روایت بی‌زمانی تمام ساعت‌های گازی

منبع عکس: بلاگ دهه شصتی‌هاپیش نوشت: این نوشته، بدون تامل و ویرایش مستقیما در ویرگول درج شده. از سری تمرین‌هاییست که با خودم داشتم. یک بار کوشیدم اندکی ویرایشش کنم. اما حقیقتش را بخواهید، حال خوبی نبود و گذاشتم برای زمانی دیگر. آن زمان هنوز حاصل نشده. به دست بیاید، متن را پیراسته می‌کنم و شما را مطلع که پیرایش یافته‌اش را بخوانید.من هیچ وقت در زندگیم آدم ساعت نبودم. نه اینکه دلم نخواهد، آدمش نبودم. آن‌طور که یادم می‌آید، اولین ساعت‌های زندگیم را پدرم برایم گذاشت. وسط آن محبت‌های جانانه اش، که البته از یک جایی به بعد، بیشتر مسبب فرار از آغوشش می‌شد تا آرام گرفتن و محبت دیدن، معمولا این‌طوری بود که چند گازی هم نصیب می‌بردی و البته ممکن بود یکی از آن گازها هم پشت دستت باشد. با یک جفت چشم قلنبه از تعجب و درد توامان، ساعت‌دار می‌شدی درحالی که واقعا نمی‌دانستی ساعت چیست و چه کاربردی دارد. من سالها تقریبا هر دو سه روز یک بار یک ساعت داشتم. البت که تپل بودن خودم هم بی‌تاثیر نبود!آن روزها مثل حالا نبود که بچه هنوز به دنیا نیامده، برایش ساعت اسباب بازی بخرند و بگذارند مثلا سه سالش شود و ببندند پشت دستش. یا مثلا بروی با بچه بیرون و توی فلان مغازه ساعت اسباب بازی ببیند و دلش بخواهد. ما چهارتا بودیم و اگر قرار بود از این ادا و اصول‌ها باشد، زنده ماندن برایمان سخت می‌شد. در تمام آن سالها، من فقط دیده بودم که پدرم به مچ دستش یک ساعت دارد و یکی دو ساعت هم توی یک جعبه‌ای که بعدها فهمیدم جعبه آرایش مادرم بوده و از بس درگیر آرایش نبود، سالها بود رهایش کرده بود، افتاده بود که می‌گفتند مادرجان از سفر حج برای دامادش آورده. مادر هم که اصولا اهل این چیزها نبود. فقط سالها بعد یک ساعت برای خودش خریده بود که گاهی توی مهمانی‌های آنچنانی می‌انداخت. رنگش هم زرد بود. مثل طلا. وقتی هم که مرد، نفهمیدم این ساعت برایش چه اتفاقی افتاد. راستش را بخواهید، حالا که خودش نبود، دیگر بقیه چیزها برایم چندان مهم به نظر نمی‌آمد. دردسرهای من با ساعت، از وقتی شروع شد که سراغ همان جعبه می‌رفتم و محتوایش را زیر و رو می‌کردم. دوست داشتم ساعت به دستم ببندم. انگار می‌خواستم نوعی تشخص بگیرم. یا زودتر بزرگ شوم که از دست آن ساعتهای گاز گازی پدر خلاص شوم. یا چه می‌دانم؟ مثل پدر چیزی پشت دستم باشد. اما نمی‌دانستم کارکرد واقعیش چیست؟ آخر همه جا یک ساعت به در و دیوار خانه‌ها آویزان بود. توی خیابان هم که می‌رفتی، دیگر ساعت می‌خواستی برای چه؟ مگر نیامده بودی که از آن همه دیوار خلاص شوی و نفسی بکشی. تازه خانه ما حیاط‌دار بود و اصولا دیوار زیادی هم نداشت. یکی دو اتاق بود و یک پذیرایی و یک هال و یک ساعت. اما بچه است دیگر، نفسش توی همان چاردیواری امن هم تنگ می‌شود. اولین بار که برای خودم ساعتی داشتم، شاید یازده سالم بود. مسابقه احکام بود یا چه می‌دانم یکی از این مسابقه‌هایی که من آدمش بودم و شرکت می‌کردم که برنده شدم و رفتم مرحله استانی و آنجا هم بردم و ساعت جایزه دادند. فکر کنم تاتر بود. مرحله آخرش هم مشهد برگزار شد. رفتیم روی صحنه و ابتکار عملی به خرج دادم و هیات داوران خوششان آمد و شدم یکی از بازیگرانی که جایزه هم گرفت. لوح تقدیرش را هم همین آقای نجفی خودمان داد. چیز عجیبی نبود. آن روزها وزیر آموزش و پرورش بود. حالایش را نبینید. آن روزها برای خودش کسی بود. با دل خوش آمدم خانه و ساعت را از توی جعبه‌اش در آوردم