سیاست در پس پرده حجاب

پاییز سال گذشته در کشور شاهد التهاباتی با محوریت موضوع حجاب بودیم که موجب شد دوگانه حجاب، مسئله‌ای سیاسی یا فرهنگی پررنگ‌تر از همیشه خودش را نشان دهد. حجاب اگرچه نقطه آغاز اعتراضات سال ۱۴۰۱ ایران بود اما مسأله‌ای است که ریشه‌یابی آن نشان از قدمت این موضوع و شکاف میان حکومت و جامعه دارد و گمان می‌شود این دوگانه توسط جمهوری اسلامی شکل گرفته اما واقعیت چیز دیگری است. حجاب بعد از دوره مشروطه به یک امر سیاسی تبدیل شد ولی تا قبل از آن به عنوان یک امر معمول در فرهنگ ایرانی-اسلامی وجود داشت. اما بعد از مواجهه با مسئله تجدد، حجاب به مقوله‌ای سیاسی تبدیل می‌شود و مخاطب با تصویر دیگری از زن روبرو می‌شود که با موضوعی به نام آزادی گره خورده و این‌گونه بیان می‌شود که آنچه به عنوان آزادی مطرح میشود اتفاقا مانعی برای آزادی زنان است. 17 دی ۱۳۱۴ زمانی که رضا شاه تصمیم به اجرای قانون «کشف حجاب» گرفت، مسئله حجاب به سیاست در ایران گره خورد؛ موضوعی که پیش از آن، داشتن و نداشتنش مسئله‌ای در نظارت حاکمیت نبود. در جامعه ایران، تبلیغات منفی رژیم شاه که چادر را (کفن سیاه) می‌نامید و (کشف حجاب) را (پاره کردن سند رقیت زنان) می‌خواند، جامعه را متلاطم ساخته بود.حالا اما هر چهار سال یک بار وقتی به ایام انتخابات ریاست جمهوری نزدیک می‌شویم با اظهاراتی عجیب از سوی کاندیداها در بحث حجاب و مسائل زنان مواجه می‌شویم. به عنوان مثال آزادی بیان و برجسته کردن حقوق زنان را شاید بتوان از بارزترین شعارهای دولت سیدمحمد خاتمی برشمرد.وی در سال ۷۹ در اظهار نظری که روزنامه همبستگی آن را منتشر کرد درباره حجاب زنان گفت: مشکل این نیست که زنان چگونه لباس بپوشند؛ مشکل این است که زنان بتوانند در عرصه‌های مختلف حضور داشته باشند . همچنین حسن روحانی که در سال ۹۲ سکان قوه اجرایی را به دست گرفت نظری متفاوت‌تر از آنچه در اویل پیروزی انقلاب داشت ارائه کرد و گفت: حجاب در قرآن برای حمایت از زنان است ولی ما کاری کردیم که گویی حجاب؛ چماقی بر سر زنان است. امروز هم شاهد آن هستیم که در آستانه انتخابات مجلس شورای اسلامی، یک خانم به عنوان رئیس جبهه اصلاحات انتخاب شده است.و این موضوع گویی تبدیل به ابزاری سیاسی برای جذب مخاطب و جمع کردن رای شده است و امروزه دیگر حجاب تنها یک موضوع گفتگو نیست، بلکه سال‌هاست به واسطه شعارهای سیاسی دولت‌ها، به یک میدان نزاع میان نیروهای مختلف اجتماعی تبدیل شده است. جلوگیری از ورود خانم های غیرمحجبه به بانک، ارسال پیامک به ایشان و… حاکی از تصمیم قاطع حاکمیت در مبارزه با بدحجابی است. اساسا اگر بی حجابی منکر بزرگی است، چرا در ایام انتخابات و راهپیمایی ۲۲ بهمن از حضور زنان غیر محجبه استقبال می شود؟ این رفتار دوگانه، تلقی سیاست ابزاری از مسئله حجاب را تقویت می‌کند و حالا شاهد آن هستیم که حکومت همواره با این میراث قاجاری(حجاب سیاسی) مقابله می‌کند. به طور کلی می‌توان گفت این که به صورت گسترده و سیستماتیک از سمت حکومت با بی‌حجابی مقابله می‌شود به دو دلیل است:1- در حکومت مدعی اسلام و خیزش و رشد مسلمانی، بی‌حجابی مورد قبول نیست و خلاف قانون اساسی آن است.2- بی حجابی صرفا مسئله‌ای فرهنگی نیست و تبدیل به زمینی برای مبارزه سیاسی با حکومت شده است. تا جایی که اپوزسیون جمهوری اسلامی هم از این فرصت پییش آمده استفاده می‌کنند و جامعه را تشویق به بی حجابی می کنند. حجاب از اصول عملی و ذاتی حاکمیت اسلامی است، طبیعی است که خلاف آن عمل کردن در سطح عمومی، می تواند جنبه سیاسی و مخالف خوانی با حاکمیت نیز به خود بگیرد.به همین جهت رهبر معظم انقلاب فرموده اند: کشف حجاب حرام شرعی و سیاسی است. پس طبیعی است حکومت تلاش کند تا این اجازه را به فرصت‌طلبان ندهد.اوج این اتفاق را در بلوای زن، زندگی، آزادی که سال گذشته کشور را درگیر خود بود می‌توان دید.آن جایی که دیگر حجاب یک مطالبه اجتماعی و فرهنگی نبود بلکه به یک روش اعتراض علیه حکومت تبدیل شده بود و حامیان پس پرده این اعتراضات رسما خواستار حذف حکومت بودند. حالا می‌توان گفت حجاب پاشنه آشیل جمهوری اسلامی محسوب می‌شود و باتوجه به پیشینه‌ای که از آن وجود دارد، یک امر فطری به یک محل نزاع سیاسی تبدیل شده است و به جرئت می‌توان گفت کشور‌های مخالف ایران اسلامی با پی بردن به اهمیت و نقش مهم زن در نظام خانواده و انسجام جامعه و حفظ هویت دینی و ملی ایرانیان، برنامه‌ریزی‌های فراوان نموده وبودجه‌های سنگینی را برای این مسئله اختصاص داده‌اند. بنابراین فعالیت نهاد‌های فرهنگی ما هم در این زمینه باید دقیق، هدفمند و هوشمند باشد.