هفتادوپنج سال مقاومت

مقاومت فلسطین توسط گروه‌های مختلف از اولین روزهای اشغال در دهه چهل میلادی آغاز شد، اما کم‌کم روحیه مبارزاتی فلسطینیان با انگیزه‌های ملی‌گرایانه و در انتظار حمایت‌های عربی و ورود شوروی به عنوان قدرت شرق در برابر قدرت غرب فروکش کرد؛ چرا که با توجه به دست نشانده بودن حکومت‌های عربی و مواضع غیردینی و قدرت‌طلبانه شوروی، کمک به فلسطین در اولویت‌ آن‌ها قرار نداشت. بنابراین از دهه 50 میلادی به بعد شکل مبارزه این گروه‌ها به کنفرانس حقوقی و تشکیل حزب و سازمان‌های قانونی تغییر یافت. به این ترتیب رژیم صهیونیستی که قصد داشت اسلام را از زندگی و مبارزه فلسطینی‌ها حذف کند، در گام اول موفق شد گروه‌های مبارز را به قواره گروه‌های غربی و با ایدئولوژی آن‌ها درآورد و دیگر صحبتی از اسلام و اعتقاد دینی نشد. در گام بعد با توجه به اختلاف سلیقه گروه‌های فلسطینی که هر یک وابسته به یکی از دولت‌های عربی بودند، روحیه مبارزه‌جویی آن‌ها به سمت درگیری‌های داخلی کشیده شد.با امضای قرارداد صلح کمپ‌دیوید بین مصر و رژیم صهیونیستی در سال 1978، قضیه فلسطین به نفع اشغالگران پایان یافته به نظر می‌رسید تا اینکه پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1979 معادلات قبلی استعمار را تغییر داد. حمایت سابقه‌دار امام خمینی(ره) از فلسطین به همراه تحویل سفارت اسرائیل در تهران به یاسر عرفات، رئیس تشکیلات فلسطینی فتح، به جهان یادآور شد که قضیه فلسطین برای مسلمانان قابل چشم‌پوشی نیست. در چنین فضایی و با آزادسازی خرمشهر، در حالی که ایران از نظر موازنه قدرت نظامی قابل مقایسه با رژیم بعث و حامیان غربی آن نبود، مشخص شد که در مبارزه عقیده اسلامی با تجهیزات نظامی، پیروزی از آن مسلمانان شهادت‌طلب است.در سال 1982 رژیم اشغالگر با فرماندهی آریل شارول عملیات جنگی تحت عنوان «صلح(!) در جلیلیه» را با هدف نابودی گروه‌های مقاومت فلسطین به ویژه فتح و بیرون راندن فلسطینیان از لبنان آغاز کرد اما نیروهای مقاومت لبنان که الگوی پیروزی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس را در پیش‌روی خود داشتند، در سال 1983 با شروع سلسله عملیات‌هایی چریکی علیه مواضع آمریکا، اسرائیل و فرانسه پس از تحمیل خسارات مالی و تلفات انسانی، آن‌ها را مجبور به عقب‌نشینی و کفایت به اشغال 10 درصد از خاک لبنان کردند. حزب الله لبنان با تقید کامل به مبانی اسلامی، یک الگوی تازه و واقعی از رفتار اسلامی بروز داد و با حفظ وحدت ملی میان گروه‌های مختلف مسیحی و دروزی و شیعه و سنی ساکن لبنان، هوشیارانه از دام درگیری‌های داخلی کناره گرفت و تمرکز و توانش را در راه مبارزه با اسرائیل خرج کرد.در این میان مقاومت فلسطینیان نیز دوباره به سمت مبارزه عقیدتی رفت و گروه جهاد اسلامی به رهبری فتحی شقاقی در اوایل دهه 80 میلادی تشکیل شد که با توجه به تالیفات شقاقی مثل «امام خمینی، تنها گزینه» و «شیعه و سنی، دعوای ساختگی» جهاد اسلامی را یک گروه بر پایه ایدئولوژی امام خمینی می‌دانند.