آبگوشت بزباش یا مدیر آش و لاش؟!

پیرامون نحوه تعامل ما با تحریم‌ها و دوران پسا «آفتابِ‌ه تابان» چند سال قبل اکبر ترکان مشاور سابق رئیس جمهور گفته بود ما جز در تهیه قرمه سبزی و آبگوشت بزباش توانایی دیگر یا بهتر است بگوییم توانایی رقابت در صنعت دیگری را نداریم. اما آیا مشکل اصلی ما خودمانیم؟ مشکل اصلی عدم توانایی در تولید و رقابت است؟ برای پاسخ به این سوالات بیایید کمی در آمار گشت بزنیم! 15 همسایه اطراف ما سالانه چیزی در حدود 1140 میلیارد دلار تبادل تجاری با هم دارند و سهم ما از این حجم بزرگ تبادل فقط 23 میلیارد دلار است. کل صادرات ما به کشورهایی که با آنها ارتباط نزدیک‌تری داریم مانند عراق، چین و سوریه به ترتیب 6%، کمتر از 1% و کمتر از 1% کل تبادلات تجاری آن کشورها است. یعنی سهممان در سوریه‌ای که آنجا شهید داده‌ایم از ترکیه‌ای که بعضا با خود سوریه در جبهه‌هایی جنگید با اختلاف بسیار زیاد کمتر است! میزان صادرات غیر نفتی ما به چین در «اوج تحریم‌ها» 52 میلیارد دلار و اکنون حدود 18 میلیارد دلار است و کلی مثال دیگر که در این مجال نمیگنجد... اما آیا همه اینها تایید کننده حرف اکبر ترکان است؟ ما باید برویم دنبال تهیه همان آبگوشت و قرمه سبزی‌مان و برای بهبود اوضاع به دنبال چند کشور اروپایی و آمریکا برویم؟ از ترسیم کاریکاتوری اوضاع زده شدید؟ اما چه باور کنید چه کنید این دیدی است که بعضا مسئولین در سخنرانی‌هایشان به طور مستقیم و در عمل‌شان به طور غیر مستقیم بارها اشاره کرده‌اند! داده‌های بالا را برای این نگفتم که دور هم چند عدد را به ذهن بسپاریم و به آقای ترکان ایمان بیاوریم، نه! طبق تحلیل کدهای HS (HS Code یک سیستم عملکرد استاندارد سازی کنترل شناسایی و طبقه بندی محصولات می باشد که توسط دولت ها با توجه به سیاست های مالیاتی، قیمت‌گذاری، بودجه‌بندی و اقتصاد طراحی می شوند؛ نترسید چیز سختی نیست به زبان خودمان همان شناسایی و ارزیابی کالاها برای تامین داخل و صادرات است) ما بدون اقدام خاص و فقط با چند اقدام مدیریتی و رفع برخی موانع می‌توانیم در عرض مدت کوتاهی میزان صادرات خودمان را با در نظر گرفتن شرایط تحریم به دوبرابر میزان فعلی برسانیم! و شما تصور کنید تاثیر اقتصادی آن در بهبود اوضاع را! تازه این در حالی است که شما رسما کار خاصی نکرده‌ای و اگر شرایط و بستر را مهیاتر کنی میزان آن به شدت بالاتر خواهد رفت. بگذارید به آمار بالا با یک زاویه دید دیگری نگاه کنیم. چین تنها کشوری است که به طور رسمی از ما حجم زیادی نفت میخرد و در عین حال ما آنجا آنچنان پول بلوکه شده‌ای نداریم! ما را در شرایط اوج تحریم‌ها رها نکرد و قرارداد 25 ساله نشان داد چین به شدت به همکاری بیشتر با ایران علاقه‌مند است تا آنجا که سال 94 رئیس جمهور چین با حضور در ایران و پیشنهاد قرارداد چند میلیارد دلاری آن را ابراز میکند اما از طرف دولت پذیرفته نمیشود! سوریه نیز وضعیت مشابهی دارد؛ شرایط برای حضور اقتصادی-فرهنگی ما در سوریه پساداعش بسیار مهیا بود تا آنجا که رئیس جمهور سوریه صریحا از ایران درخواست میکند اما از طرف ما به آن اهمیتی داده نمی‌شود تا جای ما را ترکیه، چین و امارات بگیرند! ما خود قراردادهای مشترک ترانزیتی را پی نگرفتیم، ما خود قراردادهای خط لوله‌های مختلف را متوقف کردیم(مانند قرارداد پاکستان)، ما خود فرصت تعامل با روسیه، تنها کشوری که بانک‌های ما با بانک‌هایش به خوبی فعالیت میکند را از دست دادیم، ما خود فرصت تعامل با کشورهای تحریمی و همدرد خودمان مانند سوریه، روسیه، ونزوئلا، قطر، ارمنستان و... برای ایجاد باشگاه تحریمی‌ها را از دست دادیم، ما فرصت‌هایمان را به راحتی از دست دادیم... پس برای بهبود اوضاع اقتصادی‌مان از طریق سیاست خارجه نه مشکل عدم تمایل کشور مقابل است، نه عدم توانایی ما و نه تحریم‌ها تاثیر آنچنانی دارد؛ مشکل نوع نگرشی است که در عرصه سیاست داخلی و خارجی ما و در نگاه به داخل و نگاه به خارج وجود دارد، مشکل آن مدیری است که پا رو پا می‌اندازد و تنبلی خود را به جای دیگر حواله میدهد... شرایط بهبود از آنچه به نظر میرسد مهیاتر است! در انتخابات به دنبال نگرشی باشید که به همه چیز آن‌طور که شایسته است ضریب می‌دهد و برای مشکلات بالا عزم و برنامه دارد...