چگونه رویِ خوش زندگی را ببینیم؟

بار‌ها جملاتی در ستایش زندگیِ در لحظه شنیده‌اید. عباراتی که مضمونشان تشویق به رها کردن گذشته و آینده و تمرکز روی زمان حال و قدردانی از لحظه اکنون است. شاید بارها نیز تلاش کرده‌اید این توصیه را در زندگی به کار گیرید اما همیشه مشکلی مانع این شده است تا این روال را در زندگی پیش بگیرید.با وجود چالش‌های بی‌شمار زندگی در قرن 21، داشتن سطح پایه‌ای از اضطراب، استرس و نارضایتی انگار تبدیل به بخشی جدایی ناپذیر از ما شده است. شاید حتی متوجه آن‌ نباشید، اما غرق شدن در گذشته و آینده می‌تواند به تدریج احساس فرسودگی و تهی بودن را در شما غالب کند. راه حل چیست؟علاج چنین وضعیتی همان چیزی است که متخصصان سلامت روان همیشه روی آن تاکید دارند، یعنی آگاهانه زیستن و توجه به لحظه اکنون. عمل به این توصیه شاید نسخه درمان بسیاری از مشکلاتی است که اکنون در حال دست و پنجه نرم کردن با آن‌ها هستید. در این مقاله به بررسی چیستی زیستن در لحظه می‌پردازیم، از اهمیت آن سخن می‌گوییم و توصیه‌هایی را برای عمل به این گزاره فهرست می‌کنیم. زمان حال دقیقا به چه معناست؟زیستن در همین لحظه یا دم را غنیمت شمردن به معنای آن است که نسبت به آن چه اکنون در حال اتفاق افتادن است آگاه باشیم. یعنی نباید اجازه دهیم ذهنمان به وسیله خاطرات گذشته یا احتمالات آینده منحرف شود، بلکه آن را بر این جا و اکنون متمرکز کنیم.میرکو تام، نویسنده و مربی پرورش ذهن لحظه حال را این گونه توصیف می‌کند: «زمان حال تنها جایی است که وقت در آن هیچ معنایی ندارد. این زمان نقطه‌ای است بین گذشته و آینده و ما همیشه و در هر حال به آن دسترسی داریم. هر چیزی که اتفاق می‌افتد، در همین زمان حال به وقوع می‌پیوندد. هر آن چه که روی داده و در آینده نیز روی خواهد داد تنها در همین لحظه کنونی می‌تواند اتفاق بیفتند. غیر ممکن است که چیزی خارج از زمان حال وجود داشته باشد.»چرا بودن در زمان حال مهم است؟داشتن ذهنی آگاه به لحظه کلید سالم ماندن و شاد بودن است. گرچه پیام‌هایی مبنی بر حضور در لحظه را در بسیاری از مجلات و وبسایت‌های خودشناسی می‌بینیم، اما چنین چیزی یک توصیه ساده برای بهتر زندگی کردن نیست، بلکه یک سبک زندگی متشکل از ابعاد مختلف است که باید به هر یک توجه داشت.زیستن در زمان حال و ذهن آگاه بودن نه تنها ما را خوشحال‌تر می‌سازد، بلکه به ما کمک می‌کند با اتفاقات دردناک زندگی راحت‌تر کنار بیاییم و احساسات منفی مانند خشم و ترس را تحت کنترل خود در آوریم.به گفته بودا: «راز سلامتی ذهن و بدن، سوگواری برای گذشته، نگرانی از آینده و پیشبینی کردن مشکلات نیست، بلکه عاقلانه و آگاهانه در لحظه زندگی کردن است.» تاکید بودا بر سلامتی بدن در این گزاره بی دلیل نیست. با کاهش استرس از طریق تمرکز روی زمان حال، می‌توانید از بروز بیماری‌هایی مانند فشار خون بالا، مشکلات قلبی و عوارض ناشی از چاقی جلوگیری کنید.چگونه آگاهی خود را نسبت به زمان حال افزایش دهیم؟