پایی که جا نماند...

مقدمهمن سال 1395 به زیارت کربلا مشرف شدم. پای پیاده، اربعین. سفری که خیلی ها از آن متنفرند و خیلی ها عاشق. و بقیه هم شاید بی تفاوت. - 99% آدم ها یا 100% مطمئن هستند یا 100% بی تفاوت. (دنیای سوفی / یوستین گردر)در نوشته ی قبل، ماجرای پیدا کردن دو دوست عراقی را نوشتم. (از اینجا بخوانید). اگر حوصله ی خواندنش را ندارید، سرتان را درد نمی آورم:من دو تا دوست عراقی به اسم "عامر" و "منتظر" پیدا کردم.چرا تصمیم گرفتم به این سفر برم؟همه فکر می کردند چون تصمیم به این سفر دارم، حتما از آن مذهبی های شش سیلندر و خیلی معتقد هستم. البته افتخار نمی کنم که نیستم و اتفاقا دلم می خواهد باشم. فقط خواستم بگویم واقعیت، خیلی وقت ها خیلی فاصله دارد با آن چیزی که در نگاه اول می بینیم و با همان نگاه اول هم قضاوت می کنیم و برچسبی می زنیم که تا همیشه ماندگار است.برای من، تصمیم به این سفر که راحت هم نبود، سه دلیل داشت:اول اینکه دوستم مهدی، یک بار به این سفر رفته بود و مدام زیر گوشم زمزمه می کرد که این سفر فلان است و بهمان است و بسیار خوش می گذرد و چه و چه (که البته همه ی ادعاهایش درست بود!). قول داد اگر تصمیم به رفتن بگیرم تمام سفر همراهم باشد تا آب در دلم تکان نخورد و مراقبم باشد. راستی اگر مهدی در این سفر همراهم نبود حتما خیلی سخت می گذشت. حتما گم می شدم. حتما بیچاره بودم!دوم اینکه دوتا دوست خوش اخلاق و مهربان عراقی پیدا کرده بودم که اصرار داشتند به این سفر بروم. تاکید می کردند که هیچ هزینه ای لازم نیست بکنیم و از لحظه ای که وارد خاک عراق شویم تا لحظه ای که از آن خارج شویم یک ریال - یک دینار البته - هم نیاز نیست خرج کنیم و مهمان آنها هستیم و همه ی هزینه ها برای ما می شود! (که همینطور هم شد - باورش شاید سخت باشد ولی واقعا شد! و برای یک اصفهانی همین یک دلیل شاید کافی باشد برای رفتن به سفری دور و دراز!)دلیل سوم شاید استاد پناهیان بود. آنقدر جای جای سخنرانی هایش از این سفر می گفت که نمی شد نرفت. اصلا انگار توی رودربایستی با استاد قرار گرفته بودم. از استاد اصرار و از من انکار. یک جوری که اصلا زشت بود نروم!از شوخی گذشته، حس می کردم حتما باید بروم و این چیزهایی که حرفشان را شنیده ام را از نزدیک ببینم. ادعاهایی که اگر درست باشند، حتما دیدنی اند و اگر غلط باشند، اثبات کذبشان حتما واجب. حالا که این کلمات را می نویسم، یقین دارم هر انسانی در هر کشوری که زندگی می کند، لازم است یک بار هم که شده این سفر را برود تا ندیده از دنیا نرود. مثل این است که یک نفر کتاب نخوانده از دنیا برود یا سیب زمینی سرخ کرده ی سوخاری نخورده یا لِی لِی بازی نکرده یا زیر دوش حمام زیر آواز نزده. خدایی زندگی ای که یک بار هم این ها تویش نباشد به چه درد می خورد؟ همین سه دلیل بس بود که پا در این راه بگذارم و سختی هایش را به جان بخرم. (وقتی برگشتم و سر حساب شدم، دیدم بجای سختی فقط خورده ام و کیف کرده ام و بدهکار امام حسین و عراقی های نازنین شده ام)نکته: وقتی می گویم عراقی های نازنین، قطعا یک عده حالشان بهم می خورد. باید بگویم اگر نژاد پرستی و خود بزرگ بینیِ همیشگی مان را کنار بگذاریم، عراقی هایی که من دیدم از ایرانی هایی که من تا بحال دیده ام خیلی خیلی نازنین تر بودند. جوری که دلم می خواست ای کاش عراقی بودم! حالا یا عراقی هایی که من دیدم خیلی خوب بودند، یا ایرانی هایی که دیده ام خیلی بد بوده اند، یا هردو، یا هیچکدام!وقتی تصمیم گرفتم چی شد؟اول باید پاسپورت می گرفتم. تصمیمم را که علنی کردم، به طرز اعجاب انگیزی همه ی جهانیان به دو دسته ی واضح و بارز تقسیم شدند: دسته ی اول دوستان و آشنایانی بودند که یقین داشتند به کل رد داده ام و تصمیمی که گرفته ام مصداق کامل بی شعوری و نفهمی من است. آنها نگرانم بودند و می ترسیدند در چنگال داعش، سر از تنم جدا شود و خانواده و زن و فرزندم بی سرپرست بمانند و در یک کلام: نفله شوم!