مردم سالاری در عصر امام خمینی

بسم الله الرحمن الرحیممردم سالاری در عصر امام خمینیسال 57 و با پیروزی انقلاب اسلامی چارچوب‌هایِ حاکمیتِ جدیدی پی‌ریزی شد که جمهوری اسلامی نام گرفت. انقلابی که از سال 42 کلید خورد و تا به امروز مبتنی بر اندیشه "مردم سالاری دینی" پیش‌رفته‌است.مردم سالاری دینی؛ به‌پاخواستن توده‌های مردمی برای حاکمیت آرمان‌ها و ارزش‌های معنویِ اسلامی است. اولاً «اسلامی» است یعنی حق حکومت در این نگاه یک قرارداد اجتماعی صرف نیست که افراد در عرض یکدیگر اراده کنند و آن را به یک نفر از خود واگذار کنند. بلکه علاوه براین اراده مردم در طول اراده الهی است. مردم به جهت باورهای دینی و احساس وظیفه شرعی در امر تعیین حاکمیت مشارکت میکنند تا چارچوب‌های توحیدی تامین‌کننده کامیابی دنیایی و آخرتی خود را برقرار سازند. از این جهت مردم‌ سالاری دینی با حکومت‌های رایج دنیا که ایدئولوژی آنچنان نقشی در تشخیص صلاحیت حاکمان، تعیین اهداف حکومت و تحرک انگیزه های مردم ندارد متمایز می‌شود. هر نظامی ولو نامش جمهوری اسلامی باشد اما اراده‌ای برای تحقق اصولِ اسلامی نداشته باشد در مفهوم مردم سالاری دینی نمی‌گنجد.ثانیاً «مردمی» است. مردم سالاری دینی زمانی پدید می آید که عموم مردم آن را بخواهند و برای بناکردن آن به میدان بیایند. هیچ حکومتی نمی‌تواند با دیکتاتوری یا با کودتا و به زور سر نیزه روی کار بیاید و ادعای اسلامی بودن کند. بالاترین ارزش‌های اسلامی و برترین راهبران سیاسی حتی اگر امیرالمومنین(ع) هم باشد در صورتی که خواست عموم بر پذیرش حکومت او نباشد نمیتوانند بر کرسی بنشینند. در مردم سالاری، لازمه به فعلیت رسیدن مشروعیت رهبران برای برقراری دین، اقبال آحاد ملت به آنان است. نقش روشنفکران و رهبران اجتماعی نیز این است که بتوانند تا جای ممکن غیرت دینی را توده های مردم برانگیزند و با مشارکت آنان در به مسند نشاندن دین، جامعه پردازی کنند.اندیشه مردم سالاری با حرکت انقلابی مردمی و در ظرف جمهوریت اسلامی محقق می‌شود. این مردم هستند که ایجاد حاکمیت اسلامی را مطالبه میکنند و برایش فداکاری مینمایند. هر حکومت اسلامی بدون اتکا به نیرو مردم ارزش و اعتباری ندارد و یک لفظ بی مسمّا ست. اتکا به مردم به مثابه خونی در رگ‌های جامعه است. نه فقط برای ایجاد، که برای ادامه حیات نظام دینی ضروری است و در هر زمانی که مردم اراده‌های خود را برای استمرار آن به کار نبندند آن نظام از مردم سالاری تهی است.مردم سالاری دینی از قیام سال 42 در دل زمانه ما کاشته شد و با انقلاب اسلامی 57 به رهبری امام(ره) جوانه زد. انقلاب اسلامی یک کودتا نظامی یا حرکت مسلحانه گروه‌های سازمان‌یافته علیه رژیم پهلوی نبود. بلکه به عکس، انواع کشتارها و تهدیدها و برخوردهای مسلحانه ضد آن صورت گرفت اما مردم با همه وجود آن را طلب کردند و استقلال‌طلبی و آزادی‌خواهی را فریاد زدند. اتکا به ابرقدرت های خارجی برای سرنگون کردن حاکمان داخلی، در انقلاب های دنیا امری رایج است اما نهضت اسلامی، آمریکا سالاری و شوری پرستی را نپذیرفت و "نه‌شرقی-نه‌غربی" ماند تا مردم سالاری واقعی را محقق کند. انقلاب 57 در اوج یکه تازی تفکر مادی در دنیا، شبیه یک معجزه سر برآورد و مسیر جدیدی را به ملت های دنیا نشان داد. نشان داد برای مقابله با حاکمان ظالم هیچ تجهیزات و سلاحی احتیاج نیست و اگر "توده های میلیونی مردم" فقط جان ها و اراده های خود را به صحنه بیاورند عرصه را به همه قدرت های مادی و رسانه ای تنگ خواهند کرد. انقلاب اسلامی مصداق بارز پیروزی قدرت مردمی بر زور زورمندان، اراده بر گلوله، خون بر شمشیر، و مستضعفان بر مستکبران است.تفسیری که امام از مردم سالاری ارائه داد واضح کرد که قدرت مردم اگر با ایمان دینی پیوند بخورد شکست ناپذیر خواهد شد. این یک پدیده بی‌سابقه و یکی مسیر نو پیش رو ملت ها بود و شرایط جدیدی در اوضاع جهان پس از خود به وجود آورد. الگوی انقلاب و مقاومت مردمی در دوره حاضر، الهام بخش بسیاری از ملت ها در یمن، لبنان، بحرین، نیجریه، کشمیر و... و حتی در برخی حرکت های غیر اسلامی پس از خود شد. این دوره‌ی جدیدِ حرکت های مردمی برای اصلاحگری را باید، دوره اقتدار توده های میلیونی و "عصر امام خمینی" نامگذاری کرد.این مردم محوری صرفا در ایجاد حرکت های انقلابی نیست و همانطور که گفته شد در استمرار حیات نهضت ها لازم است. تفسیر کارکرد و نقش مردم پس از تشکیل حکومت به تفصیلات بیشتری نیاز دارد و واکاوی آن مجال دیگری میطلبد.