دلواپسی امیدوارانه

سه شنبه 19 آذر 98، برنامه‌ی روز دانشجوی بسیج دانشگاه شریف با حضور سخنگوی دولت، دکتر ربیعی، در سالن جابر برگزار شد. در این برنامه، دبیران چهار تشکل اسلامی به سخنرانی پرداختند که متن سخنرانی "محمدصالح سلطانی" دبیر انجمن اسلامی دانشجویان مستقل شریف را ملاحظه می‌کنید:جناب آقای ربیعی!سلام.به دانشگاه صنعتی شریف خوش آمدید.... اما دیر آمدید. حدود دو و نیم‌سال پس از روی کار آمدنِ دولتِ دوازدهم، در روزهایی که چهره‌ی زیبای ایرانِ عزیزمان زخمی از بحران‌ها و آشوب‌ها و فتنه‌ها و سوءتدبیرهاست میزبان شما -به عنوان نماینده دولت- هستیم. صدای دانشگاه، مدت‌هاست بلند است و شما، سال‌هاست هشدارهای دلسوزانه‌ی منتقدان را نمی‌شنوید. امروز صحبت کردن از امید و از آینده، خاصه در میان دانشجویان، دشوار است. دشوارتر از آن‌چه تصور می‌کنید.آقای سخنگو!امروز اشتراکی کم‌سابقه در میان تمامی جریانات فکری و سیاسی کشور، پیرامون دولت دوازدهم شکل گرفته. اجماعی که تمام طیف‌ها را بر ناکامی شما و همراهان‌تان متحد کرده. امروز، اختلافی بر سرِ اصلِ شکست‌خورده‌بودنِ دولتِ دوازدهم وجود ندارد. تفاوت‌ها فقط بر سرِ میزان شکستِ شماست. حامیان دیروز دولت، یکی یکی در فضاهای مجازی و حقیقی بابتِ حمایت از آقای روحانی عذرخواهی می‌کنند و هیچ‌کس حاضر نیست مسئولیتِ به بار نشستنِ دولت دوازدهم را قبول کند. انگار دولت حاضر، همچون فرزندی سرراهی، توسط حامیانش در میان مردم رها شده. در میان مردمی که شعله‌های خشم‌شان، گریبانِ دولت را گرفته و گاه این شعله‌ها، در قالب اعتراضات خیابانی، بیرون می‌زند. تنهاییِ امروزِ دولت البته حاصل عملکرد شما و دوستانِ شماست. عملکردی که به نظر می‌رسد می‌توان آن را در سه محورِ زیر، به نقد کشید:1- فقدان ایده‌ی اصلیانتخابات سال92، عرصه‌ی پیروزیِ ایده‌ی «مذاکره» بود. روایتِ دلپذیرِ آقای روحانی از چرخش همزمانِ چرخِ سانتریفیوژ و چرخِ زندگی مردم، 50.7 درصد از رای‌دهندگانِ آن انتخابات را مجاب کرد تا به مردِ مذاکره اعتماد کنند. راهبرد دولت یازدهم، مشخص بود و از همان روزهای نخست، جسورانه به پیش رفت و طی چهارسال، به شیوه‌های گوناگون و با تبلیغات فراوان تحقق یافت. همه‌چیزِ دولتِ یازدهم، بر مدارِ مذاکره و تعامل با غرب و بستن با کدخدا می‌چرخید و مردم، در انتظارِ دیدنِ ثمراتِ این راهبرد، چهار سال همراهِ دولت بودند. اما خروج امریکا از برجام و مرگِ تدریجیِ رویای آن، دولتِ دوازدهم را چنان منفعل کرده که حالا به راحتی می‌توان از وقوع یک «سکته‌ی مغزی» در این دولت صحبت کرد.