیرنفتی سخن گفته‌اند. رئیس جمهور محترم نیز بارها بیان کردند که در جنگ اقتصادی، با میدان‌داری فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان پیروز خواهیم شد و تولیدکنندگان و صادرکنندگان، افسران جنگ تحریمی هستند که باید برای پیروزی در این نبرد تلاش کنند.تصمیمات خلق الساعه مانع توسعه تولید و صادرات در کشورخطر از دست رفتن بیش از 1 میلیارد درآمد ارزی کشور در شرایط جنگ اقتصادیبا این وجود در ماه‌ های اخیر وزارت جهاد کشاورزی وضع عوارض صادراتی بر روی محصولات جالیزی را به دلیل آب‌بر بودن، عملیاتی کرده است. این موضوع به عنوان راهکارِ مکملِ اصلاحِ الگوی کشت در کشور مطرح و اجرای کامل الگوی کشت وابسته به این اقدام نشان داده شده است. در همین راستا وزارت جهاد کشاورزی از خرداد ماه، عوارض 6 هزار تومانی بر روی صادرات هر کیلو گوجه‌فرنگی و سیب‌زمینی وضع کرد! با این تصمیم صادرات گوجه فرنگی نصف و صادرات سیب زمینی تقریبا صفر شده است! این در حالی است که صادرات این دو محصول 10 درصد صادرات محصولات کشاورزی و حدود 500 میلیون دلار بوده است. تاثیرگذاری شدید این سیاست بر توقف صادرات این محصولات، باعث گردید که در جدیدترین اقدام، وزارت جهاد کشاورزی در بخشنامه‌ای خلق الساعه، عوارض صادراتی 70، 100 و 120 درصدی بر صادرات سه محصولِ سیب‌زمینی، گوجه‌فرنگیِ غیرگلخانه‌ای و پیاز قرار داده و همچنین به دنبال وضع عوارض 100 درصدی بر تمام محصولات جالیزی از ابتدای سال 1402 هستند! این درحالی است که کاهش شدید صادرات، در اثر اعمال عوارض شش هزار تومانی بر گوجه‌فرنگی و سیب‌زمینی بوده و لذا وضع عوارض صد درصدی به طور قطع صادرات این محصولات را به صفر خواهد رساند. این اقدام درحالی اتفاق افتاده است که رئیس جمهور اخیرا در این راستا بیان کردند که، رشد تولید در گرو ثبات در تصمیم‌گیری‌ها است و دستورالعمل‌ها و تصمیمات در حوزه صادرات، باید حساب‌شده و با مشورت صادرکنندگان باشد و تصمیمات خلق‌الساعه، راه تولید را می بندد.جناب آقای مخبر!کاهش درآمد کشاورزان و نارضایتی آنهاحتما مستحضر هستید، وضع عوارض بر صادرات محصولات جالیزی، باعث افت شدید قیمت این محصولات در داخل کشور خواهد شد؛ اما همزمان امکان صادرات برای کشاورزان وجود ندارد و منجر به ضرر و زیان گسترده به کشاورزان می شود! طبیعی است که در صورت وقوع این شرایط، با بحران معدوم کردن و یا فساد این محصولات بر روی دست کشاورزان در بخش های بزرگی از کشور مواجه خواهیم شد! در نتیجه این اقدام؛ کاهش شدید درآمد کشاورزان این محصولات، کاهش اشتغال روستایی و متاسفانه افزایش مهاجرت به شهر‌ها را شاهد خواهیم بود. متاسفانه این وضعیت در کشور سابقه نیز دارد و در سال‌های گذشته به دلیل نبود بازار و پایین بودن قیمت، شاهد فروش نرفتن این محصولات و فساد آن‌ها بوده‌ایم، که اعتراضات زیادی را در پی داشته اما کمتر به درد دل این کشاورزان توجه شده و شایسته دولت مردمی و حامی محرومان نیست که شاهد تکرار این اتفاقات باشیم! شواهدی نیز در سال جاری بر این مدعا وجود دارد؛ متاسفانه به واسطه این تصمیمات، شاهد تجمعات هفته‌های اخیر گوجه‌کاران استان بوشهردر اعتراض به افزایش تعرفه صادراتی بوده و نگرانی هایی نیز از سوی کشاورزان سایر استان ها بیان شده است!آدرس غلط در مورد آب بری زیاد محصولات جالیزی به نسبت محصولات اساسیوزارت جهاد کشاورزی، موضوع آب‌بری بالا و جایگزینی کشت گندم(محصولات اساسی) به جای این محصولات را دلیل اصلی تصمیم خود عنوان کرده است؛ این درحالی است که براساس سامانه های رسمی وزارت جهاد کشاورزی، این محصولات اتفاقا آب‌بری بسیار کمتری نسبت به اکثر محصولات زراعی و باغی دارند. اما این تصویر ذهنی و پارادایم غلط در کشور حاکم شده و سیاست گذاران کشور نیز با همین تصور اشتباه، دست به اتخاذ تصمیمات غلط این چنینی زده اند!