سوژه (۱)

سلام. من صحرام؛ صحرا دوره‌گرد. آره؛ نخندین. واقعا فامیلیم دوره‌گردِ! همیشه‌ام با دوستام، مخصوصا اونایی که تازه باهم آشنا میشیم، سر این فامیلیِ عجیب و غریب داستان دارم. یکی نیست به اون جناب مُلابنویس بگه آخه آقای عزیز، دوره‌گرد هم شد فامیلی؟ قحطیِ کلمه بود که این رو انتخاب کردی؟ آخه چی توی این جدّ بزرگوار ما دیدی که این پسوندِ مسخره رو چسبوندی تَنگ اسمش؟ اصلا همین فامیل، سوژه‌ی هرروزه‌ی من برای کلنجار رفتن با خانوادمِ، مخصوصا بابام. حرفم هم اینه که جناب پدر، ما توی قرن بیست و یک زندگی می‌کنیم، زشته بخدا هرجا میریم روم نمیشه فامیلیم رو به طرف مقابلم بگم. یه فکری به حال ما کن. ولی کو گوش شنوا! همیشه‌ام نتیجه‌ی بحثمون به اینجا ختم میشه که زیبایی باید توی رفتار و کردار آدم باشه؛ این مسخره کردن‌ها مال آدمای سطحیِ! فکر کن بِزنه و من دکتر بشم. اونوقت وقتی میخوان اسمم رو پِیچ کنن...بگذریم. من بیست و هفت سالمِ و دانشجوی ترم آخر دکترای روانشناسی‌ام. و ماجرایی که میخوام ازش حرف بزنم، مربوط میشه به موضوعی که استاد مرادی، مدیر گروهمون به عنوان پایان نامه به ما داد. یه مرد حول و حوش پنجاه ساله که طرز فکر و رفتارش اصلا به یه آدم پنجاه ساله شباهت نداره. می‌پرسین چرا! میگم. به یکی دو نمونه از شاهکارهاش که اشاره کنم، خودتون متوجه میشید. این جناب مرادیِ عزیز دل ما، هرروز با یه گلدون میومد سر کلاس! اوایل که هنوز با اخلاقش آشنا نبودم و کلا با استادها غریبه بودم، فکر می‌کردم شاید سرایدارِ دانشگاست که مسئول آب دادن به گلدون و نظافت کلاس و از اینجور کارهاست. فکرش رو بکنید، با یه لباس ساده، شبیه به کارگرها، با سر و وضعی که پر از گرد و خاک بود وارد کلاس می‌شد. دلیلش رو هم که می‌پرسیدیم، می‌گفت از خاک‌بازی اومده. می‌گفت ور رفتن با خاک و کلا طبیعت، باعث میشه راحت‌تر با آدما ارتباط برقرار کنه. خنده‌دار نیست؟ ارتباط با آدما! انگاری خودش از مریخ اومده و اونوقت... جالب اینجا بود که هر جلسه‌ هم با یه گلدون میومد؛ یه روز گل قاشقی، یه روز حسن یوسف، یه روز شمعدونی و... ما هم با خودمون فکر می‌کردیم لابد گل‌فروشی داره و درواقع داره با یه مِتد جدید، تبلیغ کارهاش رو می‌کنه. حالا اینکه هر جلسه به انتخاب خودش یه نفر رو برای صحبت با گلدون انتخاب می‌کرد هم بماند.چشم انداز آینده‌ی ما با دیدن ایشون، هرروز تیره‌تر میشد. طفلی انقدر سرش توی کتاب‌ها و سر و کله زدن با بیمارها بوده که دیگه از بُعد انسانی خارجی شده بود. ولی هرچی بود، موجود سرزنده‌ای بود. هیچوقت از حضور توی کلاس‌هاش خسته نمی‌شدیم. به جرات می‌تونم بگم، تنها استادی بود که بدون غیبت، تمام کلاس‌هاش رو شرکت می‌کردم. همیشه شلوغ‌ترین کلاس دانشگاه، متعلق به اون بود؛ حتی از رشته‌های دیگه‌ام توی ساعت تدریس ایشون حضور داشتن. اصلا یه کاریزمایی داشت برای خودش. از شیوه‌ی