تعارف یا تظاهر؟

در بین میلیون‌ها رسم و رفتار رایج بین ما ایرانیان، تعارف می‌تواند با اختلاف بسیار زیاد رتبه‌ی اول مزخرف‌ترین، بی‌فایده‌ترین و مضحک‌ترین رفتار را از آن خود کند. اما تعارف به چه معناست؟اگر به فرهنگ معین و دهخدا رجوع کنیم، داریم: "تعارف مصدر عربی است و در فارسی به معنی اظهار آشنایی کردن و احوال‌پرسی، پیشکش دادن، خوش‌آمد گفتن و همچنین اغراق در ادای احترام و سپاس‌گزاری است."خلاصه‌ی تعریف و توضیحی که صفحه تعارف در ویکی‌پدیا انگلیسی ارائه داده است: "تعارف یک کلمه‌ی فارسی است که به یک رفتار فرهنگی رایج در بین ایرانیان اشاره می‌کند که بر اهمیت احترام و رتبه اجتماعی در بین آنان تاکید دارد. تعارف مجموعه‌ای از رفتارهای اجتماعی را شامل می‌شود. مثلا یک نمونه از تعارف می‌تواند دعوت دروغین یا دادن قول انجام کاری در آینده به غریبه‌ها یا بستگان دور باشد در حالی‌ که از آنها انتظار می‌رود این پیشنهادها و دعوت‌ها را قبول نکنند."ضمن عذرخواهی بابت اشتباهات احتمالی در ترجمه، لینک صفحه تعارف ویکی‌پدیا انگلیسی اینجاست.https://medium.com/@shirin.zandiehپس به طور کلی می‌توانیم رفتارهایی را تعارف بنامیم که معمولا برای ادای احترام به دیگران انجام می‌شوند ولی ممکن است دروغین باشند. تقریبا در هر شرایطی می‌توانیم یک یا چند مدل تعارف را استفاده کنیم. می‌توانیم غذایمان را به دیگران تعارف کنیم. می‌توانیم هنگام وارد شدن به یا خارج شدن از جایی دیگران را دعوت کنیم که از ما جلوتر حرکت کنند مبادا پشتمان رو به آنها قرار بگیرد و مقام و مرتبه‌شان خدشه‌دار شود. اگر فروشنده هستیم می‌توانیم با گفتن "قابل نداره" جنس مورد نظر را به مشتری تعارف کنیم و پس از آن که تعارف ها تکه‌پاره شد و راضی شدیم که پولش را بگیریم، در مواردی بسیار نادر که اصلا در مملکت ما پیدا نمی‌شود به قیمت دوبله سوبله و حتی چوبله در پاچه‌ی مشتری گرامی فرویش نماییم. اگر راننده تاکسی هستیم نیز به همین شکل. اگر مهمان داریم می‌توانیم با گفتن "خونه‌ی خودتونه" به او احترام بگذاریم و سپس در دلمان آرزو کنیم که ای کاش زبان‌مان قطع می‌شد ولی به داخل خانه دعوتش نمی‌کردیم. اگر می‌خواهیم فرزندمان را معرفی کنیم با "غلام شماست" آغاز کنیم تا منزلت طرف مقابل را به مرز انفجار برسانیم و فرزند خودمان را که به اندازه‌ی بز کوهی برایش ارزش قائل نیستیم خوار و خفیف کنیم. حتی در سطحی بالاتر، می‌توانیم زمانی که بیرون از خانه هستیم و خانه خالی‌ است و قصد رفتن به خانه را نیز نداریم و با شخصی آشنا در خیابان مواجه شده‌ایم، در یک حرکت رونالدینهویی او را با "بفرمایید در خدمت باشیم" به خانه دعوت کنیم!https://persianstay.com/dont-taarof-ghabeli-nadare/شاید خیلی اوقات آماده‌ی پذیرش مهمان نباشیم، ولی فرهنگ‌مان حکم می‌کند که تعارف کنیم و انتظار داشته باشیم که طرف مقابل قبول نکند. شاید واقعا دوست نداشته‌باشیم غذایمان را با کسی تقسیم کنیم، ولی اگر نکنیم احساس خسیس بودن به ما دست می‌دهد و ممکن است در نظر دیگران نیز چنین به نظر بیاییم. بیشتر اوقات نیز تعارف‌هایمان همان‌طور که انتظار داریم پاسخ منفی می‌گیرند. اما وای از آن وقتی که طرف مقابل نخواهد قوانین مربوطه را رعایت کند و تصمیم می‌گیرد تعارف ما را بپذیرد. آنگاه در توصیف چنین وضعیتی می‌توان گفت که "تعارف آمد و نیامد دارد!" و به طور خلاصه بیچاره شده‌ایم.چه قبول داشته‌باشیم چه نه، تعارف در اکثر مواقع دروغ و تظاهر است. دروغ و تظاهر به مودبانه‌ترین شکل ممکن. چه نیازی به این‌گونه رفتارها هست وقتی هر دو طرف توافق دارند که تعارف صرفا یک رفتار تزئینی است و پذیرفتنش نادرست؟ اگر حذف شود چه اتفاقی در روابط‌مان رخ می‌دهد؟ اگر مثل آدمیزاد راه برویم و مدام به هر خیابان و پل و درب و دیوار و پنجره‌ای که می‌رسیم شش ساعت و بیست دقیقه نایستیم و اصرار نکنیم که همراهمان جلوتر از ما برود آسمان به زمین دوخته می‌شود؟ اگر وقتی به مهمانی خانوادگی می‌رویم و شخصی را می‌بینیم که تاثیر و اهمیت بود و نبودش در زندگی ما برابر با تاثیر شارژر موبایل در زندگی اسب آبی است، به او نگوییم "دل‌مان برایت تنگ شده‌بود" و "صد سال به این سالها" و "پارسال دوست امسال آشنا"، زلزله‌ی هشت ریشتری می‌آید و زمین و زمان را به فنا می‌دهد؟ چه نیازی است که به کسی بگوییم چاکر یا مخلصش هستیم در حالی که شاید در واقعیت تره هم برایش خرد نمی‌کنیم؟بیچاره گردشگرانی که برای اولین بار وارد ایران می‌شوند و می‌خواهند چیزی بخرند یا از تاکسی استفاده کنند. به نظر شما واکنش‌شان در برابر کسی که می‌گوید "نیازی نیست پول بدهید" ولی اگر پول ندهند می‌گوید "چرا پول مرا نمی‌دهید؟" چیست؟در انتها نظر شما را جلب می‌کنم به صفحات انگلیسی که در گشت و گذار اینترنتی درباره‌ی تعارف پیدا کردم.https://www.iranvisitor.com/iran-culture/taarofhttps://www.nytimes.com/2006/08/06/weekinreview/06slackman.htmlهمچنین دو تا لینک جالب از مطالبی که خارجکی‌ها در موردمان نوشته‌اند.https://www.travelgeekery.com/iran-and-iranians/https://drewbinsky.com/iran-not-think/