نه عزیزم! ۲ با ۲ نمی‌شود ۵! (۸ درمان برای نسخه‌ی روابط فردی)

روابط بین‌فردی از پیچیدگی‌های بسیاری برخوردار است. شوپنهاور فیلسوفِ بدبینِ آلمانی تعبیر جالبی از این روابط به دست می‌دهد: «رابطه‌ی آدم‌ها مانند رابطه‌ی جوجه‌تیغی‌ها در زمستان است. اگر از هم جدا شوند از سرما می‌میرند و اگر به هم نزدیک شوند خارهای‌شان در بدن یکدیگر فرو می‌رود.»در روابط بین انسان‌ها هر چه افراد به هم نزدیک‌تر باشند، بهره‌ی بیشتری می‌برند، در عینِ حال بیشترین دلخوری‌های ما از صمیمی‌ترین افراد زندگی‌مان است؛ چرا که هیچ‌کس از یک غریبه انتظاری ندارد و آن‌قدر به او نزدیک نمی‌شود که از بابتش آسیب یا لطفی ببیند. تازه به قول زیمل می‌تواند سفره‌ی دلِ پرغصه‌اش را برای غریبه‌ای در مترو باز کند به این امید که شنونده او را نمی‌شناسد و دیگر در عمرش او را نخواهد دید. اما همه که در زندگی مسافرِ گذری مترو نیستند و یک ایستگاه بعد، از مترو و زندگی ما پیاده نمی‌شوند...با چنین مقدمه‌ای به چند رویکرد برای بهبود و تنظیم روابطِ بینِ فردی اشاره می‌کنم:تعارف نکنید!هر رابطه‌ای یک بده-بستان است. وگرنه اصلا چرا باید یک رابطه شکل بگیرد؟ حتی خودانگیخته‌ترین روابط و بی‌چشمداشت‌ترینِ رابطه‌ها مانندِ رابطه‌ی والدین و فرزندان از این اصل پیروی می‌کند. یک کارمند و رییس را در نظر بگیرید: کارمند از حقوقش و دیر پرداخت شدنِ آن ناراضی است و در گفتنِ آن «تعارف» می‌کند. از طرفی رییس از کم‌کاری و عملکردِ کارمند ناراضی است ولی او هم از گفتنِ این «تعارف» می‌کند. جالب اینجاست که این دومی معلولِ آن اولی است، اما این نتیجه، رازی می‌ماند که در نتیجه‌ی «تعارف کردن» است.نهایتا همین تعارفات کارِ ۲ طرف را به جدایی می‌کشاند، رییس فکر می‌کند کارمندی تنبل و نالایق داشته و کارمند از مالِ مردم‌خوری و ناخن‌خشکی رییس شکایت می‌کند. در صورتی که اگر ۲ طرف مشکلاتشان را بدونِ تعارف می‌گفتند، مشخص می‌شد که اهمال و کم‌کاری کارمند نتیجه کمبود حقوق و دیر پرداخت شدنِ آن است و حل شدن اولی دومی را نیز حل می‌کند.ابراز توقع و شنیدنِ توقعاتدر ۲ طرفِ یک رابطه توقعاتی وجود دارد یا این توقعات درست و به حق است و یا نیست. مسئله اینجاست که طرفین یک رابطه باید توقعاتشان از یکدیگر را صریح بیان کنند. پس از آن یا مشخص می‌شود که این توقع به جاست و طرفِ مقابل مسئولیتی در قبالِ آن دارد یا معلوم می‌شود که این توقعی بیجاست و فردِ متوقع نباید چنین توقعی داشته باشد.نه!«نه» گفتن گاهى براى سرسخت‌ترين آدمها هم سخت ميشود. هر چه ميزان نزديكى يك فرد با شما بيشتر باشد، «نه» گفتن به او سخت‌تر ميشود. سخت است به مادرى كه پرمهر به شما نگاه ميكند، نه بگوييد يا با نه گفتن معشوقى را كه به سختى جذب كرده ايد، برنجانيد.اما «نه» بگوييد و يادتان باشد «نه گفتن» در زمان درست، ارزش شما را بالاتر ميبرد و زندگى تان راا آسانتر ميكند.دوستان گاهی تفاوت‌های خودشان با شما را در نظر نمی‌گیرند و از شما می‌خواهند رفتارهایی کاملا شبیه آن‌ها داشته باشید: به آن‌ها نه بگویید و با یادآوری اینکه آن‌ها را دوست دارید از آن‌ها بخواهید به فردیت یا عقیده‌ی شما احترام بگذارند.شریک زندگی شما گاهی به بهانه‌هایی مانند عشق، قدردانی و ارزش قائل شدن از شما انتظارات نابه‌جایی دارد به او نه بگویید و با یادآوری اینکه عشق و دوست داشتن به معنای مالکیت و بردگی نیست، تقاضای او را رد کنید.