فرستادن فریدون منوچهر را به جنگ سلم و تور

سلام ... من سارا هستم ... علاقه‌مند به تاریخ و ادبیات و هنر ... چند وقتیه که شاهنامه می‌خونم و از اونجایی که برای پیدا کردن معنی کلمات و ابیات دچار مشکل میشم، می‌خوام هرچی پیدا می‌کنم رو اینجا برای شما بنویسم. فقط این رو بگم که من تخصصی توی تفسیر شاهنامه ندارم و نتیجه‌ی جستجوهام رو اینجا می‌نویسم. پس لطفا اگر نکات بیشتری می‌دونستید یا اشتباهی توی متن‌هام بود، برام بنویسید تا اصلاح کنم.برای مشاهده بخش قبلی شاهنامه (آگاهی شدن سلم و تور از منوچهر - بخش آخر) اینجا کلیک کنید.شعر فرستادن فریدون منوچهر را به جنگ سلم و تورسپه چون به نزدیک ایران کشید ... همانگه خبر با فریدون رسیدبفرمود پس تا منوچهر شاه ... ز پهلو به هامون گذارد سپاهیکی داستان زد جهاندیده کی ... که مرد جوان چون بود نیک‌پیبدام آیدش ناسگالیده میش ... پلنگ از پس پشت و صیاد پیششکیبایی و هوش و رای و خرد ... هژبر از بیابان به دام آوردو دیگر ز بد مردم بد کنش ... به فرجام روزی بپیچد تنشببادافره آنگه شتابیدمی ... که تفسیده آهن بتابیدمیچو لشکر منوچهر بر ساده دشت ... برون برد آنجا ببد روز هشتفریدونش هنگام رفتن بدید ... سخنها به دانش بدو گستریدمنوچهر گفت ای سرافراز شاه ... کی آید کسی پیش تو کینه خواهمگر بد سگالد بدو روزگار ... به جان و تن خود خورد زینهارمن اینک میان را به رومی زره ... ببندم که نگشایم از تن گرهبه کین جستن از دشت آوردگاه ... برآرم به خورشید گرد سپاهازان انجمن کس ندارم به مرد ... کجا جست یارند با من نبردبفرمود تا قارن رزم جوی ... ز پهلو به دشت اندر آورد رویسراپردهٔ شاه بیرون کشید ... درفش همایون به هامون کشیدهمی رفت لشکر گروها گروه ... چو دریا بجوشید هامون و کوهچنان تیره شد روز روشن ز گرد ... تو گفتی که خورشید شد لاجوردز کشور برآمد سراسر خروش ... همی کرشدی مردم تیزگوشخروشیدن تازی اسپان ز دشت ... ز بانگ تبیره همی برگذشتز لشگر گه پهلوان تا دو میل ... کشیده دو رویه رده ژنده‌پیلازان شصت بر پشتشان تخت زر ... به زر اندرون چند گونه گهرچو سیصد بنه برنهادند بار ... چو سیصد همان از در کارزارهمه زیر برگستوان اندرون ... نبدشان جز از چشم ز آهن برونسراپردهٔ شاه بیرون زدند ... ز تمیشه لشکر بهامون زدندسپهدار چون قارن کینه‌دار ... سواران جنگی چو سیصدهزارهمه نامداران جوشن‌وران ... برفتند با گرزهای گراندلیران یکایک چو شیر ژیان ... همه بسته بر کین ایرج میانبه پیش اندرون کاویانی درفش ... به چنگ اندرون تیغهای بنفشمنوچهر با قارن پیلتن ... برون آمد از بیشهٔ نارونبیامد به پیش سپه برگذشت ... بیاراست لشکر بران پهن‌دشتچپ لشکرش را بگرشاسپ داد ... ابر میمنه سام یل با قبادرده بر کشیده ز هر سو سپاه ... منوچهر با سرو در قلب‌گاههمی تافت چون مه میان گروه ... نبود ایچ پیدا ز افراز کوهسپه کش چو قارن مبارز چو سام ... سپه برکشیده حسام از نیامطلایه به پیش اندرون چون قباد ... کمین ور چو گرد تلیمان نژادیکی لشکر آراسته چون عروس ... به