مهاجرت کاری به آلمان : جاب آفر

سلام. امید هستم. در زمان نوشتن این مقاله حدود 5 سال از شروع کارم تو حوزه ی گیم موبایل میگذره و باید بگم عاشق کارمم و توی این سالها هیچ وقت ازش خسته نشدم! 7 سال پیش از شهرستان جهت ورود به دانشگاه مهاجرت کردم تهران. از سال دوم وارد بازار کار شدم و بالاخره امسال بعد از یک پروسه ی تقریباً طولانی دوباره دارم مهاجرت میکنم. اما این بار به یک کشور دیگه!چرا این متن رو نوشتم؟در طول مسیر گرفتن کار از خارج کشور مقاله های زیادی خوندم. ویدیو و وبینار دیدم. از آشناها و دوستان کمک گرفتم و همه ی اینا باعث شد پروسه ای که برای بقیه1 یا 2 سال طول کشیده برای من کمتر از 5 ماه طول بکشه! و به این نتیجه رسیدم شاید دیگران هم با خوندن تجربه ی من بتونن سریع تر و کم اشتباه تر جلو برن. متنی که خواهید خوند یه خلاصه از تجربه ی من در این زمینه ست.چی شد که تصمیم به مهاجرت گرفتم؟دوستام منو می شناسن و می دونن که سفت و سخت اعتقاد داشتم باید موند و مملکت رو ساخت. خیلی ها رو از رفتن منصرف کردم و خودم هم حتی با دیدن همه مشکلات کشور، فکر می کردم بالاخره شرایط یه روزی بهتر میشه و می تونم همینجا بمونم و پیشرفت کنم :) ولی رسیدیم به آبان و دی 98 و اونجا بود که حجت بر من تمام شد.البته از تمام شدن حجت تا استارت کار، حدود یک سال طول کشید :) دلیلش هم بیشتر پاندمی بود و اینکه بهار 99، بعد از 3 و نیم سال استودیوی کوچیکی که با دوستان داشتیم تعطیل شد و من باید حتما تا قبل از شروع اپلای، یک جایی برای خودم کار جور می کردم (جهت خالی نموندن رزومه و کسب تجربه).پیش نیازهای من برای اپلای کاریشما بسته به حرفه تون، نیاز به متریال های متفاوتی دارید. برای من که Game Developer بودم داشتن رزومه، Cover Letter و یک Portfolio لازم بود. در نتیجه من از شهریور 99 شروع کردم به آماده کردن اینا و حول و حوش آبان بود که تقریبا تکمیل شدن (عکسهای زیر). منظورم از تکمیل شدن، اینه که یه چیزی داشتم که بتونم باهاش استارت بزنم. هم رزومه، هم کاورلتر و هم وبسایت کلی ایراد و ریزه کاری داشتن که در طول فرایند هی بهتر و بهترشون کردم.وبسایت یا همون پورتفولیوی من رزومه - ورژن 1.0منظم و منسجم بودماز همون اول تصمیم گرفتم با برنامه و دقیق برم جلو. طوری که بتونم به تک تک جزئیات اپلای ها، هر وقت بخوام دسترسی داشته باشم و به قولی کل پروسه رو Track کنم. این کار باعث میشه نقاط ضعف و قوت رو سریع پیدا، و خودتون رو برای ادامه کار بهتر کنید، در نتیجه زمان کمتری رو در رسیدن به هدف سپری کنید.کاری که من کردم این بود که یک Sheet درست کردم توی Google Drive که توش جزئیات هر اپلای رو می نوشتم. چیزایی مثل اسم شرکت، شهر و کشور، تاریخ اپلای، ورژن رزومه، ورژن کاور لتر، عنوان شغلی و ... . چون برای هر شرکت یک نسخه جداگانه از رزومم رو می فرستادم، اونا رو با اسم خاص توی همون گوگل درایو ذخیره می کردم. که اگر یک وقت فیدبکی از یک شرکت گرفتم بدونم کدوم رزومه رو باید برگردم و نگاه کنم. این طوری بود که من حدود 13 بار رزومه رو ویرایش کردم و با نسخه های آخر 7 تا مصاحبه گرفتم! در کل بخوام آمار بدم نزدیک به 95 شرکت مختلف اپلای کردم که فقط 25 تاشون بهم جواب دادن (ریجکت یا مصاحبه) و از بقیه هیچ وقت خبری نشد.