بورژوازی از نوع دانشجوی ایثارگر در دانشگاه ها

یادداشتی حول مزایا و تسهیلات آموزشی دانشجویان ایثارگرسجاد بهرامی پاکرونگاه­های انتقادی دربارة سهمیة ایثارگران، همواره به بحث ورودی دانشگاه محدود شده‌است. در این یادداشت اما قصد داریم به مطالبی بپردازیم که به نحوة پردازش و خروجی این دانشجویان مربوط است. عدالت آموزشی عبارتی است که هیچ‌وقت به آن نزدیک نشده‌ایم، بلکه از آن، اشتباه تعبیر کرده‌اند. دانشگاه که باید خروجی آن، بر اساس شایسته‌سالاری باشد و دانشجویی متخصص را تربیت کند، گویا محلی رانتی برای بیست‌وپنج‌درصد از ورودی­های خاص آن شده که موجب کاهش کیفیت دانشگاه، دل‌سردی باقی دانشجویان و هدررفت سرمایه شده‌است. داستان را از یک پی‌گیری ساده و عدم شفافیت آن برای دانشجویان آغاز می‌کنیم.· خلاصه ه­ایی از یک پی‌گیریبنا به وجود دوستانی برای نگارنده که دانشجوی ایثارگر محسوب می‌شدند، گه‌گاهی به‌خاطر نزدیکی به آن‌ها، مزایای سهمیه ­ای‌بودن را می­دیدم یا به گوشم می­خورد. از آن‌جا که موضوع عدالت آموزشی و شایسته‌سالاری موضوع مهمی بود، بر آن شدم که شخصاً صحت این ادعاها و سازِکار آن را تحقیق و بررسی کنم. یک روز صبح به ستاد دانشجویان ایثارگر واقع در نیم‌طبقة ساختمان ابن‌سینا [در دانشگاه صنعتی‌شریف] رفتم. وارد اتاق شدم. مسئول ذی‌ربط نگاهی سرد داشت. سؤال خود را درباره سازِکار قوانین و آیین‌نامة موجود برای مزایای مربوط‌به دانشجوی ایثارگر پرسیدم. در جواب گفت: «در جلسه­ای که ابتدای هر سال برای دانشجویان «سهمیه­ای» می­گذارند، توضیحاتی را داده­اند». اما من از یک آیین‌نامة مکتوب و مواردی که در آن جلسه مطرح شد توضیح خواستم. جواب مرا نداد و گفت: «آیین‌نامة مکتوبی وجود ندارد. دانشجوی ایثارگر درخواست خود را برای ما ارسال می­کند و ما بررسی می­کنیم. آیین‌نامه­ای در سایت سازمان دانشجویان ایثارگر موجود است اما قدیمی و مربوط‌به سال 93 یا 94 است.» من باز از او دربارة روند بررسی درخواست­ها و آیین‌نامه­ای که دانشگاه مد نظر خود قرار داده‌است پرسیدم ولی او جوابی نداد و گفت به آموزش دانشگاه مراجعه کنم. به آموزش دانشگاه مراجعه کردم و از یکی از کارمندان دراین­‌باره سؤال کردم؛ او نیز همانند مسئول ستاد، پاسخی نداشت که طبق چه آیین­نامه­ای عمل می­کنند. گفت بهتر است از جناب آقای تقوی، معاون مدیر کل آموزش دانشگاه، سؤال کنم. من کلافه از این پاس­کاری­ و سازِکار غیرشفاف، روانة دفتر معاون مدیر کل آموزش دانشگاه شدم. چند دقیقه­ای منتظر ماندم تا نوبتم فرا رسد. همان سؤال‌ها را از او پرسیدم اما او هم جوابی نداشت و اظهار بی‌اطلاعی کرد. در ادامه گفت باید برگردم به خانة اول و از ستاد دانشجویان ایثارگر سؤال کنم. انگار کسی میلی به بازکردن این موضوع نامیمون ندارد تا پرده از طبقه­ای در دانشگاه بردارد که جمعیت کمی ندارند و در یک زمین نابرابر و بهتر، در حال رقابت با دانشجویانی هستند که با رنج و زحمت خود وارد شدند و ادامة راه را نیز با استعداد و زحمت خود طی می‌کنند. سازِکاری تابووار در بدنة آموزشی دانشگاه در جریان است.