چی میشه که عاشق میشیم

مدتها بود به این موضوع فکر میکردم که چرا من انقدر عاشق یک چیزی میشم به حدّی که از همه چیزای دیگه غافل میشم. در واقع بعد از اینکه خوب به اون می پرداختم، تازه حسرتم شروع می‌شد که چرا سایر چیزها رو رها کردم. عشق به کدنویسی، عشق به نوشتن مقاله، عشق به انجام یک کار فنی و یا ساختن یک وسیله کاربردی، عشق به خوندن یک کتاب، عشق به حداکثر استفاده از عُمر، عشق به برنامه ریزی (life plan) ... و البته عشق به یک گوهر مهربان و زیبا حتی اگه خودش در جریان نباشه. این عشق ها همگی از یک سر پُر سودا نشأت می گرفت، اما هیچ وقت نمی دونستم چی میشه که عاشق میشم... تا اینکه یه روز به یک سفر تاریخی رفتم؛ به قلعه‌دختر فیروزآباد، ۱۰۰ کیلومتری شیراز.اون روز همین که پایین قلعه از ماشین پیاده شدم، افکار به سرم هجوم آورد، ... یک به یک بخونید.۱. دولت‌ْشرکت هادولت‌شرکت‌ها یا شرکت‌های خصوصی که اداره‌ی کشورها رو به عهده خواهند گرفت. اونها برای یک دوره چهار ساله قرارداد حاکمیت می بندن و در ازای اون، تمام خدمات لازم برای اداره یک کشور رو ارائه می‌کنند. این شرکت‌ها ثروتمندتر از اونی هستند که در تصور هر یک از ما جا بگیره. این ایده رو در پویانمایی Wall-E (که سرگذشت احساسی دو ربات و یک بازنویسیِ دلبخواه از داستان آدم (ع) و حوا (س) در سال ۲۷۰۰ میلادی هست) میشه دید؛ یک شرکت فوق بزرگ که از قبل، مالکیت کشتی‌رانی، مترو، بانک، فروشگاه زنجیره‌ای، جایگاه‌های سوخت و صنعت هوافضا رو داشته و الان یعنی سال ۲۰۰۸، ریاست جمهوری رو هم به عهده گرفته و دست‌کم برای ۷۰۰ سال آینده کنترل و برنامه ریزی امور رو در دست خودش گرفته! این سرنوشت عجیبیه که در انتظار همه کشورهای متمایل به نظام سرمایه‌داری هست (خود ما هم کمابیش...!)؛ مدیرعامل هایی با سودای ساختن بی‌نهایت چیز و رسیدن به درآمدهای فوق تصور، افرادی که احتمالاً فقط یک فرزند دختر دارن (و نه حتی پسر، که آرزوی جانشینی پدر رو در سر بپرورونه)، دختری به نام "دنیا"!چی میشه که عاشق میشیم - پویانمایی wall-eهرچند چنین موقعیتی برای ماها حتی قابل تخیل هم نیست اما توجهتون رو به این جلب می کنم:خوب که نگاه می کنی، می‌بینی هر کدام از ما داریم یک چیزی رو می سازیم تا بتونیم باهاش جاودانه بشیم (مثل کاری که اون دولت‌شرکتها میکنن). شوخی نیست، مرگ در چند قدمی ماست و برای ماها که عمدتاً به روزگار بعد از مرگ باور نداریم یا باور عمیق پیدا نکردیم، خطر کاملاً جدّیه: ما داریم نابود میشیم، ما با سرعتی باور نکردنی به سمت سیبل مرگ شلیک شده‌ایم و طبعاً می خوایم به یه چیزی چنگ بزنیم و یا روی یک چیزی علامتی از خودمون باقی بذاریم.این رازِ تمام عشق های عمیق ماست؛ عشق به اتمام پروژه‌های بزرگ، عشق به پختن غذاهای تحسین‌برانگیز، عشق به فرزندی که حاصل تربیتها و نصیحت‌ها و وقت‌گذاری‌های ماست، عشق به همسری که با کمک اون میتونیم ناممون را برای ابد زنده نگه داریم، عشق به نوشتن و ماندگار شدن، عشق به ساختن وسیله و مکرر یادشدن، ...اگر با یکی از مهندسان یا کارگرانی که کار عمرانی می‌کنن هم‌مسیر بشید، در طول مسیر مرتب ازش می‌شنوید: این پل کار ما بود، این شبکه برق رو ما احداث کردیم، این ساختمان رو ما ساختیم. حتی اون پدر معتاد و داغونی که هیچی نداره، دوست داره انگشترش رو به فرزندش ببخشه یا نصیحتی بهش بکنه تا فرزند همیشه در آینده بگه: اینو بابام داد، اینو بابام گفت. به قول کتاب آسمانی ما: "کارگاه می خرید (یا اجاره می کنید) تا جاودان بشید" (تو به جای کارگاه بگو محل کسب و کار) [[ وَتَتَّخِذُونَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمۡ تَخۡلُدُونَ ۱۲۹ شُعرا ]]اینکه چرا گمان میکنیم جاودان نیستیم و ناخودآگاه تصمیم می گیریم با اشیا، خودمون رو جاودانه کنیم، توهّم عجیب و خیلی ریشه‌داریه که بعداً دربارش حرف میزنم.