جنوبگان در قلب تهران؛ روایت یک پروژه سخت دانشجویی!

دقیقا نمی دانم دارم چه چیزی را می نویسم! می خواهم چند خطی از تجربیات جذابی بنویسم که اغلب اوقات خودمان یا محیط پیرامونمان ما را از انجام دادن آنها باز می دارد.روزهای آخر دوره کارشناسی ام را می گذراندم. هر روز صبح با این فکر به دانشگاه می رفتم که پایان این دوره تحصیلی آن طور که انتظار داشتم به دلم نخواهد نشست. یک کار انجام نشده که نمی دانستم چیست داشتم و اوضاع دانشگاه هر روز قانعم می کرد که قرار نیست این گمشده را پیدا کنم. انگار کسی حواسش به ما نبود. ما دانشجو بودیم، نفس می کشیدیم و تشنه انجام دادن کارهای بزرگ بودیم میان صدها انسان بارکد خورده ای که کارمند، مسئول یا حتی استادمان بودند. در همین روزها بود که استاد درس طراحی هواپیما فکر شرکت در مسابقه ای را به سرم انداخت. مسابقه بزرگی برای طراحی هواپیما. برگزار کننده مسابقه انجمن هوافضای آمریکا بود و شرکت کنندگان از برترین دانشگاه های جهان. از ایران فقط دانشگاه شریف توانسته بود در این مسابقه شرکت کند. فرایند مسابقه به شکلی بود که سالانه کمتر از 20 تیم از کل دنیا توان حضور در مسابقه و رساندن کار به مرحله نهایی را داشتند. و من کجا بودم؟ "دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات"!می آمدم تا با امین در موردش صحبت کنم اما غول بی شاخ و دم انفعال که از همان صدها انسانی که گفتم در ذهنم ساخته شده بود قانعم می کرد نمی شود. آخر انجام این قبیل پروژه ها حمایت دانشگاه و امکانات می خواهد. چند هفته ای گذشت و بلاخره یک روز که با امین و علی صحبت آن مسابقه شد پایم را بلند کردم و گذاشتم روی تمام مسئولان دانشگاه. انقدر فشار دادم تا دیگر صدایشان قطع شد و بعد به امین گفتم باید انجامش بدهیم. آن لحظه حس کردم امین هم همین کار را در ذهنش انجام داده است. در یک لحظه هر دو تصمیم گرفتیم کاری نشدنی انجام دهیم. خبرش به ما رسید که چندتای دیگر از بچه ها هم پیگیر شرکت در مسابقه هستند و ماهم از همه جا بی خبر گفتیم که برویم و با هم یک تیم شویم و در مسابقه شرکت کنیم. بخش مورد نظر ما در این مسابقه گروهی بود. گروه های 10 نفری. می شود گفت رساندن پروژه این مسابقه به روز نهایی با کمتر از 10 نفر اصلا عملی نبود. از جزئیات که بگذریم یک ماه بعد از اینکه فهمیده بودم مسابقه ای با این سطح وجود دارد قرار شده بود با 9 نفر دیگر در آن شرکت کنم. راستش را بگویم به کل ماجرا نامطمئن بودم. اما تصمیم گرفتم آخرین کاری که می شود در دوره کارشناسی انجام داد را بلند پروازانه انجام دهم. اعضای گروه همدیگر را می شناختیم. بعضی هایمان به هم نزدیک بودیم و بعضی هایمان صرفا سلام و علیک داشتیم. اما بعد از چند روز صحبت بلاخره اعضا نهایی شدند و تصمیم شرکت در مسابقه قطعی شد.برای شرکت در مسابقه که ثبت نام کردیم همه چیز واقعا شروع شد. از زمانبندی مسابقه حدود 6 ماه عقب بودیم. تیم های خوب قاعدتا 6 ماه بود که روی پروژه کار می کردند و ما حوالی بهمن تازه ثبت نام کرده بودیم. عملا 3 ماه وقت داشتیم. یعنی تا اردیبهشت. 3 ماه مانده بود و یک هواپیمای طراحی نشده. دانشگاه، ما را نمی فهمید. از مسئولان دانشکده و دانشگاه درخواست فضا برای کار روی پروژه و امکانات حداقلی مثل اینترنت کردیم. این را آن موقع بلند نمی گفتم اما من روزی که خواستم در این پروژه شرکت کنم مسئولان دانشگاه را زیر پایم له کردم. می دانستم بخاری از آنها بلند نمی شود و همینطور شد.