تاریخ جهان‌گشای پنجاه و هفت!

تأملی در نسبت وجهۀ تمدنی انقلاب اسلامی و صدور آنزمانی که رودهای خروشان مردم بهیکدیگر پیوستند و دریای انقلاب را به ارمغان آوردند به نظر نمی‌رسید که کرانه‌های این انقلاب متوقف بر حدود و ثغور سرزمینی ایران باشد.قرار بود امواج انقلاب اسلامیتمام مرزها را پیموده و از آنها عبور کنند؛ چرا که این خصیصۀ انقلاب‌های بزرگ است که عالم‌گیر شوند.جلوه‌های این امر نیز خیلی زودبه منصه ظهور رسید و تسخیر سفارت اسرائیل در روز پیروزی بر رژیم خصم، نویدبخشرویش نهضتی منطقه‌ای و جهانی بودکه می‌بایست الگویکشورهای مسلمان در مبارزه با استبداد و استعمار باشد. در همان اوان نیزجمله‌ای از امام حجت را بر همگان تمام کرد:«ما انقلابمان را به همه عالم صادر می‌کنیم.»این جمله صحه گذاری بر این مطلب بود که انقلاب اسلامی رسالتی جهانی برای خود متصور است و صدای انقلاب باید از مرزهای این خاک فراتر رود.هرچند سوء برداشت و کج فهمی های متعددی از «صدور انقلاب»در اذهان متبادر شد.شعله‌ور شدن آتش جنگ هشت ساله توسط صدام علیه ایران به تکرار مکرر این اصطلاح پیوند خورد. عده‌ای هم این مفهوم را وام‌دار و الهام‌گرفته از سازمان‌های بین‌الملل کمونیسم تلقی کردند و آرمان‌های انقلاب اسلامی را به سطح حرکت‌های انترناسیونال کمونیستی تقلیل دادند. در نهایت گروه‌هایی هم بودندکه همزمان با فقدان بهره ایشان از الفبای تاریخ،نحوه پیشروی انقلاب را به شیوه گسترش اسلام پیوند می‌دادند و اذعان می کردند همان گونه که اسلام به ضرب زور و شمشیر، سرزمین‌هایی را زیر پرچم خودبرده است، حال انقلاب اسلامی نیز با توپ و تفنگ و موشک خواهان ادامه دادن همان مسیر است! این کژاندیشی‌هاتا حد زیادی به منافع افراد و کم‌نظیر بودنانقلاب اسلامی مربوط است. مقارن با انقلاب، عمده کشورهای منطقه، نظام‌های سیاسی استبدادی و مرتجع را در رأس حکومت خود می‌دیدند که واهمه داشتند اتفاقی مشابه در کشورشان به وقوع بپیوندد و باعث شود آنان از اریکه قدرت برکنار شوند. همچنین انقلاب اسلامی به عنوان راه سومی در دنیای آن روز در نظر گرفتهمی‌شد که سرچشمه‌های آن از دنیای مدرن تغذیه نمی‌گشت، به همین جهت قادر بودنظم مدرن را بر هم ریخته و الگو و جهان‌بینی متناسب با خود را ارائه دهد.اتفاقی که تا آن زمان در دنیا کم‌نظیر به نظر می‌رسید. همین عوامل باعث می‌شوند که حساسیت پیرامون «صدور انقلاب» بیشتر شود و تفاسیر متضاد و متناقضی از آن ارائه شود. اما به راستی صدور انقلاب چه معنایی را در درون خود نهفته است؟ آیا مقصود رهبران انقلاب لشکرکشی و دخالت در امور کشورهای دیگر بوده است و قصدشان این بوده که شیوه‌ی استعمارگران قدیم را در پیش گیرند؟نگاه به آرا و اندیشه‌های رهبران انقلاب مؤید چند نکته است؛ انقلاب اسلامیبر دین اسلام، آموزه‌های عرفانی و فقه شیعی بنیان نهاده شده است. پیام‌ها و ارزش‌های این دین بر اساس «فطرت»تنظیم شده‌اند و از این رو خاصیتی جهان‌شمول دارند. در اسلام قاعدۀ نفی حکومت طاغوت و نفی سبیل وجود دارد و این باور از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است که «اگر مسلمانی درخواست کمک مسلمان دیگر را بشنود ولی اعتنا نکند، مسلمان نیست». با در نظر داشتن این موارد صدور انقلاب مطرح می‌شود تا به واسطۀ آن پیام الهی اسلام به گوش جهانیان برسد و همان گونه که امام اذعان دارد تبلیغات گسترده علیه اسلام خنثی شود. در این معنا انقلاب به عنوان آغاز یک راه جدید تلقی می‌شود که یک رسالت فراملی برعهده دارد و باید با صدور انقلاب به زمینه‌سازی برای ظهور حضرت صاحب الزمان (عج) بپردازد. در صدور انقلاب،مردم جوامع دیگر، علی الخصوص مسلمانان در کانون توجه هستند؛به این معنی که بتوانند همانند مردم ایران، با اراده و بیداری خود دست ظلم و جور حکومت‌ها را از کشورشان کوتاه سازند و بهترین حکومت ممکن را بر اساس مردم سالاری دینی پایه گذاری کنند. از دیدگاه رهبران انقلاب، صدور انقلاب نه مفهومی سخت و مادی بلکه مفهومی نرم و باطنی است، به گونه‌ای که این تحول معنوی و فرهنگی باید در جان‌ها رخنه کند و در بین جوامع دیگر نفوذ داشته باشد تا شاهد حرکات مسلمانانی باشیم که سالیان متمادی تحت شدیدترین فشارها زندگی کرده‌اند. در این مواقع و طبق ادبیات امام یکی از جلوه‌های صدور انقلاب حمایت از مظلومان و محکوم کردن مستکبران به شمار می‌رود.با آغاز گام دوم انقلاب، مفهومصدور انقلاب حال رنگ و بوی تمدنی به خود گرفته است و در زمانه‌ای که جنگ تمدن‌ها نقل محافل است، این مفهوم در پی سامان دادن به هویت تمدن‌ساز اسلام است به گونه‌ای که مسلمانان با اتحاد و بصیرت بتوانند منافع واقعی خود را باز شناسند و پیام جهانی اسلام را بهتر انتقال دهند و خود را از زیر یوغ استکبار برهانند. فی‌الواقع با تلاش برای ایجاد تمدن اسلامی-ایرانی،انقلاب صادر می‌شود؛چرا که جوامع دیگر درمی‌یابند وظیفه و مسیر اصلی آن‌ها چیست.پیشتر هم گفته شد که انقلاب‌های بزرگ دنیا هیچ گاه به مرزهای خودشان محدود نشده‌اند و نیز با توجه به پیامی که حامل آن بوده‌اند به جوامع دیگر رسوخ کرده‌اند. به عبارت دیگر این اقتضای ذات این انقلاب ها بوده است که به دیگر مکان‌ها صادر شوند.حال انقلاب اسلامی هم از قبیل این پدیده‌ها محسوب می‌شود. مقام معظم رهبری هم در بیانات خود اشاره کرده‌اند که: «ما انقلاب را صادر نکردیم. انقلاب با جاذبه‌های خودش صادر شده است.» بنابراین آنچه در بهمن ماه 1357 به وقوع پیوست آغازی بر جهانی کردن پیام اسلام با جاذبه هایی چون مردم‌سالاری دینی و تمدن‌سازی بود نه کشورگشایی و اشغال اقالیم!فرزاد علیپور