نکات مهم در انتخاب فرش مناسب

ایران یکی از تولیدکنندگان اصلی فرش در جهان به شمار می‌رود. فرش دستباف از هنر و اصالت خاصی برخوردار بوده و همین نظر بسیاری از طراحان را به کاربردهای فرش دستباف در دکوراسیون و طراحی داخلی به خود جلب کرده است. بسیاری از ما علاقه‌مندیم که خانه‌های خود را با این فرش‌های زیبا که هنر فرشبافان کشورمان است زینت بخشیم اما انتخاب کردن یک فرش دستباف مناسب که با محیط و دکوراسیون تطابق داشته باشد، نیاز به توجهاتی دارد. یکی از این فضاها اتاق خواب است که فضایی خصوصی محسوب شده و نیاز به دریافت حس آرامش در آن بیشتر است. در انتخاب فرش دستباف ویژگی‌هایی را باید در نظر گرفت که در این مقاله به آن خواهیم پرداخت. https://arsinrug.com/wp-content/uploads/2022/02/2-2.jpg بعد از آشنایی با شاخصه‌های فرش دستباف اینک به بررسی ویژگی‌های شاخص و اصلی در فرش ماشینی می‌پردازیم تا بتوانیم بین فرش ماشینی یا فرش دستباف انتخاب درستی داشته باشیم. قیمت پایین‌تر اولین ویژگی است که در مورد نوع ماشینی فرش می‌توان گفت. همچنین چون اجرای طرح‌ها و نقش‌های مختلف در فرش ماشینی ساده‌تر است از تنوع طرح بالاتری نیز نسبت به نوع دستباف برخوردار هستند. ماندگاری و عمر مفید در فرش ماشینی اگر چه به اندازه فرش دستباف نیست اما اگر از الیاف مرغوب و با کیفیتی مانند اکریلیک در بافت آن استفاده شده باشد تا 30 هم می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. یکی دیگر از نکات مهم در خصوص فرش ماشینی این است که بر خلاف تنوع بالا در طرح از تنوع رنگ زیادی برخوردار نیستند.فرش ماشینی یا فرش دستباف؟زیبایی فرش دستباففرش دستباف چه از دورنما و چه از نزدیک و در زمان استفاده زیبایی و جلوه خاصی دارد. اما اگر بخواهیم صادق باشیم فرش ماشینی در مغازه و زیر نور مستقیم لامپ‌ها زیبایی بیشتری دارد و زمانی که برای استفاده به خانه آورده شوند دیگر آن درخشندگی و جلا را ندارند.سرد و گرم بودن سطح فرشفرش‌های دستباف چون دارای الیاف طبیعی هستند در هوای گرم سطحی خنک و در هوای سرد سطحی گرم دارند در حالی که فرش ماشینی به دلیل استفاده از الیاف مصنوعی در بافت آن فاقد این ویژگی است.کیفیت و جلای فرش دستباففرش‌های دستباف با مرور زمان و استفاده شدن زیبایی بیشتری پیدا می‌کنند به همین دلیل قیمت یک فرش پاخورده دستباف بیشتر از نو آن است. اما فرش ماشینی فاقد این ویژگی بوده و بعد از مدتی کهنه شده و دیگر کیفیت اول را ندارد. همچنین فرش ماشینی پاخورده ارزش مالی چندانی نخواهد داشت.عدم ایجاد حساسیتفرش دستباف به دلیل وجود الیاف طبیعی در بافت آن برای پوست ایجاد حساسیت نخواهد کرد در حالی است که فرش ماشینی با الیاف مصنوعی خود در برخی از افراد که پوست‌هایی حساس دارند به بروز حساسیت پوستی کمک می‌کند. بنابراین به این نکته در زمان انتخاب بین فرش ماشینی یا فرش از نوع دستباف اگر پوست حساسی دارید دقت کنید.طرح‌های فرش دستبافنقوش فرش‌های دستباف ایرانی زنده، زیبا و پیچیده هستند و بیننده را مبهوت خود می‌کنند. طرح‌های فرش‌های دستباف ایرانی براساس یک طبقه‌بندی کلی به 19 دسته تقسیم می‌شوند که در ادامه آنها را به اختصار معرفی خواهیم کرد.