معنی شعر نی نامه فارسی دوازدهم

معنی شعر نی نامه فارسی دوازدهمبشنو این نی چون شکایت می‌کند *** از جدایی‌ها حکایت می‌کنداز این نی بشنو که چگونه از فراق سخن می‌گوید و از جدایی‌ها و ایام هجران شکایت می‌کند.کز نیستان تا مرا ببریده‌اند *** در نفیرم مرد و زن نالیده‌انداز روزی که من را از نیستان (عالم معنا) جدا کرده‌اند، همه آفرینش همراه با من از درد فراق نالیده‌اند.سینه خواهم شرحه شرحه از فراق *** تا بگویم شرح درد اشتیاقبرای بیان درد اشتیاق، شنونده‌ای می‌خواهم که دوری از حق را درک کرده و دلش از درد فراق سوخته باشد.هر کسی کاو دور ماند از اصل خویش *** باز جوید روزگار وصل خویشهر کس از اصل و مبدأ خودش دور افتاده باشد، همواره روزگارِ وصال خود را جستجو می‌کند و به اصل خود باز می‌گردد.من به جمعیتی نالان شدم *** جفت بدحالان و خوش‌حالان شدممن برای اینکه همدم و هم‌رازی پیدا کنم و درد فراق را با او در میان بگذارم، در میان هر جمعیتی حاضر شدم. خواه آنان که در راه شناخت خدا کند هستند و خواه آنان که حالات قلبی عالی و شکوهمند دارند.هر کسی از ظن خود شد یار من *** از درون من نجست اسرار منهر کسی در حد فهم و ادراک خود با من همراه و یار شد اما حقیقت حال مرا درنیافت.سر من از نامه من دور نیست *** لیک چشم و گوش را آن نور نیستاسرار من در ناله‌های من نهفته است. اما با چشم و گوش و حواس ظاهری نمی‌توان به حقیقت این ناله و اسرار درونی من پی برد.تن ز جان و جان ز تن مستور نیست *** لیک کس را دید جان دستور نیستبا اینکه جسم و جان به هم پیوسته‌اند و هیچ کدام از دیگری پوشیده نیست، ولی کسی اجازه ندارد که جان را ببیند.آتش است این بانگ نای و نیست باد *** هر که این آتش ندارد، نیست بادصدایی که از این نی برمی‌خیزد، آتش عشق است و باد و هوا نیست. هر کس این آتش عشق در وجودش راه نیافته‌است، امیدوارم نابود شود.آتش عشق است کاندر نی فتاد *** جوشش عشق است کاندر می فتادسوز و گداز آتش عشق است که ناله نی را اثر گذار کرده است و هر جوشش و شوری که در شراب ایجاد می‌شود، از همین اثر عشق است.نی، حریف هر که از یاری برید *** پرده‌هایش پرده‌های ما دریدنی همدم کسانی است که از معشوق خود جدا مانده‌اند. نغمه نی، راز عاشقان را فاش می‌کند.همچو نی زهری و تریاقی که دید؟ *** همچو نی دمساز و مشتاقی که دید؟آیا کسی تاکنون زهر و پادزهری مانند نی دیده است؟ آیا تاکنون کسی همدم و مشتاقی مانند نی دیده است؟نی حدیث راه پرخون می‌کند *** قصه‌های عشق مجنون می‌کندنی داستان راه پر خطر عشق را بیان می‌کند و عشق عاشقان حقیق مانند مجنون را بازگو می‌نماید.محرم این هوش جز بی‌هوش نیست *** مر زبان را مشتری جز گوش نیستحقیقت عشق راه هر کسی درک نمی‌کند، تنها عاشق (بی‌هوش) محرم است. همانطور که گوش برای درک سخنان زبان ابزاری مناسب است.در غم ما روزها بی‌گاه شد *** روزها با سوزها همراه شدهمه عمر ما عاشقان، با سوز و گداز عشق سپری شد و روزگارمان با غم و اندوه به پایان رسید.روزها گر رفت، گو رو، باک نیست *** تو بمان، ای آن که جز تو پاک نیستاگر عمر ما گذشت و از دست رفت اهمیتی ندارد. اما ای عشق تو بمان! زیرا هیچ کس پاک‌تر و مقدس‌تر از تو نیست. (معنی دوم: اما تو ای معشوق ازلی که هیچ کس مانند تو پاک و منزه نیست، امیدوارم عنایات و الطاف تو همراه متوجه ما باشد.)هر که جز ماهی، ز آبش سیر شد *** هر که بی‌روزی است، روزش دیر شدتنها ماهی دریای حق (عاشق) است که از غوطه خوردن در آب عشق و معرفت سیر نمی‌شود. هر کس از عشق بی‌بهره باشد، روزگارش تباه و بیهوده می‌شود.درنیابد حال پخته هیچ خام *** پس سخن کوتاه باید، والسلاماز آنجا که حال عارف کامل را انسان‌های خام و غیر عاشق درک نمی‌کنند، پس بهتر است سخن را کوتاه کنم و به پایان برسانم.معنی کلمات نی نامه:شکایت: گلایهنفیر: ‌آواز و فریادشرحه شرحه: پاره پارهفراق: دورینالان: گریان و ناله کنندهظن: گمانمستور: پنهاندستور: فرمان و اجازهبانگ: صدا و آوازنای: حلق و گلوحریف: هم‌آورد، هم‌پیالهتریاق: پادزهردمساز: دوست و مونسمشتاق: خواهانحدیث: داستان و قصهمحرم: رازنگهدارباک: ترس و بیم