اسپیس اکس و رویای سفر به مریخ

لینک نسخه صوتی و تصویری در انتهای این مقاله https://youtu.be/KIf_jU7DS20 مقدمهسفر به ماه و مریخ و شروع زندگی انسان ها روی مریخ. اگر با اسپیس اکس و استارشیب و موفقیت های این شرکت آشنایی نداشته باشید ممکن سفر به مریخ براتون بیشتر تخیلی باشه تا واقعی. اما ایلان ماسک موسس شرکت اسپیس اکس توی چند سال اخیر نشون داده که واقعا به سفر به مریخ باور داره و موفقیت های شرکت اسپیس اکس داره کم کم این رویا رو به واقعیت نزدیک میکنه. استارشیب وسیله ای که قراره فضانوردا رو به مریخ ببره و بزرگترین راکتی که تا به الان به فضا پرتاب شده هفته پیش پرتاب موفقیت امیزی داشت اما بعد از چند دقیقه در فضا از بین رفت. اما با این وجود این پرتاب به عنوان یه پرتاب موفق شناخته شد و اسپیس اکس این موفقیت رو جشن گرفت.به وی واای مدیا خوش اومدید. من وحید هستم و در ادامه این قسمت میخوایم درباره اسپیس اکس و تاسیس این شرکت بوسیله ایلان ماسک حرف بزنیم و بگیم که چطوری ایلان ماسک با اسپیس اکس تونست حمل و نقل فضایی رو کاملا تغییر بده و از صد درصد دولتی بودن خارج کنه و خصوصی سازی انجام بده. با ما همراه باشید امیدواریم که خوشتون بیادراکت چیست و تفاوت راکت و موشکچون توی این قسمت درمورد راکت ها میخوایم حرف بزنیم اول بهتره راکت رو تعریف کنیم.راکت ها وسایل حمل و نقل فضایی هستن که برای پرتاب و خروج از جو کره زمین ساخته شدن و کاربرد نظامی ندارن. درست کردن راکت کار بسیار سختیه و تعداد محدودی از کشورها توانایی انجام این کار رو دارن. چون در جو و سطح کره زمین هوا و اتمسفر وجود داره، پرتاب و خارج شدن از جو کره زمین نیاز به انرژی زیادی داره. هدف اصلی راکت ها خارج کردن محموله از جو کره زمین و پرتاب این محموله ها به فضاست. محموله هم میتونه ماهواره یا تلسکوپ باشه، یا محموله های مورد نیاز برای ایستگاه فضایی بین المللی یا فضانوردا باشن. راکت ها با استفاده از انرژی و مصرف سوخت زیادی میتونن به فضا پرتاب بشن و از جو زمین خارج بشن.راکت زحل 5 که انسان ها را به ماه بردفالکون سنگین نمایی از پرتاب راکت به فضاناسا و اسپیش شاتلراکت ها یا سوخت مایع دارن یا سوخت جامد. این سوخت ها انواع مختلفی هم دارن که اکسیژن ترکیب ثابت این سوخت هاست چون اکسیژن برای سوختن و اکسید شدن ضروریِ. اکسیژن با مواد دیگه مثل هیدروژن یا شکل خاصی از نفت سفید که برای سوخت جت و راکت ساخته شده ترکیب میشه و سوخت نهایی رو میسازه. البته شرکت اسپیس اکس در حال تهیه و امتحان ترکیب جدیدی از سوخت هست. ترکیب اکسیژن با گاز مایع متان برای پروژه استارشیب. دلیلش هم اینه که استارشیب برای سفر به مریخ قراره استفاده بشه و قراره که این وسیله بتونه توی مریخ و با استفاده از منابع این سیاره دوباره سوختش رو تهیه بکنه و به زمین برگرده. به همین دلیل از متان استفاده میشه که فضانوردا بتونن با استفاده از ماشین الات مخصوصی که با خودشون به مریخ میبرن گاز متان رو از این سیاره خارج کنن و ازش به عنوان سوخت استفاده کنن.استارشیپ بدون سوپر هویاستارشیپ و سوپر هویبعد از اینکه یه محموله مثلا یه ماهواره یا تلسکوپ فضایی از جو کره زمین خارج میشه دیگه نیاز به مصرف انرژی زیادی نداره تا به مقصد برسه، چون در فضا هوا و اصطحکاک وجود نداره حرکت راحت تر انجام میشه. توی قسمت قبلی گفتیم که تلسکوپ جیمز وب در فاصله یک و نیم میلیون کیلومتری از جو زمین قرار گرفته و این کار رو با پیشرانه انجام داده که این پیشرانه ها برای ده سال سوخت دارن.