شاه عباسیپایه نقوش فرش‌های شاه عباسی، گل شاه عباسی است. معمولاً گل‌های شاه عباسی به همراه شاخ و برگ‌ها، زمینه و حاشیه فرش‌های شاه عباسی را می‌پوشانند. چنانچه گل شاه عباسی با نقوش دیگری تلفیق شود، طرح‌های جانبی دیگری مانند شاه عباسی تصرفی، افشان، لچک ترنج و غیره تشکیل می‌شود.اسلیمیپایه طرح‌های اسلیمی شاخه‌های پیچ و تاب خورده در میان برگ‌هاست. از این رو این فرش‌ها در یک نگاه کلی مانند یک درخت پر پیچ و تاب به نظر می‌آیند. طرح‌های اسلیمی نیز در صورت تلفیق با طرح‌های دیگر به دسته‌های فرعی مانند اسلیمی شکسته، اسلیمی ترنجدار، اسلیمی ماری و غیره تقسیم می‌شوند.افشاندر نقوش افشان، طرح کلی شامل گل، برگ‌ها و شاخه‌های آن است که به صورت مجزا کل زمینه فرش را پر می‌کنند. اما به دلیل تراکم بافت فرش‌های افشان، نقوش آن پیوسته به نظر می‌آیند. برخی از انواع طرح‌های افشان عبارتند از: افشان اسلیمی، افشان شاخه‌پیچ، افشان شکسته و غیره.بته جقهطرح بته جقه که یکی از معروف‌ترین نقوش فرش‌های دستباف ایرانی است، در اصل از درخت سرو الهام گرفته شده است. طرح‌های بته جقه برحسب اندازه و شکل انواع مختلفی دارند که بته ترمه، بته سنندج، بته افشاری، بته هشت بته یا کردستانی و بته بازوبندی تنها برخی از انواع آن هستند. https://virgool.io/p/uc8gvmkisgcf/%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%AA%DB%8C در نقوش فرش‌های ایرانی، درخت‌ها و گل‌ها حرف اول را می‌زنند. اما فرش‌های با طرح درختی تا حدی متمایز هستند، زیرا در طراحی این فرش‌ها سعی می‌شود از همان نگاه اول طرح درخت به ذهن متبادر شود. در واقع این طرح‌ها حاوی یک گروه درخت و درختچه‌های کوچک و بزرگ هستند که در کنار هم نقش اصلی فرش را تشکیل می‌دهند. طرح‌های درختی حیوان‌دار، درختی حیوانی، درختی ترنجدار و غیره تنها نمونه‌ای از طرح‌های درختی هستند.شکارگاهطرح‌های شکارگاه فرش دستباف ایرانی، صحنه‌های شکار را به ذهن متبادر می‌کنند. این طرح‌ها شامل سوارکانی هستند که با یک نیزه یا تیر و کمان، حیوانی را نشانه گرفته‌اند. حیوانات مختلف و شاخ و برگ درختان از دیگر عناصر سازنده طرح‌های شکارگاه هستند. از جمله نقوش فرعی طرح‌های شکارگاه می‌توان به شکارگاه قابی، شکارگاه ترنجدار، شکارگاه درختی و غیره اشاره کرد.قابیطرح فرش‌های قابی در حالت کلی به چند ضلعی‌هایی تقسیم می‌شود که به صورت منظم در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. داخل هر کدام از این چند ضلعی‌ها با نقوش مختلفی پر می‌شود. از این رو فرش‌های با نقش قابی، جلوه‌ای متمایز از دیگر فرش‌های ایرانی دارند. قابی اسلیمی و قابی قرآنی کرمانی دو نمونه از طرح‌های قابی هستند. https://virgool.io/p/uc8gvmkisgcf/%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7 طرح‌های ترکمنی یا بخارا بازتاب‌ فرهنگ و زندگی مردم کوچ‌نشین هستند. از آنجایی که فرش‌های بافته شده توسط بافندگان ایل، اکثراً فاقد نقشه بوده‌اند، به صورت ذهنی بافته شده‌اند. نقوشی مانند شاخ قوچ، عقرب، قو، اسب و عناصر طبیعی مانند درختان و گل‌ها در طرح‌های ترکمن به وفور دیده می‌شوند. از جمله طرح‌های ترکمن می‌توان به ترکمنی چهار قاب، ترکمنی خورجینی، ترکمنی قاشقی و غیره اشاره کرد.