آنچه کارکنان در بحران کووید 19 از مدیران خود انتظاردارند!

به نام خداچالش ها و راهکارهای منابع انسانی در مواجه با# بحران کرونادستنامه اول : بیستم فروردین ۱۳۹۹نگارنده : فرح انگیزعبداله زاده مشاور توسعه سازمان و منابع انسانی ، سازمان مدیریت صنعتیبا شروع "بحران کرونا" از نیمه دوم بهمن ماه ۱۳۹۸ تا به امروز شاهد آن هستیم، بسیاری از صاحب نظران درباره شرایط و مسائل برخواسته از این"بحران" ابراز نگرانی می کنند، فارغ از نهادهای درمانی بهداشتی و خدمات پزشکی ...، اقشار دیگری متشکل از فعالان اقتصادی، مدیران و مشاوران کسب وکارها و بعضا اساتید دانشگاهی نیز در کنکاش این بحران قرار دارند و در تلاش برای کشف راه حلی مناسب و مطلوب هستند.با بهره گیری از منابعِ گزارشات "داخلی" و "خارجی" به انتشار و بازتولید مستندات و مطالب مدیریتی و برگزاری پویش هایی در باب چگونگی مواجه با بحران کرونا و مخاطرات ناشی از این"پِندمی"، آسیب های وارده، فرصت ها و تهدید های پیش رو دربازاها ، کسب و کار ها و اقتصادهای جهانی تحلیل های فراوانی منتشر شده است. تحلیلگرانی که بعضا صاحبان و مالکان کسب و کارهای کوچک - متوسط و افرادی را تشکیل می دهند که دغدغه امروز و آینده کسب و کار را دارند. این افراد عمدتا لطمات و هزینه های وارده از بحران کرونا را با نگاه کسب و کاری مطرح، اشتراک گذاری، گفتگو و رسانه ای می کنند و نتایج این اقدامات را به صورت گزارش، مصاحبه ها و پادکست هایی که به صورت فایل و دستورالعمل هستند در اختیار سایر احاد جامعه قرار می دهند.بدیهی است رویکرد ناظر در تدوین این مجموعه اقدامات باتمرکز برمسائل "اقتصادی"، "مالی"، "زنجیره تامین"، "مشتریان"و "درآمدزایی" است. هرچند دغدغه را به درستی بیان می کنند، لیکن در یک نگاه عمیق ترمشاهده می کنیم که برآیند این تلاش ها دستیابی به راهکارهایی به منظور"حفظ و نگهداشت اهداف کسب و کار" و معطوف به "برندسازی" و "منافع مادی" مفهوم سازی شده اند. به تعبیری دیگر در راستای منافع سرمایه گذار و سهام داران تعریف و تبین شده اند. به نحوی مشهود است که توجه به موضوع "کارکنان" دراین تحلیل ها مغقول مانده اند. در خصوص اینکه "کارکنان" در این روزهای بحرانی کرونا چه مشکلاتی را تجربه می کنند، چه نیازهایی دارند، تا چه اندازه آسیب پذیر هستند و چگونه به یاری و حمایت کارفرمایان خود وابسته اند، از جمله مواردی است که بیان نشده اند.هرچند در بسیاری از این پویش ها و در پایان گزارش ها اشاره کوتاهی تحت عنوان " کارکنان" آورده شده اند ، علی ایحال عمدتا به صورت"تئوریک" و "غیرعملی" بیان شده اند و پرداختن به "مسائلِ"، "تجارب" و "انتظارات" کارکنان در این بحران جزو محورهای اصلی دیده نشده است.این در حالی است که نیروی انسانی به عنوان یک "عنصر" کلیدی درسازمان ها و دارایی و سرمایه هر کسب و کاری محسوب می شوند. به نحوی که سازمان ها/ کارفرمایان سالانه هزینه های هنگفتی بابت جذب و آموزش و نگهداشت سرمایه های انسانی خود می پردازنند. سوال اینجاست چرا در این کارزار مواجه با بحران و تاب آوری کارفرمایان، کارکنان را نادیده انگاشته و پیش کشی به قربانگاه تعدیل نیرو فرا می خوانند و بجای تقویت بخشی آنها به سیاست های تعدیل نیرو و کاهش هزینه متوصل می شوند.