راکت ها به سوخت بسیار زیادی نیاز دارن تا بتونن از جو زمین خارج بشن. راکت ها انقدر مصرف انرژیشون بالا هست که کل سوختشون توی چند دقیقه مصرف میشه و توی همین چند دقیقه باید از جو زمین خارج بشن و اگر بخوان محموله سنگینی با خودشون حمل کنن به مقدار زیادی سوخت لازم دارن. مثلا راکتی که انسان ها رو به ماه برد 85 درصد وزنش سوخت بود. درواقع قسمت اصلی راکت برای حمل این سوخت طراحی میشه و محموله ها در بالای راکت قرار میگیرند و بعد از خارج شدن از جو زمین از راکت جدا میشن.راکت ها میتونن چند مرحله ای باشن. مثلا راکت های دو مرحله ای وجود دارن که مرحله اول بعد از خارج شدن از جو زمین از راکت اصلی جدا میشه و مرحله دوم و موتورهای دوم بعدش فعال میشن. چون خارج شدن از جو زمین خیلی انرژی نیاز داره مرحله اول ممکن برای این کار طراحی بشه و بعد از خارج شدن از جو زمین برای اینکه سوخت مرحله اول هم تموم شده و تبدیل میشه به بار اضافی، از راکت جدا میشه تا راکت سبک تر بشه. طراحی های مختلف راکت هم وجود داره که هرکدوم هدف خاصی دارن. بیشترین استفاده راکت ها هم پرتاب ماهواره های خصوصی و دولتی به جو پایینی زمینِ.تاریخچه و تاسیس اسپیس‌اکس بوسیله ایلان ماسکاسپیس اکس با رویای فرستادن دانه گیاه و شروع زندگی در مریخ تاسیس شد. ایلان ماسک 100 هزار دلار به یه گروهی به نام جامعه مریخ اهدا میکنه و خودش هم برای مدتی عضو هییت مدیره این گروه میشه. همونطور که از اسم این گروه مشخصِ، تلاش این گروه برای شروع زندگی انسان ها روی کره مریخِ. ایلان ماسک بعد از این قضیه تلاش میکنه که یه گلخونه روی کره مریخ درست کنه و با این کار به افرادی که فکر میکردن این کار شدنی نیست نشون بده که اگر بشه روی کره مریخ گلخونه درست کرد، پس انسان ها هم میتونن اونجا زندگی کنن. برای این کار ماسک تصمیم میگیره که تعدادی دانه گیاه و باقی چیزایی که برای درست کردن گلخونه روی مریخ لازم داره رو به این سیاره بفرسته. به همین خاطر میره سراغ روس ها تا ازشون موشک های بالستیک بین قاره ای بخره تا بتونه محموله مورد نظرش رو به فضا پرتاب کنه.موشک ها البته کاربرد جنگی دارن و با راکت ها متفاوت هستند اما میشه با تغییر کوچیکی توی طراحی موشک های بالستیک بین قاره ای از این موشک ها برای پرتاب محموله به فضا استفاده کرد. موشک ها بالستیک بین قاره ای هم اول از جو کره زمین خارج میشن، بعد میرن بالای سر هدفشون و باقی مسیر یعنی به سمت هدفشون رو سقوط ازاد انجام میدن. با اینکار هم سوخت کمتری نیاز دارن و چون سرعتشون موقع برخورد خیلی زیاد میشه قدرت تخریبشون هم بیشتر میشه. اما در کل این موشک ها برای حمل محموله فضایی ساخته نشدن و اگر قرار باشه برای اینکار استفاده بشن باید یه تغییرات جزیی توی این موشک ها بوجود بیاد.حالا چرا ایلان ماسک رفت سراغ روسها و مثلا از راکت های ناسا استفاده نکرد. چون درواقع خود ناسا هم حمل محموله های مورد نیازش رو تا همین چند سال پیش میداد به روس ها که بسیار هم گرون درمیومد براشون. مثلا هر سفر برای حمل محموله به فضا مثلا حمل محموله به ایستگاه بین المللی فضایی نزدیک به 250 میلیون دلار تا 450 میلیون دلار برای ناسا خرج داشت که اکثر این سفرها هم به وسیله راکت های روسی انجام میشد. به همین دلیل هم ناسا همون اوایل سال 2000 داشت کم کم دنبال یه جایگزین میگشت.یه پروژه ای تو ناسا بوجود اومد که باعث شد ایستگاه فضایی بین المللی تبدیل به یه بازار مناسب بشه برای شرکت ها خصوصی. ناسا توی پروژه سامانه های تجاری ترابری اومد و اعلام کرد اگر شرکت های خصوصی بتونن یه راکت از اول تا اخر بسازن که بتونه محموله هاشون رو به ایستگاه فضایی ببره حاضرن که با این شرکت ها خصوصی قرارداد ببندن.