درباره ی شغل تبدیل پت به الیاف

با پیشرفت علم ،انسان ها توانستند با جداسازی مشتقات نفتی به ماده جدیدی به نام پلاستیک دست پیدا کنند و بطری های پلاستیکی بسازند؛امّا کم کم تعداد بطری ها زیاد شد و همه جا در حال آلوده شدن بود.در بین همه ی این مشکلات، گروهی از انسان ها با استفاده از علم خود و توانایی که در اختیار داشتند سعی در بازیافت این بطریها داشتند تا این تلاشها به ایجاد یک کارگاه الیاف سازی با استفاده از بطریهای رها شده در طبیعت گردید و با این کار شغل تبدیل بطری های پلاستیکی ازجنس پت(پلی اتیلن ترفتالات) به الیاف ابداع شد.آنها شروع به جمع آوری و بازیافت بطری ها کردند و خیلی زود شغل های جانبی زیادی در این صنعت ایجاد شد والیاف طبیعی خیلی سریع جای خود را به الیاف مصنوعی داد .الیاف طبیعی،به الیافی میگویند که منشأ طبیعی داشته باشد و از مواد شیمیایی در تولید آن استفاده نشده باشد ازجمله الیاف طبیعی میتوان به پشم حیواناتی همچون گوسفند و از گیاهان میتوان به گیاهانی مانند پنبه و کتان اشاره کرد.(فقط هر دو نوع الیاف به دست انسان ساخته می شوند و فرق بین آنها در موادّ اولیه ی آنها است.)امّا الیاف مصنوعی به الیافی میگویند که منشأ غیر طبیعی داشته و از مشتقّات نفتی تولید شده باشد مثل بطری پلاستیکی که از موادّ طبیعی در ساخت آن استفاده نشده است.نام دیگر بطری پلاستیکی پِت است که منشأ الیاف مصنوعی است و به همین دلیل بطری به طلای کثیف معروف شده است. الیاف مصنوعی انواع مختلفی دارد مثل:1-الیاف سلولز2-الیاف پلی استرالیاف پلی استر، نوعی الیاف است که از بطری پلاستیکی پرک شده ساخته شده است .از کارخانجاتی که الیاف پلی استر تولید میکنند میتوان شرکت آریالیف از شهرستان خمین را مثال زد . الیاف پلی استر یکی از محصولاتی است که در بیشتر استان های ایران در زنجیره ی تولید است.من در مورد روند تولید الیاف پلی استر و بازیافت بطری های پلاستیکی در شرکت آریالیف تحقیق کرده ام و چکیده ی آن را در زیر آورده ام.روند تولید الیاف پلی استر:اول بطری های جمع آوری شده با دستگاه آسیاب شده و به تکه های خیلی کوچک برش داده میشوند و شسته میشوند.در فرآیند شست و شو،گل و لای وچربی و ناخالصی های موجود روی بطری ها از بین میرود و برچسب های تبلیغاتی روی بدنه ی بطری،همچنین درب و حلقه ی نگه دارنده ی آن که از جنس پت نیست،در دستگاه های مخصوص جداسازی می شود.قابل ذکر است که برچسب و درب بطری ها در شرکت های دیگر قابل بازیافت و تبدیل به مواد جدید است از جمله در صنایع ساخت ایزوگام.. بعد به یک قسمت از خط تولید به نام واحد ذوب ریسی میرود.در واحد ذوب ریسی،ابتدا پرک در دستگاه های مخصوص خشک و خالص سازی میشود چون رطوبت در فرآیند شکل گیری زنجیره ی مولوکولی الیاف اشکال ایجاد میکند و این زنجیره را منقطع یا بریده بریده میکند.پس از ذوب شدن پرک،در دمای 250 درجه و خروج آن از دستگاه اکسترودر که حالتی شبیه دوش آب دارد وارد کانال خنک کننده توسط هوا می شود.مواد ذوب شده در این کانال به سرعت باید با کاهش دما روبه رو شود تا به صورت یکنواخت وارد دستگاه کشنده شود.