از این رو به دلیل اهمیت و ضرورت بحث به مطالعه و بررسی"سریعی" در بین کاربران یک شبکه اجتماعی با بیش از ۴۰۰ کاربر به نظرسنجی پرداخته ایم. گروه هدف به عنوان نمونه ای از جامعه شاغلین در نظرگرفته شده اند که در حوزه های مختلف (۸ حوزه) خدمات، تولید و صنایع مختلف ( که دراینجا از ذکر آن خودداری شده است) اشتغال دارند. این مطالعه به منظور شناسایی سریع انتظارات "کارکنان" از "کارفرمایان" و در شرایط بحران کرونا مدنظرقرارگرفته است. ابزار سنجش پرسش ۳ سوال ( گزینه ای) و یک سوال باز به اشتراک با کاربران گذاشته شده است.جامعه آماری این مطالعه حدود ۴۰۰ نفر می باشند، تعداد ۲۰۶ نفر (۵۱.۵ درصد) به آن پاسخ داده اند و دیدگاه های خود را مطرح نموده اند. جمع بندی نظرات در ادامه آورده شده اند.نتایج نشان داده اند در روز ۱۶ فروردین که مقارن با بازگشایی ادارات و سازمان های دولتی، خصوصی و سایرکسب وکارها بوده است، قریب به ( ۶۵ درصد) به درخواست کارفرما در محل کارخود حاضر شده اند.در حدود ( ۳۷درصد) پاسخگویان دورکاری کرده اند. در این میان (۶۵ درصد) آنها گفته اند که شرکت آنها "هیج پرتکل ایمنی یا بهداشتی"خاصی پیش بینی نکرده اند. از این رو بدون تجهیزات لازم بهداشتی نظیر ماسک و مواد ضدعفونی در( ۱۶ فروردین) در محل کار حاضر شده اند.ناگفته نماند که در پاسخ به این سوال که در زمان حضور در شرکت و در این مقطع زمانی چه "حسی"را "تجربه" کرده اند. قریب به ( ۷۰ درصد) کاربران از حضور در محل شرکت و فقدان برنامه ریزی و زمان بندی مناسب برای سلامتی خود و خانواده اشان ابراز "نگرانی"و "ناخرسندی" نموده اند.در ادامه پاسخگویان تصریح کرده اند از منظر کارکنان نشان از "عدم درک متقابل" کارفرما نسبت به کارکنان، "عدم توجه به سلامت روانی و جسمی کارکنان و خانواده های اشان" ، "نبود امنیت شغلی"، "فقدان عدالت سازمانی" و "احترام به نظام شهروندی" را برایشان به همراه داشته است. پاسخگویان معتقد بودند که مدیران شرکت ها ( به عنوان کارفرما) تنها به حفظ کسب و کارخود اهمیت داده اند.این نتایج در شرایطی تهیه و تدوین شده است که براساس تحلیل ها و آمارهای موجود در مرحله اول شیوع بیماری کرونا در کشور قرارداریم. بنابراطلاعات منابع رسمی کماکان به یک وضعیت با ثبات در کنترل بیماری نرسیده ایم. از سوی دیگر براساس آمار و اطلاعات سازمان های بهداشت جهانی و درمان آموزش و خدمات پزشکی درآغاز مرحله ورود به فازهای دوم و سوم پیش بینی شیوع بیماری و تشدید بحران کرونا و تاثیرات ناشی از آن بر جامعه و اقتصاد کسب وکارهای ملی و منطقه ای کشور خواهیم بود.در این بین گزارش هایی در خصوص "تعدیل نیروها" توسط برخی از کارفرمایان مطرح می شوند.دست کم در همین بررسی آورده ش ده از میان ۸ حوزه موضوعی صنعت - خدمات، ۳ مورد به تعدیل بیش از ۵۰ درصد نیروهای خود پرداخته اند. " که به زعم کارکنان به عنوان تجربه ای ناخوشایند از آن نام برده اند".