ناسا میدونست که اگر هزینه ارسال به فضا کاهش پیدا نکنه، بودجه برای پروژه های دیگه کم میاره و خیلی از برنامه های اکتشافات فضایی رو نمیتونه انجام بده. ناسا بوسیله پروژه ارتیمیس توی چند سال آینده قراره دوباره انسان ها رو به ماه بفرسته که به شدت نیاز به برنامه ریزی و بودجه داره.خوب گفتیم که ایلان ماسک هم سال 2001 تصمیم میگیره که از روس ها موشک بین قاره ای بخره که نسبت به راکت بسیار ارزون تر بود. ایلان ماسک با روس ها برای خرید موشک وارد مذاکره میشه. روس ها قیمت 8 میلیون دلار برای هر موشک رو به ماسک میدن و ماسک میگه که 8 میلیون دلار برای یه موشک خیلی گرونِ و برای دو تا موشک حاضره همچین پولی رو بپردازه. بعد از اینکه ایلان ماسک چند بار میره و میاد و مذاکره میکنه اخر نمیتونه به نتیجه برسه و دست خالی برمیگرده. توی مسیر برگشت بوده که یه دو دو تا چهار تا میکنه و متوجه میشه که اگر خودش دست به کار بشه و شروع به ساخت راکت کنه میتونه هزینه حمل و نقل به فضا رو کاهش بده اونم خیلی زیاد. مثلا متوجه میشه که هزینه ساخت یه راکت فقط سه درصد هزینه نهایی قیمت فروش راکتِ. بازار حمل و نقل فضایی چیزی نیست که زندگی مردم عادی رو خیلی تحت تاثیر قرار بده و درست که مردم عادی از این پیشرفت ها فضایی خیلی خوشحال میشن اما زندگی روزمرشون رو تحت تاثیر قرار نمیده. به همین دلیل تا قبل از اسپیس اکس اصلا شرکت های خصوصی تو این زمینه به صورت جدی فعالیت نمیکردن و کل پیشرفت های فضایی بوسیله شرکت ها دولتی با بودجه دولتی انجام میشد. چون بازار و درامد مناسبی وجود نداشت که شرکت های خصوصی برن سمت این حمل و نقل فضایی. مثلا چیزی نداشتن و ندارن که به مردم عادی بفروشن و درامد داشته باشن. نهایت درامدشون میتونه قرارداد حمل و نقل با ناسا باشه که اونم اگر موفق بشن توی پرتاب راکت که برای موفق شدن هم نیاز به سرمایه اولیه زیادی دارن. شرکت های دولتی هم خیلی تو فکر کاهش هزینه ساخت این راکت ها نبودن چون رقابتی نداشتن و بیشتر موفقیت براشون مهم بود نه هزینه و هزینه این شرکت ها هرچقدر هم زیاد از بودجه دولتی تامین میشد.این مشکلات شرکت های خصوصی فضایی بود که ایلان ماسک توی این بیست سال با اسپیس اکس همه این مشکلات رو دونه دونه از سر راه برداشت و الان به غیر از اسپیس اکس شرکت های خصوصی بیشتری هم وجود دارن. چون اون زمان ایلان ماسک مثل الان ثروتمند نبود و سرمایه اون زمانش کلا نزدیک به 200 میلیون دلار از فروش پی پال بود و یه مقدار سهام این شرکت که نمیتونست هنوز تو اون زمان بفروشه. ماسک در نهایت صد میلیون دلار از سرمایه شخصی خودشو به عنوان سرمایه اولیه اسپیس اکس استفاده میکنه. خلاصه ایلان ماسک تصمیم میگیره هزینه ها رو به شدت کاهش بده. میره سراغ یه شخصی به اسم اقای مولر که هم تجربه داشت و 15 سال تجربه طراحی و ساخت راکت توی شرکت های معتبر داشت و همینطور دنبال کارهای و پروژه های شخصی و اماتور بود و بهترین گزینه برای همکاری با ایلان ماسک بود و حاضر بود کارهای ریسکی تو حوزه ساخت راکت انجام بده. کارهایی که شرکت های دولتی و بزرگ حاضر به انجامش نبودن.