سرمایه‌داری به خودی خود مشکل است.

سرمایه‌داری راه‌حل مشکلات شهری آمریکا نیست.امیرحسین سیدی/ دانشجوی دوره‌ی کارشناسی رشته‌ی مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی شریفاین مقاله ترجمه‌ای از یادداشت دیوید هاروی است که در وبسایت او منتشر شده است.کاملا ممکن است که اگر و زمانی‌ که ما به صورت همگانی از سختی‌های جسمی و روحی کووید-19 خارج شویم، با چشم‌انداز سیاسی‌ای روبه‌رو شویم که اصلاحات در سرمایه‌داری، بسیار در اولویت قرار گرفته‌ است. حتی پیش از حمله‌ی ویروس، نشانه‌های کوچکی از چنین انتقالی وجود داشت. به‌عنوان مثال بزرگان تجارت که در داووس جمع شده بودند، متوجه شدند که اشتیاق بیش از حد آنان به سود، ارزش بازار و بی‌توجهی به تاثیرات اجتماعی و زیست‌محیطی نتیجه‌ی معکوس داده است. به آن‌ها توصیه شد که از خشم افزاینده‌ی مردم به نوعی «وجدان» یا «اکو-کاپیتالیسم» پناه ببرند.پس از گذشت چهل‌سال از اجرای سیاست‌های نئولیبرالی در بسیاری از نقاط جهان، وضعیت اسفناک نظام‌های درمانی در مواجهه با حمله‌ی ویروس، بر آشفتگی‌های اجتماعی دامن زده است. ریاضت اقتصادی در همه‌چیز به‌جز هزینه‌های نظامی یا یارانه‌دهی به نیازمندان -اگرچه اغلب ثروتمندان پلید- شرکت‌ها را با نگرشی منفی‌ که پس از نجات بانک‌ها در سال 2008 در حال افزایش است، روبه‌رو کرده است. در مقابل، به نظر می‌رسد که اقدامات جمعی و دولتی به منظور مقابله با بیماری همه‌گیر، نگرش عمومی بهتری نسبت به دولت ایجاد کرده‌است.اندرو کومو، فرماندار نیویورک در کنفرانس‌های خبری روزانه‌ی خود تأکید می‌کند که خروج نهایی از بحران کنونی نه‌تنها نیازمند صورت‌بندی مجدد چشم‌اندازهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است، بلکه بر آن‌چه که او از آن به عنوان تطبیقی میان خواست مردم و قدرت‌های دولتی یاد می‌کند، بستگی خواهد داشت. برای کسانی از ما که در کابوس اخیر نیویورک زندگی کرده‌ایم، آشکارکردن این راز درباره‌ی ارزش مداخله‌ی دولت منطقی به نظر می‌رسد.اما متأسفانه اقدامات کومو برای این صورت‌بندی مجدد، تنها شامل تأسیس باشگاهی از میلیاردرها همچون مایکل بلومبرگ (برای سازماندهی آزمایش‌های تشخیص کرونا)، بیل گیتس (برای هماهنگی مقدمات آموزش) و اریک اشمیت، مدیرعامل سابق گوگل (برای سنجش مجدد ارتباطات و کارکردهای دولتی) بوده است. خروش‌های دموکراتیک سراسری که در سطح خیابان‌ها چشم‌گیرتر شده است، هنوز تأثیر زیادی بر قدرت سیاسی نمی‌گذارد. در نظر کومو، صورت‌بندی مجدد و بازسازی‌های مورد نیاز مطابق با تعریف نخبگان مترقی سرمایه‌داری و متناسب با نیاز سرمایه و مردم روشن خواهد شد.رونالد ریگان مشهور اظهار داشت: «دولت راه حل مسئله ما نیست ، دولت مشکل است.» تا زمانی که متوجه شویم «سرمایه راه حل مسئله ما نیست ، سرمایه مشکل است.»