دسته ی دوم عزیزانی که اعتقاد داشتند بهترین تصمیم ممکن را گرفته ام و حتما در این راه به من خوش می گذرد و حتما سالم و سلامت می روم و می آیم و خیلی هم سفر خوبی است و اصلا باید به این سفر رفت که اگر نروم پشیمان می شوم و اگر بروم تبدیل به بهترین سفر زندگی ام خواهد شد و خاطرات شیرینش هرگز از یادم نخواهد رفت.تا حدی می شد به دسته ی اول حق داد چرا که کشور عراق در مبارزه با دولت داعش قرار داشت. بله، درست شنیدید، دولت داعش. آن روزها شهر رقه از سوریه و موصل از عراق کاملا تحت حاکمیت داعش قرار داشت. حتی داعش پول مخصوص به خودش را چاپ کرده بود و مردم شهرهای تحت حکومتش، باید از آن پول استفاده می کردند. سفر به چنین کشوری، مثل خوردن از دیگ حلیمی بود که آن سمتش غرق در خون بود. راستش را بخواهید خودم هم می ترسیدم. مهدی - دوست و همسفرم- هم می ترسید. این ترس در تمام طول سفر همراهمان بود. فقط وقتی از بین رفت که دوباره پا روی خاک پاک ایران گذاشتیم. تا آن لحظه، هر عراقی که می دیدیم احتمال می دادیم نیروی داعش باشد و یکی از آن خنجرهای دو لبه که یک لبه اش مثل اره ی دندانه دار است و گلوی شیعه ها را با آن طرف می برند زیر لباسش قایم کرده باشد و به خونمان تشنه. از شما چه پنهان، اوایل نسبت به دوست های خودمان، عامر و منتظر هم، کاملا مطمئن نبودیم. چه شک متعفنی!با اینکه دسته ی اول ظاهرا حق داشتند، ولی دسته ی دوم هم آب و تاب زیادی به ماجرا می دادند و وزن خودشان را داشتند. من اما به هیچکدام از این دو دسته اعتنا نمی کردم. نه به فحش های مخالف ها و نه به هورای موافق ها. من تصمیم گرفته بودم بروم، و رفتم...راه افتادیمیک هفته مرخصی گرفتم. اصلا قراردادم با شرکت را به این شرط تمدید کردم. دوستم می گفت اگر تمدید نکردند چی؟ گفتم کار شاید باز هم پیدا شود ولی اگر این سفر را نروم شاید دیگر نتوانم.(هنوز هم دیگر نتوانسته ام!)نه اینکه خیلی با ایمان باشم و از روی یقین این حرف را زده باشم. دل خوشی از شرکت نداشتم! کله داغی جوانی و بیخیالی های ژنتیکی ام هم به کمک آمدند تا پاهایم از توی یک کفش بیرون نیایند.صبح روزی که قرار بر حرکت گذاشته بودیم، جلوی منزل مهدی حاضر و قبراق ایستاده بودم. سوار بر پراید من شدیم و به سمت مرز مهران حرکت کردیم.در مسیر، سخنرانی "چگونه یک نماز خوب بخوانیم" از استاد پناهیان را گوش کردیم. خندیدیم و کیف کردیم و یاد گرفتیم. در خرم آباد آبگوشت خوردیم و از آسمان آبیِ آبیِ آبی اش لذت بردیم. جا به جا راننده عوض کردیم. از موکب های ایرانی بین راه چای و فلافل گرفتیم. از آن آخوندِ جوان که به دست خانم ها ساندویچ فلافل می داد و چشم از زمین بر نمی داشت حیا یاد گرفتیم. غروب میان راه وسط بیابان توی یک قبرستان کوچک و تاریک که با نور چراغ پراید روشنش کردیم ایستادیم به نماز. راه گم کردیم. گوگل مپ را لعنت کردیم که آفلاینش به هیچ دردی نمی خورد. مرز عوض کردیم و سر انجام در پارکینگ مرز چذابه پا سبک کردیم. دعا کردیم موقع برگشتن، در این دریای ماشین، پراید سفیدمان را پیدا کنیم. تصمیم گرفتیم کیسه خواب ها را با خودمان نبریم. هم سنگین بودند و هم ضایع. ایمانِ سستمان را لو می دادند که به میهمان نوازی صاحب خانه یقین نداریم. دزدگیر را زدم و برای یک هفته، که نمی دانستم به پایان می رسد یا نه، با ماشینم خدا حافظی کردم. با نور پراید، قبرستان را روشن کردیم، از جهت قبر ها قبله را تشخیص دادیم و ایستادیم به نماز...