بعد هم به جای اینکه مثلا 20 هزار نفر کارمند داشته باشه با 150 200 نفر شروع میکنه و اکثر این افراد هم یا دانشجو بودن یا تازه از رشته مهندسی فارغالتحصیل شده بودن. بعد اینجوری میتونه هزینه رو خیلی کاهش بده. همون زمان هم شرکت پی پل عمومی میشه و ایلان ماسک میتونه سهامش رو از این شرکت بفروشه که ارزش سهامش نزدیک به 160 میلیون دلار بود و با این پول یه دفتر هم میگیره و کارشون رو شروع میکنن. البته هزینه های نهایی رو به روش های دیگه هم کاهش میده مثلا با ساخت همه قطعات توی کارخونه خودشون به جای سفارش قطعات مختلف از جاهای دیگه و سرهم بندی این قطعات توی کارخونه. اسپیس اکس تمام قطعات رو توی کارخونه میسازن و سرهم بندی میکنن. حتی روی جوشکاری موشک ها هم بسیار سرمایه گذاری کردن و توی این مسیر خیلی پیشرفت کردن. اگر راکت های اولیه این شرکت و با استارشیب نهایی مقایسه کنید در ظاهر این پیشرفت بسیار مشخصِ. یکی دیگه از روش ها کاهش هزینه ها استفاده از المینیوم و استیل به جای فیبر کربن برای ساخت راکت هاست. فیبر کربن نسبت به مواد دیگه بسیار گرونتره مثلا 50 برابر گرونتر از استیلِ که توی ساخت یه راکت بسیار بزرگ و سنگین استفاده از استیل هزینه رو بسیار کاهش میده.فالکون یک، موتور مرلین و شکست های اولاولین راکتی که اسپیس اکس میسازه فالکون یک نام داشت که سال 2005 اماده شد. اسم فالکون از روی سفیه معروف جنگ ستارگان میلنیوم فالکون برداشته شده. اولین پرتاب این راکت هم ناموفق بود که هم باعث نابودی راکت میشه و هم باعث از بین رفتن یه ماهواره. ماسک انقدر مطمین بود از موفقیت این پرتاب که به جای اینکه مثلا یه تیکه اهن یه جسم سنگین برای اولین پرتاب انتخاب کنه مثل همه، یه ماهواره رو سوار راکت میکنه که همین قضیه هم باعث ضرر بیشتر میشه که توی پرتاب های بعدی دیگه این کار رو انجام نمیدن.پرتاب های دوم و سوم هم ناموفق بودن. توی این دوره بودجشون هم تموم میشه چون فقط برای سه تا پرتاب بودجه داشتن. ایلان ماسک از این دوره به عنوان یکی از بدترین دوره های زندگیش یاد میکنه. بودجه نداشتن و همه مخالفان این کار هم میگفتن که ماسک از پس این کار برنمیاد و با سه تا پرتاب ناموفق کم کم داشتن ناامید میشدن.اولین موفقیت و قرارداد با ناسااما بیخیال نشدن و ناامید نشدن و و برای پرتاب چهارم اماده شدن. یه راکت اضافی داشتن چون نمیتونستن راکت جدیدی بسازن میرن سراغ راکت اضافی که داشتن و روی اون کار میکنن تا با پرتاب موفق بتونن با ناسا قرارداد ببیند. چون ناسا هم همون زمان دنبال جایگزین بود و یه مزایده گذاشته بود برای حمل محموله به ایستگاه فضایی.پرتاب چهارم در سال 2008 اتفاق افتاد و موفقیت امیز بود و با این پرتاب موفقیت امیز ناسا هم با اسپیس اکس قرارداد بسیار بزرگی میبنده تا اسپیس اکس طی سفرهایی محموله های مورد نیاز ناسا رو بفرسته ایستگاه بین المللی فضایی. قراردادی به ارزش یک میلیارد و ششصد میلیون دلار. این پول باعث میشه اسپیس اکس هم بتونه به سرعت پیشرفت کنه و سرمایه مورد نیاز رو برای ساخت راکت ها داشته باشه. با این پرتاب موفق اسپیس اکس تبدیل به اولین شرکت خصوصی میشه که پرتاب موفقیت امیز راکت سوخت مایع رو انجام داد و راکت فالکون یک تونست به خارج از جو کره زمین برسه. تا قبل از این قضیه همه پرتاب های موفقیت امیز توسط شرکت های دولتی انجام شده بودن که تعدادشون هم زیاد نیست.بعد از این ماجرا دیگه اسپیس اکس شروع به ساختن راکت های مختلفی میکنه که اینجا درموردشون دونه دونه توضیح میدیم.فالکون 9 و فالکون سنگینفالکون که اولین راکت اسپیس اکس بود کم کم اپدیت شد و در نسخه بهینه شده موتورهای بیشتری داشت. به اولین فالکون میگفتن فالکون یک، چون فقط یه موتور مرلین توی این راکت استفاده شده بود. توی نسخه های بعدی این راکت اسپیس اکس تصمیم میگیره که 5 تا موتور مرلین استفاده کنه به همین دلیل هم بهش میگن فالکون 5 که در نهایت این 5 تا موتور تبدیل میشن به 9 تا موتور و نسخه اصلی و اخری میشه فالکون 9 چون 9 تا موتور مرلین توی این راکت استفاده شده.