شهرهایی که نیاز داریمدر طول تاریخ طولانی حاکمیت بورژوازی، دوره‌های جالب توجهی از اصلاحات رادیکال در آمریکا وجود دارد، مانند دوره‌ی پیشرفت در اواخر قرن بیستم، معامله‌ی جدید۱ در دهه‌ی 30 و جامعه‌ی بزرگ۲ دهه‌ی شصت. به نظر می‌رسد اجماعی در حال شکل‌گیری است که دوره‌ی دیگری ]از اصلاحات رادیکال[ در پیش است.در چنین شرایطی است که یکی از رئوس جریان باید بازسازی زندگی شهری به طور مشخص و احیای فرایندهای شهری باشد که نه تنها اشکال توسعه‌ی اقتصادیِ منطقی‌تر و سازگار با محیط زیست را ترویج دهد، بلکه راه‌های بهتری برای سازماندهی زندگی روزمره نیز درپیش بگیرد. همچنین این ویروس افزون بر تحمیل آسیب‌های مستقیم و بی‌شمار برکیفیت زندگی روزمره‌ی مردم نیویورک، پوسیدگی در زیر صورت خوش زرق و برق مصرف‌گرایی رایج، فردگرایی افراطی و مداخلات معماری را نشان داده است.با این روال است که بازتاب‌های اخیر هیئت تحریریه‌ی نیویورک‌ تایمز درمورد «شهرهایی که ما به آن‌ها نیاز داریم» - که توسط چندین متخصصِ دعوت‌شده با عقاید مختلف، تکمیل شده است – بر بحث‌ها دامن می‌زند. موضوع اصلی به‌اندازه‌ی کافی ساده است. روزی «شهرها کار می‌کردند. اکنون آن‌ها کار نمی‌کنند.» ما باید دوباره آن‌ها را به‌کار بیندازیم.در پشت این دروغ‌ها، بازسازی تا حدودی نوستالژیکِ دوره‌ای قرار گرفته است که شهرهای آمریکا به عنوان موتور پیشرفت اقتصادی کشور، ویترین ثروت و فرهنگ آن و نمایش جذابیت جهانی مورد تحسین بودند. در آن روزهای خوب قدیم، «شهرها راه‌هایی برای شکوفایی ‌پتانسیل‌های انسانی فراهم می‌کردند.» زیرساخت‌های مدارس و دانشکده‌های دولتی، کتابخانه‌های عمومی و پارک‌ها، سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی و آب آشامیدنی تمیز و ایمن، با وجود آن‌که آن‌ها «توسط نژادپرستی تغییر شکل داده شدند و به دلیل سودجویی نخبگان با آلودگی و بیماری روبرو شدند.» اما بالاتر از همه، آن شهرها «فرصت» را ارائه دادند.مشکل اکنون -و این همان چیزی است که ویروس با جزئیات و پیچ و تاب درونی روشن کرده است- این است که مناطق شهری ما توسط مرزهای نامرئی اما نفوذناپذیر محاصره می‌شوند که جداکننده‌ی ثروت و امتیاز از بلوک‌های فاصله‌دار ساختمان‌های قدیمی و محیط‌های متروکه‌ای که در آن‌ها شغل کمیاب و زندگی سخت و اغلب بسیار کوتاه است، هستند. میزان امید به زندگی در فقیرترین محلات فقط شصت‌سال و در نواحی مرفه‌نشین نودسال است. تایمز برای نشان‌دادن این نکته، نقشه‌های پیچیده‌ای از امید به زندگی در شهرهای آمریکا را نیز منتشر کرد.حضور سنگین ارتش و گارد ملی آمریکا در آتلانتااکنون همه با هم هستیم؟