حرکت در مسیر رستگاری

سلام علیکم و رحمت‌الله. اعوذ بالله من الشیطان الرجیم. بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ، الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمینَ و الصلاه و السلام علی خیر خلقه و اشرف بریته حَبیبِ إلَهِ العَالَمینَ أبِی القَاسِمِ المصطفی مُحَمَّدٍ وَ عَلَى أهلِ بَیتِهِ الطَّیِّبینَ الطَّاهِرینَ لاسَیِّمَا بقیه الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لمقدمه الفداء و لعن الدائم علی اعدائهم اجمعین من الان الی قیام یوم الدین.شب اربعین حسینی است. هدیه به پیشگاه مقدس حضرت اباعبدالله الحسین و یاران باوفای ایشان صلوات بلندی مرحمت بفرمایید. خشنودی قلب مقدس حضرت حجت صلوات الله و سلام علیه، قطب عالم امکان و تعجیل در ظهور حضرتش، صلوات دوم را بلندتر ختم بفرمایید. ایام دفاع مقدس است، هفته دفاع مقدس. هدیه به پیشگاه مقدس همه شهدا و هدیه به روح همه علمای اعلام و علمای عامل به خصوص حضرت آیت‌الله حسن‌زاده آملی، سومین صلوات را بلندتر ختم بفرمایید.حرکت در مسیر سعادتمندیدر یک بیانی امام حسین علیه‌السلام جنگ با ظالمان را چیزی نمی‌بینند الا سعادت، و شهادت و کشته شدن در این مسیر را چیزی نمی‌بینند الا سعادت، و زندگی با ظالم و ساخت با ظالم را چیزی نمی‌بینند الا ننگ و عار و زشتی، «ولا الحیاةَ مع الظالمین إلا بَرَماً» آنچه که تکلیف همه ماست، عمل به اهم در مقابل مهم است. سعادتمندی و حرکت در مسیر سعادت و تعالی اهمی است که حتی امام معصوم علیه‌السلام جان خودش را در این راه فدا می‌کند. تا دین خدا بماند و او به جای ذلت در مسیر سعادت حرکت بکند. همه ما باید مسیر حرکت‌مان به سمت سعادت‌مندی باشد.بخت و اقبال وجود ندارد!البته عده‌ای می‌گویند به سمت خوش‌بختی باید حرکت کرد که می‌دانید از نظر دینی، ما خوش‌بختی نداریم. دین اعتقادی به بخت و اقبال و شانس ندارد. می‌گوید شانس و اقبال در گرو عملکرد هر کسی است. «من اسلم الی‌ الله خالص عبادته، اهبت الله الیه افضل مصلحته» حضرت زهرا سلام‌الله علیها می‌فرمایند: بهترین مصالح در گرو بهترین عملکرد است. بنابراین کسی نمی‌تواند بگوید من اقبالم خوب بود، شانس خوبی داشتم و دیگری مثلا آدم بدشانسی بود. نه. شانس و اقبال نداریم. بلکه همه آنچه که برای انسان پیش می‌آید در گرو عملکرد و نوع رفتار اوست.چهار دانش لازم برای سعادتمندیلذا اسلام می‌گوید ما به سمت سعادت‌مندی باید حرکت بکنیم و در این درسی که امام حسین علیه‌السلام به ما دادند که شهادت را چیزی جز سعادت نمی‌دیدند. حرکت به سمت سعادت‌مندی است. خب چطور به سمت سعادت‌مندی حرکت بکنیم؟ و سعادت انسان در گرو چیست؟ بیانی از امام کاظم (ع) است که حضرت می‌فرمایند :«وَجَدْتُ عِلْمَ اَلنَّاسِ كُلَّهُ فِي أَرْبَعٍ...»، من علومی که به سعادتمندی و تعالی بشریت می‌انجامد را در چهار چیز می‌بینم. «...أَوَّلُهَا أَنْ تَعْرِفَ رَبَّكَ...»، اولین چیز، اولین علم لازم، خداشناسی است. «...وَ اَلثَّانِي أَنْ تَعْرِفَ مَا صَنَعَ بِكَ...» و دوم علم خودشناسی است. «...وَ اَلثَّالِثُ أَنْ تَعْرِفَ مَا أَرَادَ مِنْكَ...» و سوم وظیفه‌شناسی است. «...وَ اَلرَّابِعُ أَنْ تَعْرِفَ مَا يُخْرِجُكَ مِنْ دِينِكَ» و چهارم نیز دشمن‌شناسی است، آنچه که ما را از دین و مسیر خارج می‌کند. اگر کسی بخواهد سعادتمند بشود، در این چهار مسیر باید حرکت بکند و این چهار دانش را باید داشته باشد که یک توضیح مختصری راجع به این موارد محضرتان عرض می‌کنم.رحمت الهی، عامل خلقت هستی«... أَوَّلُهَا أَنْ تَعْرِفَ رَبَّكَ...»