مانده بودیم با پروژه ای که سه ماه از مهلتش مانده بود و ما مکانی برای کار کردن روی آن نداشتیم. کار را شروع کرده بودیم اما خیلی کند پیش می رفت. علت اصلی هم همان مسئله نبود جایی برای جمع شدن و کار کردن بود. همان روزها به فکرمان رسید به باغ کتاب برویم. این شد که از یک روز در اسفند ماه قرار همه ی ما شد صبح اول وقت باغ کتاب. بگذارید فضای کار در باغ کتاب را برایتان ترسیم کنم:میزهای مطالعه ی نسبتا بزرگی برای 4 نفر گذاشته بودند. میزها خوب بود و پریز برق داشت اما روبروی ما محوطه ای شبیه شهربازی بود که بچه ها می آمدند و بازی های مختلف می کردند. صدای صدها آهنگ از دستگاه های بازی و صدای رفت آمد مردم بی وقفه در فضا پخش می شد و کمی آن طرف تر 8 نفر دانشجوی هوافضا سعی می کردند هواپیمایی طراحی کنند و با آن در مهمترین مسابقه آکادمیک هوافضای دنیا اول شوند! البته گله ای نیست. از خدایمان هم بود. بلاخره هرچه باشد یک جا داشتیم که دور هم جمع شویم و لب تاپ را به برق بزنیم! خیلی هم بد نبود. مثلا زمانی که داشتیم ضرایب آیرودینامیکی بال را محاسبه می کردیم یک پسر بچه 7 ساله داشت ده قدم آن طرف تر تولد می گرفت و آهنگ تولدش سرذوقمان می آورد. بماند که شنیدن آهنگ تولد در یک روز تا دفعه ی سیصدم جالب است و بعد به مرور روی اعصاب می رود! بگذریم. حال محل کار داشتیم. صبح با حراستِ باغ کتاب می آمدیم و شب با حراست می رفتیم. نزدیک عید بود. قرار شد روز اول و دوم را استراحت کنیم و دوباره شروع کنیم. همین شد که از سوم فروردین دوباره کار را شروع کردیم و از آن لحظه تا روز ارسال پروژه یعنی 19 اردیبهشت روز و شب با هم زندگی کردیم.روزهای عجیبی بود. ما بین مردمی که برای تفریح و یا خرید به باغ کتاب می آمدند کار می کردیم. هر لحظه به مسائل فنی عجیب و جدیدی می رسیدیم که بعضی هایشان را با راهنماییِ یکی دو استاد حل می کردیم. اما غالبا خودمان بودیم و خودمان. الحق که انجام دادن پروژه ی واقعی با کارها و پروژه های کلاسی و حتی درس های دانشگاه غیرقابل مقایسه است. فهمیدیم باید خودمان راه را پیدا کنیم. از ساعت شروع کار باغ کتاب تا ساعت پایان کارش کنار هم درحال کار روی پروژه بودیم و شب ها جداگانه در خانه گاهی تا صبح به دنبال جواب مسئله هایمان اینترنت را شخم می زدیم. واقعا روزهای عجیبی بود. فکر می کردیم روی جزیره ای دور افتاده که ساکنانش انسان های بدوی هستند در حال ساخت تایتانیک هستیم و امید داشتیم تا بعد از ساخت و رفتن از جزیره ساکنان و دنیا تلاشمان را ببینند و تحسین کنند!چالش ها زیاد بود. از مسائل فنی که بگذریم هر روز بحثمان می شد. اغلب بحث ها مفید بودند اما گاهی تشنج هم بر فضای بحث هایمان حاکم می شد. درست بود که همه ی ساکنانِ جزیره ی دورافتاده مان بَدَوی بودند اما ما همدیگر را داشتیم و این، حتی در میان شدیدترین بحث هایمان، امیدبخش بود.به روزهای آخر که نزدیک می شدیم همه چیز سخت تر و سریع تر پیش می رفت. دو هفته آخر خانواده ی یکی از بچه ها (پرهام) به سفر رفتند و ما بلافاصله از باغ کتاب به خانه آنها نقل مکان کردیم! دیگر محدودیت ساعت کاری باغ کتاب هم نبود. قبل از طلوع جمع می شدیم و تا بعد از نیمه شب کار می کردیم. تقریبا اکثرمان در سال جدید خانواده هایمان را درست ندیده بودیم. عوضش تقریبا تمام ساعات بیداریمان را باهم می گذراندیم. بلاخره با هزاران فراز و نشیب کار به آخر رسید. توانستیم! در آخرین شبِ مهلتِ ارسالِ فایلِ پروژه در حال کار بودیم و بلاخره تمام شد. وقتی فایل را ارسال کردیم همه شوکه شدیم. انگار زندگی قبل از شروع این پروژه وجود نداشت. نمی دانستیم چه کار کنیم. فقط رفتیم...بعد ها که قسمت جنوبگان پادکست علی بندری را گوش می دادم نکته جالبی را فهمیدم. ماجراجویی ما در این پروژه شدیدا مشابه ماجراجویی هنری ورسلی در سفر گروهی اش به جنوبگان بود.