انکارناپذیر است که فرصت‌های زندگی یک نفر به محل تولد او بستگی دارد. طومار ناکامی‌های اخیر طولانی است (و نه چندان نامرئی). همانطور که تایمز مشاهده می‌کند:در طول نیم‌قرن گذشته، زیرساخت‌های فرصت به شدت فرسوده شده است. مدارس دولتی دیگر دانش‌آموزان را طوری آماده نمی‌کنند که موفق شوند. متروها مطمئنا قابل اعتماد نیستند. آب با سرب جریان می‌یابد.نبود مسکن با قیمت منطقی در مکان‌های مناسب به معنای رفت‌و‌آمد طولانی و خسته‌کننده برای کارگران کم‌درآمد از نشانه‌های شکست سیستم‌ حمل‌ونقل عمومی است. این بدان معناست که هزاران بی‌خانمان در خیابان‌ها، اتوبوس‌ها و متروها زندگی می‌کنند. فرصت‌های آموزشی بر اساس اختلافات توزیع جغرافیایی درآمد و ثروت، به تحکیم و تعمیق اختلافات طبقاتی و نژادی منجر می‌شود.نتیجه‌گیری هیئت تحریریه این است که: «ثروتمندان به کار نیاز دارند. فقرا به سرمایه احتیاج دارند و شهر به هردو نیاز دارد.» همه‌ی ما باید دست به دست هم دهیم تا برای خودمان یک شهرنشینی خوش‌آیند و منصفانه‌تری ایجاد کنیم. این یک نتیجه‌گیری حیرت‌انگیز است. این امر به‌سادگی از تقدم ساختارهایی که در ریشه‌ی بیشتر مشکلات زندگی شهری معاصر نهفته است، دفاع می‌کند.برای اطمینان، ثروتمندان به کار نیاز دارند، زیرا این کار است که آن‌ها را ثروتمند می‌کند. اما این سرمایه است که بزرگترین سهم از ثروت تولیدشده در این چهل‌سال گذشته را به خود اختصاص داده است. همچنین این سرمایه است که نیروی کار را به ‌تکه‌ای از خود تقلیل داده است: به واسطه‌ی بی‌ثبات‌سازی، جابه‌جایی‌های تکنولوژیکی، صنعت‌زدایی و‌سایر فلاکت‌هایی که شهرها را با جمعیتی که با پرداخت‌های از این ماه تا آن ماه زندگی می‌کنند و قادر به زنده ماندن بدون توسل به امور خیریه در بانک‌های غذا و وعده‌های غذایی رایگان نیستند، پر کرده است. سرمایه جمعیتی را تولید می‌کند که اکثراً قادر به پرداخت اجاره نیستند، چه برسد به پرداخت وام مسکن هنگام بیکاری یا مصیبت شخصی یا هجوم بیماری!رونالد ریگان مشهور اظهار داشت: «دولت راه‌حل مسئله‌ی ما نیست، دولت مشکل است.» تا زمانی که متوجه شویم «سرمایه راه‌حل مسئله‌ی ما نیست ، سرمایه مشکل است.» ما گم خواهیم شد. سرمایه «هادسون یارد» می‌سازد نه خانه‌هایی با قیمت منطقی برای آن‌هایی که تلاش می‌کنند با کمتر از 40000دلار در سال زندگی کنند. تا زمانی که سرمایه نتواند دومی را انجام دهد، همه‌ی تلاش‌ها برای اصلاحات، هرچند هم که معقول باشد، مطمئناً در چرخه‌های انباشت سرمایه‌ی بی‌پایان به نفع افرادی معدود قرار می‌گیرند. سرمایه بدون درنظر گرفتن عواقب اجتماعی و زیست محیطی، به این روش ادامه خواهد داد، درحالی که جمعیت زیادی را به سمت ذخیره و صرفه‌جویی می‌کشد، فقط برای دستیابی(به ثروت).