***حال از منظر منابع انسانی و با عینک کارکنان به برخی از مهمترین مسائلی که از دریچه چشم کارکنان در مواجه با بحران بیماری کرونا شناسایی شده اند اشاره می کنیم:ایجاد حس همدلی، حمایت عاطفی و معنویحمایت از حضور افراد با توجه به مشکلات مسافت و حمل و نقل عمومیحمایت های مالی برای بازپرداخت های اقساط وام ها، حقوق و..جلوگیری از تعدیل نیرواستقرار نظام و سیستم های دورکاریبرنامه ریزی مناسب برای کارکنانی که درمحل کار حاضر می شوند یا دورکار هستندتقاضای فروش غیرحضوری و ترجیحا آن لاین / عدمحضور مشتریان در محل شرکت هاتخصیص بسترهای فناوری و زیرساخت لازم برای دورکاریتقاضای تجهیزات بهداشتی و اقدام ایمنی ( موادضدعفونی، ماسک و ... )تدوین دستورالعمل یا پرتکل های ارتباطی و رفتاری بین همکارانتسهیل درکاهش استرس و حجم کاربرنامه زمان بندی شناور و کوتاه کردن ساعت های کارتمدید قرارداد های کارسالانهتخصیص مرحضی تشویقیتوجه و حمایت از خانواده های کارکنان و مادران شاغل ، باردار و دارای فرزندتقدیر و تشکر"کلامی" یا "رفتاری" برای مشارکت و حضور در شرکتآنچه بیان شد از مهمترین انتظارات کارکنان برگرفته از آسیب های سرمایه های انسانی در این برهه زمانی معرفی شده اند که نشان از توجه و اهمیت بخشی بیش از پیش به حوزه نیروهای انسانی سازمان ها- برگرفته از فضای تاب آوری در بحران کرونا است و لازم است به آنها تاکید نمود.با هدف درک وسیع تر از چالش ها و راهکارهای حوزه منابع انسانی در بحران کرونا از دیگر نکاتی که به زعم نگارنده تاکنون به آن نپرداخته اند: عدم توجه به کارکردهای "حفظ روحیه، نشاط و شادیبخشی کارکنان و وفاداری سازی نیروها می باشد. چالشی که چندان دوراز ذهن نبوده و کارفرمایان و شرکت ها بزودی در دوران پساکرونا به آن مبتلابه خواهند شد.از این رو توصیه و تاکید می شود یکی از مقوله هایی که در بحران اجتماعی کرونا لازم است به آن توجه ویژه ای بعمل آید: "اهمیت بخشی به دیدگاه، نظرات و انتظارات کارکنان" در این دوران و درک و ایجاد مفاهمه برای دستیابی به راهکارهایی برای رفع این پیامدهای حاصله از آنها خواهد بود.از طریق عمق بخشی به مسائل ونیازهای کارکنان و شناسایی راهکارهای موثر درپاسخ به آسیب های وارده با همکاری کارکنان، قطعا دستیابی به نتایج موردانتظار کسب و کاری سریع تر و آسان تر فراهم خواهند شد.در پایان خاطرنشان می سازد در این مکتوب تلاش شده است تا دریچه جدیدی از مسائل و چالش منابع انسانی را در مواجه با بحران کرونا را بالاخص از منظر کارکنان برای کارفرمایان و صاحبان کسب و کار ها ترسیم نماییم. مسائلی که این روزها به آن ها کمتر پرداخته شده اند، لیکن از دریچه چشم کارکنان همچنان باقی است.امید است که مفید و موثر واقع گردد. بیستم فرودین ۱۳۹۹ خورشیدی، فرح انگیزعبداله زاده کارشناس حوزه توسعه سازمان و منابع انسانی،بخش مشاوره سازمان مدیریت صنعتیپ.ن۱: در راستای تامین نیازهای یادگیری سازمان ها فایلی به منظور معرفی راهکارهایی کاربردی در مسیر تعلق بخشی کارکنان تهیه شده است که به پیوست تقدیم می گردد.پ.ن ۲: اطلاعات مطالعه سریع درصورت نیاز خواندگان در دسترس میباشد.