تو این نوشته را نمی‌خوانی

در نقد بی‌تفاوت‌هانیما امینی/ فارغ‌التحصیل رشته‌ی مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی شریفدر این متن قصد ندارم انگشت اتهام را سمت نهادهای امنیتی ببرم چون یقین دارم که در این مملکت هیچ‌کس برای عقیده‌اش تحت فشار نبوده و نخواهد بود. نمی‌خواهم مسئولین خواب‌زده‌ای را بیدار کنم که دانشگاه برایشان کارخانه است و دانشجو ماده‌ی اولیه. حتی نمی‌خواهم از رئیس دانشگاهی گله کنم که وقتی دانشجویان بی‌وقفه خواستار استعفایش هستند خود را پاسخ‌گو به هیئت رئیسه می‌داند، نه دانشجویان. روی صحبت من با برادران و خواهران خودفروخته‌ای هم نیست که بودجه‌های کلان دریافت می‌کنند تا بازوی سرکوب حکومت توتالیتر شوند. با استادی صحبت نمی‌کنم که در خط مقدم، با گرز گرانِ «برایت گران تمام می‌شود»، بر سر دانشجویش می‌کوبد. می‌خواهم با تو صحبت کنم که گوشه‌ای نشسته‌ای، ساکت و آرام، مانند کلیشه‌های سریال‌های مبتذل صدا و سیما. تو که هر روز به دانشگاه می‌آیی، با اینکه کلاس‌های حل تمرین را به قول خودت می‌پیچانی ولی تماما سر کلاس‌های استادان حاضر می‌شوی، بین دو کلاست چای می‌نوشی و تمرینی را از به‌اصطلاح دوستت کپی می‌کنی. بعد هم احتمالا شاد و شنگول به خانه برمی‌گردی و در کنار پدر و مادرت، احتمالا برای آن‌که صرفا حرفی زده باشی، از روابط دوستانت صحبت می‌کنی. مخاطب من، تو هستی که در خیال پوچ خود به دنبال زندگی آرام و بی‌دغدغه‌، درس می‌خوانی، اوقات فراغتت در کتاب‌خانه‌های دانشگاه می‌گذرد و به هر چه استاد گفت، گوش جان می‌سپاری که البته حدس می‌زنم همین رفتار مطیعانه‌ی خود را در محیط کارت هم حفظ کنی.بگذار دقیق‌تر بگویم. تمام حکم‌های زندان، تهدیدها، شکنجه‌ها و احضارها، همه و همه، فقط یک پیش فرض دارد: سکوت تو.حتما برای خودت توجیهی هم داری. پیش خودت می‌گویی: «من که می‌خواهم اپلای کنم، حتی اگر اپلای هم نکنم اصلا به من چه؟ من چه کنم که فلانی را گرفتند و زدند و بردند، حتما کاری کرده بود. آخر کدام بی‌حیایی به آن‌ها اعتراض می‌کند که چرا نهاد سرکوب‌گر دارید؟ صد بار به او گفته بودم نروددنبال این چیزها! اصلا آموزش پولی چی هست که برای اعتراض به آن هشت‌سال حکم گرفته است؟ اگر یک ذره فکر می‌کرد می‌دید که بهترین دانشگاه‌ دنیا پولی است. اصلا پولی‌شدن آموزش کاملا مطابق با داده‌های علمی است که می‌گوید کودکی که در خانواده‌ی فقیری به دنیا می‌آید فقط چهاردرصد شانس دارد که به ده‌درصد برتر آموزشی برسد. ولی اگر آموزش پولی شود، دیگر به آزادی می‌رسیم، چون قدرت انتخاب پیدا می‌کنیم، خیالمان راحت است که دست نامرئی و رحمانی بازار همه‌چیز را به تعادل می‌رساند. حالا چرا به سهمیه‌های ورود به دانشگاه اعتراض کرد؟ اولا اینکه به هر حال این‌ آدم‌ها یا فرزندان شهدا هستند یا استادان دانشگاه. منظورم این است که ژن‌هایی که به آن‌ها رسیده است، باعث می‌شود که احتمال موفقیت آن‌ها در سیستم بیشتر شود! اصلا اگر این استدلال را هم قبول نداشته باشد، حتما می‌پذیرد که مشکل ساختاری است، من و او نمی‌توانیم آن را اصلاح کنیم. اما بیایید مثل همیشه بی‌طرف هم باشیم. واقعیت این است که کسی که تلاش کند، با وجود همه‌ی این سهمیه‌ها، وارد بهترین دانشگاه‌ها می‌شود. مثلا فلانی از روستاهای سیستان وارد دانشگاه شریف شد و الان هم رتبه‌ی اول رشته‌ی برق دانشگاه را دارد! تازه خیلی از همین ‌سهمیه‌ای‌ها هم دانشجویان خوبی هستند، مثلا پارسال فلانی که با سهمیه‌ی هیئت علمی پذیرش گرفته بود، از دستیارآموزشی سخت‌گیر درس خواص مواد نمره‌ی کامل گرفت!