کار برابر، دستمزد نابرابر

"چون دختر هستم پروژه های کمتری به من واگذار می کنند. به نظر آنها من به اندازه کافی قابل اعتماد نیستم." "روزنامه نگارم ولی برای اینکه به سطوح بالاتر برسم آنقدر مانع بر سر راهم هست که فکر پیشرفت را هم نمی کنم." "کارمندم، هم برای اضافه کار می ایستم و هم کارم را به خوبی همکاران مرد انجام می دهم. مدیرم هم این موضوع را تائید می کند اما می گوید برای افزایش حقوق در اولویت نیستم." این تنها بخشی از حرف های زنانی است که اخیرا با آنها در مورد موضوع برابری دستمزد با مردان، گفت و گو کرده ام . اغلب از اینکه در مشاغلشان جدی گرفته نمی شوند ناراضی اند و حتی برخی از آنها فکر می کنند که در ارگان هایشان از نظر کارفرما، یک جسم تزئینی هستند. اما با وجود نارضایتی ها، تعداد زیادی از زنها بدون آنکه از تاریخچه مبارزه علیه شکاف درآمدی میان دو جنس آگاه باشند، هنوز فکر می کنند که لازم نیست دستمزدی برابر با مردان دریافت کنند. ماه می 2014 جیل آبرامسون، اولین سردبیر زن روزنامه نیویورک تایمز بعد از اینکه خبردار شد از سردبیران مرد قبلی این روزنامه حقوق کمتری می گیرد، کارش را به خاطر نابرابری در پرداخت دستمزد ترک کرد. انتشار خبر این استعفا باعث شد تا موضوع نابرابری دستمزد زنان نسبت به مردان، در صدر اخبار قرار بگیرد.جیل ابرامسون اولین سردبیر زن نیویورک تایمزجیل ابرامسون تنها کسی نبود که استعفایش در اعتراض به نابرابری موج تازه ای برای مبارزه با این معضل به راه انداخت. اندکی بعد صدای"پاپ" هم علیه این شکل از بی عدالتی بلند شد و بعد پای هالیوود با اعتراض"مریل استریپ" به دستمزد کمتر زنان نسبت به مردان در سینما، به اعتراضات باز شد.سه سال بعد کری گریسی سردبیر بخش چین بی بی سی بعد از اینکه متوجه شد دو سوم از پردرآمدترین مجری ها مردان هستند، دست از کار کشید و با اعلام نارضایتی اش گفت که مقامات ارشد بی بی سی نه تنها حاضر به پذیرش اشتباهشان نیستند که زنهای معترض به نابرابری را تهدید به اخراج می کنند. اینبار صدای اعتراض"کری گریسی" بلندتر از بار قبل و اقدام سردبیر نیویورک تایمز به گوش مردم عادی و زنانی که درگیر این شکل از نابرابری بودند رسید. خیلی زود تعدادی از مهم ترین خبرنگاران بی بی سی با نامه ای با عنوان زنان بی بی سی از او حمایت کردند.دو سال قبل مجمع جهانی اقتصاد آب پاکی را روی دست حامیان دستمزد برابر برای زنان ریخت و اعلام کرد که جهان برای پرکردن شکاف میان دستمزدها، 118 سال وقت نیاز دارد.چرا زنان حقوق کم تری می گیرند؟بیشتر کشورها در دهه هفتاد میلادی، قانون دستمزد برابر برای کار برابر را پذیرفته اند. اما این موضوع تقریبا در هیچ کشوری به طور کامل رعایت نمی شود. ایران هم در سال 1976 تعهد داده که دستمزد برابر میان زنان مردان را تامین کند، اما با گذشت چهل و سه سال هنوز زنان به طور چشمگیری از حقوق پایین تری نسبت به مردها برخوردارند و ایران در زمینه برابری در محیط کار در رتبه های آخر جدول برابری که در سال 2014 منتشر شد قرار گرفته. بر اساس پژوهش ها در سطوح بالای شغلی و مدیریتی زنان بیست و سه درصد کمتر از مردان حقوق می گیرند و بسیاری دیگر از آنها که دست شان از رسیدن به مشاغل این چنینی کوتاه است، با تفاوت حقوق بسیار زیادی نسبت به جنس مخالف مشغول به کارند. اما چرا کارفرماها حاضر به پرداخت دستمزد برابر به زنان نیستند؟