هیدروپونیک چیست ؟

کاربردها و فواید گلخانه‌های هیدروپونیکهیدروپونیک ، یکی از روش های خلاقانه تولید محصولات کشاورزی بدون خاک و سم و با کم ترین نیاز به آب است.در ایران، ده ها گلخانه به این روش راه اندازی شده و هزاران نفر به مشغول به کار هستند.با این روش، در هر نقطه ای از ایران می توان هر محصول کشاورزی را بدون توجه به اقلیم و نوع خاک، برداشت کرد.گیاهان، مثل دیگر جانداران، بی احساس، بی تحرک و تک بعدی نیستند و شعور و احساس دارند.برقراری ارتباط با گیاهان در رشد و نمو آن ها اهمیت دارد.گیاهان، دارای سیستم عصبی، حافظه و تحرک و احساس بوده و قابلیت تبدیل عناصر به یکدیگر و خلق عناصر را دارا می باشند.یکی از تفاوت های اساسی بین سیستم های مختلف؛چگونگی رساندن آب و هوا به ریشه است.هیدروپونیک یعنی چی؟هیدروپونیک اولين بار توسط دكتر گريك استاد دانشگاه هاي كاليفرنيا بیان شد.دکتر گریگ،استاد دانشگاه کالیفرنیا در سال 1936 برای اولین بار نام هیدروپونیک را برای کشت گیاهانی بدون خاک استفاده کرد.واژه هیدرو به معنی آب و پونوس به معنی کاشت است.اما اصطلاحاً هيدرپونيك به معناي کشت و کار در بستر آب است.هيدروپونيك و یا هايدرپونيك روشی است برای كاشت گياهان در بستری غیر از خاک.ريشه ها در هوا و یا بستر های مختلف دیگر که مرطوب نگاه داشته می شود.يا در آب كه بايد خوب تهويه شود و يا در برخي مواد جامد غير از خاك كه رطوبت را در خود نگه مي دارد مانند پشم سنگ.آب موجود در اطراف ريشه ها كه غذاي مورد نياز گياه را تامين مي كند حاوي تركيبات مناسبی از مواد مغزی است.تولید گلخانه ای، نه به فصل ارتباط دارد و نه به تغییرات آب و هوایی.هدر رفت محصول کم می شود و می توان با استقرار فناوری، اثربخش تولید را ارتقا داد.روش هیدرپونیک مثل هر روش گلخانه ای، دارای معایب و فوایدی است که باید در نظر داشت.این که آیا هر گیاه یا محصولی را در هر اقلیمی می توان به روش هیدروپونیک تولید کرد،موضوعی است که نیاز به کار مطالعاتی و امکان سنجی (FEASIBILITY STUDY) دارد.مثلا تولید هیدروپونیک توت فرنگی، گوجه فرنگی، خیار و فلفل و گیاهان برگی مثل کاهو، بازدهی خوبی دارد.در روش هیدروپونیک ، آلودگی خاک، مشغله ذهنی گلخانه دار نیست و نیازی به ضد عفونی نخواهد بود.چون آب به صورت چرخشی در حرکت است، در مصرف آب صرفه جویی شده و هزینه تمام شده تولید،‌ کاهش پیدا می کند.به‌طورکلی سیستم کشت بدون خاک از دو روش پیروی می‌کند :سیستم باز : محلول غذایی مجدد استفاده ‌نمی شود.مانند کشت در پشم سنگ و کشت کیسه‌ای و کشت در سنگریزهسیستم بسته : در این روش محلول غذایی مجدد مورد استفاده قرار می‌گیرد.در واقع محلول در یک چرخه قرار می گیرد و در آن فقط مواد غذایی که کاهش می‌یابند و آب اضافه می‌شود .این روش، شامل تکنیک های شش گانه است که عبارتند از:روش نوار غذایی یا NFTروش شناوریروش هواکشتروش سیستم مویینگیروش سیستم قطره ایروش غوطه روی یا DWCدر کلیه روش های شش گانه فوق الذکر، بستر کشت گیاه، حالت خنثی دارد و هیچ ماده مغذی در آن نیست.لذا، تغذیه گیاه توسط محلولی که از پیش تهیه شده است، انجام می گیرد.البته برخی از این روش ها نیز به نسبت هدف تولید و بزرگی گلخانه و انتظار کشت و برداشت، با هم ترکیب می شود و سیستم های ترکیبی را در روش هیدروپونیک ، خلق می کند.روش محبوب آکوا پوینک، تکنیکی است که برای پرورش ماهی و گیاه به صورت تو امان (SIMULTANEOUSLY) انجام می شود.روش NFTاین روش به نوعی یک بستر کشت هیدروپونیک است.که نسبتا ارزان بوده و معمولا در بین پرورش دهندگان محصولات خانگی بسیار محبوب است.در این روش، محلول غذایی، در مسیر کم عمق و محدود حرکت می کند و ریشه از آن تغذیه می کند.دراین روش محلول حرکت دواری دارد و با CIRCULATION در طول مسیر ادامه پیدا می کند.مقصود از نوار، لایه نازک محلول غذایی است کل ریشه در چیزی غوطه ور نبوده در واقع این روش، شبیه روش غوطه وری است و محلول، به صورت مداوم و مستمر در اختیار گیاه قرار می گیردو به همین دلیل در این شرایط اکسیژن بیشتری به گیاه رسیده و در نتیجه محصول بهتر خواهد بود.تفاوت، در نوع قرارگیری محلول غذایی است و بس.در روش NFT، باید مسیر حرکت سیال غذایی، شیب ملایم داشته باشد تا محلول از تانکرهای اصلی با پمپ، به بالاترین قسمت، پمپاژ شود و با شتاب جاذبه زمین، به حرکت خود ادامه خواهند داد.روش NFT برای تولید میوه توصیه نمی شود به دلیل این که ریشه گیاه، حالت آزاد دارد و برای محصولاتی که اندام هوایی سنگین دارند، کاربرد ندارد.روش جزر و مد ( فروکش – جریان)در هیدروپونیکسیستم جزر و مد که ممکن با نام سیل و تخلیه نیز شناخته شود.روشی است که ریشه ها برای مدتی به طور کامل در آب و محلول مواد مغذی فرو می روند.وپس از آن آب تخلیه می شود و بعد از آن ریشه ها به هوا دسترسی دارند.البته یک تایمر وجود دارد که زمان فرو رفتن ریشه ها در آب و زمان تخلیه دقیق باشد.روش DWC در هیدروپونیکاین روش که با نام سیستم کشت زیر آب نیز شناخته می شود.در این روش ریشه ها در محلول آب و مواد مغذی اصطلاحا غرق می شوند.و سپس هوا به داخل این مخزن پمپ می شود و ریشه آب، مواد مغذی و هوا جذب می کند.آیروپونیک ( هواکشت )سیستم های هواکشت در بسیاری از شرایط مانند روش DWC است.اما با این تفاوت که به جای پمپ کردن هوا به داخل محفظه محلول مواد مغذی در هوا و روی ریشه ها پاشیده می شود.در این روش ریشه ها به زیبایی رشد می یابند اما شما دائما به برق احتیاج دارید.(این ها GROW BAG یا کیسه کشت برای توت فرنگی در گلخانه به روش HYDROPONIC‌ است.نویسنده و گردآورنده : آموزشیشو