یک لحن آشناهیئت تحریریه‌ ما را تنها با تشویق‌های امیدوارکننده به غرایز اخلاقی‌ای برای حل مشکلی که نیازمند اصلاح ساختاری است، رها می‌کند. آن‌ها می‌گویند: «كاهش جداسازی، مستلزم آن است که آمریكایی‌های مرفه سهم خود را فدا كنند اما نه لزوماً قربانی.» بهشت نهی می‌کند که ثروتمندان باید قربانی کنند! آن‌ها امیدوارانه ادعا می‌كنند: «ساختن محلات متنوع‌تر و جداكردن مؤسسات دولتی از ثروت خصوصی، سرانجام زندگی همه‌ی آمریكایی‌ها را غنی‌تر می‌كند و شهرهایی كه در آن زندگی و کار می‌كنند را دوباره به یک نمونه برای همه‌ی جهان تبدیل خواهد کرد.»من هشتادوچهارساله هستم و قبلاً بارها این نوع استدلال‌ها را پیش از آن‌که آن‌ها را جدی بگیرم، شنیده‌ام. در سال 1969، یک‌سال پس از آن‌که شهر به دلیل ترور مارتین لوتر کینگ جونیور به آتش کشیده شد، به بالتیمور جداشده رفتم. برای من طولی نکشید که از احساسات قلبی -همانگونه که هیئت تحریریه آن را احیا می‌کند- و روح خیرخواهانه کسانی که صادقانه (اما با افسوس فراوان ساده‌لوحانه) معتقد بودند که همه‌ی این کارها نتیجه خواهد داد، خسته شدم. در صورتی که فقط کسانی از ما با اراده‌ی نیک (احتمالاً توسط یک قرص همدلی که مخصوص افراد بی‌تفاوت طراحی شده، تکمیل شده است) می‌توانند تشخیص بدهند که سرنوشت همه‌ی ما در هم تنیده است، به طوری که ما در این شهر با هم هستیم.من كتابی (عدالت اجتماعی و شهر) در مورد تمام تجربیاتم نوشتم كه در آن می خواستم به تداوم طولانی‌مدت مشكلات شهری سرمایه‌داری بپردازم؛ و اینجا پنجاه سال بعد است و به نظر می‌رسد دقیقاً همان اشتباهات را تکرار می‌کنیم. در آن زمان کاملاً مشخص بود که مکانیسم بازار -که برای کارکرد داشتن به کم‌یابی نیاز دارد- مقصر اصلی بود. اینگونه تفکرکردن به توضیح این امر کمک می‌کند که چرا تقریباً همه‌ی سیاست‌های وضع‌شده برای رفع نابرابری شهری، توسط یک تناقض بنیادین به صلابه کشیده می‌شوند.اگر ما درگیر «نوسازی شهری» شویم، صرفا فقر را جابه‌جا می کنیم. (انگلس در مقاله‌ی خود در سال 1872 در مورد مسئله‌ی مسكن، این نکته را مطرح كرد كه این تنها راه‌حلی بود كه بورژوازی برای مشكلات شهری خود داشت)، اگر اینگونه نباشیم، فقط در کنار هم می‌نشینیم و فروپاشی دائمی را مشاهده می‌کنیم. «خوش‌نماساختن گتو» -همانطور که در آن زمان نامیده می‌شد- آشکارا کار نمی‌کرد، بنابراین پراکنده‌کردن جمعیت‌های درمضیقه در فضای شهری باید جواب باشد. آن نیز واقعاً مؤثر نبود. رویکرد دوم ممکن است تا حدی گتو را پراکنده کرده باشد، اما این امر باعث کاهش سطح فقر یا تبعیض‌نژادی نشد.سرخوردگی از چنین نتایج ناموفقی منجر به این برداشت شد که فقرا باید مقصر وضعیت وخیم خود باشند، باید محدود شوند همانطور که در «فرهنگ فقر» خاص خود بودند. دانیل پاتریک مونیانه در آن زمان گفت: تنها پاسخ مناسب، «فراموشی‌ خوش‌نیتانه» بود. این امر، مسئله‌ی نئولیبرالی مسئولیت شخصی که مقصردانستن قربانیان بود را حفظ کرد و به نوبه‌ی خود به فرار از انواع سؤالات ناخوشایند که شکست‌های مداوم سیاست ناگزیر از آن بود، کمک کرد. تعداد کمی از مفسران، نیروهایی را که واقعا حاکم بر قلب سیستم اقتصادی ماست، بررسی کردند.