داکیومنت اپلای های منچطور CV و Cover Letter رو برای هر شرکت ویرایش می کردم؟من همیشه یه نسخه Extended از رزومم داشتم که هر کاری کرده بودم و هر مهارتی داشتم رو از سیر تا پیاز توش نوشته بودم. ولی برای هر شرکت بسته به نیازمندی هایی که توی Job Descriptionشون میدیدم یک سری مباحث رو از رزومم حذف می کردم. جوری که ماکزیمم 1 صفحه و نیم میشد. برای کاور لتر هم یه قالب کلی نوشته بودم که برای هر شرکت فقط یکی دو خطش رو حذف یا اضافه می کردم. اصلا لازم نیست از اول تا آخر بشینید ویرایش کنید و هر دفعه کلی چیز اضافه یا کم کنید. یک قالب کلی عمومی که فقط جزئیاتش نیاز به ویرایش داشته باشه خیلی از نظر زمانی کمکتون میکنه.برای چه کشورها و شرکت هایی اپلای می کردم؟صادقانه بگم همه ی دنیا :)))) اوایل اصلا برای من مهم نبود کجا می خوام برم. به هر جایی که یه شرکت بازی سازی وجود داشت رزومه فرستادم. از قبرس، لاتویا، استونی، بلغارستان، اوکراین و یونان بگیر تا آمریکا و کانادا و ژاپن و ... . اما بعداً متوجه شدم که چقدر این کار احمقانه بوده و فقط باعث شد پروسه ای که می تونست دو ماهه تموم بشه 4 ماه طول بکشه. برای مثال من اوایل خیلی به شرکت های کانادایی و آمریکایی رزومه فرستادم. ولی بعداً متوجه شدم این سه تا کشور توی رشته ی تخصصی من یک عالمه نیروی کار سینیور و جونیور دارن و هیچ نیازی به نیروی خارجی (اونم ایران) ندارن. در نتیجه از اواخر آذر یکم هدفمندتر اپلای کردم و تمرکزم رو گذاشتم روی کشورهای مهاجرپذیر و نیازمند نیروی کار جوان. مثل آلمان، هلند، دانمارک، سوئد، فنلاند، انگلستان و ... .از کجا آگهی های شغلی رو پیدا می کردم؟این موضوع شدیداً به فیلد کاری شما ربط داره. من به عنوان برنامه نویس گیم از این راه ها پوزیشن ها رو پیدا می کردم:LinkedinGamedevmap.comStackOverFlowGlassdoorIndeedبرای کسایی که توی حوزه هایی مثل Backend یا Frontend و یا Mobile App کار می کنن به نظرم بهترین گزینه StackOverFlow هست. چون هم آگهی های شغلی مربوط بهشون زیادتره و هم می تونن شرکت ها رو بر اساس Visa Sponsorship و Relocation فیلتر کنن.علاوه بر اینا از یه طریق دیگه هم شرکت ها رو پیدا می کردم که فقط مختص حوزه گیم موبایله. تو پیج هر بازی داخل Google Play یه بخشی هست به اسم Developer Contact که اسم، آدرس و وبسایت شرکت سازنده بازی رو توش نوشته. خوبی این روش این بود که تو می تونستی بازی ها رو بر اساس سبک (پازل، Match 3، استراتژی، برد گیم، و ... ) فیلتر کنی و بری سراغ شرکت هایی که بازی هاشون با علاقت یا سابقه ی کاریت تطابق داره.