هوشنگ چالنگی

هوشنگ چالنگیزنده یاد "هوشنگ چالنگی" معلم بازنشسته، نویسنده و شاعر ایرانی،زاده‌ی ۲۹ مرداد ۱۳۱۹ خورشیدی در مسجدسلیمان بود. او یکی از شاعران بختياری بود که فعالیت هنری خود را از دهه‌ی ۱۳۴۰ آغاز کرد. چالنگی از پایه‌گذاران شعر موج نو و شعر دیگر و پدرخوانده‌ی شاعران موسوم به شعر ناب به شمار می‌آید. "جمشید چالنگی" روزنامه‌نگار، مجری و تحلیل‌گر ایرانی ساکن آمریکا برادر اوست. جمشید یکی از بنیان‌گذاران رادیو فردا در سال ۲۰۰۳ در پراگ بوده و اکنون مجری برنامه «تفسیر خبر» در شبکه تلویزیونی ایران فردا است.آنها، فرزند "رحمان چالنگی شاه‌امیری"، از ملاکین ایل ممبینی بود، که هم‌زمان با اکتشاف نفت در جنوب کشور، از زادگاه خود در روستای لاکم، از توابع شهر باغ‌ملک، به مسجدسلیمان مهاجرت نمود.هوشنگ چالنگی به مدت سی سال در آموزش و پرورش مسجد سلیمان و سپس اهواز مشغول به تدریس بود.چالنگی نخستین بار توسط «احمد شاملو» در مجله‌ی خوشه به جامعه‌ی ادبی ایران معرفی شد. اما چالنگی پس از تقابل با شعر شاملو به جرگه‌ی شعر دیگر پیوست و این باعث شد شعر او دچار تغییرات نحوی زبان شده و تمامیت معماری آن تحت تأثیر قرار گیرد. دوران تحولات اجتماعی جامعه‌ی ایران در دهه‌ی ۱۳۶۰ شعر او را نیز تحت تأثیر قرار داد و او را به سکوت کشاند. چالنگی در آن دوره نسبت به دوران جوانی‌اش کار خاصی ننوشت.هوشنگ چالنگی که از اعضای اصلی حلقه‌ی شعر دیگر بود، در دهه‌ی ۱۳۴۰ کارهای خود را در قالب ۲ جلد کتاب «شعر دیگر» همراه دیگر شاعران این گروه منتشر کرد. چالنگی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران برای انتشار هیچ کتابی اقدام نکرد و انتشار کتابی مستقل از خود را، تا چهل سال پس از سرودن مشهورترین شعرهایش، یعنی تا سال ۱۳۸۳ که «زنگولهٔ تنبل» به چاپ رسید، عقب انداخت. این کتاب در نشر سالی به چاپ رسید. پس از این کتاب، چالنگی کتاب "آبی ملحوظ" را در سال ۱۳۸۷ با همان ناشر منتشر کرد. این کتاب نخستین بار در سال ۱۳۸۴ مجوز نشر را دریافت کرده بود اما با تأخیری سه‌ساله و با اضافه شدن شعرهایی به آن در چند مرحله به چاپ رسید. یک کتاب دیگر چالنگی نیز که تاکنون در بازار نشر دیده نشده و به احتمال بسیار زیاد اصولاً به چاپ نرسیده، با عنوان «نزدیک با ستارهٔ مهجور»، در سال ۱۳۸۱ از سوی انتشارات صمد اهواز تا مرحله‌ی فهرست‌نویسی پیش رفته‌است. همچنین نشر سالی، در سال ۱۳۸۰ نخستین بار کتابی از چالنگی را با عنوان «آن‌جا که می‌ایستی» تا مرحله‌ی فهرست‌نویسی پیش برد. به نظر می‌رسد این کتاب، شکل اولیه‌ی همان کتاب «زنگوله تنبل» باشد، که ۳ سال بعد، در سال ۱۳۸۳ با افزوده‌ها و نامی جدید از سوی همین انتشارات به چاپ رسید.او در ۲ آبان ۱۴۰۰ در کرج، بر اثر سکته در ۸۱ سالگی چشم از جهان فرو بست.▪︎نمونه شعر:(۱)اما هنوز پرنده‌ای می‌نالد بر شاخسار دورنزدیک با ستاره‌ی مهجورو سایه‌های هرچه درختاندر گریه‌های من پنهانِ سایه‌سار بلوطانآن‌قدر خنده‌های مَه را دیدمآن‌قدر گریه‌های بلوطان را با مَهو سایه‌های هرچه درختاندر خنده‌های من بر شاخسار دورنزدیک با ستاره‌ی مهجور.(۲)نمی‌توانم گفت،با تو اين راز نمی‌توانم گفت در کجای دشت، نسيمی نيست که زلف را پريشان کند آرام، آراماز کوه اگر می‌گويی آرام‌تر بگوی!بار گریه‌ای بر شانه دارمبرکه‌ای که شب از آن آغاز می‌شودماهی اندوهگين می‌گرددو رشد شبانه‌ی علف پوزه‌ی اسب را مرتعش می‌کند آرام، آراماز دشت اگر میگويی.