انواع عشق از نظر روانشناسی و تعهد زناشويی

دو دسته نظريه و مدل در رابطه با تعهد زناشويي وجود دارد (عام و خاص). در اين پژوهش فقط به نظريه‌هاي خاص اشاره مي‌شود.2-1-4-1- نظريه‌ها و مدل‌هاي خاص در ارتباط باتعهد زناشويي2-1-4-1-1- مدل سرمايه‌گذاري رسبالت[1]مدل سرمايه‌گذاري براي اولين بار توسط رسبالت در سال 1980مطرح شد. اين مدل بر فرايند تعهد زناشويي به اندازه شرايط زوال رابطه تمرکز دارد. طرفداران اين الگو اعتقاد دارند که تعهد عامل پيش‌بيني کننده مهمي در عهد شکني است. تعهد ميزان وسوسه شدن براي عهدشکني را کاهش مي‌دهد و منابعي براي قادر ساختن افراد براي تغيير تمرکزشان از پيامدهاي لذت‌خواهي بلند مدت را فراهم مي‌كند. بنابراين افراد داراي تعهد بالا، احتمالا بيشتر از عهدشکني زناشويي اجتناب مي‌كنند، در حالي که افراد باسطوح تعهد پايين‌تر ممکن است بيشتر درگير رروابط خارج از حيطه زناشويي شوند. مطابق با مدل سرمايه‌گذاري رسبالت، تعهد در زندگي زناشويي از رضايتمندي زناشويي، کيفيت جايگزين‌ها و سرمايه‌گذاري‌ها متاثر مي‌شود (هارمون، 2005).الف: رضايتمندي زناشوييرضايتمندي نوعي ارزشيابي ذهني از پاداش‌ها و تنبيه‌هاي نسبي است که فرد در يک رابطه تجربه مي‌كند. آنها تصريح مي‌كنند که تعهد بوسيله ميزان رضايتمندي ايجاد شده در رابطه تقويت مي‌شود. براي اينکه افراد سطح رضايتمندي خود را تعيين کنند هزينه‌ها و پاداش‌هاي روابطشان را برآورد مي‌نمايند. مزايا و پاداش‌هاي بالقوه با انتظارات فرد در مورد رابطه مقايسه مي‌شود. اين استاندارهاي شخصي به عنوان معيار سنجش شناخته مي‌شود. اين سطح رضايتمندي عملکردي از سنجش سطح و نتايج رابطه کنوني است: زماني که نتيجه به دست آمده بيشتر از سطح معيار باشد، فرد از رابطه اش خشنود است، اما زماني که نتايج به دست آمده پايين‌تر از استانداردهاي دروني باشند، عدم رضايتمندي اتفاق مي‌افتد (هارمون، 2005).ب: کيفيت جايگزين‌هادومين عامل موثر بر تعهد، خصوصيات جايگزين‌ها است که به ارزيابي ذهني فرد از پاداش‌ها و هزينه‌هايي اشاره دارد که فرد جدا از رابطه کنوني بدست مي‌آورد، مانند گذراندن وقت با دوستان و خانواده يا گذراندن وقت در خلوت و تنهايي. اساسا، خصوصيت جايگزين‌ها با احساس شادماني بالقوه خارج از رابطه زناشويي رابطه دارد. متعاقبا، داشتن جايگزين‌هاي جذاب نيروي بالقوه براي کاهش تعهد زناشويي است (لي و آگنينز[2]، 2003).