مهدویت و انتظار از نگاه گفتمان توحید (1)-حجت الاسلام آقانوری

سلسه جلسات مهدویت و انتظار از نگاه گفتمان توحید، حجت الاسلام آقانوری، 6فروردین1400عنوان : بحث نگاه به مسئلۀ مهدویتنکته: ما با مهدویت به عنوان یک اندیشه مواجه نیستیم، مهدویت انجا به حضرت امام زمان مربوط میشود که مربوط به یک شخص واقعی هست که دارد کار میکند، مسئله تصویرهاست.-چرا ما داریم از یک اندیشه صحبت میکنیم؟مخصوصا الان که در بحث اندیشه ایم و وقتی داریم از پدیدۀ واقعی صحبت میکنیم.-چون مسئله تصویر هست.اساسا بخش عمده ای از نیاز انسان به عقاید، آن پدیده ای که در دین به آن عقیده می گویند ، از زاویۀ تصویرهاست.عقیده فقط فهمیدن نیست، شما وقتی با یک پدیده مواجه می شوید، اولین اتفاقی که برایتان می افتد فهمیدن هست، بعد از آن تازه یک مرحله بعدی هست که شما درباره آن چیزی فرض کنید شما یه جمله میشنوید "خدا عادل است"خب اول باید بفهمید خدا چیست ، عادل چیست و است چیست؟!و حتما در این زمینه باید بحث بکنید و این از آن بحث های مهمی هست که حداقل در سنت اسلامی بسیار پر اهمیت هست، مفردات بحث چه چیزهایی هستند؟ تصویر بحث چیست؟در عالم منطق می گویند تا زمانی که شما در مرحله فهم هستید دارید تصور می کنید، حتی اگر" خدا عادل است" را فهمیدید و هنوز حکم نکردید که عادل است یا نه، خدا عادل نیست!می گویند این هنوز حکم نداده، تصدیق نیست، این یک تصور هست.زمانی می گویند شما چیزی را تصدیق کردید (چه تصدیق مثبت چه منفی) که حکم بدهید یعنی از مرحله داوری هم گذشته باشد، میگویید خدا عادل هست یا خدا عادل نیست. این است و نیست یک حکم هست، یک تصور یا رابطه نیست.بعد از این مرحله تازه یک پدیده ای شروع میشود به اسم عقیده، یعنی زمانی که شما یک چیزی را فهمیده اید و در موردش اظهار نظر کردید، تازه عقیده شروع میشود. این خیلی مهم هست و این پدیده ای هست که باید در موردش خیلی با هم گفتگو بکنیم و خیلی باید در موردش حرف بزنیم، که اصلا حیات معرفتی شما کجاست؟!این جلسه را به حکم داستان فردی بگیرید که نشسته بود و داشت ارّه اش را تیز میکرد ، اساسا بخش عمده ای از معارف اسلامی به درد شما نمیخورد! به این دلیل که هنوز ارّه شما تیز نیست، شما بخواهید باهاش درخت بیفکنید، خسته میشوید و این ارّه به درد نمیخورهبخش عمده ای از معارف اسلامی به درد شما نمیخورد چون تصور درستی ازش ندارید.....شما درباره ی همه ی مسائل دینی اینطور هستید حتی در مورد خدا، در مورد خدا شما میتوانید تصویرهای گوناگونی داشته باشید. در مورد امام زمان هم می توانید. علامه حسن زاده آملی میفرمودند : من امدم قم (قبلا تهران بودن، پیش ایت الله شهرانی تحصیل می کردند، به ایشان گفتند من برای مسائلسلوکی پیش چه کسی بروم فرمودند ایت الله طباطبایی). ایشان به قم رفتند نزد مرحوم طباطبایی ایشان ابتدا سخت گیری کردند و گفتند من بیمارم و ... و نمیتوانم. (گویا علامه حسن زاده بغض کرده بودند و گفتند من در قم کسی را ندارم و کسی را برای این بحث ها نمیشناسدم و ایت الله شهرانی شما رامعرفی کرده اند). که در نهایت قبول کردند و گفتند برو هر روز فلان قدر "لا اله الا الله" بگو و بعد بیا من ببینم اوضاعت چگونه است. علامه حسن زادهگفتند چشم و بلند شدند بروند که گفتند بنشین ببینم! کدام الله؟ من ( علامه حسن زاده) نشستم و پرسیدند که مدثلا معتقدی الله اینجوریه یا اونجوریه؟توضیحاتی دادم که اعتقاداتم در مورد الله چجوریه. گفتند خوبه و برو. اینکه میگوییم خدایی جز الله نیست منظورمان کدام الله است؟ ما در روایات داستانیداریم که واقعیست و خود امام صادق فرموده اند که (کسی نقل نکرده) : "در زمان بنی اسرائیل ...کان فی جزیره خضرا...عابدی بوده که خیلی هم عبادتمیکرده ولی پرونده اعمالش سنگین نبوده" میدونید که به پرونده اعمال نمره نمیدن! اونجا بازتابی است کیفیت اعمال و این گونه ارزش گذاری می شود.مثل بنایی هستید که میسازید. مثلا امروز 5تا اجر میذارید و عصری یه لگد میزنید و همش مدیریزه...احوال ما این شکلیه کده در حال خلق پرونده اعمالمون هستیم. فرشته ها میبینند که این فرد با کوششی که میکنه پرونده اعمالش سنگینی نداره. از درگاه ربوبی سوال کردند که حکمت این چیه؟خداوند گفت: یه نفر از شما در قالب انسان پیش او بره و حکمت انگاه اشکار میشه. یکی از فرشتگان رفت و پشت سر اون عابد مشغول عبادت شدد. عابدمتوجه شد و برگشت گفت شما؟ فرشته گفت من یک بندۀ خدا هستم که خیلی وصف عبادات شما رو شنیده بودم و میخواستم خدمت شما برسم. گفت: بلهجزیره به این خوبی و سرسبزی واقعا برای عبادت خدا خوبه! کاش خدا خرش رو هم میفرستاد اینجا میچروندیم. فرشته پرسید: خدا خر ندارد. عابد گفت بلهاگر خری داشت خوب بود. اونجا بود که ندا اومد از طرف پروردگار که "انما اوصیبه علی قدر عقله" من به اندازه ی فهمش بهش ... اینجوری نیست که من بگم برو و هیچ اجری نداری ولی ارزشش متفاوت است از کسی که الله را میپرستد. این داستان اینه که وقتی میخواهی راجع به مهدویت صحبت کنی اول بگو این ماجرا از کجا در اندیشۀ دینی اومده؟ کدوم اقا امام زمان؟ احادیث تندی اومده راجع به ایشان: "قضی القائم بالقضایا فانکرها من قدد ضرب قدامها بالسیف" حضرت قضاوت هایی میکنند که کسانی که پیش ایشان شمشیر زدند این قضاوت ها را انکار میکنند. بعد چه اتفاقی میفته؟ فخرجوا علیه و قاتلهمفقتله ... با اینها میجنگند و میکشند. وقتی تصویر ادم درست نباشه چه اتفاقی میفته؟ یا ادم میگه تو حجت ابن الحسن نیستی! چون تصویری که من دارم از ایشان این نیست. من چند روز پیش در اتاقی نشسته بودم و فردی میومد و میرفت. گفتم با کسی کار داشتید؟ گفت با اقانوری! گفتم اقانوری خودم هستم.گفت من فکر میکردم شما مسن باشید. این تصویر اقانوری مسن تر باعث می شد که چندبار از جلوی در اتاق من رد شه و من رو ببینه و با خودش بگه این اقانوری نیست. چند سال پیش دانشگاهی رفته بودیم و راجع به تکنولوژی صحبت کردیم و بعد یه اقایی اومد و شروع به بحث با من کرد. گفتم فلانی شماکه اسم گروهتون شهید اوینیه نباید اینو بگی. اینا حرفای شهید اوینیه! گفت من اگه میدونستم اوینی این حرفا رو زده اسمش رو روی گروهم نمیذاشتم. در حالت اولی که تصویرش با چیزی که باهاش مواجه میشه متفاوته، انکار میکنه، میگه تو اوینی نیستی و یه حالت بعدش هست که میگه تو اوینی هستی و من دیگه اوینی نمیخواهم. هر دوی این مواجهه در تصویر غلط وجود داره و لذاست که باید مسئلۀ رسیدگی به تصویر را جدی گرفت.