آیا دایناسورها در ایران زندگی می‌کردند؟      (مطالبی درباره دایناسورهای ایران)

مانند دیگر کشور ها دایناسورها هم روزگاری در ایران زندگی می‌کردند و آثار ردپا و استخوان آنها ایران یافت شده است. که از جمله آنها تروپادهای گوشتخوار ۴ متری است قدمت آنها بین ۲۰۰ تا ۷۰ میلیون سال پیش زمانی که ایران مجموعه‌ الجزایری در حاشیه آسیا و جنوبش اقیانوس تتیس بودچه دایناسورهای در ایران زندگی می‌کردند؟کشفیات در بیشتر نقاط ایران نشان می‌دهند دایناسورهای مختلفی از جمله تروپاد های گوشتخوار و کرک و پردار ، سروپودهای گردن دراز ، اورنیتوپود ها و استگوسوریدها زندگی می‌کردند اما به غیر یک مورد بقیه این دایناسورها دارای نام سرده و گونه خاصی نیستند چرا که تنها ردپای آنها و فقط در یک مورد قطعاتی از استخان نامشخص و دو دندان کشف شده است.ردپای دایناسورهای تروپاد بلده دایناسورهای تروپاد ایران تروپاد ها دایناسورهای گوشتخوار و تباری بسیار متنوع هستند و راپتور ها هم جزو همین تبار هستند آنها دایناسورهای پردار و اجداد پرندگان بودند ایران هم خانه این تبار بود آثار ردپا و استخوان های این جانوران متنوع ترین آثار دایناسور در ایران است و در دوره ژوراسیک ، کرتاسه و احتمالا تریاسیک به صورت ردپا و فسیل استخوان کشف شده است. آثار مربوط به راپتر ها و تروپاد ها در اندازه های مختلفی تا حدود ۵ متر هم در ایران کشف شده است. یکی از مهمترین آنها استخوان و دندان دایناسور گوشتخوار کرمان است. سروپودهای ایران سروپودها تباری بزرگ از دایناسورها هستند که گردن دراز، چهارپا و گیاهخوار بودند. آثار ردپای آنها فقط در سه نقطه ایران یافت شده است البرز، خوراسان و اصفهان این جانور بعد از تروپادها در صدر هرم غذایی خشکی ژوراسیک ایران قرار می‌گرفتند آنها سروپودهای کوچکی شبیه اروپاسورس در طول حدود ۶ متر بودند. ردپای سروپودی که از بلده یافت شده است بسیار واضح است و به اروپاسورس یا خیشاوندان نزدیک نسبت داده‌ شده جای پای آنها از یک رد بیزی شکل پاها و بالای آن یک رد حلالی دست ها درست شده بود همین طور که در تصاویر اواخر مقاله مشاهده می کنید اروپاسورس نوعی سروپود اورنیتوپودها و استگوسوریدهای ایران استگوسرید ها: این گروه چهارپا و گیاهخوار بودند و روی پشتشان استخان های تیغ مانند رویده بود. تنها آثار مربوط به استگوسورید های ایران در منطقه (کپه داغ) در استان خراسان شمالی کشف شدند آنها کوچک هستند و قدمت حدود ۱۲۰ میلیون سال پیش در دوره کرتاسه است این آثار جزئیات کم و هوا زده هستند ما درباره نوع این استگوسورید ها زیاد نمی‌دانیم ولی احتمالا خار های تیز و مخروطی روی کمر و دم آنها وجود داشته است.اورنیتوپودها: این گروه از دایناسورها شباهت زیادی به تروپاد ها دارند اما با فرق بزرگی که گیاهخوار بودند اورنیتوپودها در ایران به دو نقطه در بلده و خراسان محدود می‌شود این ردپا ها به خوبی حفظ شده اند و نشان دهنده تنوع شکار و شکارچی در اکوسیستم ژوراسیک ایران است اورنیتوپودهای ایران یک استگوسورید نصرالله عباسی و همکاران در پشتسرشان فسیل ردپای استگوسورید خراسان [برای دیدن آثار کشف شده دایناسورهای ایران به اواخر مقاله مراجعه کنید]موقیت ایران در عصر