ویرجینیا وولف در سه گینی از چه می‌گوید؟

اگر بدون هیچ پیش‌زمینه‌ی ذهنی‌ای شروع کنید به خواندن سه گینی، ممکن است مثل من سردرگم شوید، چون ویرجینیا وولف همه چیز را همان اولِ کار رو نمی‌کند و اگر مخاطب، دقیق و نکته‌سنج باشد می‌تواند به‌مرور از دلِ نوشته‌ها به اطلاعات لازم دست پیدا کند.این شد که تصمیم گرفتم بعد از اینکه تهِ‌ سه گینی و دو مقاله‌ی انتقادی ضمیمه‌ی آن و هر نوشته‌ی کوتاه و بلندی در باب سه گینی را درآوردم، یادداشتی بنویسم تا هم معرفی کتاب سه گینی باشد و هم خوانش این کتاب را برای خوانندگانی مثل خودم ساده‌تر کند.قصه از کجا شروع شد؟در سه گینی ماجرا از جایی شروع می‌شود که خانم وولف (یا راوی‌ای که ما نمی‌شناسیم) تصمیم می‌گیرد به نامه‌ی آقایی که دارای منصب قضایی است پاسخ بدهد. خب اول باید بدانیم این آقا در نامه‌اش چه نوشته است.او نامه‌اش را با این پرسش شروع کرده: «ما (مردان و زنان) چگونه می‌توانیم از جنگ جلوگیری کنیم؟»و هر چه جلوتر می‌رویم از میان حرف‌های راوی متوجه می‌شویم که این آقا در کنار این پرسش، سه درخواست هم مطرح کرده:1. امضای مانیفستی در حمایت از «فرهنگ و آزادی اندیشه»2. پیوستن به انجمنی برای حفظ صلح3. حمایت از آن انجمن با کمک مالیشاید در نگاه اول، این پرسش و درخواست‌ها، ساده و سرراست به‌نظر برسند اما راوی به‌عنوان یک زن ادعا می‌کند پاسخ دادن به این سوال و پذیرفتن این درخواست‌ها، برای زنان که تجربیات بسیار متفاوتی نسبت به آن آقا دارند، چندان هم ساده و بی‌دردسر نیست!برای همین به‌مرور از شرایط متفاوت زنان در جامعه می‌گوید تا روشن شود چرا با دید متفاوتی به این نامه و محتویاتش نگاه می‌کند!راوی از شرح «شرایط نابرابر تحصیلی زنان» شروع می‌کند، او مدام با تکرار لفظ «دخترانِ مردانِ تحصیل‌کرده» از دخترانی می‌گوید که در طبقه‌ی متوسط رو به بالا رشد کرده‌اند و اگرچه شرایط رفاهی مناسب و پدران تحصیل‌کرده داشته‌اند اما از تحصیلات آکادمیک محروم مانده‌اند!بعد از آن به موضوعِ «اهمیت ندادن به جایگاه زنان خانه‌دار» می‌پردازد، سپس «عدم امکان دست‌یابی زنان به جایگاه‌های شغلی رده بالا» را بررسی و مهم‌ترین دلیلش را «جلوگیری از ورود زنان به دانشگاه» عنوان می‌کند، همچنین «نابرابری دستمزد زنان نسبت به مردان» را یادآور می‌شود و با مطرح کردن پرسش زیر، از امضای مانیفستِ حمایت از «فرهنگ و آزادی اندیشه» خودداری می‌کند:«برای حمایت از فرهنگ و آزادی اندیشه چه کمکی از دست ما (زنان) برمی‌آید؟ ما که بارها درِ دانشگاه‌ها را به رویمان بسته‌اند و تنها اکنون با هزار اما و اگر به آن راه یافته‌ایم، ما که از هیچ آموزش رسمی‌ای برخوردار نبوده‌ایم یا چنان اندک بوده که تنها می‌توانیم زبان خود را بخوانیم و بنویسیم، ما که در واقع عضوی نه از جماعت روشنفکر که از جماعت جاهل به‌شمار می‌آییم.»جنگ، خط فاصله‌ای میان مردان و زناندر میانه‌ی صحبت‌های راوی در نقد جنگ، راوی مدعی می‌شود که اعلان جنگ، خواست مردان سیاستمدار است، خواسته‌ای که زنان هیچ نقشی در آن ندارند:« اگر بر جنگیدن برای محافظت از من یا کشور «ما» اصرار دارید، بگذارید راست و پوست‌کنده این مسئله را بین خودمان روشن کنیم که شما می‌جنگید تا غریزه‌ای جنسی‌ای را ارضا کنید که من سهمی در آن ندارم، منافعی را پی‌می‌گیرید که سهمی از آن به من نرسیده و شاید هرگز نرسد، نه این که دنبال ارضای غرایز من باشید یا محافظت از من یا کشور من. زیرا هر بیرون‌رانده‌ای می‌تواند بگوید: «به واقع در مقام یک زن، من هیچ کشوری ندارم. در مقام یک زن، کشوری نمی‌خواهم. کشور من تمامی جهان است».»