حال و روز یک جوان درگیر قسمت ۱: [ اضطراب اجتماعی ]

حتی وقتی به اسم آن هم فکر می‌کنم مو به تنم سیخ می‌شه. همیشه برای خودم آرزو‌ها و اهدافی داشتم که در ذهنم، قبل ۳۰ سالگی باید به آن‌ها برسم. قبول این موضوع که احساس کنی در یک حلقه معیوب یا یک لوپ گیر کردی خیلی سخته. در شبکه‌های مجازی افراد زیادی را می‌بینی که سنی کمتر از تو دارند و به موفقیت‌هایی که در ذهنت می‌بافتی رسیده‌اند. مدام از خودت میپرسی چرا؟ کجای کار را اشتباه کردم؟ کجای مسیر را اشتباه رفتم؟ و هزاران چرای بی‌پاسخ.تا اینجای نوشته شاید فکر کنید با یک فرد درمانده طرف هستید که هر روز عمرش را به بطالت گذرانده که به این روز افتاده، اما می‌خواهم از دردی سخن بگویم که مطمئنم خیلی‌‌ها بیشتر از من درگیرش هستند. «اضطراب اجتماعی»اضطراب اجتماعی چیست؟من یک روانشناس یا روانپزشک نیستم. من یک فرد با تجربه هستم و فکر می‌کنم در این موارد تجربه بهتر بتواند حق مطلب را ادا کند؛ اضطراب اجتماعی نوعی خاص از درد است، روانشناسان از آن به عنوان یک نوع بیماری روانی یا اختلال یاد می‌کنند اما برای شخصی مثل من که از ابتدای کودکی درگیر آن بوده، چیزی فراتر از یک درد است. قبول دارم خیلی از مشکلات روانی حادتر از این موضوع هم وجود دارد اما من قصد دارم شرح دهم چرا باید افرادی با این مشکل به هم کمک کنند.اسم ساده آن اضطراب اجتماعی است اما دنیایی از حلقه‌های تو در تو و پیچیده را در درون روان شما می‌سازد. ساده بگویم، اول خیلی کوچک است اما کم کم مثل یک گلوله برفی بزرگ شده و کل زندگی فرد را مختل می‌کند. در مدرسه، از کوچکترین موضوعی که نیاز به واکنش شما داشته باشد، دچار استرس شدید می‌شوید، پاسخ به درس‌های مزخرف و بی‌کاربرد و جواب پس دادن به ناظم مدرسه برای دلایل دویدن در حیاط و بازی که حق کودک است. بچه‌های دیگر را می‌بینی که خیلی ساده با موضوع کنار می‌آیند و حتی آقای ناظم یا خانم ناظم (سعی می‌کنم نوشته را برای تمام افراد قابل درک کنم) را مسخره می‌کنند و عبور می‌کنند، اما در درون تو یک غوغا برپاست. حتی دلیل آن را نمی‌دانی و فقط ضربان قلب بالا و احساس اسیدی شدن معده و حس بد و تلخ اضطراب.محمد تو چطور وقتی میری پای تخته، استرس نمی‌گیری و نمی‌لرزی و راحت پاسخ سوالات معلم را می‌دهی یا کلاً می‌گویی نمی‌دونم؟ چرا برای من انقدر سخته؟ چرا برای من یک جهنم ۱۰ دقیقه‌ای و تجربه بدترین احساس جهان است؟مرحله اول: حس تفاوت در همان دوران راهنمایی و دبیرستان، متوجه تفاوتم با دیگران در بحث استرس شده بودم اما این موضوع را درک نمی‌کردم. در جامعه ما وقتی با خانواده یا اشخاص نزدیک، در مورد چیزی درد و دل می‌کنی، اغلب با جمله: «تو خیلی سخت می‌گیری» یا «همه همینن» مواجه می‌شوی. اما من نسبتاً کودکی تیز بودم، از همان دوران متوجه این شدم که یک جای کار می‌لنگد اما مشکل اینجاست که کاری از دستم برنمی‌آمد. از همان دوران متوجه شدم قرار نیست مثل خیلی‌ها زندگی کنم اما درک حقیقی این موضوع برایم دشوار بود. وقتی حس می‌کنی بیرون رفتن از خانه به معنای تجربه تلخ استرس فراوان است حتی وقتی قصد خرید داری! دیگر باید بفهمی مشکلی جدی وجود دارد.مرحله دوم: جستجو برای افراد مشابهحمید تو هم وقتی می‌‌خواهی به خرید بروی استرس داری؟ آع آعهرگز همچین سوالی نمی‌پرسی، به دو دلیل: ۱. افرادی که با این مشکل روبرو می‌شوند اغلب کم‌حرف می‌شوند زیرا در دورانی که همه در حال بازی و شادی هستند، مدام فکر درگیری دارند.