گياهی که در برابر چشم من قد می‌کشد در کدامين ذهن است به جز گوسفندی که اينک پيشاپيش گله می‌آيد.آه مي‌دانم!اندوه خويشتن را منصيقل نداده‌ام!بتاب؛ رويای من! به گياه و بر سنگ،که اينک؛ معراج تو را آراسته‌ام من.گرگی که تا سپيده دمان بر آستانه‌ی ده می‌ماند بوی فراوانی در مشام داردصبحی اگر هست، بگذار با حضورِ آخرين ستارهدر تلاوتی ديگر گونه آغاز شود‌ستاره‌ها از حلقومِ خروستاراج می‌شودتا من از تو بپرسماکنون؛ ای سرگردان!در کدام ساعت از شبيم؟انبوهیِ جنگل است که پلک مرابر يال اسب می‌خواباند و ستاره‌ای غيبت می‌کند تا سپيده دمان را به من باز نمايد.ميراث گريه،آه در قوم من سينه به سينه بود.(۳)پذیرفتم از کلاله‌ی آتش مرغی بجا بماند دانه چیناما با زخم‌های من نمی‌دوی ای ماه!پذیرفتم کلاه از کوه برگیرم وفَوَرانِ غول را تماشا کنم اما مرغِ یخ مویم را تنگ می‌کند و این زنگوله راکه ماه به خونِ من آویخته جایی که دشت باشد و دشت تکان خواهم داد.از ابر از ابر … تا همهمه‌ی بارانچه نوکِ چیده‌ای دارمکه مجبورم کرده است آب در منقار با اختران بگذرمدیگر نه خواب… نه مرگکه طنینِ کلاغان در تنگنایم سمور!من که بمیرم ماه را بچر پ.(۴)اکنون دیگر بیرقی بر آبم.چشم بر هم می‌نهم و با گردنم رعشه‌هایم راهنجار می‌کنمآیا روح به علف رسیده است؟پس برگردم و ببینم که میان گوش‌های باد ایستاده‌امتا این ماهی بغلتد و پلک‌های من ذوب شوند آه می‌دانم!فرو رفتن یال‌های من در سنگ آیندگان را دیوانه خواهد کردو از ریشه‌ی این یال‌های تاریک روزی دوست فرود می‌آید و تسلیت دوست را می‌پذیرداکنون چشم بر هم گذارم و کشف کنم ستاره‌ای را که اندوهگینم می‌کند.(۵)ذوالفقار را فرود آربر خواب اين ابريشم كه از «افيليا» جز دهانی سرود خوان نمانده است در آن دَم كه دست لرزان بر سينه داریاين منم، كه ارابه‌ی خروشان را از مِه گذر داده‌امآواز روستايی‌ست كه شقيقه اسب را گلگون كرده است به هنگامی كه آستين خونين تو سنگ را از كفِ من می‌پراند با قلبی ديگر بيا ای پشيمان ای پشيمانزخم‌هايم را به تو باز نمايم من كه اينک از شيارهای تازيانه‌ی قوم تو پيراهنی كبود به تن دارمای كه دست لرزان بر سينه نهاده‌ایبنگر اينک منم كه شب را سوار بر گاو زردبه ميدان می‌آورم(۶)اکنون آرامش مرگ است و آتش‌هایی که به من می‌نگرند آه که دیگر به پاسخ آن همه گذشته‌،باز یافته‌هایم را می‌بینم مرگ‌های پنهان را که با چشمانش افروخت تا من بگذرمیک دور به گِردِ جهاناکنون خفته‌امبر زانوانم است سهل انگار بر پیشانیم.(۷)خود خلاصی در اعماق بودو آن بالا صدای پرندگان به شکوهو صدای آن سوی روددهقانان به خنده‌های در باران‌ها بودند و هنوزخلاصی کوه‌ها و ستیغ‌هاتبعد… نه رنگ‌های روشنِ در روز بودند نام ناپذیر عدالت هول‌انگیز!.گردآوری و نگارش:#سعید_فلاحی (زانا کوردستانی)منابع- چالنگی، هوشنگ (۱۳۸۰). آن‌جا که می‌ایستی. تهران: نشر سالی. شابک ۹۶۴-۷۱۹۱-۱۸-۹.- چالنگی، هوشنگ (۱۳۸۱). نزدیک با ستارهٔ مهجور. اهواز: انتشارات صمد. شابک ۹۶۴-۷۳۹۸-۱۰-۷.- چالنگی، هوشنگ (۱۳۸۳). زنگولهٔ تنبل. تهران: نشر سالی. شابک ۹۶۴-۷۱۹۱-۱۸-۹.- چالنگی، هوشنگ (۱۳۸۷). آبی ملحوظ. تهران: نشر سالی. شابک ۹۶۴-۷۱۹۱-۳۶-۷.- چالنگی، هوشنگ (۱۳۹۱). گزینهٔ اشعار هوشنگ چالنگی. تهران: انتشارات مروارید. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۱۹۱-۱۶۷-۸.