صفحه آرایی کتاب

این مقاله مهم‌ترین نکات مورد نیاز برای صفحه‌ آرایی کتاب‌ را پوشش می‌دهد. برای صفحه‌آرایی کتاب‌ که دارای گرافیک سنگین نیستند، نرم‌افزار ورد به سادگی پاسخگوی نیاز شما خواهد بود. اما در هر صورت بهتر است که کتاب را در نرم‌افزار Indesign صفحه‌آرایی کنید، زیرا امکانات، ابزار، سرعت عمل و کارایی بهتر و بیشتری نسبت به ورد دارد.بسیاری از نویسندگان اطلاع از این دارند که جلد خوب برای کتاب یک عنصر بسیار اساسی و تاثیرگذار است. جلد کتاب توجه خوانندگان را می‌رباید و به آنها ـ چه به شکلی مناسب و چه به شکل نامناسب ـ می‌گوید در داخل کتاب چه چیزهایی انتظار آنها را می‌کشد. باید بگوییم که طراحی جلد خوب برای کتاب کافی نیست و صفحات داخلی کتاب نیز همانند جلد می‌بایست ظاهری زیبا و خوب را دربر داشته باشند. شکل و تنظیم صفحات درونی کتاب صفحه آرایی کتاب نامیده می‌شود. شاید برای شما پیش آمده باشد که خواندن برخی کتابها برایتان (علی رغم سختی و راحتی محتوا) آسان بوده و برخی کتابها بسیار سخت. به شکلی که وقتی برخی کتابها را می‌خوانید سریع خسته می‌شوید ولی از خواندن یکسری کتابهای دیگر خسته نمی‌شوید. با فرض اینکه محتوای هر دو کتاب به لحاظ کیفی هم سطح باشند یکی از عواملی که تفاوت ایجاد می‌کند می‌تواند تفاوت‌ها در صفحه‌آرایی کتاب باشد.بدون توجه به اینکه کتاب به صورت کاغذی یا الکترونیکی به بازار عرضه خواهد شد، طراحی صفحات داخلی کتاب می‌تواند لذت کتاب خوانی را افزایش یا کاهش دهد. صفحه آرایی کتاب کاری خاص است و اصول خود را دارد. صفحه آرایی کتاب باید بر اساس سبک و محتوای کتاب انجام گردد. برای مثال، کتابی که در حیطه هنر نگارش شده است نباید حجم متن بر نمودارها و اشکال برتری داشته باشد؛ نقطه این است که خواننده در این گونه کتابها می‌خواهد هنر را ببیند (منظور نمودارها و اشکال). وقتی صفحه‌آرایی کتاب مخدوش و ضعیف است این پیام را به خواننده می‌رساند که کتاب حاضر کتابی است که خواندن آن سخت و دشوار است. در زیر به برخی اصول کلی و کلیدی در حیطه صفحه آرایی کتاب می‌پردازیم.پیشینه صفحه آرایی در ایران، به گذشته‌های بسیار دور، یعنی زمانی که سومری‌ها بر روی لوحه‌های گلی، مفاهیم مرتبط با یکدیگر و ادامه داری را می‌نوشتند، بازمی‌گردد. شکل عینی نخستین کتاب‌ها، به صورت اتاقی بوده‌است که ورق‌های خشتی کتاب، که هر کدام چند سانتی‌متر ضخامت داشته‌اند، در طبقه‌های نصب شده به دیوارهای این اتاق قرار می‌گرفتند. سپس، پوست برخی از حیوانات برای تولید کتاب به کار می‌رود و پس از آن، کتابهای کاغذی رایج می‌شود. در نخستین سده‌های هجری، کتاب آرایی مورد توجه قرار می‌گرفت و کتابخانه‌ها، شبکه‌های اداری و درباری و آموزشی، همگی در مسیر نسخه آرایی و فن کتاب سازی، هیأتی نظام مند پیدا کردند. اوج هنر کتاب آرایی در ایران، به دوره تیموری مربوط است اما با شکست جانشینان تیمور و تسلط شاه اسماعیل صفوی بر هرات، از ارزش‌های بصری این هنر کاسته نمی‌شود و همچنان، بهترین دوره‌های تکاملی خود را می‌گذراند و فقط در اواخر دوره صفوی ست که هنر کتاب آرایی و نگارگری ایرانی، با تأثیرپذیری از غرب، به تدریج سیر نزولی آغاز می‌کند.