استارتاپ‌های خانوادگیِ دوست نداشتنی!

تجربه‌ی کار کردن تو چند تا استارتاپ که به صورت خانوادگی اداره می‌شدن باعث شد این مطلب رو بنویسم.ما به عنوان کسی که می‌خوایم کسب و کارمون رو راه اندازی کنیم نیاز به تیم داریم! و اولین نفراتی که به ذهنمون می‌رسن خانوادمون هستن. ولی آیا واقعا ما می‌تونیم با خانوادمون کار هم کنیم؟اولین استارتاپ خانوادگی که توش کار کردم توسط دوتا برادر و همسر یکیشون، خواهرشون و پدرشون اداره می‌شد. تا اینجای کار مشکلی وجود نداره. مشکل از اونجایی شروع میشه که اختلافات و روابط خانوادگیشون رو توی کار هم دخالت می‌دن.از اشتباهات هم‌دیگه توی کار پشتیبانی می‎‌کردن و اجازه‌ی اصلاح کار رو نمی‌دادن (چون ممکن بود خدایی نکرده حرف اون یکی نقض بشه). یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات این بود که فکر می‌کردن چون پول و یا ایده برای اون‌هاست می‌تونن بدون هیچ دانشی مدیر و استراتژیست خوبی باشن و به کم‌تر از عنوان مدیریتی هم راضی نمی‌شدن!توی این سیستم نمی‌شد به هیچ کدوم از این افراد انتقاد کرد و یا اگه عضوی از این خانواده خوب کار نمی‌کرد نمی‌تونستی به خودش یا به مدیریت بگی!مسلماً من و بقیه همکارام نمی‌تونستیم این شرایط رو بپذیریم و وقتی دیدم 5 نفر از همکارام با بحث از شرکت رفتن تصمیم گرفتم که من هم ترکش کنم. دومین استارتاپ خانوادگی که باهاشون همراه شدم جایی بود که همون ابتدا مشخص بود که توسط رئیس هیئت مدیره آقای X که ساکن کانادا بود (دانش و سواد مدیریتی و کسب و کاری بالایی داشت) و خواهرش خانم X اداره میشه. خلاصه که گول خوردم و وارد این شرکت هم شدم.ولی بعدها اتفاقات جالبی افتاد!مثلا شخصی اونجا کار می‌کرد که اصلا به درد سوشال مدیا نمی‌خورد ولی مدیر سوشال مدیا بود. هر حرفی می‌زد مورد توجه مدیرعامل بود و تمام فرصت‌های رشد شرکت در اختیار این شخص بود، می‌تونست درباره‌ی خیلی مواردی که به کارش مرتبط نیست تصمیم بگیره و نظر بده. این رفتارها برای ما خیلی عجیب بود که بعدها متوجه شدیم این شخص دخترِ خانم X و مدیرعامل دوست خانوادگی این افراده.متاسفانه مدیرعامل دانش مدیریتی نداشت و هر تلاشی از سمت من و همکارام برای نقد روش مدیریتی و کارهای دیگه و پیشنهاد روش‌های بهتر رد می‌شد و مورد بی‌توجهی و ملامت هم قرار می‌گرفت!آقای Y هم یکی از کارمندای شرکت بود که اصلاً از کارش راضی نبود و مدام غُر می‌زد که از حقوقش و شرایط کارش ناراضیه و ما نمیدونستیم خب چرا نمی‌ره! مدیر بازاریابی شرکت هم اصلاً از کار این فرد راضی نبود.خلاصه که بعدها مشخص شد این آقای Y پسردایی مدیر عامل هستن!!من اصلاً مخالف روابط خانوادگی توی شرکت‌ها نیستم و اتفاقاً موافقم که با کسایی که دوستشون داری و بهشون اعتماد داری کار کنی. ولی به شرطی که این افراد شایستگی و توانایی انجام کارها رو داشته باشن!!خیلی تلاش کردم و با همه‌ی دانش و تجربه‌ای که داشتم و با عشق توی این استارتاپ هم کار کردم ولی به خاطر نبود شایسته‌سالاری و امکان رشد توی این کسب و کار من و 9 نفر دیگه مجبور به ترک این شرکت شدیم.