راوی با وجود اینکه از حمایت مالی سر باز نمی‌زند اما درخواست فرستنده‌ی نامه برای پیوستن به انجمن حفظ صلح را رد می‌کند و می‌گوید:«پر کردن برگه و پیوستن به انجمن شما برای ما از نظر عقلانی نادرست و از نظر احساسی ناممکن به‌نظر می‌رسد. زیرا با این کار باید هویت خود را با هویت شما یک کاسه کنیم. باید همان شیارهای فرسوده‌ی کهنی را دنبال و تکرار و ژرف‌تر کنیم که جامعه همچون گرامافونی که سوزنش گیر کرده، با هم‌آوایی تحمل‌ناپذیری کاهلانه شخم می‌زند «سیصد میلیون هزینه‌ی تسلیحات». شایسته نیست به دیدگاهی اعتبار دهیم که تجربه‌ی خودمان از «انجمن» باید توانسته باشد تصویری از آن به‌دست بدهد. معتقدیم موثرترین کمک ما این است که به انجمن شما نپیوندیم. کار کردن برای اهداف مشترکمان –عدالت و برابری و آزادی برای فرد فردِ مردان و زنان- بیرون از انجمن شماست نه درون آن».سه گینی از پیوند میان مردسالاری و فاشیسم می‌گویدسه گینی که در قالب سه نامه نوشته شده، با رویکردی ضدجنگ به نقد نابرابری‌های جنسیتی در جامعه می‌پردازد. به‌قول مگی هام: «بحث وولف این است که پیشگیری از جنگ تنها با تغییرات جنسیتی در آموزش، اشتغال و زندگی فکری ممکن است.»بدون تردید نوشتن و انتشار چنین متنی در زمانه‌ای که آتش فاشیسم به جان دنیا افتاده و سیاستمداران مدام بر طبل جنگ می‌کوبند، حرکت بسیار شجاعانه‌ای بوده است.سه گینی اعتقاد راسخ وولف به صلح را نشان می‌دهد و از پیوند میان مردسالاری و فاشیسم می‌گوید:«مردان از سایه‌ی دوردست فاشیسم به وحشت افتاده‌اند اما مبارزه با فاشیسم بخشی از زندگی روزمره‌ی زنان است. فرقی نمی‌کند کسی از حقوق انسانی‌اش به دلیل یهودی بودن محروم شود یا زن زاده شدن! باید به همه‌ی شکل‌های فاشیسم همزمان پایان داد. هیچ شکلی از فاشیسم بهتر از دیگری نیست.»از نظر وولف ادامه‌ی سیاست‌های گذشته نمی‌تواند به پیشگیری از جنگ کمکی کند، او معتقد است:«بهترین کمکی که از دست ما (زنان) برای پیشگیری از جنگ برمی‌آید، تکرار نکردن واژه‌های شما و پیروی نکردن از روش‌های شما و به‌جای آن یافتن واژه‌های تازه و آفریدن روش‌های تازه است».یک پرسش تکراری: « سه گینی یعنی چه؟»هر کسی که برای اولین بار با این کتاب مواجه شود به احتمال زیاد پیش از هر چیزی می‌پرسد: «سه گینی یعنی چه؟». همان سوالی که من هم برای پیدا کردن جوابش کنجکاو بودم!خبر خوب اینکه با شروع مطالعه‌ی کتاب خیلی زود به جواب می‌رسید و در قسمت پیشگفتار خواهید خواند: «گینی نشانِ نوع طبقه‌ی اجتماعی بود و ارج‌وقرب بیشتری نسبت به پوند داشت. یک گینی 21 شیلینگ می‌ارزید... [در آن زمان] برای خریدهای به‌اصطلاح سطح بالا، مثلا تابلوهای نقاشی، گینی را به کار می‌بردند، یعنی مثلا به نجار به پوند پول می‌دادند اما دستمزد هنرمند با واحد گینی حساب می‌شد.»گفته می‌شود که پیش از انتخاب عنوان «سه گینی»، وولف عنوان‌هایی مثل «مردان چنین‌اند» و «نامه‌ای به مرد انگلیسی» را رای کتابش در نظر داشته!اما از آنجا که دنیای ادبیات، ویرجینیا وولف را به زبان شاعرانه و استعاره‌هایش می‌شناسد، کنار گذاشتن آن عناوین ساده و سطحی و انتخاب عنوان تمثیلیِ «سه گینی» که به‌طور غیرمستقیم به محتوای کتاب اشاره دارد، دور از ذهن نبوده!کمی آرام‌تر خانم وولف!بعید نیست هنگام خواندن سه گینی با خودتان بگویید لحن وولف، خشمگین یا حتی خصمانه است یا شاید هم لحن جسورانه‌اش را تحسین کنید. در هرصورت باید بدانید بعد از انتشار این کتاب، منتقدین بسیاری از لحن سه گینی گفته‌اند؛ برخی آن را تحسین و بعضی دیگر شدیدا از آن انتقاد کرده‌اند.جالب است بدانید آن‌قدر بحث و نظر درباره‌ی «لحن» بالا گرفته بود که صدای اعتراض خانم وولف هم بلند شد و در جواب تمام این حرف و حدیث‌ها اعلام کرد:«خدای من! این‌همه حرف درباره‌ی «نثر دلپذیر» و جذبه حالم را به هم می‌زند! حال آنکه فقط می‌خواستم مسئله‌ای بغرنج را به ساده‌ترین و فهم‌پذیرترین شکلی که از من برمی‌آید، بیان کنم!»پس توصیه می‌کنم بیش از آنکه درگیر حواشی‌هایی مثل لحن نوشته شوید به حرف‌های خانم وولف در سه گینی فکر کنید. حرف‌هایی که در حدود 90 سال پیش گفته شده‌اند اما همچنان قابل‌درک و قابل‌لمس‌اند.