طلوع هزار باره‌ی خورشید از پس هر غروب؛ چند خطی برای فوتبال

فوتبال در ذات و ماهیت خودش زندگانی از دل زندگیِ واقعیِ ماست. یک زندگی آرمانی با همه مشخصه‌هایی که زندگی واقعی عاری از آن است. دنیایی رویایی که واقعیت ندارد و همین ممکن سازیِ ناممکن‌ها و طلوع هزار باره‌ی خورشید از پس هر غروب در آن است که فوتبال را برای ما معمولی های بی شمارِ دنیای بی‌رحمِ واقعی، آوردگاهی برای جستجوی گمشده‌ی بزرگ عصر ما، یعنی امید می‌کند. ما عشقِ فوتبال‌ها توی زندگی‌مان یک سری چیزهایی را می‌بینیم که خیلی‌ها از تجربه آن لحظه‌ها بی بهره هستند، لحظه هایی که خوب و بد ندارند، متفاوت است، جنسش چیز دیگری است؛ آفرینش و نگارشِ لحظه های ناب بودن، حس زیبا شدن، گرمای لطیف پرکشیدن و شعله نرم عشق ورزیدن. لذت هایی که چشیدنش همان‌ قدر غریب و غیر قابل توضیح است که توصیفش برای دیگرانی که هیچ تصوری از آن لذت ها ندارد. مایی که همه یک جزیره دورافتاده‌ای توی قلبمان داریم که تیم محبوبمان است، خلوتی که فقط و فقط برای خودمان است، حریمی که آنقدر قدسی است که هیچ دهن کجی و بی‌حرمتی را به آن بر نمی‌تابیم. حس و حالی که خیلی اوقات ما را می‌برد روی پل و ضربه فنی می‌کند و یک وقت های خیلی خیلی نابی هم می‌آید که ما را سوار بر اسب سپید تک شاخ می‌برد و می‌گذارد پشت قله‌ی قاف. حس و حالی که خیلی شوخی شوخی در بچگی‌مان پا می‌گیرد و جدی جدی تا خود قیامت می‌شود یک چیزِ خیلی ضروری در زندگی که نبودش استخوان‌هایمان را به لرزه می‌اندازد و اصلا عمقِ خنجر زخم های همین رابطه است که باعث می‌شود هیچ دیوانه‌ی فوتبالی نباشد که یک روز و یک جا از بی‌رحمی این زنجیر اسارت خسته نشده باشه، با خودش نگفته باشد "آخر چرا؟ برای چه؟ چرا من؟ گور پدرش و اصلا لعنت به هر چی وابستگی و فوتبال". تازه ما روشن فکر ها که سر عقل آمدیم و فهمیدیم که چیزی از این ها به ما نمی‌ماسد و رفتیم پی زندگی‌مان اما بعد هر باخت هر قدر هم که بگوییم "گور پدرشان" خوب می‌دانیم جایی از خاطرمان در تسخیر تیم محبوبمان است. به نظر من فوتبال همیشه دِینش را به ما ادا کرده و این همان نوری است که این خورشید هر هفته باید به ما ببخشد، تزریق دُز نامحدودی از امید به شریان آدمیان و پاشیدن سطلی از رنگ به سطح خاکستری زندگی... .برای امثال من که یک روز بی اختیار چمدانمان را بستیم و سوار قطار فوتبال شدیم، مقصد هر کجا که باشد درست است. حتی اگر به سبک انیمیشن های کودکی با چوبی روی شانه در افق محو شویم هم پایان شیرین است. چه طرفدار قرمزهای آنفیلد باشی و سال ها در انتظار بازگشت به روزهایی که ندیدی بمانی و چه مثل شیاطین سرخ امید داشته باشی شاید کلید بهشت لای انگشت های فلان سرمربی بچرخد. هر قدر هم که این دریا نا آرام باشد و امواجش قایق‌مان را این سو و آن سو ببرد نهایتاً ساحل آرام است، کما اینکه به درستی فهمیده‌ای که باید آن قدر ببازی تا بردن را بلد شوی، با خراش هایت به پیش