سرمایه گذاری خطرپذیر یا (venture capital) چیست؟

به زبان ساده، به جذب سرمایه برای استارتاپ‌های نوپا و کسب و کارهای کوچک سرمایه گذاری خطرپذیر گفته می‌شود. در واقع صندوق‌های سرمایه گذاری خطرپذیر سازمان‌های مدیریت مالی هستند که از منابع مختلف مثل دفاتر خانواده، نهادهای سرمایه گذار و.. پول جمع‌آوری کرده و در استارت آپ‌های نوپا که پتانسیل رشد زیاد در آینده دارند، سرمایه‌گذاری انجام می‌دهند.انجمن سرمایه گذاری vc به اکوسیستم استارتاپی کشورها کمک می‌کند و با سرمایه گذاری روی کسب و کارهای نوپا، باعث افزایش و زایش نوآوری می‌شود.معیارهای صندوق‌های سرمایه گذاری خطرپذیر برای انتخاب یک مجموعه استارتاپی چیست؟معمولا شرکت‌های سرمایه گذاری خطرپذیر برای انجام سرمایه گذاری استراتژی‌های خود را دارند؛ مثلا از سرمایه گذاری روی شرکت‌های یک منطقه خاص یا یک صنعت خاص شروع می‌کنند؛ اما به صورت کلی میزان سرمایه گذاری این شرکت‌ها بر اساس روش سرمایه گذاری هر شرکت می‌تواند متفاوت باشد.شرکت‌های سرمایه گذاری خطرپذیر به چه متخصصانی نیاز دارند؟تحلیلگر:افرادی که معمولا در رشته mba تحصیل کرده‌ و وظیفه دارند تا در کنفرانس‌های خبری مختلف شرکت کرده و ایده‌های استارتاپی جدید را که به جذب سرمایه نیاز دارند، کشف کنند.این افراد به دنبال کسب و کارهایی هستند که با استراتژی شرکتشان همسو باشند. تحلیلگران وظیفه دارند تا بازار و رقبای شرکتشان را بررسی کنند اما تصمیم‌گیری نهایی بر عهده آنان نیست.معاونین شرکت‌های سرمایه گذاری خطرپذیر:این افراد از دانش بالایی در زمینه‌های مالی برخورداند و وظیفه‌شان برقراری و ایجاد ارتباط است اما مانند تحلیلگران قدرت تصمیم‌گیری ندارند.مدیران اصلی شرکت:کسانی که در تصمیم‌گیری‌ها برای انجام یک سرمایه گذاری خطرپذیر نقش دارند اما در اجرای استراتژی کلی شرکت قدرت کامل را ندارند.مدیران اصلی کسانی هستند که شما را تا پایان مرحله دریافت بودجه و جذب سرمایه همراهی می‌کنند.شرکای تجاری:مهم‌ترین افراد در بنگاه‌های سرمایه گذاری هستند. بعضی از آن‌ها ممکن است فقط در روند تصمیم‌گیری در مورد سرمایه گذاری حق رای دارند. اما بعضی از شرکای تجاری در روند تصمیم‌گیری عملیاتی نیز حق اظهار نظر دارند.سرمایه گذاران:به سرمایه گذاران شرکت‌های سرمایه گذاری خطرپذیر، شرکای محدود یا LP گفته می‌شود. این افراد ممکن است به صورت انفرادی یا سازمانی باشند. مانند موقوفات، صندوق بازنشستگی، خانواده‌های ثروتمند و...روند دریافت بودجه و جذب سرمایه از شرکت‌های سرمایه گذاری خطرپذیر چگونه است؟گام اول: یافتن سرمایه گذار خطرپذیر متناسب با کسب و کار شمامهم‌ترین نکته‌ای که باید بدانید آن است که شرکت سرمایه گذاری خطرپذیری را انتخاب کنید که همسو با محصول و یا خدمات کسب و کار شما باشند.گام دوم: ارتباط گیری با سرمایه‌گذارانپس از انتخاب شرکت سرمایه گذاری مناسب، سعی کنید با آن‌ها ارتباط بگیرید. اگر در شرکت‌ موردنظر دوست و یا آشنایی دارید، سعی کنید از آن‌ها برای گرفتن معرفی‌نامه استفاده کنید. زیرا معرفی‌نامه به عنوان مهر تاییدی برای شما و کسب و کارتان است.گام سوم: برقراری ارتباط با شرکت سرمایه گذاری خطرپذیردر این مرحله باید با شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر تماس بگیرید و یک معرفی جامع و کامل از محصول و یا خدمات استارتاپ‌تان در اختیار سرمایه گذاران قرار دهید.عدم ارائه مناسب ایده از سوی استارتاپ‌ها یکی از مواردی است که باعث می‌شود استارت آپ‌ها جذب سرمایه موفقی نداشته باشند.