مکانی مقدس در دل طبیعت

اگر فرصت این را داشتم که در زمان سفر کنم، تلاش می‌کردم تا سرگذشت مردمان سرزمین اجدادی‌ام را دریابم. با نحوه زندگی آنان آشنا شوم و از اتفاقات مهم زندگی‌شان آگاه شوم. دوست داشتم با مردم روستایی زمان‌های بسیار دور گفتگو ‌‌کنم تا از علت مهاجرت‌ها و تغییرات جمعیتی سرزمینم مطلع گردم.اجدادم متعلق به منطقه‌ای در شمال غرب ایران در استان آذربایجان شرقی بودند. شهری مرزی به نام جلفا. از نامش پیدا است که باید منطقه‌ای ارمنی‌نشین بوده‌باشد. به نظر می‌رسد شاه عباس صفوی ارامنه جلفا را از این منطقه به اصفهان کوچاند. و ارامنه مهاجر، محله‌ای از اصفهان را به یاد شهر خود، جلفا خواندند. کسی چه می‌داند که دلیل اصلی این مهاجرت چه بوده؟ از هر خانواده و فامیل چه کسانی رفته‌اند و چند نفر جای مانده‌اند؟ اگر امکان سفر در زمان بود، می‌توانستم از حال آن روز مردم جلفا جویا شوم و خاطرات تلخ و شیرین آنان را ثبت کنم.برج ناقوساکنون قرن‌ها است که جلفای آذربایجان شرقی، شهری شیعه‌نشین است. اما آثار و یادگارهای ارامنه همچنان در آن پا بر جا است. یکی از این آثار، کلیسای سنت استپانوس در نزدیکی شهر جلفا است. طاق ها و ستون های حجاری شدهمردم محلی آن را کلیسا خرابه می‌نامند. اما با ورود به آن هیچ خرابی مشاهده نخواهید کرد.این کلیسا که گویا متعلق به قرن نهم میلادی است، در مکانی مرتفع و کوهستانی بنا شده است. درب‌ها نیز در این کلیسا دیدنی هستند.اکنون ارامنه ایران این کلیسا را دومین کلیسای مهم خود بعد از قره کلیسای آذربایجان غربی می‌دانند. همین طور دیوارها با خطوط ارمنی نگاشته شده بر آنسنت استپانوس یا استفانوس نام یکی از اولین شهدای مسیحیت است.منطقه اطراف کلیساوقتی از شهر جلفا به سمت کلیسا حرکت می‌کنید، بعد از طی جاده‌ای در امتداد رود ارس، با جاده‌ای سراشیبی به سمت کوه مواجه می‌شوید. تصور اینکه 11 قرن قبل با وضعیت راه‌ها در آن روزگار، افراد چگونه این مسیر را طی می‌کردند، ذهن را با چالش بزرگی مواجه می‌کند.از نکته های مثبت این کلیسا این است که می توانید به هر طرف سرک بکشید حتی پشت بامدر پایان جاده برج کلیسا از دور نمایان می‌شود. بعد از رسیدن به محلی پر از درخت و پرداخت بلیط می‌توان از درب بزرگ کلیسای سنت استپانوس عبور کرد. با ورود به کلیسا، محوطه مسطحی پیش روی شما است که شامل چند ساختمان سنگی است که برج ناقوس، نمازخانه و اجاق دانیال خوانده می‌شوند.عمارت اصلی شامل یک تالار نسبتا بزرگ و محراب زیبایی است که با تصاویری از مریم مقدس و حضرت عیسی جلوه روحانی جذابی یافته است. سقف بلند، گنبد چندوجهی، طاق‌های هلالی، حجاری‌ها و خطوط ارمنی روی دیوارها، تاثیر شگرفی بر روح و ذهن آدمی می‌گذارد.در بازدید از آثار تاریخی ایرانی فرق نمی‌کند مسجد باشد یا کلیسا باید نگاهت به بالا باشد!!علاوه بر ارزش تاریخی بنا، مسیر زیبا و هوای مطبوع منطقه نیز یکی از دلایل جذب گردشگر به این نقطه از ایران است.البته نکته‌ دیگری نیز توجه مرا جلب کرد. من در کنار آن ساختمان باشکوه، با بالارفتن از پلکانی سنگی، وارد اتاق‌های تاریکی شدم که محل عبادت و زندگی راهبان کلیسا بود. افرادی بی‌اعتنا به دنیا که این نقطه را برای زندگی انتخاب کرده بودند.پلکان و ساختمان محل زندگی راهباندر یکی از اتاق‌ها برای لحظه‌ای ایستادم. هیچ چیزی در اتاق وجود نداشت. دستم را بر دیوار سرد و سنگی گذاشتم و راهب ساکن آن را در نظر مجسم کردم. سختی که بر خود هموار ساخته بود؛ سرمای گزنده زمستان‌ها؛ اتاق‌هایی که به دلیل موقعیت قرارگیری هیچ‌گاه آفتاب را به خود نمی‌دید؛ راه‌های ناهموار و صعب العبور که هر بار برای رسیدن به نزدیک‌ترین شهر باید می‌پیمود؛ همگی برای چه بود؟ دوست داشتم بدانم او دنیا را چگونه می‌دید. آنچه مسلم است بین اندیشیدن و سبک زندگی او با زندگی ما تفاوت فاحشی وجود دارد.نوعی جذبه و کشش معنوی حاصل از رنج انسان‌های تارک دنیا هنوز در این اثر تاریخی بر جای مانده است. چیزی که به آسانی در بازدید از هر بنایی به آدمی منتقل نخواهد شد.شاید تاثیر خوشایندی که از حضور در این مکان معنوی دریافت کردم، بخشی نیز به علت خلوت بودن این جاذبه دیدنی جلفا بود. بنابراین اگر قصد بازدید از این بنای دیدنی را دارید، در روزهای میانی هفته اقدام کنید و بازدید از کلیسا را به روز جمعه موکول نکنید. ‌مکانی مقدس در دل طبیعتدر بازدید از جلفا حتما سری هم به آبشار آسیا خرابه بزنید. بازار جلفا نیز که به بازار مشترک معروف است، به یک بار دیدن می‌ارزد. پنجره‌های به شکل صلیب هم به نورپردازی غریب ساختمان کمک می‌کندروستاهای اطراف نیز دارای جذابیت‌های طبیعی و تاریخی متعددی هستند که هر یک برای طیفی از افراد ممکن است جالب توجه باشد.