با نمادبان بیاموزید: همه چیز درباره‌ی اوراق اخزا در بورس

آشنایی با اسناد خزانه‌ی اسلامی در مقاله‌ی راه‌های سرمایه‌گذاری کم ریسک در نمادبان به معرفی اجمالی انواع اوراق بهادار و اوراق بدهی در بورس پرداختیم. یکی از انواع اوراق بدهی، اوراق اخزا یا اوراق بهادار خزانه‌ی اسلامی است که در این مطلب به طور مفصل معرفی خواهد شد. اوراق اخزا چه ماهیتی دارند؟ اخزا یا اسناد خزانه اسلامی نوعی از اوراق بهادار بانام و قابل معامله هستند که می‌توانند قبل از سررسید بدون اعمال جریمه به نقدینگی تبدیل شوند. در واقع نوعی از ابزارهای مالی اسلامی مبتنی بر بدهی محسوب می شود.هدف اصلی انتشار این اسناد تامین کسری بودجه دولت است و دولت آن را به جای بدهی ‌های خود بابت طرح ‌های تملک دارایی‌ های سرمایه ‌ای با قیمت اسمی و سررسید معین به طلبکاران غیردولتی مانند پیمان‌کاران واگذار می‌کند.آن‌ها می‌توانند اوراق را در بازار ابزارهای نوین مالی فرابورس به فروش برسانند و طلب خود از دولت را دریافت کنند.نکته‌ای که در این باره وجود دارد این است که با توجه به تضمین بانک مرکزی به پرداخت وجه اوراق در سررسید، چنانچه دولت توان پرداخت وجه اسناد خزانه را نداشته باشد، پرداخت آن توسط بانک مرکزی به معنای استقراض غیرمستقیم دولت از بانک مرکزی خواهد بود و پایه پولی کشور افزایش یافته و منجر به تشدید تورم خواهد شد.مزایای اوراق اخزااین اوراق برای تمامی طرف‌ها یعنی، دولت، پیمانکاران و سرمایه‌گذاران مزایایی دارد که به شرح زیر است:ایجاد سازوکار در تسویه بدهی‌های دولتتسریع پرداخت بدهی‌ها به پیمانکارانتأمین کسری بودجه دولت و کاهش استقراض بین‌المللیکشف نرخ سود بدون ریسک مورد انتظار بازار در اقتصاد کشورایجاد بستر لازم برای توسعه ابزارهای مالی بازارابزاری مؤثر برای بانک مرکزی در اجرای سیاست پولی و تنظیم حجم نقدینگیریسک بسیار پایین اوراق برای سرمایه گذارانقابلیت نقدشوندگی بالامعافیت مالیاتیویژگی‌های اوراق اخزااسناد خزانه اسلامی در زمره اوراق بهادار و اوراق بدهی به حساب می‌آید، دارای ویژگی‌هایی است که پیمانکاران و سرمایه گذاران قبل از معامله آن، باید با آن‌ها آشنا باشند:۱ – اسناد خزانه اسلامی معمولاً سررسید کوتاه مدت یک‌ساله و حداکثر تا سه سال دارند و اغلب دارای سررسید ۴، ۱۳، ۲۶ و ۵۲ هفته‌ای هستند.۲ – اسناد خزانه اسلامی بدون پرداخت سود میان دوره یا پایان دوره هستند. سود این اوراق از مابه‌التفاوت قیمت خرید با قیمت اسمی (۱،۰۰۰،۰۰۰ ریالی) دریافتی اوراق در سررسید است.۳- ضامن اسناد خزانه اسلامی، وزارت امور اقتصادی و دارایی است و خزانه‌داری کل کشور نیز پرداخت مبلغ اسمی اسناد خزانه اسلامی در هر مرحله را تعهد کرده است. خزانه‌داری کل کشور، بازپرداخت اوراق در سررسید را، در زمره دیون ممتاز دولت قرار داده است. بدین معنی که پرداخت مبلغ اسمی این اوراق در سررسید معادل پرداخت حقوق کارکنان دولت بوده و با همان درجه اهمیت صورت می‌گیرد.۴ – کارمزد معاملات اسناد خزانه نسبت به هر معامله برای خرید ۰/۰۰۰۷۲۵ ارزش قرارداد و برای فروش نیز ۰/۰۰۰۷۲۵ ارزش قرارداد است.انواع ریسک در اسناد خزانه‌ی اسلامیاوراق اخزا جز اوراق بدون ریسک به شمار می‌روند. ریسک نکول یا عدم ایفای تعهدات در موعد مقرر، تقریبا درباره‌ی اخزا معنایی ندارد چرا که این اوراق توسط دولت و برای تامین بودجه و پرداخت بدهی‌هایش منتشر شده و دولت بازپرداخت بدهی‌ را جز اولویت‌ها قرار می‌دهد. تعهد به پرداخت در تاریخ سررسید به امضای وزیرامور اقتصاد و دارایی می‌رسد. درباره‌ی ریسک نقدشوندگی نیز باید بگوییم که باتوجه به اینکه این اوراق قابلیت معامله شوندگی در بازار بورس را دارند با ریسک نقدشوندگی مواجه نیستند.فرایند انتشار و فروش اوراق اخزاوزارت امور اقتصاد و دارایی به نمایندگی از دولت دست به انتشار اوراق اخزا از محل بودجه تخصیص یافته، می‌زند. بودجه‌ی اختصاص یافته توسط بانک‌های مشخصی به طلبکاران دولت تعلق می‌گیرد.سپس طی حداکثر ۱۰ روزکاری، اطلاعات در سامانه‌ی معاملاتی قرار گرفته و طلبکاران می‌توانند این اوراق را در زمان نیاز به نقدینگی به فروش بگذارند. از آنجایی که وزارت امور اقتصاد و دارایی پرداخت مبلغ اسمی این اوراق را هم‌تراز با پرداخت حقوق کارمندان دولتی به شمار می‌آورد، پس به راحتی می‌توان این اوراق را به نقدینگی تبدیل کرد. پیمانکارانی که تمایل دارند این اوراق را تا تاریخ سررسید نزد خود نگه دارند، بایستی تکمیل اطلاعات خود را نزد فرابورس تا آخرین مرحله به انجام برسانند. سوددهی اوراق اخزا به چه صورت است؟اوراق بهادار هنگام انتشار قیمتی زیر قیمت اسمی داشته و در هنگام بازپرداخت به قیمت اسمی به فروش می‌رسند. بنابراین این اوراق سوددهی دوره‌ای نداشته و سوددهی آن از طریق اختلاف قیمت خرید و فروش حاصل می‌شود. نمادبان در تمامی مراحل سرمایه‌گذاری همراه شماست. شما می‌توانید برای یافتن پاسخ سوالات بورسی خود، سایر مقالات نمادبان را بخوانید. همچنین پیشنهاد میکنیم برای اطلاع از گزیده اخبار بورس ایران، مشاهده آخرین اطلاعات نمادهای بورسی‌تان و همچنین استفاده از سبد مجازی حرفه‌ای جهت رصد بازدهی سرمایه‌تان و تشکیل سبدهای مختلف اپلیکیشن نمادبان را نصب نمایید.