اقتصاد و دیگر هیچ!

جامعه‌ی سالم، اقتصاد سالمی دارد. اقتصاد مانند خون برای پیکره‌ی جامعه است. هر چه اقتصاد جامعه مطلوب باشد، همان اندازه جامعه دارای نشاط و امید خواهد بود و هر چه مولفه‌های مورد نیاز اقتصادی در آن رعایت نشده باشد، آن جامعه با بحران‌های متعددی رو‌به‌رو می‌شود، از این جهت است که اسلام به موضوع اقتصاد اهمیت بسیاری داده است. یعنی مهمترین بخش زندگی مادی افراد جامعه مساله‌ی اقتصاد است. هر گاه اقتصاد جامعه‌ مطلوب بود، می‌توان گفت آن جامعه بر مبنای عقلانیت اداره شده بنابراین از وضعیت اقتصادی جامعه می‌توان متوجه شد که آیا عقلانیت بر آن جامعه حاکم بوده است. بر این اساس اگر قصد برررسی عملکرد دولت‌ها در موضوعات اجتماعی را داشته باشیم، باید از دریچه اقتصادی موضوعات مختلف را بررسی کنیم. اقتصاد در اسلام آنقدر مهم است که بعد از توحید، شاید بتوان روی آن بحث کرد چرا که مسیر دین و دنیای مردم از مسائل اقتصادی عبور می‌کند. برقراری قسط و عدل در اقتصاد سالم رقم می‌خورد اگر اقتصادی سالم باشد عدالت اجتماعی برقرار خواهد بود و اگر اقتصادی سالم نباشد خبری از عدل و انصاف و سلامت روحی و روانی و ارتقای معنویت و اخلاقیات در جامعه نیست. اگر می‌بینیم که خداوند متعال در قرآن کریم بار‌ها و بار‌ها بر اهمیت قسط و عدل تاکید کرده، به این دلیل است که اگر قسط و عدلی نباشد خانواده و جامعه‌ای باقی نمی‌ماند که انسانیت و اخلاقیات و تعالی انسانی در آن رقم بخورد... روسای جمهور و دولتمردان ایران، در سی سال گذشته و بعد از جنگ تحمیلی تقریباً اقتصادی را پیاده کردند که هیچ ارتباطی با اقتصاد اسلامی نداشته بلکه اقتصاد سوسیالیستی و لیبرال را به جای اقتصاد اسلامی اجرا شده است. اوایل، با دخالت دولت در زندگی اقتصادی مردم به کل جامعه فشار آورده می‌شد به این معنا که دولت در زندگی خصوصی مردم دخالت می‌کرد، بعد از این دوره یعنی با پایان جنگ شاهد ترویج و اجرای نظام سرمایه داری بودیم. بعد از پایان جنگ که مسئولین سعی داشتند ریخت و پاش‌های خود را علنی نکنند و ظاهرا زندگی خود را زاهدانه نشان دهند ورق برگشت و با جامعه آزاد شده‌ای رو به رو شدند که هر کسی هر چه قدر پول جمع کرده بود با توجه به اقتصاد دولتی و رانت‌هایی که از نزدیک بودن به مرکز دولت به دست می‌آمد بیشتر و بیشتر به دنبال جمع آوری پول و سرمایه برآمد. اینگونه شد که مسوولان جنوب شهر نشین از شمال شهر سر درآوردند و با استفاده از امکانات اقتصاد دولتی دنیای مسوولین عوض شد و زندگی مادی و معیشت و حتی معنویت مردم هم برهم خورد. در این دوره بعد از پایان جنگ است که رانت خواری‌ها و ویژه خواری‌ها شروع شد و تعداد محدودی از جامعه به تبع وصل بودن به قدرت و به دولت امکانات اقتصادی بسیاری به دست آوردند که سطح زندگی آن‌ها را متفاوت از عموم مردم کرد. تکرار اشتباهات و نادیده گرفتن مردم باعث شد دولت‌ها یکی پس از دیگری میزان فقر را در جامعه افزایش دهند. دولت هاشمی رفسنجانی زیر بنای ویژه رانت خواری را گذاشت، دولت خاتمی به لحاظ اقتصادی کمی بهتر از دولت قبلی بود هر چند به لحاظ سیاسی مشکلات خاص خود را داشت و اقدامات مستقیم برای استحاله‌ی جمهوری اسلامی و تبدیل آن به یک فرم و پوسته‌ی توخالی را انجام داد. دولت احمدی