درباره منظومه ای از پدیده های حیاتی

مریم تاواتاو درباره کتاب "منظومه ای از پدیده های حیاتی" نوشته "آنتونی مارا"چاپ شده در مجله تجربه - ابان 1400نویسنده یادداشت : مریم تاواتاوچچن ازسال 1994 تا 2004 شاهد جنگ فراوانی بوده و شاید انتظار زیادی است وقتی جنگی پشت سر گذاشته شود، به فراموشیِ حافظه ضعیف افکار عمومی درنیاید. این مصیبتی است که جنگها بر سر ملتها می آورند که حتی وقتی تمام میشوند، اسمشان فقط در حد یک رویداد تاریخی در ذهن جراید میماند اما تاثیر ویرانیشان همنشین همیشگیِ ذهن مردمان حاضر در آن میشود و با انبوهی از تباهی و مصیبت در جسم و روح شاهدانش رسوخ میکند و نمیگذارد عادی زندگی کنند چون آنها عادی نیستند؛ چون جنگها زندگی عادی را به جهنمی غیرعادی تبدیل میکند و از بازماندگانشان وارثان درد و غم میسازد؛ حتی آنها که توانسته اند جسمشان را در دست بگیرند و از اسلحه و زور، جان سالم به در ببرند، باقیمانده زندگی خود را باید به تیمار زخمهای روحی یک ترومای بزرگ بپردازند. کتاب "منظومه ای از پدیده های حیاتی" نوشته "آنتونی مارا" با محوریت جنگ چچن است و دوره ای از تاریخ روسیه را مرور میکند. ماجرا در دهکده ای در چچن در سال 2004 رخ میدهد و پس از آن در یک دوره زمانی پنج روزه، شخصیتهای اصلی به مرور گذشته خود میپردازند؛ کتاب، برنده جوایز مختلف شده و با ترجمه روان فرزانه قوجلو ومحمدرضا جعفری در نشر نو در دسترس است.کتاب با بیان داستان کودکی به نام "حوا" آغاز میشود و چه شروعی بهتر از این که کودکان، قربانیان همیشگی جنگها آغازگر روایت از یک ویرانی بزرگ باشند؟! دختر در یک نیمه شب شاهد حضور سربازان روس در خانه اش است؛ آنها پدرش را با خود میبرند و بعد از ناکامی در یافتن دختربچه، خانه را به آتش میکشند. مردی به نام احمد که همسایه خانواده حوا بوده، به کمک دختر می آید و چون دهکده را با حضور خبرچینها امن نمیداند، او را از راه جنگل فراری میدهد و به یک بیمارستان نزد پزشکی به نام سونیا میبرد. این بهترین تصویر از زجری است که تمام جنگهای جهان، نصیب کودکان کرده است؛ تجربه ای که تنهایی، آوارگی و شکی همیشگی به حضور امنیت را چاشنی زندگیشان میکند.حضور حوا در بیمارستانی که بوی مرگ میدهد، به زندگی سونیا، پزشکی که از لندن برگشته و با تنها پرستار بیمارستان آنجا کار میکند ، رنگ زندگی میبخشد. توجه به زن وکودک در این کتاب ستودنی است؛ خصوصا اینکه زنان کتاب در قامت فعالانی پیشبرنده و در حرکت نشان داده می شوند. به صورت ویژه سونیا شخصیتی است که در زمان جنگ به وطن برگشته و درصدد دفاع ازخانواده خود است و در بیمارستان به بیماران کمک میکند.نتیجه کار، کتابی ضدجنگ است؛ کتابی که آن سوی زندگی بازماندگان را نشان میدهد؛ همانها که در جنگ، عزیزی را ازدست داده اند و دست وپایی جا گذاشته اند و حالا آنقدرها از لحاظ روحی ویرانند که نمیتوانند به ادامه زندگی خود بپردازند. حقیقت این است که جنگ افروزان، فرمان حرکت تاریخ را به سمتی برده اند که دیگر نمیتوانیم تراژدیهای قرن خود را به فراموشی بسپاریم. به ویژه جنگهایی که سرکوب میکند، خبرچین میپروراند و با نیروی اسلحه و زور میخواهند به خاک ملتی دست درازی کنند. اینجاست که ادبیات در نقش یک یادآور برای درس گرفتن ازتاریخی که عجیب تکرار میشود کارکرد دارد."مارا"نویسنده مبهمی نیست. مخاطب با توصیفات و تصاویر واضحش توانسته در میانه بیان رنج شخصیتها، حسشان کند. البته حضور تاریخ در متن و اتصال حوادث آن، گاه در کتاب لکنت داشته. هرچند نویسنده درباره ماجرایی عاطفی در بستر یک اتفاق تلختر پرداخته و نوری از انسانیت و اخلاق تابانده. کتاب، دعوتی است به صلح؛ دعوتی است به توقف دستهایی که از کارکرد اصلیشان یعنی عشق دادن دور مانده، اسلحه به دست گرفته و انسان میکشد و سربلند است به کشتار و طغیانش. چراکه اگر جایی تاریخ بشر از حضور انسان، سربلند مانده، آن نقطه مربوط به شروع کنندگان جنگها نیست بلکه درستایش انسانیتی است که از امید و صلح گفته و شرافت راکرامت بخشیده؛ آنجا که دستی را به گرمی فشرده و گره ای از نفرت باز کرده تا گشایشی شود به سمت مهربانی و صلح.