اگر الیاف تولیدی دیر خنک شود،بعضی قسمت های آن نازک تر و بعضی قسمت ها ضخیم تر میشودو حالت یکنواخت و استاندارد خود را از دست می دهد.در قسمت کشنده(دِراف) با مخلوطی از آب و اسید ترفتالیک و آتیلن گلیکون که باعث نرم شدن و ادامه ی روند خنک شدن الیاف می شود، مخلوط گردیده و در مخزن هایی به نام کَن،جمع آوری می شود.تا به اینجا مواد به حالت نیمه محصول درآمده و جهت تکمیل فرآیند و افزودن روغن های مخصوص به واحد کشش(اِستِرِیچِر)میرود.در واحد کشش،الیاف پس از اضافه شدن مواد نرم کننده و مواد ضد الکتریسیته ساکن،تحت کشش نهایی قرار میگیرد و پس از عبور از داخل آب گرم واتوی بخار، توسط تیغه هایی به نام کِریمپِر یا فر دهنده،فر و موج مورد نظر را به خود میگیرد و وارد دستگاه خشک کن یا (اِستَنتِر)می شود.در این دستگاه با گرم کردن الیاف توسط هوای گرم هم رطوبت آن گرفته می شود هم عمل تثبیت فر و واکنش روغن های افزوده بر روی الیاف انجام می شود.در مرحله ی بعد ،الیاف وارد دستگاه برش دهنده(کاتِر) می شود تا طبق درخواست و نظر مشتری برش داده شده و جهت ارسال به شرکت های تولیدی ،بسته بندی گردد.بسته به نوع مصرف ظرافت وبرش الیاف متفاوت است مثلا الیافی که در صنایع تولید لایه های ایزوگام استفاده میشود با الیاف مورد استفاده در صنایع ریسندگی وتولید نخ فرش فرق میکند .وبه این ترتیب الیاف آماده میشود؛امّا قبل از بسته بندی،نمونه ی الیاف تولیدی به قسمت تست یا همان آزمایشگاه کنترل کیفیت میرود ،چون باید کیفیت الیاف سنجیده شود و جنسی تولید شود که کیفیت داشته باشد.در قسمت آزمایش ، ظرافت الیاف مورد تست قرار میگیرد تا طبق نظر مشتری باشد. همچنین میزان روغن جذب شده به الیاف وتست ازدیاد طول بر روی الیاف انجام می شود تا مورد تایید قرار گیرد ؛چون اگر تأییدیه ی کیفیت الیاف روی آن ثبت نشود،الیاف به هیچ جایی ارسال نمیشود و به علت کیفیت پایین،به چرخه ی بازیافت و تولید مجدد می رود.تقریباً میتوان گفت که این یک صنعت کاملا بازیافتی است و هیچ چیز در آن دور ریخته نمی شود.و بدین ترتیب،الیاف ساخته میشود و این الیاف ها نه تنها به سراسر کشور انتقال پیدا میکنند،بلکه مقدار زیادی از آن برای صادرات به سراسر آسیا از جمله کشور های عربی و کشور های اروپایی و مخصوصاً کشور های ناحیه ی خلیج فارس استفاده میشود.و شاید باورش برای ما سخت باشد که فرش وموکت های گرانقیمت ما حاصل تبدیل وبازیافت بطری ها باشد .بطری هایی که روزی چهره طبیعت را زشت میکردند امروز پس از طی فرایندی خاص دوباره زینت بخش خانه های ما میشوند .الیاف پلی استر بسته به نوع تقاضای بازار مصرف در درجه بندی های کیفی متعدد تولید و در صنایع زیر استفاده می شوند:1-عایق های حرارتی2-صنایع فیلتراسیون3-تولید بالش،متکا،تشک4-پر کردن داخل عروسک،البسه ی زمستانی،داخل مبلمان5-تولید ژنو تکستایل6- تولید فرش و موکت و پتو.و لایه های مورد استفاده در صنعت ایزوگام،کفپوش خودرو ها و...*اما چرا از بطری های پلاستیکی الیاف تولید میکنند؟