فالکون 9فالکون سنگینفالکون سنگیننسخه های دیگه فالکون هم وجود داشتن و به فضا پرتاب شدن. یک نمونه از این راکت تونست یه فضا پیما یا اسپیس کرفت رو به خارج از جو زمین ببره و دوباره سالم برگردونه که مناسب بردن فضانوردا بود. مثل همیشه اسپیس اکس اولین شرکت خصوصی بود که تونسته بود این کار رو انجام بده. بعد هم که فالکون 9 تونست هم محموله تحویل ایستگاه فضایی بده و هم بتونه به ایستگاه وصل بشه که باز هم اسپیس اکس اولین شرکت خصوصی بود که تونسته بود این کار رو انجام بده. در نهایت بعد از این پرتاب های موفقیت امیز ناسا در سال 2014 یه قرارداد دیگه با اسپیس اکس میبنده برای پرتاب فضانوردا به ایستگاه فضایی. تا قبل از این قرارداد ناسا فقط برای فرستادن محموله به ایستگاه فضایی از راکت فالکون استفاده میکرد که اسپیس اکس بعد از پرتاب موفقیت امیز فضاپیما دراگون که روی راکت فالکون نصب میشد تونست رضایت ناسا رو برای فرستادن فضانورد هم جلب کنه و این قرارداد به ارزش 2میلیارد و ششصد میلیون دلار بین ناسا و اسپیس اکس برای فرستادن فضانوردها به ایستگاه فضایی بسته شد. در سال 2020 اسپیس اکس تونست به عنوان اولین شرکت خصوصی این کار رو انجام بده و دو تا فضانورد رو با موفقیت به ایستگاه فضایی بین المللی فرستاد.نمونه دیگه راکت فالکون به اسم فالکون سنگین که از سه تا راکت کنار هم ساخته شده بود هم توسعه پیدا کرد که نسبت به مدل های دیگه قویتر بود. هرچقدر تعداد موتورها بیشتر باشه محموله های سنگین تری هم میتونه به فضا حمل کنه. فالکون سنگین هم چون سه تا فالکون کنار هم بود از همه فالکون های قبلی قدرتمندتر بود. محموله این راکت ماشین تسلا رودسر شخصی ایلان ماسک بود که الان هم در فضاست. هزینه پرتاب فالکون سنگین هر بار 150 میلیون دلار که اگر دوباره از این راکت استفاده بشه این هزینه به 90 میلیون دلار برای هر پرتاب کاهش پیدا میکنه.راکت هایی با قابلیت مصرف دوباره و کاهش هزینه هاحالا میخوایم درباره یه ویژگی دیگه راکت های اسپیس اکس که تحول بسیار بزرگی در ساخت راکت حساب میشه حرف بزنیم. راکت هایی که یک بار مصرف نیستن و بشه ازشون چندین و چند بار استفاده کرد.راکت ها تا همین چند سال پیش و قبل از اسپیس اکس یک بار مصرف بودن و بعد از پرتاب به فضا وقتی سوختشون تموم میشد و محموله جدا میشد، به جو زمین برخورد میکردن و اتیش میگرفتن و توی اقیانوس سقوط میکردن.حالا چرا مثلا ناسا مثلا چنین کاری نکرد و راکت های ناسا همشون یه بار مصرف بودن. اینم اضافه کنیم که ساخت راکت هایی که چند بار بشه ازشون استفاده کرد نواوری کامل و اختراع اسپیس اکس نبود و قبل از اون هم نزدیک به 20 سال قبل از اینکه اسپیس اکس اولین نمونه از این راکت ها رو بسازه نمونه کوچکتری از این راکت ساخته شده بود و تونسته بود از تا ارتفاع سه کیلومتری بره و دوباره به حالت عمودی فرود بیاد، دلتا کلیپر اما اختراع ناسا نبود و ناسا هم هیچوقت دنبال توسعه این مدل نرفت. دلیل اینکار هم به گفته خیلی ها این بود که این کار برای ناسا به صرفه نبود.فالکون و فرودفالکون در مقابل اسپیس شاتلبرای ناسا به صرفه نبود که همه راکت هایی که برای کارهای تخصصی ساخته بود رو دوباره استفاده کنه. مثلا راکت بسیار بزرگ ساتورن 5 که انسانها باهاش به ماه رفتن برای اینکار ساخته شده بود و نه برای حمل و نقل به صورت متداوم. ساختن یه راکتی که بشه بارها ازش استفاده کرد هزینه طراحی و مهندسی رو بیشتر میکنه و همینطور راکت پیچیده تری باید طراحی بشه. پرتاب های ناسا هم که خیلی تخصصی بودن و راکت هایی که برای اینکار ساخته میشدن هرکدوم طراحی مخصوصی داشتن که برای اون هدف خاص