چطور نفرت جهت گیری سیاسی ما را تعیین می‌کند؟

پیش از همه در مورد این مقاله ویدئویی یوتیوبی را هم ساخته ام که می توانید در این لینک آن را مشاهده کنید. خوشحال می شوم که اگر ویدئوهای من را در کانال خرمگس ببینید و سابسکرایب کنید.آنچه ما انسان ها برای تغییر به آن نیاز داریم برعکس نگاه غالب کتاب های، خودآموز و نگاه مثبت نیست. شما برای تغییر به هر سمتی باید از چیز دیگری به شدت بدتان بیاید. این موضوع را خودم به تجربه شخصی دریافته بودم. در دوران دانشجویی و در بحث های صمیمانه بسیار ساده لوحانه فکر می کردم زمانی که با دوستان ارزشی به صورت منطقی بحث کنم؛ می‌توانم نظر آنان را تغییر دهم. اما به نظر دیوید پیزارو استاد روانشناسی دانشگاه کرنل روش تغییر نظرات این نیست.نظر پیزارو بر پایه مجموعه ای از تحقیقات تجربی شکل کرده که اثر نفرت بر روی چیزها را، بر روی روان انسان بررسی می کنه. او این مجموعه تحقیقات را با عنوان «سائقه فراموش شده در روان درمانی» منتشر کرده و عقیده داره که نفرت روی شکل گیری اعتقادات، رفتارها و ارتباطات ما نقش بزرگتری از آنچه پیش از این فکر می کردیم داره.نفرت چیست؟نفرت، انزجار، بیزاری، چندش؛ احساسی جهانی هستند که همه به یک مجموعه تعلق دارند و ما همه آنها را تجربه کرده‌ایم. حسی است که بروزی فیزیکی داره، یعنی در بدن ما تغییرات ایجاد می کنه. محرک آنها هم می تواند حواس پنجگانه باشه، می‌تواند کنش‌ها یا نمودهای آن باشد و حتی ایده‌ها و عقاید ما در بعضی موجب ایجاد انزجاز یا چندش می کنه.برخی از جنبه‌های نفرت و انزجار جهانی هستند. مثلاً در تماس یا دیدن خون و آلودگی‌هایی که از بدن ساطع می‌شود؛ در همه مردم جهان حسی مشترک ایجاد می‌کند. در واقع نفرت (در اینجا آن را چندش بخونیم) مکانیسمی دفاعی است در برابر تهدیدها. شما تکه ای گوشت فاسد را می بینید و چندشتان می شود. درواقع بدن شمابرای بقا آن را رد می کند.اما بعضی از محرک‌های جنبه هایی از نفرت کاملاً بعد روانی دارند. به همین دلیل است که نفرت و انزجار با اخلاق ربط مستقیم دارد. حسی درونی است که به گفته جاناتان هدیت، روانشناس اخلاقی یکی از اولین راهنماهای برای تشخیص روابط انسانی بوده است. مقاله بی نظیر او در سال 2001 نشان می دهد که همین حس درونی است که قاضی اولیه آدم ها برای تشخیص خوب از بد و در نهایت تحلیل عقلانی بوده است. از سال 2001 به بعد دیگر تحقیقات نیز نتایج هدیت را تایید می کنند.نفرت هم مانند هر احساس دیگری طیف گسترده ای دارد که نمودار زیر به خوبی آن را نشان داده است.نفرت یکی از اساسی ترین جنبه های زندگی اجتماعی است و باور بکنید یا نه محرک بسیاری از تغییرات اجتماعی در جامعه ما بوده. به عبارتی هر جنبه از زندگی را که مشاهده می‌کنید به نوعی توسط موتور محرکه‌ای به نام نفرت قوت یا شکل گرفته. از جنگ طبقاتی گرفته تا تشکیل کشورها و موقعیت های اجتماعی.بگذارید این موضوع را بیشتر بشکافیمگروه های اجتماعی به هم پیوستگی شدیدی دارند. نه به این دلیل که علایق و یا منافع مشترکی دارند که البته آن هم هست. بلکه به این دلیل که نسبت به گروه دیگری به صورت یکسان و یا در طیف‌های مختلفی نفرت دارند و یا از آنها احساس تهدید می‌کنند.