دیدار دانشجویی یا میتینگ انتخاباتی؟

روایتی از نشست فعالین دانشجویی با سید ابراهیم رئیسی در مسجد دانشگاه تهرانصفر:تشکل‌های دانشجویی دانشگاه تهران طی نامه‌ای خطاب به نامزدهای سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری از آنان دعوت کردند که در نشستی به سوالات دانشجویان پاسخ دهند، آنچه مدنظر بود، آن بود که نامزدها سوالات و نقدهای دانشجویان را بشنوند و به آنان پاسخ دهند. یک:چند سال قبل که دانشجو نبودم تصورات مختلفی از دانشگاه تهران داشتم و یکی از وجوه مهم آن، تصورات حضور رجال(رجال نه فقط به معنی آقایان!) سیاسی کشور در آن و گفتگو با دانشجویان بود، از حضور شهید بهشتی و ماندنش در سالنی که برق آن رفته بود تا آن عکس معروف که شیخ فقید هاشمی رفسنجانی میکرفون را جلوی یک دانشجو گرفته که بعد ها متوجه شدم آن فرد حسام علامه از ادوار انجمن تهران است، تا فیلم معروف «میگویم بیرونتان کنند» سید محمد خاتمی، از قضا الان که این متن را مینویسم متوجه شدم که بیشتر اتفاقات این رخدادهای تاریخی، در سالن شهید چمران بوده است، پرماجراترین سالن دانشگاه های کشور!دو:هر ستاد و یا نامزد انتخاباتی می‌تواند برای خود دو مدل برنامه دانشجویی برگزار نماید. مدل اول برگزاری میتینگ انتخاباتی که در آن صرفا «خودگویی و خود خندی» اتفاق می‌افتد و مدل دوم، در یک برنامه دانشجویی حضور پیدا کند و خود را در معرض سوالات و نقد‌های دانشجویان قرار بدهد؛ طبعاً آنچه حریت جنبش دانشجویی می‌طلبد، مدل دوم است و آنچه معمولا مدنظر فعالین ستاد‌های نامزدهاست مورد اول. سوم:ما در دوران بدی دانشجوی دانشگاه طهران شده ایم، حداقل در این چند سالی که من میهمان دانشگاه خیابان انقلاب شده‌ام حضور اکثر رجال سیاسی کشور در دانشگاه نمایشی بوده است، هر بار وارد سالن شهید چمران می‌شوم حسادت می‌کنم به چند هزار دانشجویی که احتمالا روزهای جذاب آنجا را دیده‌اند. شاید تنها برنامه سیاسی-دانشجویی چند سال اخیر برگردد به 16 آذر 99 زمانی که رئیس جدید دستگاه قضا به دانشگاه آمد و با دانشجویان به گفتگو پرداخت. الحق سید ابراهیم رئیسی در آن برنامه امیدوارمان کرد که هنوز در جمهوری اسلامی مسئولی پیدا می‌شود که بیاید پای حرف‌ های دانشجویان بنشیند. قاضی القضات آن روز ناراحت نشد. آن برنامه خیلی دلچسب بود؛ راستش دلچسب بودنش به خاطر ناراحت نشدن آقای سید ابراهیم رئیس السادات نبود، اگر مانند محمد خاتمی میگفت بیرونمان کنند هم دلچسب بود. ما دانشجویان دلمان برای اینکه بتوانیم با صدای رسا صدایمان را در دانشگاه به گوش مسئولان برسانیم تنگ شده بود. تنها امیدمان جلسات رمضان با رهبر انقلاب در این سال‌ها بود که البته خالی از لطف نیست که بگویم آقای رئیس جمهور! الحق در حضور در جمع دانشجویان گل کاشته اند، آنقدر دانشگاه آمده‌اند و با دانشجویان سخن نگفته اند که شایسته دریافت نوبل این نوع جلسات هستند، علی برکت الله.