گروه «حرکة المقاومة الاسلامی» و به اختصار حماس نیز در فضای ناشی از انتفاضه اول فلسطین تشکیل شد و در میثاق‌نامه‌ای که در سال 1988 منتشر کرد، حساب خود را از دیگر گروه‌های ملی‌گرا جدا و تصریح نمود که هدفش اعتلای اسلام در سطح جهان و نیز در همه نقاط فلسطین است.مردم فلسطین در سال 1987 با مرور خاطرات چندین دهه اشغالگری و دلسردی به این نتیجه رسیدند که اولا راهی جز مبارزه و قیام ندارند؛ دوم اینکه امیدی به سران عرب و گروه‌های مختلف نیست؛ سوم اینکه تنها راه و نقطه امید اعتقادات دینی و اسلامی خودشان است؛ و نهایتا اینکه حتی با نبود یک رهبری منظم و مستقل، بر هر فردی واجب است که به هر شکلی می‌داند و می‌تواند با دشمن مبارزه کند. به این شکل انتفاضه اول که به انتفاضه سنگ معروف است، با خاتمه یافتن تشییع جنازه شهدای فلسطینی به شکل حملاتی با سنگ و چوب به پایگاه‌های رژیم صهیونیستی آغاز شد. در نتیجه‌ي انتفاضه اول اعتقاد دینی و وحدت مردمی دوباره در فلسطینیان زنده شد و برای اشغالگران ضررهای اقتصادی، ایجاد دودستگی، شکست سیاست سرکوب‌گری و رسیدن به بن‌بست را به دنبال داشت. با وجود اینکه انتفاضه سنگ در پی مذاکرات صلح منتهی به پیمان اسلو در سال 1993 متوقف شد اما تحرکات گروه‌های مقاومت اسلامی ادامه یافت تا اینکه به حرکتی عظیم‌تر و سرنوشت‌سازتر یعنی انتفاضه دوم و آزادسازی غزه منتهی شد.سال 2000 در حالیکه ایهود باراک، نخست‌وزیر وقت اسرائیل، پس از شکست و عقب‌نشینی کامل از لبنان مورد انتقاد مردم خود بود، آریل شارون وزیر دفاع او به خیال روحیه‌سازی و جبران شکست در لبنان با انبوهی از نیروهای امنیتی وارد حریم مسجد الاقصی شد. او پس از واکنش‌های بین‌المللی و فلسطینی به تعرض به مسجد الاقصی گفت: «من به مسجد مسلمانان نرفتم بلکه به مقدس‌ترین مکان یهودی‌ها رفتم که برای رفتن به آن‌جا مجوز لازم نیست؛ همه این مکان‌ها برای ماست و من به باراک یادآور شدم که قدس به هیچ وجه قابل تجزیه نیست و الی الابد در دست ما خواهد ماند.»تعرض به مقدس‌ترین نماد اسلامی-فلسطینی، سرخوردگی از صلح تشکیلات خودگردان (فتح) با اسرائیل، تداوم سرکوب‌، فقر و بیکاری و توسعه شهرک‌سازی‌ها باعث شد که تظاهرات مردم از قدس به دیگر شهرهای کرانه باختری و غزه و حتی سرزمین‌های اشغالی 1948 که کاملا تحت سلطه اسرائیل هستند، برسد و انتفاضه الاقصی آغاز شود. در این انتفاضه که 2 سال در اوج بود، عملیات‌های استشهادی و جهادی زیادی صورت گرفت که با واکنش رژیم اشغالگر روبه‌رو شد، اما هیمنه تبلیغاتی رژیم را شکست و علاوه بر اینکه در اذهان جهان به عنوان یک رژیم متجاوز و نژادپرست شناخته شدند؛ مهاجرت معکوس نیز از اسرائیل در پی تامین نشدن وعده رفاه و امنیت به یهودیان سراسر دنیا، برای اولین بار پس از تشکیل رژیم صهیونیستی شدت گرفت.در غزه عملیات‌های جهادی علیه رژیم ادامه یافت تا جایی که در سال 2004 رژیم صهیونیستی اعلام کرد هزینه مالی، نظامی، پرسنلی و امنیتی برای زندگی معدودی شهرک‌نشین در غزه به صرفه نیست و قدرت انتفاضه و مبارزه مردمی، نوار غزه را به اولین سرزمین فلسطینی تبدیل کرد که 38 سال پس از روز نکبت 1948 و اشغال فلسطین، اسرائیل را وادار به فرار و عقب‌نشینی از غزه کرد.