سوگیری های ذهنی در طراحی UX

این مطلب (Bias های ذهنی در طراحی تجربه کاربری ) رو میتونید از بلاگ بنده صادق نیکبخت بخونید یا اینکه بصورت پادکست از پادکست فارسی یوایکس لاز UxLaaz گوش بدید یا از چنل های یوتیوب(UX Laaz) و یا آپارات این مطلب رو بصورت تصویری ببینیدیا بصورت مختصر از چنل اینستاگرام یوایکس لاز دنبال کنید و توصیه میکنم حتما سری هم به انجمن طراحان UX من با نشانی uxlaaz.sadeqnickbakht.ir بزنید و اونجا هم میتونیم مشکلات و گفتگو هارو پیش ببریم .سوگیری های ذهنی (Bias) در تجربه کاربری یا UXسلام ! من صادقم و تو این مطالب مختصر مفید میخوایم سو گیری های ذهنی در UX رو بشناسیم وببینیم راه های مقابله باهاشون چیاس !اصلا سوگیری ذهنی یا درست ترش Bias چیه ؟سوگیری ذهنی در خلاصه کلام یعنی قضاوت نا آگاهانه و داوری شخصی (جمعی) که اغلب نادرست هست ولی اصرار بر این هست که این مدلی که شما میگین حتما درسته این چیزای نادرست و فکرای نادرست که به خیال خودتون خیلی هم درست هستن و بعئ تعمیم میدیم به مسائل مختلف میشه سوگیری ذهنیبیاین تعریف ویکی پدیا از Bias رو بررسی کنیم که میگه :تمایل به جانبداری از یک نظریه یا قضیه بدون بررسیِ درستی یا نادرستی آن است و با خودداری و امتناع از در نظر گرفتن دیدگاه‌های جایگزین منطقی همراه است. سوگیری غالباً به‌طور ناآگاهانه در داوری شخص اثر می‌گذارد[۳] و غالباً به سوءتفاهم و تعارض می‌انجامد. افراد می‌توانند در دفاع یا در برابر یک فرد، قومیّت، ملّت، مذهب، طبقهٔ اجتماعی، حزب سیاسی و اُلگوهای نظری و ایدئولوژیک در حوزه‌های علمی دچار سوگیری شوند.[۴] سوگیری به‌معنی یک جانبه‌گرایی و فاقد دیدگاه بی‌طرفانه یا نداشتن یک ذهن باز است. سوگیری می‌تواند به شکل‌های مختلف نمود یابد و با پیشداوری و شهود مربوط است.[۵]در علم و مهندسی، سوگیری یک خطای سیستماتیک است. نتایج سوگیری آماری از یک نمونهٔ ناعادلانهٔ جمعیتی، یا از فرایند برآوردی است که نتایج دقیقی را به‌طور متوسط و سرشکن به‌دست نمی‌دهدبگذریم …سوگیری های ذهنی و Bias های ما در طراحی تجربه کاربری (UX) میتونن خطرناک باشن و کار دستمون بدن و کل قضیه طراحی و تجربه استفاده از یک محصول رو خراب کنن.مغز انسان یک ماشین پردازش باورنکردنیه و می تواند اطلاعات شگفت انگیزی را در خودش ذخیره کنه. یکی از راه هایی که مغز می تواند اطلاعات زیادی را ذخیره کنه ، ایجاد میانبرهای ذهنی بر اساس الگوهای مکررهست. این میانبرها به انسان ها امکان می دهد تا اطلاعات را با هم ربط داده و برای پردازش سریعتر گروه بندی کنند. اما ، این الگوهای مکرر تفکر می تواند منجر به نتیجه گیری نادرست یا غیر معقول شود که مغرضانه است (درواقع طرفداری کورکورانه یا تعصب نسبت به کسی یا چیزی) تعصبات میتونه به طور جدی بر تحقیقات کاربر شما تأثیر بگذارد و بر طراحی محصول نهایی شما تأثیر منفیبگذارد. بنابراین ، بیایید بررسی کنیم که چجوری سوگیری و Bias می تونه بر روی کار شما به عنوان یک طراح UX تأثیر بگذارد و چجوری در طول تحقیقات خود با آن باید مقابله کنید.