گام چهارم: جلسه حضوری با شرکت سرمایه گذاری خطرپذیرپس از تایید اولیه از سمت سرمایه گذاران، نوبت به جلسه حضوری می‌رسد. در این جلسه سعی کنید به تمامی سوالات سرمایه گذاران جواب بدهید و نگرانی‌های احتمالی آنان را برطرف کنید و هم‌چنین اولویت‌های استارتاپتان را برای آن‌ها بازگو کنید.پس از این مرحله، اگر بتوانید سرمایه‌گذاران را متقاعد کنید، یک تعهدنامه دریافت خواهید کرد. اما توجه داشته باشید که این تعهادنمامه فقط یک نوید برای تامین مالی است و به معنای دریافت سرمایه نیست.پس از تعهدنامه، مراحل مراقبت‌های لازم شروع می‌شود و پس از آن، نوبت به دریافت سرمایه از شرکت‌های سرمایه گذاری خطرپذیر می‌رسد.انواع سرمایه گذاری خطر پذیر کدام اند؟صندوق‌های سرمایه گذارثی خطرپذیر ترجیح می‌دهند تا مقدار سیرمایه کمی را برای چندین استارتاپ سرمایه گذاری کنند.· تامین مالی مرحله اولیه· تامین مالی توسعه و مالکیت· تامین مالی خریدتاریخچه سرمایه گذاری خطرپذیر در ایران و جهان :در قرن نوزدهم، افراد برای تامین مالی کسب و کارشان به جذب سرمایه فکر نمی‌کردند و از روش قدیمی قرض گرفتن استفاده می‌کردند.بیگانگی با فضای سرمایه گذاری در قرن نوزدهم دو دلیل داشت:دلیل اول، نداشتن یک سیستم اطلاعاتی در دسترس بود. زماین که افراد در یک شرکت سرمنایه گذاری می‌کردند، هیچ اطلاعات شفافی درباره فعالیت‌های شرکت در اختیار سرمایه گذار قرار داده نمیشد. بنابراین مشخص نبود که اصلا این پول برای شرکت خرح می‌شود و یا مدیر شرکت آن را برای خودش خرج می‌کند!دلیل دوم، عدم وجود شرکت با مسئولیت محدود بود. در شرکت های با مسئولیت محدود هر سرمایه گذار به اندازه سرمایه خود در قبال بدهی ها متعهد است اما در آن زمان تمام شرکت‌ها مسئولیت نامحدود داشتند و در قبال تمام بدهی خود به بدهکاران شرکت، مسئول بودند.اما در این میان، بازرگانان دریایی اولین سرمایه گذاران خطرپذیر شناخته شدند.صاحبان کشتی‌ها می‌دانستند که بارشان یا بر زمین فرود می‌آید و یا تمام آن غرق و نابود می‌شود.پس از آن و بعد از زمان جنگ جهانی دوم بود. سپس با ورود افراد به دنیای اینترنت، سرمایه‌گذاری خطرپذیر بیشتر از قبل رواج یافت.سرمایه گذاری خطرپذیر در ایران:قدمت این نوع از سرمایه گذاری در کشور ما بسیار کم است . در واقع حوزه جوانی محسوب می‌شود. اما در حال حاضر بیش از 100 شرکت سرمایه گذاری خطرپذیر در کشور ایران وجود دارد.در ادامه لیست شرکت‌های سرمایه گذاری خطرپذیر در ایران را مشاهده می‌کنیم:سرآوا، اولین صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر در ایراناین شرکت در سال 1391 با مدیریت سید سعید رحمانی خضری تاسیس شد.زمانی بود که شرکت‌های سرمایه گذاری خارجی کشور ما را تحریم کرده بودند و روی ایده‌های جدید استارتاپی کارآفرینان ما سرمایه گذاری انجام نمی‌دادند. در همین زمان بود که آقای خضری تصمیم گرفت تا به اکوسیستم استارتاپی ایران رونق تازه ای ببخشد و روی ایده‌های کارآفرینان جوان کشور سرمایه گذاری کند.امروزه سرآوا شاهد پیشرفت چشمگیر خود در حوزه اقتصاد دیجیتال ایران است.اولین سرمایه گذاری خطرپذیر سراوا بر روی دیجی کالا بود. پس از آن روی استارتاپ‌های موفق دیگری مانند علی بابا، ایوند و.. نیز سرمایه گذاری خطرپذیر انجام داد.ظهور ایده‌های نو از طرف کارآفرینان جوان ایرانی باعث شد تا صندوق‌های سرمایه گذاری خطرپذیر دیگری وارد این حوزه شوند و روی کسب و کارهای کوچک و استارتاپ‌های نوپا سرمایه گذاری انجام دهند.صندوق‌هایی مثل رهنما، شناسا، فیروزه، صبا ایده، اسمارت آپ و...