خانواده درمانی چیست؟

خانواده درمانی چیست؟خانواده درمانی یا مشاوره خانواده نوعی از درمان است که به منظور کمک به حل مسائلی که به طور خاص بر سلامت روانی و عملکرد خانواده اثر می­گذارند طراحی شده است. این درمان به اعضای خانواده کمک می کند تا روابط قوی­تری ایجاد کنند، ارتباطات شان تقویت شود و تعارضات درون خانواده را مدیریت کنند.برخی اهداف اولیۀ خانواده درمانی، خلق محیطی بهتر در خانه، حل مسائل خانوادگی و درک مشکلات منحصری است که خانواده با آن رو به رو می­شوند.انواع خانواده درمانیچندین نوع خانواده درمانی وجود دارد؛ از جمله:خانواده درمانی سیستمی: این رویکرد بر کمک به افراد برای به کار گیری نقاط قوت روابط خود به منظور غلبه بر مشکلات سلامت روان متمرکز است.خانواده درمانی عملکردی: این درمان کوتاه مدت اغلب برای افراد جوانی به کار برده می شود که مشکلاتی مانند رفتار پرخطر، خشونت یا مصرف مواد را تجربه می کنند. این به نوجوانان و خانواده ها یاری می رساند تا در عین حال که به یکدیگر اعتماد می کنند و احترام می گذارند، به دنبال راه حل بگردند.خانواده درمانی روایتی: این شیوه، اعضای خانواده را تشویق می کند تا هر یک داستان مشکلات خود را بیان کنند تا همگی دریابند که چطور این تجارب شخصیت آنها را شکل داده و چطور این روایت ها به دیگران مرتبط می شوند. با این شیوه شخص می تواند به جای تنها از دید خود به قضیه نگاه کردن، به صورت عینی تر مشکلات را ببیند.آموزش روانشناختی: این نوع درمان حول کمک به اعضای خانواده برای درک عارضه های سلامت روان متمرکز است. با آگاهی بیشتر نسبت به داروها، گزینه های درمانی و رویکردهای خودیاری، اعضای خانواده می توانند به صورت یک نظام حمایتی منسجم عمل کنند.خانواده درمانی حمایتی: این درمان بر خلق محیطی امن تاکید دارد که اعضای خانواده در آن قادر به ابراز صادقانۀ احساسات خود باشند و از سوی سایر اعضا پشتیبانی شوند.ممکن است برخی درمانگران به رویکرد خاصی تکیه کنند. در مقابل بعضی دیگر طرفدار استفاده از رویکردهای التقاطی هستند که با توجه به نیاز مراجع شامل ابعادی از درمان های گوناگون می شود.فنونفنونی که در خانواده درمانی به کار برده می شود معمولاً به عواملی چون جهت­گیری نظری درمانگر و نیازهای خاص خانواده بستگی دارد. برخی از این شیوه ها شامل موارد زیر هستند:فنون رفتاری: این روش ها اغلب بر آموزش مهارت و آموزش روانشناختی به اعضای خانواده تمرکز دارد تا آنها قادر شوند مشکلات خاص شان را برطرف سازند. برای مثال، فنون مدلسازی و ایفای نقش می توانند برای کمک به حل مشکلات ارتباطی به کار گرفته شوند.فنون روانپویشی: این شیوه ها، دربردارندۀ ارزیابی نحوۀ تفسیر و واکنش هر یک از اعضا نسبت به مشکلات خود هستند. درمانگر با خانواده کار می کند تا بینش های عاطفی جدیدی کسب کنند و راه های تازه ای را برای پاسخدهی مؤثرتر کشف نمایند.فنون ساختاری: این روش ها از طریق مرزها و پویایی های قدرت درون خانواده به اعضای خانواده کمک می کنند. چنین تکنیک هایی باعث می شوند خانواده مرزهای تازه ای ایجاد کند و عادات روزمره ای را برای بهبود عملکرد خانواده بنا سازد.فنون مورد استفاده در خانواده درمانی بر ارتقای آگاهی هیجانی، همکاری در گذر از تغییرات مهم در خانواده، کمک به پذیرش مسائل غیر قابل کنترل و تقویت ارتباط و مشارکت تاکید دارند.سایر فنون خاصی که در این حیطه به کار می روند می توانند شامل یادگیری همدلی، معتبر شماردن هیجانات، گوش دادن فعال و بازسازی شناختی باشد.خانواده درمانی در چه مشکلاتی می تواند وارد عمل شود؟موضوعات بسیاری وجود دارد که این نوع درمان می تواند به آنها بپردازد. از جمله:مشکلات رفتاری در کودکان یا نوجوانانتغییرات درون خانوادهمشکلات تعاملیمرگ یک عزیزطلاق، جدایی یا مشکلات ازدواجتعارضات والد-کودکمشکلات بین خواهر و برادرهامسائل فرزندپروریرویدادهای استرس­زا یا تحولات مهم در زندگیتروماخانواده درمانی همچنین می تواند به برطرف سازی مشکلات سلامت روان افراد (مثل اضطراب، بیماری مزمن، افسردگی و مصرف مواد مخدر) که کل خانواده را تحت الشعاع قرار می دهند، کمک کند.