بعد از اون به صورت فریلنسر وارد استارتاپ دوستم شدم و از همون اول تصمیم گرفتیم که به هیچ وجه روابط دوستیمون رو به کسب و کار نکشونیم و واقعاً این اتفاق افتاد. نه تنها دوستیمون باعث اختلاف نشد بلکه باعث پیشرفت کار هم شد. وقتی کار نادرستی می‌کردیم به هم‌دیگه نقد می‌کردیم و حتی نقد هم‌دیگه رو هم نقد می‌کردیم!! دوستیمون باعث شد که در مقابل اشتباهات هم صبورتر باشیم و سعی کنیم که هم خودمون رشد کنیم و هم استارتاپمون. به هم دیگه فرصت اشتباه کردن دادیم و سعی کردیم در کنار هم این اشتباهات رو برطرف کنیم. فهمیدم که دوست بودن و خانواده بودن می‌تونه کمک بزرگی به کسب و کار کنه به شرطی که بتونیم مرزی بین کار و دوستی ایجاد و حفظ کنیم. یه نکته مهمی که وجود داره اینه که "نقد کردن" و "گفتگو کردن" رو یاد بگیریم. یاد بگیریم که چه وقت و چجوری باید باهم صحبت کنیم.به خاطر مسائل مالی تصمیم گرفتم مجدد کار کارمندی رو هم شروع کنم. دعوت به مصاحبه با شرکتی شدم که بخش سرمایه‌گذاری و تامین‌کننده محصولات به صورت خانوادگی کار می‌کردن. چون به صورت مستقیم زیرمجموعه‌ی این افراد کار نمی‌کردم و صرفاً همکار بودیم قبول کردم که با این شرکت همکاری کنم.در کنار بخش سنتی مجموعه اتاقی حاضر شد و قرار شد در کنار دوستان سرمایه گذار کار کنم. مشکلی با شرایط نداشتم و دوباره با عشق و انگیزه کار رو شروع کردم. ولی بعد از یه مدت مشکلات شروع شد.دوستان اعتقاد خاصی به جمله‌ی "کارمندی برده‌داری مدرنه" دارن!! و با لحن دستوری و ارباب مآبانه مخاطبشون رو خطاب می‌کنن (چیزی که من به شدت ازش متنفرم). با این حال در کمال احترام باهاشون برخورد کردم و سعی کردم در آرامش کارم رو ادامه بدم ولی باز هم خانوادگی بودن بیزینس مشکل ایجاد کرد.مشکل اصلی‌ای که وجود داره حمایت خانواده از "کار نادرست" هم‌دیگه‌است.وقتی جایگاه مدیریت داریم باید تلاش کنیم تا برای کارمندامون یک منتور و تسهلیگر باشیم تا به رشدشون و در نتیجه رشد سازمانمون سرعت بدیم نه اینکه با رفتار نادرست جلوی پیشرفت رو بگیریم.شاید یه عده باورشون نشه ولی به عنوان مدیر مسئولیت و وظایفی دارن که باید انجام بدن!! وقتی تو این سازمان من به این افراد کاری رو ارجاع می‌دم تا انجام بدن ناراحت می‌شن!! و فکر می‌کنن به عنوان مدیر (البته مدیر من نیستن) فقط وظیفشونه کنترل کنن، دستور بدن، گزارش بگیرن و از کارمنداشون بیگاری بکشن. همین! و اگه کارمندی جلوی این زورگویی بایسته شرایط کار رو براش دشوار می‌کنن. و به صورت خانوادگی هم از این رفتار حمایت می‌کنن تا جایی که انگیزه‌ی دیگران برای ادامه‌ی مسیر از بین بره و مجبور به ترک استارتاپ بشن.برای این افراد جایگاه‌ها و مسئولیت‌های افراد تعریف نشده‌ست و فکر می‌کنن دیگران تا جایی که می‌تونن باید هر کاری که می‌تونن رو انجام بدن. مثلاً من به عنوان مدیر بخش الف باید کار کارمند بخش ج، کارگر بخش ب، مدیر بخش ح و ... رو هم انجام بدم.مدیریت ذره‌بینی! کاری که به اصطلاح مدیرها، اون رو "مدیریتِ خوب" تعریف میکننپیشنهاد من اینه تا جایی که می‌تونید وارد شرکت‌های خانوادگی نشید!! چون کم‌تر پیش میاد افراد بر اساس دانش و تجربه‌شون تو جایگاه شغلیشون باشن. موقع استخدام هم حتماً از کارفرما بخواهید که اگه نسبت فامیلی‌ای توی شرکت وجود داره همون اول شفاف به شما بگن.اگه تجربه‌ای تو این زمینه دارید برام بنویسید ...