حقیقت یا واقعیت

مهدی اصابتی | کارشناسی مواد و متالورژی 98تصور کنید در عالمی زندگی می‌کنید که هیچکس حرف دیگری را نمی‌فهمد و هرکس نسبت به عالم خارج خود برداشتی متفاوت از دیگران دارد؛ شما با این تصور در عالم نسبیت زندگی خواهید کرد.دعوای اصلی نسبیت در ذهن ایجاد می‌گردد، یعنی جایی که حقیقت شکل می‌گیرد. اما حقیقت چیست؟برای تعریف مفهوم حقیقت باید فهمی از واقعیت برایمان ایجاد شود، در اصطلاحات جدید معمولاً به خود شئ «واقعیت» اطلاق می‌شود نه حقیقت، و ما نیز از همین اصطلاح پیروی می‌کنیم؛ پس هر وقت «واقعیت» بگوییم منظور ما خود شئ و هر وقت «حقیقت» بگوییم منظور آن ادراکی است از خود شئ که در ذهن ما ایجاد می‌گردد.در واقعیت صدق و کذب معنی پیدا نمی‌کند، بلکه آنچه صدق و کذب بردار است حقیقت می‌باشد, یعنی ادراکی که از شئ برای ما حاصل شده است. پس نسبیت در واقع معنا و مفهوم ندارد، زیرا در نسبیت آنچه که سنجیده می‌شود درستی آنچه در ذهن از عالم خارج برداشت شده است می‌باشد.خلاصۀ عقیده دانشمندان قائل به نسبیت این است: برداشتی که از ماهیت اشیاء در ذهن شکل می‌گیرد، ممکن نیست به طور دست نخورده در قوای ادراکی بشر ظهور کند، بلکه هر برداشتی که از ماهیت شی که بر انسان می‌شود با اصل ماهیت آن متفاوت است. دستگاه ادراکی (لامسه، بینایی و...) از آن جهت که ممکن است دچار خطا گردند در برداشت ما از شئ اثرگذارند و می‌توانند ما را در برداشت درست از شئ دچار خطا کنند. از این جهت است که هر فرد یك چیز را مختلف ادراك می کند، بلکه یك نفر در دو حالت متخلف یك چیز را دو جور متفاوت ادراك می‌کند.اما گواهی که برای ادعای خود قائل می‌شوند این است که در علوم امروز ثابت شده که اعصاب انسان با حیوان و همچنین اعصاب انسانها نسبت به یکدیگر در کیفیت عمل کردن اختلاف دارند؛ مثلاً انسانها هفت رنگ اصلی و انواع و اقسام رنگهای فرعی را می‌بینند ولی بعضی حیوانات تمام رنگها را به شکل خاکستری می‌بینند، بعضی از انسان‌ها یافت می‌شوند که کور رنگی دارند، بلکه ما در زندگی عادی خود می‌بینیم که اعصاب یك فرد در حاالت مختلف دو گونه عمل می‌کنند؛ مثلاً خوردنی معیّن در حال صحت و حال مرض دو طعم دارد، بوی معیّن گاهی خوش و مطبوع و گاهی ناخوش و نامطبوع جلوه می‌کند.دقت در این مطلب واضح می‌کند که نتیجه‌گیری نسبیون جدید غلط است و اساساً حقیقت نسبی معنی ندارد زیرا در مثال بالا که دو نفر یك جسم را با دو کیفیت مختلف می‌بینند خود آن جسم در واقع یا دارای یکی از آن دو کیفیت خواهد بود و یا اینکه هیچ یك از آن دو کیفیت را نخواهد داشت و دارای کیفیت سومی خواهد بود و البته ممکن نیست در آن واحد دارای هر دو کیفیت مختلف باشد؛ در صورت اول ادراك یکی از آن دو نفر خطای مطلق است و ادراك دیگری حقیقت مطلق و در صورت دوم هر دو خطا کارند و در هر صورت حقیقت نسبی نامعقول است.بعلاوه ما در علم یک سری شناخت‌هایی داریم که برای هر فردی حاصل می‌شود، مانند "من هستم"، هیچکس در بودن خودش شکی ندارد؛ این دسته از علوم را فطریات می‌نامند که بدون واسطه به حقیقت واقع پی می‌بریم و هیچ خطایی در آن راه ندارد، زیرا ما عین واقع را نزد خودمان یافته‌ایم وآنچه که شاید ما را در یافت واقع دچار خطا کند واسطه‌هایی است که برای شناخت واقع به کار می‌بریم.در کنار فطریات ما بدیهیات عقلی هم داریم که بدون هیچ استدلالی برای تمام افراد پذیرفته شده است و هیچ نقضی بر آن راه ندارد، مانند این گزاره که "کل از جز بزرگتر است"، و این سری شناخت‌ها هم هیچ خطایی در آن راه ندارد. در شناخت‌های نظری و استدلال‌های مبتنی بر بدیهیات نیز به دلیل اینکه بر پایه حقیقت مطلق و بدون خطا شکل گرفته است، هیچ خطایی راه ندارد و می‌توان گفت ما بدین وسیله به درستی استدلال پی برده‌ایم.در نتیجه پی بردن به حقیقت ثابت و مطلق امری غیر ممکن نیست، و این ادعا که "تماما حقیقت نسبی است" گزاره غلطی می‌باشد زیرا اگر همه چیز نسبی باشد، خود این گزاره هم می‌تواند نسبی باشد و اگر ادعا شود که این گزاره درست می‌باشد پس حداقل یك حقیقت مطلق در عالم وجود دارد که این خود نقض کننده ادعای حقیقت نسبی می‌باشد؛ بعلاوه اینکه ما بیان کردیم بسیاری از شناخت‌ها می‌باشد که بدون خطا است و حقیقتی ثابت و مطلق برای تمام افراد است.