ما نیازمند وقفه‌ای هستیم تا با ایجاد اقتصاد سیاسی و روابط اجتماعی متفاوت برای اشکال عادلانه و دموکراتیک از شهرنشینی، برنامه‌ریزی کنیم.گردشگری عاطفینکته‌ی مهم این است که همه‌ی راه‌حل‌ها در آن روزها ابداع و مورد کاوش قرار گرفتند، به جز مواردی که ممکن بود تداوم اقتصاد بازار سرمایه‌داری را به چالش بکشد. با این حال، این اقتصادی که به وسیله‌ی دستگاه‌های خود باقی می‌ماند، به طور اجتناب‌ناپذیری فقر فزاینده (از نوعی که همه‌گیری کنونی آن را آشکار ‌ساخته است) را تولید می‌کند.وقتی چهل‌درصد از سی‌میلیون نفری که اکنون بیکار هستند، کمتر از چهل‌هزار دلار در سال درآمد داشته‌اند‌، مطمئناً ما باید ورشکستگی سرمایه داری معاصر را از منظر تأمین نیازهای اساسی بشر بپذیریم. خط نئولیبرال مسئولیت شخصی و شکل‌گیری سرمایه‌ی انسان‌ که در 1970 شکل گرفت، ثابت کرد که راهی سهل برای طبقه‌ی سرمایه‌دار و شرکت‌هاست تا از شکست‌های موج اصلاحات دهه‌ی 1960 رهایی یابند، در حالی که بی‌وقفه جیب‌های خود را پر می‌کنند.بنابراین بسیار ضروری است که اساس جامعه را تحت بازبینی دقیق و انتقادی قرار دهیم. این یک کار فوری است. اما بگذارید ابتدا بگویم که این کار مستلزم چه چیزهایی نیست. همانطور که در اوایل دهه‌ی هفتاد به این نتیجه رسیدم، این به معنای بررسی تجربی دیگری درباره‌ی اوضاع اجتماعی در شهرهای ما نیست. در واقع، نشان‌دادن شواهد بیشتری از گستره‌ی رفتار غیرانسانیِ انسان نسبت به انسان واقعاً نتیجه‌ی معکوس می‌دهد، به این معنا که اجازه می‌دهد احساسات زودرنج لیبرال ما تظاهر کنند که به حل مشکل کمک می‌کنند، ولی در واقع نمی‌کنند. این نوع از تجربه‌گرایی نامربوط است، حتی اگر شانس دریافت یک جایزه‌ی نوبل را برایمان به ارمغان بیاورد.در حال‌حاضر اطلاعات کافی در دسترس است تا تمام شواهدی را که لازم داریم در اختیار ما قرار دهد. وظیفه‌ی ما نه در این زمینه است و نه در طبقه‌بندی مجموعه‌ای مازوخیستی از برخی پرونده‌های عظیم در مورد بی‌عدالتی‌های روزمره که مردم شهری در معرض آن قرار می‌گیرند (که فقط «استمناء اخلاقی» نامیده می شود) که بر این اساس می‌توانیم به سینه‌هایمان بزنیم و با یک‌دیگر همدردی کنیم. این هم ضدانقلاب است؛ زیرا فقط برای جبران گناه کار می‌کند بی‌آن‌که ما را وادار به مواجهه با مشکلات بنیادی کند، چه برسد به آن که کاری در مورد آن‌ها بکنیم.همچنین راه‌حل، شرکت در نوعی گردشگری عاطفی که ما را به زندگی و کار با فقرا برای «مدتی» جذب می‌کند، به امید اینکه بتوانیم با داوطلب‌شدن در یک آشپزخانه‌ی سوپ و یا کمک به یک بانک غذا (اگر چه ممکن است در کوتاه‌مدت کارگشا باشند) مفید واقع شویم، نیست. چه می‌شود اگر ما به یک گروه در بردن یک زمین‌ بازی در یک تابستانِ کاری کمک کنیم، فقط برای اینکه ببینیم کیفیت مدرسه در پاییز کاهش می‌یابد؟ این‌ها مسیرهایی هستند که نباید طی کنیم. آن‌ها صرفاً در منحرف کردن ما از وظیفه‌ی اصلی کاربرد دارند.چارچوب جدیداین وظیفه‌ی فوری چیزی جز ساخت خودآگاه یک چارچوب سیاسی جدید برای نزدیک‌شدن به مسئله‌ی نابرابری، از طریق نقد عمیق و دقیق سیستم اقتصادی و اجتماعی ما نیست. ما باید قدرت فکر خود را به صورت جمعی بسیج کنیم، مفاهیم و مقولات، نظریه‌ها و استدلال‌ها را تدوین کنیم تا بتوانیم وظیفه‌ی ایجاد تحول اجتماعی انسانی را به اجرا درآوریم.این مفاهیم و مقولات را نمی‌توان با انتزاع از واقعیت اجتماعی تدوین کرد. آن‌ها باید واقع‌بینانه و با توجه به اتفاقات و مقولاتی که در اطرافمان آشکار می‌شوند، چکش‌کاری شوند. شواهد تجربی، پرونده‌های جمع‌آوری شده و تجربیات به‌دست‌آمده در جامعه می‌توانند و باید در اینجا استفاده شوند. همچنین، موج فزاینده‌ی همدلی سیاسی که در خور تقدیر و تشکر از همه‌ی کسانی است که زندگی خود را در مواجهه با خطرات آشکار گذرانده‌اند باید در افق دید قرار گیرد. اگر این موج با اصلاحات بلند مدتی نیامیزد، به نتیجه نخواهد رسید.گفته می شود این ویروس هیچ تبعیضی قائل نمی‌شود. قطعا نه! همانند هیئت تحریریه‌ی نیویورک تایمز، به‌راحتی در خانه زندگی ‌می‌کنم، حقوق خود را دریافت می‌کنم، بلکه وابسته به نیروی کار جدا‌شده‌ای هستم که باید با بی‌خانمان‌شدن و گرسنگی از طریق بیکاری از یک سو و از سوی دیگر نگه‌داری از شهر و شبکه‌های مراقبت و آسایش برای یک دستمزد ناچیز دست و پنجه نرم کنند. علاوه بر این، آن‌ها باید روزانه با یک ویروس بالقوه کشنده مقابله کنند. آن کارگران در کدام مناطق جغرافیایی قرار دارند؟ چه تعداد از آن‌ها افراد رنگین پوست، مهاجران اخیر و لاتین‌ها هستند؟ بچه‌هایشان چند لپتاپ دارند؟در طول یک‌قرن‌ونیم گذشته، تداومی غم‌افزا وجود دارد. مطمئنا زمان آن رسیده است که این تاریخ طولانی را بشکنیم. ما نیازمند ایجاد وقفه‌ای هستیم تا با ایجاد اقتصاد سیاسی و روابط اجتماعی متفاوت برای ایجاد اشکال عادلانه و دموکراتیک از شهرنشینی، برنامه‌ریزی کنیم.نابرابری‌هایی که با حمایت قیام‌های شهری دهه‌ی1960 بود، هنوز هم با ماست. درواقع، عمیق‌تر از همیشه هستند. چندماه دیگر در قرنطینه، سقوط سرمایه‌داری و قیام‌ها تقریباً آغاز می‌شود. اما به یاد داشته باشید: «سرمایه مشکل است، نه راه‌حل.»پی‌نوشت: این متن در ماه می و پیش از آغاز اعتراضات کنونی نوشته شده است.پاورقی‌ها:۱- New Deal۲- Great Societyبرای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام دوهفته‌نامه‌ی دانشجویی «داد» کلیک کنید.