یک روز معمولی در جنگ

یادداشتهای نویسنده و داستان نویس :مریم تاواتاویادداشت درباره فیلم "هدیه" به کارگردانی "فرح نابلسی"چاپ شده در روزنامه سازندگی در تاریخ 1401.01.17نویسنده یادداشت: مریم تاواتاو (نویسنده و منتقد ادبی)* یک روز معمولی در جنگ*تاریخِ بشر به ما می‌گوید جنگ‌ها پدیده‌هایی هستند که زندگی انسان را در هر دوره‌ای عجیب تحت تاثیر خود قرار می‌دهند. فرقی نمی کند قربانیانش انسان مدرن باشند یا بادیه نشینان در سده های پیشین؛ ویرانگریِ ناشی از جنگ و تجاوز، حال و آینده ی مردم درگیرش را جوری تغییر می دهد که تا پایان عمرشان در چشم‌اندازهایی مختلف، سایه سنگینی ازآسیب روحی را حس می کنند.فیلم کوتاه "هدیه" به کارگردانی "فرح نابلسی" فیلمساز فلسطینی-انگلیسی، درباره ی تاثیر جنگ و اشغالگری بر زندگی یک خانواده فلسطینی است. داستان، درباره مردی به نام یوسف است که برای خرید کادوی سالگرد ازدواجش می خواهد همراه با دخترش به بازار برود اما عبور از ایست بازرسی اشغالگران صهیونیستی، برای آن ها مشکلاتی به وجود می آورد.ذهن خلاق کارگردان، روایت را از نگاه نگران خانواده و به ویژه دختربچه جلو برده. چشم ها در این فیلم، نقش پررنگی در انتقال معنا دارند. یوسف با بازی " صالح بکری " با نگاهی مملو از نگرانی از وقوع تمام این اتفاق ها در برابر دیدگان فرزندش، حس استیصال این شرایط را به خوبی منتقل می کند .حس درماندگی ناشی از عدم توانایی یک مرد در تغییر شرایطی که حتی یک خرید ساده را تبدیل به مساله ای بحرانی کرده است. از طرفی نوع واکنش یوسف دربرابر سربازان وتوضیحات مکررش درباره علت عبور ومرورش ازمحدوده بازرسی،ترکیبی از حس ترس و خشم است؛ خشم بزرگی که نشان می دهد او دیگر نمی تواند به ظلم عادت کند. چراکه در درونی ترین دالان های وجودش هم فهمیده که آزادی و زندگی درصلح، نیاز اساسی اش است و نمی تواند از تلاش برای برآورده شدن این نیازهای اساسی دست بکشد.انتقال تمرکز فیلم به موقعیتی که یوسف و فرزندش در روزی که مهیای یک جشن کوچک خانوادگی شوند، با سربازان درگیر می شوند، اشاره مهمی است به این موضوع که مساله توجه به نیازهای روحی در بحبوحه جنگ، به همین مسیر ختم می شود. مسیری که اشغالگر، اصالت روح قربانیانش را جدی نمی گیرد و فقط دست روی گلوی آنها می فشارد وساده ترین تفریح ها را برایشان برنمی تابد.این که هنر و ویژه سینما در انعکاس این درد بزرگ چگونه رفتارکند، می تواند در تداوم و یا نابودی این شرایط موثر باشد. حتما صحبت از تبعات اشغالگری و برداشتن مهر سکوت ازدهان قربانیان و قرار دادن زندگی آن ها درآیینه سینما منجر به ایجاد صدایی بلند در جهان می شود و شاید این صدای بلند بتواند تفییری هرچند کوچک ایجادکند. از طرفی سکوت و بی اعتنایی به این مساله یعنی نادیده-گرفتن یک مساله بحرانی و در حال گسترش. چراکه هنر، توانایی پرداخت به دغدغه های مردم زمانه-اش را دارد. یک اثر هنری موفق در سینما، می تواند خطی پررنگ درحافظه بینندگانش حک کند و به آگاهی و تفکرشان منجر شود؛ خطی که شاید آیندگان با جستجو در این فیلم ها بتوانند درک بهتری از درد مردم زمانه مورد اشاره در فیلم و مضامین فکری صاحبان آن آثار داشته باشند.در فیلم هدیه، نمایش کودکان و ترسی که در جنگ، آن ها را فرامی گیرد، نگاه همه جانبه تری را به مخاطب ارائه می دهد. قربانیان اصلی اشغالگری، اقشار آسیب دیده ای هستند که فاتحان جنگ ها درباره آن ها سخنی نمی گویند. آن هایی که به دفاع از کشور خودپرداخته اند هم به همین کودکان و زنان اندیشیده اند که خواسته اند تا سدی در برابر جنگ افروزی شوند تا دیگر چشمان یک کودک، شاهد تحقیر خانواده اش توسط اشغالگران نباشد.فیلم هدیه نشان می دهد که جنگ ها چگونه ساده ترین روابط روزمره را خدشه دار می کنند و هویت قربانیانش را پایمال می نمایند. روایت این واقعیت تلخ در قالب یک ایده خلاقانه، توانسته تاثیرگذاری بیشتری در این زمینه بگذارد.ساختار در فیلم کوتاه از اهمیت زیادی برخوردار است. بدان معنا که نویسنده وکارگردان باید ایده خود و تاثیر مدنظرشان را در یک قالب درست ببرند و درنهایت به این نتیجه برسند که این ایده در ظرف فیلم کوتاه قابل تشریح وتاثیرگذاری بهتری است یا فیلم بلند. چراکه در بسیاری مواقع، هدایت ایده اولیه در بستری نامناسب می تواند یک ایده خلاقانه را هدر دهد. از این نظر، هدیه توانسته ساختار مناسبی برای روایتش پیدا کند. این فیلم، روایت خود را در زمانی کوتاه انجام داده و نخواسته وقت بیشتری را صرف کش دادن موضوع کند؛ بلکه یکراست به سراغ بیان قصه اش رفته تا بگوید که جنگ و ویرانگری اش ‌می تواند تقدیر یک خانواده را حتی در رفع امور روزمره شان ‌تغییر دهد.