مدیریت بهتر زمان با زندگی در زمان اینشتین

همانطور که در انتهای مطلب قبلی با موضوع معرفی کتاب پرواز تا اوج وعده بودم، در این پست می‌خواهم به بررسی اختصاصی فصل ششم این کتاب بپردازم که به موضوع وقت اشاره دارد.احتمالاً این جملات یا مشابه آن ها به گوشتان آشنا هستند: "وقت ندارم" "نمی‌رسم انجامش دهم" "صبح تا شب در حال بدو بدو هستم و آخرش به هیچ کاری نمی‌رسم" "حوصله ام سر رفته" "نمی‌دانم چه کار کنم" و...خود من از آن دست افرادی بودم که همیشه در حال ناله کردن از کمبود وقت بودم. طوری که آرزو می‌کردم ای کاش شبانه روز به جای 24 ساعت 48 ساعت بود تا بلکه می توانستم به تمام کارها و برنامه‌های روزانه‌ام برسم. معضل کمبود وقت داستانی رایج بین تمام افراد است، فرقی نمی‌کند که شما یک خانم خانه دار، یک مدیر، یک کارمند، یک فرد بازاری و یا یک محصل باشید. در هر صورت احتمالاً این حالت را تجربه کرده‌اید که در یک جنگ نابرابر با زمان قرار گرفته‌اید. حتی برای عده‌ای از ما عکس این قضیه اتفاق می‌افتد، اینکه آنقدر وقت اضافی داریم که نمی‌دانیم چه طور صرفش کنیم.برای من همیشه اینطور تصور می‌شد که در حال مسابقه با زمان هستم و گویی هر چه من بیشتر عجله می‌کردم، بیشتر از کارهای غیرضروری می‌زدم و بیشتر کوتاه می‌آمدم، باز هم نمی‌توانستم به تمام آنچه که به عنوان فعالیت‌های روزانه‌ام برنمه‌ریزی کرده بودم، برسم و آخر شب بازنده این مسابقه من بودم که با جسم و روحی خسته از کار شدید روزانه سر بر بالین می‌ذاشتم.اینطور طرز فکر و دیدگاه در مورد زمان دقیقاً موضوع اصلی فصل "زندگی در زمان اینشتین" گی هندریکس است که در اثر خود به نام پرواز تا اوج به بررسی آن پرداخته. اگر شما هم خود را در جنگ با زمان تصور می‌کنید و در برابر وقت احساس ضعف و شکست دارید، تا انتها با من همراه باشید تا بگویم مطالعه این کتاب و عمل به آن چطور باعث تغییر دیدگاهم به وقت و موفقیت من در مدیریت بهتر زمان شد. الگوی قدیمی، زندگی در زمان نیوتنبر اساس توضیحات گی هندریکس وقتی با الگوی نیوتن به زمان‌بندی خود نگاه می‌کنیم با کمبود و یا اضافه وقت مواجه می‌شویم. بر اساس این الگو نیوتن می‌گوید: زمان محدود است بنابراین باید آن را سهمیه‌بندی کنیم تا بتوانیم به تمام کارهای روزانه‌مان برسیم. این نوع طرز فکر دقیقاً مشابه ساز و کار سیستم‌های مدیریت زمان است که به شخصه زیاد از آن ها استفاده کرده‌ام ولی بعد از مدتی هیچ نتیجه‌ای نگرفتم.در الگوی نیوتن فرض بر این است که کمبود وقت وجود دارد، در نتیجه من و شما با وجود این دیدگاه دچار اضطراب می‌شویم و دائم نگرانیم که نکند وقت کم بیاوریم یا گاهی از آن طرف بوم می‌افتیم و وقت زیادی می‌آوریم. خلاصه اینکه دائم با وقت مشکل داریم، یا ساعت‌ها مثل برق و باد می‌گذرند یا ثانیه‌ها لاک پشت وار حرکت می‌کنند.شکاف یا تضاد موجود در الگوی نیوتنی این است که زمان چیزی خارج از وجود ماست که می‌تواند به درون ما فشار وارد کند، به بیانی ساده تر زمان ارباب است و ما غلام حلقه به گوش او که باید خودمان را بر اساس آن کوک کنیم. من با این نوع دیدگاه احساس یک قربانی را داشتم که زمان می‌خواهد شکجه‌ام کند. این نوع طرز فکر نه تنها جسم و روح من را خسته کرده بود، بلکه به فعالیت‌های شغلی و روابطم با اطرافیان و فرزندانم لطمه زده بود، چون یک مادر، یک همسر، یک فرزند و یک همکار همیشه گرفتار بودم که به دلیل کمبود وقت نمی‌توانستم از عهده تمام وظایفم به خوبی بربیایم.