نظام اسلامی، نظامی مردمی

بحث را به دو بخش اصلی تقسیم می‌کنیم، بخش اول پیرامون مسائل اخلاقی و سلوکی و معرفتی نکاتی را عرض می‌کنیم و بعد بحث مربوط به محرم را مطرح می‌کنیم.بخش اول، مسئله معرفتیآیات ۱۱ و ۱۱۲ سوره توبه، نکته مهمی دارد، «إِنَّ اللّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ »، خدا از مومنین مال و جانشان را در ازای بهشت می‌خرد، این آیه بحث بهشت‌های عالی را مطرح می‌کند، به قول آقای جوادی آملی «اسب» هم بهشت می‌رود، بالاخره بهشت داریم تا بهشت، بهشت رضوان داریم، بهشت معمولی داریم؛ اگر شخص مال و جان خود را به خدا فروخته، پس حقی ندارد، چون آن را فروخته و فقط می‌تواند در راه خدا پیکار کند، «یُقاتِلُونَ فی سَبیلِ اللّهِ»، یا می‌کشد یا کشته می‌شود، «فَیَقْتُلُونَ وَ یُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَیْهِ حَقّاً فِی التَّوْراةِ وَ الإِنْجیلِ وَ الْقُرْآنِ» این وعده حق همه کتاب‌های آسمانی است، «وَ مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ مِنَ اللّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَیْعِکُمُ الَّذی بایَعْتُمْ بِهِ» خوش به حالتان با این بیعی که انجام دادید، «وَ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ»این فوز عظیم است.در روایت از امام جعفرصادق(ع) گفته‌شده که راوی می‌پرسد کسانی که «فَیَقْتُلُونَ وَ یُقْتَلُونَ»، همه به فوز عظیم می‌رسند؟ حضرت می‌فرمایند اتفاقا این سوال را موقع نزول این آیه ازپیامبر اکرم(ص) پرسیدند، وقتی این سوال را پرسیدند آیه بعد نازل شد، «التّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ السّائِحُونَ الرّاکِعُونَ السّاجِدُونَ الآْمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النّاهُونَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللّهِ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنینَ»، این بشارت و فوز عظیم برای هر کس که در جبهه بجنگد نیست، باید همه این ویژگی‌ها را داشته باشد؛ امام صادق می‌فرمایند آیه اول مشمول کسانی است که متخلق به آیه دوم هستند، وگرنه جزو آدم‌هایی قرار می‌گیرند که پیامبر می‌فرماید این دین به واسطه کسانی که در آخرت هیچ بهره‌ای نخواهند برد یاری می‌شود! یعنی خدا از هرز چرخیدن من و تو می‌تواند یک بازی بدون توپ زیبا در بیاورد، ولی فکر نکنی با کار تو قضیه نظام اسلامی پیش رفته و پاداشی داری! نه، خدای اسرع‌الحاسبین همین‌جا محاسبه می‌کند، بعدا توقع نداشته باشید.مسئله معرفتی این است، «إِلَيهِ يَصعَدُ الكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالعَمَلُ الصّالِحُ يَرفَعُهُ»، آن چیزی که بالا می‌رود جان پاک است، عمل صالح کمک می‌کند جان پاک بالا برود، در اصل جان پاک مهم است.خدا در سوره حج می‌فرماید گوسفندها را برای خدا بکشید و ...، «لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَى مِنْكُمْ» این که گوشت و پوستش به ما نمی‌رسد، آن چیزی که بالا می‌رود تقوا است، آن آدم دارد بالا می‌رود.یک نفر ممکن است با علاقه شخصی یا علاقه ملی اختراعی بکند، حالا ممکن است به نفع دیگری هم باشد و کار درست دیگری هم با آن انجام شود، ولی لزوما سودی به آن شخص نمی‌رسد.اینجاست که انسان هر چقدر سطح خودش را بالا بیاورد و برای خدا کار کند بهتر است، کار خودش را بکند ولی با نیت الهی!بخش دوم، مردمی بودن نظام اسلامیساختار حکمرانی غلطما مشکل ساختار حکمرانی داریم؛ یک تصوری هست که اگر جوان مومن انقلابی را بر سر کار بگذاریم، اوضاع درست می‌شود، بله بخشی حل می‌شود، اما مشکل ما ساختار حکمرانی است. در هر قسمتِ نظام عیب‌هایی هست که باید حل شود. الان نظام ما اصلا مردمی نیست و این یک حقیقت تلخ است، انگار ما مردم را در انتخابات و راهپیمایی می‌خواهیم! البته این هم به معنای ضد نظام بودن نیست!خطاب قرآن به مردمقرآن حتی برای کارهایی که به عهده حاکمان است و اصلابه عهده مردم نیست هم مخاطبش مردم است؛ مثلا می‌فرماید «وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا» ای مردم، دست سارق را بزنید، به مردم چه ربطی دارد؟ چرا مخاطب مردم هستند نه پیامبر و حکومت؟ انگار که مردم را تا این سطح در کارها دخالت می‌دهد، نباید به مردم جعبه سیاه بدهی، مردم باید نسبت به حرکت‌ها و تصمیمات توجیه شوند، چرا واکسن نشد، چراشد؟ حضرت آقا می‌گویند با مردم حرف بزنید و دلایلتان را بگویید.اگر نظام مردمی نشود و به سمت مردم برنگردد قرآن می‌فرماید فاتحه آن نظام خوانده است البته این آیه یاس نیست! و هر کس به مردم ناامیدی می‌دهد و می‌گوید درست نمی‌شود معلون است.بررسی موقعیت سوره حدیدجغرافیای آیه ۲۵ سوره حدید چیست؟ یک موقیت تنزیلی دارد، یک موقعیت تدوینی، موقعیت تدوینی‌اش در بین سُوَر مکی است، ۱۰ سوره داریم از حدید تا تحریم که جزو سیاسی-اجتماعی‌ترین سوره‌هاست که نوعا در جز ۲۸ قرار می‌گیرد.سوره حدید جزو سُوَر مسبحات است، غیر از سوره حشر، این سُوَر در یک مقطع نازل می‌شوند، در این مقطع گره به کار حکومت پیامبر اکرم(ص) افتاده است و پیامبر نمی‌تواند جماعت را تکان دهد، سرمایه اجتماعی پیامبر دارد از بین می‌رود و پیامبر هم یک روش خاصی برای مدیریت داردکه خیلی‌ها نمی‌پسندند. بعد از جنگ احزاب سه سوره، حج، فتح، ممتحنه را داریم بعد سوره حدید، این سه سوره فضا را برای سوره حدید آماده می‌کند.مواجهه متفاوت با آیات قرآنراجع به قرآن تعارف نکنیم، وقتی به بیانات اخلاقی آیات قرآن می‌رسیم همه گشاده برخورد می‌کنیم ولی وقتی نوبت به موضع‌گیری‌های دیگر می‌رسد آنقدر گردش می‌کنیم که نه کسی را آزار بدهد، نه شبه‌آفرین باشد تا قداست قرآن حفظ بشود! بعضی اوقات آنقدر گردش می‌کنیم که دیگر چیزی از هویت قرآن باقی نمی‌ماند، به همین خاطر خیلی‌ها تفسیر نکته‌ای از قرآن می‌گویند ولی از آن کتابی برای انقلاب در نمی‌آید.شیوه حکمرانی پیامبر اکرم(ص)پیامبر خدا یک شیوه برای حکمرانی دارد که نمی‌گذارد جامعه به یک آرامشی برسد، مثل مربی‌هایی که دائما دیدار تدارکاتی تنظیم می‌کنند، در قرآن هم داریم «فَإِذا فَرَغتَ فَانصَب»، تا لحظه، لحظه فراغت شد، قامت راست کن برای مرحله بعد، پیامبر هم دائما دیدار تدارکاتی تنظیم می‌کند، نمی‌گذارد به فراغت برسند.مقطع اول، نزول سوره نسادو مقطع خیلی مهم به عنوان شواهد این مسئله وجود دارد، یکی مقطع سوره نسا است، بعد از جنگ‌های بدر و احد، کسی به کسی کار نداشت، پیامبر خودش این مقطع را دستکاری کرد، شروع کرد بحث‌هایی برای نجات افراد شبه‌جزیره مطرح کرد؛ می‌بینید در سوره نسا بحث‌های منافقین جدی می‌شود، بحث تفرقه بین خدا و رسول آنجا کلید می‌خورد! می‌گویند پیامبر اگر بحث خدایی گفت خوب است، اما در جایگاه حکومتی خوب عمل نمی‌کند! بعد آیه می‌آید « أَطِیعُوا اللهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ ».نگاه متفاوت معصومین به مردمپیامبر جوری امت را می‌دید خود امت اما جور دیگر، در نهج‌البلاغه آمده «إِنِّی أُرِیدُکُمْ لِلَّهِ وَ أَنْتُمْ تُرِیدُونَنِی لِأَنْفُسِکُمْ»، من شما را برای خدا می‌خواهم اما شما من را برای خودتان می‌خواهید.دید خود امت اما جور دیگر، در نهج‌البلاغه آمده «إِنِّی أُرِیدُکُمْ لِلَّهِ وَ أَنْتُمْ تُرِیدُونَنِی لِأَنْفُسِکُمْ»، من شما را برای خدا می‌خواهم اما شما من را برای خودتان می‌خواهید.فردی به امیرالمومنین می‌گوید می‌خواهم به کوه بروم برای تفریح، حضرت علی(ع) می‌فرماید تفریح می‌خواهی به جهاد برو! ائمه نمی‌خواهد این روحیه تفریح کنیم و حال کنیم در شما ایجاد شود.مقطع دوم، بعد از جریان احزابیک مقطع جدی دیگر هم بعداز جریان احزاب است، که خدا بعد از اینکه مردم امتحانشان را پس دادند بساط مشرکین را جمع کرد، و مردم گفتند راحت شدیم، حالا برویم سراغ جامعه‌سازی، اما دستور می‌رسد پیامبر می‌خواهد حج برود، شروع کرد حج با قتال! انگار پیامبر مدیریت در فضای آرامش نمی‌خواهد بکند، چرایی این را بعدا می‌گوییم.برای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام «مکتوبات هیأت ‌الزهرا (س) دانشگاه شریف» کلیک کنید.