چهار:رئیسِ حاج حیدر در «بادیگارد» جمله زیبایی دارد: «تموم شد دهه شصت، الان دهه نوده»، این جمله در مصادیق متفاوتی صدق می‌کند. شاید یکی از دلایل عدم حضور مسئولین در دانشگاه همین دهه نود بودن است. امسال سالی بود که به واسطه انتخابات ریاست جمهوری می‌شد دانشگاه سیاسی‌تری را تجربه کرد. بعد از دعوت تشکل ها از نامزدها خوشحال بودم؛ می‌شد انتظار چند جلسه دانشجویی را داشت اما امیدوار به برگزاری این جلسات نبودم. اساساً مشاورینِ آقایان نقد شدن را به صلاح افراد نمی‌دانند. اما سه شنبه با پوستر حضور آیت الله رئیسی در جمع دانشجویان مواجه شدم، باز هم قاضی‌القضات که بنای ریاست جمهوری در سر داشتند اولین کسی بود که در دانشگاه حاضر می‌شد. به اکانت ثبت نام جهت حضور در برنامه پیام دادم و در نهایت دعوت شدم به جلسه دانشجویان با جناب آقای سید ابراهیم رئیسی. چهارشنبه، بعد از نماز ظهر و عصر، مسجد دانشگاه طهران.چهار-دووارد مسجد دانشگاه شدم. متاسفانه مانند 16 آذر سال قبل مقابل درب مسجد گوشی و کیف خود را تحویل دادم. اساساً به جز جلسات با حضور رهبر انقلاب در جلسه‌ای که گوشی‌ام را تحویل دهم، احساس صمیمیت نمی‌کنم اما این جلسه از آن جلساتی بود که برایم ماندگار می‌شد. در مسجد دانشجویان زیادی حاضر بودند که همه‌شان دانشجوی دانشگاه تهران نبودند. آنجا متوجه شدم برنامه، صرفا مخصوص دانشجویان دانشگاه طهران نیست؛ از چند نفر پرسیدم که حاج آقا نماز را میخوانند؟ کسی نمی‌دانست! احتمالا این عدم اطلاع از زمان حضور قطعی هم بخشی از پروتکل‌ها باشد. شیخی با عبای خاکستری که فکر می‌کنم مسئول نهاد دانشگاه طهران بود، نماز ظهر و عصر را خواند و بعد از نماز، آقای رئیسی وارد شد.چهار-سهمجری همان مجری سال قبل بود. بعد از تعارفات اولیه از آزادی دانشجویان محکوم شده توسط دستگاه قضا تشکر کرد و نام نفر اول را خواند. حمید محمد پور؛ او را می‌شناختم؛ دبیر اتحادیه جنبش عدالتخواه بود. پشت تریبون آمد. معلوم بود کمی هول شده است؛ انگار که زودتر از حالت معمول صدایش کرده اند. صحبت های دانشجویان شروع شد؛ محمد پور از احتمال سهمیه ای بودن دولت آقای رئیسی گفت، از فضای ستاد ایشان و عدم اشراف بر موضوعات تخصصی، حین صحبت های او، متوجه شدم این یک میتینگ انتخاباتی نیست، صحبت های سایر افراد نیز موید تصورم شد، نفرات بعد نیز در صحبت‌هایشان علاوه بر مطرح کردن سوالات و توصیه‌ها نقدها را صریح مطرح کردند. تا اینجای جلسه به هیچ وجه شبیه یک میتینگ انتخاباتی نبود، واقعا خوشحال بودم. راستش از 16 آذر سال قبل خوشحال تر بودم، با خودم که فکر کردم اگر در ستاد ایشان بودم ممکن بود با حضورش در دانشگاه مخالفت میکردم، کسی که تنها مسئولی بوده است که سال گذشته به دانشگاه آمده و به استناد آن جلسه می‌تواند خودش را شنونده صحبت دانشجویان بنامد، چرا در این برهه باید مجدد به دانشگاه بیاید تا دوباره خودش را در معرض نقد قرار دهد؟ اما روحیه دانشجویی ام همچنان میگفت اگر در ستاد ایشان هم بودی باید خودت را جای دانشجویان قرار می‌دادی و تمام تلاشت را میکردی که یک جلسه دانشجویی برگزار شود. صحبت های نفر آخر تمام شد. حال نوبت آقای رئیسی بود به پشت تریبون برود. قبل از شروع برنامه از یکی که شبیه برگزارکنندگان برنامه بود و من می‌شناختمش پرسیدم ما سوالاتمان را چطور میتوانیم مطرح کنیم. گفت: به همان اکانتی که برای حضور پیام داده‌اید سوالت را بفرست؛ قرار است سوالات تحویل آقای رئیسی شود. گفتم الان که گوشی‌ام را تحویل داده‌ام