ماهی درهمدر طرح ماهی درهم یک طرح لوزی شکل با چهار پر در وسط فرش قرار می‌گیرد و دور تا دور آن با واگیره‌های طرح ماهی احاطه می‌شود. معمولاً این نقوش در حاشیه فرش نیز به صورت متفاوتی تکرار می‌شود. ماهی سنه یا کردستان، ماهی هراتی و ماهی فراهان تنها چند نمونه از طرح‌های ماهی درهم هستند.گلفرنگدر طرح گلفرنگ، نقوش اصیل ایرانی با گل‌های طبیعی ترکیب می‌شوند. وجود رنگ‌های تند، روشن و سرزنده به خصوص قرمز از ویژگی‌های متمایز طرح‌های گلفرنگ است. از انواع طرح‌های گلفرنگ می‌توان به گلفرنگ بیجار، گلفرنگ ترنجدار، گلفرنگ مستوفی و غیره اشاره کرد.محرابیطرح‌های محرابی در اصل یادآور محراب مساجد هستند. در این طرح‌ها دور تا دور محراب را قندیل‌ها، درختچه‌ها و گلدان‌ها فرا می‌گیرند و گاهاً از دو ستون در اطراف محراب، به عنوان پایه‌های آن استفاده می‌شود. محرابی درختی، محرابی دورنما و محرابی قندیلی چند نمونه از انواع طرح‌های محرابی هستند. https://virgool.io/p/uc8gvmkisgcf/%DA%AF%D9%84%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C همان طور که از نام طرح گلدانی پیداست، این طرح از تلفیق نقوش گلدانی به وجود می‌‍آید. در اکثر نقوش گلدانی، گلدان‌های کوچکی به صورت قرینه در تمام طول فرش تکرار می‌شوند. در ضمن گاهی اوقات فرشهای گلدانی تنها شامل یک گلدان هستند که شاخ و برگ‌های گل‌های آن در تمام زمینه فرش پخش می‌شوند. برخی از انواع طرح‌های گلدانی عبارتند از: گلدانی لچک ترنجی، گلدانی تکراری، گلدانی محرابی، گلدانی دو طرفه و غیره.محرماتفرش‌های با طرح محرمات ساختار متمایزی دارند، زیرا از دور راه راه به نظر می‌رسند. طرح این فرش‌ها به چند خط موازی تقسیم می‌شود و فاصله بین این خطوط با انواع نقوش منجمله بته جقه، طرح‌های اسلیمی و گل و برگ پر می‌شود.ایلیطرح‌های ایلی در اصل ساخته و پرداخته ذهن بافندگان آنها هستند. این طرح‌ها معمولاً به نام منطقه‌ای که در آن رواج پیدا کرده‌اند، نام گذاری می‌شوند. در ضمن گاهی اوقات نام کسانی که در ابتدا این فرش‌ها را سفارش داده‌اند و یا در آن منطقه ذی‌نفوذ بوده‌اند بر روی این فرش‌ها باقی مانده است. طرح‌های کردی، علی میرزائی، سنه، سنگ چوبی، خمسه، اردبیل و … تنها نمونه‌ای از طرح‌های ایلی هستند که هر کدام دارای نقوش خاص خود هستند.هندسیهمان طور که از نام طرح‌های هندسی پیداست از ترکیب نقوش هندسی به وجود می‌آیند. هندسی خطائی، خاتم شیرازی و هندسی جوشقانی جزء طرح‌های هندسی به شمار می‌‍آیند. https://virgool.io/p/uc8gvmkisgcf/%F0%9F%93%B7 در طرح‌های واگیره‌ای یک طرح در تمام طول فرش تکرار می‎شود، این طرح‌ها تماماً به هم مرتبط هستند؛ به همین دلیل مانند یک ساختار منظم به نظر می‌آیند. از جمله طرح‌های واگیره‌ای می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: بندی کتیبه‌‍ای، بندی مستوفی، بندی خوشه انگوری، بندی خاتم شیرازی و غیره.اقتباسیطرح‌های اقتباسی از طرح‌های فرش‌های دستباف دیگر کشورها الهام گرفته شده‌اند. طرح‌های قفقازی نمونه‌ای از این طرح‌ها هستند.نقوش آثار باستانی و ابنیه اسلامیهمان طور که مشخص است این نقوش از طرح ساختمان‌ها، کاشی‌کاری‌ها و تزئینات بناها الهام گرفته شده‌اند. از جمله این طرح‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: مسجد شاه اصفهان، مقبره شیخ صفی، ایوان مدائن، تخت جمشید و …