همکاران یا همکلاسان شما ممکن است به دلیلِ تنبلی و بی‌مسئولیتی خودشان و تحت عنوان مفاهیمی مانند معرفت داشتن و باحال بودن از شما انتظارات نادرستی داشته باشند. به آن‌ها نه بگویید و با یادآوری اینکه هرکسی باید مسئولیت و کار خود را انجام دهد. یادآور شوید که تنبلی آن‌ها ارتباطی به شما ندارد.پدر و مادر و فرزندان شما لزوما بهترین و اخلاقی‌ترین آدمهای دنیا نیستند یاد بگیرید به آن‌ها نه بگویید و با یادآوری اینکه پدر و مادر یا فرزند بودن آن‌ها به معنی جانبداری بی‌قید و شرط شما از آن‌ها نیست، به رفتارهای غلط آن‌ها واکنش نشان دهید و تقاضاهای نادرست‌شان را رد کنید.۰ و صد نباشیدنگاه سیاه و سفید به آدم‌ها نشانه‌ی کمال‌گرایی است که دوستی و دشمنی زیاد به یک شخص را در مقاطع زمانی مختلف رقم می‌زند. مردم مجموعه‌ای از نقاطِ ضعف و قوت‌ هستند. مجموعه‌ای از مزایا و معایب که آن‌ها را خاکستری می‌کند و نه سیاه و سفید. اگر نتوانید مردم را خاکستری ببینید و عاشقِ همین خاکستری‌ها شوید؛ صرفا تعدادی بت و اهریمنِ کاذب برای خود می‌سازید که به تناوب در نظر شما از عرش به فرش و از فرش به عرش می‌رسند.به دنبال عوض کردن آدم‌ها نباشیدحالا که آدم‌ها را شناختید و خاکستری دیدید نمی‌توانید مدعی درکِ آن‌ها باشید، تا وقتی مدام در پی نصیحت کردن و اصلاحِ آن‌ها هستید. جدا از اینکه تغییر آدم‌ها بعد از سنین نوجوانی غیرممکن است، نصیحت و عوض کردن آد‌م‌ها رویکردی تهاجمی است. وقتی کسی را نصیحت می‌کنید و به دنبال عوض کردنش هستید، در حال زیرِ سوال بردن او هستید. به شخصیت و هویت او حمله می‌کنید. بنایی هرچند از نظر شما کلنگی و مخروبه را ویران می‌کنید، بدون آنکه قادر باشید بنای جدیدی بسازید. به دنبال عوض کردنِ آدم‌ها نباشید تا محبوب و کاریزماتیک باشید.گروکشی نکنیددر یک رابطه یا طرف مقابل مناسب و قابلِ رابطه است یا خیر. بدترین استدلال این است که بگویید: «با هر کس باید عین خودش بود.» خیر! مگر شما آفتاب‌پرست هستید؟ ترجمه‌ی این حرفه به زبان ساده این است که: اگر او عوضی است من هم عوضی می‌شوم. اگر او کم می‌گذارد من کمتر می‌گذارم. اگر او نفرت برمی‌انگیزد من وحشت برمی‌سازم. این یک رابطه‌ی سادومازوخیستی است. رابطه‌های افراد برای بهبود زندگی‌شان است نه آزار خود و طرفِ مقابل. این تنها بینِ دو طرفی با درکِ متقابل و همدلی لازم، ممکن می‌شود.از تنهایی فرار نکنیدبعضی از رابطه‌ها برای فرار از تنهایی است. این آغاز اسارت و وابستگی است. یک رابطه از موضعِ نابرابر. این حاصلِ نگاهِ غلط به تنهایی هم هست. اگر نتوانید از تنهایی خود لذت ببرید، فردی دوست‌داشتنی نخواهید بود و فردی که دوست‌داشتنی نباشد روابطِ اجتماعی خوبی نخواهد داشت. او بارها طرد می‌شود و به گوشه‌ی تنهایی‌های خود پرتاب می‌شود. و چون تنهایی برای او کابوس است، در وهم و وحشتِ این کابوسِ خودساخته آرام آرام غرق خواهد شد.خود را دوست داشته باشیدبعضی از رابطه‌ها به خاطرِ داشتنِ عزتِ نفس و اعتمادبه‌نفس پایین است. فرد با خود می‌گوید: «من زشتم، من کوتوله‌ام. من چاقم. تصویر خودم در آیینه و نگاهِ دیگران به خودم را دوست ندارم. پس با دیگران دوست می‌شوم تا با دزدیدن صورتکِ آن‌ها تصویر خود در آیینه و نگاهِ دیگران به خودم را زیبا کنم. من به دیگران می‌چسبم تا خود واقعی‌ام را از نظرها پنهان کنم. تا پشتِ نقاب رابطه با افرادی که فکر می‌کنم از من بهترند، لختی بیاسایم.» خود را دوست داشته باشید تا بدون حسادت و ریا به دیگران عشق بورزید.