در گفتگو با جواد: سهم شانس در به نتیجه رسیدن تلاشهایمان

جواد عزیزانِ عزیز، لطف کرده و زیر مطلب داستان تکراری “رضایت از مسیرِ زندگی” نظرش را نوشته است. در آنجا سوالی مطرح شده:“حالا به نظرت سهم بخت و اقبال در کسب نتیجه ی این مسیر چقدر است؟ آیا اساسا وجود شانس و اقبال را در راه رسیدن به نتیجه ی مطلوب باور داری؟”سعی میکنم در حد فهمم به این سوال بپردازم. اول این توضیح را بدهم که من شانس را ابتدا به عنوان همان واژه مصطلح در جامعه درنظر میگیرم، یعنی رخدادی خوشایند که وقوعش ربطی به لیاقتِ فرد ندارد.جواد جان، در سوالت از واژه چقدر حرف زده ای. من با اجازه ات این قدر و اندازه را با درصد بیان میکنم. جواب این سوال هرچه که باشد میتواند عددی بین صفر درصد تا صد درصد باشد. یعنی ممکن است کسی بگوید سهم شانس در نتیجه صفر است و فرد دیگری هم همه زندگی را شانس بداند و صد درصد را قبول داشته باشد.اول از همه یک خواهش دارم، اگر کسی را دیدی که واقعا معتقد به صد درصد شانسی بودنِ رسیدن به نتیجه داشت، همانجا یکی بخوابان زیر گوشش و اگر هم اعتراض کرد، بگو شانسی بود، ببخشید!این که طبیعتا مزاح بود، اما فکر نکنم انسان عاقلی باشد که همه داستان را شانس ببیند. بنابراین هر کسی عددی بین صفر تا ۹۹ درصد برای سهم شانس در رسیدن به نتیجه قائل است.خب حالا بیا راجع به این درصد حرف بزنیم. مثلا فرض کنیم سهم بخت و اقبال در رسیدن به نتیجه ۲۰ درصد است، کسِ دیگری هم ممکن است بگوید ۹۰ درصد است. راستش را بخواهی، من اگر باشم اصلا به جواب این سوال فکر نمیکنم، چون به فرض که این سیستم طوری طراحی شده که سهم بخت و اقبال در کسب نتیجه در آن ۹۹ درصد باشد. من ترجیح میدهم بجای گله کردن از این سهم زیادِ شانس یا حتی فکر کردن به آن، از آن اختیار یک درصدی که دارم استفاده کنم. صدایش را درنیاورم بهتر است. تمام تلاشم را خواهم کرد که از حداکثر سهم خودم در این بازیِ ناعادلانه دنیای فرضی استفاده کنم. همین.جواد جان، همانطور که در گفتکو با مهشید نوشته ام (اینجا) بنظرم پرسیدن سوال مناسب، کمک زیادی به ما در رسیدن بهجوابِ مفید میکند. تاکید بر مفید بودنِ جواب دارم، چون واقعا در مورد درست یا غلط بودن خیلی از چیزها اصلا نمیشود حرف زد. بنظرم کنکاش پیرامون جواب درست و غلط، فایده ای ندارد.بنابراین به نظرم این سوال، اصلا سوال ما نیست. فکر کنم فقط در همین حد که باور داریم سهم ما در کسب نتیجه بیشتر از صفر است، کافی است.حالا بیا بجای شانس به “ایجاد ظرفیت برای موفقیت احتمالی” بپردازیم. فکر کنم این قسمت را با مثال عینی پیش برویم بهتر باشد.فرض کن، من و دوستم هر دو یک در یک دانشگاه، مهندسی مکانیک خوانده ایم و هر دو همزمان در یک شرکت تولیدکننده قطعاتِ صنعتی استخدام میشویم. من بنا به علاقه ام، در کنار کارهای فنیِ شرکت، مطالعاتی هم در مسائل مدیریتی دارم. دوستم هم در زمینه کار با نرم افزارهای تخصصی رشته مکانیک، مهارتش را بیشتر و بیشتر میکند.چند ماهی از کار ما در شرکت نگذشته که من با یک نگاه کل نگر، سیستم را تحلیل میکنم و پیشنهاداتی را در یک گزارشِ تر و تمیز به مدیرعامل شرکت ایمیل میکنم. از قضا مدیرعامل هم که ابتدا از ظاهر گزارشِ من خوشش آمده، آن را با دقت میخواند و فردایش مرا به دفترش میخواند و بعد از یک سری داستانها و گذشت چندماه، من میشوم مدیر برنامه ریزی در آن شرکت و دوستم همچنان کارشناس واحد مهندسی است.حالا چند سوال:اگر من مطالعات مدیریتی نمیداشتم آیا این فرصت نصیبم میشد؟اگر من مطالعات مدیریتی داشتم و زحمت این را به خودم نمیدادم که به مسائل سیستمی شرکت فکر کنم (که جزء وظایف مشخص شده من نبود)، آیا این فرصت نصیبم میشد؟اگر مطالعات بود و فکر بود، ولی آن پیشنهاد را نمی نوشتم چی؟اگر پیشنهاد را مینوشتم ولی با شکل و شمایل خوبی نبود و مدیرعامل ایمیل مرا سریعا لابلای بقیه ایمیلهای کاری نگاهی میزد و رد میشد چی؟اگر ایجاد ظرفیتها نبود، قطعا موفقیتی هم نبود. از طرف دیگر، اگر من همه این ظرفیتها را ایجاد کنم، حتما به آن نتیجه میرسم؟ نه! تاکید بر احتمالی بودن موفقیتِ ناشی از آن ظرفیتها هم به همین خاطر است. ممکن بود به هزار و یک دلیل، شرایط برای رسیدن من به مدیریت مهیا نشود.فکر کنم توانسته باشم منظورم را برسانم و بهتر است روده درازی نکنم. تا ما ظرفیتی ایجاد نکنیم، نتیجه و موفقیتی در کار نخواهد بود، اما هیچ کس به ما این تضمین را نداده که با ایجاد ظرفیت، نتیجه مربوطه نیز حاصل شود.چاره ای جز شخم زدن این زمین، دانه پاشیدن، آب دادن، مراقبت از جوانه ها و خون دل خوردن برایشان نداریم. قطعا پیش از شروع کار هم به مناسب بودن این محصول برای این زمین فکر کرده ایم. اما همه این کارها را هم که بکنیم، شرایط جویِ مساعد هم برای رسیدن به نتیجه ای پرمحصول لازم است. http://aminaramesh.ir/1397/01/15/%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%BA%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%AA%D9%86%D9%81%D8%B1%D9%85/ مطلبی که خواندید از مجموعه مقالاتی است که درباره شغل با عنوان «کارنکن» نوشته‌ام، برای آشنایی با «کارنکن» و خواندن باقی مطالب روی لینک زیر کلیک کنید:کارنکنمطلب سهم شانس در به نتیجه رسیدن تلاشهایمان اولین بار در وبلاگ امین آرامش منتشر شده است.ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.کانال تلگرام کارنکن