عشق و آدم

آدم، پیش از آفرینش خود نیز عاشق بود... خداوند کالبد انسان را از گِل خشک آفرید و از روح خود در آن دمید. آن کالبد و این روح، دو وجه دنیایی و الهی به وجود انسان داد. هرچند از روز ازل، انسان را بنا به مصلحت جبر و تقدیر، بر سرِ دوراهیِ خیر و شر قرار دادند، اما مختار بدان بود تا راه را خود انتخاب کند و او کم یا بیش، مسیر خیر را بر راه شر برتری داده و بر گزیده است. انسان، جسم تاریک خود را به راه نور کشانیده است؛شرف انسان، به همین است. گرایش ذاتی انسان به عشق نیز، متاثر از همین دوگانگی است. آدمی که همچون دیگر مخلوقات خداوند، در ابتدای پیدایش، از چشمه جوشان عشق نوشیده، همواره تشنه این آب حیات است. مگر می شود تشنه بود و آب نخواست؟ انسان همیشه نیازمند و خواهان عشق است و همواره از واحه ای به واحه دیگر می گردد و عشق را طلب می کند. گاه این طلب و جستجو را به تنوع خواهی ذاتی انسان تعبیر و تفسیر می کنند. هرچند تفسیر درستی است لیکن درست تر این است که بگوییم، تنوع خواهی انسان، هدفمند است. او در جستجوی گمشده ای، از جایی به جای دیگر می گردد تا آن را پیدا کند. هر زمان که یافت، آرام و قرار می گیرد و یک جا می نشیند؛ عارف و صوفی، همچون هاجر به وقت یافتن آب ، یکجا نشین است؛و اگر نیافت مقصود دیگری می جوید.عشق، طلب آب حیات است. ما برای عبادت خلق شده ایم* و برای چنین هدف بزرگی، نیازمند عشقیم.عشق، مبنا و پایه حیات و کمال است. بی عشق، نمی توان خدا را بندگی کرد و هم نمی توان زیست... انسان، عاشق زیستن است زیرا روحش از خداست، خدای جاودانه. گرایش انسان به جاودانگی، از همین روح خدایی، مایه می گیرد. او به محض آفرینش، عاشقِ بودن خود شد و به وسوسه و فریب شیطان، جاودانگی را از درخت ممنوعه طلب کرد. از فرط عشق به زیستن، فرمان خالق خود را سرپیچید. دست یازیدن به سیب، حاصل عصیان بود یا فراموشی؟یا عشق؟ هبوط انسان نیز دلیل بر عشق و تایید عشق است. مگر نه این است که انسان و شیطان، هردو در برابر افریدگار، نافرمانی کردند؟ لیکن این کجا و آن یک کجا؟ یکی از عشق مایه داشت و دیگری از نفرت و نفرت و بینهایت هم نفرت.شیطان تا ابد از مقام قرب و بندگی خدا رانده شد ولی انسان را تنها از بهشت، بیرون راندند. به سزای نافرمانی، کوله باری از خصائل و ظرفیت های انسانی بر دوشش گذاشتند و راهی زمینش کردند. او بهشت را از کف داد لیکن به خواست خدا، عشق را با خود به دنیا آورد. از آن روز تا کنون انسان، یا عاشق است و یا به دنبال عشق می گردد. عشق به خالقی که او را آفریده و نشانه های وجود او، عشق به زادگاه و آرامگاهش، بهشت و عشق انسان به هم نوع... گاه، گرا و گیرایی زن و مرد به یکدیگر را عشق زمینی می خوانند حال آن که اساسا عشق، محصول آسمان است؛ یادگار بهشتی که از روح خدا مایه دارد؛ مدار وحدت و یگانگی جهان و خداست؛ عشق به هم نوع، زمینی و مادی نیست بلکه حلقه ای است از یک زنجیر که به گردن همه کائنات هستی آویخته و به نگین وحدانیت متصل می شود. آدم، پیش از آن که در مسیر تکامل تاریخ، دست راست و چپ خود را بشناسد، عاشق شد. گِل او را با عشق سرشته بودند. آدم در کنار هم نوعی آرام گرفت که خداوند برای او، تنها برای او، آفریده بود. زن نیز همان روح خدایی را در کالبد خود داشت لیکن به جسم و به جان، زیباتر بود. حوا عشق دوم آدم زیباپسند شد. حلقه دومی از یک زنجیر که سر دیگرش به معبود و مقصود، خدای یکتا، می رسید. لیکن آدم، شتاب و خطا کرد... عشق را با حوا خواست و جاودانگی را برای او و خود طلب کرد، به اغوای شیطان، سیب را برای همراه خود چید تا بودن خود را و زن را با هم و همیشه داشته باشد. آدم خودخواه نبود بلکه تنها عاشق بود و خواستار سعادتی ابدی. او در این آزمون الهی هم رد شد و هم پیروز. فرمان خدا را فراموش کرد لیکن، امر عشق را سرنپیچید... بهشت را از کف داد تا عشق دوم را نگه دارد. آدم و حوا پیش از نافرمانی، هر دو شاد و زیبا بودند. فریب و دروغ، فراموشی و نافرمانی، زشتی ها را آشکار را کرد و چشمشان را باز. مگر پیشتر چشمهایشان بسته بود؟ شاید نه و شاید آری، از کجا معلوم که جذبه و خلسه ی عشق، آن دو را غرق گیرایی یکدیگر نساخته بود تا آنجا که هرگز به پایین نگاه نمی کردند؟ شاید درگیر روح هم بودند تا جسم یکدیگر. گناه نافرمانی، آگاهشان کرد. آگاه شدند و توبه کردند.به گمانم، رنج انسان از آن زمان آغاز شد که انسان زشتی ها را دید و به آگاهی رسید... رنج آگاهان امروز، میراث مادر و پدر همه ما آدم و حواست. حوا هدیه ی خدا به ادم بود و مامور کمال و آرامش او. این ماموریت، سنتی خدایی است که از آن روز باقی مانده است تا امروز. زن و مرد لباس یکدیگرند. مامورند تا یکدیگر را کامل کنند و عیب هایی که به دست پدرومادر همه ما اشکار شد را برای هم بپوشانند. عشق این دو به یکدیگر، زمینی نیست، مقامی خدایی دارد. انسان تا قیام قیامت اجازه بودن دارد و هنوز هم عزیزکرده خداست. زیرا عشق از وجود خداست.سوسن چراغچیزمستان 1394 *وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِو جن و انس را نيافريدم مگر براى آنكه مرا عبادت كنند.سوره ذاریات. آیه 56