وقتی تصویر ما از امام زمان تصویر اشتباهیه، ممکنه موقع مواجه با ایشون دو تا گارد بگیریم:.۱یا بگیم اصلا ایشون خود امام زمان نیستن .2یا بگیم اگر ایشون امام زمانن، من نخواستمدر هر صوت مقایل تصمیم صحیح می ایستدخطر کجاست؟سوال: یا ممکنه یکی با واقعیت روبرو بشه و اطاعت کنه؟ و بپذیره؟جواب: خب شاید اون فرد واقعا امام زمان نباشه! در هر صورت تصویر باید درست شهشما وقتی در شرایطی هستید که باید یک قضاوت داشته باشید در برابر واقعیت، این تصاویر ذهن شما رو بهم می ریزهفرض کنید یک روزی میخواین برگردین خونه از دانشگاه و متوجه میشید که کیف پول و موبایلتون جا مونده و کسی هم نیست که ازش پول بگیرید.مجبور میشید پیاده برگردید. و اتفاقا گوشۀ چادرتون و یا گوشه شلوارتون به میله ای چیزی گیر میکنه و 60سانت پاره میشه؛ بعد دو ساعت پیاده روی زیر افتاب میرسید خونه؛ از خودتون سوال میپرسید :چرا؟ چرا اینجوری شد؟ همش دنبال یک جواب هستید...ممکنه بگید امروز روز نحسی بود یا...چه اتفاقی میفته؟ شما باید یک تصویر داشته باشید که چه اتفاقی افتاده. و این تصویر رو یا بین معلومات خودتون میگردید پیدا میکنید یا از یکی میپرسیدو یا... و معمولا اولین جواب رو تو این صحنه جذب میکنید ؛ ندانستن به طور کلی برای ادم ها سخته؛ نتیجه اش چی میشه؟اولین جوابی که جذب میکنید عطش دانستن شما کم میشه و شما احساس بی نیازی از دانستن دارید. و معمولا اولین تصویر، درست ترین تصویر نیست.پس این تصاویر ذهنی بسیار مهم اند. تصویری که شما از خدا، از غیبت و...دارید مدام باید بهش رسیدگی بشه. با تصویر غلط ممکنه کار بد پیش بره؛یک سری تصویر وجود دارند که تصاویر مبدا و حاکم اند که اگر تنها درست بشوند تصاویر زیاد دیگری را سامان میدهند.مثلا شما میخواهید جهت گیری ذهنتون رو مشخص کنید، حدودا پنج مفهوم پایه ای وجود دارند که نیاز هست انها را سامان بدهید.در بحث انتظار و مهدویت هم با همین مسئله مواجه ایم.اولا تصاویر غلط از مفهوم انتظار خیلی فضای بدی رو خلق کرده. و ثانیا در این فضا حدود 7یا 8مفهوم پایه ای وجود دارند که اگر بشود به این ها رسیدگی کنیم و ارتباط بین اینها را درک کنیم، کافیه.البته خود مفهوم مهدویت به یک سری مفاهیم پایه ای تکیه دارد. پس در کل کار ما صحبت از ۱5 - 16مفهوم هست که برای ما یک سناریو میسازند.پس ما میخوایم این مفاهیم رو در یک نظام معرفتی بچینیم و از اون یک فرایند استخراج کنیم،که متوجه بشیم اول این فرایند چی بوده و نخرن چی بوده و متوجه بشیم ما در کجای این فرایند هستیم.یک سری نقاط خیلی برجسته ای در این فرایند وجود داره؛ ظهور یکی از اون اتفاقاته، که میانه این فرایند هست.بعد شما متوجه میشید که خیلی جاها فقط بحث مهدویت نیست، تصویر غلط از خداوند، تصویر غلط از انبیا و...؛ این تصاویر غلط باعث شده که در نهایت ما به اینجا برسیم.عمده ترین کاری که میخوایم بکنیم این هست که با یک نگاه قرانی اون ۱5تا مفهوم و اون فرایند رو تصویر بکنیم و مکان خودمون رو در این فرایند پیدا کنیم.تمرین جلسه اول: 15 مفهوم که از نظرتون در بحث مهدویت مهم هست را پیدا کنید و به آیدی زیر در تلگرام ارسال کنید.@misaaq_sharif