یاد مرگ و قیامت (11) آثار ياد مرگ و قيامت (1) بخشش گناهان گذشته و اجتناب از گناهان

ياد مرگ و قيامت آثاري در دنيا دارد و آثاري در آخرت.آثار آن در دنيا بر دو گونه است:الف: تنزّه و پاكي نسبت به رذائل و مهلكات معنويهب : آراسته شدن به اعمال نیک و فضائل و ملكات نيك نفسانيياد مرگ نسبت به رذائل و مهلكات معنويه دو گونه اثر گذاري دارد:1- اثر دفعي كه پيشگيري است. يعني نمي‏گذارد انسان مبتلا به گناه و امراض معنوي شود.2- اثر رفعي كه درمان است. يعني در صورت ابتلاء به گناه و بيماري اخلاقی، درمان مي‏كند.در مقابل، ترك ياد مرگ و قيامت و نسيان و غفلت از آن، آثار زشت و وخيمي در دنيا و آخرت دارد.الف: آثار ياد مرگ در درمان و پيشگيري از رذائل و مهلكات معنويه1 _ محو اثر زشت گناهان گذشته و توفيق ترك معاصي در آيندهبزرگترين درد براي انسان و جامعه انساني، محروم شدن از توجه خدا به او و محروم شدن از توجه شفعاء دنيا و آخرت به اوست. و آنچه به نحو اشدّ انسان را از توجه خدا و اولياء الهي به او محروم مي‏كند، گناه و معصيت است. گناه که میکنی از چشم خدا میفتی از چشم امام زمان علیه السلام میفتی. خیلی جرأت احمقانه ای میخواد آدم حس کنه میتونه با خدا در بیفته. خیلی جرأت احمقانه میخواد آدم حس کنه با قرآن میتونه مخالفت کنه. تا خشم خدا دامنگیرت نشده اقدام عاجل کن.خدای انسان و انسانشناسان واقعي علیهم السلام فرموده ا‏ند براي اينكه درمان كني آثار زشت گناهان گذشته را و توفيق پيدا كني ديگر مرتكب گناه نشوي به ياد مرگ و قيامت باش:رسول اكرم صلی الله علیه و اله فرموده‏ا‏ند:«اَكْثِروا مِنْ ذِكْرِ الْمَوْتِ فَاِنَّهُ يُمَحِّصُ الذُّنوبَ ...»[i]«زياد گردانيد ياد مرگ را چرا كه گناهان را پاك ميكند.»امير المؤمنين علیه السلام فرموده اند:«مَنْ اَشْفَقَ مِنَ النَّار رَجَعَ عَن الْمُحَرَّمَاتِ»[ii]«كسي كه از آتش جهنّم بترسد، از گناهان دست برميدارد.»اميرالمؤمنين علیه السلام فرموده ا‏ند:فَاِنَّهُ وَ اللهِ الْجِدُّ لا اللَّعِبُ قسم به خدا كه جدّي است و بازي نيست.وَ الْحَقُّ لا الْكَذِبُ و حق است و دروغ نيست.وَ مَا هُوَ اِلاّ الْمَوْتُ آن، مرگ است كهاَسْمَعَ دَاعِيهِ مناديش گوشهاي از غفلت ناشنوا شده را شنوا ميكندوَ اَعْجَلَ حَادِيهِ و آنكه آواز حرکت به سمت مرگ سر ميدهد، شتاب مي‏كند.فَلا يَغُرَّنَّكَ سَوَادُ النَّاسِ مِنْ نَفْسِكَ پس كثرت مردم، تو را فريب ندهد.و َ قَدْ رَاَيْتَ مَنْ كَانَ قَبْلَكَ تو خود گذشتگان را ديدي.مِمَّنْ جَمَعَ الْمَالَ وَ حَذِرَ الاِقْلالَ آنها كه به جمع مال پرداختند و از فقر ترسيدندوَ اَمِنَ الْعَوَاقِبَ طُولَ اَمَلٍ وَ اسْتِبْعَادَ اَجَلٍ و بخاطر طول امل و دور شمردن اجل نسبت به عاقبتش خود را در امان شمردند.كَيْفَ نَزَلَ بِهِ الْمَوْتُ چگونه مرگ به سراغشان آمدفَاَزْعَجَهُ عَنْ وَطَنِهِ و آنها را از وطن خويش بيرون راندوَ اَخَذَهُ مِنْ مَامَنِهِ و از جايگاه امنشان ربود؟!مَحْمُولاً عَلَي اَعْوَادِ الْمَنَايَا بر روي چوبهاي مرگ حمل گرديدنديَتَعَاطَي بِهِ الرِّجَالُ الرِّجَالَ و از دستي به دست ديگر داده ‏شدند.