بود. خلاصه اینکه به صرفه نبود که ناسا بودجشو جایی خرج کنه که خیلی ازش استفاده نمیکنه. اما ساختن راکتی که بشه چندبار ازش استفاده کرد مناسب شرکت های خصوصی مثل اسپیس اکسِ که به غیر از ناسا خیلی از شرکت های خصوصی برای پرتاب ماهواره میتونن ازش استفاده کنن و خیلی تخصصی ساخته نشده و برای حمل محموله به فضا طراحی شده نه مثلا برای رفتن به ماه. ناسا بیشتر تمایل داره کاری رو انجام بده با بودجش که شرکت های خصوصی انجام نمیدن یعنی تحقیق توی زمینه های خاص یا ساخت تلسکوپ، و دنبال منفعت و درامدزایی نیست و اگر هم راکتی بسازه که بشه چند بار ازش استفاده کرد مثل اسپیس اکس نمیتونه باهاش درامد زایی کنه و ماهواره های شرکت های خصوصی رو بفرسته فضا چون روی تحقیق و اکتشافات فضایی باید تمرکز کنن و نه درامدزایی چون بودجه دارن و شرکت دولتی هستن. به همین دلیل ناسا با شرکت هایی مثل اسپیس اکس قرارداد میبنده تا این شرکت ها روی اینجور تکنولوژی ها کار کنن. اینم اضافه کنیم که اسپیس اکس اگر با ناسا قرارداد نمیبست احتمال زیاد نمیتونست انقدر موفق بشه و حتی ممکن بود همون اوایل از بین بره. البته این استفاده چندین و چند باره از این راکت ها در حال حاضر هزینه پرتاب رو خیلی کم نمیکنه و بین 20 تا 30 درصد هزینه هر پرتاب رو کم میکنه. چون بعد از هر پرتاب راکت نیاز به تعمیر داره. مثلا راکت ها یه لایه مخصوص دارن که توی هر پرتاب ذوب میشه و باید دوباره برای پرتاب بعدی این لایه به راکت اضافه بشه. هزینه فرستاده هر انسان به ایستگاه فضایی تا قبل از اسپیس اکس نزدیک به 80 میلیون دلار بود و اسپیس اکس تونست این هزینه رو با این کار به 50 میلیون دلار برسونه. این تازه شروع کار اسپیس اکس برای کاهش هزینه هاست و ماسک معتقده که هزینه حمل و نقل فضایی باید حداقل ده برابر کاهش پیدا کنه یا حتی بیشتر تا رویای سفر به مریخ و زندگی روی مریخ به واقعیت بپیونده. در حال حاض نمیشه گفت که ساخت راکت هایی که بشه ازشون چند بار استفاده کرد هزینه رو خیلی کاهش داده ولی شروع مسیر طولانی که کم کم داره باقی شرکت ها رو هم وارد این عرصه میکنه. مثلا شرکت های خصوصی و دولتی دیگه به غیر از ناسا دارن روی کم کردن هزینه ها و ساخت این گونه راکت ها تمرکز میکنن.راکت فالکون وقتی به زمین نزدیک میشه دوباره عمودی میشه و موتورها روشن میشن تا بتونن سرعت راکت رو کم کنن و راکت بتونه فرود بیاد. چون چرخ ندارن و به صورت عمودی پرتاب میشن به صورت عمودی هم باید فرود بیان بوسیله همون موتورها که توانایی تغییر جهت راکت رو هم دارن و موتورها سرعت رو انقدر کم میکنن که راکت بتونه سالم بشینه و بعضی وقتا در بعضی مدل های سنگین تر هم از یه دستگیره مخصوص استفاده میشه که راکت رو بگیره و نگه داره و با زمین برخورد نکنه.اولین بار در سال 2015 بوسیله راکت فالکون فول تراست، اسپیس اکس تونست اولین راکت با قابلیت مصرف بیش از یک بار رو بسازه که تا قبل از اون نمونه نداشت. اسپیس اکس بسیاری از اولین ها رو در تاریخ صنایع فضایی انجام داده. یکی از این اولین ها هم اولین راکت با قابلیت مصرف دوباره در تاریخ بود. لحظه فرود این راکت لحظه بسیار بزرگی بود. راکت فالکون فول تراست نزدیک به 132 بار به فضا پرتاب شد و از 117 تلاش برای فرود تونست 111 فرود موفق داشته باشه. هزینه پرتاب این راکت با این کار از 150 میلیون دلار رسید به 90 میلیون دلار. این راکت توانایی ارسال 4000 کیلوگرم محموله به مریخ و یا 22هزار کیلوگرم به جو کره زمین رو داره. هزینه نهایی طراحی راکت فالکون 9 نزدیک به 440 میلیون دلار بود که یک سوم هزینه ای بود که ناسا برای این