نامه ای به همۀ فرزندانِ من...

امروز نامۀ زیبایی خواندم...نامه ای به قلم یک نویسندۀ بسیار عالی ...یک بانو... یک مادر... خطاب به طفلی که هنوز متولد نشده... یک دختر... دختری که هنوز معلوم نیست...از این بهتر چه می شود...؟خیلی هم عباراتِ فرهیخته و ظریف و پرمحتوایی داشت... طوری که حتماً می خواستم نشانِ قلب را بزنم و پیامِ تبریکی نیز به مناسبتِ این متنِ عالی و این کودکِ خوشبخت که چنین مادرِ هنرمند و فهیمی دارد بفرستم...چرا فوراً اینکار را نکردم...؟... چرا مکث کردم اینقدر...آخر این بود که یک چیزی در لابه لای مضامین نامه، کمی تا قسمتی به طریقی نرم و ملایم، خاردار بود...!کمی اذیت می کرد... نمی شد با فراغ بال از آن عبور کرد...این بود که رفتم چرتی بزنم و بعد فکری کنم به حالِ خودم که کمی اذیت شده بودم...معمولا این اقدام مؤثر است... امتحان کنید... اینکه هر وقت ناراحتیم، استراحتی کوتاه کنیم و بعد از خودمان بپرسیم چه خبر است؟در این مورد البته خبر خاصی نیست... یعنی خدای ناکرده فاجعه ای رخ نداده!... من هم، زبانم لال، نقدِ تندی ندارم، صد البته علیه یک مادرِ مهربان که نامه ای پر از لطف و زیبایی نوشته به فرزند آینده اش!...احتمالاً قضیه بر سرِ آینده است... مسئولیتِ سنگینی که به اقتضای حرفۀ کنونی ام برای آیندۀ برخی از این جان های نازنین نوپدید احساس می کنم...و چیزی که در این متن هم نگرانم کرد، مربوط می شود به همین دغدغه های معلمی...چی؟کلیشه های جنسیتی!ببینید... بی مقدمه وارد بحث اصلی ام شوم...جنسیتِ فرزندِ دلبندِ مان یکی از میلیونها و شاید بی نهایت ویژگی های فوق العاده و منحصر به فردی است که او دارد... یعنی می خواهم بگویم همانقدر اهمیت دارد انگار که ...شکل ناخن سبابۀ دستِ چپش... یا استعدادِ ریاضی اش ....یا قابلیتِ او در تشخیصِ آواهای موزون...می دانید قسمت نگران کننده کجاست؟... اینکه قالبی داشته باشیم از پیش تعیین شده که دختر داشتن یعنی این... دختر بودن یعنی این... چیزی که جوامع شبهِ سنتیِ خلاقیت کُش، بر سر بانوانِ محترم سرزمین های سنتی آورده... چیزی که حتماً بخشی از آن، خود شما را نیز آزار داده است...الحمدلله فرزندان ما برای آینده اند... و آینده آنطور که بارقه های امید آن از دورترک سر می کشد گاهی... زیاد به این کلیشه های جنسیتی اهمیت نمی دهد... کلیشه هایی که ما را برای زیستن در یک جامعه ی مردسالار آماده کرده است... جامعه ای که هم برای مردان، ضدِّ خلاقیت است و زندگیِ انسانیِ کامل... و هم برای زنان...شرحش مفصل است و در کلاس، اغلب مفصّل توضیح می دهم برای دوستانِ جوانم... ولی ببینید... جامعه مردسالار از مردان توقعاتی دارد که -حداقل دربارۀ همۀ ایشان- صادق نیست... مثلا ساده تَرَش آن که گریه نکن... حساس نباش... قوی باش... رقابتی باش... برتر از زنان باش... نان آور باش... زرنگ و عقل کل باش... و خیلی چیزهای دیگر... و اتفاقاً نتیجه واقعی فقط آن است که یعنی خودت نباش... آن طور که طبیعتِ تو است و منحصر به فرد است، خوب نیست... بر اساس جنسیتی که داری خودت نباش! و به رنگ جماعتِ مردانِ قدیم تر از خودت و کلیشه های مرسوم باش... و این یعنی مرگِ خلاقیت... مرگِ شادی...داخل پرانتز بگویم مردان در این جوامع، حتی شادتر از زنان نیستند- هر چند طبق عادتِ کامل باش و قوی باش، بدان تظاهر می کنند-... اتّفاقاً مرد بودن در یک جامعه مردسالار، پروژۀ بسیار سخت و ضد انسانی ای هم به شمار می رود...