دایناسورها ایران در دوره ژوراسیک مجموعه‌الجزایری بزرگ و کوچک شبیه جزیره نیوزیلند، در جنوب قاره آسیا بود از شرق به تبت و چین از غرب به اروپا متصل بود البته این موقیت شمال شرق ایران است ، جنوب غربی ایران به فلات عربستان و آفریقا متصل بود که آن زمان هزاران کیلومتر از (ایرانِ شمالی) دور بود و البته تا ۵ میلیون سال پیش زیر آب بود. در تصویر پایین خشکی های ایرانِ شمالی در سه دوره زمانی زیستی دایناسورها را مبینید موقیت دقیق خشکی های ایران از چپ دوره تریاسیک، دوره ژوراسیک و راست دوره کرتاسه موقیت ایران در دوره ژوراسیک، در دوره تریاسیک هم کم‌وبیش همین موقیت بودموقیت ایرانِ جنوبی متصل به آفریقا در دوره کرتاسه جانوران دیگرِ عصر دایناسورهای ایران هم چنین به غیر از آثار دایناسورها از دوره ژوراسیک ردپاهای از کروکودیل ها در ایران کشف شدند. حدودا ۱ متری و ردپای مشخص داشتند تصویر پایین اول البته هوشنگ دشتبان فسیل استخوان های تروسورها و مزوسورها را کشف کرده که اگر گزارش شوند حلقه های گمشده تکامل این جانوران خواهدند بود و از نظر علمی بسیار مهم می‌باشند، دشتبان فسیلهای استخوان دایناسورهایی هم کشف کرده که علارغم شدت کمیاب و مهم بودن هنوز گزارش نشدندسه نمونه کشف شده از کروکودیلومروف های ایران بازسازی تروسور ، احتمالا تروسورهای همانند اروپا در ایران زندگی می کردبازسازی مزوسورها احتمال وجود همچین کروکودیلومروفی در ایران ماقبل تاریخ آیا کشف تخم دایناسورها در کرمان حقیقت دارد؟خیر! متاسفانه فرد نا آگاه در کرمان با کشف سنگ های فراوانی به نام کنگراسیون ادعا می‌کرد تخم و استخوان دایناسورها را پیدا کرده است برای دستیابی به اطلاعات بیشتربه این مقاله مراجعه کنیدسنگی که با استخوان دایناسور اشتباه گرفته شده است. محیط زیست عصر دایناسورهای ایران ایران در سه دوره تریاسیک،ژوراسیک و کرتاسه جزیره های بزرگ و کوچک بود البته در ژوراسیک جزیره ها در ایران بسیار بزرگ تر بودند و کوه های کوتاه مرکز جزیره و رودخانه ها در دامنه آن تا ساحل کشیده شده و در سطح تمام این مکان ها جنگل های پر تراکم از گیاهانی مانند دم اسبی ها ، سرخس‌ها ، سیکاد ها ،درختانی مانند جینگو و مخروطی ها در اندازه کوچک تشکیل می‌شد، آب و هوای این جزیره ها نیمه گرمسیری تا گرمسیری مرطوب و نسبتا بارانی بود تریاسیک > خشکی های ایران در اواخر تریاسیک جزایری بسیار کوچک به هم ریخته بود آثار گیاهان تقریبا به تنوع ژوراسیک دررسوبات اواخر آن کشف شده است اما اطلاعات زیادی از خشکی های تریاس میانی و دیرین وجود ندارد ، آثار ردپای دایناسورها در این دوره ایران به خوبی گزارش نشده‌اند.فسیل گیاهی از رسوبات سازند نایبند تریاس پسین استان اصفهان ژوراسیک > همین طور که گفتیم خشکی های ایران در دوره ژوراسیک جزایری بزرگ تر بودند و جنگل های بیشتر و بزرگ تری نسبت به کرتاسه و تریاس در خود داشتند همین علت موجب شد فسیل های گیاهی بی شمار و ردپای دایناسورهایی که در این جنگل ها زندگی می‌کردند در بسیاری از نقاط ایران مانند رشته کوه البرز ، خراسان ،کرمان ، اصفهان کشف شوند. جنگل های ژوراسیک ایران، یک دایناسور پرنده درحال شکار یک مارمولک و در پس زمینه یک دایناسور تروپاد در حال تعقیب پرنده است درخت سمت چپ یگ جینگو و درختان سمت راست مخروطی هستند.