محروم کردن کشور از درآمد ارزی و ناچیز بودن محصولات جایگزین شده به نسبت نیاز کشورحتما اطلاع دارید که کل محصولات جالیزی صادراتی، کمتر از یک درصد از زمین‌های زراعی کشور را زیر کشت برده و حتی در صورت جایگزینی کامل کل این محصولات صادراتی با کشت محصولات اساسی مانند گندم، تنها 1 درصد واردات کشور یعنی 300 هزار تن از واردات حدود 30 میلیون تنی کشور در محصولات اساسی را تامین خواهد کرد! از منظر ارزش نیز این میزان جایگزینی محصولات اساسی، ارزشی کمتر از 120 میلیون دارد و در برابر یک میلیارد دلار صادرات محصولات جالیزی، عدد ناچیزی است.رئیس محترم ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی!راه حل خودکفایی استفاده از ظرفیت های فعال نشده است، نه محدود کردن صادرات!متاسفانه علی رغم آدرس های غلط برخی از به ظاهر کارشناسانِ نفوذ کرده در دولت ها! ظرفیت‌های عظیم فعال نشده‌ای برای افزایش میزان تولید اقلام اساسی، بدون تعطیل شدن تولید سایر بخش‌های کشاورزی وجود دارد. به عنوان نمونه تنها با فعال کردن بخشی از ظرفیت‌های دیم کشور، می‌توان به تولید اقلام اساسی مورد نظر دست یافت. مطابق اظهارات وزیر جهاد کشاورزی: «میزان اراضی قابل کشت کشور 35 میلیون هکتار است که فقط 18 میلیون هکتار آن در حال کشت است» و «در ایران 8 درصد محصولات تولیدی از دیمزار است در حالی که در دنیا 60 تا 70 درصد از تولید کشاورزی در دیمزارها انجام می‌شود». از سوی دیگر محاسبات نشان می‌دهد که در 20 سال اخیر، سهم مراتع از غذای دام کشور از 47درصد به 22درصد رسیده است و واردات انواع منابع تامین خوراک دام، 5 برابر شده است. استفاده مدیریت شده از مراتع به جای نهاده دامی می‌تواند بخش خوبی از نیاز به اقلام اساسی را کاهش داده و به شدت به کاهش وابستگی کشور و پیاده سازی اقتصاد مقاومتی کمک کند.فقدان تضمین کافی برای جایگیزی محصولات جالیزی با محصولات اساسی!علاوه بر همه ایرادات وارد بر سیاست تغییر الگوی کشت و جایگزینی محصولات جالیزی با محصولات اساسی از طریق اعمال عوارض صادراتی، این سیاست ضمانت اجرایی مشخصی ندارد، چراکه در صورت مسدود کردن مسیر صادرات، کشاورز هیچ الزامی به کاشت محصول اساسی ندارد. سیاست‌گذار باید از ابزارهای تشویقی جذاب برای افزایش انگیزه کشاورزان استفاده کند تا بدون نیاز به از بین رفتن بخشی از تولید و صادرات، کشت محصولات اساسی افزایش یابد. تولید و صادرات محصولات جالیزی می‌تواند به موازات افزایش خودکفایی در اقلام اساسی کشور از طریق توسعه کشت دیم، استفاده از مراتع به عنوان خوراک دام، توسعه عملیات آبخیزداری و افزایش بهره‌وری تولید رقم بخورد؛ لذا راهکار افزایش خودکفایی در این اقلام، از بین بردن تولید و تجارت موجود نیست.معاون محترم اول رئیس جمهور!همان گونه که تاکید شد، سیاست دولت محترم برای اصلاح الگوی کشت از طریق وضع عوارض در مقابل صادرات محصولات جالیزی، اگرچه با نیت خیر و مثبت صورت می گیرد، اما به نظر می رسد فاقد پشتوانه کارشناسی قوی و ضمانت اجرای صحیح است. اجرای این سیاست نه تنها کمک چندانی به کاهش وابستگی کشور به واردات محصولات اساسی نمی کند؛ بلکه باعث ایجاد نارضایتی جدی در بین کشاورزانی می شود که بر روی درآمدِ حاصل از این محصولات حساب کرده و کمبودهای درآمدی خود را در کشت سایر محصولات خصوصا محصولات اساسی جبران می کنند. از سوی دیگر اعمال این سیاست به سرعت باعث از بین رفتن بیش از یک میلیارد دلار درآمد ارزی کشور شده و بخش اندکی از نیاز ارزی به واردات را کاهش می دهد. بر اساس جمیع دلایل ذکر شده، شورای تبیین مواضع بسیج دانشجویی معتقد است: بی تردید اعمال این سیاست خلاف اقتصاد مقاومتی و در ضدیت با وظیفه شما در ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی است و لذا لازم است هر چه سریعتر ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی، ستاد تنظیم بازار و دولت محترم، در اعمال این سیاست تجدید نظر کرده و به دنبال راه های کم آسیب‌تر و موثرتر برای ایجاد امنیت غذایی و اصلاح الگوی کشت باشند.شورای تبیین مواضع بسیج دانشجویی کشور