مخصوصی برای بیان مطالبی که مد نظرش بود، استفاده می‌کرد. وجه مشترکی که بین تمام صحبت‌هاش دیده میشد، این بود که ما برای نزدیک شدن به بیمار (کلا آدما) باید باهشون دوست بشیم و هیچ رابطه‌ی دوستانه‌ای هم شکل نمی‌گیره مگه با دقت توی انتخاب کلمات، به جای استفاده از جمله‌های قلمبه سلمبه و تا حد امکان راحت و بدون شیله پیله حرف زدن. یکی از تمرین‌هایی که بهمون میداد این بود که جلوی آینه وایستیم و تصور کنیم اونی که مقابلمون می‌بینیم، یه بیماره و از راه‌های مختلف سر صحبت رو باهاش باز کنیم و هربار یه مسیر متفاوت رو برای رسیدن به منظورمون استفاده کنیم.آروم‌ترین آدمیِ که توی تمام عمرم دیدم. معمولا همیشه کلاسش پر از سر و صداست. میذاره هر کسی، هر حرفی که دوسداره بزنه و حتی اگه با موضوع کلاس حال نمی‌کنه، سرش گرمِ کار خودش باشه. ولی در عین حال، همیشه خونسردیِ خودش رو حفظ میکنه و حواسش به همه هست. قانون آقای مرادی اینه: یا نیا سر کلاس، اگرم اومدی تا آخرش وایستا. اصلا چیزی به عنوان حضور و غیاب نداره؛ فقط نتیجه براش مهمه، یعنی امتحان‌هاش که برعکس خلق و خوی مهربون و دلسوزش، برای امتحان با هیچکس شوخی نداره. همیشه‌ هم حرفش اینه: ما اومدیم اینجا تا به خودمون نزدیک بشیم؛ روانشناس یعنی خودشناس؛ پس سخت نگیرین اما جدی باشین چون ما مثل ستاره‌هایی هستیم که وظیفه‌مون روشن کردنِ تاریکی‌های جامعه‌اس؛ پس خوب بِدرخشین!این یه بیوگرافی کوچولو از ایشون بود که لازم دونستم شما هم بدونید. حالا وقتش رسیده که بریم سر وقت موضوع اصلیمون یعنی همون پایان نامه. بعد از پشت سر گذاشتن تقریبا هشت سالِ سخت و پر از فراز و نشیب و پاس کردن انواع کتاب‌های چندصد صفحه‌ای، وقت اون رسیده بود که خودمون رو برای رد کردن خان هفتم آماده کنیم؛ یعنی مدرک باارزش دکترا. اگه بگم که این یکی دو ترم آخر، از آرزوهای مشترک هممون، یه وعده‌ خواب یا غذای درست و درمون بود، دروغ نگفتم. همه‌ی نگاه‌ها به ما بود. از خانواده و فامیل بگیر تا استادهایی که کلی برامون زحمت کشیده بودن؛ حتی دیگه راننده‌ی سرویس هم از دست ما کلافه شده بود، بس که هرروز روی صندلی‌های اتوبوس جا خوش کرده بودیم. از این پیگیری‌های طوالانی‌مدت ما، همه یجورایی خسته شده بودن؛ حق هم داشتن خب؛ هشت سال یه عمره برای خودش!صحبت هرروزه‌ی بچه‌ها، از برنامه‌هایی بود که بعد از فارق‌التحصیلی برای خودشون چیده بودن. یکی می‌خواست بره اونطرف. یکی به فکر همین تدریس توی دانشگاه بود و یه حقوق بخور و نمیر. یکی داشت مقدمات چاپ کتابش رو آماده می‌کرد. یه سری‌ها هم که فقط به فکر قاب کردن مدرک توی کنج اتاقشون بودن؛ گیج و گنگ، فقط واحد پاس می‌کردن و... ولی من! از وقتی یادم میاد آرزوم بود که دوستای صمیمی زیادی داشته باشم. بتونم با حوصله پای درد دل‌های آدما بشینم و آرومشون کنم. اصلا بنظر من هیچی جذاب‌تر از این نیست که یه آدم باهات احساس صمیمیت کنه و بدون سانسور، راحت و از ته دل، هرچی که توی سَرش می‌گذره رو بهت بگه. یه نفر که بشینه روبروت و شروع کنه به صحبت و تو از حرفاش، اون موجود واقعی‌ای که داره درونش وول می‌خوره رو ببینی.