و بستم به مچ دستم. ساعت قشنگی بود. اوماکس بود مارکش. خوب یادم مانده. با یک شیشه عجیب و غریب که خیلی دوستش داشتم. چند ساعتی که گذشت دیدم پشت دستم می‌خارد و نمی‌توانم دیگر وجود ساعت را تحمل کنم. ساعت را از دستم باز کردم و دیدم جای فلز پشت ساعت چند جوش زده. موضوع را که با مادرم مطرح کردم، گفت دستت به ساعت حساسیت دارد و مال این است که ماست و لبنیات نمی‌خوری. من آدم سرتقی بودم. راستش را بخواهید تا همین ده سال پیش، لب به ماست و پنیر و خامه و اینها نمی‌زدم. فکر کن، 27 سال هیچ کدام از اینها را نخوری. حالا داستانش مفصل است و اگر یادم ماند، یک بار دیگر می‌نویسمش. اما چیزی که بود این بود که وسط همه اینها، هروقت چیزیم می‌شد، مادر ربطش می‌داد به همین ماست نخوردن و خب، این شده بود چوبی که خودم می‌دانستم هربار دقیقا باید به کجا بخورد. این بار هم که جوش پشت دست و لبنیات به هم ربط پیدا کردند، مثل همیشه لجم بیشتر شد و از همان لحظه بود که تصمیم گرفتم نشان دهم ربطی به این چیزها ندارد و مشکل از جای دیگری آب می‌خورد. خب، قرار هم نبود که برای هر فین فینی برویم دکتر و پای هر جوشی لوسیون فلان بخریم. جوش بود. یک روز می‌آمد و یک روز می‌رفت. اینها هم آمده بودند و اگر می‌خواستی بروند، چاره اش این بود که لبنیات بخوری! آن هم چه کسی؟ من!فردای آن روز بود که پشت ساعت را کاغذی چسباندم و دوباره بستمش. من دلم ساعت می‌خواست و باید می‌شد. مهم نبود که حالا تقصیر چیست. من باید به دستم ساعت می‌بستم. چیزی بود که خیلی‌ها توی مدرسه داشتند و من، خودم به دستش آورده بودم. حالا چرا باید نتوانم از آن استفاده کنم؟ این بود که آن ساعت، جای خودش را پیدا کرد: پشت دستم!آن ساعت حداقل یک سال پشت دستم بود و هرروز، جایش جوش زد و هزار حقه زدم تا نزند و باز هم زد و من هم روی جوش‌ها را می کندم و زندگی به همین منوال سرسختانه اما با ساعتی روی مچ دستم می‌گذشت تا اینکه یک روز بند ساعت مذکور پاره شد و من دیگر وا دادم. درست کردن بند، چند وقتی زمان برد و وقتی هم که درست شد، دیگر چیزی نبود که من می‌خواستم. زندگی من بدون ساعت، دوباره شروع شده بود. حالا دیگر نگاهم به ساعت نبود و بیشتر گوشم به زنگ بود. توی اتوبوس و تاکسی از آدم‌ها ساعت می‌پرسیدم و یا اصلا بی‌خیالش بودم تا برسم به خانه و ببینم ساعت 2 شده و تلویزیون دارد اخبار می‌گوید و پدر هم هیس هیس که اخبار است! زندگی انگار این‌طور قرار بود ساده‌تر باشد. بعد از آن دیگر یادم نمی آید که ساعت دیگری داشته باشم. راستش را بخواهید ساعت از اولویت‌هایم افتاده بود. شاید چون پدر دیگر مثل سابق قهرمان زندگیم نبود. آدم بعضی از چیزها را نمی‌بازد. بی‌خیالشان می‌شود چون آن الگویی که برای خودش از آن چیز ساخته، محصول مستقیم آن چیز نیست، نسبتی است از انگاره‌ای که از چیز یا شخص دیگری ساخته‌ای و آن چیز هم بخش کوچکی از سبک زندگی آن فرد بوده. برای من، ساعت همین‌طور از زندگی حذف شد. من، بعد از آن سال، اگر ساعتی داشتم، از همین رومیزی‌هایی بود که امروز می‌خریدی که صبح بیدار شوی یا با آن درس بخوانی، وسط یک استراحت بین دو درس، ویرت می‌گرفت که در پشتش را باز کنی و بعد، حین کش و قوس با آن زبان بسته، می‌دیدی که عقربه‌هایش شل شده و می‌فهمیدی که زیاد کشیدیش و حالا دیگر عقربه‌ها به ساعت وصل نیستند. بعد، درستش می‌کردی و ساعت همیشه عقب می‌افتاد تا دوباره بروی یکی دیگرش را بخری و روز از نو، روزی از نو!