مصاحبه هااولین مصاحبه: آلمان، ریموت مدت زمان از اپلای تا پاسخ: 2 روزکاور لتر: ارسال شدروش پیدا کردن کار: لینکدیننحوه اپلای: ایمیلاولین مصاحبه من با یک کارفرمای آلمانی بود که یه برنامه نویس گیم لازم داشت تا برای کانال یوتیوبش محتوا تولید کنه. کار رو توی لینکدین پیدا کردم و توی رزومم ذکر کردم که قبلا سابقه ساختن محتوا برای بلاگ یا یوتیوب رو داشتم و همین نکته باعث شد مصاحبه رو بگیرم. البته کل قضیه خیلی informal بود. طوری که نه از مصاحبه فنی خبری بود نه چیزی صرفا کار رو توضیح داد، یه گپ راجع به علاقیاتمون زدیم و تو همون مصاحبه اول کار رو داد بهم :)))من یک هفته تایم خواستم که فکر کنم. آفرش برای زندگی توی ایران خیلی جذاب بود ولی من قصد داشتم برم. در نتیجه ردش کردم.دانمارک، شهر آرهوسمدت زمان از اپلای تا پاسخ: 11 روزکاور لتر: ارسال شدروش پیدا کردن کار: لینکدیننحوه اپلای: وبسایت شرکتبعد از رد کردن کار ریموت، من توی دو روز چهار مصاحبه دیگه گرفتم! اولیش با یه شرکت خیلی معروف گیم موبایل توی دانمارک بود. قبل از مصاحبه من کلی تحقیق کردم راجع به شرکت و تاریخچه ش، دانمارک و فرهنگش و حتی خود شهر آرهوس. یه کار دیگه که انجام دادم این بود که چون می دونستم چه کسی قراره باهام مصاحبه کنه، رفتم لینکدینش رو پیدا کردم و پروفایلش رو خوندم، توییترش رو هم یه نگاه انداختم و متوجه شدم خیلی به ساخت موزیک علاقه داره! همون طور که من توی نوجوونی داشتم :)خلاصه که کاملا آماده بودم. همیشه مصاحبه اول یه جورایی احوال پرسی و آشناییه و با تمام اون نکاتی که گفتم تونستم به اصطلاح First Impression خوبی داشته باشم. مثلا یه جایی داشتیم راجع به موزیک ساختن حرف می زدیم و اون گفت که چقدر این روزا از اینکه همش توی خونه مونده و درگیر زن و بچس و نمی تونه موزیک بسازه ناراحته :). خلاصه که بعد از این مصاحبه ایمیل اومد برام که مرحله ی اول رو قبول شدم و باید یه آزمون دو ساعته انجام بدم. این طوری که اونا یه پروژه نا تمام برام می فرستن و دو ساعت وقت دارم کاری که ازم خواستن رو انجام بدم. یه استرس عجیبی داشتم سر این ولی تونستم خروجی رو نیم ساعت زودتر بفرستم براشون. اولش با خودم فکر کردم حتما از اینکه ببینن من سریعم و به جای دو ساعت 1 ساعت و نیم تموم کردم کار رو خوششون میاد. ولی دقیقا برعکس شد :) به خاطر عجله کردن من یه سری نکته ی اساسی رو توی کدم جا انداختم و همین باعث شد ریجکت بشم! یکی از ناامیدکننده ترین روزهام بود!قبرس، شهر نیکوزیامدت زمان از اپلای تا پاسخ: 2 روزکاور لتر: خیرروش پیدا کردن کار: لینکدیننحوه اپلای: ایمیلمصاحبم با قبرس در واقع با یک شرکت سوئدی بود که توی نیکوزیا هم شعبه داشت. این مصاحبه قبل از دانمارک بود ولی سر ساعتی که قرار بود صحبت کنیم خبری ازشون نشد و من پیگیری کردم بهم گفتن با اینترنت به مشکل خوردیم :) خلاصه دو هفته بعد دوباره اومدن گفتن مصاحبه بزاریم. قبول کردم و مصاحبه کردیم. واقعا یکی از بدترین تجربه هایی بود که داشتم! اونم نه از سمت خودم بلکه از سمت اونا! من مثل قبل خیلی راجع به قبرس و شرکت مطالعه کردم. کلی ویدیو دیدم. بازی هاشون رو از چند روز قبل دانلود کردم و بازی کردم. منتهی توی مصاحبه Product Manager و HR انگار خواب بودن و همین طور