داستان کوتاه گزارشی به فرهنگستان فرانتس کافکا

از کلمه فرهنگستان مکانی به ذهن ما میاد که محل آموزش و تحقیق در مورد دانش و علوم مختلف هست و انتظار می رود افرادی که به آنجا رفت و آمد دارند نسبت به بقیه ی افراد علم و دانش بیشتری داشته باشند یا در اصطلاح با فرهنگ تر باشند . اما نشستن تا به صحبت های یک میمون گوش بدن و در بین سخنرانی ، میمون طعنه هایی هم به آنان میزند .شاید در این داستان میمون نماد گروهی از انسان ها هست که میخوان خودشون رو چیزی غیر از ذات اصلی خود نشون بدن . شاید میخواد این مفهوم رو برسونه که افرادی که عضو فرهنگستان ها یا سایر جوامع علمی می شوند زیاد هم باهوش و با فرهنگ نیستن . شاید میخواد بگه که خیلی وقت ها سخنرانان افرادی هستند که سطح علمی یا فرهنگی آنان از شنوندگان پایین تر است .سخنران یا همون میمون در ابتدا میگه که چون پنج سال هست که از اصل خودم – یا همون زندگی میمونی در جنگل – جدا افتاده ام ، زیاد نمی تونم در رابطه با ذات و زندگی میمونی صحبت کنم اما می تونم تجربیات خودم در طول این پنج سال رو در اختیار شما قرار بدم .سوالی که پیش میاد این هست که آیا واقعا دوری جستن از یک نوع سبک یا محیط زندگی باعث تغییر در ذات و منش افراد میشه ؟ اگر برای مدتی محل زندگی یا اطرافیان مون رو تغییر بدیم ، میشیم یه آدم دیگه و گذشته رو یادمون میره ؟به نظر من شاید میمون برای این که خودش رو در حد شنوندگان نگه داره یا از تحقیر خودش جلوگیری کنه ، این حرف رو زده .نحوه اسارت این میمون که به اسم پیتر قرمزه نامــگذاری شده ، و خاطراتی که از دوران اسارت اش تعریف می کنه ، نشان دهنده ی آزار و اذیت هایی هست که انسان ها در حق حیوانات انجام میدن ؛ شکار حیوانات و زندانی کردن آنان در شرایط بد به منظور نمایش در سیرک یا باغ وحش .پیتر قرمزه ان قدر باهوش و با سیاست بوده که تونسته یک راه امن برای رهایی از زندان پیدا کنه . که این خود جای بحث دارد . آیا حیوانات ان قدر از هوش و ذکاوت برخوردار هستند که بتوانند انسان ها را گول بزنند ؟ البته به نظر من میمون در این داستان نماد گروهی از انسان ها است . که اگر این نظریه درست باشه پس هدف کافکا چیز دیگه ای بوده . یا این که اصلا حیوانات به شکلی که پیتر توصیف کرده قوه ی درک و تشخیص دارند ؟آیا این طعنه ای است به انسان ها ؟ آیا نویسنده میخواد به انسان ها بفهمونه که اون قدری هم که فکر می کنند باهوش و قدرتمند نیستند ؟جملاتی که در مورد آزادی بیان میشه خیلی تامل برانگیزه : " همان طور که آزادی از والاترین احساس ها به شمار می آید ، فریب حاصل از آن هم جز والاترین فریب هاست ."نکته ای که من از این جمله گرفتم این هست که به اسم و بهانه ی آزادی خیلی راحت میشه افراد را فریب داد و از آن ها سو استفاده کرد . در تاریخ کشور ما هم در زمان های مختلف ، نمود این مساله را می بینیم .وقتی بحث آزادی میاد وسط خیلی باید دقت کرد . یک وقت به اسم آزادی دادن و رسیدن به آزادی ، همون چیزهایی رو هم که داریم از دست ندیم .میمون میگه من دنبال آزادی نیستم فقط یک راه گریز از اون قفس رو میخواستم که بتونم آزادانه به هر طرف که میخوام حرکت کنم و " چون خواسته ی من کوچک بود ، نمی توانست به فریب بزرگ منجر شود . " این جمله شاید اشاره به نیازهای سطح پایین بشر داره و میگه بعضی از انسان ها فقط به دنبال تامین نیازهای سطح پایین خود هستند . یا اشاره به این داره که از تفکرات والای آدمی میشه سو استفاده کرد .در این مورد اگر بخوایم صحبت کنیم حتما مطالب زیادی میشه بیان کرد .سخنران در جای دیگه عنوان می کنه ، " بدون آرامش عمیق درونی هرگز نجات نمی یافتم . " این جمله به اهمیت آرامش درونی و تمرکز اشاره دارد . بدون استرس و با آرامش و توجه خیلی راحت تر می توانیم مشکلات را حل کنیم . اگر فکر انسان آزاد باشه راحت تر میتونه روی بهبود شرایط اش تمرکز کنه . شاید شعار به نظر برسه اما من خودم توی زندگی ام چنین شرایطی رو تجربه کردم و هر وقت در مورد یک موضوعی استرس و نگرانی داشتم ، شرایط برام وخیم تر شده اما هر وقت خونسردی خودم رو حفظ کردم ، بهتر تصمیم گرفتم .