، اولین بخش و اولین علمی که لازمه‌ی سعادتمندی است، خداشناسی است. اینکه ما بدانیم «اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ...» {نور، 35} منشا تمام بودها و تمام هستی‌ها، ذات اقدس الهی است و او واجب الوجودی است که تمامی ممکنات هستی به او خلق می‌شود. اگر او نباشد، اگر لحظه‌ای فیض وجود او نباشد، هیچ ممکنی دوام، بقا و حیات نخواهد داشت و همه‌بودها، نیست می‌شوند. اینکه هستی را آفرید، خب علتی دارد. در سوره‌ هود می‌فرماید:«إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ...» {هود، 119}. رحمت الهی، عامل خلقت هستی شد که بشریت یک بخشی از این هستی است. اگر بخواهیم بدانیم که برای چه خلق شده‌ایم، در این کریمه‌ی نورانی می‌فرماید «إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ...» به خاطر رحمت الهی، «وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ...»، علت خلقت شما، همین رحمت است. نعمتی نزد او بود، وجودی ذی الرحمة، خواست به این نعمت‌ها ما را برساند به آن کمال ما را برساند و ما به این رحمت متصل بشویم ما را به وجود آورد.عبادت مقدمه عبودیتالبته ابزاری هم برای رسیدن به این رحمت قرار داد. مرکبی برای طی این مسیر قرار داد که آن را در آیه کریمه‌ 56 ام سوره الذاریات می‌فرماید: «وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ». اگر شما و یا جنیان را آفریدیم برای آنکه با مرکب عبادت به کمال برسید. با مرکب عبودیت و بندگی به کمال برسید. البته آنچه که مهم است، عبودیت است. عبادت مقدمه‌ی عبودیت است. ما عبادت می‌کنیم تا عبد شویم. عابد شدن، مهم نیست، عبد و بنده‌ی خالص شدن مهم است که انسان به مقام عبودیت برسد به مقام اطاعت محض برسد.عبد نشدن شیطانشیطان شش هزار سال عبادت کرد که حضرت امیر (ع) می‌فرمایند: شما نمی‌دانید که آن شش هزار سال دنیایی بود و یا اخروی. شش هزار سال عبادت کرد و استاد ملائک بود. گاهی موقع وعظ برای ملائک، تسبیح از دست شیطان می‌افتاد و ملائک هجوم می‌آورند که کدام یک توفیق پیدا کنند تا تسبیح را به دست این بنده‌ی مقرب خداوند برسانند که با این خدمت برای یک بنده‌ی خدا، پیش خداوند عزیز شوند. یک همچنین جایگاهی داشت. اهل عبادت بود، آن هم این چنین عبادتی. ولی عبد و مطیع نشده بود. به مقام عبودیت نرسیده بود. عبد کسی است که ببیند خدا چه می‌خواهد، آن را انجام بدهد، هرچه که باشد. نه آنکه ببیند چه دلش می‌خواهد. به خداوند گفت: اجازه بده من جوری شما را عبادت می‌کنم که هیچ مخلوقی تو را اینگونه عبادت نکرده است. خداوند فرمود: نه، «إِنَّمَا أُرِیدُ أَنْ أُعْبَدَ مِنْ حَیْثُ أُرِیدُ لَا مِنْ حَیْثُ تُرِیدُ» { تفسیر قمی، ج‏۱، ص۴۲}. آن چه که دلت می‌خواهد نه، آن چه که خداوند عالم می‌خواهد تو باید عمل کنی.عبد و تسلیم خدا بودن در جهت سعاتمندیمثلا گاهی اوقات خداوند به مادر باردار که روزه برای فرزندش ضرر دارد می‌گوید نباید روزه بگیرد. این مادر می‌گوید من دلم نمی‌آید و روزه را می‌گیرم. تو برای دلت روزه گرفتی. اگر برای اطاعت خداوند است؛ اگر عبودیت است؛ اگر مطیع شدن است یعنی هر چه خدا گفت بگوییم چشم. اگر دست شما نجس شده است، یک بار زیر آب کر بگیرید پاک است. دین این را می‌گوید و باید بگویی چشم. نمی‌شود بگویی حالا من سه بار می‌گیرم، چهار بار می‌گیرم، همین طور آب برود تا مثلا دلم بچسبد و خیالم راحت شود. آن پرستش دل است، اطلاعت خود است. انسان باید عبد شود و به مقام عبودیت برسد. خدا ما را خلق نکرد که او معبود بشود، ما را خلق کرد که ما عابد شویم و به مقام