معرفی کتاب ویتگنشتاین و سیخ بخاری

شاید هنگامی که نام یکی از فلاسفه را می شنویم، ابتدا به یاد نظرات غامض و انتزاعیشان بیافتیم و فکر کنیم که آن ها باید با انسان های معمولی تفاوتی چشم‌گیر داشته باشند و همین طور دارای توانایی های منطقی منحصر به فرد باشند تا بنوانند، تاثیراتی شگرف بر روند تاریخ بشری داشته باشند. البته که این انگاره خالی از حقیقت نیست، اما اگر به زندگی‌نامه‌ ی این بزرگان رجوع کنیم، به این نتیجه می رسیم که آن ها هم همچون افراد معمولی با نظراتشان امرار معاش می کردند در نتیجه دل‌بسته ی نظریات خود بوده اند یا برای کسب کرسی های دانشگاهی با هم در رقابت بودند و به همین سبب گاه دل خوشی از یک دیگر نداشته اند یا برخی از آن ها به شهرت می اندیشیده اند و گونه ای رفتار می کرده اند تا پیروان بیشتری به دست آورند یا حتی گرایش هایی که در کودکی نسبت به موضوعات محتلف پیدا کرده اند که در مواضعشان تاثیر گذاشته است ...به طور کلی می توان گفت، آن ها هم برای ارائه ی نظریات فلسفی خود انگیزه های متفاوتی داشته اند انگیزه هایی که گاه ارتباطی با زمینه ی فعالیتشان نداشته است.کتاب "پوپر و ویتگنشتاین و ماجرای سیخ بخاری" نوشته ی دیوید ادموندز و جان آیدینو، پیرامون همین موضوع شکل گرفته است. نویسندگان برای نشان دادن تاثیر انگیزه های غیر فلسفی، یکی از ماجرهای مهم تاریخ فلسفه را نشانه گرفته اند. شامگاه جمعه ۲۵ اکتبر ۱۹۴۶ در انجمن علوم اخلاقی کمبریج مناظره ای میان ویتگنشتاین و پوپر بر سر "وجود مسئله ی فلسفی" با حضور برتراند راسل، شکل می گیرد.وجود این سه تن، یعنی تاثیر گذارترین فیلسوفان بر تاریخ فلسفه ی تحلیلی کافی است تا این مناظره را جذاب کند اما چیزی که این مباحثه را از روند معمولی خود خارج می کند وقوع واقعه ای عجیب است.پس از شروع مناظره و بعد از گذر دقایقی، ویتگنشتاین از پاسخ های پوپر به سوالات او، خشمگین می شود و سیخ بخاری کنار دستش رادر هوا تکان می دهد، راسل با تندخویی به ویتگنشتاین دستور می دهد تا سخ بخاری را بر زمین بگذارد، ویتگنشتاین هم سیخ را رها کرده و از اتاق بیرون می رود و در را محکم پشت سر خود می بندد.پس از این اتفاق، حاضران این نشست فلسفی که خود هم دانشجویان فلسفه بودند روایت های بعضا متناقضی از روند جلسه بیان می کنند، گروهی پوپرا را مسئول این اتفاق می دانند و گروهی ویتگنشتاین را و همین طور گروهی هم اصلا واقعه را به ترتیبی دیگر روایت می کنند.اما مگر حاضران در این نشست، فیلسوف نبوده اند؟! و مگر وظیفه ی فیلسوفان تدقیق در گزاره ها و ایجاد شفافیت در مسئله ها نیست؟! پس چطور از چنین واقعه ای، روایت های متناقصی بیرون می آید.نویسندگان کتاب همچون کار‌آگاهانی این پرونده ی کهنه را باز می کنند و سعی می کنند برای پرسش های آن پاسخی در خور بیابند. برای گره گشایی از راز های این حادثه باید از نگاه حاضران جلسه به نشست بنگریم و از انگیزه های پنهان آن ها پرده برداریم.راسل یکی از مهم ترین فیلسوفان مکتب تحلیلی است که باویتگنشتاین، دوست و شاگرد پیشین خود در سال های منتهی به این جلسه روابط سردی پیدا کرده است زیرا ویتگنشتاین، نظراتی که او پس از سالیان مطرح کرده است و موجب شهرتش گردیده، باطل می خواند. شاید تند خویی راسل هنگام خطاب قرار دادن ویتگنشتاین از این موضوع نشات می گیرد.ویتگنشتاین فیلسوف شهیر آن سال ها، در خانواده ای ثروتمند و یهودی در وین متولد شده است، او فردی مغرور و تندخو است شاید او با این رفتار می خواست، پوپر و راسل را تحقیر کند.پوپر اما در یک خانواده ی یهودی و ورشکسته در وین متولد شده است و با سختی از وین تحت سیطره ی هیتلر فرار کرده و به انگلستان رسیده است و در عین حالی که با پاسخ های خود می خواهد نظر راسل را به خود معطوف کند؟ در حال انتقام گیری از ویتگنشتاینی است که هم از نظر ثروت و هم از نظر شهرت در انگلستان از او برتر است.و بینندگانی که به خاطر خلقیات عجیب ویتگنشتاین، گروهی او را پیامبر گونه می ستایند و گروهی از او نفرت دارند.با این همه آیا فیلسوفانی که نماد عقلانیت و منطق در جوامع هستند، چنین تحت تاثیر عواطف و انگیزه های پنهانی خود هستند؟ یا به طور کلی چنین می توان پرسید که زندگی شخصی و خلقیات فلاسفه چه تاثیری در نظریاتشان می گذارد؟نویسندگان کتاب به این صورت مختصری از زندگینامه ی حاضران در جلسه و راویان حادثه را شرح می دهند تا اشتراکات و ارتباط بین شخصیت ها را بیابند.شما پس از مطالعه ی این کتاب با پرسش ها ی مذکور مواجه خواهید شد. حتما توصیه می کنم این کتاب جذاب را مطالعه کنیدپ.ن:حسن کامشاد کتاب "ویتگنشتاین و پوپر و ماجرای سیخ بخاری" را به فارسی روان برگردانده و نشر نی آن را به زیور طبع آراسته است.