درباره نصف بودن دیه زنان

درباره دیه این اشکال را وارد میکنند که چرا ارزش زن کمتر از مرد است و چرا قیمت زن را نصف قیمت مرد در نظر گرفته‌اند. در جواب باید گفت ارزش و مقام ذاتی زن و مرد تفاوتی ندارد و همچنین قابل قیمت گذاری هم نیست. ارزش هر فرد انسانی(اعم از زن و مرد) به اندازه کل بشریت است:مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً بنابراین دیه ملاک ارزیابى ارزش مرد و زن نیست زیرا کرامت انسانی با پول قابل معاوضه نیست. اگر دیه، ملازمه‌اى با ارزش انسان‌ها داشت، هیچ‌گاه نباید دیه یک دانشمند، با دیهٔ یک فرد عادى بیسواد مساوى میبود. دیه صرفا یک امر اقتصادى ست. ماهیت دیه، جبران خسارت اقتصادی بر جنایت دیده است.آیا دیه زنان نصف دیه مردان است؟اینطور نیست که گمان کنید دیه انسان برابر با دیه مرد است و دیه زن نصف شده و از این لحاظ حقی از او سلب شده است. خیر! دیه انسان، همان دیه زن است. مرد به خاطر تکالیف بیشتری که به او محول شده دیه بیشتری نیز برایش مقدر شده است. اگر این تکالیف مالی بر عهده مردان نبود، دلیلی بر بیشتر بودن سهم مردان وجود نداشت و دیه مرد باید همانند دیه زن می بود [نه بالعکس] در روایتی در باب ارث [ که مشابه موضوع دیه است] از امام صادق پرسیدند:چرا زن بايد یک سهم ببرد و مرد، دو سهم؟ امام فرمود: به خاطر اينكه زن نه موظّف به پرداخت ديه اى [در مورد عاقله] است و نه نفقه اى بر او واجب است و نه جهادى ـ حضرت چند مورد ديگر را بر شمرد، و اين وظايف همه به عهده مرد است. به اين دليل براى مرد دو سهم و براى زن يك سهم در نظر گرفته شده است.علل بیشتر بودن دیه مردان بدین شرح است:اسلام مسؤوليت تامین معاش زن و فرزند را به عهده مرد قرار داده است و زن از اين مسؤوليت معاف است.خلأ اقتصادی ناشى از فقدان یک مرد در خانواده به ‌مراتب بیش از خلأ ناشى از فقدان یک زن است و خسارت بیشترى را متوجه خانواده مى‌کند، بنابراین، باید دیه‏‌اى مناسب وضعیت او پرداخت شود. در دیه ی زن و مرد، این تفاوت نقش مرد و زن در تأمین اقتصاد و معاش خانواده در نظر گرفته شده و دیه زن نصف دیه مرد قرار داده شده است . این مطلب ربطى به جوهره زن و مرد ندارد، بلکه به‌ لحاظ عوارض خارجى مرگ یا بروز جراحات آنها و اثرات آن در خانواده است. وقتی اسلام، مردان را خدمتگزار همسر و فرزند قرار می دهد، عادلانه است که از حق بیشتری در دیه برخوردار باشد تا به واسطه مرد، به همسر و فرزندش برسد. حمایتی بودنِ این قانون برای زنان، زمانی بیشتر قابل درک است که شوهر از دنیا می رود و مبلغ دیه مستقیم به خانواده اش می رسد.سوالی که پیش می آید این است که اگر زنی اقتصاد خانواده را به عهده داشته باشد چطور؟باید در نظر داشته باشید که قانون بر محور تک تک افراد دور نمی‌زند بلکه غالب افراد را در نظر دارد. به نحو عام و کلی وضع و اجرا مي‏شود، و موارد استثنايی را در بر نمیگیرد. قانون دیه نیز مانند سایر قوانین ناظر به غالب افراد، تنظیم شده است. حتّی در اين فرض نيز مسؤوليت اقتصادی خانواده به عهده مرد است، و کمک زن به مرد از روی اختیار و لطف اوست و نه تکلیف. هیچگاه زنان تکلیف به تامین مخارج مردان را بر عهده ندارند. زن هرگز همانند مرد، مشمول قوانین حقوقی و کیفری عدم پرداخت نفقه نمی شود. حتی در صورت جدایی زن و شوهر که حضانت و سرپرستی فرزندان با مادر است، پرداخت نفقهٔ فرزند با پدر و جد پدری است و از اموال آنها پرداخت می شود. نفقه پسران تا هجده سالگی بیشتر با پدرشان نیست در صورتی که نفقه دختران تا پایان عمر با پدرشان است. چگونه ممکن است دیه مردی که بعد از هجده سالگی هرگز نمیتواند سرپرستی خودش را به فرد دیگری واگذار کند با دیه زنی که سرپرستی اش تا پایان عمر با پدرش است و یا از این امتیاز برخوردار است که سرپرستی خودش را به مردی دیگر(شوهرش) واگذار کند، برابر باشد؟ اصلاح قانون دیه جز با اصلاح توامان قانون نفقه و سایر قوانینی که منحصرا مردان را مکلف میکنند، ممکن نیست و هرگونه دست بردن منحصرانه در آن مصداق بی عدالتی ست.