شیران جنگی و آوای کوسبه تور و به سلم آگهی تاختند ... که ایرانیان جنگ را ساختندز بیشه بهامون کشیدند صف ... ز خون جگر بر لب آورده کفدو خونی همان با سپاهی گران ... برفتند آگنده از کین سرانکشیدند لشکر به دشت نبرد ... الانان دژ را پس پشت کردیکایک طلایه بیامد قباد ... چو تور آگهی یافت آمد چو بادبدو گفت نزد منوچهر شو ... بگویش که ای بی‌پدر شاه نواگر دختر آمد ز ایرج نژاد ... ترا تیغ و کوپال و جوشن که دادبدو گفت آری گزارم پیام ... بدین سان که گفتی و بردی تو نامولیکن گر اندیشه گردد دراز ... خرد با دل تو نشیند برازبدانی که کاریت هولست پیش ... بترسی ازین خام گفتار خویشاگر بر شما دام و دد روز و شب ... همی گریدی نیستی بس عجبکه از بیشهٔ نارون تا بچین ... سواران جنگند و مردان کیندرفشیدن تیغهای بنفش ... چو بینید باکاویانی درفشبدرد دل و مغزتان از نهیب ... بلندی ندانید باز از نشیبقباد آمد آنگه به نزدیک شاه ... بگفت آنچه بشنید ازان رزم خواهمنوچهر خندید و گفت آنگهی ... که چونین نگوید مگر ابلهیسپاس از جهاندار هر دو جهان ... شناسندهٔ آشکار و نهانکه داند که ایرج نیای منست ... فریدون فرخ گوای منستکنون گر بجنگ اندر آریم سر ... شود آشکارا نژاد و گهربه زور خداوند خورشید و ماه ... که چندان نمانم ورا دستگاهکه بر هم زند چشم زیر و زبر ... بریده به لشکر نمایمش سربفرمود تا خوان بیاراستند ... نشستنگه رود و می‌خواستندداستان شعر فرستادن فریدون منوچهر را به جنگ سلم و توربه فریدون خبر می‌رسد که لشکریان سلم و تور به ایران نزدیک می‌شوند. پس او به منوچهر را صدا زده و او را به شکیبایی و خرد نصیحت می‌کند و با لشکر ایران به جنگ می‌فرستد.منوچهر سمت راست سپاهش را به سام و قباد و سمت چپ را به گرشاسپ می‌سپارد و خودش در میانه‌ی سپاه می‌ماند.تور فرستاده‌ای به منوچهر می‌فرستد و می‌گوید تو از دخترِ فریدون زاده شدی و اصل و نصبی نداری و لایق پادشاهی ایران نیستی. منوچهر در جواب می‌خندد و می‌گوید این سخنان فقط از یک ابله ساخته است. ایرج پدربزرگ من است و اصل و نصب ما در میدان جنگ مشخص خواهد شد.معنی شعر فرستادن فریدون منوچهر را به جنگ سلم و تورسپه چون به نزدیک ایران کشید ... همانگه خبر با فریدون رسیدوقتی سپاه سلم و تور به نزدیک ایران رسید، فریدون با خبر شد.بفرمود پس تا منوچهر شاه ... ز پهلو به هامون گذارد سپاهپس دستور داد که منوچهر هم لشکرش را جمع کند و به سمت دشت برود.پهلو: شهرهامون: دشتیکی داستان زد جهاندیده کی ... که مرد جوان چون بود نیک‌پیبدام آیدش ناسگالیده میش ... پلنگ از پس پشت و صیاد پیشفریدون، منوچهر را صدا کرد و گفت: اگر مرد جوان خجسته باشد و بخت یارش باشد، به پیروزی می‌رسد و در زحمت نمی‌افتد. مثل صیادی که پلنگی شکارش را برایش بیاورد.سگالیدن: سختی کشیدن - دشمنی کردن - در اندیشه فرو رفتنشکیبایی و هوش و رای و خرد ... هژبر از بیابان به دام آوردبا صبر و خرد می‌توان حتی شیر را هم به دام انداخت.