این علاقه، مخصوصا از سن ده، دوازده سالگی به بعد شروع به ریشه دووندن توی وجودم کرد. وقتی که با دروغ گفتن آشنا شدم. خب طبیعیه که جرقه‌اش از خانوادم خورد و کم کم با بزرگ‌تر شدنم و وسیع‌تر شدنِ دایره‌ی ارتباطاتم با دنیای بیرون، بیشتر رشد کرد. دروغ! همیشه برام سوال بود که چرا آدما بهم دروغ میگن؟ چه دلیلی داره! مگه صداقت چه مشکلی براشون ایجاد میکنه که مجبور میشن دست به این کار بزنن! همیشه می‌شنیدم که می‌گفتن حرف راست رو باید از دهن بچه شنید؛ بچه‌ها چرا دروغ نمیگن؟ خب هر بزرگتری هم بلاخره یه روزی بچه بوده دیگه، طبیعتا هم با این خِصلت صداقتِ محض آشنایی داشته؛ چی‌ شده که تصمیم گرفته دیگه اون صداقت رو تکرار نکنه و از یه جایی به بعد، مثل باقی آدما، اون رو لابلای خاطرات شیرین ‌کودکی، بندازتش داخل صندوقچه‌ی چوبیِ ته انباری و فراموشش کنه!این سوالی بود که همیشه توی ذهنم می‌چرخید ولی هیچوقت جرات پرسیدنش رو از کسی نداشتم؛ حتی از نزدیک‌ترین اشخاص زندگیم. خب یجورایی امکانش هم وجود نداشت. مثلا فکر کن بری بشینی بغل دست مامانت بعد ازش بپرسی مامان شما دروغ میگی؟ یا مثلا بگی باباجون، مگه شما نمیگی دروغگو دشمن خداست، پس چرا خودت همیشه من رو مجبور میکنی که پای تلفن دروغی بگم خونه نیستی؟ توی همین دوران بود که با واژه‌ی زیبای دروغ مصلحتی هم آشنا شدم. اونجا که هر شخصی، بسته به شرایطی که داخلش گیر میفته، مجبور میشه دروغ بگه تا از مصیبت بزرگی که انتظارش رو میکشه فرار کنه. خنده‌داره! این واژه، در دسترس‌ترین تعریفی بود که ذهن من رو قلقلک داد تا راجبه شخصیت آدما کنجکاو بشم. چیزی که تشخیصش برای ذهنِ صفر و یکیِ یه کودک زیاد سخت نبود. ولی به همین ترتیب جلوتر که می‌رفتم، گوشم با اصطلاحات جدید و شگفت‌انگیز دیگه‌ای آشنا می‌شد؛ تنهایی، ترس، غرور و واژه‌ی زیبای دوست داشتن... توی مهد و مدرسه بین دوستام به دکتر صحرا معروف شده بودم. همیشه یه دفترچه‌ی کوچولو و یه مداد همراهم بود و به هرکی که می‌رسیدم، شروع می‌کردم به سوال کردن ازش؛ تو تابحال دروغ گفتی؟ مامان و بابات متوجه دروغت شدن؟ دروغ بهتره یا صداقت؟ چند تا دوست داری؟ از چی می‌ترسی؟ حاضری پاک‌کنت رو به دوستت قرض بدی و...هرجایی که بودم، دوستای زیادی داشتم. البته دوست که چه عرض کنم، بهتره بگم بیشتر فقط من رو می‌شناختن چون انقدر که یه جا بند نمی‌شدم و همیشه در حال سوال پیچ کردن اطرافیانم بودم. البته ناگفته نماند که فقط از هم سن و سال‌هام می‌پرسیدما! تنها بزرگترهایی که جرات کردم سوالام رو برای اونام مطرح کنم، خانوم معلم‌هامون بودن. شنیده بودم که بین بزرگترای فامیل، مدام صحبت از کارهای منِ! خانوادم هم همیشه توی جوابشون با خنده می‌گفتن که بچه‌اس دیگه... از اونجایی که نوه‌ کوچیکه‌ی فامیل هم بودم، همه دوسم داشتن و زیاد چوب لای چرخم نمی‌کردن.