آن وسطها یکی دوبار هم برایم ساعت کامپیوتری کاسیو خریدند اما مشکل همچنان ادامه داشت و من، بعد از چند روز یا جوش می‌زدم یا دل و روده ساعت را بیرون می‌ریختم.آمد تا چند سال بعد از دانشگاه که با یکی از مترجم‌های دفتر فنی‌ام صمیمیتمان بیشتر از حد شده بود و خب، از بس هم من باز و روشنفکر بودم و هم او دوست داشت خودش را بچه تهران جا بزند، پایم به خانه و زندگیشان باز شده بود و پدر و مادرش را دیده بودم. اصلا هم متوجه نبودم که دارم تبدیل می‌شوم به دوست پسر یکی! یکی از همان روزهای تولدم که از تک تکشان گریزان بودم، بیچاره، برای این آدمی که انگار توی سیاره دیگری می‌زیست، ساعتی هدیه خرید و با هزار دلبری توی ماشین، با گلی زیبا به من هدیه داد و من هم دادم درآمد که مگر نمی‌دانی من از تولد بازی بدم می‌آید! خلاصه که بوسیدمش و از دلش در آوردم و رفتیم همان شب دادیم بند ساعت را کوتاه کردند و نمی‌دانم چطور شد که حتی نشد با هم شامی بخوریم. رساندمش به خانه و ساعت هم رفت قاطی بقیه وسایلم. یادم نیست چند بار آن ساعت نگون بخت را به دستم بستم. فکر کنم فقط چندباری بعد که دیدمش و یک روز هم که راهم را بی‌آنکه به کسی بگویم، کشیدم و آمدم تهران و آن آدم هم انگار آب شد رفت توی زمین. یک بار بعدها زنگ زد که وسط یک جلسه بودم و گفتم بعدا زنگ می‌زنم و شماره‌اش روی نوکیای 8012م نماند و از دست رفت که رفت. اما آن ساعت، همچنان قاطی وسایلم مانده‌بود.این طور شد که باز هم چند سالی را بدون ساعت سر کردم. چند سال بعد، موقع ازدواج، عقلم را عقب جلو کردم و گفتم که ساعت لازم ندارم. من آدم ساعت نبودم و البته که موبایل هم بود و دیگر لازم نبود چیز به این سنگینی را روی مچ دستت تحمل کنی. البت که از خانواده همسرم اصرار و از من انکار.حالا آن ساعتی که سارا برای تولدم به من هدیه داده بود، سالها بود که توی جعبه قشنگش روی میز توالت خانه جا خوش کرده‌بود و فقط زحمت گردگیری همسر سابقم را بیشتر می‌کرد. نگاه من به ساعت، با عذاب وجدان و خودخوری هم آمیخته بود. گرچه به همسرم گفته بودم که این ساعت را دوستی هدیه داده. اما نگفته بودم من چقدر دلم ساعت می‌خواهد. چند سال بعد، وسط اصرار و انکارمان برای ماندن یا جدا شدن، شبی دزد به خانه‌مان زد و طلاهایمان و البته آن ساعت قدیمی را هم برد. از آن ساعت، حالا فقط یک جعبه پلاستیکی رنگ و رو رفته باقی مانده‌بود که دیگر حتی عذاب وجدانی را هم بر نمی‌انگیخت. بعد از آن، روزها و شبهای زیادی خودم را برای آن اتفاق دزدی سرزنش کردم. اما هیچ وقت یادم نبود که آن ساعت هم آن وسطها برای آن دزد ارزشمند به نظر رسیده و با بقیه وسایل، آن را هم برده. ببین چقدر دنیا بی کس و کار است! حالا که دارم این متن را می‌نویسم، به خودم می گویم نکند آن ساعت واقعا ارزشمند بوده و هیچ وقت به چشم من نیامده! هرچه که بوده، دیگر همان ساعت هم نیست.حالا که دوسالی از همه آن اتفاق‌ها می‌گذرد، من هنوز هم در خانه‌ام ساعتی ندارم. یعنی یک ساعت هست! همان که سینا برایم آورد. اما آن هم همان شبی که هدیه گرفتم، به سرنوشت همه ساعت های رومیزی مبتلا شد. حالا من صبح ها با صدای خروس همسایه یا با باریکه نور صبحگاهی از لای پرده بیدار می‌شوم و شبها هم تا وقتی که پلکهایم روی هم نیفتد نمی‌خوابم. ساعت تنها وسط جلسه ها و توی محیطهای محصور به دیوار به کارم می‌آید. برای همین است که وسط جلسه‌ها و توی محیط‌های شلوغ، دائم موبایلم را چک می‌کنم تا ببینم چقدر زمان مانده است. بچه است دیگر! نفسش در هجمه آهن‌ها و احساس تنگ می‌شود.