برانی و آنقدر ببازی تا پوست کلفت شوی و خورشید را از رو ببری. باید از جایی حوالی هیرمند سوار اتوبوس شوی و بعد بیرجند و سبزوار و شاهرود و گردنه خوش ییلاق و گرگان و فیروزکوه و نهایتاً تهران تا نود دقیقه بِکِش بِکِش ببینی و بعد دست از پا درازتر برگردی خانه. آن‌ها می‌گویند خیلی بی معناست اما تاب آوردن این زندگی مسخره نیازمند معنی است و چه معنایی از این بلند‌تر که هر اتفاقی که امروز رخ داد فردا هم روز خداست. و راستش را بگویم بارها تمام نود دقیقه را نومید نشستیم و تماشا کردیم و آخرش هیچ معجزه‌ای نشد که نشد. چندین و چند بار امید بستیم و دام‌مان را خالی یافتیم، چند بار گفتیم "گور پدرش"، چند بار گفتیم "به من چه پولش برای آنها حرصش برای من"، چند بار تلوزیون را بستیم و پتو کشیدیم روی سرمان و قول دادیم که از فردا برویم پی زندگی و فردا شدیم همان دیوانه‌ی سابق که از سر کار مرخصی گرفت تا برگردد فوتبال ببیند. اصلا کِی ثبات داشته‌ایم ما که تمام زندگیمان معلق بین دو نهایت بوده است که وسط این احساس نا آرام ثابت قدم بمانیم و هوشیاریمان را همراه داشته باشیم. ما که مثل گورخرِ سیلوراستاین هم خداییم و هم شیطان، پذیرفته‌ایم که معمای فردا سر بسته‌تر از آنی است که بشود با کلید دانایی آن را گشود پس حق بدهید که عجالتاً سر این عشق به فوتبال قمار کنیم و به پایان فکر نکنیم و به همین دوست داشتن قانع باشیم که همین دوست داشتن زیباست. این درست است که امروزه روز یقه اریک کانتونا توان ایستاده ماندن مقابل طرح های متغیر و خلاقیت خیاطان آدیداس را ندارد و خم می‌شود، یا موهای دم اسبی باجو از قاب تنگ و کوچک صفحات اینستاگرام بیرون می‌زند. اصلا قبول که دیروز پالیوکا داشت و امروز کورتوآ. آدم های دیروز همه عمر می‌ماندند و امروزی ها با دو سه قدم از روی همه چیز رد می‌شوند، دیروز عشق بود و امروز رابطه و چه و چه، اما نه مسئله نمی‌تواند فاصله دیروز و امروز باشد. حداقل برای من که عموماً از مرثیه خوانی از دیروز و امروز و آخر نتیجه گرفتن که دیروز خیلی خوب بود و امروز بد بیزارم، فوتبال امروز با فینال های تکراری و باران اسکناس هایش کماکان دیدنی است. شاید خیلی سطحی و ساده انگارم ولی باورم نیست که دیروز چمن‌ها سبز تر بودند و نور روشن‌تر. تاریخ تداوم محتوایی ثابت در اشکالی متفاوت است و این وسط مسئله برای من و ما و فوتبال دلدادگی است و تو بگو که مثلا موی بلند، چشم رنگی، گونه‌ی برآمد یا چه و چه قشنگ است، درست اما برای ما که دچار این داستانیم همیشه زیبا همانی است که دوستش داریم و مگر می‌شود دوستش نداشته باشیم این لعنتیِ زیبای بی‌احساس را وقتی شنبه‌ها و یک شنبه‌ها جادویمان می‌کند و بعد میخکوب روی راحتی جوری مدهوشمان می‌کند که تلوزیون توی چشم هایمان تخم می‌گذارد.