آزادی زنان و مسایل آن

آزادی و حقوق زنان یکی از مسایل و موضوعات پربحث روز در جهان است. در ایران و بطور کلی در جوامع منطقه غرب آسیا هم این موضوع مورد توجه بسیاری از مردم و روشنفکران بوده و هست. اما نکته ای که حائز اهمیت است، تفاوتی است که در نگاه ما مردمان مشرق زمین با دیدگاه غربی ها در این زمینه وجود دارد.زن در فرهنگ ما همیشه به دلیل اهمیت مقام مادری مورد اهمیت بوده است. در داستانها، اشعار، فیلم ها و سریالهای شرقی، زن در جایگاه اجتماعی مادر به اوج عظمت، شکوه و احترام می رسد. گاهی هم زن را در جایگاه معشوق می بینیم، اما نهایتا مقام مادری غالب می شود. بعنوان مثال داستان عشق زال و رودابه در شاهنامه فردوسی، که نهایتا منتهی به تولد رستم دستان می شود. در ادبیات معاصرتر شعر معروف ایرج میرزا را می توان مثال زد که مقام مادر به مقام معشوق غالب می شود:داد معشوقه‌ به‌ عاشق‌ پیغام‌كه‌ كند مادر تو با من‌ جنگ‌هركجا بیندم‌ از دور كندچهره‌ پرچین‌ و جبین‌ پر آژنگ‌با نگاه‌ غضب‌ آلود زندبر دل‌ نازک من‌ تیر خدنگ‌مادر سنگ دلت‌ تا زنده‌ است‌شهد در كام‌ من‌ و تست‌ شرنگ‌نشوم‌ یك دل‌ و یك رنگ‌ تراتا نسازی‌ دل‌ او از خون‌ رنگ‌گر تو خواهی‌ به‌ وصالم‌ برسی‌باید این‌ ساعت‌ بی‌ خوف‌ و درنگ‌روی‌ و سینه‌ تنگش‌ بدری‌دل‌ برون‌ آری‌ از آن‌ سینه‌ تنگ‌گرم‌ و خونین‌ به‌ منش‌ باز آری‌تا برد ز آینه‌ قلبم‌ زنگ‌عاشق‌ بی‌ خرد ناهنجارنه‌ بل‌ آن‌ فاسق‌ بی‌ عصمت‌ و ننگ‌حرمت‌ مادری‌ از یاد ببردخیره‌ از باده‌ و دیوانه‌ ز بنگ‌رفت‌ و مادر را افكند به‌ خاک‌سینه‌ بدرید و دل‌ آورد به‌ چنگ‌قصد سر منزل‌ معشوق‌ نموددل‌ مادر به‌ كفش‌ چون‌ نارنگ‌از قضا خورد دم‌ در به‌ زمین‌و اندكی‌ سوده‌ شد او را آرنگ‌وان‌ دل‌ گرم‌ كه‌ جان‌ داشت‌ هنوزاوفتاد از كف‌ آن‌ بی‌ فرهنگ‌از زمین‌ باز چو برخاست‌ نمودپی‌ برداشتن‌ آن‌ آهنگ‌دید كز آن‌ دل‌ آغشته‌ به‌ خون‌آید آهسته‌ برون‌ این‌ آهنگ‌ :آه‌ دست‌ پسرم‌ یافت‌ خراش‌وای پای‌ پسرم‌ خورد به‌ سنگ‌در ادبیات معاصر عرب هم به همین صورت همواره زن را در مقام مادر مشاهده میکنیم. بعنوان مثال در شعر معروف محمود درویش:إذا لم تكن مطراً يا حبيبيكن شجراًمشبعاً بالخصوبة ... كن شجراوإن لم تكن شجراً يا حبيبيفكن حجراًمشبعاً بالرطوبة.. كن حجراًوإن لم تكن حجراً يا حبيبيفكن قمراًفي منام الحبيبة... كن قمراً(هكذا قالت امرأةلابنها في جنازته )اساسا در فرهنگ شرقی احترام ویژه زن به دلیل جایگاه عاطفی و اجتماعی مخصوص مادر است. به همین دلیل هم هرگاه صحبت از فمینیسم می شود، ذهنیتی که ما انسانهای شرقی از جنبش فمینیسم داریم بر پایه همین نگاهی است که نسبت به زن داریم.اما این مطلب در مورد جنبش فمینیسم در غرب صادق نیست. جنبش فمینیسم از زمانی که در غرب بصورت یک حرکت تاثیرگذار و پرنفوذ اجتماعی تبدیل شد، یعنی از دهه 1970 میلادی به اینسو، همواره سعی داشته زن را از به اصطلاح "کلیشه های سنتی" جدا ساخته و در همه موارد هم ردیف مرد قرار دهد. فمینیست های غربی به مادر شدن زنان اعتراض دارند و اصرار دارند نباید زنان "مجبور" به بچه دار شدن باشند. اگر هم زنی بچه دار شود، نباید "مجبور" باشد از بچه هایش نگهداری کند. بلکه زن باید مانند مردان مشغول مشاغل و حرفه های فنی و اداری و ورزشی و غیره باشد که هیچ ارتباطی به کودکان و فرزندان ندارند.انواع و اقسام برنامه های دولتی و غیر دولتی برای "قدرت دهی به زنان" وجود دارد، که عمدتا عبارتند از تشویق زنان به وارد شدن در مشاغل فنی و حمایت از زنان برای امکان زندگی بصورت مجرد، یا در هر صورت کاملا مستقل از خانواده. هدف نهایی این است که زنان یا قید مادر شدن را بزنند، یا تا حد ممکن آن را به تعویق بیاندازند، و اگر هم باردار شدند حتما حق سقط جنین را داشته، و اگر هم بچه ای به دنیا آوردند تا حد ممکن مجبور نباشند برای بچه ها وقت صرف کنند.بعنوان مثال شرکت گوگل مدتی پیش اعلام کرد که کارمندان زن آن می توانند با هزینه شرکت، تخمک خود را منجمد کنند تا امکان به تعویق انداختن بارداری تا سنین بالای 50 سال فراهم شود. همچنین بسیاری از دولت های غربی برای مادران شاغل تسهیلات ویژه ای قایل هستند که در اختیار زنان خانه دار قرار نمی گیرد. مدتی پیش هم در واکنش به رد شدن قانون آزادی سقط جنین در برخی ایالت های آمریکا، فمینیست ها پیشنهاد می کردند که در عوض قانون دیگری گذرانده شود که عمل وازکتومی و عقیم کردن را برای مردان اجباری کند.این تفاوت نگاه نسبت به زن در فرهنگ ما و فرهنگ غربی البته بی دلیل نیست. در حالیکه هر جامعه ای به جبر طبیعت باید نرخ باروری و میزان تولد کودکان را در حد جایگزینی دایمی جمعیت خود حفظ کند، جوامع غربی به برکت وجود سیل پایان ناپذیر متقاضیان مهاجرت از اقصی نقاط جهان، دیگر نیازی به باروری زنان ندارند و ترجیح می دهند نیروی کار متخصص را از خارج وارد کنند. بنابراین به نظر ایشان بهتر است که زنان هم به جای باردار شدن و بچه داری به سر کار رفته و همردیف سایر کارگران قرار بگیرند.