موضوع دیگر این است که من قبول دارم که این استاد به دانشجوهایش تعرض می‌کند ولی من که نمی‌توانم مریض‌های روانی را درمان کنم، مشکل خودشان است که با او درس برداشتند. تازه همه می‌دانند که رشته‌های اتصال او آن‌قدر قطور است که گیوتین هم آن را نمی‌برد، چه برسد به چاقوی غذاخوری چند دانشجو! حالا آن قدر هم اتفاق مهمی نیوفتاده است و این بچه‌ها اگر چندجلسه به دیدار مشاورین کارکشته‌ی دانشگاه بروند، دیگر هیچ مشکلی در زندگی خود نخواهند داشت. اصلا به فرض محال اگر من همه‌یدغدغه‌های او را هم قبول کنم، ولی اعتراضش به پولی‌شدن و کمبود ظرفیت خوابگاه‌ها و محدودیت ساعت ورود و خارج خوابگاه‌های دختران را به هیچ وجه برنمی‌تابم! چون او نه تنها اصلا خوابگاهی نبود، پسر هم بود و بهتر بود در جایی که نفعی ندارد دخالتی نکند. راستی مگر آموزش مجازی مشکلی هم دارد؟»تا الان احتمالا فهمیده‌ای که مخاطب حرفم هستی یا نه! بنابراین می‌خواهم این را بگویم که سکوت تو، سرشار از ناگفته‌هاست. هربار که به اسم امنیت، دوستانت را غل و زنجیر کردند، نصف زنجیرها را تو بر گردنشان نشاندی؛هربار که قلم‌های دوستانت زیر چکمه‌ها شکسته شد، رویای آن‌ها در هوا منهدم شد، اسمشان در کنار ستاره‌ای دیده شد، رگ گردنشان با ریش‌تراشی زده شد و تلفنی کاملا شناس نفس در سینه‌هایشان حبس کرد. در همه‌ی این‌ها یک چیز مشترک است: سکوت تو. این سکوت، سرکوب‌گران را حتی پیش‌تر از آن‌که ببرند، پیروز کرده است. این سکوت، مانند گلوله‌ای در قلب تمام دوست‌داران تو است، گره‌ای کور ایجاد می‌کند که جز با تبر باز نمی‌شود. آیا تا به حال از خود پرسیدی در آن زمانه‌ی مه‌گرفته، اگر من هم وظیفه‌ی خود را انجام داده بودم چه رخ می‌داد؟ بگذار دقیق‌تر بگویم. تمام حکم‌های زندان، تهدیدها، شکنجه‌ها و احضارها، همه و همه، فقط یک پیش فرض دارد: سکوت تو. تو اگر سکوت نکنی، تمام این دستگاه امنیتی عریض و طویل با تمام دست‌اندرکارانش پوچ می‌شود و به هوا می‌رود. اما اگر سکوت کنی، این سرکوب‌ها از رگ گردن هم به تو نزدیک‌تر می‌شود به حدی که بدون نظارت آن‌ها یک دم هم نمی‌توانی سر کنی. مگر برخوردهای سلیقه‌ای پرشمار حراست یا شیوه‌نامه‌ی انضباطی جدید را فراموش کرده‌ای؟ ماده‌ی سی‌ودوآن انتشار اسناد، اطلاعات و داده‌های مربوط به دانشگاه را جرم تلقی می‌کند، یعنی ممکن است از محیط دانشگاه عکس‌برداری کنی یا از مسئولین دانشگاه و بودجه انتقاد کنی و به کمیته‌ی انضباطی احضار شوی. البته فکر نکن که به همین جا ختم می‌شود، ماده‌ی پنجاه‌ودو پا را از این هم فراتر گذاشته و «عدم رعایت شئون دانشجویی» را هم جرم انگاشته است؛ یعنی کافی است که مثلا از رنگ لباست خوششان نیاید، یا توییتی که کردی و عکس پروفایلت را مخالف ارزش‌های دانشجوی دیکتاتورندیده‌ی مملکت اسلامی بدانند! اشتباه نکن، قصد آزارت را در این متن نداشتم. منظورم از تو، تو به عنوان یک نفر نیست. منظورم دسته‌ای است که منافع جمعی گروه خود را گم کرده است.اشتباه نکن، قصد آزارت را در این متن نداشتم. منظورم از تو، تو به عنوان یک نفر نیست. منظورم دسته‌ای است که منافع جمعی گروه خود را گم کرده است. مانند یک گم‌شده در کوره راه‌های سرد و تاریک، به هر چیز چنگ می‌زد تا راه درست را پیدا کند، ولی هربار که مشعلی پر فروغ خاموش می‌شود از ترس ساکت می‌ماند، دریغ از آنکه همان مشعل مسیر را روشن کرده بود. تو با این خاموشی هر لحظه بیش‌تر در باتلاق فردیت خود فرو می‌روی.برای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام دوهفته‌نامه‌ی دانشجویی «داد» کلیک کنید.