یاد مرگ و قیامت (32) آثار ياد مرگ و قيامت (23)  ب: آثار ياد مرگ در آراسته شدن به فضائل و ملكات نيك نفساني (12)   آمادگي براي مرگ

خیلی عجیبه ما همه نسبت به خطرات احتمالی آینده تلاش میکنیم آمادگی داشته باشیم. میگه یه مقدار پول گذاشتم کنار برای روز مبادا، اگر بیماری سختی گرفتیم بی پول نباشیم. یا میگه ماشین رو، خونه رو بیمه کردم اگر روزی اتفاقی افتاد بیمه به دادمون برسه. یا میگه خونه باید مجهز باشه به سیستم هشدار آتش زوی که اگه یه وقت .......... . هر چه اتفاقی که در آینده محتمله بیفته مهمتر باشه ما تلاش میکنیم بهتر و محکمتر براش مقابله با آن برنامه ریزی کنیم و خودمون رو آماده کنیم. عجیبه! مرگ که کسی درش شک نداره. مهمترین اتفاق در زندگی هر کدوم از ماهاست. احتمال هم در کار نیست همه یقین داریم اتفاق میفته. همه یقین داریم این طور نیست حتما در آینده دور اتفاق بیفته بلکه همه میگیم همین سال آینده شاید، همین ماه آینده شاید، همین هفته آینده شاید، همین روز آینده شاید، همین امروز و امشب شاید و شاید هم همین الان اتفاق بیفته. اتفاق به این واضحی و قطعیت، چه عاملی موجب شده ما نسبت بهش کور و کر بشیم اصلاً نخواهیم بهش فکر کنیم و اصلاً بیا خیال کنیم مرگی در کار نیست!!!!ای بدبخت بشری که وقتی به طور ناگهاني مواجه با مرگ مي‌شود، اگر آمادگي نداشته باشد، بيشترين فشار و درد و رنج را متحمـّل مي‌شود. چنان دردی از جان کندن متحمل میشود که اگر این فشار و درد بر کوهها وارد شود، خورد میشوند. تاب تحمل آن را ندارند.سختي­ها و فشارهاي شديد هنگام مرگ و بعد از آن با كسب آمادگي قبل از مرگ تا حدود بسيار زيادي قابل برطرف شدن هستند. بلكه با آمادگي كامل، نجات كامل از آن شدائد حاصل شده بلكه مرگ او آغاز راحتي و آسايش او گردد. لذا منجيان بشر علیهم السلام انسان­ها را به كسب آمادگي براي مرگ دعوت نموده‌اند.امير المؤمنين علیه السلام فرموده ‏ا‏ند:«استعد‌ّوا للموت فقد اظلـّكم»[1]«آماده شويد براي مرگ كه به تحقيق بر شما سايه افكنده است.»و نيز فرموده ‌اند:«هول لاتدري متي يغشاك ما يمنعك ان تستعد‌ّ له قبل ان يفجأك»[2]«(مرگ) هراسي (است) كه نمي‌داني چه زماني تو را در برمي‌گيرد. چه چيز مانع توست كه آماده شوي براي آن قبل از اين­كه ناگهاني تو را دريابد؟»و نيز فرموده ‌اند:«إن العاقل ينبغي أن يحذر الموت في هذه الدار و يحسن له التأهب قبل أن يصل إليدار يتمني فيها الموت فلا يجده»[3]«سزاوار است عاقل خود را در اين دنيا از مرگ برحذر بدارد و براي آن خود را خوب آماده كند. قبل از اين­كه به سرايي برسد كه در آن تمنـّاي مرگ نمايد ولي آن را نيابد.»ياد مرگ انسان را آماده مرگ مي‌نمايد.