کار در نظر گرفته بود. یعنی ناسا فکر میکرد برای طراحی و ساخت یک راکت جدید از اول تا اخر نیاز به بیش از یک میلیارد دلار هست. اسپیس اکس تونست با درست کردن همه قطعات راکت توی کارخونه خودشون به جای اینکه قطعات رو دونه دونه سفارش بدن و بخرن هزینه طراحی و ساخت رو پایین نگه داره. همینطور به جای استفاده از فیبر کربن از المینیوم و استیل استفاده کردن که بسیار ارزون تر از فیبر کربن. استفاده از کارمندای کمتر نسبت به شرکت های مشابه هم یکی دیگه از راهکارهای ماسک برای کاهش هزینه ها بود.استارشیباستارشیب بزرگترین و بلندپروازانه ترین ساخته شرکت اسپیس اکس و اکثر سرمایه این شرکت در حال حاضر داره روی پروژه استارشیب خرج میشه و همون وسیله ای که ایلان ماسک قصد داره باهاش انسان ها رو به ماه و مریخ ببره. استارشیب دو مرحله ای و مرحله اول یه راکت 70 متری بسیار قدرتمندِ به اسم سوپر هوی. مرحله دوم هم خود استارشیب هست که 50 متر ارتفاع داره و بعد از پرتاب راکت از استارشیب جدا میشه و استارشیب در فضا به حرکتش ادامه میده و راکت سوپر هوی هم به زمین برمیگرده و فرود میاد. کل استارشیب به همراه راکتش میشه 120 متر که بلندترین راکت ساخته شده به دست انسان هاست و از راکت سترن 5 هم که انسان ها رو به ماه برد بزرگتر میشه.استارشیب یا همون مرحله دوم به تنهایی تا الان پرتاب موفقیت امیز داشته اما برای اولین بار هفته پیش هر دو مرحله یعنی راکت سوپر هوی به همراه استارشیب با هم پرتاب شدن. پرتاب بزرگترین راکت در حال حاضر. استارشیب دو مرحله ای پرتاب اولیه موفقیت امیزی هم داشت اما بعد از چند دقیقه به دلیل روشن نشدن همه موتورهای رپتور این وسیله بوسیله خود اسپیس اکس منفجر شد و از بین رفت. اما در کل این پرتاب بسیار موفقیت امیز تلقی شد چون اسپیس اکس با استفاده از اطلاعات بدست اومده میتونه پرتاب ها موفقیت امیزی در اینده داشته باشه. یکی از کاربردهای دیگه استارشیب فرستادن ماهواره های شرکت اینترنت ماهواره ای ایلان ماسک یعنی استارلینک که قراره در اینده نزدیک به 42 هزار ماهواره رو توی جو کره زمین قرار بده. در حال حاضر هم نزدیک به 3000 ماهواره توسط شرکت استار لینک به فضا فرستاده.آیا انسان ها میتوانند روی مریخ زندگی کنند؟استارشیپ در فضا به راه خود ادامه میدهداستارشیب قراره نسخه های مختلف داشته باشه که این نسخه ها طراحی شدن ولی هنوز ساخته نشدن. حتی یکی از این نسخه ها قراره در آینده به جای هواپیما استفاده بشه و انسان ها رو از یه نقطه زمین به نقطه دیگه ای در کره زمین ببره. موتور و طراحی و حتی جنس بدنه استارشیب با فالکون بسیار متفاوتِ. فالکون از جنس المینیومِ ولی استارشیب از جنس استیل که گزینه بهتری برای ورود به جو سیاره مریخ هست. موتور این راکت ها هم با هم فرق میکنن. موتور فالکون مرلین نام داره و موتور استارشیب رپتور. خلاصه اینکه به خاطر اینکه هدف این راکت ها با هم فرق میکنن طراحی و ساختشون هم با هم متفاوت هستند.نکته اصلی درباره سفر به مریخ مسافت بسیار طولانی که باعث میشه وسیله و راکت هایی که انسان ها رو به مریخ ببرن دیگه نتونن انسان ها رو برگردونن و سفر یه طرفه باشه. ایلان ماسک میخواد این رو هم تغییر بده و استارشیب رو طوری طراحی کرده که فضانوردایی که به مریخ میرن بتونن بعد از یه مدتی بوسیله منابعی که در مریخ وجود داره این وسیله رو دوباره پر از سوخت کنن و باهاش برگردن. مسافت زیاد بین زمین و مریخ باعث میشه که هر سفر به مریخ نزدیک به 7 ماه طول بکشه. ایلان ماسک گفته که تا سال 2050 این رویای دو سیاره ای شدن انسان ها به حقیقت میپیونده و انسان ها تا اون موقع میتونن یه جامعه کوچک روی مریخ داشته باشن که خیلی ها مخالف هستند و میگن شدنی نیست. مریخ بین باقی سیاره های منظومه شمسی شانس بیشتری برای زندگی داره باقی سیاره ها یا خیلی گرم هستن و یا خیلی سرد. اما این دلیل نمیشه که مریخ خیلی هم مناسب باشه و همه زندگی در مریخ باید توی محفظه های بسته انجام بگیره.