مسابقه ربیع قرآن

قلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ بگو: بار الها! مالک حکومت‌ها تویى. به هر کس بخواهى حکومت مى‌بخشى و از هر کس بخواهى حکومت را مى‌گیرى، هر کس را بخواهى عزت مى‌دهى و هر که را بخواهى خوار می‌کنى. تمام خوبی‌ها به دست توست، تو بر هر چیزى قادرى. سوره آل عمران، آیه ٢۶نکاتی از تفسير نمونه:همه چيز به دست اوست!در آيات قبلی این آیه سخن از امتيازاتى بوده است كه اهل كتاب (يهود و نصارى ) براى خود قايل بودند و خود را از خاصان خداوند می‌­پنداشتند (علاوه بر اين مدعى بودند حاكميت و مالكيت نيز از آن آن‌ها است) خداوند در اين آيه ادعاى باطل آنان را با اين بيان جالب رد می­‌كند، می­‌فرمايد:بگو: بارالها! مالك ملكها تویى، تو هستى كه به هر كس بخواهى و شايسته بدانى حكومت می‌­بخشى و از هر كس بخواهى حكومت را جدا مي­‌سازى، هر كس را بخواهى بر تخت عزت مي‌­نشانى، و هر كس را اراده كنى بر خاك مذلت قرار می‌­دهى و در يك جمله كليد تمام خوبي‌ها به دست تواناى تو است، زيرا تو بر هر چيز توانایى.ناگفته پيدا است كه منظور از اراده و مشيت الهى در اين آيه اين نيست كه بدون حساب و بى‌دليل چيزى را به كسى مي‌بخشد و يا از او می­‌گيرد، بلكه مشيت او از روى حكمت و مراعات نظام و مصلحت و حكمت جهان آفرينش و عالم انسانيت است و گاه اين حكومت‌ها به خاطر شايستگي‌ها است، و گاه حكومت ظالمان هماهنگ ناشايستگى امت‌ها است.اين نكته نيز قابل توجه است كه لفظ "خير" افعل‌التفضيل است و معادل فارسى آن "بهتر" می­‌باشد، و براى برترى چيزى بر چيز ديگر ذكر می­‌شود ولى در بسيارى از موارد، به معنى خوب (بدون مفهوم صفت تفضيلى) نيز به كار مي‌رود و ظاهر اين است كه در این آيه به معنى دوم است. يعنى سرچشمه تمام خوبي‌ها از او و به دست او است.جمله "بيدك‌الخير" (با توجه به الف و لام استغراق در الخير و مقدم شدن خبر بر مبتدا زيرا بيدك الخير فرموده نه الخير‌ بيدك) نشان می­‌دهد كه تمام خيرها و بركات و نيك‌ها و خوبي‌ها، در دست خدا است، و ضمنا از اين جمله استفاده می‌شود كه هم عزت، خير است و هم ذلت، و هم بخشيدن حكومت و هم گرفتن آن، هر كدام در جاى خود خير است و بر طبق قانون عدالت، و شرى وجود ندارد، جانيان و بدكاران، خيرشان در آن است كه در زندان باشند، و نيكوكاران با ايمان، خيرشان در آزادى است.به تعبير ديگر در جهان هستى شرى وجود ندارد، اين ما هستيم كه خيرات را مبدل به شر می­‌كنيم و اگر می­‌گويد: خير تنها به دست تو است و از شر سخنى نمی­‌گويد، به خاطر آن است كه شرى از ذات پاك او صادر نمی­‌شود.جمله "انك على كل شى ء قدير" در واقع دليلى است بر تمام آنچه در اين آيه آمده زيرا وقتى او بر هر چيز قادر است، حكومت و عزت و خيرات به دست او است.در اينجا سؤال مهمی مطرح است و آن اينكه ممكن است كسانى از آيه فوق چنين نتيجه بگيرند كه، هر كس به حكومتى می‌­رسد و يا از حكومت، سقوط می­‌كند، خواست خدا بوده و نتيجه اين سخن، امضاى تمام حكومت‌هاى جباران و ستمگران تاريخ از قبيل حكومت چنگيز و هيتلر و ... می­‌باشد، اتفاقا در تاريخ نيز می‌­خوانيم كه يزيد بن معاويه هم براى توجيه حكومت ننگين و ظالمانه خود به اين آيه استدلال كرد.به همين جهت در كلمات مفسران، براى حل اين اشكال توضيحاتى درباره آيه ديده می­‌شود از جمله اينكه: آيه مخصوص به حكومت‌هاى الهى است و يا مخصوص به حكومت پيامبر (ص) و پايان دادن به حكومت جباران قريش است.ولى حق اين است كه آيه يك مفهوم كلى و عمومی دارد كه طبق آن، تمام حكومت‌هاى خوب و بد بر طبق مشيت خداست، ولى با اين توضيح كه: خداوند يك سلسله عوامل و اسباب براى پيشرفت و پيروزى در اين جهان آفريده است، و استفاده از آثار اين اسباب همان مشيت خدا است.بنابراين خواست خدا يعنى آثارى كه در آن اسباب و عوامل آفريده شده است: حال اگر افراد ستمگر و ناصالحى (همچون چنگيز و يزيد و فرعون و مانند اين‌ها) از آن وسايل استفاده كردند و ملت‌هایى ضعيف و زبون و ترسو، به آن تن در دادند و حكومت ننگين آنها را تحمل كردند، اين نتيجه اعمال خود آنها است، كه گفته­‌اند: هر ملتى لايق همان حكومتى است كه دارد!اگر ملت‌ها آگاه بودند و آن عوامل و اسباب را از دست جباران گرفته و به دست صالحان دادند و حكومت‌هاى عادلانه‌­اى به وجود آوردند باز نتيجه اعمال آن‌ها است كه بستگى به طرز استفاده از عوامل و اسباب الهى دارد. در حقيقت آيه، بيدار باشى براى همه افراد و جوامع انسانى است كه بهوش باشند، و از وسايل پيروزى بهره گيرند و پيش از آنكه افراد ناصالح بر آنها چيره شوند و مقامات حساس اجتماع را از دست آنها بگيرند آنها بكوشند و سنگرها را اشغال كنند.كوتاه سخن اين‌كه: خواست خداوند همان است كه در عالم، اسباب آفريده تا چگونه ما از عالم اسباب استفاده كنيم.