امير المؤمنين علیه السلام به فرزندشان امام حسن علیه السلام فرموده‏ ا‏ند:«يَا بُنَيَّ أَكْثِرْ مِنْ ذِكْرِ الْمَوْتِ وَ ذِكْرِ مَا تَهْجُمُ عَلَيْهِ وَ تُفْضِي بَعْدَ الْمَوْتِ إِلَيْهِ وَ اجْعَلْهُ أَمَامَكَ حَيْثُ تَرَاهُ حَتَّي يَأْتِيَكَ وَ قَدْ أَخَذْتَ مِنْهُ حِذْرَكَ وَ شَدَدْتَ لَهُ أَزْرَكَ وَ لايَأْتِيَكَ بَغْتَةً فَيَبْهَرَكَ»[4]«اي پسرك من! زياد كن ياد مرگ را و ياد آنچه بعد از مرگ به تو هجوم خواهد آورد و تو به آن خواهي رسيد. تا وقتي مرگت فرا رسيد، خود را براي آن آماده كرده باشي و (براي روبرو شدن با آن) كمرت را بسته باشي. نكند مرگت بطور ناگهاني بيايد و بر تو غلبه كند.»و نيز فرموده‌ اند:«من تذكـّر بعد السـّفر استعـد‌ّ»[5]«كسي كه طولاني بودن سفر را ياد نمايد، خود را براي آن آماده مي‌نمايد.»و نيز در دیوان آن حضرت این شعر زیبا آمده است:يَا مَنْ بِدُنْيَاهُ اشْتَغَلْ قَدْ غَرَّهُ طُولُ الْأَمَلِ‏الْمَوْتُ يَأْتِي بَغْتَةً وَ الْقَبْرُ صُنْدُوقُ الْعَمَلِ‏وَ لَمْ تَزَلْ فِي غَفْلَةٍ حَتَّى دَنَا مِنْكَ الْأَجَلُ‏ای کسی که چنان مشغول دنیایی که از غیر آن غافلی!ای کسی که آرزوی بقاء و ماندن و لوازم این بقاء تو را فریب داده!مرگ ناگهان می آید و قبر صندوق عمل است.و تو دائم در غفلتی تا این که اجلت میرسد.روزی که زیر خاک تن ما نهان شود وآنها که کرده‌ایم یکایک عیان شودیارب به فضل خویش ببخشای بنده را آن دم که عازم سفر آن جهان شودبیچاره آدمی که اگر خود هزار سال مهلت بیابد از اجل و کامران شودهم عاقبت چو نوبت رفتن بدو رسد با صدهزار حسرت از اینجا روان شودآوازه در سرای در افتد که خواجه مرد وز بم و زیر، خانه پر آه و فغان شودتابوت و پنبه و کفن آرند و مرده شوی اوراد ذاکران ز کران تا کران شودآرند نعش تا به لب گور و هر که هست بعد از نماز باز سر خانمان شودمیراث گیر کم خرد آید به جست و جوی پس گفت و گوی بر سر باغ و دکان شودنامی ز ما بماند و اجزای ما تمام در زیر خاک با غم و حسرت نهان شودخرم دلی که در حرم‌آباد امن و عیش حق را به خوان لطف و کرم میهمان شوداین کار دولتست نداند کسی یقین سعدی یقین به جنت و خلدت چه سان شودقبض روح با سيخی از آتششيخ کلينی روايت کرده از حضرت صادق علیه السلام که حضرت اميرالمؤمنين علیه السلام را درد چشمی عارض شد. حضرت رسول به عيادت آن حضرت تشريف برد. ديد او را که صيحه و فرياد می‏‏کشد. فرمود که: آيا اين صيحه از جزع و بيتابی است يا از شدت درد است؟ اميرالمؤمنين علیه السلام عرض کرد: يا رسول الله! من هنوز دردی نکشيده‏‏ام که سخت‏‏تر از اين درد با‏‏شد‏‏. فرمود: يا علی! چون ملک الموت نازل شود به جهت قبض روح کافر، با خود بياورد سيخی از آتش. پس بيرون کشد روح او را با آن سيخ. پس صيحه کشد جهنم! حضرت اميرالمؤمنين علیه السلام چون اين را شنيد، برخاست و نشست و گفت: يا رسول الله! اعاده فرما بر من حديث را. زيرا درد مرا فراموشی داد. پس گفت: آيا از امت شما کسی به اين نحو قبض روح می‏‏شود؟ فرمود: بلی، حاکمی که جور کند و کسی که مال يتيم را به ظلم و ستم بخورد و کسی که شهادت دروغ دهد.1- نهـج البـلاغه خطبه‏ی‏ 642- بحار الأنوار ج82 ص1713- غرر الحكم ص 544- نهـج البلاغه نـامه‏ی 315- نهج البلاغه حكمت 280