۲. حتی اگر این سوال پرسیده شود تجربه شخصی به من نشان داد اکثر دوستانم اگر هم چنین حسی داشتند، اصلاً بروز نمی‌دادند. اصولاً اکثر بچه‌ها در سن نوجوانی از بروز نقاط ضعفشان اجتناب می‌کنند.پس شخصی مثل من در آن وضعیت باید چکار می‌کرد؟ من رو آوردم به جستجو در اینترنت و خواندن کتاب و ...من خیلی زود با دنیای اینترنت آشنا شدم. یعنی شانسی که آوردم این بود که با وجود اضطراب اجتماعی شدیدی که داشتم، وجود یک کامپیوتر برای من یک معجزه بود. خیلی سریع فهمیدم که بهترین دوستم همین وسیله بی‌روح است و شاید تا آخر عمرم هم همین باشد (به عنوان یک فرد کم‌سن، منطق و درک بسیار متفاوت است)مرحله ۳: آمدن رفقای اضطرابهمانطور که گفتم، اضطراب اجتماعی یک گلوله برفی است. شاید در سال‌های دبیرستان، با کارهایی مثل بازی کامپیوتری و گذران عمر به صورت مسخره بتوانی از این موضوع بگذری اما:سلام «کنکور»کنکور از راه رسید و سال پیش‌دانشگاهی شروع شد. کاش من انسانی بودم که حداقل بیخیال بودم تا کمی با مشکل استرس بهتر کنار بیایم. از یک طرف فکر به آینده و از طرف دیگه فرسایشی شدن زندگی برای من امان نگذاشته بود.خیلی زود تمام جو هم‌کلاسی‌ها و خانواده و مدرسه به این سمت رفت که باید در کنکور نتیجه خوبی بگیری. حتی دبیرانی داشتیم که این سخن انگیزشی زیبا را بکار می‌بردند: «کنکور سرنوشت شماست، اگر در دانشگاه خوب بروید، آینده شما تضمین است و اگر نه، باید تا آخر عمر زجر بکشید»من که درگیری با استرس را هرچه تمام‌تر تجربه می‌کردم، متوجه شدم اصلاً حسی به کنکور ندارم. جالب است در افرادی از نوع من، فاصله زمانی است که باعث استرس می‌شود، ساده بگویم این حس را داری که «من استرس‌های نزدیک‌تری دارم که باید به آن‌ها رسیدگی کنم، فعلاً برای آن‌‌ها که دور هستند وقت دارم»اما یک تفاوت وجود دارد:شما حالا با موضوعاتی که به مسئولیت‌پذیری، جایگاه اجتماعی یا پرستیژ و هرچه مربوط به اجتماع است، درگیر هستید. از یک طرف مادر ور پدر مدام بر اهمیت کنکور تا‌کید می‌کنند و شما نیز اهمیت آن را می‌دانید اما زیر لب ناله می‌کنید: مشکل چیز دیگری استمرحله ۴: کاشته شدن بذر‌های بدشما کم کم، احساس کمبود توانایی در حضور در اجتماع می‌کنید. حتی یک خرید ساده از نانوایی برای شما مساوی درد و رنج فراوان است. این احساسات همانا و ورود مهمانان نا‌خوانده در روان شما همانا. افسردگی، کمبود عزت نفس، کمبود اعتماد به نفس و حتی در مواردی وسواس. سلام دوستان!حس افسردگی برای من اولین رفیق تازه‌وارد بود. البته پیدا کردن ریشه‌های فامیلی این رفقا کمی سخت است. پیدا کردن پدر‌بزرگشان و این‌که اول اعتماد به نفس نداشتی و بعد افسرده شدی یا برعکس کار هرکسی نیست، اما جان کلام این‌که شما با گذر زمان، اگر به داد خودتان نرسید، گویی در یک بشکه قیر گیر کرده‌اید. برای شخص من این مرحله از ابتدای پیش‌دانشگاهی شروع شد.نبود اطلاعات کافی از سوی خانواده و اعتقاد نداشتن خانواده‌های ایرانی به تراپی و دوره‌های درمان روانشناسی یک دشمن بزرگ برای این اشخاص است. مشکل اینجاست که هرچه بگذرد، اضطراب اجتماعی ریشه بیشتری در مزرعه ذهنتان می‌دواند و به خود می‌آیید و می‌بینید کل زندگی شما پر از اثرات آن است.مرحله ۵: فاز ۱ اقدامیادم است در «کنکور» گند زدم. این جمله چیز غریبی نیست. و اتفاقات بعد کنکور و پیگیری فامیل و ... هم برای همه شما آشناست؛ اما برای شخص من هر کدام از این مراحل یک مرحله از جهنم «کمدی الهی دانته» بود.