از عمر حضور گسترده زنها در مشاغل بیرون از خانه کمی بیشتر از یک قرن گذشته. زنها که از قرن هجدهم کم کم کار کردن را شروع کرده بودند، با شروع جنگ جهانی تبدیل به نیروی کاری شدند که اقتصاد کشورها به آنها وابسته بود. اما صد سال حضور زنان در مشاغل پر اهمیت هنوز باعث نشده تا کارفرماها به پرداخت دستمزد به آنها به چشم وظیفه ای جدی نگاه کرده و به آن عادت کنند. برابری دستمزد در زنان از دهه هفتاد میلادی تا سال 2014 رشد بسیار کمی داشتهاگر جزو چهارده درصد از زنانی باشید که در ایران به سر کار می روید(که این رقم از میزان معمول در خاورمیانه شش درصد هم کمتر است)، با موارد زیادی رو به رو شده اید که کارفرما با هدف خیرخواهانه حاضر به پرداخت دستمزد برابر به کارمندانش نیست. آنها در موارد بسیاری فکر می کنند که زنان چون در قوانین ایران تامین کننده نیاز مالی خانواده به حساب نمی آیند، نیاز چندانی هم به حقوقی و مزایا ندارند. بسیاری از زنها هم حاضر به اعلام اینکه بخشی از انگیزه شان برای اشتغال داشتن درآمد است، نیستند و ترجیح می دهند که بگویند"تفریحی" کار می کنند. در بسیاری از موارد هم ما با زنانی مواجه هستیم که از درخواست حقوق برابر با مردان یا بیمه، ابا دارند و زمینه را برای سوءاستفاده فراهم می کنند. در کشورهای دارای سیستم سنتی کارفرماهایی هم هستند که ازدواج و زایمان زنان را دلیلی برای پرداخت دستمزد کمتر عنوان می کنند و معتقدند چون زنها به عنوان نیروی کار ممکن است به دلیل ازدواج شغلشان را رها کنند و یا به دلیل زایمان به مرخصی طولانی مدت بروند، پس شایستگی برخورداری از دستمزدی برابر با مردان(که طبیعتا با چنین مسائلی دست و پنجه نرم نمی کنند) را ندارند. شاید خیلی از زنهای شاغل پس از اینکه درخواست حقوق برابر را مطرح می کنند، با چهره دلسوزانه کارفرما رو به رو شوند که می گوید:«فکر می کنی مردها با وجود اینکه مسئولیت اداره زندگی را هم دارند چقدر می گیرند؟» نابرابری دستمزد چه پیامدهایی دارد؟نابرابری در پرداخت دستمزد بیشترین تاثیرش را در انگیزه زنان شاغل می گذارد. بسیاری از زنان مثل"کری گریسی" از اینکه کارشان از سوی کارفرماهایشان بی ارزش تر از مردان دانسته می شود، دلسرد می شوند و گاهی شغلشان را ترک میکنند، دچار افسردگی می شوند و یا بازدهی کمتری دارند. اما ماجرا ابعاد جدی ترش را وقتی نشان می دهد که پای زنانی که به تنهایی مخارج یک خانواده را تامین می کنند، به میان می آید. در این موارد این زنها باری برابر با مردان از نظر تامین مخارج بر دوش دارند و علاوه بر آن درگیر کار خانگی و مراقبت از فرزندان هم هستند، ولی باز هم به اندازه مردان جدی گرفته نمی شوند. در موارد دیگری زنان که نمی توانند بار هزینه های زندگی را به دلیل اختلافات فاحش میان دستمزدها(که گاهی تا پنجاه درصد هم می رسد) به دوش بکشند، تن به ازدواج های اجباری و با هدف تامین نیازهای مالی خود می دهند..در چه مشاغلی تبعیض بیشتری وجود دارد؟بر اساس تحقیقات جهانی برنامه نویسان زن از شکاف 28 درصدی در دستمزد رنج می برند و در رتبه های بعدی مشاغلی مثل آشپزی، دندان پزشکی، پزشکی، طراحی، خلبانی و رانندگی وجود دارد. با یک نگاه به فهرست این مشاغل با بالاترین میزان تبعیض، می توان فهمید که اینها مشاغلی هستند که به صورت سنتی مردانه شناخته می شوند. در برخی از این شغل ها مشکل تمایل کارفرما نسبت به پرداخت پول بیشتر به زنان نیست، مشکل اصلی در این است که تعداد کسانی که برای پروژه های برنامه نویسی یا برای گرفتن خدمات دندان پزشکی و پزشکی به زنان اعتماد می کنند کمتر است. اگر فکر می کنید که مشکل نابرابری در دستمزد فقط مختص کشورهای در حال توسعه است در دام تبلیغات منفی افتاده اید. کشورهای اسکاندیناوی، آمریکا و تمام کشورهای اروپایی درگیر این معضل هستند. البته فراگیری این مشکل ارتباط مستقیمی هم با حضور زنان در عرصه های سیاسی و مدیریتی دارد. در کشورهایی که برای بلند پروازی زنان سقف مشخصی تعیین شده، میزان نابرابری دستمزدها چه به صورت رسمی و چه پنهان بسیار دردآور است.