ایلان ماسک پیش بینی کرده که اولین سفر هم بین 4 تا 6 سال اینده اتفاق میفته که خیلی دور از انتظار نیست چون استارشیب کم کم داره به مراحل نهایی میرسه و انقدر پیشرفت کرده که تا سال اینده احتمال داره یه پرتاب کاملا موفق داشته باشه.اما بزرگترین چالش در حال حاضر همون کم کردن هزینه هاست. اگر قراره انسان ها بتونن در مریخ زندگی کنن نیاز هست به اینکه در طول سال چندین و چند بار بتونن این مسیر رو برن یا برگردن. هم برای بردن محموله و هم برای بردن فضانوردا. چالش بعدی پیدا کردن افرادی هست که خواهان انجام این ماموریت بسیار خطرناک باشن و واجد شرایط هم باشن. بعد هم اگر به مریخ سالم برسن تازه باید همیشه در حال انجام کار باشن و اگر خطایی انجام بدن ممکن جون کل فضانوردا اونجا به خطر بیفته. البته این ها چیزهایی هستن که الان مشخص هستند و وقتی سفر شروع بشه هزاران تا مشکل دیگه به این مشکلات اضافه میشه.حالا چرا انسان ها باید دو سیاره ای بشن؟ به گفته ایلان ماسک در صورت ماجرایی اخرالزمانی مثل برخورد شهاب سنگ بزرگ یا جنگ جهانی سوم یا جنگ های اتمی، ممکنِ زندگی در کره زمین از بین بره و به همین دلیل باید یه بک اپی برای زندگی انسان ها توی سیاره های دیگه وجود داشته باشه.آینده اسپیس اکسدر حال حاض اسپیس اکس نزدیک به 117 میلیارد دلار ارزش داره و موفق ترین شرکت خصوصی در زمینه حمل و نقل فضایی هست و آینده درخشانی داره. این شرکت نه تنها تونست بسیاری از اولین ها رو انجام بده، بلکه در آینده با همکاری با ناسا میتونه این موفقیت ها رو ادامه بده. در پروژه ارتیمیس ناسا قراره که دوباره انسان ها رو به ماه ببره که اسپیس اکس سهم زیادی توی این پروژه داره. ناسا به همکاری با اسپیس اکس هم تونست بسیاری از هزینه های پرتاب هاش رو کاهش بده و بودجشو روی تحقیقات بزاره و همینطور به روسیه یا اروپا برای این پرتاب ها وابسته نباشه. اسپیس اکس در کنار قراردادهای کلان با ناسا در حال حاضر با فرستادن ماهواره های شرکت های خصوصی درامدزایی میکنه که نسبت به باقی رقباش هزینه ارسال رو پایین نگه داشته. هزینه ارسال هر کیلوگرم محموله به فضا بوسیله اسپیس اکس نزدیک به 6000 دلاره و مشتری ها با استفاده از برنامه مشارکتی میتونن ماهواره هاشون رو به فضا بفرستن. برنامه مشارکتی یعنی جند تا مشتری با هم محموله هاشون رو به فضا بوسیله یک راکت میفرستن و دیگه نیازی نیست هزینه کل یک راکت رو بپردازن و از این طریق هزینه پرتاب بسیار کم میشه. برای مقایسه هزینه 6 هزار دلاری اسپیس اکس رو وقتی با هزینه 27 هزار دلاری ویرجین اربیت مقایسه که کنید میبینید چقدر ارزونتر در میاد هر پرتاب به فضا توسط اسپیس اکس.این نشون میده که آینده این شرکت بسیار درخشان هست. https://castbox.fm/episode/اسپیس-اکس-و-رویای-سفر-به-مریخ-id5311250-id592857596?utm_source=website&utm_medium=dlink&utm_campaign=web_share&utm_content=%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%B3%20%D8%A7%DA%A9%D8%B3%20%D9%88%20%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%B3%D9%81%D8%B1%20%D8%A8%D9%87%20%D9%85%D8%B1%DB%8C%D8%AE-CastBox_FM http://www.namlik.me/article/24451 https://www.instagram.com/weewhy.media/