قرارداد اتحاد راهبردی

باتوجه‌به پیشرفت‌های روزافزون فناوری، دانش و روابط اجتماعی قراردادهای حقوقی نیز دچار دگرگونی‌های زیادی شده‌اند و سیر تکامل خود را ازهرجهت طی نموده و طی می‌نمایند، تخصصی شدن امور و تسلط بر بخشی از بازارها می‌طلبد تا شرکت‌ها با یکدیگر ائتلاف‌ها و اتحادهایی را برای پیوستگی و موفقیت بیشتر و تبدیل تقابل به تعامل با یکدیگر ایجاد و آن را توسعه دهند ازاین‌رو حقوق سعی می‌نماید به‌عنوان یک رگولاتور نقشی بی‌بدیل را در این جریان‌سازی ایفاء و با ایجاد استانداردها و باز تعریف اهداف روابطی مستحکم را فی‌مابین متعاهدین ایجاد نماید.یکی از انواع قراردادهای راهبردی در این زمینه قراردادهای اتحاد راهبردی است این قراردادها به سه دسته کلی سرمایه‌گذاری مشترک، اتحاد سهامی و غیر سهامی قابل تقسیم است.منظور از اتحاد راهبردی توافقی است که طی آن دو یا چند شرکت، منابع خویش را در راستای تعقیب اهداف خاص به اشتراک گذاشته و تمام یا بخشی از توان مالی، علمی و عملی خود را برای به دست آوردن سود بیشتر به اشتراک می‌گذارند. ازاین‌رو قراردادهایی چون قراردادهای اعطای عاملیت، نمایندگی، توزیع کنندگی، لیسانس، سرمایه‌گذاری و مانند آن از مواردی هستند که می‌تواند در دسته‌بندی‌های فوق جای بگیرند.ازاین‌رو در تقسیم‌بندی دیگری قراردادهای اتحاد راهبردی را به دودسته مشارکتی و غیر مشارکتی تقسیم نموده‌اند که این دسته‌بندی نیز می‌تواند انواع مختلفی از قراردادها را دربرگیرد، آنچه در این نوع قراردادها مهم و قابل‌توجه است تمرکز آن برروی فرهنگ مشارکت است و نوع مشارکت، یعنی تصمیم‌گیری برای پیدا نمودن بهترین روش، دعوی ستیزی، توجه به مسئولیت فردی و جمعی، باز بودن روابط تجاری، صداقت در کنش‌ها و همراهی و اتحاد بدون‌مرز برای رسیدن به اهداف تجاری است، درواقع این خصوصیات است که می‌تواند قراردادهای اتحاد راهبردی را از دیگر قراردادهای مشارکت تجاری تمیز داده و آن را متمایز نماید.لذا این نوع از قراردادهای تجاری اصطلاحاً قراردادهای مسامحه‌ای تلقی می‌شوند، یعنی قراردادهایی که به‌علت وجود ارزش‌های اجتماعی با یکدیگر شرط می‌نمایند در صورت بروز هرگونه اختلافی مسائل پیش‌آمده را فی‌مابین خود حل‌وفصل نموده و از ارجاع امور به محاکم قضایی و یا داوری خودداری نمایند، مگر این‌که یکی از اطراف این‌گونه قراردادها تعمداً و براثر سوءنیت اقدام به نقض تعهدات قراردادی نموده و حسن شهرت خود را زیر پای بگذارد.قراردادهای اتحاد راهبردی قراردادهای مستمری هستند که اهداف طولانی‌مدت آنها یکی از ارکان تداوم همکاری است و شاید از این بابت باشد که به آن اتحاد راهبردی اطلاق می‌گردد، این قراردادها می‌تواند برای ایجاد پروژه‌های خاص نیز ایجاد شود، یعنی راهبرد می‌تواند دارای بودجه‌بندی‌های متفاوتی باشد یکی برای انجام تعهدات و تکالیف خصوصی هر شرکت و دیگری بودجه‌ای تخصیص‌یافته برای انجام پروژه مشترک که به آن (SVP) می‌گویند.