اصول صفحه آراییجهت ، سو ، نگاه و چیدمان تصاویر در صفحه آرایی در کتاب های تصویری ، نحوه چیدمان تصاویر و جاگذاری آن ها باید با توجه به مطالب و محتوایی که در کنار آن قرار می گیرند ، انجام شود. تصاویر باید متناسب با تاثیر متقابلی که بر خواننده خواهند گذاشت در صفحات جاگذاری شوند. به طور معمول تصاویر به جهات راست ، بالا ، چپ و پایین متمایل خواهند شد . بنابراین باید مطالب و متونی که در کنار تصاویر نیز درج می شوند متناسب با جهت تصویر هماهنگ شده و درج شوند . عناصر بصری . عناصر بصری برای مورد توجه قرارد دادن یک تیتر یا متن در صفحه آرایی به کار می رود . در استفاده و انتخاب عناصر گرافیکی و بصری باید به سادگی و خوانایی متن نیز توجه كرد. آرامش خواننده و سهولت در خوانندن متن و از همه مهمتر ایجاد انگیزه در وی برای مطالعه مطلب از مهمترین اهداف به کارگیری عناصر گرافیکی می باشد.&lt;br/&gt; ۱- قطع کتاب در صفحه آرایی کتابانتخاب قطع کتاب و اندازه صفحات کتاب اولین و مهمترین قدم در صفحه‌آرایی کتاب است. تمامی هنر صفحه‌آرا بر روی صفحات کتاب ظاهر می‌شود و اگر صفحات و قطع کتاب پتانسیل لازم را نداشته باشد، صفحه آرا نخواهد توانست دقت و هنر خود را به کتاب انتقال دهد. اگر تعداد صفحات کتاب شما بالا باشد و قطع کتاب را قطعی کوچک انتخاب کنید (به دلیل صرفه جویی مالی و هر عامل دیگر) یکی از مشکلات بزرگ خواندن کتابها کاغذی به وجود خواهد آمد، کتاب بسیار سخت ورق می‌خورد و خواننده مجبور است برای نگه داشتن صفحه مورد نظرش کتاب را با هر دو دست بگیرد. بنابراین، برحسب تعداد صفحات کتاب و برخی عوامل دیگر، سعی کنید قطع مناسبی را برای کتاب خود استفاده نمایید.۲- حاشیه‌های صفحه کتابحاشیه صفحات کتاب مهمترین بخش در کتاب است. یک کتاب دارای سه حاشیه است (حاشیه بیرونی، حاسیه بالایی و حاشیه پایینی). البته یک حاشیه داحلی نیز وجود دارد که از طریق چسب به بخش عطف کتاب متصل است. هر حاشیه‌ای نقش خاص خود را دارند: حاشیه بیرونی محلی برای انگشتان خواننده است که هنگام مطالعه آن قسمت را بگیرد و کتاب را نگه دارد. حاشیه بالایی جایی است که شما می‌توانید اطلاعات مربوط به نام فصل، نام کتاب و شماره صفحه را در آن بیابید. حاشیه پایینی فضای سفیدی است که هشدار می‌دهد متن یک صفحه چه زمانی به اتمام برسد و مابقی متن به صفحه دیگر منتقل شود. حاشیه داخلی کتاب این اطمینان را می‌دهد که متن صفحه به بخش چشب کاری شده عطف کتاب وارد نخواهد شد. به صورت طبیعی، حاشیه‌های بالا، پایین و بیرونی نسبت به حاشیه درونی کتاب کوچکتر هستند. حاشیه درونی کتاب عموماً ۲ سانتیمتر می‌باشد.۳-اشتباهات رایج در صفحه آراییاشتباه رایج در صفحه آرایی کتاب این است که صفحه آرا فضای کافی خالی در طول کتاب نگذاشته باشد. دقت کنید که حاشیه صفحات کتاب به قدر کافی بزرگ باشند و فضای خالی آنها مناسب باشد. شاید برخی کتابها را دیده باشید که فضای خالی کمی در حاشیه ها گذاشته باشد که بدون هیچگونه تردیدی چنین اتفاقی تجربه خواندن کتاب را تجربه‌ای سخت و دشوار می‌کند. سعی کنید پاراگراف ها با یک تو رفتگی شروع شود. لغاتی که در آخر سطر به دو قسمت تقسیم می‌شوند به طوری که بخش اول یک کلمه در آخر سطر و بخش دوم کلمه در اول سطر بعد می‌آید یکی از بدترین حالتهای ممکن در خواندن کتاب است. بهتر است در طول تاپپ محتوای کتاب از نوشتن کلمات به این شکل پرهیز کنید. یکی دیگر از اشتباهات رایج، تک سطرها هستند. برای مثال در انتهای صفحه یک پاراگراف شروع می‌شود که تنها سطر اول آن در روی صفحه و مابقی به پشت صفحه انتقال پیدا می‌کند. در این هنگام بهترین کار ممکن آن است که اولین جمله پاراگراف را نیز به صفحه بعدی انتقال دهیم. همچنین، آخرین سطر یک پاراگراف نیز می‌تواند به ستون بعدی یا صفحه بعدی منتقل شود. در این حالت نیز بهتر است سطر آخر به زیر پاراگراف قبل اضافه گردد.