عبودیت برسیم. خداوند قبل از خلقت انسان‌ها معبود بود. ملائک و جنیان بودند که او را عبادت می‌کردند. «من نکردم خلق تا سودی کنم / بلکه تا بر بندگان جودی کنم». این رحمت من بود که شما به آن مقامات بالا و سعادت‌مندی برسید وگرنه من به عبادت شما نیاز ندارم. همه‌ی بشریت هم کافر بشوند، گردی به کبریایی الهی نمی‌نشیند. همه هم او را عبادت کنند برای او سودی نخواهد داشت به نفع خود عابد است نه به نفع معبود. پس ما باید این را درک کنیم که چه کسی ما را خلق کرد و از ما چه خواست و ما به چه سمتی باید حرکت کنیم. مسیرمان را باید بدانیم که به سمت سعادت‌مندی و کمال است. البته راهش و مرکبش عبادت است و نتیجه‌ی عبادت عبودیت است و بنده‌ و مطیع محض شدن. وقتی که به پیامبر گرامی اسلام می‌خواهیم صلوات بفرستیم، می‌گوییم «اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ». مقام عبودیت او را مقدم بر مقام رسالت او می‌کنیم چون عبودیت مهم‌تر از رسالت است.مهربانی عصاره معارف بشریتکسی به مرحوم علامه طباطبایی می‌گوید خلاصه‌ی تمام معارف بشریت را در یک کلام به من بگویید. من می‌خواهم سعادت‌مند شوم اما می‌خواهم عصاره‌ی این‌ها را بدانم. چگونه می‌توانم به این راه برسم؟ مرحوم علامه لبخند ملیحی می‌زنند و می‌فرمایند که مهربان باش. می‌فرمایند عصاره‌ی معارف بشریت و ابزار رسیدن به سعادت‌مندی این است که مهربان باشی. بعد توضیحی می‌دهند، می‌فرمایند با خواص و با نزدیکان، پدر، مادر، همسر، فرزندان و نزدیکان، رحمت داشته باش و با سایرین مهربانی. در قرآن ۱۱۴ بار خداوند می‌فرماید «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ» از خدا باید درس گرفت به همه‌ی بشریت و به همه‌ی مخلوقات هستی او مهربان و رحمان است ولی به خواص رحیم است. شما هم اینچنین باشید، با خواص، نزدیکانتان، همسرتان، فرزندانتان، پدر، مادر و مومنین رحیم باشید با رحمت خاصه و با بقیه مهربان. عصاره‌ی خلقت، عصاره‌ی معارف خلقت و معارف هستی در همین یک کلام گنجانده شده که اگر خدا از روی مهر و محبتش هستی را آفرید و رحمانیت او عامل خلقت هستی و بشریت شد، بشر هم بخواهد به سعادت‌مندی و آن رتبه برسد، باید مهربان باشد. باید رحمان و رحیم باشد؛ رحمان به همه و رحیم به مومنین و به خواص و به نزدیکان.معیار محبت خدا و ائمه از مادر بیانی از امام صادق (ع) می‌پرسند: ما در مسیر خداییم در مسیر سعادت داریم پیش می‌رویم، خدا را دوست داریم. اگر بخواهیم ببینیم خداوند چقدر ما را دوست دارد؟ چقدر توانستیم به آن رتبه‌ای برسیم که لیاقت لازم را پیدا کرده باشیم، معیارش چی است؟ حضرت می‌فرمایند که من یک معیار به شما می‌دهم. «من اراد ان یعرف کیف منزلته عند الله»، هر کس می‌خواهد بداند جایگاهش پیش خدا چقدر است؟ ارزش او نزد خداوند چقدر است؟ و خدا چقدر او را دوست دارد؟ یک معیار دارد، «فلیعرف کیف منزلته عنده»، نگاه کند که جایگاه خدا در دل او چقدر است. تو خودت خدا را چقدر دوست داری؟ همانقدر که خدا را دوست داری، نزد خدا عزیزی و نزد خدا مقربی. همانقدر که خدا به تو نزدیک است همانقدر که تو در اعمال و رفتارت خدا را مد نظر داری و به سمت رضایت خدا قدم برمی‌داری همانقدر پیش خدا عزیز هستی. شبیه همین روایت را حسن بن جعر را از امام رضا علیه‌اسلام می‌پرسد. می‌گوید یا ابن رسول الله خیلی دوست دارم بدانم شما چقدر به من علاقه دارید؟ شما چقدر من را دوست دارید؟ در واقع هر کدام از من و شما اگر بخواهیم بدانیم امام زمانمان چقدر ما را دوست دارند. همان سوالی است که حسن بن جعم از امام زمان خودش، حضرت رضا علیه السلام می‌پرسد. «تشتهی ان اعلم کیف عندک» دلم می‌خواهد بدانم چقدر من را دوست دارید؟ حضرت می‌فرمایند «اُنظُر کیف اما عندک» نگاه کن تو چقدر من را دوست داری. نگاه کن تو چقدر علاقه مند به امامت هستی و توجه به امامت داری. ما چقدر اعمالمان رنگ امام معصوم را دارد؟ آیا صبح که بیدار می‌شویم اول به حضرت سلام می‌کنیم؟ اول به حضرت صبح بخیر می‌گوییم و بعد به اطرافیان. آیا نمازهایمان را اول وقت می‌‌خوانیم تا با نماز حضرت بالا برود، در کنار نماز حضرت که همیشه مقام اول وقتی را دارد، بالا برود و به برکت نمازهای ایشان نمازهای ما پذیرفته بشود؟ آنقدر که حضرت را دوست داریم، حضرت هم همانقدر ما را دوست دارند. در این بیان امام صادق علیه السلام نیز همینطور می‌فرمایند همانقدر که خدا را دوست داری، خدا هم همانقدر تو را دوست دارد. ببین ارتباطت با خدا چقدر است، ببین روزی چند بار سراغ موبایلت می‌روی که کلام دیگران را بخوانی،خب کلام خدا را هم می‌شود در روز یک مقدار وقت بگذاریم، کلام خدا را هم بخوانیم. خواندن قرآن، شنیدن صحبت‌های خدا است، شنیدنِ کلام خدا است. و نماز خواندن ما صحبت کردن ما با خدا است. چقدر برای این‌ها وقت می‌گذاریم؟تقسیم درست زمان و برنامه ریزی برای همه ابعادهر مسلمانی باید حتما سه بخشی در زندگی خودش داشته باشد. بخش اول ارتباط او با کار خودش، «یرم معاشه»، تا زندگی‌اش را بتواند تامین بکند و بخش بعدی ارتباط او با خدای خودش، عبادتش، راز و نیازش، کلام خدا را بخواند، با خدا حرف بزند و بخش سوم، ارتباط او با تفریحات، با ورزش، آنچه که موجب سلامتی او می‌شود. «و هذه الساعه عون علی تلک الساعتین». در روایت می‌فرماید اگر می‌خواهید ارتباطتان با خدا و ارتباطتان با کار مستمر بماند از این بخشِ تفریح و ورزش باید کمک بگیرید. اگر کسی این بخش سوم را تعطیل کرد، بعد از چند سالی آن دو بخشش هم آسیب می‌بیند، مریض می‌شود، بیمار می‌شود. یک گوشه‌ای می‌افتد. نه فقط خودش برای جامعه مفید نخواهد بود، دیگری را هم از کار می‌اندازد، که این را بیمارستان ببرند این دکتر و آن دکتر و درمان بکنند. حتما باید شخص برنامه‌ریزی داشته باشد. موفقیت در گرو برنامه ریزی است. پیامبر گرامی اسلام فرمودند: «الظَّفَرُ بِالحَزمِ و الحَزمُ». اگر کسی می‌خواهد موفق بشود، حتما باید برنامه ریزی در زندگی‌اش باشد و لحَزم و اراده‌ی پولادین و استوار. بدون اراده و بدون برنامه‌ریزی هیچ کس به جایی نمی‌رسد. باید اراده‌های استوار، باید تلاش کرد. با خوردن و خوابیدن و پرخوری و تنبلی هیچ کس به جایی نمی‌رسد. مومن کسی است که حضرت امیر علیه السلام در خطبه‌ی همّام می‌فرمایند: «دائم النشاطه» پر تحرک است، پر انرژی است، «بَعید کَسَلُه» از کسالت و تنبلی دور است و فاصله دارد. این نشانه‌ی متقی است. اهل خوردن وخوابیدن و سورچرونی نیست. اهل تلاش و کار و جدیت با عزمی استوار، با اراده‌ای پولادین و با برنامه. «بِالحَزمِ و الحَزمُ». دوراندیشی و برنامه‌ریزی و جزم، اراده‌ی استوار. این عامل موفقیت است. اگر کسی می‌خواهد موفق باشد حضرت فرمودند باید چنین روشی را داشته باشد.فطرت خداشناس انسانخب ما باید اهل خداشناسی باشیم. خداشناسی راهی دارد از بیرون و از بیرون. هر کسی فطرتا خداشناس است. قرآن می‌فرماید دیدید این کسانی که در دریا می‌خواهد غرق بشود، آن لحظه‌ای که کشتی می‌خواهد غرق بشود، یک لحظه متوجه یک نیروی بیرونی هستند. آن نیروی بیرونی که در لحظه‌ای که همه‌ی علل و اسباب طبیعی قطع شده و فرد بهش متصل است آن خدای هستی است. از فضانوردی که از اولین بار قرار بود برای اینکه ببینند در بیرون جو زمین چه حالتی دارد و سفینه بیاید بیرون، البته با طنابی متصل به سفینه باشد، پرسیدند آن لحظه‌ای که می‌خواستی خودت را در فضا رها کنی و اولین بار بشر می‌خواست این را تجربه کند، در آن حالت چه حالی داشتی؟ نمیترسیدی؟ وحشت نداشتی؟ می‌گوید آن لحظه متوجه یک قدرتی بودم که آن می‌توانست من را حفظ بکند. و آن لحظه با خودم دعا می‌کردم. خیلی عجیب است یک کمونسیت می‌گوید آن لحظه داشتم دعا می‌کردم و مرتبط با او بودم و متصل به او بودم. این همان فطرت خدایی است که خداوند می‌فرماید داخل کشتی اند کشتی می‌خواهد غرق بشود تمام اسباب و علل مادی قطع می‌شود، بعد می‌فرماید «... دَعَوُ الله مُخلصین لَه الدِین ...». {سوره عنکبوت آیه 65} آن موقع خالصانه ارتباط قلبی‌شان با خدا برقرار می‌شود، همان نیرویی که ارتباطت با او برقرار می‌شود آن خدای هستی است. حالا تو می‌خواهی اسم دیگری بگذاری، بگویی شعور طبیعت، اسامی‌ای که دیگران گذاشتند، این‌ها مهم نیست آن خدای هستی است. البته خداوند می‌فرماید همین شخصی که در اضطرار متصل ما می‌شود، در درونش ما را می‌یابد، « فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ ». {سوره عنکبوت آیه 65} هم وقتی که ما نجاتش می‌دهیم به ساحل امن می‌رسانیم ، در خوشی‌ها قرار می‌گیرد، در لذت‌های دنیا غرق می‌شود، این دیگر خدا یادش می‌رود، آن موقع دیگر مشرک می‌شود. دیگر این ارتباط را فراموش می‌کند.خداشناسی و آثار خدا در خلقتپس شناخت خدا یا از درون است یا از بیرون. در بیرون هم که به هر چیزی نگاه کنی می‌توانی خدا را در او ببینی. جلوه‌‌ی خدا را در همه چیز می‌شو دید. در نظم هستی نگاه بکنید. اگر یک صفحه‌ی A4ی که تایپ شده یک مقاله‌ی علمی را به شما دادند، یک غیر عاقل و توانمندی پشت ماشین تایپ بنشیند و کلیدها را بزند، بخواهد اتفاقی این صفحه نوشته بشود، چند میلیارد سال باید بگذرد که پشت سرهم صفحه‌ها را تایپ کنند تا چنین صفحه‌ای اتفاقا ایجاد بشود. خب اگر یک صفحه‌یA4 نظمش انقدر زمان بره و انقدر سخته و انقدر نیاز دارد یک حکیم و یک عالمی این کلمات را کنار هم بنشاند و چنین مفهوم و معنایی را از آن استخراج بکند. برای یک صفحه انقدر اهمیت لازم است، برای هستی چقدر لازم است؟ چه نظمی خدا در هستی برقرار کرده است؟ اگر یک کسی بخواهد بفهمد که هستی در چه جایگاهی قرار دارد، اگر کسی بخواهد دکتری‌اش را بگیرد در نجوم، مثلا می‌گویند تقویم صد ودوازده سال آینده را بنویس و بیار. در چه ساعتی و در چه لحظه‌ای مثلا خسوف می‌شود. در چه لحظه‌ای کسوف اتفاق می‌افتد، چند ثانیه هست، چطور می‌شود صد و چند سال آینده را از الان پیش‌ بینی کرد؟ جز بخاطر نظم هستی است؟جز بخاطر نظم هستی است؟ چطور می‌تواند یک سفینه‌ای حرکت بکند و به جایی برسد که مثلا چند دقیقه بعد اینجا می‌خواهد فرود بیاید؟ جز اینکه هر چیزی روی مدار خودش، با یک نظم و یک مدیریت منطقی و عالمانه‌ای در حال حرکت است. «وَ الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَها».{ سوره یس آیه 38 } ، و نه فقط این سیارات بلکه خود خورشید را هم خداوند در سوره‌ی یس می‌فرماید در یک مداری در حال حرکت است که منظومه‌ی شمسی که مرکزش خورشید است، آن هم در یک مداری در حال حرکت است با یک نظم دقیق. ببینید در هستی چه خبر است، پس ما خداشناسی را از درون و بیرون داریم.