دیپلماسی انرژی

رژیم اسرائیل به دلیل عدم داشتن وجه سیاسی در منطقه، کوچکی اراضی و آسیب پذیر بودن، همواره امنیت و افزایش آن سیاست اول این رژیم محسوب می‌شود. با توجه به محدودیت‌های سیاسی و ژئوپلوتیکی و وضعیت جدید نیروی مقاومت، امکان نفوذ نظامی برای اسرائیل وجود ندارد. از جهت مذهبی نیز، به دلیل نژاد پرست بودن یهودیان، تبلیغ و تاثیر بر سایر مردم معنی ندارد. البته نفوذ از طریق جاسوسان چیز طبیعی است که اختصاص به این رژیم ندارد.1با این تفاسیر، با توجه به مشکلاتی که این رژیم در پیش روی خود دارد، بهترین راه حل و یا به عبارتی تنها راه نجات او دیپلماسی اقتصادی و دیپلماسی انرژی است. رژیم صهیونیستی نیز با پشتوانه‌های قدرتمندی چون آمریکا، زیر ساخت‌های صنعتی و علمی، سراغ کشورهایی می‌رود که حاکمیت نامشروع اسرائیل برای آن‌ها مسأله نباشد. در واقع اسرائیل از این راه علاوه بر این که به خود وجه سیاسی می‌دهد، اقتصاد خود را رونق داده و حامی اقتصادی و سیاسی برای خود فراهم می‌کند. دیپلماسی انرژیرژیم اسرائیل تا مدت‌ها برای حفظ حاکمیت خود به حمایت آمریکا و قدرت سلاح هسته‌ای تکیه می‌کرد. اما این موارد تا کنون نتوانسته چالش بیگانگان و فاقد مشروعیت بودن این رژیم را حل کند. از طرف دیگر رژیم اسرائیل با کمبود منابع نفتی و گازی درگیر بوده و احساس نیاز نسبت به این منابع، رو به افزایش است. از این رو تنها راه حل پیش روی اسرائیل دیپلماسی انرژی است.وابستگی اقتصاد و زندگی جمعی به منابع نفتی، آن را به یک کالای استراتژیک و حیاتی تبدیل کرده است. وسیله‌ای برای تأمین امنیت ملی و حتی ابزرای برای تحت فشار قرار دادن نیروهای متخاصم. منابع نفتی و گازی به قدری برای دولت‌ها مهم است که خط قرمز آنان محسوب شده و به خاطر آن حتی سیاست‌های جمعی را زیر پا می‌گذارند. به طور مثال بعد از تصمیم گیری اتحادیه اروپا مبنی بر کاهش وابستگی گازی به روسیه، آلمان به طور عملی و علنی با آن مخالفت کرد.دیپلماسی انرژی در اسرائیلاسرائیل دارای منابع نفتی و گازی محدودی است. در زمینه نفتی صادرات اسرائیل بعداز مدتی متوقف شد اما صاردات گاز آن ادامه دارد. اما چون تقاضای انرژی در این رژیم بیش از تولید بوده، به وارد کردن این منابع نیازمند است. در واقع مسأله امنیت ملی و فقدان انرژی نیاز اسرائیل به دیپلماسی انرژی را ضروری کرده است. به همین دلیل این رژیم حوزه فعالیت خود در زمینه نفت و گاز را در سه منطقه خاورمیانه(قطر)، مدیترانه(قبرس و یونان) و اوراسیا(روسیه، قزاقستان، جمهوری آذربایجان) تعرف کرده است. این گستردگی فعالیت جدای از تأمین انرژی داخلی دو وجه مهم دارد؛ اول این که منجر به خروج اسرائیل از انزوا شده و هم زمینه ورود او به بازار جهانی را فراهم می‌کند. البته نباید از نظر دور داشت که این دیپلماسی محال است که بدون نفوذ اقتصادی باشد. به طور مثال یکی از منابع تأمین گاز اسرائیل، کشور آذربایجان است که این امر منجر به حضور شرکت‌های مربوط به این حوزه مثل «سوئل» در آذربایجان شده است.2در پایان ذکر چند نکته ضروری است. اول این که اگرچه اسرائیل وارد کننده انرژی است ولی در برخی از موارد برای ایجاد وابستگی یا ایجاد زمینه تعامل، اقدام به صاردات گاز به برخی از کشورها مثل مصر می‌کند. نکته دوم آن است که اسرائیل در این روابط خود در ابتدا سراغ کشورهایی می‌رود که یا حاکمیت اسلامی ندارند و یا اصلاً فلسطین برای آنان مسأله نیست. نکته سوم درباره گستردگی روابط اسرائیل است که منجر به محدودیت جمهوری اسلامی ایران در زمینه قدرت سیاسی و مواضع سیاسی او در منطقه و جهان نسبت به مسأله فلسطین و رژیم صهیونیستی است.3پی نوشت:1 – جغرافیای سیاسی اسرائیل، حمیدی نیا، حسین، علوم سیاسی: مطالعات منطقه ای، زمستان1390، شماره 42و43، ص 42-17.2- دیپلماسی انرژی اسرائیل: مبانی و اهداف منطقه ای، نیاکوئی، سید امیر، کریمی پور، داود، فصلنامه علوم سیاسی: تحقیقات سیاسی و بین المللی، بهار94، شماره 22، ص 58-27.3- استراتژی اسرائیل در منطقه خاورمیانه و تاثیرات آن بر جمهوری اسلامی ایران، ملکی، محمد رضا، فصلنامه علوم سیاسی، تابستان86، شماره6، ص 66-23.