نفرت و دیگر احساسات انسانی مانند حسادت که معمولاً مشخصه‌های غیراجتماعی به نظر می رسند، تأثیر بیشتری در موضع گیری سیاسی شما دارد تا منافع گروهی و طبقاتی.به نظر می رسد طیف چپ سیاسی بیشتر با حسادت عجین شده است درحالیکه طیف راست سیاسی با نفرت. در اینجا منظورمان از چپ و راست، ایدئولوژی های سیاسی است. در ایران گسل اصلی روی محافظه کاری یا بنیادگرایی در برابر ترقی خواهی شکل گرفته که ریشه آن را هم در ادامه بررسی خواهیم کرد.البته همانطور که مشخص است این احساسات در دو سر طیف شدت دارد و بیشتر مردم در میانه قرار می گیرند. جایی که دوز کمی از حسادت و دوز کمی از نفرت را با عجین شده اند.نفرت از کجا می‌آید؟پیش از دوران مدرن نیمی از جمعیت قبل از رسیدن به 15 سالگی می مردند. پیش از دوران تمدن احتمالاً این رقم حتی بسیار بیشتر بوده است. این تاثیری است که انواع مریضی‌ها مانند طاعون و وبا روی تمدن انسانی گذاشته اند و نتیجه آن این بوده که نسل های قبلی از نظر ژنتیکی قویتر شدند. تقریباً همه خانواده‌های قبل از دوران مدرن یعنی در اروپا 200 سال پیش و در ایران همین صد سال پیشتر حداقل یک نفر را به خاطر انوع بیماری‌ها از دست داده‌اند.این موضوع در نسل های پیش کاملاً عادی و پذیرفته شده بود. که یکی از والدین و یا هر دو آنها به دلیل بیماری جان خودشان را از دست می دادند و حضانت فرزندان به کسان دیگری داده می شد. اینکه امروز در خانواده ها بچه ها پدربزرگ و مادربزرگ و حتی پدرو مادر آنها را می بینند بسیار نادر و در واقع پدیده جدیدی است.در واقع نفرت و انزجار مکانیسمی طبیعی است که بدن ما از خود در برابر همین بیماری‌ها می خواسته از خودش دفاع کند. وقتی به یخچال می روید و مرغ فاسد شده ای را می بینید حس انزجار شما عملکردی طبیعی است که شما را از بیماری حفظ خواهد کرد. این همان پشتوانه ای است که به کمک آن جامعه توسعه پیدا کرده است.قحطی هم به اندازه بیماری ها به خصوص در منطقه ما آدم کشته است.اگر به تاریخ را نگاه کنید در همین 100 سال پیش بین جنگ جهانی اول و دوم و به دلیل نفوذ انگلیسی ها روی صادرات و توزیع گندم قحطی بزرگی در دوران احمدشاه قاجار و بین سال های 1298 تا 1296 درست شد که بنا به داده های آماری نزدیک به 9 تا 10 میلیون نفر یعنی 50 درصد جمعیت ایران جان خود را از دست دادند. البته همان سال وبا هم دوباره همه گیر شده بود.این دو عامل تاریخی اساسی ترین منابع نفرت در جامعه هستند. که واقعاً اخلاقیات ما را شکل داده.6 گسل اساسی شکل دهنده جامعهجاناتان هیت که در مورد او قبلاً صحبت کردیم کتابی دارد به نام righteous mind که می توانیم آن را به ذهن خیراندیش ترجمه کنیم به این می پردازد که احساسات درونی و روانشناختی چطور انسان ها را از نظر سیاسی و مذهبی تقسیم کرده.حتماً شما هم آن پرسشنامه را دیدید که در اینترنت دست به دست می شه و بر اساس رفتارها و اختلاقیات شما جهت گیری تان در طیف سیاسی را مشخص می کنه. آن پرسشنامه و آن رویکرد از کارهای هدیت الهام کرده. البته آن پرسشنامه که کامل نیست و خیلی مختصره و با 10 سئوال نمی شه جهت گیری سیاسی را مشخص کرد.بر اساس نظر هیت در همه جوامع انسانی 6 ارزش اساسی دارند و گسل های این ارزشها است که گروهبندی های سیاسی و مذهبی را تعیین می کند. در تمام این گسل ها ردپای نفرت را هم می توانید پیدا کنید.