روغن گیربکس و گیربکس اتوماتیک

برخی از افراد معتقد هستند که روغن گیربکس یا اصطلاحا واسکازین مادام‌العمر است و نباید آن را تعویض کرد.اما عدم تعویض روغن گیربکس می‌تواند آسیب‌های جدی به این قطعه وارد کند. در ادامه این مطلب قصد داریم به صفر تا صد تعویض روغن گیربکس بپردازیم. با ما همراه باشید.زمان تعویض روغن گیربکسبا توجه به این که روغن گیربکس پس از گذشت مدت زمانی خاصیت خود را از دست می‌دهد باید نسبت به تعویض آن دقیق باشید. زمان تعویض روغن در گیربکس های اتوماتیک و دستی متفاوت است. در گیربکس های دستی تعویض روغن بستگی به عمر دیسک و صفحه کلاچ دارد. معمولا دیسک و صفحه کلاچ حدود ۷۰ هزار کیلومتر عمر می‌کند که البته این یک عدد تقریبی است. زمانی که برای تعویض دیسک و صفحه کلاچ به تعمیرگاه مراجعه می‌کنید پیشنهاد می‌شود که روغن گیربکس را نیز در همان زمان تعویض کنید.اما در خصوص گیربکس‌های اتوماتیک شرایط فرق می‌کند. این گیربکس ها به شدت نسبت به زمان تعویض و نوع روغنی که داخل آن ها ریخته می‌شود حساس هستند. معمولا کارخانه ها در دفترچه راهنما زمان تعویض روغن گیربکس را قید می‌کنند. اما اگر از جمله آن افرادی هستید که حساسیت زیادی نسبت به خودرویتان دارید پیشنهاد می‌شود که روغن گیربکس را هر ۴۰ هزار کیلومتر تعویض کنید.چکاپدر مورد خودروهای مجهز به گیربکس دستی عموما امکان چک کردن وجود ندارد. اما در برخی از خودروهای با گیربکس اتوماتیک همانند گیج روغن موتور یک گیج نیز برای چک کردن روغن گیربکس وجود دارد. چک کردن روغن گیربکس باید در همان شرایطی انجام شود که در دفترچه راهنما گفته شده است. برای این کار معمولا یک بار میزان روغن در حالت سرد و یک بار در حالتی که خودرو گرم است اندازه گیری می‌شود. علاوه بر این باید رنگ روغن را نیز بررسی کرد. روغن گیربکس اتوماتیک معمولا رنگی صورتی شفاف دارد بنابراین اگر رنگ آن به قهوه ای تیره در آمده است باید نسبت به تعویض آن اقدام کنید.انواع روغن گیربکسروغن گیربکس‌های دستی(MTF) عموماً از غلظت بیشتری نسبت به روغن گیربکس‌های اتوماتیک (ATF) برخوردار است. برای روغن گیربکس‌های دستی دو نوع طبقه‌بندی وجد دارد که یکی بر اساس دسته‌بندی انجمن مهندسی نفت امریکا(API) و دیگری بر اساس دسته‌بندی ویسکوزیته توسط انجمن مهندسین اتومبیل(SAE) است.در گیربکس‌های اتوماتیک به دلیل پیچیدگی و حساسیت بیشتر از روغن‌پایه سبک‌تری استفاده می‌شود اما در مقابل دارای مقدار بیشتری مواد افزودنی حتی تا ۱۵ نوع مختلف است. برای روانکارهای ATF طبقه‌بندی خاصی همانند MTF درزمینه گرانروی وجود ندارد و نوع روغن توسط سازنده گیربکس تعیین می‌شود.به‌طورکلی دو استاندارد معروف برای روغن‌های ATF وجود دارد.MERCON که مربوط به شرکت خودروسازی فورد و دیگری DEXRON که مربوط به شرکت جنرال موتورز است. این دو مورد استانداردهای رایج برای روغن‌های ATF است که هرکدام فرمولاسیون خاص خود رادارند و بر اساس اطلاعات مربوط به دفترچه راهنمای خودرو و سازنده گیربکس می‌توانید از میان این دو استاندارد یکی را انتخاب کنید.