ماجرای یک پرچم

سید حسین طباطبایی- کارشناسی علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع) | سفر شیخ ابراهیم زکزاکی، امام آفریقا و از بزرگ‌ترین رهبران جهان تشیع به ایران، فرصتی است برای یادآوری مبارزان بی‌بدیل سرزمین آفریقا، دلاورمردان مسلمانی که خون خویش را در مسیر استقلال و رهایی قاره‌ی سیاه به ودیعه نهادند و بیدادگری فرومایگان عالم را بر نتافتند. این نوشتار بر آن است تا گذری کوتاه بر دریای همواره مواج مبارزه و مقاومت در آفریقا داشته باشد و قلمدوش واژگان، از رشادت‌های امت رسول‌الله(ص) حکایت کند.عمر مختار: شهید عمر مختار رهبر مبارزات مردمی لیبی در برابر اشغالگران ایتالیایی در سال 1931 بود. او پس از شکست در آخرین نبرد مردم لیبی، توسط ارتش ایتالیا دستگیر و در دادگاه ‌نظامی و در شهر سلوق در برابر طرفداران خویش به دار آویخته شد. از کودکی وی اینگونه نقل کرده‌اند که مردم را به مهربانی و خواندن قرآن تشویق می‌کرد و در زمینۀ مباحث دینی متخصص و از ساختار اجتماعی قبایل و جامعه‌اش مطلع بود؛ به همین دلیل او به‌عنوان میانجی برای حل مشکلات و درگیری‌های بین قبیله‌ای برگزیده شد. به‌مرور عمر مختار خود را از تعلیم‌دهندۀ قرآن به مجاهدی بدل کرد که برای دین و کشورش جنگاوری می‌نماید تا اشغالگری علیه آن را متوقف سازد. او هنگام جنگ با فرانسوی‌ها در چاد، تجارب بسیاری در روش‌ها و تاکتیک‌های جنگ‌های صحرا بدست آورد و ضمنا از جغرافیای صحرا، مسیرها و همه چیز مربوط به آن آگاهی داشت، بنابراین از این دانش و تجربه استفاده می‌نمود تا همواره هنگام مقابله با سربازان ایتالیایی که با جنگ‌های صحرا آشنا نبودند و به سختی آن عادت نداشتند، پیروز گردد. مختار افراد خود را در لشکرکشی‌های سریع علیه گردانهای نظامی ایتالیا هدایت می‌کرد، آنها را با ضربات سهمناک می‌زد، و سپس به سرعت به قلب صحرا عقب می¬نشست. اما نهایتا با خستگی و تحمل بیش از حد فشار توسط نیروهای وی، یگان نظامی عمر مختار تسلیم گردیده، و رهبر آنها توسط فاشیست¬های ایتالیایی به دار آویخته شد.حسن بنا: وی بنیانگذار و رهبر کل جمعیت اسلامی اخوان المسلمین بود. او در اکتبر ۱۹۰۶ در بحیره مصر به دنیا آمد و حفظ و قرائت قرآن را نزد پدر آموخت و در طول عمر خود از کتابخانه غنی او که مشتمل بر کتاب‌های مذهبی، حدیث و تفسیر قرآن بود، استفاده شایانی برد. حسن بنا در سال 1۹۲۷ پس از اتمام تحصیلات، معلم دولتیِ شهر اسماعیلیه شد که تحت تأثیر مستقیم استعمار انگلستان بود. در آن‌جا نیز از تلاش برای نشر افکار اسلامی دست برنداشت و کوشش نمود تا اندیشه خود را به میان توده‌های مردم برد، و به وعظ و تبلیغ در اجتماعات و قهوه خانه‌ها پردازد. در همین شهر اسماعیلیه بود که در مارس ۱۹۲۸، او جمعیت «اخوان المسلمین» را با شش عضو طرفدار و شاگردان محلی، تشکیل داد. اخوان المسلمین به تدریج به یکی از قدرتمندترین سازمان‌های مصر تبدیل شد و توانست حمایت مردمی را چنان سازماندهی کند که هیچ جنبش اسلامی دیگری در قرون اخیر قادر به آن نبوده است. عامل دیگری که بر محبوبیت اخوان افزود و به رویکرد این سازمان به فعالیت‌های سیاسی قوت بخشید ناآرامی‌های فلسطین و دفاع از حقوق فلسطینیان در مقابل صهیونیسم بود. در اوایل زمستان ۱۹۴۸، اخوان بزرگترین خطر برای پادشاهی مصر تشخیص داده شد و تلاش‌های شخصی البنا برای مذاکره با دولت نُقراشی پاشا، زمانی که نخست وزیر تمام اوقات خود را صرف مبارزه با اخوان المسلمین می‌کرد، ناموفق ماند. البنا در «القول الفصل»، تصمیم نخست وزیر به انحلال اخوان را ناشی از فشار انگلستان و یهودیان و آمریکا عنوان کرد و در پایان مقاله اش نوشت که حکومت درصدد ترور اوست. پیش بینی البنا صحیح بود و بالاخره در پی ترور نقراشی در دسامبر ۱۹۴۸، موج