ج: سرمايه‌گذاري‌هاشکل سوم تعهد، دربردارنده سرمايه‌گذاري ارتباطي است. سرمايه‌گذاري‌ها منابع بدست آمده ملموس يا واقعي هستند که احتمال زوال رابطه را به شدت کاهش مي‌دهد. نمونه‌‌هايي از سرمايه‌گذاري‌هاي ارتباطي شامل وقت گذاشته شده، دلبستگي عاطفي، دوستان دو طرفه و مالکيت‌هاي مادي است. بر طبق مدل سرمايه‌گذاري همه اين سرمايه‌هاي با ارزش در نيرومند کردن تعهد سهيم هستند (لي و آگنينز، 2003).2-1-4-1-2- نظريه سه وجهي عشق [3]استرنبرگاسترنبرگ[4](1987) در نظريه‌ي مثلثي عشق خود، عشق را به سه بخش قسمت مي‌كند الف-اشتياق[5] ب-صميميت[6] و ج-تعهد. [7]صميميت شامل خودابرازي (بي‌پرده گويي از خود) و احساسات مرتبط و هيجانات مربوط به همديگر است، اما شور و شهوت شامل علاقه عاشقانه به يکديگر است. انرژي منتهي به عشق رمانتيک، جاذبه بدني و احساسات جنسي مي‌تواند بعنوان شور و شهوت توصيف شود. ميل جنسي ممکن است براي بعضي از زوجين سريعا بوجود آيد، اما مي‌تواند در يک رابطه طولاني مدت کاهش يابد. صميميت در طول رابطه گسترش مي‌يابد و اغلب شامل وفاداري به رابطه است. بعد تصميم- تعهد اشاره به تصميم براي بودن با يک شريک و پرهيز از رابطه با هر فرد ديگر و حفظ رابطه قوي در مقابل ساير روابط است (يانگ و لانگ، 1988؛ رضايي، 1389).صميميت به رفتارهايي اطلاق مي‌شود، که نزديکي عاطفي را افزايش مي‌دهد. نزديک بودن عاطفي را افزايش مي‌دهد. نزديک بودن عاطفي شامل حمايت و درک متقابل، ارتباط برقرار کردن و سهيم کردن خود، فعاليت‌ها و دارايي‌هايمان با ديگري است.اشتياق به انگيزه‌هايي اشاره دارد که به عشق رهنمون مي‌شوند (مانند جذابيت و تمايلات جنسي). و به نيازهايي شامل عزت نفس، نزديک بودن و خودشکوفايي هم اشاره دارد. اشتياق هيجانهايي از قبيل (آرزو، شرم، تحسين واشتياق) را نيز در برمي‌گيرد.مطابق با اين تئوري، مولفه‌هاي مذکور در گونه‌هاي مختلف عشق با هم ترکيب مي‌شوند و به هم مي‌آميزند. ويژگي عشق رمانتيک، صميميت همراه با شور و شهوت است. ويژگي عشق ابلهانه يا ملاحت آميز، تعهد است که تنها شور و شهوت به آن دامن مي‌زند و عشق کامل يا تمام عيار آميزه‌اي از همه اين مولفه‌هاي سه گانه است.استرنبرگ بر اساس سه مولفه‌ي تشکيل دهنده‌ي عشق، هشت نوع عشق را تعريف کرده است که عبارتند از:فقدان عشقدر اين رابطه هيچ يک از عناصر عشق حضور ندارد.عشق دوستانه[8]در اين ارتباط اشتياق و تعهد کمتر است اما صميميت در حد بالايي حضور دارد.عشق شهواني[9]اشتياق در اين عشق بيشتر حضور دارد، اما صميميت و تعهد در سطح ضعيفي قرار دارد.عشق پوچ[10]در اين نوع از عشق تعهد در سطح بالا، اما ميل و صميميت در سطح پاييني قرار دارد يا اصلا وجود ندارد.عشق خيال انگيز[11]عشق و صميميت در اين نوع از عشق بالا است اما تعهد در حد ضعيف است.عشق مشفقانه[12]در اين عشق صميميت و تعهد شديد است اما اشتياق ضعيف است.عشق ابلهانهدر اين عشق اشتياق و تعهد بالاست اما صميميت ضعيف است.عشق کاملاين عشق سه عنصر را به طور سخاوتمند در خود جاي داده است.