این جاست که دستمان می‌آید بازی را برده‌ایم حتی روزهایی که خیلی خیلی بد باخته‌ایم و تکه تکه شده‌ایم هم برنده‌ایم چرا که رستگاری خودِ خودِ مسیر بوده نه مقصد، و شکوفایی همان لحظاتی بود که سرگشته روی گرداب بودیم که من دیوانه‌ی رفتنم و بیزار از رسیدن. اینجور مواقع ریه هایمان پر اکسیژن زندگی است و احساس می‌کنیم کامل و بی‌نقصیم، خالی از خشم و اندوه، چیزی کم از غرور شکسپیر نداریم وقتی که سرگرم واژه ها می‌گفت حاضر نیستم جای خود را با هیچ پادشاهی عوض کنم و باور دارم که آسمانِ شبمان پرستاره تر از ون گوگ است.فوتبال از نظرگاه های مختلف شبیه زندگی است. نمیدانم شاید هم خود زندگی است، شاید هم معقوله‌ای بسیار با اهمیت‌تر از مرگ و زندگی. اما هر چه که باشد شباهتی باور نکردنی با زندگی دارد. تقابل دارا و ندار، شکل گیری امید در بستر نومیدی، تلاش و شکست و فردا دوباره تلاش، غرور و تعصب و بسیاری از پارامترهای زیستن همگی جایگاه ویژه‌ای در بزرگترین اختراع بشر یعنی فوتبال داشته و دارند. طرفداران فوتبال هم از این روی در گپ و گفت های فوتبالی خود در هنگام صحبت کردن از باشگاه مورد علاقه خود به جای استفاده از ضمیر"آن" از ضمیر "ما" استفاده می‌کنند. مثلا می‌گویند: "امشب خیلی بد بودیم (ما بد بودیم)"، "ما هیچ وقت بازیکنان‌مان را به شما نخواهیم فروخت"، "ما از هر تیمی ببازیم به شما نخواهیم باخت". این یکی شدن هوادار با باشگاه این شانس را به فرد می‌دهد که بسیاری از شکاف‌ها و سستی های شخصیتی خود را بپوشاند. اما بزنگاه هایی نظیر همین گپ و گفت های فوتبالی یعنی همان جایی که برای پیروزی، برای برتری در بحث فرد دست به ارزش گذاری می‌زند، به سینمایی ترین شکل ممکن همین ضعف‌ها می‌رود روی پرده آن هم جلوی چشم چند هزار نفر.چیزی که فرد را از سیستان و بلوچستان به خاطر تماشای یک نود دقیقه "بکش زیرش" به تهران می‌آورد، یا حسی که یک فرد توی سوریه به باشگاهی در آلمان پیدا می‌کند یا انگیزه‌ای که دانشجوی لب تیغ تیز امتحان فردا را تا پاسی از شب روبروی صفحه تلویزیون میخکوب می‌کند، همان وضعیتی است که از آن به عنوان عشق یاد کردیم. وضعیتی که به گفته بسیاری اساسا معقوله‌ای بی چراست و آغشته کردن دلایل عقلی که همه ریشه در قدرت دارند به نوعی آلودن این حس زیباست. والیبال خوب است اما فوتبال نمی‌شود، NBA زیباست اما فوتبال نمی‌شود، کُشتی آبروی ما ایرانی هاست اما باز هم فوتبال نمی‌شود، سینما خیلی عمیق است اما فوتبال نمی‌شود. اصلا هیچ چیز فوتبال نمی‌شود که بی‌برنامه و بی طرح در ثانیه‌ای چیزی را می‌آفریند که کوبریک هم از خلق آن عاجز است و دمش گرم فوتبال که همیشه هست و دوری هایش هم موقتی است و قهرهایش لحظه‌ای و هر قدر هم که دور برود می‌دانیم بالاخره می‌آید.تیم کالچستر یونایتد سال هاست که نتوانسته است به سطح یک فوتبال در انگلستان برسد ولی هر هفته استادیومش مملو از تماشاچی است. راستی ما برای آن ده هزار و صد و پنج نفری که هر هفته می‌روند کالچستر کامیونیتی استادیوم، چه داریم برای گفتن؟ https://www.namasha.com/v/tHUyCIaQ https://www.aparat.com/v/kalnp