درباره «مشاهیر مطبوعاتی اصفهان»

‌به گزارش ایمنا، مجموعه تخت فولاد یکی از کهن‌ترین قبرستان‌های جهان همچنین از مقدس‌ترین آرامستان‌های مذهب شیعی به‌شمار می‌رود. در میان مشاهیر مدفون در این آرامستان نام برخی از نوآوران حوزه مطبوعات و رسانه نیز به چشم می‌خورد.یکی از اقدامات مجموعه تخت فولاد در این سال‌ها، گردآوری این مشاهیر مطبوعاتی و تألیف کتابی در این زمینه با عنوان «مشاهیر مطبوعاتی اصفهان» است. پژوهشی تاریخی که در گفت‌وگو با محمود فروزبخش، کارشناس مرکز مشاهیر تخت فولاد به شرح آن پرداخته‌ایم.کتاب «مشاهیر مطبوعاتی اصفهان» مشخصات به چه حوزه‌ای پرداخته است؟این کتاب به معرفی مشاهیر مطبوعاتی و روزنامه‌نگاران مدفون در تخت فولاد اصفهان پرداخته است. کتابی که در حوزه آثار مجموعه تاریخی مذهبی تخت فولاد قرار می‌گیرد و به قلم علی اخضری در سال ۱۳۸۶ منتشر شده است.چه تعداد از روزنامه‌نگاران در این کتاب معرفی شده‌اند؟نزدیک به ۴۰ نفرآیا مشاهیر مطبوعاتی در تخت فولاد مدفون هستند که در کتاب اشاره‌ای به آن‌ها نشده باشد؟خیر. تمام افراد سرشناس و صاحب روزنامه مدفون رد مجموعه تخت فولاد در این کتاب معرفی شده‌اند.معرفی مشاهیر مدفون در مجموعه تخت فولاد شامل چه بازه زمانی می‌شود؟نخستین شخصیتی که در این کتاب به آن پرداخته‌شده است، متعلق به ۱۵۰ سال پیش است. همچنین دامنه پژوهش تا سال ۱۳۶۰ نیز ادامه داشته است و به معرفی مشاهیری که در این بازه زمانی مدفون شده‌اند، پرداخته‌ایم.چند نمونه از شخصیت‌های برجسته کتاب را معرفی می‌کنید. میرزا تقی‌خان انصاری کاشانی یکی از اولین روزنامه‌نگاران کشور است که در عصر ناصری زندگی کرده و روزنامه «فرهنگ» متعلق به او است. میرزا تقی‌خان یا میرزا تقی حکیم‌باشی، حکیم دربار ظل‌السلطان در زمان حکومت ناصری بوده است و فعالیت او به ۱۵۰ سال پیش بازمی‌گردد. وی با چنین حرکتی یکی از مهم‌ترین گام‌های مطبوعاتی کشور را برداشته است و هم‌اکنون نیز در تکیه میرفندرسکی به خاک سپرده شده است.درخشان ترین عصر روزنامه نگاری مربوط به چه زمانی است؟بعد از دوران ناصری وارد عصر مشروطه می‌شویم و اصفهان در کنار تبریز و تهران، سه رکن مشروطه شهری را تشکیل می‌دهند. در این حوزه باید پذیرفت که انقلاب مشروطه دستاوردی غیرقابل انکار داشته است. مشروطه همچون بمب انرژی بوده که با منفجر شدنش طراوت ایجاد کرده است و نشانه این طراوت، همین روزنامه‌ها بودند. کثرت انتشار روزنامه‌هایی که در این عصر تولید و توزیع می‌شده است. در این عصر با اینکه توسعه مطبوعات بسیار دشوار بود، اما روزنامه‌نگاران ایستادگی کردند و روزنامه‌ها را تولید و توزیع می‌کردند.میرزاعلی آقاخراسانی یکی از مشاهیر معروف این دوران است که روزنامه معروف او با عنوان «جهاد اکبر» شناخته شده و با همین اسم هم ماندگار شده است. او یک مشروطه‌خواه واقعی بود که قلم خودش را خرج مشروطه‌خواهی کند و همواره آثاری را در تأیید و تب بین مشروطه نگارش می‌کرده است. اکنون آرشیو این نشریه سرشار از مستنداتی است که به‌وسیله آن می‌توانیم نسبت به تاریخ اصفهان شناخت کسب کنیم.سراج‌الدین بدر جبل‌عاملی شخصیت دیگری است که در روزنامه «انجمن مقدس اصفهان» مشغول به فعالیت بوده است. او نیز یکی از شخصیت‌های مشروطه‌خواه بوده و یکی از کارهایی که این روزنامه به آن می‌پرداخته، انتشار متن مذاکرات انجمن اصفهان بوده است. این انجمن که با انتخاب مردمی تشکیل شده بود، نشان از یک اقدام سیاسی روبه‌جلو دارد که در عصر مشروطه محقق شده بود.در طول ۱۸ سالی که از انتشار این اثر می‌گذرد، آیا به‌عنوان یک کتاب تاریخی مرجع، در این زمینه راهگشا بوده است؟این کتاب یک تحقیق تاریخی است که توأمان با دانشنامه تخت فولاد تألیف شده است. در دانشنامه تخت فولاد به معرفی بیش ۱۰۰۰ مرد و زن دفن شده در این مجموعه پرداخته‌شده است. این کتاب هم دسته‌بندی از دانشنامه‌ها است که به‌طور مفصل و تحلیلی‌تر زندگی‌نامه مشاهیر مطبوعاتی را بیان کرده است. تمرکز را بر سابقه مطبوعاتی آن‌ها گذاشته و افکار، زمینه و زمانه زندگی آن‌ها را بیان کرده است.اما این کار در چرخه تولید دانش و معرفت کافی نیست و ما باید داده‌ها و اطلاعات را به سمت تولید اجتماعی ببریم. منظور از تولید اجتماعی چیست؟ در این زمینه باید پردازش، دسته‌بندی و نقادی متقن‌تری بر متون داشته باشیم؛ یعنی با شناخت مشاهیر مطبوعاتی مدفون، خودمان را محدود به اطلاعات محض نکنیم و خردی نسبت به دوران مشروطه پیدا کنیم.پس از مطالعه این کتاب چه معرفتی علاوه بر دسته بندی نام ها منتقل می شود؟این کتاب از کسانی صحبت می کند که عقایدی شبیه به هم ندارد اگر از روزنامه نگاران طرفدار مشروطه نام برده از کسی هم نام می برد که منتقد مشروطه است. میرزا حسن جابری انصاری از بزرگان صاحب قلم در زمان خود است که اکنون در بقعه بابارکن الدین دفن شده است. از طرف دیگر کسی به نام مکرم اصفهانی را می بینیم که مشروطه خواه است و برخی عقاید دینی عامه را با زبان طنز نقد می کند. این ترکیب متنوع از عقاید، نقطه قوت سرزمین تخت فولاد است.