اینطوری شد که من به همین روال جلو می‌رفتم و به حجم اطلاعات بایگانی شده‌‌ای که داخل اتاقم نگهداری می‌کردم، اضافه می‌شد. تا اینکه به سنی رسیدم که اجازه‌ی استفاده از اینترنت رو پیدا کردم. شما رو نمیدونم ولی خانواده‌ی من، شدیدا روی اینجور مسائل حساس‌اند. باورتون بشه یا نه، من تا قبل دانشگاه از نعمت تلفن همراه محروم بودم. کامپیوتر و اینترنت، همه‌چیز توی خونمون بود اما اول باید شرایط استفاده ازشون رو پیدا می‌کردی. می‌گفتم. از مهم‌ترین چیزایی که توی رسیدن به اینجایی که هستم، کمکم کرد، همین اینترنت بود. وااای نمی‌دونید وقتی اولین نتیجه‌ی جستجوم رو داخل گوگل پیدا کردم، چقدر احساس کردم که من هیچی نمی‌دونم! چقدر تابحال وقت تلف کردم. یادمه می‌خواستم گریه کنم! من برای فهمیدن جواب یه سوال، باید چند تا دفتر رو با مدادم سیاه می‌کردم؛ حالا صرف نظر از وقتی که میذاشتم. میخوام بگم که بچه‌های الان چقدر خوشبختن! توی سیسمونی‌شون تَبلت جاساز شده! بعد میگن ضریب هوشیِ بچه‌های الان خیلی بالاتر از دهه‌های قبلِ! بابا مگه شما گذاشتین خودمون رو نشون بدیم لعنتیا!خودمونیم، متن اصلی‌ام پر از پِی‌نوشت شد. ببخشید به بزرگی خودتون. یخورده دلم پر بود.اولین کلمه‌ای که توی قسمت جستجوی مِنوی اصلی گوگل وارد کردم، همون واژه‌ی قابل انتظارِ دروغ بود! صفحه‌ها بود که زیر همدیگه ردیف میشدن. هرکدوم مربوط به یه سایت و از یه منبع جداگانه. شبیه به یه آدم تشنه که وسط یه آبمیوه‌فروشی ولش میکنن و نمی‌دونه از کدومشون امتحان کنه، منم مات و مبهوت، مُوس رو پایین و بالا می‌کردم تا بلاخره اتفاقی وارد یه سایت شدم. متن دقیقِ اون مطالبی که جلوم ظاهر شدن رو دقیقا خاطرم نیست ولی یادمه خیلی برام جالب بود چون پاسخ سوال من رو به شکل چند تا مصاحبه از دکترهای سرشناسی که حاصل تجربه‌ی خودشون رو از تحقیق روی آدمای مختلف انجام داده بودن، بیان کرده بود؛ همون کاری که من توی بچگیم می‌کردم؛ همین من رو ترغیب کرد که تا آخر مطلب رو بخونم.اونجا بود که به یه نکته‌ی قابل توجه پی بردم و اون از این قرار بود که علمی هست که روی رفتار و شخصیت آدما کار میکنه. اشخاصی که با عنوانِ دکتر، به کسب اون دانش می‌پردازن و با استفاده از یه اصول خاص، آدما رو مورد بررسی قرار میدن. صادقانه می‌تونم بگم که از خاص‌ترین دوره‌های زندگی من، مربوط میشد به همون دوران آشنایی من با اینترنت و درهای تازه‌ای که به واسطه‌ی اون به روم باز شد چون تا قبل از اون، من به این کار خودم به چشم یه سرگرمی نگاه می‌کردم. ابزاری که تازه باهاش آشنا شده بودم، باعث شد تا برای عملی کردنِ آرزوهای دوران کودکیم، اولین قدم‌هام رو به طرف این جایی که هستم بردارم.