به نقل از هفته نامه شنبه و بر اساس آمارهای انجمن سرمایه‌گذاری خطر پذیر، از ابتدای دهه نود تا سال ۱۳۹۸در کل اکوسیستم استارتاپی ایران نزدیک به ۵۰۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری شده است که سرآوا طی ۹ سال فعالیت و سرمایه‌گذاری جسورانه، بیش از ۳۰۰میلیون دلار روی کارآفرینان ایرانی و در بیش از ۳۵ استارت آپ کشور به‌طور مستقیم و چند ده استارتاپ دیگر به‌طور غیرمستقیم (از طریق شتاب‌دهنده آواتک، شزان، آواگیمز و هم‌آوا) سرمایه‌گذاری کرد که منجر به اشتغال‌زایی برای بیش از ۱۲ هزار نفر شده است.تاریخچه کامل سرمایه گذاری خطرپذیر در جهان و ایران را در هفته نامه شنبه اولین رسانه اکوسیستم استارتاپی ایران مطالعه کنید.چگونه استارتاپ‌ها سرمایه‌گذاری خطرپذیر را جذب می‌کنند؟1) یک مسئله را با راه‌حلی جدید و بهتر حل کنید.می‌توانید با تمرکز بر روی مشکلات استارتاپتان و یا تمرکز بر روی نیازهای و دغدغه‌های مشتری، مشکلات و مسئله‌های جدید را کشف کنید و سعی کنید برایشان یک راه‌حل مناسب پیدا کنید.2) فرضیات خود را به چالش بکشید.اکثر افراد در ابتدای راه اندازی کسب و کارشان روی فرضیات خود متمرکز نمی‌شوند و عمیقا آن‌ها را بررسی نمی‌کنند. همین مسئله باعث می‌شود تا برخی از استارتاپ‌های نوپا شکست بخورند. یادتان باشد که آزمایش فرضیه‌ها و آزمون و خطا و بررسی نظرات دیگران درباره محصول و یا خدمات شما، به رشد کسب و کارتان کمک فراوانی خواهد کرد.3) کوچک قدم بردارید اما بزرگ فکر کنید.تصمیم سرمایه‌گذاران خطرپذیر برای سرمایه گذاری یک تصمیم شخصی است. بنابراین باید به آن‌ها دیدگاه منحصر به فردی از ایده و استارتاپتان ارائه دهید.به نقل از هفته نامه شنبه، دلیل‌تأسیس استارتاپ و تأثیر آن روی آینده می‌تواند امنیت بودجه موردنیاز را تضمین کند.4) گروهی از افراد مختلف تشکیل دهید.یک کارآفرین خلاق افراد را در تمامی سطوح به استارتاپ خود دعوت می‌کند و آن‌ها را به جایی می‌رساند که استارتاپ می‌خواهد آن جا باشد. البته خود کارمندان نیز باید برای پیشرفت خود و استارتاپ تلاش کنند.گزارش جهانی عملکرد سرمایه‌گذاری خطرپذیر در سال ۲۰۲۰به دلیل افزایش روند گسترش ویروس کرونا در جهان، اکثر خدمات مورد نیاز مردم مانند خدمات پزشکی، اقتصادی و... به صورت آنلاین فعالیت خود را ادامه دادند. همین موضوع باعث شد تا استارت آپ‌های جدیدی نیز به وجود بیایند و تمامی این موارد موجب رونق گرفتن سرمایه گذاری خطرپذیر در سال 2020 شد.پیش‌بینی می‌شود که با افزایش سرمایه گذاری خطرپذیر بر روی صنایع دیجیتال، حتی پس از واکسیناسیون کرونا و بازگشت به روال عادی زندگی نیز فضای مجازی و خدمات آنلاین از بین نخواهند رفت و مخاطبین خود را خواهند داشت.سرمایه گذاری خطرپذیر شرکتی یا (CVC) چیست؟یکی از زیرمجموعه‌های سرمایه گذاری خطرپذیر است. در این نوع از سرمایه گذاری، استارتاپ‌ها و شرکت‌های بزرگ به صورت مستقیم بر روی استارتاپ‌های نوپا سرمایه گذاری انجام می‌دهند و در عوض بخشی در بخشی از سهام آن کسب و کار نوپا شریک می‌شوند. استارتاپی که موفق به جذب سرمایه شده هم از حمایت‌ها و پشتیبانی‌های شرکت سرمایه گذار بهره‌مند خواهد شد.در این نوع از سرمایه گذاری، سرمایه گذاران بخشی از سهام کسب و کار نوپا را می‌گیرند و مالکیت کامل را به عهده نمی‌گیرند.یکی از تفاوت‌های میان سرمایه گذاری خطرپذیر و سرمایه گذاری خطرپذیر شرکتی آن است که هدف از سرمایه گذاری خطرپذیر شرکتی فقط منافع مالی نیست. در سرمایه گذاری خطرپذیر شرکتی بر روی اهداف استراتژیک نیز متمرکز می‌شوند.