رژیم اشغالگر در سال 2002 با هدف تخریب اردوگاه جِنین با این ادعا که جنین مرکز فعالیت عمده حماس، جهاد اسلامی و شاخه نظامی فتح در کرانه باختری است، به این اردوگاه حمله کرد. اما روحیه مقاومت علاوه بر غزه حالا در عمق کرانه هم ریشه دوانده بود و قابل سرکوب نبود. حماس به دلیل نقش موثرش در آزادسازی غزه انتخاب مردم فلسطین در انتخابات قانون‌گذاری سال 2006 بود اما تشکیلات خودگردان که رسما به نماینده رژیم صهیونیستی تبدیل شده زیر بار نتیجه انتخابات نرفت و کرانه باختری تحت کنترل تشکیلات خودگردان و غزه تحت کنترل حماس در آمد. رژیم صهیونیستی نیز که همواره ادعا داشت بزرگ‌ترین دموکراسی خاورمیانه است، این انتخاب مردم غزه را تحمل نکرد و از سال 2007 و با محاصره کامل نوار غزه آن را به بزرگ‌ترین زندان روباز جهان تبدیل کرد. اما به این محاصره برای شکستن اراده مردم غزه اکتفا نکرد و جنگ‌هایی را علیه غزه در سال‌های 2008، 2012 و 2014 با هدف نابود کردن مقاومت و در درجه بعد ایجاد شکاف بین مردم و مقاومت آغاز کرد که همگی با محقق نشدن این اهداف و متحمل شدن هزینه برای رژیم اشغالگر به نوعی شکست منتهی شد و بازدارندگی به نفع غزه به وجود آورده بود.انتفاضه سوم که پس از جریان بهار‌عربی به شکل مردمی و در سراسر سرزمین‌های اشغالی جریان یافت، با پروژه‌های عادی‌سازی مثل پیمان آبراهام و یهودی‌سازی قدس در معاهده قرن و تعرض گروه‌های افراطی صهیونیست به مسجد الاقصی در سال 2020 شدت پیدا کرد. در پی این پیمان‌ها روابط عربی-اسرائیلی آشکار شد. پیامد این رویداد برای مقاومت فلسطین، استقلال بیشتر از گروه‌های خارجی و «خود اتکایی فلسطینی» بود. انتفاضه سوم دو تفاوت با انتفاضه‌های قبلی داشت؛ اول اینکه گروه‌های مقاومت در کرانه باختری ساختاریافته‌تر و مسلح شدند و اغلب عملیات‌های استشهادی با سلاح گرم صورت گرفت؛ دوم اینکه غزه علاوه بر اینکه الگوی آزادسازی برای دیگر سرزمین‌های فلسطینی بود، نقش حامی‌ای مجهز به موشک و سلاح‌های سنگین برای کرانه باختری و به خصوص مقاومت جنین و نابلس را ایفا کرد.در سال 2021 برای اولین بار و به عنوان یک نقطه عطف تاریخی نیروهای مقاومت غزه در پاسخ به فریاد کمک‌خواهی اهالی قدس در پی تصاحب خانه‌های محله شیخ جراح، آغاز کننده یک حمله به رژیم صهیونیستی در قالب جنگ «سیف القدس» بودند. این جنگ که 11 روز طول کشید هویت ملی فلسطینیان در بخش‌های جدا افتاده فلسطین از یکدیگر احیا کرد و وزن سیاسی و نظامی جریان مقاومت را به خصوص در مقابل تشکیلات خودگردان افزایش داد. همچنین برای اولین بار تصویر پیروز همیشگی که رژیم اشغالگر در اذهان کشورهای عربی و مردم خود ساخته بود، فروپاشید.پس از این جنگ، آتش انتفاضه سوم با اقدامات افراطی دولت راست‌گرا در رژیم صهیونیستی شعله‌ورتر شد و 2 گروه «كتيبة جنين» وابسته به شاخه نظامی جهاد اسلامی و «عرین الاسود» در کرانه باختری با اکثریت اعضا 18-25 ساله که نسل Z فلسطین شناخته می‌شوند مبارزه مسلحانه را به طور جدی دنبال کردند.