ترور اعضای اخوان به راه افتاد و به ترور البنا در 12 فوریه ۱۹۴۹ به دست عوامل دولت، منجر شد. عثمان بن فودی: او عارف، فیلسوف و انقلابی فولانی بود که در جریان یک جهاد، امپراطوری فولانی را در شمال نیجریه امروزی پایه‌گذاری نمود. وی را می‌توان مهم‌ترین اصلاحگر غرب منطقه سودان در اوایل قرن نوزدهم خواند. او در جوانی نزد اساتید مختلفی به تحصیل علوم اسلامی پرداخت و با جامعه¬ی مسلمانان باوا مرتبط شد. وی به مرور به هر دو جایگاه رهبری مذهبی و سیاسی دست یافت و زمانی که شکاف میان طبقه حاکم و پیروان عثمان زیاد شد، او به طرفدارانش دستور داد که مسلح شوند. این امر سلطان را به وحشت انداخت و سبب شد که آزادی‌های مذهبی وی را محدود کنند. حاکم بعدی در پی بهبود روابط خود با او برآمد اما تلاش پیروان بن فودی در آزادی زندانیان مسلمان، به تیره شدن روابطش با حاکم انجامید. او تحت تأثیر هجرت پیامبر اسلام، دست به هجرت زد و به گودو در شمال نیجریه¬ی امروزی رفت و خلافت تازه¬ای را تأسیس نمود. ساختار خلافت او مطابق آموزه‌هایش، ساده بود: یک وزیر، چند قاضی‌، داروغه و مأموران مالیاتی (که همگی تحت اداره امیری قرار می‌گرفتند که توسط طبقه علما تعیین می‌شد). موانع موجود بر سر راه وی، جهاد را با مشکل روبرو کرد و قدرت نظامی به دست رهبران قبیله بزرگ فولانی افتاد، با این حال پس از چند سال جهاد به هدف نهایی خود رسید. عثمان پس از پیروزی بزرگی که بدست آورد، به سکوتو رفت و امور را به دست وزیر و پسر خود سپرد. وی که در سال‌های آخر زندگی فقط عنوان خلیفه را بر دوش می¬کشید، به تدریس و تألیف می‌پرداخت. عثمان بن فودی در ۱۸۱۳ در ۶۲ سالگی در سکوتو جان به جان آفرین تسلیم گفت.شیخ زکزاکی: شیخ ابراهیم یعقوب زکزاکی رهبر جنبش اسلامی نیجریه است. وی که میراث¬دار سلحشورانی همانند بن فودی است، پس از دیدار با حضرت امام خمینی(ره) شیعه گشت و امروزه بیش از 20 میلیون نفر در نیجریه در اثر تلاش¬های شیخ ابراهیم زکزاکی و شاگردانش، به آئین تشیع گرویده¬اند. شیخ ابراهیم زکزاکی به مانند موارد مذکور قبلی، نه تنها یک عالم دینی است، بلکه می‌توان وی را از مبارزان بزرگ سیاسی قرون اخیر دانست. در این راستا شاید بتوان مبارزات سیاسی شیخ زکزاکی را حتی بیش از بی فودی و حسن البنا دانست. شیخ ابراهیم زکزاکی در راه تعالی اسلام، هزینه¬های زیادی متحمل گشته است. از جمله آنکه شش پسر خود را در راه فدا نموده و خودش و همسرش نیز به شدت مورد آزار و اذیت و شکنجه و انواع جراحات قرار گرفته¬اند. در حمله¬ی سال 2015 نظامیان نیجریه¬ای به مرکز جنبش اسلامی نیجریه، شیخ ابراهیم زکزاکی بسیاری از یاران و شاگردان مخصوص خودش را نیز فداشده دید. شیخ زکزاکی یک عالم دینی، یک مبلغ شیعی، یک مبارز سیاسی و البته یک قهرمان برای امت اسلامی است. ابراهیم زکزاکی به مانند حضرت ابراهیم خلیل الله، حنیفی مسلم است که بت¬های ظلم و ستم را شکسته است. مردی که امتحانات و ابتلائاتی سخت را مثل حضرت ابراهیم به چشم خود دیده است. اگر پسر حضرت ابراهیم به ذبحی عظیم، نجات یافت، پسران ابراهیم زکزاکی فدایی آن ذبح عظیم گردیدند. شیخ زکزاکی شیعه (یعنی پیرو) است. پیروی حقیقت است. به همین دلیل وقتی غروب خورشید و ماه را مشاهده کرد، از آنان روی گرداند و با ملاقات حضرت عشق در پاریس، شیفته¬ی حقیقت شد. "وَإِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْرَاهِيمَ"امروزه پرچم شیعیان در آفریقا بلند است. پرچمی که با همت قهرمانانی همچون امام موسی صدر برافراشته شد و علمدار امروز آن کسی جز ابراهیم زکزاکی نمی¬تواند باشد. اکنون حق¬گرایی شیخ زکزاکی سبب سعادت و عاقبت بخیری میلیون¬ها نفر گشته است. امروز روز پیروزی است، پیروزی خون بر شمشیر و پیروزی مستضعفان بر مستکبران.