مرثیه ای بر اشک هایی که ریختم و چند داستان کوتاه دیگر

بسم اللهدر جشنواره امسال فقط موفق به تماشای تی تی، ابلق، بی همه چیز و شیشلیک شدم.برای منی که هنوز متاثر از درخت گردو بودم، شیشلیک همه آن چیزی بود که منتظرش نبودم.این یادداشت مرثیه ایست برای اشک هایی که ریختم.همچنین در این یادداشت تجربه من از سی و نهمین جشنواره فجر را خواهید خواند.شیشلیک؛مرثیه برای اشک هایی که ریختم.بار اول نام محمد حسین مهدویان را از شبکه دو شنیدم؛ وقتی که آخرین روز های زمستانکه هنوز هم بنظرم بهترین مستند تاریخ صدا سیماست پخش می شد.محمد حسین مهدویان جسارت خود را در کارگردانی و بیشتر از آن در تصمیمات حرفه ای خود نشان می داد. وقتی که سبک شخصیش را در همکاری با اوج حفظ کرد، وقتی که تهیه کننده خصوصی را به همکاری با اوج ترجیح داد، وقتی که خط قرمز های دیپلماتیک را با یکی از جنجالی ترین فیلم های دهه نود یعنی لاتاری زیر پا می گذاشت، وقتی که درخت گردو را ساخت. زمانی که خبر ساخت شیشلیک را شنیدم انتظار داشتم باز هم خلاقیت مهدویان را در این حوزه ببینم، مثل وقتی که با درخت گرو بغض کردم یا برای تروریست قصه دست می زدم یا وقتی که متوجه نمی شدم که تمام قصه توسط راوی روایت می شود. مهدویان اما اینبار قافیه را به سینمای تجاری باخت.از چیزی حرف می زند که تا به حال ندیده و نهایت تلاشش برای نزدیک شدن به آن فضا، بالا و پایین کردن تلگرام بوده. امیدوارم مهدویان بخاطر فیلم و توهینی که به کارگران زحمتکش کشورم کرده عذر بخواهد. چیزی که اما بیشتر اذیتم کرد این بود که فیلم به لحاظ پروداکشن تفاوتی با درخت گردو یا لاتاری ندارد. اگر که مصطفی کیایی مطرب را می سازد هم خودش و هم مخاطب تفاوت ملموس مطرب را با زدگلوله حس می کنند؛ در شیشلیک اما باز هم مهدویان را با همان کیفیت می بینیم، انگار نه انگار که سراسر فیلم گدایانی هستند که به اسم کارگر به ما قالب می کند. گویا خودش آن را همسطح درخت گردو می بیند. امیدوارم که این فیلم نشان از هبوط محمدحسین مهدویان نباشد. کارگردان یاغی سینمای ایران و سازنده درخت گردو. هرچند تا همین جا هم فیلم یک آبروریزی تمام عیار برای سازندگان و "متولیان فرهنگ" این کشور است. اگر کارگری فیلم را با خانوده اش ببیند، تا مدت ها سر افکنده خواهد بود از شان اجمتاعی که در نظر جامعه هنری کشورش دارد. این فیلم ادامه همان سوال مجریست که می گفت"ناراحت نمیشی که بابات راننده تاکسیه؟". گویا جماعتی که نماینده فرهنگ این کشورند، اصلا کار و کارگر ندیده اند و عادت کرده اند به مفتخوری.تی تی؛ برای خرج پول این مردم،چه کاری بهتر از ریختن در چاه فاضلاب؟تی تی آیینه کاملی از سینمای دولتیست؛سینمای حاشیه امن.این فیلم اثبات خواهد کرد که اگر برنده جایزه جشنواره کَن هم باشید باز هم از گزند سینمای دولتی دور نخواهید بود. لازم است سینماگران این هشدار را جدی بگیرند که ساخت اینگونه آثار، لطمه جدی به کارنامه هنری و تمام چیزیست که در زندگی حرفه ای خواهند ساخت.برای تعریف آنچه که در فیلم میگذرد شما را دعوت به دیالوگی از این فیلم میکنم،پارسا پیروزفر، یکی از بازیگران خوب تئاترمان در قسمتی میگوید"سرگیجه دارم، سرم گیج میره" وجود همچین جمله در متن فیلمنامه نشان میدهد که حتی برای ظواهر فیلمنامه نویسی هم به خود زحمت نداده اند -داستان و خط روایی که کلا...- در پایان، بنده ذره ای رضایت برای ساخت فیلم توسط بنیاد سینمای فارابی(و یا هر جای دیگری از صدا سیما گرفته تا سازمان هنر و رسانه اوج) از سهم خودم در بیت المال ندارم. حرام است و مصرف کنندگانش هم حرامخوار.بی همه چیز؛ کاش فقط یک جایزه فیلمنامه داشتیم.امسال، بالاخره تغییری مثبت در جشنواره دیده شد، و آن هم اضافه کردن جایزه فیلمنامه اقتباسی به بخش مسابقه بود. اما ای کاش فقط یک جایزه فیلمنامه داشتیم. کاش فقط سیمرغ فیلمنامه اقتباسی را اهدا می کردند. تفاوت عمده و محسوس بی همه چیز با بقیه سینمای ایران در فیلمنامه و داستان است. دوستان!