تغییر فضای ذهنیتنها راه حل خلاصی از دیدگاه قربانی بودن در برابر زمان این است که طرز فکر خودمان را در مورد فضا تغییر دهیم. به این شکل که اینشتین در مورد نسبیت می‌گوید: "یک ساعت در کنار عزیزتان یک دقیقه به نظر می‌رسد و یک دقیقه روی اجاق داغ، یک ساعت به نظر می‌رسد". درک این دیدگاه بسیار ساده است و قطعاً همه ما این نوع احساس در مورد زمان را داشته‌ایم. به عنوان مثال مواقعی که با دوستان و خانواده دور هم جمع می‌شویم و فضا کاملاً صمیمی و شاد است هرگز گذر زمان را حس نمی‌کنیم. برای من که اینطور بوده به حدی که وقتی با دوستان و خانواده‌ام هستم، اصلاً متوجه نمی‌شوم که چطور روزم را شب کرده‌ام. از آن طرف ماجرا، مواقعی که در موقعیت سختی قرار دارم، مثلاً منتظر خبر مهمی هستم یا باید در انتظار ملاقات با شخص مهمی باشم، زمان کش دار می شود، به قدری که هر ثانیه ساعت را چک می‌کنم و به شدت کلافه می‌شوم.گی هیندرکس می‌گوید، وقتی عاشق هستید (وقت گذرانی با دوستان و عزیزانتان) در فضای اطراف و درون خودتان آرام و آسوده هستید. به همین دلیل زمان با انبساط آگاهی‌تان در فضا ناپدید می‌شود. حتی اگر به یاد بیاورید که به ساعت نگاهی بیاندازید متوجه جهش زمان می‌شوید، انگاری که هر ساعت در یک چشم به هم زدن می‌گذرد. در این موقعیت زمان به سادگی ناپدید می‌شود به شکلی که هر برنامه‌ای داشته باشید به موقع به آن می‌رسید بدون اینکه وقت کم بیاورید.اما وقتی که در موقعیت سخت هستید (انتظار کشیدن برای دیدن یک نفر) احساس می‌کنید تمام عضلات بدنتان منقبض شده‌اند و دیگر احساس رهایی و آزادی ندارید، در این شرایط خودتان را محبوس فضا می‌کنید و به همین دلیل ثانیه‌ها به کندی می‌گذرند.دیدگاه نیوتن می‌گوید: هرگز پول کافی برای خرید همه‌ی چیزهایی که واقعاً نیاز ندارید، نخواهید داشت و هرگز وقت کافی برای انجام کارهایی که واقعاً دلخواهتان نیستند، نخواهید داشت. با این نوع طرز فکر، زمان و پول بر اساس کمبود ساخته شده‌اند. به همین دلیل است که دائم خودمان به دنبال پول و زمان می‌بینیم، در حالی که با این نوع دیدگاه پول و زمان از ما فراری هستند.برای رهایی از زمان اول پرسونای خودتان را بشناسیدگی هندریکس معتقد است برای اینکه دیدگاه نیوتن را در طرز فکر خودمان تغییر دهیم، لازم است تا چهره اجتماعی یا همان پرسونای خود را در رابطه با زمان پیدا کنیم. اگر می‌خواهید با مفهوم پرسونا آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنم مطلب من با عنوان پرسونا چیست و چه نقشی در کسب و کار ما دارد را مطالعه کنید.نویسنده کتاب پرواز تا اوج معتقد است پرسونا یک الگوی رفتاری و احساسی است که در زمانی خاص از زندگی و در پاسخ به شرایطی خاص به وجود می‌آید. این کلمه در لاتین به معنی شخصیت است. او می گوید تمام ما آدم‌ها دست کم یک پرسونا یا شخصیت داریم و برخی از ما بیش از دو یا سه پرسونا. مهم این است که باید آن‌ها را شناسایی کنیم و آن شخصیت‌هایی که از زمان کودکی در ما شکل گرفته‌اند و دیگر برای زندگی و موفقیت مفید نیستند را کنار بگذاریم. به عنوان مثال فردی که از کودکی پرسونای یک فرد خجالتی را داشته است، الان باید در دوران بزرگسالی آن پرسونا را رها کند، چون می‌تواند با این نوع شخصیت به روابط شخصی و شغلش ضربه بزند. این قسمت از کتاب برای من از همه جالب تر بود که گفت: " بیشتر ما در رابطه با زمان یک پرسونا شکل می‌دهیم و بعد فراموش می کنیم که پرسونا بوده است." در این رابطه ما دو نوع پرسونا داریم، یا "پاسبان وقت" هستیم که اگر مردم سر وقت در ملاقات‌ها حاضر نشوند ناراحت می‌شویم و یا "وقت نشناس" هستیم که همیشه دیر می‌رسیم. اگر پرسونای ما پاسبان وقت باشد، همیشه آدم ها را برای سروقت نبودن سرزنش می‌کنیم و اگر وقت نشناس باشیم، این ما هستیم که برای دیر رسیدن یا نیامدن سر قرار سرزنش می‌شویم.