مزایای خانواده درمانیاز آنجا که این نوع درمان تعاملات را بررسی می کند، اعضای خانواده می توانند یاد بگیرند تا افکار و نیازهای خود را بهتر اظهار کنند و به گونه ای کمتر آسیب زا برای روابط، به حل تعارضات بپردازند.همچنین خانواده درمانی بر این مسئله تمرکز دارد که اعضای خانواده چگونه با مشکلات یکدیگر برخورد می کنند. برای مثال اگر یک عضو خانواده دچار یک عارضۀ روانی باشد، این درمان می تواند به تغییر وضعیت هایی که اغلب به این مشکل دامن می زنند، کمک کند.زمانی که افراد به بیماری های روانی مبتلا می شوند، ممکن است اعضای خانواده از نحوۀ امدادرسانی به او آگاه نباشند. در نتیجه، آنها احتمالاً دست به رفتارهایی می زنند که ابعاد بیماری را حفظ یا حتی گسترده می کند. در این مواقع خانواده درمانی می تواند رفتارهای مفیدی را به اعضا آموزش دهد که در عین مراقبت از به­زیستی خود، بتوانند از فرد دچار اختلالات روانی حمایت کنند.اثربخشیتحقیقات نشان می دهند که خانواده درمانی با اهداف گسترده ای به کار رود و سودبخش باشد. در ادامه بعضی از شواهد حمایت کننده را ذکر می کنیم:یک مطالعۀ بازنگری در سال 2018 دریافت که خانواده درمانی می تواند در درمان مشکلات بزرگسالان از جمله ناراحتی های درون رابطه، خشونت در رابطه، اختلالات خلقی، اختلالات اضطرابی، روان پریشی، سوءمصرف الکل و بیماری های جسمانی مزمن اثربخش باشد.پژوهشی در سال 2019 نشان داد که خانواده درمانی باعث بهبود حوزه های مختلفی از عملکرد خانواده می شود و در نتیجه به نوجوانانی که از مشکلات سلامت روان رنج می برند، کمک می کند.یک مطالعۀ بازنگری در سال 2019 اثربخشی خانواده درمانی را بر مشکلات سلوک، مشکلات هیجانی، اختلالات خوردن و مشکلات جسمانی سازی و بهبودی از سوءرفتار یا غفلت نشان داد. این مطالعه همچنین دریافت که خانواده درمانی صرف نظر از اینکه از برنامه های درمانی مستقل استفاده می کرد یا در قالب برنامۀ تلفیقی به کار می رفت، سودمند بوده است.تحقیقات بیشتری نیاز است تا بهتر متوجه شویم که خانواده درمانی چگونه می تواند بیشترین تأثیر مثبت را به همراه بیاورد و چگونه با سایر اشکال درمان مقایسه می شود.ملاحظاتاز آنجا که خانواده درمانی دربردارندۀ گفتگو در مورد مشکلات و تعارضات هیجانی است، ممکن است ناراحت کننده و دشوار باشد. در بعضی موارد امکان دارد افراد در آغاز و پیش از رسیدن به بهبودی، احساس کنند حالشان بدتر شده است. مهم است به یاد داشته باشید که درمانگر حرفه ای آنجاست تا به اعضا کمک کند تا از این تعارضات به خوبی عبور کنند و هیجانات شدیدی که تجربه می شوند را مدیریت نمایند.وقتی می گوییم خانواده درمانی برای مسائل زیادی مفید است، به این معنا نیست که برای هر فرد یا هر موقعیتی جواب می دهد. برخی اشکال دیگر درمان نیز هستند که می توانند اثربخش باشند؛ مانند درمان شناختی رفتاری(CBT) و یا روان درمانی کودک .چگونه شروع کنیم؟خانواده درمانی اغلب کوتاه مدت است، اما بسته به موقعیت و نیازهای خانواده، ممکن است یک سال یا بیشتر طول بکشد. در حالی که اغلب این روش همۀ اعضای واحد خانواده را درگیر می کند، اما می تواند بر آنهایی تمرکز کند که مشتاق یا قادر به مشارکت در درمان هستند.در طول جلسات درمان، درمانگر سوالاتی می پرسد تا از مشکلی که خانواده را به اتاق درمان کشانده، آگاهی بهتری کسب کند. همچنین او ممکن است عوامل دیگری (مانند استرس های محیطی و بیماری های روانی) را که به نظر می رسد در مسئلۀ فعلی دخیل باشند، بررسی کند.این درمان اغلب توسط درمانگر دارای پروانه در حوزۀ ازدواج و خانواده (LMFT) ارائه می شود اما سایر متخصصان سلامت روان نیز همچون مشاوران حرفه ای، روانشناسان و مددکاران اجتماعی دارای پروانه می توانند چنین خدماتی فراهم کنند.چنانچه مایل به امتحان کردن جلسات خانواده درمانی هستید، می توانید از پزشک تان بخواهید که چنین درمانگری را به شما معرفی کنند یا درمورد متخصصانی که در محل زندگی شما چنین خدماتی ارائه می دهند پرس و جو کنید. همچنین می توانید از طریق جستجوی اینترنتی و مطالعۀ آنلاین رزومه و پروانۀ کار روانشناسان اقدام کنید.