حَمْلاً عَلَي الْمَنَاكِبِ مردم آنان را بر دوش خود داشتندوَ اِمْسَاكاً بِالانَامِلِ و با انگشتان خود آنها را نگه ميداشتند.اَمَا رَاَيْتُمُ الَّذِينَ يَامُلُونَ بَعِيداً مگر شما نديديد كساني را كه آرزوهاي دراز داشتندوَ يَبْنُونَ مَشِيداً و قصرهاي بزرگ و با استحكام ساختندوَ يَجْمَعُونَ كَثِيراً و اموال بسيار تصاحب كردندكَيْفَ اَصْبَحَتْ بُيُوتُهُمْ قُبُوراً كه چگونه خانه‏هايشان گورستان شد؟وَ مَا جَمَعُوا بُوراً و چگونه اموالشان تباه گرديدوَ صَارَتْ اَمْوَالُهُمْ لِلْوَارِثِينَ و به دست ورثه افتاد؟وَ اَزْوَاجُهُمْ لِقَوْمٍ اخَرِينَ و چگونه همسرانشان، همسر ديگران شدند؟لا فِي حَسَنَةٍ يَزِيدُونَ نه ميتوانند به حسنات خود بيفزايندوَ لا مِنْ سَيِّئَةٍ يَسْتَعْتِبُونَ و نه ميتوانند نسبت به بدیهای خود رضايتي طلب كنند.فَمَنْ اَشْعَرَ التَّقْوَي قَلْبَهُ بَرَّزَ مَهَلُهُ پس كسي كه تقوا را شعار قلبش قرار دهد، پيشي گرفتنش در كارهاي خير بر ديگران را نشان داده است.وَ فَازَ عَمَلُهُ و عملش رستگار شده و به بار مینشیند.فَاهْتَبِلُوا هَبَلَهَا پس در شأن تقوا شتاب نماييدوَ اعْمَلُوا لِلْجَنَّةِ عَمَلَهَا و براي بدست آوردن بهشت به آن عمل نماييد.فَاِنَّ الدُّنْيَا لَمْ تُخْلَقْ لَكُمْ دَارَ مُقَامٍ به درستي كه دنيا خلق نشد تا براي شما ايستگاه باشد.بَلْ خُلِقَتْ لَكُمْ مَجَازاً بلكه خلق شد تا براي شما گذرگاه باشد.لِتَزَوَّدُوا مِنْهَا الاَعْمَالَ اِلَي دَارِ الْقَرَارِ تا براي خانه ی ابدي خويش از آن با اعمال صالحه توشه برگيريد.فَكُونُوا مِنْهَا عَلَي اَوْفَازٍ پس براي رسيدن به خانه ‏ی ابدي خويش در بهشت شتاب كنيدوَ قَرِّبُوا الظُّهُورَ لِلزِّيَالِ و مركبها را براي مفارقت از دنيا آماده نماييد.احمد بن سعيد عابد، از پدرش چنين نقل می­کند:در کوفه در محلّه­ی ما جوان اهل عبادتی بود که هميشه در مسجد جامع به عبادت مشغول بود. آن جوان، زيبا چهره و خوش قامت و خوش قيافه بود. روزی زنی زيبا و صاحب عقل، نگاهش به او افتاد و شيفته ی او شد و مدت ها اين شيفتگی در دلش بود تا اينکه روزی هنگام رفتن آن جوان به مسجد، بر سر راه او قرار گرفت و به او گفت: ای جوان؛ يک کلمه میخواهم با تو صحبت کنم. بشنو و بعد هر کاری میخواهی بکن. جوان بدون آن­که به آن زن چيزی بگويد، به راهش ادامه داد و رد شد. اما بعد از ترک مسجد، وقتی به خانه اش برمی­گشت، باز آن زن سر راه او آمد و گفت: ای جوان؛ يک کلمه از من بشنو. جوان سرش را پايين انداخت و بعد از مدتی سکوت، به آن زن گفت: اينجا جای تهمت است و من بدم می آيد که در جای تهمت باشم. زن گفت: قسم به خدا ايستادنم در سر راه تو به اين خاطر نيست که از تو و عبوديت تو آگاه نيستم. و پناه بر خدا از اين­که عابدانی چون تو از ناحيه ی من در خطر قرار بگيرند. آنچه مرا وادار کرد تو را با اين جايگاهی که داری ملاقات کنم اين است که من هم بهره ای داشته باشم. چون می­دانم اندکی از اين عبوديت، برای مردم بسيار است. و شما جماعت اهل عبادت، مثل ظروف شيشه ای می­مانيد که با کوچک­ترين ضربه ای خورد می­شوند. جمله ای که می­خواستم به تو بگويم اين است که تمام اعضا و جوارح من به عشق تو آميخته شده. تو را به خدا، تو را به خدا، مرا به