اما می‌رسیم به مهم‌ترین سوال در زمینه زیستن در زمان حال. همه چیز به یادآوری جمله «در لحظه زندگی کن» و «دم را غنیمت شمار»، مجبور کردن ذهنمان به فراموشی گذشته و اهمیت ندادن به آینده خلاصه نمی‌شود. برای این این که در لحظه زیستن را تبدیل به روش زندگی خود کنیم، لازم است قدم‌هایی را برداریم. در این جا به تفصیل به این اقدامات می‌پردازیم.قدم اول: غلبه بر نگرانیدلیل این که بسیاری از مشکلات بیش از حد دلهره آور به نظر می‌رسند این است که ذهن ما آن قدر سریع داده‌ها را پردازش می‌کند که نمی‌توانیم تصویری واقع گرایانه از آن چه واقعا در حال اتفاق افتادن است ببینیم. بنابراین سناریوهایی را در ذهن خود می‌سازیم که وقوع بسیاری از آن‌ها بعید است. پس باید برای غلبه بر نگرانی‌های خود، واقع بین باشید. سردرگمی و احساسات کنترل نشده به افکار منفی و فاجعه‌ سازی‌های واهی دامن می‌زنند پس سعی کنید از هر مساله‌ای که در زندگیتان در حال رخ دادن است تصویر دقیقی تهیه کنید و آن را واکاوی کنید. همچنین، برای غلبه بر نگرانی‌ها باید به جای مشکلات، روی راه حل‌های موجود تمرکز کنید.قدم دوم: موانع موجود بر سر راه زیستن در زمان حال را شناسایی کنیدعوامل زیادی وجود دارد که به ما اجازه نمی‌دهند دم را غنیمت شماریم. شناسایی این عوامل باعث می‌شود راحت‌تر با آن‌ها دست و پنجه نرم کنیم. یکی از این سدهای مهم، ذهن پر تکاپو است. بسیاری از افراد ذهنی دارند که انگار همیشه در حال مسابقه دادن است و لحظه‌ای آرام نمی‌گیرد. ذهن آن‌ها توسط محرک‌های عصبی زیادی آشفته می‌شود. هر چیزی که حواس پنجگانه ما را تحریک کند، باعث ایجاد یک فکر می‌شود. این فکر‌ سپس افکار دیگری را به وجود می‌آورد و به همین ترتیب یک زنجیره شکل می‌گیرد.یکی دیگر از موانع موجود، موقعیت‌های ناخوشایند و گذشته‌ای دشوار است. هیچ یک از ما نمی‌خواهیم خاطرات دردناک خود را تا ابد به خاطر بسپاریم چرا که این خاطرات زخم‌های زیادی را در ذهن ما باز می‌کنند. به همین دلیل است که افراد سعی می‌کنند از زمان حال فرار کنند. بردن ذهن به زمان و مکان دیگری جز اکنون، به وسیله انجام رفتارهایی ناسالم مانند مصرف مشروبات الکلی و مواد روان گردان، باعث می‌شود فرد از فکر کردن به موقعیت‌های ناخوشایند گذشته یا استرس زای کنونی، دست بردارد.سومین عامل مهم در این دسته، تاثیرات بیرونی است. اکثر ما از این که محیط پیرامونمان چه قدر روی تفکر و رفتار ما تاثیرگذار هستند، آگاه نیستیم. رسانه‌های خبری دائما در حال پرت کردن حواس ما به گذشته و معطوف کردن توجهمان به آینده‌اند. افرادی که خودشان نیز دائما در گذشته و آینده هستند تلاش می‌کنند ما را نیز به همین مسیر بکشانند. روی فکری غالب بر اجتماع نیز تاثیر زیادی بر ما می‌گذارد. جامعه‌ای که مدام داشتن یک شغل خوب، تشکیل خانواده و خرید خانه را از شروط خوشحالی می‌داند، افراد را مجبور به دل کندن از زمان حال می‌کنند.قدم سوم: ذهن آگاهی را تمرین کنیدهنگامی که ذهن آگاه هستید، تمرکزتان روی تمام چیزهایی است که در همین لحظه در حال وقوع هستند. در این حالت با واقعیات ارتباط برقرار می‌کنید چرا که واقعیت همان چیزی است که در زمان حال رخ می‌دهد. برای رسیدن به ذهن آگاهی، باید تمرین کنید که همه چیز را نظاره‌گر باشید، بدون این که احساسات و یا پیش فرض‌هایتان روی آن‌ها تاثیر بگذارند. هنگامی که متوجه شوید چه قدر تجربیات گذشته و هیجانات چه قدر قضاوت‌هایتان را مورد تحریف قرار داده‌اند شوکه خواهید شد.