آثار عظمت خداوند در خلقت انسانخب این اشاره‌ای به بیان اول امام صادق (ع)؛ سعادت‌مندی در چهار چیز بود، «أَوَّلُهَا أَنْ تَعْرِفَ رَبَّكَ وَ اَلثَّانِي أَنْ تَعْرِفَ مَا صَنَعَ بِكَ» دومین نکته‌ای که تو را به خداشناسی می‌رساند، دومین علمی که برای سعادت‌مندی لازم داری، این است که بدانی خدا چطور تو را خلق کرده، انسان‌شناسی. خودشناسی دومین علمی است که برای سعادت‌مندی لازم است ما خودمان را بشناسیم. خداوند می‌فرماید: «سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ» {سوره فصلت آیه 53} ما به بشریت نشان می‌دهیم، اگر به هستی نگاه کند به آفاق نگاه کند به ستاره‌ها نگاه کند به سیارات نگاه کند به این نظم و عظمتی که در هستی است، ما را می‌بیند. نمی‌خواهد راه دور بروید «و فی انفسهم» به خودتان هم نگاه کنید، ما را می‌بینید. به یک جزء کوچکی از داخل بدن، یک دکتری اگر به داخل چشم نگاه کند، ویژگی‌های چشم را اگر ببیند، شما خدا را در این مصنوع کوچک و در این دنیای بزرگی که خدا خلق کرده می‌توانید ببینید. کنار دکتر کلیه بنشینید، یک کلیه کوچک که به اندازه‌ی مشت هر کسی هست را بخواهد برایتان توضیح بدهد، می‌بینید اگر کارخانه‌هایی ساخته شود نمی‌تواند کار این کلیه کوچک را بکند. دیدید دیگر دستگاه‌های بزرگ دیالیز وقتی انسان‌های مبتلا، بعد از چند سال آن‌ها می‌تواند مقداری آب و سموم بدن را بگیرد و بقیه را نه و باعث مرگ شخص می‌شود. ولی این کلیه چه عظمتی دارد، خدا چطور لوازم یدکی داخل بدن انسان قرار داده؟ با بخشی از یک کلیه هم انسان زنده می‌ماند، اما خدا دو کلیه داده که اگر یکی آسیب دید با دیگری بتواند زنده بماند. در هر بخشی که نگاه می‌کنید عظمتی نهفته است. یکی از دوستان ما در تصادفی شیشه ماشین خرد شد، ظاهراً داخل چشمش خرده شیشه‌ای رفته بود که موقع خواب او را آزار می‌داد، پیش متخصصین چشم مکرر می‌رفت اما چیزی پیدا نمی‌کردند، احتمال می‌دادند که مثلا ذره‌ای در اعماق چشم او فرو رفته‌است. بعد از مدت‌ها که هیچ دارویی اثر نمی‌کرد، دکترها تشخیص نمی‌دادند که چیزی در چشمش است، روزی در کنار او، دخترش نشسته بود، وقتی ایشان غذا می‌خورد، از بغل نگاه کرد، گفت بابا این مژه شما که بالاست، یکی برعکس داخل چشمتان رفته، همان لحظه رفت یک موچین آورد، همان یک مژه را برید. ایشان دیگر خوب شد. دیگر شب موقع خواب چیزی شبیه خنجر در چشمش نمی‌رفت. پیش دکتر رفت، گفت این مشکل برطرف شد، چیزی که شما در اعماق چشم به دنبال آن بودید. ایشان گفت تصادفی که شما کردی، قسمت لپ شما برش خورده و تارهای عصبی از اینجا عبور می‌کند. هر مژه انسان به یک ماهیچه‌ای متصل است که این ماهیچه مدیریت می‌کند که مژه در چه زاویه‌ای و در کجا قرار می‌گیرد. بسته به نوری که می‌آید و بسته به گرد و غباری که می‌آید، این ماهیچه‌ها مژه‌ها را در حالتی قرار می‌دهند که مثلا نور کمتری بیاید، از شدت نور چشم اذیت نشود. یا بالاتر قرار بگیرند و نور بیشتری جذب کنند، یا از خاک و آشغال مراقبت کنند، و این برشی که در صورت شما ایجاد شده، آن رشته عصبی که به این یک مژه متصل می‌شده را پاره کرده و ماهیچه‌ این یک مژه مدیریت لازم را نمی‌تواند انجام دهد، لذا مژه برعکس شده است.خداوند گاهی این کار را می‌کند یک تار مژه یک نفر را آسیب می‌زند تا ما قدر سالم بودن مژه‌های خودمان را بدانیم، تا ما بدانیم چه عظمتی در این مژه نهفته است. در بدن انسان خدا می‌فرماید بدنتان را جوری قرار دادم که اگر به بدنتان نگاه کنید خدا را می‌بینید. هم در آفاق و هم در انفسهم. در هر بخش بدن خودتان.