هژبر: شیرو دیگر ز بد مردم بد کنش ... به فرجام روزی بپیچد تنشو این که مرد بدکار سرانجام روزی نتایج کار بدش را می‌بیند و گریبان گیرش می‌شود.ببادافره آنگه شتابیدمی ... که تفسیده آهن بتابیدمیکسی که دست به آهن گداخته می‌زند، سریع به کیفر رفتار خام و نسنجیده‌ی خود می‌رسد.چو لشکر منوچهر بر ساده دشت ... برون برد آنجا ببد روز هشت(معنی این بیت را پیدا نکردم؛ ولی فکر می‌کنم این باشد: هشت روز گذشت و منوچهر آماده‌ی لشکرکشی و خروج از شهر شد)فریدونش هنگام رفتن بدید ... سخنها به دانش بدو گستریدفریدون موقع حرکت سپاه هم باز با منوچهر صحبت کرد و دانشش در خصوص جنگ را در اختیار او گذاشت.منوچهر گفت ای سرافراز شاه ... کی آید کسی پیش تو کینه خواهمگر بد سگالد بدو روزگار ... به جان و تن خود خورد زینهارمنوچهر می‌گوید: ای فریدون، هیچکس توانایی جنگیدن و دشمنی با تو را ندارد؛ مگر کسی که روزگار برایش بد خواسته باشد و او دست از زندگی شسته باشد و بخواهد که بمیرد.سگالیدن: اندیشیدنمن اینک میان را به رومی زره ... ببندم که نگشایم از تن گرهمن اکنون کمربند و زره رومی‌ام را می‌پوشم و دیگر آن را درنمی‌آورم. به کین جستن از دشت آوردگاه ... برآرم به خورشید گرد سپاهاز سرِ کین‌خواهی، آن دشت را به محل جنگ تبدیل می‌کنم و از حرکت سپاهیانم گرد زیادی به آسمان بلند شده و خورشید سیاه می‌شود.ازان انجمن کس ندارم به مرد ... کجا جست یارند با من نبردهیچ‌کس را زنده نمی‌گذارم. هیچ‌کدامشان یارای جنگیدن با من را ندارند.بفرمود تا قارن رزم جوی ... ز پهلو به دشت اندر آورد رویسراپردهٔ شاه بیرون کشید ... درفش همایون به هامون کشیددستور داد که قارن از کنار به دشت برود؛ پرچم بزند و مقدمات رسیدنِ سپاه را فراهم کند.همی رفت لشکر گروها گروه ... چو دریا بجوشید هامون و کوهچنان تیره شد روز روشن ز گرد ... تو گفتی که خورشید شد لاجوردلشکر عظیمی به سمت محل جنگ رفتند. زمین از حرکتشان می‌لرزید و آنقدر خاک به هوا بلند شد که خورشید تیره شد.گروهاگروه: بسیار زیادجوشیدن: استعاره از جوش و خروش بسیارز کشور برآمد سراسر خروش ... همی کرشدی مردم تیزگوشصدای بلند تبل و کوس جنگی و آوای کین‌خواهی از همه‌جا بلند شد.خروشیدن تازی اسپان ز دشت ... ز بانگ تبیره همی برگذشتاسب‌های عرب در دشت می‌تازیدند و صدای طبل و تبیره بلند بود. ز لشگر گه پهلوان تا دو میل ... کشیده دو رویه رده ژنده‌پیلاندازه‌ی لشکر پهلوانان خیلی زیاد بود و دو ردیف فیل‌های جنگی هم در کنارشان حرکت می‌کردند.میل: واحد اندازه - برخی می‌گویند همان مایل است.ازان شصت بر پشتشان تخت زر ... به زر اندرون چند گونه گهرچو سیصد بنه برنهادند بار ... چو سیصد همان از در کارزارپشت شصت فیل، تخت پادشاهی طلایی گذاشته شده بود که با سنگ‌های قیمتی تزئین شده بود. پشتشان بارکش‌ها وسایلشان را می‌اوردند که طول این بخش به سیصد میل می‌رسید.چو سیصد: نزدیک به سیصدبنه: وسایل و اثاثیههمه زیر برگستوان اندرون ... نبدشان جز از چشم ز آهن بروناز اسب‌ها و سوارهایشان فقط چشم‌هایشان معلوم بود و بقیه بدنشان را با زره جنگی پوشانده بودند.