به نظر می‌رسد آقای رئیس‌جمهور و دوستان‌شان، هیچ ایده‌ای برای اداره‌ی کشور ندارند، گاهی به سراغ ایده‌های دولت‌های قبل می‌روند و البته همچنان به هروله میان اروپا و امریکا ادامه می‌دهند، به این امید که از جسمِ بی‌جانِ برجام، جانی تازه برای خود کسب کنند. اما آقای ربیعی! به نظر می‌رسد مردم برای تحملِ یک دور اعتمادِ دوباره به کسانی که دشمنی‌شان با این ملت را ثابت کرده‌اند، رمقی ندارند. خسارات و آسیب‌های حاصل از معطل نگاه‌داشتنِ ظرفیت‌های کشور برای برجام، چنان سهمگین بوده که حرف زدن از مذاکره‌ی مجدد و التماس به ترامپ برای مُشتی دلار، بیشتر شبیه یک شوخیِ بی‌مزه است. آقای ربیعی! بهتر نیست به جای بازگشت به ایده‌ی نخ‌نماشده‌ی دولتِ یازدهم، طرحِ نویی در اندازید و برای نجات کشور از بحران‌های پرشمارِ موجود، علاجی از داخل را جستجو کنید؟2- ایستاده بر نقطه‎‌ی رهاییاولین و ملموس‌ترین نتیجه‌ی فقدانِ ایده برای اداره‌ی کشور در دولت دوازدهم، ولنگاریِ شگفت‌انگیز در عرصه‌های مختلف است. دولتی که راهبرد مشخصی برای مدیریت کشور نداشته باشد، گریزی جز بی‌عملی ندارد؛ چیزی که مردم به وضوح آن را در ساحت‌ها و سطوح گوناگون، نظاره می‌کنند.سیاستِ خارجیِ پسابرجام، منفعل‌ترین روزهای خود را تجربه می‌کند و اعتنایی به فرصت‌های دیپلماتیکِ موجود در شرق آسیا، افریقا و امریکای لاتین دیده نمی‌شود. اقتصاد، در مقطعی جولانگاه تصمیمات خلق‌الساعه و فاجعه‌باری مثل دلار چهارهزارودویست‌تومانی شد و دولت، به جای آن‌که با اقداماتی مثل اعمال مالیات بر خانه‌های خالی و یا اخذ مالیات از هنرمندان، کسری درآمد خود را جبران کند، به دنبال راه‌های دیگری برای حل این مشکل است. فرهنگ، بیش از گذشته گرفتارِ خلاءِ نظارت‌های اصولی و چارچوب‌مند است. جامعه، با بحران‌هایی متنوع، از اعتیادِ روز افزون تا خودکشی و طلاق مواجه است و هیچ کنشِ هدفمندی از جانب دولت برای مبارزه با این بحران‌ها دیده نمی‌شود. در تازه‌ترین نسخه‌ی ولنگاری، دولت محترم چند روزی است از «ولنگاری ورزشی» نیز رونمایی کرده و شرایطی ساخته که حضور هر مربی خارجی در فوتبال ایران، موجی از خشم برای هواداران و اسراف در بیت‌المال را به بار می‌آورد. آقای ربیعی! مشکل بزرگ اینجاست که مردم هم این ولنگاریِ دولت را دیده و فهمیده‌اند. و نکته تاسف‌بار اینکه دولتِ محترم حتی در نمایشِ کار و خدمت نیز ناتوان است و شوربختانه، دولتِ دوازدهم نه تنها کار نمی‌کند، بلکه حتی بلد نیست ادای کار کردن را هم در بیاورد و این، خشم مردم را دوچندان می‌کند.3- زیستن در میانه‌ی بحران‌هادولتِ دوازدهم، از حیث مواجهه با بحران‌ها و تنش‌های اجتماعی، رکورددارِ دولت‌های پس از انقلاب است. وقایع دی‌ماه96، اعتراضات متعدد کارگری در خوزستان و اراک، بحران آبی در استان اصفهان، فتنه‌ی دراویش گنابادی در تهران و اتفاقاتِ آبان98 از جمله‌ی این بحران‌ها و تنش‌هاست. بحران‌هایی که هریک، برای مدتی مردم را اسیرِ نگرانی و درگیرِ تنش کرد. این شاید