یکی از عزیزان دانشجو چشمش آسیب دیده بود، دائم اشک می‌آمد همه دانشجوها می‌گفتند از شما التماس دعا داریم. دائم در حال گریه کردن بود. اشک او همیشه روان بود و یک کسی از بستگان ما که این قطرات بزاق دهان که روی زبان هر انسان می‌چکد این قطع شد و دیگر نمی‌چکید. دیگر نمی‌توانست صحبت کند و غذا بخورد. زبان او مثل چوب شده بود. زبان انسان اگر بزاق رویش ترشح نکند. و ایشان به کشورهای دیگر رفت و کامپیوتری را به کمر ایشان متصل کردند. سنسورهایی روی زبانش گذاشتند و یک کیسه آب و یک شیلنگ نازک که این سنسور تشخیص بدهد این شخص الان میخواهد صحبت بکند چند تا چکه آب باید روی زبانش بچکد. این شخص الان خواب است، موقع خواب چند تا چکه لازم است. این شخص میخواهد غذا بخورد، آیا این غذای او یک بیسکوییت یا یک نان است یا غذای او یک آبگوشت یا برنج است. هر کدامش یک مقدار ترشح لازم است. تمام اینها را باید روی کامپیوتر پیشرفته تشخیص می‌داد تا یک مقدار روی زبانش آب بچکد که این شخص بتواند آب بخورد یا غذا بخورد یا حرف بزند. تا به حال ما فکر کرده‌ایم که چه عظمتی در این بزاق دهان ما هست که چه موقع چند قطره خداوند به او دستور می‌دهد که بچکد؟ اگر یک ذره این پیچ سفت بشود و کم بچکد می‌شود همان شخصی که گرفتار شده بود و چقدر هزینه کرد تا بتواند یک مقدار طبیعی زندگی بکند. اگر یک مقدار خداوند پیچ را شل بکند و زیاد بچکد باید هر کسی یک ظرفی زیر زبانش بگذارد که این آبها لباسش را خیس نکند،مثل همان دانشجویی که همه بهش می‌گفتند التماس دعا و دائم اشک از چشمش می‌آمد. به هر بخشی از بدن که نگاه کنیم یک دریایی از عظمت الهی و حکمت الهی را می‌شود دید. پس فرمود خودشناسی. خودشناسی یک بخشی جسم انسان است و یک بخشی روح انسان است.ابزار سعادت در روح انسانبا نگاه به روح انسان و با نگاهی به ابزارهایی که خدا در روح انسان قرار داده، انسان می‌تواند خود را بشناسد. خدا برای این که بشر به تعالی و کمال و سعادتمندی برسد، برای او پیامبران بیرونی قرار داد. مثل انبیا، مثل ائمه، مثل کتابهای آسمانی و پیامبرانی درونی قرار داد. راهنماهایی درونی، مثل عقل او، مثل فطرت او، مثل قابلیت الهام. «إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ» {سوره فصلت آیه 30} کسی که در مسیر خدا باشه و پایمردی داشته باشه، شکیبایی داشته باشه، خدا ملک رو بر قلبش نازل می‌کند. این نزول ملک بر قلب مومن، ربطی به انبیا ندارد که وحی باشد. این همان الهام است که در لحظه ممکن، خدا به مومن الهام می‌کند. این‌ها را بهاو می‌گویند راهنماهای درونی و پیامبران درونی. قابلیت‌هایی که خدا در درون انسان قرار داده است. خدا فطرت قرار داده است. یازده تا قسم می‌خورد که بگوید ای انسان در درون تو نفسی قرار دادم که می‌تواند فرق بین خوبی‌ها و بدی‌ها را تشخیص بدهد. «فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَ» {سوره شمس آیه 8} قابل تمیز است برایش که چه کاری خوب و چه کاری بد است. هیچ کسی نمی‌تواند بگوید نمی‌دانستم فلان کار بد است، لذا مرتکب شدم. حجت بر او تمام است. این قابلیتی است که درون او قرار داده، خدا وجدان درون او قرار داده. اگر کار بدی کرد، او را سرزنش می‌کند و در هیچ حیوانی چنین ابزاری نیست. همانطوری که در هیچ حیوانی قابلیت ابزارسازی وجود ندارد. اگر میلیونها سال قبل خانه زنبورهای عسل مسدس بود، امروزه هم مسدس است. دقیقا هم به همان اندازه. کندوهای عسل را که صدهزار سال قبلی که با پهبادها از لای کوه درآوردند، خانه‌های زنبور عسل هیچ فرقی ندارد و فرمول عسلشان هم همینطور. پروازشان هم همینطور. اما انسان خانه‌اش از غار به آسمان خراش رسید و انسان از راه رفتن روی زمین، رفتن به اعماق اقیانوس و کرات آسمانی با شاتلهای فضایی اتفاق افتاد. این