چطور اینکار را بکنم. گفت راست میگی؛ بعد از صحبت های حاج آقا قراره میکرفون بچرخونن و چند نفر سوال بپرسند، دست بالا ببر شاید فرجی شد تونستی صحبت کنی؛ با شوخی هم گفت تو از بچه های خودمونی احتمال اینکه بهت میکرفون بدن زیاده. الحمدلله فعالیت و مسئولیت گرفتن در تشکل یک جا برای ما ممکن بود نفع داشته باشد. آقای رئیسی صحبت های خودش را شروع کرد؛ از توصیه ها و سوالات تشکر کرد و از بعضی نقدها هم که به نظر خودش کمی غیرمنصفانه و از سر ناآگاهی بود گله کرد. من همچنان که داشتم به سوالی که اگر فرصت می‌شد باید میپرسیدم، فکر می‌کردم، به صحبت‌های آقای رئیسی گوش نیز گوش میدادم. آقای رئیسی چند جمله انقلابی گفت و یکدفعه جمعیت شروع به دست زدن کرد و این دست زدن چند بار تکرار شد. اواخر صحبت آقای رئیسی شبیه میتینگ انتخاباتی شده بود. صحبت های ابتدای جلسه و جوّ آخر جلسه برایم متناقض بود. فضای صحبت های انتهایی آقای رئیسی شبیه این نبود که جلسه قرار است پرسش و پاسخ داشته باشد. صحبت های آقای رئیسی که به اتمام رسید، جلسه هم به اتمام رسید؛ بدون پرسش و پاسخ. روند جلسه برایم عجیب بود. بعد از جلسه حین میل کردن کیک و آبمیوه، تصمیم گرفتم با یکی از افرادی که می‌شناختمش و او هم مرا می‌شناخت و میدانستم از من بیشتر درباره برنامه خبر دارد، صحبت کنم. به او درباره روند جلسه گفتم. از اینکه میتینگ بود یا جلسه پرسش و پاسخ، انتظار نداشتم قانعم کند.پنج:معلوم بود خسته است، هم از لحنش این مشهود بود هم از چشم‌هایش، اصلا شبیه کسی که چند دقیقه پیش مقابل رئیس عدلیه صحبت کرده است نبود. از الان به بعد صحبت های او را نقل می‌کنم:« ببین اساساً ما تو این چند سال اخیر به واسطه تغییر نگاه در یک سری مسئولین و به ویژه مشاورین رسانه‌ای شون که اون هم به واسطه گسترش فضای مجازی به وجود اومده و هر چیزی که اتفاق میوفته سریع پخش میشه، نتونستیم اون نحوه صحیح مواجه دانشجو و مسئولین رو تو فضای دانشگاه داشته باشیم. قطعا مواجه درست مواجه ای نیست که الان اتفاق می‌افته، اما الان مولفه‌های زیادی باعث شدند که این مدل اتفاق بیفته. این مدل دانشگاه اومدن رو هم آقای روحانی باب کرده که البته واقعا برنامه پارسال 16 آذر و برنامه امروز نسبت به چند سال اخیر بی نظیر بوده. درباره برنامه امروز هم ما تشکل ها از همه کاندیداها دعوت کردیم از همه ستادها هم پیگیری کردیم، ستاد آقای رئیسی برنامه دانشجوییشون رو سپرده بود به ستاد دانشجویی، ستاد دانشجویی هم چالش های زیادی با ستاد مرکزی سر برگزاری جلسه داشت، طبعا خیلی ها به صلاح نمی دونستند این مدل جلسه ای در این زمان برگزار بشه، ما چند جلسه با ستاد دانشجویی برگزار کردیم، پیشنهادشون این بود چون بیشتر دانشگاه‌ها و تشکل ها از آقای رئیسی دعوت کردند و اگر فقط دعوت یک دانشگاه رو قبول کنند شاید باعث سوتفاهم برای بقیه بشه، ما از نماینده های اتحادیه ها برای صحبت دعوت کنیم. پیشنهادشون این بود یک نفر هم از طرف ستاد صحبت کنه و ما این رو قبول نکردیم. خودشون هم متوجه اشتباه بودن ماجرا شدند و نهایتاً تصمیم بر این شد چند نفر به نمایندگی از تشکل ها صحبت کنند. البته این با مدل مدنظر ما که احتمالا برای بقیه نامزدها در