برگستوان: پوشش اسب‌ها و سوارهایشان در جنگسراپردهٔ شاه بیرون زدند ... ز تمیشه لشکر بهامون زدنداین لشکر از تمیشه (پایتخت فریدون) خارج شدند و به سمت دشت حرکت کردند.تمیشه: پایتخت پادشاهی فریدون (در این شعر هرجا از بیشه و ناورن صحبت شده هم به همین معنی است)سپهدار چون قارن کینه‌دار ... سواران جنگی چو سیصدهزارهمه نامداران جوشن‌وران ... برفتند با گرزهای گرانقارن سرکرده‌ی سپاه بود و سیصد هزار سوار جنگی داشت. همه‌شان لباس جنگی به تن داشتند و ادوات جنگی‌شان هم کامل بود.دلیران یکایک چو شیر ژیان ... همه بسته بر کین ایرج میانهمه‌ی سپاه مثل شیر دلیر بودند و همه‌شان می‌خواستند انتقام ایرج را بگیرند.به پیش اندرون کاویانی درفش ... به چنگ اندرون تیغهای بنفشدرفش کاویانی (همان که در داستان کاوه‌ی آهنگر بود)، در پیش سپاه به حرکت درآمد و همه‌ی سپاه شمشیر در دست داشتند.منوچهر با قارن پیلتن ... برون آمد از بیشهٔ نارونبیامد به پیش سپه برگذشت ... بیاراست لشکر بران پهن‌دشتمنوچهر همراه با قارن از پایتخت خارج شد و در پیش سپاه به حرکت درآمد.چپ لشکرش را بگرشاسپ داد ... ابر میمنه سام یل با قبادسمت چپ لشکر را گرشاسپ هدایت می‌کرد و سمت راست را سام و قباد.میمنه: سمت راست لشکررده بر کشیده ز هر سو سپاه ... منوچهر با سرو در قلب‌گاههمی تافت چون مه میان گروه ... نبود ایچ پیدا ز افراز کوهمنوچهر با سرو (مشاور پادشاه) در قلب سپاه حرکت می‌کردند. از حرکتشان گردوخاک زیادی به هوا بلند شد و طوری شده بود که هیچ‌کس نمی‌توانست حرکت سپاه را در این فضا ببیند.تافتن: تابیدن - درخشیدنسپه کش چو قارن مبارز چو سام ... سپه برکشیده حسام از نیامطلایه به پیش اندرون چون قباد ... کمین ور چو گرد تلیمان نژادپیش‌داران سپاه ایران، افرادی مثل قارن بودند، مبارزها مثل سام و طلایه‌دارها مثل قباد و کمین‌کنندگان مثل تلیمانطلایه: پیش قراول سپاهگرد: پهلواناز میان اسم‌های بالا، همه را در دو شعر قبلی معرفی کردیم. فقط تلیمان می‌ماند. او یکی از شاهزادگان و پهلوانان زمان فریدون است.یکی لشکر آراسته چون عروس ... به شیران جنگی و آوای کوسلشکرشان مثل عروس زیبا بود. شیرهای جنگجو داشتند و صدای طبل همه‌جا را برداشته بود.به تور و به سلم آگهی تاختند ... که ایرانیان جنگ را ساختندز بیشه بهامون کشیدند صف ... ز خون جگر بر لب آورده کفتور و سلم با خبر شدند که سپاه ایرانیان به حرکت درآمده و آماده‌ی جنگ هستند. آن‌ها هم لشکرشان را آماده کردند و با ترس به راه افتادند.دو خونی همان با سپاهی گران ... برفتند آگنده از کین سرانکشیدند لشکر به دشت نبرد ... الانان دژ را پس پشت کردپس دو برادر هم با سپاه بزرگ و با دلی پر از کینه، از شهر خارج شدند و به سمت دشت نبرد راهی شدند.الانان - آلانان: نام قدیم محلی در قفقازپس پشت کردن: پشت سر گذاشتنیکایک طلایه بیامد قباد ... چو تور آگهی یافت آمد چو بادقبادِ طلایه‌دار پیش آمد و تور هم وقتی باخبر شد، سریع به سمت قباد رفت.