توضیحش شاید برای دیگران سخت باشد اما فکر می کنم خودمان خوب فهمیدیم. در این ماجراجویی، مایی که تا چند سال قبل با هم غریبه بودیم رفتیم تا سفری که احتمال می دادیم هیچوقت به مقصد نرسد را انجام بدهیم و بعد از روزها تلاش بلاخره به مقصد رسیده بودیم. حالا فقط باید سه ماه صبر می کردیم تا انجمن هوانوردی و فضانوردی آمریکا برندگان را معرفی کند.ماجرای ما اما اینجا تمام نشد. بعد از آنکه کارمان را انجام دادیم و آرام آرام زندگیمان به روال معمول برگشت حقیقت تلخ ماجرا برایم روشن شد. وقتی در ذهنم نگاه و طرز فکرِ دانشگاه و همه مسئولانش را برای شروع این پروژه زیر پا له کردم فکر می کردم آن ها قرار نیست در هیچ مرحله ای از انجام اینکار حامی ما باشند اما یک ماه بعد از پایان کار فهمیدم این بی توجهی و بی رقبتی فقط در زمان انجام کار نیست. هیچ کدام از مسئولان دانشگاه حتی نفهمیدند افرادی در دانشگاه شان در این مسابقه شرکت کرده اند. اینکه بعد از دانشگاهِ شریف ما اولین ایرانی هایی بودیم کار را به مرحله نهایی این مسابقه رساندیم و ارسال کردیم برایشان هیچ ارزشی نداشت. بارها به این فکر کردم که آیا با دانشجویان دانشگاه جورجیا و یا همین شریف خودمان هم همینطور رفتار می شود؟ نمی دانم!سه ماه به سرعت گذشت. در این سه ماه هر چه سعی کردیم تا بخش هایی از پروژه را که روش انجامشان در سرفصل های طراحی هواپیمای دانشگاه گفته نمی شود و خودمان با ترکیب روش های کتاب های مرجع روشی جدید برایش مشخص کرده بودیم به دیگران هم یاد بدهیم که نشد. یعنی نخواستند. انگار هیچکس نمی خواست چیز جدیدی یادبگیرد! به هر حال سه ماه گذشته بود و نتایج باید منتشر می شد. با تاخیری چند هفته ای متوجه شدیم که برنده مسابقه نشدیم. برنده نشده بودیم و این اصلا خوشحال کننده نبود اما دبیر برگزاری مسابقه فایلی برایمان ارسال کرد که نظر داوران مسابقه بود. سرذوقمان آورد. می دانستیم که ایراد داریم و اکثرا به درستی به آنها اشاره شده بود اما حداقل آنها ارزش کارمان را دیدند و فهمیدند. از بخش های زیادی از کار تعریف های جدی و قابل توجهی کرده بودند و این باعث خوشحالی ما بود. جملات داورهای مسابقه مثل: "The most interesting aspect of the project is the detailing of the calculations, structures and several aspects of aerodynamics, propulsion, loads, performance, avionics, which were well explored and in the most complete way possible. Very organized presentation, visually very pleasant to read."و یا :"Overall this is a well balanced report with good presentation. The design is nicely described and appears to be well balanced. Great work! The report does an excellent job validating analyses and leveraging multiple methods to sanity check results."از عمق وجود خوشحالمان کرد. حتی الان که دارم این متن را می نویسم نقل قول جملات داوران برایم خوشایند است! اما به هر حال نتیجه آن طور که ایده آلِ مان بود نشد.تلاش کردیم تا به جنوبگان برسیم. سفر را به پایان رساندیم اما نه آن طور که ایده آل مان بود. رسم در کشورهای مختلف متفاوت است. اینجا اگر Polar Medalای هم باشد فقط به کسانی می رسد که پایشان به عرض جغرافیایی ۹۰ درجه جنوبی رسیده باشد.این شد که فهمیدم باید بگردم تا ببینم از این ماجراجویی چه عایدم شده است. این همان لحظه ی جذابی بود که فهمیدم این ماجراجویی به همراه تمام لحظات و اتفاقاتش زندگی من را عوض کرده است. شاید نتیجه تلاش ها و کارهایمان همیشه آن قدر ها که فکر می کنیم مستقیم به دستمان نرسد اما یک روز، یک جا متوجه می شویم زندگی مان سرشار از اثرات آنهاست.