کرتاسه> خشکی های ایران در دوره کرتاسه بسیار کمتر بود به طوری که ما اطلاعاتی از اکوسیستم خشکی ها نداریم ، فقط نمونه های کم ردپای دایناسور از خشکی این دوره کشف شده است اما اطلاعات زیادی از دریا های آن دوره حتا فسیل ماهی های آن در اختیار ما از ایران هست.نمونه ردپای دایناسور سروپود از خور استان اصفهان با قدمت کرتاسه پایانیگیاهان عصر دایناسورهای ایران گیاهان دوره دایناسورها از تنوع زیادی برخوردار بوده است و این تنوع زیستی در میان رسوبات با جزئیات باور نکردنی حفظ شده اند به طوری که ریز ترین آوند های برگ در سنگ ها حفظ و توسط متخصصان و پژوهشگران ایرانی کشف شده است.این گیاهان از گروه های سرخس ها، سیکاد ها،سرخس های درختی، دم‌اسبی ها، سرخس‌های دانه دار، جینگو ها، مخروطی ها و ... تشکیل می‌شدند، این گیاهان از اولی به ترتیب ارتفاع از سطح ساحل رشت می‌کردند و از آنجایی که بیشتر سطح جزیره ها ارتفاع کمتر از ۳ متر از سطح دریا داشت در نتیجه جنگل ها بیشتر از سرخس ها و سیکاد های بزرگ و بلند تشکیل شده و بیشتر جینگو ها و مخروطی ها در ارتفاعات بالایی ۶ متر بودند و آب وهوا مانند جنگل های شمال ایران کنونی بود در همین میان محیط زیست مناسبی برای دایناسورها فراهم شده بود.آثار کشف شده دایناسورهای ایراندانشمندان و پژوهشگران هر ساله در حال پی جوی فسیل ها در سراسر جهان همین طور در ایران هستند و در میان این اکتشافات آثار دایناسورها هم کشف می شوند در این بخش می خواهیم به معرفی تمام این آثار که در ایران یافت شده است بپردازیم.فسیل دندان دایناسور گوشتخوار و تروپاد با قدمت دوره ژوراسیک از استان کرمان فسیل ردپای دایناسوری تروپاد حدودا ۴ متری با قدمت ۱۸۰ میلیون سال از دره نیزار استان کرمان فسیل ردپای دایناسوری تروپاد حدودا ۴ متری با قدمت ۱۸۰ میلیون سال از دره نیزار استان کرمان فسیل ردپای دایناسوری تروپاد حدودا ۲ متری با قدمت ۱۶۰_۲۰۰ میلیون سال پیش از استان کرمان آثار دیگری در همان تخته سنگی که در بالا معرفی شده است آنها متعلق به راپتور ها فسیل ردپای دایناسوری تروپاد حدودا ۴ متری با قدمت ۱۸۰ میلیون سال از دره نیزار استان کرمانآثار ردپای دایناسورهای تروپاد از ۱۸۰ میلیون سال پیش از زیرآب مازندران از هر تعداد ردپای کشف شده در کرمان بیشتر دکتر نصرالله عباسی و یک ردپای دایناسور از دوره ژوراسیک در دستش زیرآب مازندران ردپای دایناسورهای تروپاد از ۱۸۰ میلیون سال پیش زیرآب مازندران ردپای دایناسورهای تروپاد از ۱۸۰ میلیون سال پیش زیرآب مازندران ردپای دایناسورهای تروپاد از ۱۸۰ میلیون سال پیش زیرآب مازندران فسیل ردپای دایناسورهای گوشتخوار از ژوراسیک اطراف منجیل استان گیلانبازسازی ردپای دایناسورهای گوشتخوار از ژوراسیک اطراف منجیل استان گیلانردپای دایناسورهای تروپاد از ۱۸۰ میلیون سال پیش زیرآب مازندران راست پاین: ردپای دایناسورهای تروپاد راست بالا: فسیل پایه گیاهان، قدمت این مجموعه ۱۸۰ میلیون سال پیش ردپای دایناسور تروپاد از ژوراسیک شمال ایران فسیل ردپای دایناسور تروپاد با قدمت دوره کرتاسه از خور استان اصفهان فسیل ردپای