خمیازه می کشیدن! سوالا رو هم انگار روبات می خوندن و می رفتن جلو. بعد نیم ساعت صحبت کسل کننده دو تا دولوپر جوین شدن و قرار شد 1 ساعت ازم تست بگیرن. آماده بودم آنلاین کد بزنم یا یه مسئله ای چیزی حل کنم. ولی در کمال تعجب مثل مدرسه یه داکیومنت برام فرستادن با 11 تا سوال تشریحی :))))))))) خلاصه اینقد اعصابم خرد بود که اون یه ساعت فقط زل زده بودم به مانیتور! چندتایی رو جواب دادم و فرستادم. فرداش پیام دادن گفتن با توجه به تست یه آفر برام دارن و منم بلافاصله رد کردم! خلاصه که تجربه ی خیلی بدی بود!فنلاند، شهر اولومدت زمان از اپلای تا پاسخ: 8 روزکاور لتر: ارسال شدروش پیدا کردن کار: StackOverFlowنحوه اپلای: وبسایت شرکتاین شرکت به تازگی یک نفر رو از شرکت خودمون توی ایران جذب کرده بود! مثل دفعات قبل کلی تحقیق انجام دادم قبل از مصاحبه و بازی های شرکت رو از چند روز قبل دانلود کردم و یکی دو ساعت بازی کردم تا کم و کاستی هاشون رو بتونم در بیارم. چون یکی از سوالاتی که همه ی شرکت ها می پرسن اینه که چطور می تونی محصولمون رو بهتر کنی.خلاصه رسیدیم به مصاحبه و دو تا سینیور دولوپر شروع کردن به صحبت باهام. حدود یک ساعت طول کشید و کلی سوال پرسیده شد که اکثر یا HRی بود یا اگر هم فنی بود خیلی کلی و اجمالی صحبت کردیم. یه نکته مهم دیگه هم که باید بگم اینه که تو مصاحبه ها ازم می پرسیدن "سوالی داری یا نه" و خوشبختانه من یه لیست بلند داشتم که از هر شرکت یکی دو تاشون رو می پرسیدم! این هم خیلی تاثیر داشت. خلاصه یکی دو هفته بعد از مصاحبه اول بهم ایمیل دادن که میخوایم برامون یه بازی کوچیک توی سبک Driving بسازی و دو هفته هم وقت داری. من تو اون دو هفته بعد از تموم شدن کارم تا نصف شب می نشستم و روش کار می کردم. درست مثل یه کار پارت تایم و واقعا ازم انرژی می گرفت! اما نتیجه ش خوب شد و قبل از ددلاین براشون فرستادم. (ویدیوی زیر) https://youtu.be/SmAQLZSyS3g دو روز بعد خیلی سریع بهم جواب دادن و گفتن وقت مصاحبه بزاریم. من حدس زدم خیلی از کارم خوششون اومده. ولی روز مصاحبه که رسید (این دفعه سه تا دولوپر بودن) کلا همه چی عوض شد! ازم پرسیدن با اینکه توی Job Description گفته بودیم که پروژمون قراره موبایل باشه چرا بازی که ساختی برای PC بود؟ و تا الان چقدر رو بازی های Driving کار کردی که من صادقانه گفتم هیچی :) چون این اولین بارم بود. ازم پرسیدن خودت این سبک رو بازی می کنی؟ گفتم خیلی نه. و یهو شروع کردن یه سری سوالای مصاحبه اول رو دوباره پرسیدن که اونجا من استرس گرفتم چون جوابای سری قبل رو یادم رفته بود و خیلی بد جواب دادم (همیشه از هر مصاحبه نت بردارید. همیشه!!) مثلا همون سوالی که چطور بازی ما رو می خوای بهتر کنی! که چرت و پرت محض گفتم! یه چندباری هم به خاطر VPN ارتباطمون قطع شد و من سوالشون رو نشنیدم و گفتم تکرار کنید که خیلی بد شد و فقط می خواستم تموم شه. خلاصه یه هفته بعد ایمیل اومد و این رو هم ریجکت شدم! البته خیلی ناراحت نشدم چون تو همون مصاحبه دوم فهمیدم اونا دنبال کسی بودن که توی این سبک بازی تجربه ی زیادی داشته باشه و من با اینکه به عنوان تجربه اول کارم خوب بود ولی مناسب نبودم براشون.