۲. قلعه‌دختربه گفته‌ی ویکی پدیا: "عظمت این قلعه، مبهوت کننده‌ست و دیوارهای بلند آن با هر شکستگی و ریخته شدن، هنوز هم شکوهی خیره کننده دارند". دیوارهای عمودی یا با زاویه ۷۰ درجه با سنگهای سفیدِ خزه‌بسته‌ی باستانی، ۱۸۰۰ سال پیش مکان امنی رو برای خانواده سلطنتیِ اردشیر بابکان میساختن که در اون سال‌ها سعی می‌کرد اشکانیان رو سرنگون کنه و ساسانیان رو بالا بیاره. و بالاخره هم موفق شد.قلعه رو تصور کنید با اون تسلط مخوفی که کمانداران و سربازانش به تازه‌واردها داشتن و می‌تونستن با خشونت و جدّیت تمام و تنها با یک تیر یا یک ظرف آبِ‌جوش یا یک تکه سنگ، نفوذی‌ها رو به پایین پرت کنن. اون بخت برگشته برای بالا رفتن از این پلکان حدودا ۱۰۰۰ پله‌ای چه شانسی داشت؟ این بار هم قلعه‌ای برای دختر (شاه دخت یا نوه شاه).اگه خیالت رو آزاد کنی، میتونی صدای قهقهه‌ش رو در اون پنت‌هاوس ۴۰ در ۱۲۰ متریش در ارتفاع ۲۰۰ متر بالای رودخانه و دریاچه‌ای که اون پایین در کف درّه قرار داره، بشنوی. دختری که به تازگی به دوران رسیده (در آغازین روزهای دوران ساسانی) و گمان می‌کنه که دوران همیشه برقرار میمونه. و انگار میتونی اونو در ۸۵ سالگی هم ببینی، در حالیکه پیرزنی جاه‌طلب و افسرده‌ست.چی میشه که عاشق میشیم - قلعه دختر فیروزآباد چی میشه که عاشق میشیم - قلعه دختر، چیزی که بودهنه اون و نه محافظانِ کیانِ سلسله جدید و نه هیچیک از مهمانان اونها در اون قلعه، هیچ وقت نتونستن صدای تمسخر صخره‌ها رو بشنون، در حالی که لحظه‌ای ذکر پروردگارشون رو رها می‌کردن و می‌گفتن: "کسانِ قبل از شما به اندازه کافی به دست آوردن و رفتن. شماها به یک‌دهم دارایی‌هایِ اونها هم نرسیدید، چرا دست بر نمی دارید؟"و فرقی نداره که دوران، دوران آزادی زنان و فمینیسم باشه یا دوران مبارزطلبی مردان و مرد سالاری، به هر حال باید هر چه سریعتر این آشفته بازار رو ترک کنیم.حتی اگر تیزهوش و تیز گوش باشید می تونید در یک گوشه خلوت و تاریک کاخ، جایی دور از دوربین های مداربسته اون زمان یعنی خبرچین‌های شاه، یک نویسنده رو در کنار یک خانم یا آقای اشراف ببینی که ایستاده؛ دارن یه قرار مخفیانه میذارن که طی اون، در ازای کیسه سکه‌ای یا دامن عصمتی که می فروشن، یک برگ دروغ به تاریخ اضافه کنن.ای دیده‌وران، ای صاحبان چشم، عبرت بگیرید۳. جاودانه شدن راه میانبر دارهعزیزانم که شماها باشین، دوست داشتم این درددلها رو بشنوید. در واقع از اون روزی که این نکته رو کشف کردم (که بیشتر عشق های ما به چیزها/ افراد به خاطر عشقمون به جاودانه موندنه)، از اون روز به نیّات خودم خیلی بدبین شدم و دست و دلم دیگه چندان به کار نمیره.آخه چرا باید اینقدر خود-کوچک-انگار باشم و چرا با چنگ زدن به چیزها/کارها بخوام چند روزی به بقای خودم اضافه کنم!؟به موازات این افکار، میل و علاقه‌م به اون انسانهایی که با ورود به ذات خداوند جاودانه شدند، دوچندان شد. بنابراین هر جا خدا هست و تا هر وقت خدا هست اونها هم هستن. بسیاری از اونها رو ممکنه نشناسیم یا اثر خاصی ازشون در ذهن ما نمونده باشه؛ نه مقاله و کتابی، نه کشف و اختراعی، نه کاخ و مدرسه و مسجدی، نه اثر هنری و مهندسی‌ای و نه حتی تصویر بدردبخوری از چهره‌شون. این چیزها برای ماها وسیله جاودانه شدنه، اونها نیازی به بهشون نداشتن. در نگاه توحید کاربردی، جز خدا چیزی وجود نداره. اونها که اینو فهمیده بودن، و می‌دونستن که آفریده شدن باعث نشده که از درون خدا بیرون بیان، این باور رو نهادینه و باهاش الی‌الابد زندگی کردن. این شد که جاویدان بودن و موندن.حس می‌کنم در این روزگاری که ما هستیم، این بیت شعر بهترین حسن ختام برای این مقاله‌ست:قابیلیان در قامت شب می تنیدندهابیلیان بوی قیامت می شنیدند