رد شدن از مرزدر میان تل های نرم خاک و گرد و غبار محض، که نام پارکینگ به آن داده بودند، پیاده به راه افتادیم تا به جاده برسیم. سوار اتوبوسی صلواتی شدیم و به نزدیک خروجی مرز رسیدیم. حال و هوا عجیب بود. هوا تاریک و خنک، عطر اسپند و ذغال در فضا. از دستفروش یک شال مشکی خریدم. مهدی می گفت در پیاده روی خیلی به درد می خورد. به درد هم خورد. هم عرق گیر بود برایم هم عینک آفتابی هم شال هم ماسک تنفس هم چشم بند خواب هم سوغاتی متبرک. فکر می کردیم رد شدن از گیت های مرزی طول بکشد اما نکشید. فکر می کردیم صف باشد اما نبود. یک نگاه به عکس روی پاسپورت و یک نگاه به چهره، ضرب مهر و تمام. از مرز ایران خارج شدیم. چند صد متری باید پیاده می رفتیم تا به ورودی مرز عراق برسیم. مهدی خاطر نشان کرد که هم اکنون از ایران بیرون رفته ایم و به عراق وارد نشده ایم. در واقع در هیچکدام از این دو کشور حضور نداریم و یک جورهایی وجود خارجی نداریم. پس باید حسابی مراقب خودمان می بودیم که خب، کار سختی هم نبود.رسیدیم به کیوسک های عراقی. نوبتم که شد و جلوی پنجره ی کوچک شیشه ای قرا گرفتم، از صحنه ای که دیدم نفسم در سینه حبس شد. یک لحظه، تمام فیلم های جنگی که دیده بودم جلوی چشمم رژه رفتند. بسیجی های ایرانی که پشت خاکریز سنگر گرفته بودند. نفس ها در سینه ها حبس بود و تنها صدایی که شنیده می شد تپش های قلب یک مجاهد فی سبیل الله بود که در دل دشمن گرفتار شده و تنها یاورش خدای مهربان است. سرباز های تا دندان مسلح عراقی که از یک قدمیشان عبور می کردند و فقط با دعا و نذر و نیاز بسیجی ها بود که متوجه حضورشان در یک قدمی نمی شدند.چشم های غضبناک، صورت تراشیده و سبیل های رضاخانی، کلاه کج، لباس پلنگی، صورت استخوانی و سخت و جدیت در رفتار. تمام این ویژگی ها در مامور مرزداری جمع شده بود. مردی که در کیوسک آهنی نشسته بود و احتمالا جز مهر کردن پاسپورتم هدف دیگری نداشت. اما برای من، همین مهر کردن به اندازه ی هشت سال دفاع مقدس و نبرد حق علیه باطل داغ و کوبنده بود. با مهر شدن پاسپورت، سرباز خشمگین و تیزبینِ توی فیلم هم رفت پی کارش و تنفسم به حالت عادی برگشت!چند قدم جلوتر، به اضطراب بی اساسم خندیدم. جایی که راننده های اتوبوس و ون و سواری، منتظر مسافر ایستاده بودند. همه شان صورت تراشیده، سبیل رضاخانی، چهره ی جدی و صورت استخوانی و سخت داشتند. عراقی ها همه شبیه هم بودند. شبیه سربازهای توی فیلم ها!با این تفاوت که حالا چند میلیون ایرانی جانشان را دست همین سخت صورتان داده اند تا ببینند رسم مهمان نوازی به جا می آورند یا غریب کشی. و چه خوب مهمان نوازانی بودند.فقط با یک تماسعامر - دوست عراقی - گفته بود از مرز که رد شدید با من تماس بگیرید. همین کار را هم کردیم. مهدی با عامر تماس گرفت و گوشی را به راننده ای که منتظر مسافر بود داد. چند جمله ای با هم صحبت کردند و راننده، اشاره کرد که سوار ماشینش بشویم. ماشین چی بود؟ بله! پراید!نشستیم توی پرایدِ زرد رنگِ مسافرکش و افتادیم به دل جاده. مهدی جلو نشست و من که شدیدا خسته بودم عقب. راننده با سرعت سرسام آوری - که بعدا فهمیدیم موضوعی کاملا عادی در عراق است! - به راه افتاد. در جاده ای که تنها خودرویی که در آن حرکت می کرد همین پراید زرد رنگ بود. تا چشم کار می کرد بیابان بود و خاک. نه نوری نه چراغی نه خودرویی. دوباره ترس به جانمان افتاد. نکند این راننده از اعضای داعش باشد؟ ما را کجا می برد؟ این جاده ی بی انتها به کجا ختم می شود؟ اصلا راننده و عامر به هم چه گفتند؟ سرنوشت ما چه می شود؟ آیا زنده بر می گردیم؟ یا جنازه هایمان توی صندوق عقب همین پراید در خون خواهد غلطید؟این افکار رهایمان نمی کرد. مخصوصا که دو ساعتی از زمان حرکت گذشته بود و ساعت از دوی نیمه شب گذشته. آیا آغوش گرم عامر منتظرمان بود یا چاقوی اره ای داعش؟ این سوالی بود که ذهن من و مهدی را رها نمی کرد...(ادامه دارد...)