بایس های ذهنی (Bias ) و سوگیری ها که در طراحی تجربه کاربری (UX ) وجود دارن خیلی زیادن و در دسته های گوناگونی قرار میگیرن اما چندتا از مهمتریناش به شرح زیر هست و درواقع این سوگیری های ذهنی هستند که در سطراحی تجربه کاربری یا یوایکس شما بیشتر دخیل هستند و ممکنه خرابکاری کنند و حتما حواستون به افکارتون باشه که در روند طراحی تجربه کاربری اگر نا درست هستند تعمیمشون ندیم .سوگیری های ذهنی یا Bias ها در تجربه کاربری (UX)1 – (سوگیری ذهنی تاییدی) Confirmation biasزمانی پیداش میشه که که شما شروع به جستجوی شواهد می کنید کهفرضیه های ذهنی خودتون رو که دارید ثابت کنیدراه های مقابله با Confirmation bias چیاس ؟راه مقابله باهاش اینه که سوالای باز یا بهتر بگم Open ended بپرسید مدامفعالانه گوش دهید و شنونده خوبی باشیدبرای نمونه جمعی از کاربران زیادی رو در نظر بگیرید و ببینید ایا این افکار برای این چنین گروه بزرگی درسته یا نه2 - False consensus biasوقتی که تعداد افرادی که کاری را انجام می دهند بیش از حد تخمین بزنیدو با ایده یا طراحی ما موافقت کنیدمثلا من یک طراحی دارم انجام میدم با گروهم و شما میاید میگید وای چقد خفننه و چقد کارتون درسته فارغ ازینکه فکر کنید اصلا کارمون درست هست یا نه !چطور میتونیم باهاش مقابله کنیم ؟مفروضات خود را شناسایی و بیان کنیدگروههای زیادی از افراد با گرفتن پرسش نامه یا Survey بررسی کنید3- Recency Biasیعنی اخرین حرف یا نفر یا چیزی رو از مکالمات و یا مصاحبه های کاری به یاد میاریدچطور جلوش رو بگیریم ؟( خیلی ساده اس )نوت برداری کنیدیا صدای افراد در مصاحبه ها رو ضبط کنید برای هر نفر4- Primacy Biasمثل مورد قبل ولی با این تفاوت که اولین نفر و اولین چیز یادتون میمونهراه مقابلش ؟خیلی ساده اس مثل قبل :نوت برداری کنیدصداها رو رکورد کنیدیکی از مهم ترین و رایج ترین سو گیری های ذهنی سوگیری و Bias ذهنی Implicit bias هست5-Implicit bias میگه :بدون آگاهی و مطمئن بودن نگرش ها و دیدگاهاتون (دانش) رو با بقیه به اشتراک بذاریدولی چطور باهاش مقابله میتونیم کنیم این سوگیری مهم رو ؟در رفتارهای خود تأمل کنیماز دیگران بخواهید که تعصبات ضمنی ما را نشان دهند و بهمون یاد آوری کنند6- Sunk cost fallacyهرچه عمیق تر وارد پروژه ای شویم که سرمایه گذاری کرده ایمتغییر مسیر برایمان دشوارتر استچطور از سوگیری ذهنی Sunk cost fallacy جلوگیری کنیم ؟!پروژه خود را به مراحل کوچکتر تقسیم کنیدنقاطی را مشخص کنید که در آن می توانید تصمیم بگیرید که آیا ، میخواهید ادامه بدید یا متوقف پروژه رو متوقف کنید و تمومش کنیداین بود بایس ها و سوگیری های ذهنی و راه های مقابله باهاشون در طراحی تجربه کاربری ، راستی یه مقاله کلی در سایت مدیوم دارم که به انگلیسی هست و میتونید ازونم استفاده کنیدلینک مدیوم Medium: SadeqNickbakht من این مطلب رو با موزیک های فوق العاده برنامه Brain.fm نوشتم ، شما هم میتونید توی کار های روزمره و طراحی ها از موزیکاش استفاده کنید که تمرکزتون رو چند برابر میکنهسابسکرایب و فالو در چنل های یوتیوب , Instagram یوایکس لاز UX laaz فراموش نشه :))شاد و خندون باشید و بایس های ذهنتون رو جدی نگیرید و آزاد باشید