در دانشگاه آزاد قبول شدم و وارد دانشگاه شدم که همه از آن به عنوان دورانی جدید یاد می‌کنند. برای من که اینطور نبود؛ باید علاوه بر مدیریت موضوعات استرس‌زای قدیمی، مضوعات جدیدی را نیز تجربه می‌کردم. مهم‌ترین بخش آن روبرو شدن با جنس مخالف برای اولین بار بود. بله درست است. جنس مخالف از آن دست موضوعاتی است که برای یک مضطرب اجتماعی بسیار پیچیده است. در دانشگاه بسیار تلاش کردم برای خودم هویت بسازم، اما متواسفانه تمام بخش‌هایی که مربوط به اجتماع می‌شد را نتوانستم مدیریت کنم. در کل به حال و روزی افتاده بودم که وقتی تنها بودم راحت‌تر بودم.شما اگر شخصی برونگرا هم باشید و دچار این اختلال بشوید، ناچاراً به شخصی درونگرا تبدیل می‌شوید البته نمی‌دانم چقدر این گفته‌ام صحت علمی دارد.من که متوجه شدم اوضاع بسیار وخیم است، خودم یک جستجوی اینترنتی انجام دادم و مشاورانی پیدا کردم. بعد از زنگ زدن و گرفتن قیمت، از اقدام عملی منصرف می‌شدم. قیمت بالای جلسات تراپی من را که شپیش در ته جیبم ماه عسل گرفته بود، منصرف می‌کرد. خلاصه این‌که چندین سال با وجود مشکلات فراوان از اقدام صرف نظر می‌کردم تا اینکه یک درمانگاه محلی پیدا کردم که حق مشاوره ۲۵ هزار تومانی داشت. در آن زمان متوجه شدم می‌توانم از پس این هزینه برآیم و تصمیم گرفتم به جلسات بروم.بعد از چند جلسه مشاوره، به یک روانپزشک ارجاع داده شدم، همراه با یک نامه دربسته که توصیه شده بود باز نشود.بعد از مراجعه به روانپزشک، تجویز قرصی برای افسردگی من تجویز شد. بله درست است، مشاور تشخیص داده بود افسردگی من اوضاع وخیم‌تری دارد.نام قرص را اصلاً یادم نیست اما بعد از هر بار مصرف، کارش این بود که افکار منفی را از سرم بپراند و انگار واقعاً کار می‌کرد اما من حالا با مشکلات جدید‌تری روبرو بودم؛ میزان خوابم زیاد شده بود و اصلاً وقت نمی‌کردم به کار‌‌هایم برسم. درست است همه مشاوران از کنار گذاشتن سرخود تجویز توسط بیماران گله می‌کنند اما من متوجه شدم این قرص‌ها باعث شده کمی نسبت به واقعیات زندگی خوشبین شوم. شاید هم اشتباه می‌گویم اما به هر حال من آن را بعد از ۴ ماه مصرف کنار گذاشتم.مرحله ۶: دوران تعلیقدر بد دورانی بودم. از یک طرف سال آخر دانشگاه بودم و اصلاً نفهمیدم دانشگاه چطور گذشت. رشته مکانیک و نبود جنس مخالف در این رشته باعث شد من کمتر از کلاس‌های تخصصی، استرس را تجربه کنم اما همانقدر من را در ارتباطات اجتماعی ضعیف کرد.باید به فکر کاری برای ادامه زندگی می‌بودم. با وجود تمام این چالش‌هایی که داشتم و شاید به دلیل سپری کردن ساعات زیادی با خودم، تماماً به دنبال افراد مشهور بودم. افرادی مثل «ایلان ماسک»، «بیل گیتس»، «استیو جابز»، «میچیو کاکو»، «نیکولا تسلا» و هر کسی که کاری بزرگ در جهان کرده. واقعیت این است که من داستان آن‌ها را می‌خواندم تا وجه اشتراکی بین داستان آن‌ها با خودم پیدا کنم. اینکه آیا آن‌ها هم با مشکلات من دست به یقه بوده‌اند یا خیر و هرکسی وجهی مشترک داشت برایم بسیار محبوب‌تر بود. در مثال تسلا، به خود می‌گفتم بالاخره یک شخص پیدا کردم که تا آخر عمر نتوانست با جنس مخالف ارتباط برقرار کند. یا در مورد استیو جابز وقتی درک کردم در سن ۲۳ سالگی به چنان موفقیتی رسیده، و من حالا ۲۴ ساله هستم و به هیچ جا نرسیدم، از چشمم افتاد ?? زیرا خودم در آن سن نرسیدم. شاید این چیزها خنده‌دار باشند اما واقعا معضلی بزرگ بودند. صادقانه بگویم: من فکر می‌کردم چون در زندگی تا اینجای کار، این همه سختی و رنج روانی متحمل شده‌ام، باید