خواسته ام برسان. جوان به منزل رفت و خواست نماز بخواند اما نتوانست. کاغذی برداشت و نامه ای به آن زن نوشت. از خانه اش خارج شد و ديد زن جوان هنوز در جای خود ايستاده است. نامه را به سمت او انداخت و به خانه اش بازگشت. محتوی نامه چنين بود:بسم الله الرحمن الرحيمبدان ای زن که خداوند تبارك و تعالی هنگامی که کسی معصيت او را کند، حلم میورزد و زود غضب نمیکند. اگر عبد معصيتش را تکرار کرد، بر او میپوشاند. اما اگر تا جايي که جا داشت پوشاند و باز آن عبد گناه کرد، خدای عز و جل چنان غضبی میکند که از شدت آن آسمانها و زمين و کوهها و درختان و تمام جانوران به ستوه میآيند. کيست که تاب و تحمل غضب الهی را داشته باشد؟ اگر آنچه را گفتم از ديد تو باطل باشد، تو را متذکر روزی میکنم که آسمان مانند فلز گداخته و کوهها مانند پشم رنگين گشته و امتها از شدت حال خشم و اخذی که خداوند جبّار با عظمت دارد، همه از جا کنده میشوند. قسم به خدا حق اين است که من در اصلاح نفس خودم ضعيفم. چگونه به اصلاح ديگری بپردازم؟ و اگر گفتارم را حق می­پنداری، تو را راهنمايي می­کنم به طبيبی که زخمهای بيماريزا و بيماریهای دردآور را مداوا مینمايد. آن طبيب، خداوند است. پروردگار همه­ی عالمها. او را قصد کن و خواستهات را با صداقت از او بخواه. به او رجوع کن. من خود را به اين آيه از کلام الهی مشغول میکنم و به اين وسيله تو را از ذهن خود بيرون مینمايم:«وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الازِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَي الْحَناجِرِ كاظِمِينَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لا شَفِيعٍ يُطاعُ يَعْلَمُ خَائنَةَ الأَعْينِ وَ مَا تخْفِى الصدُورُ» غافر - 18و19«و آنها را از روز نزديك بترسان. هنگامي كه از شدّت وحشت، جان به حلقوم ميرسد و تمامي وجود آنها مملوّ از اندوه ميگردد. براي ستمكاران نه دوستي وجود دارد که از او حمايت کند و نه شفاعت كننده اي كه شفاعتش پذيرفته شود. او به چشمهای خائن و به آنچه در سينه ها مخفی است، آگاه است.» از اين آيه به کجا می­شود فرار کرد؟بعد از چند روز دوباره آن زن سر راه جوان عابد پديدار شد. تا جوان آن زن را از دور ديد، تصميم گرفت به خانه برگردد. زن گفت: ای جوان؛ برنگرد. بعد از اين هرگز همديگر را نخواهيم ديد مگر در پيشگاه خداوند عز و جل و بعد گريه ی شديدی نمود و گفت: از خداوندی که کليدهای قلب تو به دست اوست میخواهم آسان نمايد در امر تو آنچه را که سخت گشته است. اينها را گفت و به دنبال مرد جوان به راه افتاد. به او گفت: بر من منّت بگذار و مرا موعظه ای نما تا از تو به يادگار داشته باشم. و مرا سفارشی کن تا بر مبنای آن عمل نمايم. جوان عابد گفت: تو را سفارش میکنم به اينکه خود را از شرّ نفست حفظ کنی و تو را متذکّر اين کلام الهی مینمايم:«وَ هُوَ الَّذِى يَتَوَفَّيکم بِاللَّيْلِ وَ يَعْلَمُ مَا جَرَحْتُم بِالنهَارِ»انعام - 60«و او کسی است که شبانگاهان جان شما را میگيرد و به آنچه در روز کسب ميکنيد آگاه است.»زن جوان سرش را پايين انداخت و گريه­ی شديدی نمود از گريه­ی قبل شديدتر.1- مجموعه‏ ی ورام ج1 ص2692- اصول كافي ج2 ص50