داستانهای گفته نشده، قصه های ناتمام

این گفته منسوب به شمس تبریز است: ... آن خطاط سه گونه خط نوشتی: یک او خواندی، لاغیر... یک را هم او خواندی و هم غیر... یکی نه او خواندی و نه غیر.... از این تیتر آدم به یاد این جملات عارفانه می افتد اما در زمانه سطحی شده ما، چنین عمق دست نیافتنی ای وجود ندارد و دنیا ساده تر از این حرف هاست. زندگی ای را می بینیم، به نظر متزلزل و متلاشی می رسد اما این زندگی رویه پنهانی هم دارد، وجه نهانی که تا این زمان، آن را کشانده است. زندگی دیگری را می بینیم، سراسر خوشبختی و دارایی، اما نمیدانیم که در کشوی پستوی خانه چقدر دارو روی هم انبار شده است، اینها همان قصه های ناتمام است. اینها داستان اند، داستان های آدمها، آدمهای کوچک و بزرگ، دنیاهای تکاتک. اما داستانهایی هستند که گفته نمی شوند، داستانهایی که برای گفته نشدن می آیند، داستانهایی که در لای قصه دیگری پنهان می شوند که آن ها را نخوانیم، که هدف نخواندن آنهاست. دیوید اتنبرو بعد از همه گیری کرونا مستندی به اسم انقراض منتشر کرد. او به همراه چندین نفر طبیعت شناس سعی می کنند به طور علمی توضیح دهند که چگونه انقراض گونه ها که باعث کاهش biodiversity یا گونه گونی طبیعت می شود می تواند حیات خود ما را مورد تهدید قرار دهد. دیوید اتنبرو سعی دارد به ما و دولتها بفهماند که نجات گونه های گیاهی و جانوری را جدی بگیریم. اما دیوید اتنبرو نمیخواهد یا نمی تواند بگوید که سبک زندگی مدرن نامیده شده امروزی، که بر اساس اسراف و نابود کردن و زباله سازی است، در ذات خود با این شعار منافات دارد. نمیتوان گفت که نمیداند، چون او از هر کسی بهتر می داند. به برکت دانش امروزی و فضای تکنولوژی، ما هم می توانیم به تماشای فیلم های شبکه های خصوصی آمریکایی بنشینیم که در سایتهای فیلم جهت دانلود گذاشته شده است. شبکه های خصوصی ای که خودشان تولید کننده فیلم اند و اکثراً مربوط به گروه های محافظه کار حافظ خانواده اند. در تمام این فیلم ها شعارهای مشخصی تکرار می شود: احترام به خانواده، پرهیز از ولنگاری جنسی، پرهیز از اعتیاد به کار، بازگشت به شهرهای کوچک و ... اما یک داستان ناگفته در تمامی این قصه ها هست، این شعارها از اساس، با بنیان آمریکایی بودن در تضاد است. با این شعارها دنیای سرمایه داری یک روز هم دوام نمی آورد. اساس سرمایه داری بر مبنای بی اخلاقی و اصالت سود و سرمایه است که تمامی این شعارها در این رقابت از پیش باخته اند. ترجمان چندین مقاله جالب را در مورد داستان همه گیر "اگر موفق نشدی خودت مقصری، وگرنه راه برای همگان باز است" در ممالک سرمایه داری جهان اول خوانده شده منتشر کرده است. ما همگی زیر این بمباران تبلیغاتی بزرگ شده ایم، بمبارانی که بسیاری از دوستان ما را به مهاجرت تشویق کرده است و راه زندگی بسیاری را به ناکجاآباد کشانده است. ما در این مقالات میخوانیم که شرایط اولیه برای همگان هیچگاه یکسان نبوده، مدارس ذیل یک برنامه یکسان اداره نمی شوند، محیط زندگی می تواند به راحتی شرایط آینده شما را عوض کند، منطقه زندگی شما مدرسه بچه تان را مشخص می کند و شما نمیتوانید فرزندتان را هر کجا که میخواهید مدرسه بگذارید و بسیاری از این دست. و چطور می توان به یک انسان گفت که وقتی در یک رقابت نابرابر می بازد خودش مقصر است؟ این ها همان داستان های نانوشته ای هستند که برای نخواندن اند. جهان در شعله های کرونا می سوزد، شعله هایی که یک جا کم می شوند و جای دیگر سر برمی آورند تا دیگر جاها را بسوزانند. دنیا در آتش بی عدالتی واکسن و دارو گرفتار است اما هیچ کس نمی گوید که کدام راه را اشتباه رفته ایم که به اینجا رسیده ایم؟ که اگر این راه به ترکستان است با خلاصی از شر کرونا شاید به شر بزرگتری گرفتار شویم. کسانی هم که میگویند صدایی بس نحیف دارند که شاید تنها به کنار دستی شان برسد. این بزرگترین داستان نخوانده عصر ماست. بیشتر از چهارده قرن پیش، ما یک داستان نخوانده داشتیم. داستانی که در حمله اعراب گم شد، داستانی که می گفت پوسیدگی ناشی از فساد دستگاه پادشاهی ساسانی چطور یک فرهنگ عظیم و یک ایرانشهر سترگ را برباد داد. که اگر این عظمت پوسیده نبود به نسیمی برنمی افتاد. به قول یکی از عزیزترینها: چیزی که 300 سال طول می کشد تا تجزیه شود، چرا اصلاً باید تولید شود؟ چطور زندگی کرده ایم که پیش پاافتاده ترین کالای مصرفی مان، مضرترین چیز برای محیط زندگی ماست؟ چطور زیسته ایم اینقدر غافل، غافل به خودمان، به سلامت خودمان، به سلامت زیستمان و به سلامت همزیستمان؟ چطور این راه را رفته ایم واینقدر ناآگاه؟ و حالا چه کنیم که از این خواب برخیزیم؟ که شاید این آخرین فرصت باشد، که شاید این اولین دومینو از آوار عظیمی باشد که در انتظار ماست. که زندگی ما، باید عوض شود، که ما باید عوض شویم، که ما باید دیگرگون شویم وگرنه تنوع زیستی که کالای لوکسی است، به فردای خودمان هم نخواهیم رسید.