نظر گرفتیم، متفاوت بود ولی خب هماهنگی این جلسه و آدم هایی که نظر میدادند، نهایتاً مارو مجبور کرد که یک سری از نکاتمونو کنار بذاریم. اهمیت دانشجویی بودن جلسه هم اون دوستان رو مجبور کرد یک سری از ملاحظات خودشونو در نظر نگیرند. یه جورایی چون متولی برگزار کننده از طرف ستاد آقای رئیسی ستاد دانشجویی بود و متولی برگزاری از طرف دانشجوها هم ما بودیم، باید درباره یک سری موارد به جمع بندی می‌رسیدیم و جمع بندیمون هم این بود که یک جلسۀ کاملا دانشجویی برگزار بشه و فقط نماینده تشکل ها صحبت کنند. حالا این وسط نکات دیگه ای هم بود که قابل حل نبود. مثلا ورود گوشی یک مساله ای بود که به هیچ وجه قابل مذاکره نبود. چون پروتکل حفاظتی رئیس قوه است و حفاظت هم سر یک سری موارد کوتاه نمیاد. ببین ما مثلا تونستیم مساله ورود یک سری که هماهنگ نشده بودند رو حل کنیم ولی مسئله گوشی غیر قابل حل بود. اینارو چرا میگم چون میخوام متوجه بشی هماهنگی چنین برنامه ای در حالت عادی، سخته و در حالت انتخابات بسیار سخت‌تر. پس قرار بود یک جلسه دانشجویی برگزار بشه حالا احتمالا چیزی که جلسه رو به نظرت شبیه میتینگ کرده، دست زدن های آخر جلسه باشه. درباره دست زدن‌ها اولا که به نظرم چون جلسه داخل مسجد بود، بهتر بود تذکر داده بشه اما اصلا اگر جلسه تو مسجد هم نبود، جلوگیری از دست زدن تو جلسه‌ای قبل از انتخابات کار اجتناب ناپذیریه و این کار وقتی جلسات با کاندیدای اصلی یه جریانیه که حاضرین جلسه هم از همون جریان اند، عملا غیر قابل تحققه. بالاخره چند نفر هستند که به اون کاندیدا علاقه مندند و براش دست میزنند. اگه یادت باشه برنامه 16آذر سال قبل هم چندبار برای آقای رئیسی دست زدند، تازه اون موقع فضا به اندازه الان هیجانی نبود؛ الان هم باید بتونیم یه روایت صحیح از جلسه بدیم».شش:با صحبت‌هایش تقریبا قانع شدم که این اتفاق دانشجویی‌ترین حالتی بوده که میتوانست با توجه به محدودیت هایی که وجود داشته اتفاق بیافتد. روز بعد برنامه، یک کلیپ از صفحه آقای رئیسی و دانشجویان پخش شد که به بخش کوتاهی از صحبت‌های دانشجوها پرداخته شده بود. از بقیه کاندیداها هم فقط آقای زاکانی دعوت را پذیرفت و آقای همتی علی رغم پذیرش دعوت، حضور پیدا نکرد. آقای قاضی زاده هم پذیرفته بودند اما گویا زمان شان جابه‌جا شده بود. بعد از گذشت چند روز از همان کسی که با او صحبت کرده بودم، پیگیر شدم که چرا هنوز فیلم‌ها منتشر نشده و گفت «همان افرادی که مخالف جلسه بودند، الان با انتشار صحبت ها مخالف هستند. ما نیز پیگیر این هستیم که این فیلم‌ها رو بگیریم ازشون و باید ببینیم نتیجه چی میشه...».هفت:دوران دانشجویی من رو به اتمام است. در این دوره که بخشی از آن هم به خاطر کرونا مجازی بود از مسئولین عالی رتبه نظام فقط سید ابراهیم رئیسی حاضر شد در بین دانشجویان حاضر شود. به جلساتی که با حضور ایشان برگزار شد، نقدهای متعددی وارد است اما مجموعا، برگزاری این دو جلسه نویدبخش آن است که هنوز هم می‌توان امیدوار بود که مسئولین در دانشگاه حاضر شوند و خود را در معرض نقد و سوال دانشجویان قرار بدهند. به عقیده من، پرحادثه‌ترین مسجد ایران، مهمترین و پرحاشیه ترین جلسه انتخابات 1400 را رقم زد.