در حالی که میتوان از مواد درجه یک تولید شده در پتروشیمی استفاده کرد .چون بطری پلاستیکی یکی از سه ماده ی شیمیایی است که بعد از 100 سال در طبیعت تجزیه میشود:بطری پلاستیکی:450 سالبطری شیشه ای:500 سالیونولیت:هرگز.به همین دلیل انسانها سعی میکنند موادّی که دیر در طبیعت تجزیه میشوند رابازیافت کنند ،چون این مواد بعد از تجزیه شدن خاک موجود در فضای زیادی را با موادّ شیمیایی که از مادّه جدا می شود آلوده میکنند و امکان رویش درخت و سرسبزی و حیات در آن منطقه را کمتر میکند. ولی مردم توجه نمیکنند و همه جا را با زباله هایشان آلوده میکنند. در مناطق سرسبز جنگلی ،مناطق تفریحی،بیشتر درّه ها و دامنه کوهستان ها ،ساحل ها، کناره ی جادّه ها و بسیاری نقاط دیگر،ریخت و پاش های این بطری ها چشم انداز بسیار زننده ای ایجاد کرده است.یکی از ویژگی های این شغل این است که در قسمت مختلف تولید آلودگی بر اثر ذوب شدن پلاستیک ایجاد نمیشود و اگر هم ایجاد شود ، آسیبی به طبیعت نمیرساند.از دیگر فواید این شغل عبارتند از :1-حجم زباله ی ورودی به طبیعت کاهش میابد.2-از آلودگی کاسته میشود.3-نیاز به مراکز دفن و زباله سوز ها کاهش میابد.4-نیاز به تولید و یا ورود موادّ خام از خارج از کشور کاهش میابد.5- تولید ملّی افزایش میابد.6-اشتغال ایجاد میشود.7-سطح بهداشت عمومی بالا میرود.8-نیاز به استخراج نفت خام و جداسازی مشتقات پلاستیکی آن کاهش می یابد.امّا مهم ترین بخش آن،پاک سازی چهره ی طبیعت از این مواد مضر و دوستی با محیط زیست است.و البته این کار برای خود نفرات شرکت هم ثروت آفرین است و این کار به بهتر شدن جهان خاکی که ما در آن زندگی میکنیم ،کمک میکند.به راستی که بازیافت،یعنی استخراج طلا از زباله .به این دلیل انسان ها، بطری ها را در راه تولید الیاف صرف میکنند.هنوز دانشمندان در حال تحقیق روی این نوع موادّ مثل یونولیت و انواع دیگر بطری ها هستند که چطور میتوان از آنها ماده ی دیگری ساخت و در حال پیشرفت در تحقیقات خود هستنند.البته از مواد دیگری نیز برای ساخت الیاف پلی استر استفاده میکنند که عبارت است از:کلوخه های آسیاب شدهکلوخه ،در فرآیند جداسازی و خالص سازی پلی اتیلن ترفتالات (پت) در شرکت های پتروشیمی و تبدیل آن با دستگاه گرانول ساز به موادّ قابل مصرف در صنایع مربوط،مقداری ضایعات تولید میشود که به صورت قطعات کوچک و بزرگ در سینی های مخصوص ریخته میشود.به این ضایعات که قابل بازیافت در صنایع الیاف است،به اصطلاح کلوخه می گویند. عکس این ماده به صورت آسیاب شده به شکل زیر است:*(کلوخه،ضایعات دستگاه گرانول ساز است.) صنایع تولید الیاف یکی از سر شاخه های صنعت بازیافت است ودر کل هر چیزی که از جنس پت یا پلی اتیلن ترفتالات است در این صنعت قابل مصرف وبازیابی میباشد از ورقه های نازک پلی استر تا ظروف بسته بندی یکبار مصرف ،بطری های نوشابه، آب معدنی، بطری های روغن مایع و هر چیزی از جنس پت.************************************************************************+اکثر اطلاعات به صورت مصاحبه گردآوری شده اند.