در اینجا به معرفی برخی تکنیک‌های ساده ذهن آگاهی می‌پردازیم. مجبور نیستید همه آن‌ها را انجام دهید بلکه فقط آن‌هایی را انتخاب کنید که به نظرتان به سبک زندگی شما نزدیک‌تر هستند. ذهن آگاهی با مراقبهبرای انجام مراقبه، تنها کاری که باید انجام دهید این است که در محیط آرام و ساکتی بنشینید و به تنفستان توجه کنید. هنگامی که حواستان پرت می‌شود دوباره روی نفس کشیدن تمرکز کنید. به این دقت کنید که چگونه ریه‌هایتان از هوا پر و خالی می‌شود. قرار نیست از همان اول این کار را بی نقص انجام دهید. همین که کمی از محرک‌های محیطی دور شوید خودش شروع خوبی است. با روزی 5 تا 10 دقیقه شروع کنید و کم کم به 20 دقیقه یا بیشتر برسید. این تمرین بسیار موثر است و فواید کوتاه و دراز مدت زیادی را در پی خواهد داشت.تنفس ذهن آگاهشاید این مورد مانند مراقبه به نظر برسد اما این طور نیست. در این روش هنگامی که در حال انجام دادن هر کاری هستید، توقف می‌کنید و برای 10 تا 15 ثانیه به تنفس خود توجه می‌کنید. سپس به ادامه کار خود می‌پردازید. مزیت این روش آن است که هر چه قدر هم سرتان شلوغ باشد، فرصتی برای نفس کشیدن خواهید داشت! تنفس ذهن آگاه موجب می‌شود از شتاب گیری ذهنتان جلوگیری کنید. درست مانند ترمز کردن هنگام رانندگی.قدم زدن با ذهن آگاهیبه جای این که وقتی قدم می‌زنید به ذهنتان اجازه دهید به همه جا سرک بکشد، آن را روی زمان حال متمرکز کنید. در این جا فقط باید روی راه رفتن تمرکز کنید. به هر قدمی که برمی‌دارید توجه کنید. فشاری که روی کف پاهایتان هنگام قدم برداشتن می‌آید، تغییرات عضلات پا و حالتی که پایتان را روی زمین می‌گذارید را در مرکز توجه خود قرار دهید. همچنین به محیط اطراف خود، درختان و آسمان دقت کنیدغذا خوردن ذهن آگاهبه احتمال زیاد هنگام غذا خوردن اصلا به چیزی که جلویتان است توجه ندارید و در حین این کار تلویزیون می‌بینید، با گوشیتان پیام می‌فرستید یا مشغول گفتگو هستید. برای غذا خوردن ذهن آگاه لازم است سرعت جویدنتان را کاهش دهید. روی بو، طعم و حالت غذایی که بر دهان می‌گذارید تمرکز کنید. متوجه نیرویی که دندانتان روی لقمه غذا می‌گذارد، باشید. در این حالت تمام دقتتان به عمل غذا خوردن معطوف می‌شود و ذهنتان به گذشته و آینده سرک نمی‌کشد.سخن پایانیزندگی در زمان حال و داشتن ذهن آگاهی چیزی نیست که یک شبه به آن برسید. صبور باشید و بارها و بارها قدم‌های رسیدن به این سبک زندگی و تکنیک‌های ذهن آگاهی را مرور کنید و انجام دهید. امیدواریم با برداشتن این قدم‌ها روز به روز به آرامش نزدیک‌تر شوید و قدر ارزشمند‌ترین داراییتان که لحظه اکنون است را بیشتر بدانید.برای خواندن مطالب بیشتر در حوزه مهارت‌های نرم، مجله آنلاین راهرو را دنبال کنید.تولید محتوا برای راهرو توسط نویسندگان نویسش انجام می‌شود.