نژاد عملکرد متوسطی در دوره اول داشت، اما در دوره دوم اشتباهات زیادی مرتکب شد که تمامی دستاوردهای دولتهای قبلی را تحت الشعاع قرار داد و با سیاست وابستگی به غرب، به دنبال تسلیم ایران به آمریکا و رها سازی دولت و ایجاد بحران ملی در راس جمهوری اسلامی بود. البته دولت روحانی علنا در حال ویژه خواری و بخوربخور است! بعد‌ها پرونده‌های این ویژه خواری‌ها افشا می‌شود، چون الان در جنگ اقتصادی هستیم و به دلیل حجم زیاد این پرونده‌ها و زمان بری جهت رسیدگی به پرونده فساد‌های اقتصادی، قوه قضاییه برای ورود به این پرونده‌ها به شدت باید برای آن وقت بگذارد. آقای روحانی با برجام و مذاکره از موضع ضعف تلاش کرد به یک باره ما را به سمت تبعیت تام از غرب با برجام‌های ۱ و ۲ و ۳ ببرد. به نظر می‌رسد دولت آقای روحانی از هم اکنون در حال بستر سازی برای انتخابات ریاست جمهوری آتی است تا آنچه دنبال می‌کنند را در دور بعدی ریاست جمهوری بالاخره محقق کنند. همچنین در این دولت شاهد بی توجهی تام به مساله اقتصاد از دید اسلام هستیم. قطعاً باید گفت مسئولین همچنان متوجه این مساله مهم نیستند که اسلام به فرد، جامعه، پیشرفت و توسعه زمانی بها می‌دهد که مبنا یعنی خانواده تحت فشار و سختی معیشتی نباشد و اقتصاد خانواده درست باشد. خانواده آنقدر مهم است که خدا در قرآن بر این نهاد مهم تاکید بسیاری دارد چرا که از نظر اسلام رسیدگی به خانواده یعنی اقامه عدل و قسط، یعنی تقسیم درست ثروت و منابع عمومی، لذا اگر خانواده مشکل داشته باشد مشکلات ناشی از مسائل اقتصادی عدل را در آن جامعه کم و ظلم، جور، رانت خواری و اشرافی گری را بیداد گونه افزایش داده است. اگر امروز وزرایی داریم که هزار میلیارد تومان دارایی دارند از دورانی صاحب ثروت شده‌اند که بستر‌های رانت‌خواری برای آن‌ها گشوده شد، زمانی که مسئولین رده بالا قانون شکنان بزرگی شدند تا با هموار کردن راه برای برخی دون پایگان، امروز شاهد قد کشیدن و قدرت نمایی وزرای میلیاردی باشیم! وزرا و مسئولینی که نماد فاصله طبقاتی شده اند، در حالی که نماد اسلام، خانواده و نرم افزارش قسط و عدل و نماد پیشرفت جامعه، عمران و آبادانی است نه آن الگوهای توسعه‌ی منتهی به رشد قارچ‌گونه ایران مال ها و مراکز تفریحاتی و رفاهی که تنها عده‌ای خاص با درآمدهایی خاص توانایی استفاده و خرید از آن مراکز را داشته باشند و دیگران هم فقط در حسرت آن بمانند. نمایندگان مجلس در سالهای گذشته به نام اسلام، قوانین و راهکار‌های اقتصادی جریان‌های شرقی و غربی را پیاده کردند هر چند از نام اسلام مایه گذاشتند!حکمت، سیاست و مدیریت علوی متفاوت از مدیریت اقتصادی دولتمردان ما در دهه‌های گذشته است. جامعه ای که عدالت اقتصادی در آن رعایت نشود اشرافیت از دل آن بیرون می‌زند. در جامعه‌ای که فقر زیاد می‌شود افزایش شرک عملی و نظری، کفر و گناه امری طبیعی است. در جامعه‌ای که شاخص یعنی خانواده، بی بها می‌شود و راهی برای تامین معاش و امنیت اقتصادی خانواده و ازدواج جوانان باقی نمی‌ماند نمی‌توان از تعالی جامعه سخن گفت! اگر نور خانواده بی فروغ شود، اگر اقتصاد خانواده تامین نشود آن جامعه از اصالت و آگاهی، رشد و تکامل به دور می‌ماند لذا نمی‌توان گفت عملکرد مسوولین دولتی، اسلامی بوده است.