رفتن پسران فریدون نزد شاه یمن: بخش 38 شاهنامه فردوسی

استقبال شاه یمن از فرزندان فریدونسلام ... من سارا هستم ... علاقه‌مند به تاریخ و ادبیات و هنر ... چند وقتیه که شاهنامه می‌خونم و از اونجایی که برای پیدا کردن معنی کلمات و ابیات دچار مشکل میشم، می‌خوام هرچی پیدا می‌کنم رو اینجا برای شما بنویسم. فقط این رو بگم که من تخصصی توی تفسیر شاهنامه ندارم و نتیجه‌ی جستجوهام رو اینجا می‌نویسم. پس لطفا اگر نکات بیشتری می‌دونستید یا اشتباهی توی متن‌هام بود، برام بنویسید تا اصلاح کنم.برای مشاهده بخش قبلی شاهنامه (پاسخ دادن شاه یمن جندل را)، اینجا کلیک کنید.مثل همیشه اول شعر کامل رو با فایل صوتی بالا گوش بدهیم. بعد داستانش را سریع مرور کنیم و بعد معنی تک‌تک بیت‌ها را بررسی کنیم.شعر رفتن پسران فریدون نزد شاه یمنسوی خانه رفتند هر سه چوباد ... شب آمد بخفتند پیروز و شادچو خورشید زد عکس برآسمان ... پراگند بر لاژورد ارغوانبرفتند و هر سه بیاراستند ... ابا خویشتن موبدان خواستندکشیدند با لشکری چون سپهر ... همه نامداران خورشیدچهرچو از آمدنشان شد آگاه سرو ... بیاراست لشکر چو پر تذروفرستادشان لشکری گشن پیش ... چه بیگانه فرزانگان و چه خویششدند این سه پرمایه اندر یمن ... برون آمدند از یمن مرد و زنهمی گوهر و زعفران ریختند ... همی مشک با می برآمیختندهمه یال اسپان پر از مشک و می ... پراگنده دینار در زیر پینشستن گهی ساخت شاه یمن ... همه نامداران شدند انجمندر گنجهای کهن کرد باز ... گشاد آنچه یک چند گه بود رازسه خورشید رخ را چو باغ بهشت ... که موبد چو ایشان صنوبر نکشتابا تاج و با گنج نادیده رنج ... مگر زلفشان دیده رنج شکنجبیاورد هر سه بدیشان سپرد ... که سه ماه نو بود و سه شاه گردز کینه به دل گفت شاه یمن ... که از آفریدون بد آمد به منبد از من که هرگز مبادم میان ... که ماده شد از تخم نره کیانبه اختر کس آن‌دان که دخترش نیست ... چو دختر بود روشن اخترش نیستبه پیش همه موبدان سرو گفت ... که زیبا بود ماه را شاه جفتبدانید کین سه جهان بین خویش ... سپردم بدیشان بر آیین خویشبدان تا چو دیده بدارندشان ... چو جان پیش دل بر نگارندشانخروشید و بار غریبان ببست ... ابر پشت شرزه هیونان مستز گوهر یمن گشت افروخته ... عماری یک اندردگر دوختهچو فرزند را باشد آئین و فر ... گرامی به دل بر چه ماده چه نربه سوی فریدون نهادند روی ... جوانان بینادل راه جویداستان رفتن پسران فریدون نزد شاه یمنخب. اول یه نکته‌ای را با هم بررسی کنیم. در برخی از نسخه‌های شاهنامه، قبل از این بخش، ابیات دیگری هست با اسم «آزمودن فریدون پسران خود را». داستانش این است که وقتی پسران به سمت یمن حرکت می‌کنند، فریدون در میانه‌ی اره در ظاهر یک اژدها بر آن‌ها وارد می‌شود تا آن‌ها را بیازماید. پسر اول از اژدها می‌ترسد و فرار می‌کند. پسر دوم اول یک تیر پرتاب می‌کند و بعد فرار می‌کند. اما پسر سوم می‌ایستد و با اژدها می‌جنگد.به این ترتیب، فریدون پسر بزرگتر كه فرار کرد را «سلم» می‌گذارد و نام همسرش را «آرزوی». پسر دوم که دلیر بود اما با اژدها مقابله نکرد را «تور» و نام همسرش را «آزاده‌خوی یا آزاده» می‌گذارد. و پسر کوچک را «ایرج» می‌نامد و همسرش را «سهی»همانطور که می‌دانید، من این مطالب را از نسخه‌ی موسکو می‌نویسم. بخشی که صحبت کردیم، در کتاب من نبود. تحقیق کردم و متوجه شدم که آن بخش، الحاقی است و اعتبار ندارد. پس آن بخش را در اینجا درج نکردم. برگردیم به موضوع شعر خودمان. پسران فریدون به یمن می‌روند. پادشاه از آن‌ها استقبال می‌کند و دخترانش را به آن‌ها می‌دهد و بعد گنج و اموال بسیاری به آن‌ها می‌بخشد و آن‌ها را راهی می‌کند تا به نزد فریدون برگردند.معنی شعر رفتن پسران فریدون نزد شاه یمن در شاهنامهسوی خانه رفتند هر سه چوباد ... شب آمد بِخُفتند پیروز و شادپسران فریدون به خانه‌شان رفتند و خوابیدند.چو خورشید زد عکس برآسمان ... پراگند بر لاژورد ارغوانبرفتند و هر سه بیاراستند ... ابا خویشتن موبدان خواستندکشیدند با لشکری چون سپهر ... همه نامداران خورشیدچهرصبح که شد. هر سه آماده‌ی رفتن شدند و با لشکر بزرگی از نامداران ایران زمین، راه افتادند.