قابلیت ابزارسازی را فقط خدا در انسان قرار داده است و هیچ موجودی این قابلیت را ندارد. خدا می‌گوید: یک مقدار فکر بکنید. در خودتان اگر فکر بکنید و در ابزارهای خودتان و به قابلیتهایی که من به شما دادم، «... یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ ...» {سوره فصلت آیه 53} خدا را می‌بینید و خداشناسی را آنجا درک خواهید کرد. خدا قابلیت وجدان قرار داده. هیچ حیوانی در هستی وجدان ندارد. وجدان این است که اگر کسی کار بدی کرد، از درون او را سرزنش می‌کند. دختر خانمی در سوییس به پلیس می‌گوید، من دختر چهار ساله‌ام گم شده است. او را پیدا کنید و پلیس مشغول گشتن است که بعد از چهار روز می‌آید اداره پلیس، می‌گوید که بگیرید من را اعدام کنید. دیگر نمی‌خواهد دنبال دخترم بگردید. میگویند: ناامید نباش پیدا می‌شود. می‌گوید نه من خودم او را بردم کنار رودخانه و در حالیکه داشت دستهایش را می‌شست، هلش دادم توی آب و ده شب است که دیگر نمی‌توانم بخوابم. نگاه آخر دخترم به من، نگاه مایوسانه‌اش و صدای مادر مادر او دیگر نمی‌گذارد که من بخوابم. من را از این وجدان درد راحت بکنید. او اعتقادی به خدا و قیامت نداشت. این باور را نداشت که اگر این‌جا مجازات بشود، قیامت راحت می‌شود، نه، فقط قابلیت قدرت‌مندی به نام وجدان او را به پای چوبه دار کشیده بود تا از فشارهای وجدان راحت شود. این‌ها ابزارهای درونی است مباحث انسان‌شناسی گسترده‌ است.خودشناسی و پی بردن به هدف خلقتمی‌فرماید دومین علمی که برای سعادتمندی شما لازم است این است که مقداری خودتان را بشناسید. ببینید برای چه، چطور و کجا خلق شده‌اید. آیا ما برای لذت‌جویی خلق شده‌ایم؟ دو دیدگاه وجود دارد. عده‌ای می‌گویند ما برای لذت‌جویی خلق شده‌ایم. کسی برنده‌ است که لذت بیش‌تری از دنیای مادی ببرد. در حالی که اسلام می‌گوید تو اگر برای لذت‌جویی خلق شده بودی که در رنج و سختی خلق نمی‌شدی. «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي كَبَدٍ »‌{سوره بلد، آیه ۴}. ای انسان من تو را در سختی آفریده‌ام هیچ لذتی را نمی‌بینید مگر آن که سختی در کنارش باشد، هیچ زیبایی را نمی‌بینید مگر آن که مشکلی در کنارش باشد. علی(ع) بیان بسیار زیبایی دارند. می‌فرمایند: «مَادُّ الْقَامَةِ قَصِیرُ» می‌فرماید اگر یک کسی قدش بلند است همتش کوتاه است، اگر زیبا است اخلاقش مشکل دارد، اگر پولدار است جسمش مشکل دارد، آن کسی که سخاوتمند است پول ندارد. «دنیا دارٌ بالبلاء محفوفةٌ» شما برای رنج آفریده شده‌ای، شما برای سختی آفریده شده‌ای، چرا در رنج آفریده شده‌ای؟ تا این که به رشد برسی؛ تا این که به کمال برسی؛ تا این که تعالی و سعادتمندی برسی. پس این که چطور و کجا خلق شده‌ای نشان می‌دهد که برای چه خلق شده‌ای. حضرت می‌فرمایند به این نگاه کن، خودشناسی تو را به خداشناسی و سعادتمندی می‌رساند. نگاه تو به دنیا خیلی تاثیر دارد. اگر برای لذت‌جویی خلق شده‌ای همه دنیا باید غرق در لذت می‌بود و باید رنج و مشکلی نمی‌بود. پس اگر تو در مشکل خلق شده‌ای و برای آن که رشد بکنی به سختی باید مبتلا بشوی، بدان که برای تعالی خلق شده‌ای، بدان که برای مبارزه با سختی‌ها و رنج‌ها خلق شده‌ای، چون نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود آن که تعالی و کمال می‌خواهد، باید رنج و سختی بکشد.این دو بخش حدیث بود. گفتیم امام کاظم(ع) فرمودند سعادتمندی در گرو چهار چیز است؛ خداشناسی، خودشناسی، دشمن‌شناسی و وظیفه‌شناسی. انشاءالله اگر عمری بود، دو بخش بعدی را شب آینده خدمت شما عرض خواهیم کرد.