بدو گفت نزد منوچهر شو ... بگویش که ای بی‌پدر شاه نواگر دختر آمد ز ایرج نژاد ... ترا تیغ و کوپال و جوشن که دادبه قباد گفت: برو پیش منوچهر و به او بگو ای بی‌پدری که به پادشاهی رسیده‌ای، تو زاده‌ی دختر ایرج هستی و خون کیانی در رگ‌هایت نیست. چه کسی به تو این سپاه را داده؟ که تو لیاقتش را نداری.در بینش پهلوانی، دودمان و تبار ارزش بسیار زیادی دارد. یک پهلوان - هرچقدر هم که دلیر و قوی باشد - اگر از خاندان والایی نباشد و پدری نامور نداشته باشد، خوار و سرافکنده است. به همین دلیل است که تور در اینجا، این حرف را به منوچهر می‌زند و او را بی‌پدر می‌خواند. چون منوچهر از سمتِ پدری هیچ ارتباطی به فریدون ندارد.در بخش‌های زیادی از شاهنامه هم می‌خوانیم که وقتی پهلوان به بلوغ می‌رسد، تبار خود را از مادر می‌پرسد. همان‌طور که فریدون از فرانک پرسید و سهراب از مادرش خواهد پرسید. بدو گفت آری گزارم پیام ... بدین سان که گفتی و بردی تو نامقباد به او گفت که پیامت را کامل منتقل می‌کنم ...ولیکن گر اندیشه گردد دراز ... خرد با دل تو نشیند برازبدانی که کاریت هولست پیش ... بترسی ازین خام گفتار خویشولی اگر درست فکر کنی و با عقلت تصمیم بگیری، می‌فهمی که این کارت اشتباه است و نباید همچین سخنان خامی بگویید.اندیشه‌ی دراز: عمیقاگر بر شما دام و دد روز و شب ... همی گریدی نیستی بس عجباگر حیوانات اهلی و وحشی شبانه‌روز به حالتان گریه کنند، جای تعجب ندارد.که از بیشهٔ نارون تا بچین ... سواران جنگند و مردان کیندرفشیدن تیغهای بنفش ... چو بینید باکاویانی درفشبدرد دل و مغزتان از نهیب ... بلندی ندانید باز از نشیبکه در روبه‌روی شما یک سپاه قرار دارد؛ آنقدر بزرگ که تا چین کشیده شده. همه‌شان مردان جنگی و کینه‌جو هستند. شمشیرهای برنده دارد و درفش کاویان. باید بترسید و طوری فرار کنید که هیچی جلودارتان نباشد.قباد آمد آنگه به نزدیک شاه ... بگفت آنچه بشنید ازان رزم خواهبعدش نزد منوچهر آمد و حرف‌هایی که شنیده بود را تکرار کرد.منوچهر خندید و گفت آنگهی ... که چونین نگوید مگر ابلهیمنوچهر بعد از شنیدن حرف‌ها خندید و گفت این سخنان فقط از یک ابله ساخته است.سپاس از جهاندار هر دو جهان ... شناسندهٔ آشکار و نهانکه داند که ایرج نیای منست ... فریدون فرخ گوای منستخداوند بزرگ را سپاس می‌گویم که او بهترین شاهد است که ایرج پدربزرگ من است و فریدون به این گواهی می‌دهد و شاهد است.کنون گر بجنگ اندر آریم سر ... شود آشکارا نژاد و گهرحالا وقتی با هم بجنگیم، مشخص می‌شود که چه کسی اصیل و شایسته است.به زور خداوند خورشید و ماه ... که چندان نمانم ورا دستگاهکه بر هم زند چشم زیر و زبر ... بریده به لشکر نمایمش سربا یاری و بیرونی خداوند به او مجال پلک زدن هم نمی‌دهم و سرش را از تنش جدا می‌کنم و به لشکرش نشان می‌دهم.بفرمود تا خوان بیاراستند ... نشستنگه رود و می‌خواستندبعد هم دستور داد سفره آماده کنند و جشن بگیرند.رود: نوعی سازبرای مشاهده بخش بعدی شاهنامه (تاخت کردن منوچهر بر سپاه تور (بخش اول))، اینجا کلیک کنید.