کشیدند: به راه افتادند - رهسپار شدندچو از آمدنْشان شد آگاه سرو ... بیاراست لشکر چو پر تذروفرستادشان لشکری گَشْن پیش ... چه بیگانه فرزانگان و چه خویشسرو که از آمدنشان آگاه شد، لشگری از بزرگان آماده کرد و به استقبال آن‌ها فرستاد.تذرو: خروسلشکر گشن: لشکری بزرگ و انبوه از مرد و زنشدند این سه پرمایه اندر یمن ... برون آمدند از یمن مرد و زنپسران فریدون وارد یمن شدند و مردم برای دیدن پسران فریدون، از خانه خارج شدند.همی گوهر و زعفران ریختند ... همی مشک با می برآمیختندهمه یال اسپان پر از مشک و می ... پراگنده دینار در زیر پیگوهر و زعفران و مشک و شراب آوردند و به سمت لشکر نثار کردند. (مشک را با شراب مخلوط کردند تا بوی مطبوعی بدهد.) آنقدر زیاد که یال اسب‌ها به مشک و می آغشته شد. دینارهای بسیاری هم زیر پای اسب‌ها ریختند. نشستن‌ْگهی ساخت شاه یمن ... همه نامداران شدند انجمنپادشاه یمن در قصرش بارگاه باشکوهی برایشان آماده کرد. و همه بزرگان را گرد هم آورد.در گنجهای کهن کرد باز ... گشاد آنچه یک چند گه بود رازپادشاه یمن بعد در گنج‌های قدیمی را باز کرد تا از پسران فریدون به خوبی استقبال کند. (منظور از گنج‌ها احتمالا شراب‌های قدیمی و باارزش باشد.)سه خورشید‌ْرخ را چو باغ بهشت ... که موبد چو ایشان صنوبر نکشتابا تاج و با گنج نادیده رنج ... مگر زلفشان دیده رنجِ شکنجبیاورد هر سه بدیشان سپرد ... که سه ماه نو بود و سه شاه گُردبعد سه دختر زیبایش را به بارگاه آورد. همان‌هایی که از تمامی بدی‌ها دور نگه داشته بود و کسی مثلشان را ندیده بود و هیچ‌کس هم تا آن روز رویشان را ندیده بود.شکنج: چین و شکن و پیچ و تاب- کنایه از رنج و آزاردر داستان‌ها آمده است که شاه یمن، اینجا پسران فریدون را مورد آزمایش قرار می‌دهد. از آن‌ها می‌خواهد که بگویند کدام دختر بزرگ‌تر و کدام کوچکتر و کدام دختر وسط است. او فکر می‌کرده که چون دخترهایش سه قلو هستند و کسی نمی‌تواند تفاوت‌شان را تشخیص دهد، پسران فریدون اشتباه می‌کنند و می‌تواند از وصلت آن‌ها جلوگیری کند. اما فریدون از قبل، چاره را به پسرانش آموخته و آن‌ها از این آزمون سربلند بیرون می‌آیند.او آن شب از افسون هم استفاده می‌کند. با جادو، سرمای سختی را بر پسران فریدون تحمیل می‌کند (به امید اینکه در اثر سرما بمیرند). اما پسران باز هم سربلند بیرون می‌آیند. پس سرو چاره‌ای جز قبول وصلت پیدا نمی‌کند. (این بخش در شاهنامه‌ی مسکو نیست، پس از توضیح کاملش می‌گذریم)ز کینه به دل گفت شاه یمن ... که از آفریدون بد آمد به منسرو که همچنان به این وصلت راضی نبود و کینه داشت، با خودش گفت: فریدون با من بد کرد.بد از من که هرگز مبادم میان ... که ماده شد از تخم نره کیاناما بدی از بخت بدشگون خودم بود که دختردار شدم و پسری ندارم.به اختر کس آن‌دان که دخترش نیست ... چو دختر بود روشن اخترش نیستکسی که دختر داشته باشد، ستاره‌ی بختش افول کرده است و بدشانس استبه پیش همه موبدان سرو گفت ... که زیبا بود ماه را شاه جفتبدانید کین سه جهان بین خویش ... سپردم بدیشان بر آیین خویشبعد از فکر بیرون آمد و در آن مجلس که همه بزرگان بودند، با صدای بلند گفت: بدانید که من سه دختر خود را با رسم و آیین درست به این پسران سپردم.بدان تا چو دیده بدارندشان ... چو جان پیش دل بر نگارندشانآن‌ها با هم ازدواج می‌کنند و این پسران وظیفه دارند که دختران من را ارزشمند بدانند و تا پای جان از آن‌ها مراقبت کنند و عاشقشان باشند.خروشید و بار غریبان ببست ... ابر پشت شرزه هیونان مستبعد بار آن‌ها را بر پشت اسب‌ها بستند تا راهی شوند و به قصر فریدون بروند.(خروشیدن سرو، از درد دوری دخترانش است)شرزه: قدرتمند و تنومندهیونان: حیوانات بارکش مانند اسب و شترز گوهر یمن گشت افروخته ... عماری یک اندردگر دوختهپس زر و گوهر بسیاری را از یمن گرد آورد و پشت اسب‌ها بست (همان جهیزیه‌ی خودمان)عماری: صندوقی که بر اسب و شتر و فیل می‌بندند.چو فرزند را باشد آئین و فر ... گرامی به دل بر چه ماده چه نراما بدان که فرزندی که نیک باشد، گرامی است؛ فرقی ندارد دختر باشد یا پسربه سوی فریدون نهادند روی ... جوانان بینادل راه جویو آن جوانان، به سمت قصر فریدون حرکت کردند.برای مشاهده بخش بعدی شاهنامه (بخش کردن فریدون جهان را بر پسران)، اینجا کلیک کنید.