· حال آن مزایای آموزشی چیست؟بنده پس از جست‌وجو در اینترنت توانستم تسهیلات آموزشی مربوط به دانشجویان ایثارگر را پیدا کنم. حال چندی از این موارد را که به نظرم مهم آمد، در این یادداشت ذکر می­کنم. هر مقطع تحصیلی، تسهیلات مخصوص خود را دارد. موارد ذکرشده، براساس آیین­نامه­ای است که در تاریخ 4/9/1393 در «ستاد برنامه­‌ریزی شاهد» به تصویب نهایی رسیده‌است. این آیین­نامه از طریق سایت http://shahed.saorg.irقابل دسترسی است.دانشگاه که باید خروجی آن، بر اساس شایسته‌سالاری باشد و دانشجویی متخصص را تربیت کند، گویا محلی رانتی برای بیست‌وپنج‌درصد از ورودی­های خاص آن شده که موجب کاهش کیفیت دانشگاه، دل‌سردی باقی دانشجویان و هدررفت سرمایه شده‌است· دانشجوی ایثارگر کیست؟دانشجویان شاهد و ایثارگر شامل موارد ذیل می­باشند:1) جان‌بازان 25% و بالاتر2) آزادگان3) همسر و فرزندِ (شهید، جاویدالاثر، آزاده، جان‌باز 25% و بالاتر)4) جان‌باز با حداقل 15% جان‌بازی و سه‌ماه سابقة حضور داوطلبانه در جبهه5) رزمنده با حداقل شش‌ماه سابقة حضور داوطلبانه در جبهه· تسهیلات آموزشی مربوط به دانشجویان ایثارگر در مقطع کارشناسی1) نمرات مردودی 5 عنوان درس دانشجوی شاهد و ایثارگری از کارنامة تحصیلی حذف و در میانگین نمرات آن محسوب نمی‌شود؛ مشروط بر این‌که در نیم‌سال‌های بعد، حداقل نمرة 12 را در دروس مذکور اخذ نماید.[1]2) دانشجوی شاهد و ایثارگر مجاز است یک درس بیشتر از سایر دانشجویان حذف اضطراری نماید[2]3) دانشجویان شاهد و ایثارگر برای دروس مردودی، یک‌بار معاف از پرداخت هزینه هستند. هم‌چنین درصورتی‌که حذف درس دانشجوی شاهد و ایثارگر با تایید ستاد انجام گرفته‌باشد، از پرداخت هزینه معاف است.[3]4) به حداکثر مدت تحصیل دانشجویان شاهد و ایثارگر در دوره‌های کاردانی و کارشناسی ناپیوسته، یک نیم‌سال و در دورة کارشناسی پیوسته، دو نیم‌سال اضافه می‌شود.[4]انگار کسی میلی به بازکردن این موضوع نامیمون ندارد تا پرده از طبقه­ای در دانشگاه بردارد که جمعیت کمی ندارند و در یک زمین نابرابر و بهتر، در حال رقابت با دانشجویانی هستند که با رنج و زحمت خود وارد شدند و ادامة راه را نیز با استعداد و زحمت خود طی می‌کنند. سازِکاری تابووار در بدنة آموزشی دانشگاه در جریان است5) یک نیم­سال به سال‌های مشروطیِ مجاز دانشجویان شاهد و ایثارگر اضافه می‌گردد.[5]6) در صورت تایید کمیتة منتخب، به دانشجوی شاهد و ایثارگر، دو نیم‌سال فرصت داده‌می‌شود تا با گذراندن حداکثر 30 واحد، معدل کلّ خود را به حداقل 12 برساند.[6]7) دانشجوی شاهد و ایثارگری که به تشخیص کمیتة منتخب ستاد، توانایی ادامة تحصیل در رشتة خود را نداشته‌باشد، می‌تواند به رشتة دیگری در همان دوره و در سایر گروه‌های آزمایشی تغییر رشته دهد. درصورتی‌که تغییر رشته، منوط به تغییر محل تحصیل دانشجو باشد، با تأیید و معرفی اداره کلّ دانشجویان شاهد و ایثارگر سازمان امور دانشجویان، درخواست دانشجو در شورای موارد خاصّ مرکزی مطرح خواهدشد.