کنایه‌ی تاریخ باشد که دولتِ آکنده از مقامات و مسئولینِ امنیتی، خود گرفتار شدیدترین بحران‌های امنیتی است! فراتر از کنایه‌ی تاریخ اما به نظر می‌رسد بروز این همه بحران و آشوب و تنش، ظرفِ تنها دوونیم‌سال، عادی نیست. آقای ربیعی! رئیس‌جمهور متبوع شما در جریان تبلیغات انتخاباتی، مدام رقبای خود را به رویکردهای «تنش‌زا» متهم می‌کرد. اما انگار امروز ما با دولتی «تنش‌زی» مواجه‌ایم! دولتی که، اجازه بدهید رک بگوییم، دولتی که انگار بدنه‌ی اجتماعیِ خود را در میان گسل‌های اجتماعی و فرهنگی و سیاسی جستجو می‌کند. آقای ربیعی! حتی اگر بخواهیم نگاهِ بدبینانه‌ی برخی منتقدان را کنار بگذاریم و از نقش مستقیمِ دولت در تشدیدِ بحران‌ها نگوییم، نمی‌توانیم به دولتی خوش‌بین باشیم که طرح حساسِ افزایش نرخ بنزین را تا این حد مبتدی و ناشیانه اجرا می‌کند. آقای ربیعی! قربانی شدنِ دویست‎‌وچند نفر از مردم این سرزمین زیرِ پای بی‌تدبیری دولت دوازهم، اتفاقی نیست که برای ما مجال خوش‌بینی باقی بگذارد. به نظر می‌رسد زیستن در تنش، کسب‌وکارِ دولتِ شماست که ریخته‌شدنِ خونِ این‌همه انسان، حتی خنده‌ای را از لبِ جناب رئیس‌جمهور، محو نمی‌کند!جناب آقای ربیعی!شما اخیرا در یادداشتی، از نیاز کشور به گفتگو و تعامل نوشته‌اید. اما به نظر می‌رسد عامل اصلی انسداد فضای گفتگو و مفاهمه در کشور، دولت و عملکرد دولت است! شما خود عامل ایجاد تنش و بحران در جامعه هستید و رفتارهای دولت‌مردان چنان دوقطبی را در جامعه گسترش داده که رسیدن به تفاهم و تعامل داخلی، دشوار می‌نماید. شما و دولت شما، با منتقدان‌تان مهربان نبودید. نیازی به قطار کردنِ اتهامات و نسبت‌های ناروای مقامات دولتی به منتقدان نیست و قصدِ بیانِ چیزی که عیان است را ندارم. ما خسته از نامهربانی‌ها و رنجور از خساراتِ پرشمارِ دولت به مردم اینجا ایستاده‌ایم. سخن گفتن از امید این روزها دشوار است؛ اما ما می‌خواهیم کارِ دشوار را در زمانه‌ی دشوار به سرانجام برسانیم.دوونیم‌سال پس از روی کار آمدن دولت، برای اصلاح رویه‌ها دیر است. رویای نجات کشور، اگرچه دور اما دست نیافتنی نیست. ما منتقدانِ نامهربانی نیستیم آقای ربیعی! ما به‌مانندِ حامیانِ دیروزِ شما نیستیم که روزی به خیابان بریزیم و با وعده‌های پوچ مردم را به سوی شما بخوانیم و روزی دیگر، ژست مخالفت گرفته و از پروژه‌ی عبور سخن بگوییم. ما، همچنان منتقدِ شما هستیم و می‌مانیم اما اگر دستِ نیازی به سوی دانشگاه دراز شود، آن را رد نخواهیم کرد. ما خسته‌ایم، ناراحتیم، مثل روزهای اولِ دولتِ یازدهم دلواپسیم اما ناامید نیستیم و به آینده‌ی انقلاب، حتی با وجودِ یک و نیم سالِ باقی مانده از دولتِ دوازدهم، امیدواریم. اگر قصدِ اصلاح دارید و به دنبال طرحی نو برای گذر از بحران هستید، بسم الله!