قطعا دربارۀ بانوان -که قضیه مردسالاری به طور مستقیم بر علیه ایشان تنظیم شده - مسئله به مراتب وحشتناک تر و تأسف بارتر است... یعنی مثلاً زیبا باش... دوست داشتنی باش... نفرِ دوم باش... متحمل باش... منعطف و صبور باش... کار هنری را دوست داشته باش... بگذار دیگران برایت تصمیم بگیرند... فریبنده باش!... محبوبِ جنسِ مخالف باش!...ازدواج کن!... مادر باش!... همۀ کارهای دنیا را با هم انجام بده و بیش از توان واقعی ات توانمند باش!! و خیلی امور دیگر...این است که ما از زمانی که شروع می کنیم به واکنش نشان دادن به محیطِ اطرافمان، لاجرم یاد می گیریم که بخشی از حقایقِ وجودیِ خود را انکار کنیم... سرکوب و پنهان کنیم و نادیده بگیریم...-چون پذیرفتنی نیستند با توجّه به پیش فرض های جامعه دربارۀ جنسیت مان-...حالا چطور و در چه جهت؟... به نفعِ برخی حقایقِ دیگر درونی مان که اتفاقاً پذیرفتنی و مقبول اند -از سوی ما- برای جامعۀ کلیشه زده مان...مثلاً این که اغلب می بینیم خانم ها موقع عصبانیت هم گریه می کنند- چون غمگین بودن صفتی زنانه است و خشمگین بودن نه!- و آقایان موقع افسردگی هم خشونت می کنند- چون افسردگی را صفتی ناپذیرفتنی تر از خشم می بینند!...یا مثلاً خیلی صفاتِ دیگر هست که در زنان نمی پسندد جامعه و در مردان تحسین می کند... مثلاً حسادت که در مردان، عنوانِ غیرت می یابد! و ممدوح هم می شود!!... داخل پرانتز بگویم در اغلبِ زبانهای بیگانه هم این واژه معادل ندارد... غیرت را میگویم!یا مثلاً قابلیت ارائه دادنِ حمایتِ عاطفی و احساسِ پرورندگی یا تواناییِ همدلی کردن، توانمندی هایی است که جامعۀ مردسالار از پسرانِ خود دریغ می کند ...و -ببخشید که صریح می گویم- اغلب آن ها را انسان هایی با نقص های شدیدِ عاطفی و ناتوانی های بسیار... قدری خودخواه و بی اعتنا به دیگران، بار می آورد که عوارضش را هم در جامعه خود می بینیم و کم نیست...!و.... آخر آن که ....البته زیبایی عالی است... من، به عنوان معلم و منتقد هنری، قطعاً با آن مخالفتی ندارم... ولی این امر را که زیبایی یک ابزار زنانه باشد، برای کسب قدرت در جهان، امری می دانم مختصّ و نیز تقویت کنندۀ اندیشۀ مردانۀ مردسالار... بدین معنی است دقیقاً که یک دختر، یک بانوی محترم، بی رحمانه خودش را از دیدگاه مردان- آن هم مردانِ- عذرمی خواهم- کمابیش جنسیت زده و نادانِ یک جامعۀ مردسالار ببیند و قضاوت کند...البته خبرهای خوبی را هم نسیم به گوشمان می رساند... این که انسانِ نوینِ جهانی شدۀ پسامدرن، دیگر انسانی جنسیتی و جنسیت زده نیست... و انسانی است فراجنسیتی... یعنی بی محدودیت... فراتر از کلیشه ها... می کوشد همۀ پتانسیل های انسانی و قابلیت های نامحدودِ درونیِ خود را صرفنظر از پیش فرضهای جنسیتی گذشتگان، متبلور و شکوفا کند... و خودِ خودش باشد... شادتر... آزادتر... بدونِ مرز... بی زنجیرهای آزاردهندۀ خرافاتِ جنسیتی..._ دختر بایدها و دختر نبایدها... پسربایدها و پسر نبایدها...!شاید آیندگان زیست کنند در دنیایی که در آن دخترها عاقلتر مستقلتر و فهیم تر و توانمندتر و طبیعی تر و خرسندتر از گذشته اند و پسرها مهربان تر، خردمندتر، حساس تر و دارای تواناییِ همدلی و فرزندپروریِ بیشترند نسبت به سالهای قبل...و همه انسان هایی هستند که کارها را با جنسیت شان انجام نمی دهند... با جنسیت شان درس نمی خوانند... با جنسیت شان استخدام نمی شوند... با جنسیت شان تصمیم نمی گیرند... رانندگی نمی کنند... کار نمی کنند... وارد میدانِ زندگی نمی شوند...آینده این است ان شاالله...و ما فرزندانمان را برای آینده میپروریم...نه؟