در مورد خودم مطمئنم که پرسونای پاسبان وقت دارم، آنقدر که اغلب بر سر قرارها زودتر حاضر می‌شوم. البته این حد از حساسیت بر روی زمان بندی کمی ملایم تر شده ولی به خاطر دارم که وقتی در دوران مدرسه با دوستم قرار می‌گذاشتم من همیشه یک ربع زودتر به سر قرار می‌رفتم و او همیشه وقت نشناس بود و دیر می‌آمد. قرارگیری دو پرسونای متضاد آن هم به عنوان دو دوست صمیمی در کنار هم باعث میشد دائم سر موضوع وقت و دیر رسیدن های او با هم چالش داشته باشیم :) هرچند بعد از گذشت 20 سال هنوز این دوستی ادامه دارد...الگوی جدید، زمان اینشتیناساس الگوی اینشتین قبول این دو جمله است، اول اینکه وقت از درون ما سرچشمه می‌گیرد و دوم اینکه من مسئولیت وقت موجود را به عهده می‌گیرم.وقتی زمان را چیزی از درون خودمان بدانیم دیگر رابطه‌ی متقابل با آن نداریم و اگر بپذیریم که خودمان مسئول وقت‌مان هستیم، اختیاردار آن می شویم و دیگر قربانی آن نیستیم. جالب اینجاست که وقتی مسئولیت زمان‌مان را به عهده می‌گیریم دیگر از آن فشار بیرونی خبری نیست و با حس رهایی در زمان سیر می‌کنیم. وقتی بدانی زمان ماهیتی درونی دارد، دیگر خودت را قربانی آن نمی دانی چون تو هستی که وقت را میسازیبرای فردی مثل من که همیشه خودمان را قربانی وقت می‌دانستم و تصور می‌کردم در یک جنگ نابرابر با او وارد شده‌ام، تغییر الگو و دیدگاه خیلی هم ساده نبود، به همین دلیل بعضی تمرین‌ها در کتاب معرفی شده‌اند که من هم مهمترین آن را به شما پیشنهاد می‌کنم: خودداری کامل از شکایت کردن در مورد زمانفکر کنید که در حال گرفتن یک رژیم سخت هستید که در طی آن از گفتن هر جمله‌ای و یا فکر کردن به هر موضوعی که کمبود وقت را در ذهن تان تداعی می‌کند، باید خودداری کنید. با این تمرین از موقعیت قربانی زمان بودن خارج می‌شوید. اول بار که این بخش از کتاب را خواندم و تصمیم گرفتم دیگر از کمبود وقت شکایت نکنم، تازه فهمیدم چقدر به کرات در طول شبانه روز این مفهوم را در مکالماتم و حتی افکارم به کار می‌بردم. مثلاً به فرزندانم می‌گفتم الان وقت بازی ندارم، یا به دوستانم می‌گفتم باید زودتر به جلسه برسم، یا به پدرم می‌گفتم وقت ندارم به شما سر بزنم و.... تمام این جملات همگی نشان دهنده شکایت‌های من از زمان بودند و بخش زیادی از آن‌ها را در ذهن خودم دائم مرور می‌کردم. برای همین همیشه در برابر وقت حالت پریشانی و درماندگی داشتم. پس شروع به تمرین کردم و جلوی زبانم و افکارم را گرفتم تا دیگر در مورد کمبود وقت گله نکنم. با این تمرین الان خودم را سرچشمه زمان و نه قربانی آن می‌دانم و با تمرکز بر روی حالاتم سریع موچ خودم را می‌گیرم تا دوباره در تله زندگی در زمان نیوتن گیر نیوفتم.خبر خوب اینکه با کمک توصیه‌های این کتاب حالا می‌توانم مدیریت بهتری در زمان خودم داشته باشم به شکلی که حتی بعضی روزها وقت اضافه می‌آورم و می‌توانم به فعالیت‌هایی که همیشه به دنبال وقت برای انجامشان بودم بپردازم.در پایان خوشحال می‌شوم نظر شخصی شما را در چالش با زمان بدانم. اینکه شما پاسبان وقت هستید یا وقت شناس؟ همیشه وقت کم می‌آورید یا از شدت اضافه وقت سردرگم و کسل هستید؟ شما از چه راهکاری برای حل مشکل زمان استفاده می‌کنید؟منابع انگلیسی: منبع 1، منبع 2