زمان تعویض فرا رسیدشاید یادتان نباشد چه زمانی روغن گیربکس خودرویتان را عوض کردید. اما وقتی زمان تعویض روغن گیربکس فرار رسد یک سری علامت ها نیز مشاهده می‌شود. از جمله مهم ترین علائم تعویض روغن گیربکس مربوط به همان رنگ روغن است. اما اگر صدای ناهنجار هنگام تعویض دنده شنیدید یا تعویض دنده سخت شد این نیز ممکن است مربوط به روغن گیربکس باشد. در خصوص خودروهای اتوماتیک نیز اگر تعویض دنده ها سر موقع انجام نشد نیز احتمالا مشکل از روغن گیربکس است.گیربکس‌های اتوماتیک (AT) نمونه بروز شده گیربکس‌های دنده دستی (MT) محسوب می‌شوند و به‌واسطه حذف کلاچ و تعویض اتوماتیک دنده‌ها، راحتی و آرامش بیشتری را برای راننده خودرو به ارمغان می‌آورند ولی ساختار پیچیده و حساس این گیربکس‌ها موجب شده تا آن‌ها در مقابل بعضی از عملکردها آسیب‌پذیر بوده و پس از مدت کوتاهی دچار آسیب‌های بسیار سنگینی شوند.گیربکس‌های اتوماتیک یک سیستم هیدرولیک محسوب می‌شوند که بیشتر اجزای داخلی آن از چدن و فولاد ساخته شده‌اند.چنین آلیاژهایی از مقاومت بالایی برخوردارند ولی ممکن است به مرور زمان و طی استفاده‌های مکرر دچار خوردگی شده یا این که در اثر ضربات وارده تخریب شوند که یکی از عوامل مخرب گیربکس اتوماتیک محسوب می‌شود.از همین رو برای جلوگیری از چنین آسیب‌هایی و همچنین روان سازی حرکت اجزا گیربکس‌های اتوماتیک از روغن گیربکس استفاده ‌می‌شود. از آنجایی که روغن گیربکس هم مانند روغن موتور پس از استفاده طولانی مدت، آلوده شده یا بر اثر تحمل دما و فشارهای بالا خاصیت خود را از دست می‌دهد، عدم سرویس به ‌موقع گیربکس می‌تواند خسارات جبران ناپذیری را به گیربکس خودرو شما وارد کند.در سرویس‌های دوره‌ای بنابر توصیه کمپانی سازنده و با توجه به میزان کارکرد (بر حسب کیلومتر یا زمان) اعلام شده کمپانی، روغن و فیلتر روغن گیربکس تعویض می‌شوند.کارکرد توصیه شده برای تعویض روغن و انجام سرویس‌‌های دوره‌‌ای برای بیشتر گیربکس‌های اتوماتیک بین ۲۰۰۰۰ کیلومتر تا ۴۵۰۰۰ کیلومتر است. ناگفته نماند که شرایط رانندگی هم می‌تواند تأثیر چشمگیری در زمان سرویس گیربکس داشته باشد؛ برای مثال رانندگی در ترافیک‌ موجب افزایش دمای روغن و کاهش عمر آن می‌شود.روغن گیربکس نامناسب یا نامرغوبیکی دیگر از عوامل مخرب جعبه دنده اتوماتیک، استفاده از روغن گیربکس نامناسب یا نامرغوب است. روغن‌های گیربکس انواع متفاوتی دارند که در واقع با توجه به ویژگی‌های گیربکس هر خودرو و میزان قدرت آن‌ها تولید می‌شوند. اگر از روغن گیربکس مناسب خودرویتان اطلاع ندارید، بهتر است برای تعویض روغن گیربکس خودرو تنها به تعمیرگاه‌های مجاز مراجعه کرده یا با مطالعه دفترچه‌ راهنمای خودرویتان از روغن گیربکسی که توسط شرکت سازنده پیشنهاد شده مطلع شوید.