رژیم صهیونیستی برای سرکوب این جریان‌ها دست به ترور هسته‌های رهبری این گروه‌ها و دستگیری گسترده افراد وابسته به مقاومت زد اما با اعتصاب غذای این زندانیان و اصطلاحا جنگ شکم‌های خالی «معركة الأمعاء الخاوية» روبه‌رو شد. جهاد اسلامی نیز هشدار داد که اگر این افراد بر اثر اعتصاب به شهادت برسند مقاومت غزه سکوت نخواهد کرد که این هشدار پس از شهادت خضر عدنان منتهی به جنگ انتقام آزادگان «ثار الاحرار» شد. در این جنگ نیز مثل سیف القدس رژیم صهیونیستی نتوانست در طولانی مدت در جنگ بماند پس از 5 روز و با ارسال پیام‌های آتش‌بس از طرف مصر به مقاومت غزه و پس از ترور 11 فرمانده جهاد اسلامی در غزه در حالی که سعی می‌کرد تصویری پیروزمند از خود بسازد ، از جنگ خارج شد.در تمام درگیری‌هایی که بین مقاومت فلسطینی و رژیم اشغالگر گذشت -به جز در جنگ رمضان 1973 که جنگ ارتش‌های عربی با اسرائیل بود- همواره آغازگر جنگ رژیم صهیونیستی بود و یا در غیر اینصورت هشدارهایی در مورد ساعت آغاز حمله مقاومت به سرزمین‌های اشغالی اعلام می‌شد. اما در «طوفان الاقصی» که در پی تشدید اقدامات نژادپرستانه دولت راست افراطی علیه مردم فلسطین در کرانه باختری و تعرض به مسجد الاقصی و مرابطان آن در ایام مذهبی یهودیان صورت گرفت، رژیم صهیونیستی با وجود هشدارهایی که از 9 ماه قبل از طرف مقاومت به آن‌ها داده شده بود، سرویس‌های امنیتی و جاسوسی که تمام تحرکات فلسطینیان را پیگیری می‌کنند و مانورهایی که توسط نیروهای مقاومت در مرز سرزمین‌های اشغالی و غزه انجام می‌شد؛ کاملا غافلگیر شد. این غافلگیری در کنار وضعیت نابسامان سیاسی در سرزمین‌های اشغالی به سردرگمی و نهایتا جنونی در رژیم صهیونیستی تبدیل شد که در یک بن‌بست سیاسی و نظامی تنها می‌تواند با کشتار غیرنظامیان و کودکان و ایجاد فشار روانی و اختلاف بین مقاومت و مردم غزه برای خود پیروزی‌سازی کرده و از این چالش بیرون بیاید. اما پیروزی مقاومت در ساعات آغازین عملیات تثبیت شد چرا که پیروز نهایی جنگ‌ها را محقق شدن اهداف هر یک از طرفین از ورود به جنگ تعیین می‌کند و اهداف حماس از آغاز حمله 7 اکتبر که موارد زیر است همگی محقق شدند:1- شکست هیمنه نظامی-امنیتی رژیم صهیونیستی2- انتقام از یگان غزه ارتش رژیم صهیونیستی برای کشتار فلسطینیان در راهپیمایی بازگشت مارس 20183- پاسخ به تجاوزات رژیم صهیونیستی و شهرک‌نشینان مسلح به اهالی کرانه باختری و مسجد الاقصی4- بازگرداندن فلسطین به اولویت قضایای جهان اسلام و تثبیت حق انحصاری مردم فلسطین برای تعیین سرنوشت خود و تشکیل دولت مستقل فلسطینی5- اثبات دوباره کارایی مقاومت و مبارزه مسلحانه«آرزو می‌کنم روزی بیدار شوم و ببینم غزه توسط دریا بلعیده شده است.»این جمله از اسحاق رابین، نخست‌وزیر رژیم اشغالگر به خوبی بیانگر رابطه میان رژیم صهیونیستی و غزه است؛ در حالی که غزه چون خاری در چشم اشغالگران است ولی آن‎ها هیچ ابتکار عملی برای مقابله با مقاومت غزه ندارند.