بحث در این مورد هم طولانی میشه اگر ادامه بدیم و در این جا نمی گنجد .در این داستان به مبارزه و تلاش برای تغییر شرایط و تسلیم نشدن هم اشاره شده : " اگر بخواهم زنده بمانم ، باید راه گریزی بیابم ، ولی در ضمن حس می کردم که با فرار کردن راه گریزی به رویم گشوده نخواهد شد . "هر وقت یک مشکلی برامون پیش میاد یا شرایط سخت میشه نباید بسوزیم و بسازیم ، نباید زود تسلیم بشیم . باید تلاش کنیم و یک راه حلی برای بهبود و تغییر شرایط ، پیدا کنیم . نباید به جبر زمانه معتقد بود .این صحبت هم شاید شعار به نظر بیاد اما اصلا این طور نیست . برای حل هر مشکلی نباید دنبال ساده ترین راه حل باشیم . بهتره خوب فکر کنیم و همه ی جوانب کار را بسنجیم و سپس اقدام کنیم .به قدرت شهود و مشاهده ی دقیق نیز اشاره شده است : " خونسرد و آرام در همه چیز دقیق می شدم . " وقتی داریم شرایط را می سنجیم ، بهتر است در ابتدا خیلی با دقت و حواس جمع همه چیز را مشاهده و بررسی کنیم و بعد از آن بر اساس مشاهدات مان تصمیم بگیریم ." آن که در جستجوی راه گریز است ، جز آموختن فکر و ذکری ندارد . " در این جا به اهمیت و شوق آموختن و یادگیری اشاره شده است . دانش ، آگاهی است . با افزایش حجم دانسته هایمان ، خود به خود قدرت بیشتری پیدا می کنیم و در نتیجه ی اون می تونیم شرایط بهتری برای خودمون فراهم کنیم .در پایان داستان میمون ، فرهنگ خودش رو در حد یک انسان اروپایی متوسط میدونه . شاید نویسنده خواسته طعنه ای به اروپاییان زمانه ی خود بزنه و به آن ها بگوید زیاد مغرور نباشید – " .... این شاید به خودی خود چندان چیز خاصی به حساب نیاید .... " – و از سوی دیگه عنوان می کنه چون سخنران در حد یک اروپایی متوسط هست نباید در زندان باشه و این به نوعی تبعیض نژادی هم اشاره میکنه .سخنران راه رهایی خود از قفس را در با فرهنگ شدن در حد یک اروپایی متوسط میدونه . و از سوی دیگه طعنه میزنه که چون یک میمون تونسته ظرف مدت پنج سال به حد یک انسان اروپایی متوسط جامعه برسه ، پس این کار خیلی هم سخت نیست و این انسان ها همچین فرهنگ سخت و پیچیده ای هم ندارن .شاید داره به مهاجران هم اشـاره میکنه و میگه که این افراد بعد از چند سال زندگی در کنار شما ، مثل شما میشن .در مورد شامپانزه ی ماده نیز به نکته ای اشاره شده ، سخنران با این که خودش هم یک شامپانزه هست اما دلش نمیخواد در طول روز که همه اون رو میبینن و در جمع انسان ها هست با این شامپانزه ی ماده دیده بشه و خجالت میکشه چون حالا دیگه خودش رو از بقیه شامپانزه ها جدا و بالاتر می بینه . چقدر آدم ها زود اصل و نسب و گذشته ی خودشون رو فراموش می کنن و میخوان خودشون رو چیز دیگه ای نشون بدن و ظاهرسازی کنن .و اونجا که میگه من فقط شب ها با این ماده شامپانزه خوش گذرانی می کنم ، شاید داره به جامعه ی مرد سالار اشاره میکنه که زن ها رو فقط برای تامین نیازهای مادی و جسمی میخوان و هیچ نقشی در مناسبات اجتماعی ندارن . به دیدگاه سطح پایینی که در مورد زن ها رایج بوده ، اشاره می کنه . از سوی دیگه سخنران میگه که من شب ها در کنار این ماده شامپانزه می تونم خود واقعی ام رو به نمایش بزارم . این حرف اشاره به آرامشی داره که مردها در کنار زن مورد پسند خودشون ، بهش دست پیدا می کنن و نیازی به تظاهر پیش اون ندارن و می تونن خود واقعی شون رو به نمایش بزارن . از سوی دیگه شاید به تاثیر روابط جنسی در آرامش روح و روان مردان اشاره می کنه .با اطمینان می تونم بگم که اگر بخوایم با دیدگاه تخصصی در مورد نوشته های کافکا بحث کنیم ، از یک داستان کوتاه چند صفحه ای میشه یک تحلیل چند صد صفحه ای نوشت و این هنر و قدرت قلم کافکا هست .