بوی خوش درخت از برگ های کتاب ...

چرا نسل ما از کتاب اینقدر فاصله گرفته؟ ادبیات کلاسیک چرا غریب مانده؟ کارهای کلاسیک ادبیات را بخوانیم. هفت پیکر را بخوانیم. زیباست. وصف هایش کم از خسرو و شیرین ندارد. اسطوره و دستان در تاریخگونگی تنیده و جامه ی فاخر شعر در بر کرده ، بشکوه و فریباست. در اوج می نشیند. گوشه گوشه ، نوگونگی ِ وصف و تصویر و تشبیه و نیروی بی چون چرای نظامی در شاعرانگی - با تمام پست و بلند هایش - رخ می نماید . داستان بهرام است و نبردهایش ،عشق هایش وهوسرانی هایش؛ وهفت گنبدی که با توصیه ی اخترشماران دربار، برمی کشد و هر یک برابر با روزی و ستاره ای با رنگی دیگرگونه. هفت دختر از هفت اقلیم می ستاند و در هفت گنبد می نشاند و هر روز و شبی در گنبدی سر می کند و هر خاتونی دستانی می سراید که دروغی است راست مانند و هر یک در بر دارنده ی پیامی و نتیجه ای اخلاقی که به دل می نشیند. در این میانه گونه گونی و فراخ سخنی موج می زند؛ خورشید هر بار بگونه ای بر می آید و فرو می رود:" بامدادان که صبح ِ زرین تاجکرسی از زر نهاد و تخت ازعاج " (4/97)" چون گریبان کوه و دامن دشتاز ترازوی صبح پر زر گشت " (1/182)" چارشنبه که از شکوفه ی مهرگشت پیروزه گون سواد سپهر" ( 1/235)" چون دم صبح گشت نافه گشایعود را سوخت خاک صندل سای" (1/268)" صبح ِ هارون صفت چو بست کمرمرغ نالید چون جلاجل ِ زراز سرِ طالع ِ همایون بخترفت سلطان مشرقی بر تخت" (2 و1/284)" روز آدینه کاین مقرنس بیدخانه را کرد از آفتاب سپید " (3/292)" صبح چون عنکبوت اسطرلاببر عمود زمین تنید لعاب " (11/314)" بامدادان که روز روشن گشتشب تاریک فرش خود بنَوَشتصبحِ یک زخمیِ دو شمشیریداد مَه را ز خون ِ خود سیری " (7و6/330)" چون در این کوزه ی سفال سرشتچشمه ی آفتاب ، ریحان کِشت " (3/346)"چون شب از نافه های مشک سیاهغالیه سود بر عماری ماه " (6/228)" تا نزد بر ختن طلایه ی زنگشه ز شادی نکرد میدان تنگچون شب از سرمه ی فلک پروردچشم ماه و ستاره روشن کرد" (7و6/292)" چون زمین از گلیم گرد آلودسایه ی گل بر آفتاب اندود " (8/345)گل ها و نوباوگان چمن هر یک بگونه ای جلوه می کنند و ناز می فروشند:" نرگس تر به چشم خواب آلودهرکه را چشم بود خواب ربودباد صبح از نسیم نافه گشایبر سواد ِ بنفشه غالیه سایسرو کز سایه بادبانه زدهجعد شمشاد را به شانه زدهچشم نیلوفر از شکنجه ی خوابجان در انداخته به قلعه ی آبغنچه های نو از شکوفه ی شاخکرده لؤ لؤ چو برگ لاله فراخسوسن از بهر تاج نرگس مستشوشه ی زر نهاده بر کف دستاز شمایل، شمامه های بهاربی قیامت ستاره کرده نثارشنبلید ِ سرشک در دیدهزعفران خورده باز خندیدهکاتب الوحیِ گل به آب حیاتبر شقایق به خون نوشته براتبرگ نسرین به گوهر آمودنشاخ سوسن به توتیا سودنجعد برجعد بسته مرزنگوشدیلم آسا فکنده بر سرِ دوشگشته هم برگ و هم گیا راضیاین به مقراضه آن به مقراضیسنبل از خوشه های مُشک انگیزبر قرَنفل گشاده عطسه ی تیزداده خیری به شرط ِ همعهدییاسمن را خط ِ ولیعهدیبوی سیسنبر از حرارت خویشعقرب چرخ را گداخته نیشغنچه با چشم ِ گاوچشم به نازمرغ با گوش ِ پیلگوش به راز...