یاد بگیرید...ابلق؛ اینبار با روضه مریم مقدس گریه کنید!ابلق،آخرین ساخته نرگس آبیار که از روند کلی کارنامه کارگردان پیروی کرده و باز هم روایت زنانه دیگری را تماشا می کنیم؛ اینبار نه زیر رگبار و بمب، که درون جیغ و فریاد! جغرافیای متفاوت ابلق این فیلم را از همه آثار کارگردان متمایز میکند. اما او در این فیلم نشان داد که علاوه بر فریاد و تیر و ترکش، کار های هالیوودی هم یاد گرفته است. اشاره های فیلم به مریم مقدس، شهر نئونی، فاصله طبقاتی، چالش me too و... همه و همه شما را دعوت می کنند به "فیلم تحسین شده جشنواره های معتبر خارجی" .زالاوا،یدو،روشن. سینمای محدود برای مخاطبان محدود.قطعا اگر من بعنوان مخاطبی، هرچند بی فرهنگ اما پیگیر، فیلم های خوب جشنواره را نبینم فقط باید به خودم شکایت کنم.اما زمانی که هیچ کدام از این آثار در بین پنج فیلم پرفروش جشنواره نیستند نشانیست از وجود نداشتن رسانه و مجلات حرفه. در حالی که اهالی رسانه چشم به "ابلق" و "بی همه چیز" دوخته بودند "یدو" و "زالاوا" جشنواره امسال را درو کردند. کمبود رسانه حرفه خودش بیانگر وضعیت غیر حرفه ای سینمای امروز ماست. سینمایی به دور از مردم. سینمایی محدود برای مخاطبان محدود.ممیزی ها، پرواز خطوط قرمز به چند صد کیلومتر جلوتر.هر کدام از فیلمهایی که امسال دیدم ممیزی هایی داشتند که احتمالا اگر ده ساله پیش کارگردانی به سهو چنین اشتباهاتی میکرد سابقه سیاسی محسوب می شد. شوخی با LGBT، ممیزی روسری، رقیصدن خانم ها، شوخی هایی سراسر سیاسی و کنایه های سیاسی که امسال خیلی پر رنگ تر از هر سال حضور داشتند، ناخودآگاه مرا یاد برنگ ارغوان، مارمولک، آدم برفی، آشغال های دوست داشتنی و... انداختند. فیلم هایی که گرفتار ممیزی های مضحکِ تصمیم گیرانِ دمدمی مزاجِ زمانِ خودشان شدند. اما پیشرفتی در کار نیست؛ خر همان خر است، فقط پالانش عوض شده. هرچند که برای همین محدودیت ها هم ظاهرا تبصره وجود دارد.مثلا سر تراشیده لیلا حاتمی و پانته آ بهرام دو چیز کاملا متفاوت در نظر هیات پروانه نمایش است.جشنواره99؛ همینقدر کودکانه، همینقدر ابلهانه.در یادداشت قبلی گفتم که ای کاش تغییرات بنیادینی که هر سال از جشنواره انتظار داریم در این متفاوت ترین جشنواره جشنواره فجر اعمال می شدند و جشنواره امسال را روشنایی میان غمهایمان خواندم. زیادی محترمانه بود. انگار هیچکس در این کشور به تغییر فکر نمی کند و همه از تغییر می ترسند. کل آموزش کشور مجازی شده است اما هنوز عده از کوچک ترین اصلاحات می ترسند. بین تمام اشکالات اساسی جشنواره فجر و به خصوص فجر 39 از همه چیز می گذرم و فقط به یک مورد بسنده می کنم باشد که اعصاب راحت تری داشته باشید. در جشنواره امسال، 57 فیلم به مرحله انتخاب رسیدند که طی 10 روز باید بین این 57 فیلم، فیلم های دارای صلاحیت را برای بخش مسابقه را انتخاب می کردند. مسئولیت هیئت انتخاب جشنواره امسال به هیئت داوری هفت نفره سپرده شده بود و ایشان تصمیم گرفتند 16 فیلم را به بخش سودای سیمرغ بفرستند. اگر که میانگین مدت زمان فیلم ها دو ساعت باشد برای حدود 110 ساعت فیلم باید در 10 روز تصمیم گیری می شده.حدود روزی 11 ساعت. انتظار دارید باور کنیم که هیئت داوری ده روز هر روز به مدت 11 ساعت فیلم دیده؟ انتظار دارید تصمیم هیئت داوری برایمان محترم باشد؟برای کسانی که در جشنواره شرکت نمی کنند دیگر بحث تحریم جشنواره نیست، این جشنواره دیگر اعتباری ندارد و فیلم سازانی که در آن شرکت نمیکنند برای خودشان احترام قائلند. جشنواره فجر دیگر حتی زحمت معتبر جلوه کردن را هم نمی کشد. مثل دیگر مسائل کشور عزیزمان. این آیینه است از وضعیت امروز ما.بله! این ایران ماست، با سیاست هایی همینقدر کودکانه؛ همینقدر ابلهانه.