آلمان، مونیخمدت زمان از اپلای تا پاسخ: 4 روزکاور لتر: خیرروش پیدا کردن کار: لینکدیننحوه اپلای: وبسایت شرکتشرکت بعدی توی مونیخ بود. من از نوجونی اسم بازیشون رو شنیده بودم و دوستای زیادی داشتم که طرفدارشون بودن. در نتیجه همین که اسمشون رو توی لینکدین دیدم اپلای کردم. یه نکته لینکدین اینه که نشون میده این شغل چندتا متقاضی داره و وقتی من رزومه رو فرستادم نزدیک به 90 نفر اپلای کرده بودن! خیلی امید نداشتم ولی در کمال تعجب 4 روز بعد ایمیل دادن و به مصاحبه دعوت شدم. روز مصاحبه HR شرکت وبسایتم رو باز کرده بود جلوش و گفت ما پورتفولیوت رو دیدیم و حس کردیم خیلی به چیزی که میخوایم نزدیکه. علاوه بر اون Team Lead هم حضور داشت و راجع به تکنولوژی هایی که ازم انتظار داشتن بلد باشم صحبت کرد. جالب اینجا بود که من برای تک تک چیزایی که می گفت ارجاعشون می دادم به وبسایتم که مثلا من توی فلان پروژه این چیزی که می گید رو کار کردم برید توی سایتم ببینید. واسه همین خیلی خیلی خیلی سایت به کمکم اومد. علاوه بر اون مدتی هم بود (قبل از شروع رگباری مصاحبه ها!) توی Medium راجع به مباحث مختلف برنامه نویسی بازی مقاله می نوشتم و تونستم از اونا هم برای نشون دادن اینکه یه سری چیزها رو عمیق بلدم استفاده کنم. خلاصه مصاحبه ی اول خیلی خوب برگزار شد. رفتم مرحله بعد که در واقع یه تست 45 دقیقه ای بود. این مرحله هم با موفقیت گذرونده شد و هفته بعدش به یه مصاحبه طولانی تر فنی دعوت شدم. اونجا یکی از با سابقه ترین دولوپرهای شرکت ازم مصاحبه کرد و یه سری سوال پرسید که تقریبا همه ی چیزایی بود که در طول 5 سال کار کردن یاد گرفته بودم. تونستم همه رو با جزئیات و عمیق توضیح بدم ولی یکی دو تا سوال رو هم کلا نمی دونستم. البته طریقه ای که گفتم "نمی دونم" خیلی مهم بود. یه جوری نشون دادم انگار که این مسئله و یادگرفتنش خیلی برام هیجان انگیزه (و واقعا هم بود چون یکی از نکات رو تونستم توی کار روزمرم استفاده کنم!خلاصه بعد از اون مصاحبه قرار شد یه Feedback Round داشته باشیم که به خاطر مریضی یه نفر و مرخصی HR سه هفته عقب افتاد ولی بالاخره ایمیل دادن که یه کال داشته باشیم. تا روزش برسه مردم و زنده شدم که چی میخوان بگن ولی خوشبختانه بهم آفر رو دادن و اینجوری شد که اسفند 99 بعد از نزدیک به 4 ماه تلاش به چیزی که می خواستم رسیدم!نسخه رزومه ای که به گرفتن آفر منجر شد (ورژن 5.2)نسخه رزومه ای که به گرفتن آفر منجر شد (ورژن 5.2)چه سطح زبانی داشتم؟موقع اپلای و مصاحبه ها، من غیر از انگلیسی هیچ زبان دیگه ای بلد نبودم. در حد آیلتس 6.5 یا 7.0. توی مکالمه هم اونقدر ماهر نبودم که بخوام از اصطلاحات عجیب و غریب یا دستورهای آنچنانی استفاده کنم. ولی نکته ی مهمی که وجود داشت این بود که به راحتی مفهوم رو متوجه می شدم و به همون راحتی به طرف مقابل منتقل می کردم. یه خوبی دیگه مصاحبه با شرکت های غیر Native اینه که اونا هم انگلیسی زبان دومشونه و مثل ما ساده و گویا صحبت می کنن.