باید توجه داشت که قراردادها را می‌توان به قراردادهای وابسته و ناوابسته تقسیم‌بندی کرد، در قراردادهای ناوابسته، طرفین یک قرارداد به استمرار قرارداد، مسائل اجتماعی و روان‌شناسی، حسن شهرت و برند سازی توجه نداشته و قراردادهای خود را بسیار محکم و مفصل تدوین می‌نمایند و برای تعهدات و تکالیف، شیوه‌های جبران خسارت و غرامت موارد بسیاری را پیش‌بینی می‌کنند اما در قراردادهای وابسته رابطه‌ای دیگر میان متعاهدین قراردادی وجود دارد، این قراردادها موجوداتی پویا و زنده هستند که می‌توانند درطول زمان تکامل‌یافته و موارد پیش‌بینی‌نشده را براساس شرایط پیش‌آمده تبیین و تدوین نمایند.در این‌گونه از قراردادها مذاکرات و تعاملات و جلسات می‌توانند منجر به ایجاد اسنادی شوند که رفته‌رفته جزء لاینفک قراردادها محسوب شده و در شرایط ویژه قابل تعدیل و بازنگری هستند، قراردادهای اتحاد راهبردی عموماً از جنس دوم بوده و روندی طولانی را برای بلوغ خود طی می‌نمایند.در قراردادهای اتحاد راهبردی تعهدات و تکالیف طرفین از اهمیت اولیه‌ای برخوردار نبوده و آنچه مورد توجه است تمرکز بر رسوم و عرف تجاری و ویژگی‌ها و هنجارهای پا گرفته در روابط طرفین است. بنابراین در این‌گونه قراردادها آنچه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است ملتزم بودن به تعهدات ازجانب خود متعاهد است یعنی خود نظارتی و خود التزامی ارزشی فراتر از نظارت طرفین بر اجرای تعهدات طرفینی دارد.ازاین‌رو قراردادهای اتحاد راهبردی به‌خاطر ماهیتشان قراردادهای لازم‌الاجرا محسوب می‌شوند تا طرفین در تمام طول مدت اجرای تعهد خود را ملزم به رعایت تعهدات و اهداف استراتژیک بدانند و ازطرفی این قراردادها عهدی به شمار می‌روند زیرا این قراردادها براساس حسن شهرت هریک طرفین منعقد می‌شود، باتوجه‌به تعاریف گفته شد از جهتی نیز می‌توان قراردادهای اتحاد راهبردی را پروژه محور و غیر پروژه محور و همچنین به‌صورت افقی و عمودی تقسیم‌بندی نمود.در اتحاد راهبردی عمودی آنچه که بیشتر محل تعامل طرفین است مواردی چون زنجیره تامین و زنجیره ارزش است که خود به دو گروه پیشرفته و پسرفته قابل تقسیم می‌باشد، در قرارداد پسرفته شرکت با تأمین‌کنندگان خود قراردادهای راهبردی را منعقد می‌نماید درحالی‌که در قراردادهای پیشرفته قراردادها بین مصرف‌کنندگان و تأمین‌کنندگان متنوع بسته می‌شود، ائتلاف افقی نیز به قراردادهای اطلاق می‌شود که میان عرضه‌کنندگان محصول در بازار منعقد می‌گردد و به‌این‌ترتیب رقیبان بالفعل به شریکان راهبردی تبدیل می‌شوند.همچنین قراردادهای اتحاد راهبردی می‌تواند در تحقیق و توسعه نیز نمود داشته باشد که خود به قراردادهای رو به جلو و رو به عقب قابل تقسیم است، در قراردادهای رو عقب اصولاً برروی موارد دانش بنیان، طراحی، تولید و توسعه محصولات کار می‌شود و در قراردادهای رو به جلو درخصوص بازاریابی، فروش و نظارت بر کار، منعقد می‌گردد.باتوجه‌به توضیحات و خصوصیاتی که درخصوص قراردادهای اتحاد راهبردی بیان شد، به نظر می‌رسد شرکت‌های فعال درزمینه فناوری‌های گوناگون بتوانند برای استفاده حداکثری از ظرفیت‌های موجود از چنین قراردادهایی برای بهره‌برداری بیشتر از بازارهای موجود استفاده نمایند.