[7]8) برای دانشجویان شاهد و ایثارگر، تغییر رشته با تشخیص ستاد و حداکثر دوبار امکان‌پذیر است.[8]9) دانشجوی شاهد و ایثارگر می‌تواند حداکثر در دو نیم‌سال تحصیلی، با تأیید کمیتة منتخب ستاد، حداقل 10 واحد درسی انتخاب نماید.[9]10) درصورتی‌که معدل کلّ دانشجوی شاهد و ایثارگر 14 و بالاتر باشد، می­تواند با رعایت ضوابط این ماده، در نیم‌سال تابستان حداکثر 8 واحد درسی انتخاب نماید.[10]· عدالت یا ظلممرز میان عدالت و ظلم، به باریکیِ یک موی است. با موارد مطرح‌شده در بخش گذشته که قسمتی از مواد ذکرشده در آیین‌نامه هستند، می­توان مشاهده کرد علاوه‌بر یک ورودی بسیار سهل، یک آسان‌گیری، پردازش و خروج بسیار راحتی متوجه این دانشجویان است. اگر بنای یک کشور بخواهد بر شایسته‌سالاری باشد و آن ارزش و کیفیت ازدست‌رفتة مدارک دانشگاهی بازگردد، باید منابع آن نیز به نحو احسن مصرف شود. دانشجوی ایثارگر که با آن نمرة کاذب و فشار کمی که به وی وارد شده مرز میان عدالت و ظلم، به باریکیِ یک موی است. با موارد مطرح‌شده در بخش گذشته که قسمتی از مواد ذکرشده در آیین‌نامه هستند، می­توان مشاهده کرد علاوه‌بر یک ورودی بسیار سهل، یک آسان‌گیری، پردازش و خروج بسیار راحتی متوجه این دانشجویان است.فارغ‌التحصیل می‌شود، در مقابل کسی که با زحمات خویش وارد شده و تلاش خود را ضمیمه کرده‌است، یک تبعیض ناروا و بی‌عدالتی واضح است. البته تقصیری گریبان‌گیر دانشجوی ایثارگر نیست؛ بلکه عامل اصلی، سیاست‌گذاری است که با دادن پاداش‌های این‌چنینی، مرز عدالت و پاداش را رد می‌کند و قدم در قلمرو ظلم به دیگران می‌نهد. عده­ای از این افراد هم بعدها مدعی تخصص می­شوند و باز بنا به رانتی که از ایثارگری به آنها رسیده، مقامی و جایگاهی را کسب می‌کنند که شایستة آن نیستند. کاهش کیفیت دانشگاه و دل‌سردی برخی دانشجویان، کمترین آثار این مصوبات و طرح‌هاست. دور از عدالت است که یک فرد به‌دلیل گذشته و جان‌فشانی پدر، مادر و... جایگاهی را بدست آورد که صلاحیتش را ندارد و خارج از توانایی اوست. در واقع او جای فرد شایسته­تر را اشغال کرده‌است. شایسته نیست در مسیری که آیندة افرادِ بسیار زیادی درگیر آن است این‌گونه دست برده‌شود. امیدوارم سیستم آموزشی ما با حذف امتیازات و مزایای اضافی، ماشین منحرف‌شدة تحصیلات دانشگاهی را اندکی به مسیرش بازگرداند.منابع:[1] تبصرة الحاقی به تبصرة 1 مادة 18 آیین‌نامة ذکرشده[2] تبصرة الحاقی به تبصرة 3 مادة 17 آیین نامة ذکرشده[3] تبصرة الحاقی به مادة 12 آیین‌نامة ذکرشده[4] تبصرة الحاقی به مادة 15 آیین‌نامة ذکرشده[5] تبصرة الحاقی به مادة 19 آیین‌نامة ذکرشده[6] تبصرة الحاقی به تبصرة (؟) مادة 29 آیین‌نامة ذکرشده[7] تبصرة الحاقی به مادة 23 آیین‌نامة ذکرشده[8] تبصرة الحاقی به تبصرة (؟) مادة 23 آیین‌نامة ذکرشده[9] تبصرة 2 الحاقی به مادة 7 آیین‌نامة ذکرشده[10] تبصرة 1 الحاقی مادة 7 آیین‌نامة ذکرشده