ارغوان و سمن برابرِ بیدرایتی بر کشیده سرخ و سپید " (صص 18و317)هر ستاره و صورت فلکی در شکلی تازه اندام می نماید:" اسدی بود کرده طالع ِ تختطالعی پایدار و ثابت و سختآفتابی در اوج خویش بلنددر قِران با عُطارِدش پیوندزهره در ثور و مشتری در قوسخانه از هر دو گشته چون فردوسدر دهم ماه و در ششم بهراممجلس آراسته به تیغ و به جامدست کیوان شده ترازو سنجسخته از خاک تا به کیوان گنج " (صص 99و98)" چون به تثلیث مشتری و زحلشاه انجم ز حوت شد به حَمَل " (12/315)" چون که بهرام ِ کیقبادکلاهتاج کیخسروی رساند به ماهبیستونی زناف ِ مُلک انگیختکانچه فرهاد کرد ازو بگریخت... هفت گنبد درون آن بارهکرده بر طبع ِ هفت سیّارهرنگ هر گنبدی ستاره شناسبر مزاج ِ ستاره کرده قیاسگنبدی کو ز قسمِ کیوان بوددر سیاهی چو مُشک پنهان بودوآن که بودش ز مشتری مایهصندلی داشت رنگ و پیرایهوان که مریخ بست پرگارشگوهرِ سرخ بود در کارشوان که از آفتاب داشت خبرزرد بود. از چه؟ از حمایل ِ زروان که از زیبِ زهره یافت امیدبود رویش چو روی زهره سپیدوان که بود از عُطارِدش روزیبود پیروزه گون ز پیروزیوان که مه کرده سوی برجش راهداشت سرسبزیی ز طلعت شاهبرکشیده برین صفت پیکرهفت گنبد به طبع هفت اختر " (14-1/145)بیتی چند کوتاه و پر مغز ساخته می شود که مَثَل گونه و مَتل وار ورد زبان هاست:" حاصلی نیست زین دُر آمودنجز به پیمانه باد پیمودن " (3/21)" هرکسی در بهانه تیز هُش استکس نگوید که دوغ من ترش است " (6/37)" سگ بر آن آدمی شرف داردکه چو خر دیده بر علف دارد " (9/40)" احمدک را که رخ نمونه بُوَدآبله بر دمد چگونه بُوَد ؟! " (15/54)" گر تو را این حدیث باور نیستعهده بر راوی است بر من نیست " (1/106)" حق نعمت شتاختن در کارنعمت افزون دهد به نعمتخوار" (1/331)" واگهی نه که پیل آن بستاندید خوابی و شد به هندستان " (12/351)واژه ها و ترکیب های تازه و زیبا گوشه گوشه پدیدار می شوند:گیتی گَرد (8/4) ، بلندسریر (5/23) ، گوهر آما (7/56) ، شیرپاسان (10/67) ، دست گُزین (13/77) ، کَش خرام (18/77) ، آشنا نفس(9/259) ، چین پرورد (7/268) ، خنداخند (10/293) ، مُشک بَر (15/315) ، فراخ دیده (1/343) و....این مایه زبانآوری و قدرت وصف و خیالبندی ، در دیگر آثار نظامی نیز فراوان است و همین پایه و ارز و ارج، او را ممتاز کرده و بر صدر نشانده. پس اگر دستان است ، دستانی است در لباس فاخر شعری روان و رنگارنگ که جولاهه اش مگر استاد گنجه نتواند بود.