نکات کلی راجع به رزومهنکته ای که راجع به کاورلتر و رزومه وجود داره اینه که شما فقط برای گرفتن مصاحبه اول بهشون نیاز دارید. خیلی نمی خوام بحثش رو باز کنم چون واقعا تجربه ی زیادی ندارم ولی سه تا از اساسی ترین نکاتی که به کار خودم اومد رو براتون می نویسم اینجا:کوتاه باشه: رزومه بلند به هیچ کس کمکی نمی کنه. اگر ورژن اول رزومم رو ببینید متوجه می شید که یک صفحه تمام رو به مهارت ها اختصاص دادم! اون رزومه حتی یک جواب ریجکت هم نگرفت!تجربه مهم تر از مهارته: مهم نیست اول Skill ها رو می نویسید یا Experience ها رو. چیزی که مهمه اینه که تجربه حتما باید صفحه اول، و اطلاعاتش هم بیشتر و گویاتر از مهارت ها باشه.لینک بزارید، لینک بزارید، لینک بزارید: این روزها تقریبا همه کسایی که رزومه ها رو بررسی می کنن به صورت دیجیتالی این کارو میکنن و اگر لینکی بزارید توی رزومه حتما می بیننش. اگر لینک به سایت یا صفحه ای چیزی دارید حتما بزارید تا خواننده رزومه دقیق تر بتونه شما رو ارزیابی کنه. من تمام لینک هایی که گذاشتم، لینک به وبسایت خودم بود. وبسایت شرکت هاتون هم فراموش نشه چون خیلی تاثیر داشت برای من.پیشنهاد می کنم برای اطلاعات بیشتر این مقاله رو مطالعه کنید.پروفایل لینکدین حرفه ای خیلی مهمه!من قبل و حین اپلای کردن خیلی روی پروفایل لینکدینم کار کردم. مدام پست های انگلیسی میذاشتم، مقاله توی Medium می نوشتم و توی لینکدین شیر می کردم. توی بخش Experience برای هر شرکتی که کار کرده بودم کلی دیتا نوشتم، لینک دادم و تقریبا می شه گفت از همه ی امکانات استفاده کردم که صفحم به چشم بیاد. واقعا هم تاثیر داشت چون می دیدم بعد از مصاحبه ها، اونایی که باهام صحبت کرده بودن میومدن و پروفایلم رو می دیدن. حتما جدی بگیرید و روش کار کنید. (لینکدین من)منابعی که به من کمک کردنمنابع فارسی راجع به مهاجرت و اپلای خیلی زیاد هستن ولی اینا چندتایی بودن که من ازشون خیلی استفاده کردم:پادکست رادیو دالکانال یوتیوب Twitter Immigrantsپادکست RadioBootختم کلامدر آخر می خوام از خانوادم، همسرم، و دوستام یه تشکر حسابی بکنم چون اگر اونا نبودن قطعاً به این سادگی نمی تونستم از پس سختی ها بربیام. باید درک کنید که فرایند پیدا کردن شغل خارج از کشور خیلی زمان بر و خسته کنندس ولی گاهی هم بسیار هیجان انگیزه! من واقعا همون قدر که سختی کشیدم همون قدر هم لذت بردم. امیدوارم تجربیاتم بدردتون خورده باشه و اگر یک مقدار پراکنده توضیح دادم عذر میخوام. توی پارت بعدی می خوام راجع به دنگ و فنگ های گرفتن ویزای کاری آلمان صحبت کنم. اطلاعات اون قسمت برخلاف قسمت فعلی فقط به درد کسایی می خوره که قصد رفتن به آلمان رو دارن.در ضمن من رو می تونید توی توییتر، لینکدین و اینستاگرام پیدا کنید. این هم وبسایتمه اگر دوست داشتید سر بزنید :) هر از گاهی تو بلاگم هم در مورد برنامه نویسی و گیم یه چیزایی می نویسیم. اگر علاقه داشتید می تونید دنبال کنید.موفق باشید.