دایناسورهای راپتور از ۱۶۰ میلیون سال پیش از بلده مازندران فسیل ردپای دایناسورهای راپتور از ۱۶۰ میلیون سال پیش از بلده مازندران فسیل ردپای دایناسور از دره نیزار کرمان که در حال حاضر در موزه علوم زمین تهران نگهداری می‌شود فسیل ردپای دایناسور از دره نیزار کرمان که در حال حاضر در موزه علوم زمین تهران نگهداری می‌شود آثار کشف شده از اورنیتوپودها و استگوسورید ها از منطقه کپه داغ خراسان چپ بالا مربوط به سروپود، C:اورنیتوپود ها H:اورنیتوپودها بقیه آثار مربوط به استگوسورید ها می باشد.فسیل ردپای دایناسورهای سروپود از ۱۸۰ میلیون سال پیش زیرآب مازندران بازسازی تعدای از نمونه های کشف شده از سروپودها در زیرآب مازندران فسیل ردپای دایناسورهای سروپود با قدمت ۷۰ میلیون سال از دوره کرتاسه خور استان اصفهان فسیل ردپای دایناسور سروپود از دوره کرتاسه اطراف ملایر استان همدان آثار فسیلی گیاهان و ماهی های دوره دایناسورهای ایران این آثار بسیار متنوع هستند حالا در بخش پایانی به معرفی تعدادی از این فسیل های گیاهی و جانوری بپردازیم.فسیل نوعی سرخس از دوره ژوراسیک شمال ایران فسیل جمجمه ماهیان دریایی از دوره کرتاسه اطراف سیوند استان فارسفسیل سرخس از دوره ژوراسیک ایران فسیل جمجمه ماهی از کرتاسه اطراف سیوند استان فارس فسیل فک ماهی با دندان های گرد از کرتاسه اطراف سیوند استان فارس فسیل سیکاد از ژوراسیک میانی استان اصفهان فسیل ماهیان دریایی خیشاوند سوسمار ماهیان از دوره کرتاسه اطراف سیوند استان فارس فسیل سرخس درای هاگدان از ژوراسیک میانی استان مازندران فسیل سرخس از ژوراسیک اطراف مشهد فسیل لاک لاکپشت از دوره کرتاسه اطراف سیوند استان فارس فسیل برگ درختان جینگو از ژوراسیک ایرانفسیل بخشی از لاک لاکپشت از دوره کرتاسه اطراف سیوند استان فارس فسیل سرخس از ژوراسیک اطراف هشتگرد استان البرز فسیل بخشی ازجمجمه ماهی از دوره کرتاسه اطراف سیوند استان فارس فسیل سیکاد از ژوراسیک اطراف مشهد فسیل برگ سرخس در حال بیرون آوردن از سخره ژوراسیک اطراف هشتگرد استان البرز فسیل سرخس از ژوراسیک ایران فسیل سرخس از ژوراسیک ایران فسیل سیکاد از دوره ژوراسیک ایران فسیل میوه گیاه مخروطی از دوره ژوراسیک اطراف هشتگرد استان البرز فسیل سرخس از دوره تریاسیک استان اصفهان فسیل برگ سیکاد از دوره ژوراسیک ایران فسیل سرخس از دوره ژوراسیک ایران فسیل سرخس و هاگدان هایش از ژوراسیک ایرانفسیل سرخس از دوره تریاسیک، اصفهان منابع:>مقالات و گزارشات تخصصی از نصرالله عباسی ، عرفان خسروی، مجيد میرزایی عطا آبادی، فاطمه واعظ جوادی، الکساندر ویلهلم آرمین کلنر ،‌ فابیو مارکو دالا وکیا ، هلدر دی پائولا سیلوا و ... .>مجموعه مقالات نخستین کنگره بین المللی ژوراسیک ایران و کشورهای مجاور>دیگر مقالات و گزارشات مربوط به دایناسورهای ایران مقالات و گزارشاتی درباره گیاهان و محیط زیست ژوراسیک ایران >کتاب اروپاسورس >کتاب فرهنگنامه دایناسورها >کتاب دایناسورهای شگفت انگیز >کتاب اطلس فسیل های ایران >کتاب دایناسورها و و تعدادی کتاب در این رده علمی نویسنده: امیرعلی ایرانشاهی این مقاله از منابع معتبر و جدید بوده و همچنان در دست گسترش است.آخرین ویرایش ۱۴۰۲/۱۰/۲۱