دیدن فریدون دختران جمشید را: بخش 32 جلد 1 شاهنامه فردوسی

سلام ... من سارا هستم ... علاقه‌مند به تاریخ و ادبیات و هنر ... چند وقتیه که شاهنامه می‌خونم و از اونجایی که برای پیدا کردن معنی کلمات و ابیات دچار مشکل میشم، می‌خوام هرچی پیدا می‌کنم رو اینجا برای شما بنویسم. فقط این رو بگم که من هیچ تخصصی ندارم و تازه‌کار هستم. لطفا اگر نکات بیشتری می‌دونستید یا اشتباهی توی متن‌هام بود، برام بنویسید تا اصلاح کنم.برای مشاهده بخش قبلی شاهنامه (رفتن فریدون به جنگ ضحاک - بخش 2)، اینجا کلیک کنید.نکته: فایل صوتی که در بالای صفحه هست، از این صفحه وب‌سایت گنجور (خوانش فرید حامد) برداشته شده است.داستان شعر دیدن فریدون دختران جمشید رافریدون وارد قصر ضحاک می‌شود و با فره ایزدی‌اش، طلسمی که ضحاک برای قصرش نهاده بود را باطل می‌کند. در آنجا با ارنواز و شهرناز روبه‌رو می‌شود. آن‌ها بعد از باطل شدن طلسمشان، به فریدون می‌گویند که از ترس جانشان با ضحاک هم‌بستر شده‌اند و ضحاک در حال حاضر به هند رفته است. او چاره‌ای پیدا کرده تا از شر پیش‌بینی خلاص شود. اما به زودی برمی‌گردد.معنی شعر دیدن فریدون دختران جمشید راطلسمی که ضحاک سازیده بود ... سرش به آسمان برفرازیده بودفریدون ز بالا فرود آورید ... که آن جز به نام جهاندار دیدطلسمی که ضحاک کاخش را با آن بنا کرده بود و تا آسمان آن را ادامه داده بود، به دست فریدون از بین رفت. دلیلش هم این بود که این طلسم و این کاخ، با طلسم و بت‌پرستی ساخته شده بودند نه با نام و یاد خدا. وزان جادوان کاندر ایوان بُدند ... همه ناموَر نره دیوان بدندسرانشان به گرز گران کرد پست ... نشست از برگاهِ جادوپرستبه علاوه تمام دیوهای جادوگری که در کاخ بودند را با گرز خودش کشت و سپس روی تخت پادشاهی ضحاک نشست.نهاد از برِ تختِ ضحاک پای ... کلاه کئی جست و بگرفت جایفریدون جای ضحاک را گرفت و کلاه پادشاهی بر سر گذاشت.برون آورید از شبستان اوی ... بتان سیه‌موی و خورشید رویدستور داد زنان زیبای ضحاک (ارنواز و شهرناز) را از شبستان به پیش او آورند.بفرمود شستن سرانْشانْ نخست ... روانْشان ازان تیرگیها بِشستدستور داد تا آن‌ها را بشورند تا از تیرگی‌ها و جادوها پاک شوند.رهِ داورِ پاکْ بِنْمودشان ... ز آلودگی پس بپالودشانکه پروردهٔ بت پرستان بُدند ... سراسیمه بَرسانِ مستان بدندبعد آن‌ها را که دست‌پرورده‌ی ضحاک بت‌پرست بودند، به راه ایزدی هدایت کرد.پس آن دخترانِ جهاندارِ جم ... به نرگسْ گل سرخ را داده نمپس دختران جمشید به گریه افتادند.نرگس: کنایه از چشم (در ادبیات کهن، چشمان معشوق را به نرگس تشبیه می‌کردند)گل سرخ: کنایه از چهره و صورتگشادند بر آفریدون سخن ... که نو باش تا هست گیتی کهنپس در نزد فریدون شروع به سخن گفتن کردند. اول او را ستایش کردند.چه اختر بُد این از تو ای نیک‌بخت ... چه باری ز شاخ کدامین درختکه ایدون به بالین شیرآمدی ... ستمکاره مرد دلیر آمدیبعد از فریدون پرسیدند که ای مرد نیک، تو از کدام خاندان و نسل هستی که اینطور دلیرانه به کاخ پادشاه ستمگر آمدی و توانستی آن را تصاحب کنی.چه مایه جهان گشت بر ما بِبَد ... ز کردار این جادوی بی‌خردما ستم‌های بسیاری را به دلیل ضحاک جادوگر و بی‌خرد تحمل کردیم.ندیدیم کس کاین چنین زهره داشت ... بدین پایگه از هنر بهره داشتکش اندیشهٔ گاهِ او آمدی ... و گرْشْ آرزو جاه او آمدیتا به امروز هیچ‌کس را ندیده بودیم که انقدر دل و جرئت داشته باشد و برای تصاحب پادشاهی او اقدام کند.چنین داد پاسخ فریدون که تخت ... نماند به کس جاودانه نه بختفریدون پاسه داد: دنیا این‌گونه است و بخت و اقبال و تخت پادشاهی تا ابد به کسی وفادار نمی‌مانند.منم پورِ آن نیک‌بختْ آبتین ... که بگرفت ضحاک ز ایران زمینبکشتش به زاری و من کینه جوی ... نهادم سوی تختِ ضحاک رویمن پسر آبتین هستم؛‌ مردی از ایران زمین که ضحاک او را به قتل رساند. حالا من به خونخواهی پدر آمده‌ام و می‌خواهم پادشاهی را از ضحاک بگیرم. همان گاو بر مایه کم دایه بود ... ز پیکر تنش همچو پیرایه بودز خونِ چنان بی‌زبان چارپای ... چه آمد برآنْ مرد ناپاک رایضحاک حتی گاو برمایه را هم کشت. آن گاو رنگارنگی که دایه‌ی من بود. معلوم نیست به چه دلیل به جان یک چهارپای بی‌گناه افتاد و چه در سرش می‌گذشت که آن را هم کشت.