در ازایش یک موفقیت بزرگ بدست آورماین طرز فکر یا "mindset" من بود که بعد‌ها فهمیدم کاملا غلط است. حقیقت این است که دنیا برای مشکلات ما، هیچ بدهی به ما ندارد. حتی کائنات و هر آن‌چه در معنویات است قرار نیست به ساز ما برقصند. با این وجود شاید این افکار به من تسلی می‌دادند. من تلاش‌های اولیه در جهت مسیر کارآفرینی و آنچه از الگو‌های یک فرد گیک (خوره فناوری) بر می‌آید را پیگیری کردم. حتی این بخش خنده‌دار است که من حتی سعی می‌کردم به خواننده‌های محبوب آن‌ها گوش دهم مثلاً زمانی که شیفته استیو جابز بودم: هر روز به آهنگ‌های «باب دیلن» که خواننده مورد علاقه او بود گوش می‌دادم. این‌که در این دوران چه اتفاقی برای من افتاد را در مقاله‌ای دیگر خواهم گفت چون از بحث دور شدم.مرحله ۷: فاز ۲ اقدامدو سال بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه، به خودم آمدم و گفتم: چه غلطی می‌کنی؟واقعا حس پوچی عجیبی کردم از این‌که هیچ کاری را در زندگی‌ام به ثمر نرساندم. وقتی بیشتر فکر کردم دیدم من یار قدیمی خودم را هنوز با خودم حمل می‌کنم. بله درست است. آن یار قدیمی همان اضطراب اجتماعی است.انگار در همه این سال‌ها با خودم کیسه‌ای بزرگ از سنگ را حمل می‌کردم و کاری هم برای کنار گذاشتن آن نکرده بودم. در هر زمینه‌ای که شروع به فعالیت می‌کردم بعد از مدت کوتاهی به دلیل فرسایشی شدن آن کار و نیاز به حضور در اجتماع و ارتباط با دیگران کم کم انگیزه‌ام را برای ادامه آن کار از دست می‌دادم. پس تصمیم گرفتم تمام مهارت‌هایی که بتوانم در خانه انجام دهم را بیاموزم. درست مثل فردی که دو پا ندارد و دیگر در ذهنش روی فعالیت‌هایی که نیاز به پا دارند سرمایه‌گذاری نمی‌کند، من هم به حدی رسیدم که دیگر به هیچ فعالیت اجتماعی فکر هم نمی‌کردم. اما تا کی می‌توان با این شیوه زندگی کرد؟ بالاخره انسان نیاز‌هایی دارد که باید در اجتماع آن‌ها را رفع کند.این شد که تصمیم مجدد و جدی برای رفع اساسی این مشکل گرفتم. چند روز در مورد این مشکل تحقیق کردم تا بتوانم مشاورانی که متخصص این امر هستند را پیدا کنم. بالاخره یک فرد را پیدا کردم. به جلسات رفتم و واقعاً نتایج عالی بودند. هنوز هم این جلسات ادامه دارند. من تصمیم گرفتم از نو خودم را بسازم، واقعاً از نو.درست است احساسات فراوانی سراغ شما می‌آید که دیر شده و آن فرد کجا و من کجا، خدایا انصافتو شکر و از این نوع جملات. من هم زیاد از این جملات استفاده می‌کنم اما بیایید یکبار حقیقت را بپذیریم. شاید کسی مثل من یک مقاله مفصل در مورد این موضوع ننویسد و شما هم این مثاله را نخوانید، اما اگر این مقاله را می‌خوانید و به مشکل من دچار هستید، تنها توصیه من این است:اول: تصیمیمی جدی برای تغییر خودتان بگیرید.دوم: حتماً، حتماً، حتماً به یک مشاور که در موضوع اختلال خاص شما تخصص دارد مراجعه کنید.سوم: تا گرفتن نتایج این مسیر رو ادامه بدید.چهارم: این حقیقتو قبول کنید که باید تا آخر عمر در حال بهبود باشید. آهسته و پیوستهپنجم: ایده‌آل گرایی و کمال‌گرایی، در مسیر درمان و بهبود ۲ سم مهلک هستند، آن‌ها را کنار بگذارید.نتیجه‌گیریاگر بخواهم یک نتجه بزرگ را به شما منتقل کنم، فقط می‌گویم: زندگی ارزش آن را دارد که با وجود تمام این موانع و تمام این فشار‌‌ها، از نو ساخته شود پس کمال‌گرایی را کنار بگذارید و همین الان، تاکید می‌کنم، همین حالا یک اقدام در جهت این مشکل بردارید. پله اول را بردارید و به خود می‌آیید و می‌بینید و پشت بام هستید!