اولین گسل آنها سائقه نگهداری CARE در برابر HARM یا ضرر است. اساس آن به سابقه انسان به‌عنوان گونه‌ای حیوانی از پستانداران باز می‌گردند که باید بقای نسل داشته باشند. بنابراین تمامی سیستم‌هایی که از طرف آنها احساس تهدید و ناخواستنی بودن به جامعه انسانی دست می‌ده باید از او دور بشه. در برابر تهدید یا احساس ضرر خارجی جامعه مجموعه ای مقدس به شمار می‌آید که برای حفظ آن ارزش‌هایی مانند مهربانی، ملایمت و مانند آن نادیده گرفته می شود.دوم تعریفی است که جامعه برای انصاف و تقلب قرار می ده. گسل Fairness/Cheating. این مرز در جوامع مختلف بسیار متفاوت تعریف می شود. علی بندری در پادکست رادیو بی قسمت 71ام مربوط به کتاب « قبیله‌های اخلاقی» به این موضوع پرداخته که پیشنهاد می کنم گوش کنید. مبنای این گسل به روند تکاملی انسان برمی گردد و کنش متقابلی که با همنوعان خود دارد. ایده هایی مانند چیستی عدالت، حقوق انسانی و مانند دوم از تفاوت درک همین گسل به دست می آید.سومین گسل مربوط به تعریف وفاداری/خیانت است .(Loyalty/betrayal) سابقه آن به تکامل انسان کوچ نشین باز می گردد. دورانی که قبایل می‌توانستند ائتلاف‌ها را بشکنند به قبیله دیگری بپیوندند. این گسل در حول ارزش‌هایی مانند وطن پرستی، ازخودگذشگی برای گروه و مانند تعریف می‌کند. بعضی آن را پس می‌زنند و بعض دیگر بسیار سختگیرانه پیگیری می‌کنند.چهارمین گسل بین پذیرش اقتدار و علاقه به دگرگونی و فروپاشی وجود دارد. Authority/Subversion این گسل در طول تاریخ طولانی طبقه بندی های اجتماعی ایجاد شده است. چه کسی حق رهبری دارد و چرا باید او را دنبال کنم؟ مشروعیت حکومت ها و گروه های اجتماعی به چه چیزی باز می‌گردد؟ این گسل در ده های اخیر به شدت جابجا شده است و گروه های مرجع و مشروع برای اقتدار مانند پدر، شیخ، رئیس قبیله و مانند آن تغییر کرده است.پنجم اختلافی که بین امر مقدس و امر زمینی وجود دارد. Sanctity/Degradation این گسل هم از روی سائقه و احساس نفرت شکل گرفته است و به موضوع روانشناسی اخلاق که آن هم از نفرت مایه گرفته است بازمی گردد.و ششم و آخرین گسل اجتماعی بین آزادی و پذیرش ظلم ایجاد می شود. Liberty/Oppression این گسل پایه و اساس احساس ناراحتی و خصومت نسبت به کسانی است که آزادی ما را زیر پا می گذارند. نفرت از قلدرها و سلطه گران ما را وامی دارد که با یکدیگر متحد شویم و ظالم را سرنگون کنیم. هدیت به روانشناسی آزادی در کتابش به تفصیل پرداخته است.گرچه ارجاع اولیه این «شش اصل اساسی روانشناسی اخلاقی هدیت» به تفاوت‌های فرهنگی می‌پردازد اما اساساً توجه و تمرکز او روی ایدئولوژی‌های سیاسی است. همین امروز هم بسیاری از ایدئولوژی های سیاسی و دکترین های مختلف با تاکید روی تفاوت های فرهنگی خودشان را تعریف می کنند. محافظه کاران در برابر ترقی خواهی یا progressive . لیبرال ها در برای طرفداران اقتدار دولت.هدیت و در کتاب خود دیاگرام های متعددی را طراحی و معرفی کرده و بر اساس پرسشنامه ها می تواند بگوید شما در کدام سر طیف سیاسی قرار دارید.منابع:https://elemental.medium.com/the-yuck-factor-surprising-ways-that-disgust-affects-how-we-think-and-act-ef4070d484d1https://www.youtube.com/watch?v=NF09gso3ktk&amp;t=735shttps://moralfoundations.org/