کم: که من راکمر بسته‌ام لاجرم جنگجوی ... از ایران به کین اندر آورده رویپس من چاره‌ای جز کشتن او و انتقام گرفتن نداشتم و به همین دلیل از ایران تا اینجا آمدم.سرش را بدین گرزهٔ گاو چهر ... بکوبم نه بخشایش آرم نه مهرمن با استفاده از این گرز، ضحاک را خواهم کشت. نه بخشایشی در راه است و نه از سر مهر و محبت، حاضرم از کشتنش صرف نظر کنم.چو بشنید ازو این سخن ارنواز ... گشاده شدش بر دل پاک رازبدو گفت شاهْ آفریدون تویی ... که ویران کنی تنبل و جادوییارنواز از شنیدن این سخن‌ها لبخند زد و به سخن آمد. گفت:‌ پس فریدونی که قرار است جادو را از بین ببرد، تو هستی (در قسمت‌های قبل خوانیدم ارنواز اولین کسی است که از خواب ضحاک و وجود فریدون باخبر می‌شود.)کجا هوش ضحاک بر دست تُست ... گشاد جهان بر کمربست تستتو کسی هستی که ضحاک را شکست می‌دهی و جهان را به فرمان خودت درمی‌آوریز تخم کیان ما دو پوشیده پاک ... شده رام با او ز بیم هلاکهمی جفت‌مان خواند او جفت مار ... چگونه توان بودن ای شهریارما از نسل جمشید هستیم. از ترس جانمان با ضحاک همبستر شدیم و فرمانبردار او بودیم.فریدون چنین پاسخ آورد باز ... که گر چرخ دادم دهد از فرازببرم پی اژدها را ز خاک ... بشویم جهان را ز ناپاک پاکفریدون پاسخ داد که اگر خداوند و چرخ روزگار اجازه بدهند، ضحاک را خواهم کشت و دنیا را از بدی‌ها، پاک می‌کنم.بباید شما را کنون گفت راست ... که آن بی‌بها اژدهافَش کجاستحالا باید به من بگویید که ضحاک کجاست.برو خوب رویان گشادند راز ... مگر که اژدها را سرآید به گازبگفتند کاو سویِ هندوستان ... بشد تا کند بندْ جادوستانببرد سر بی‌گناهان هزار ... هراسان شدست از بد روزگاربه او گفتند که ضحاک به هندوستان رفته تا مردم آنجا را به بند بکشد. او از ترس نابودی خودش دیوانه شده و قطعا در آنجا هزاران بی‌گناه را می‌کشد.کجا گفته بودش یکی پیشبین ... که پردختگی گردد از تو زمینکه آید که گیرد سرِ تختِ تو ... چگونه فرو پژمردْ بختِ تودلش زان زده فالْ پر آتشست ... همه زندگانی برو ناخوشستچرا که یک پیشگو، به گفت که تو به زودی میمیری. به او گفت که چگونه تو (فریدون) می‌آیی و جهان را بر او تنگ می‌کنی. ضحاک بعد از شنیدن حرف‌های آن پیشگو آرام و قرارش را از دست داد و دیگر نمی‌تواند از زندگی‌اش لذت ببرد. همی خون دام و دد و مرد و زن ... بریزد کند در یکی آبدنمگر کاو سرو تن بشوید به خون ... شود فال اخترشناسان نگوناو در هندوستان خون حیوانات و انسان‌ها را می‌ریزد و در ظرفی جمع می‌کند و خودش را در آن خون می‌شورد. تا شاید اینگونه از وقوع آن پیش‌بینی جلوگیری کند (پیش‌بینی را با خون باطل کند). آبدن: ظرفی مانند تشت که در آن آب نگه می‌دارند.بر اساس یک باور قدیمی، ریختن خون باعث باطل شدن جادو و سحر می‌شود. (باور ما به قربانی کردن هم تا حدودی از همین‌جا نشات گرفته است.) به همین دلیل است که ضحاک می‌خواهد با ریختن خون، پیش‌بینی را باطل کند.آهن، یکی دیگر از موادی است که به عنوان باطل السحر شناخته می‌شود. به همین دلیل هم کاوه آهنگر است. تنها کسی که پیشه‌ی آهنگری داشته باشد، می‌تواند طلسم ضحاک را باطل کرده و کاری کند که مردم، خوی واقعی او را ببینند و علیه او متحد شوند. همان نیز از آن مارها بر دو کفت ... به رنج درازست مانده شگفتاو سال‌هاست که از بابت مارهایش هم در رنج و عذاب است.ازین کشور آید به دیگر شود ... ز رنج دو مار سیه نغنوداو هر جا هم که برود، از شر آن مارها خلاص نمی‌شود و لحظه‌ای آرامش ندارد.نغنویدن: نخوابیدن - آسایش نداشتنبیامد کنون گاهِ بازآمدنش ... که جایی نباید فراوان بُدنشاما به زودی برمی‌گردد. چرا که معمولا طولانی مدت در جایی نمی‌ماند.گشاد آن نگارِ جگر خسته راز ... نهاده بدو گوشْ گردن‌فرازو اینگونه بود که ارنواز زیبارو که از ضحاک خسته شده بود، رازش را بازگو کرد و فریدون به حرف‌های او گوش داد.برای مشاهده بخش بعدی شاهنامه (داستان فریدون با وکیل ضحاک)، اینجا کلیک کنید.