آیا زبان فارسی دیگر به درد نمی خورد؟!

یکی از محتواسازان ایرانی-کانادایی در یوتیوب، به نام جناب آقای «ثحیل»، در این ویدیو با صراحت خاصی نظر خود را درباره بی مصرف بودن زبان فارسی بیان می کند. ایشان معتقدند مخلوط کردن لغات و اصطلاحات انگلیسی در محاوره فارسی نه تنها هیچ اشکالی ندارد، بلکه هر کس چنین کاری نکند یک احمق واقعی است!استدلال ایشان این است که زبان انگلیسی زبان آینده است و هر چه زودتر همه به انگلیسی حرف بزنند به نفع همه است. و از آنجا که کاربرد زبان این است که چیزی که در مغز گوینده است را به مغز شنونده منتقل کند، پس فارسی زبانان به جای اینکه خود را درگیر استفاده از کلمات به درد نخور فارسی کنند، بهتر است کلمات انگلیسی را یاد بگیرند.چند سوء تفاهم در دیدگاه جناب «ثحیل» وجود دارد.اولاً، زبان کاربردهای مختلفی دارد که تنها یکی از آنها کاربرد فنی و کاری است. درست مانند زندگی که شامل ابعاد متعددی بوده و کار و حرفه و فن تنها یکی از آنهاست، زبان هم در ابعاد مختلفی قابل استفاده و بررسی است. این که گفته می شود زبان انگلیسی یک زبان جهانی است، تنها در حوزه کاری و فنی و حرفه ای معتبر است.ثانیاً، در همان حوزه کاری و علمی و فنی و حرفه ای هم این ادعا که زبان انگلیسی زبان آینده است و بقیه زبانها اضافی هستند چندان دقیق نیست. شاید بشود پذیرفت در میان زبان های غربی زبان انگلیسی از بقیه مهمتر است. اما آینده به همان اندازه که می تواند متعلق به زبان انگلیسی باشد، همچنین می تواند متعلق به زبان های غیر غربی از قبیل چینی، روسی، یا عربی هم باشد.البته در جوامع امروزی بسیاری انسان ها، و خصوصا طبقه کارگر، در سایر ابعاد و ساحت های زندگی به اندازه ای ضعیف و بدوی هستند که به جز زبان کاری و حرفه ای چیز دیگری برای آنها معنا و مفهوم پیدا نمی کند.یعنی اینطور نیست که در سایر ابعاد و ساحت های زندگی هم زبان انگلیسی را به زبان مادری خود ترجیح می دهند. بلکه در آن ساحت های غیر کاری اصلا چیز خاصی در وجودشان نیست.به عنوان مثال، اگر از همین جناب ثحیل بپرسیم نظرت درباره غزلیات سعدی یا حافظ یا ادبیات داستانی فارسی چیست، به احتمال بسیار زیاد پاسخ این خواهد بود که علاقه ای به شِرّ و وِرّ های فارسی ندارد!اما می توانیم شرط بندی کنیم که این شخص از ادبیات فاخر انگلیسی هم چیزی سر در نمی آورد. اگر اشعار شیکسپیر و جان میلتون، یا شاهکارهای ادبیات انگلیسی و آمریکایی از قبیل رمان های چارلز دیکنز و مارک تواین و غیره را هم جلوی او بگذاریم به زحمت خواهد توانست یک خط از آن را بخواند و معنای چیزی که خوانده را هم بفهمد.نحوه و شیوه سخن گفتن افراد اولین و بهترین قرینه ای است که می توانیم شخصیت و میزان شعور و فرهنگ شخص را محک بزنیم.وقتی شخصی را می بینیم که مدتی خارج از ایران زندگی کرده، یا حتی خارج از ایران زندگی هم نکرده، بلکه فقط چند سفر خارجی رفته یا با افرادی که خارج از ایران زندگی کرده اند معاشرت داشته، و هنگام صحبت کردن فارسی دایما کلمات و اصطلاحات انگلیسی را لابلای جملات فارسی استفاده می کند، همین مشاهده ساده دو مطلب را مشخص می کند:1- این فرد شخصیتی بسیار تک ساحتی و ساده و فاقد پیچیدگی دارد. چون ضعف در تسلط به زبان مادری نشان دهنده شکل نگرفتن پیچیدگی های ذهنی و فکری عمیق در ذهن ناخودآگاه فرد است.2- این فرد قطعا در زبان انگلیسی هم مهارتی بسیار سطحی و ضعیف دارد. چون اولا کسی که در زبان مادری نتوانسته به غنای ذهنی و فرهنگی برسد، قطعا در زبان دوم هم به چنین مرتبه ای نخواهد رسید. ثانیا، ضعف در زبان انگلیسی معمولا موجب شکل گیری نوعی عقده در چنین افرادی می شود که سعی می کنند با فراموش کردن زبان مادری و تظاهر و ادا و اطوار تکلم انگلیسی این عقده ها را بپوشانند. درست مانند کلاغی که خواست راه رفتن کبک را بیاموزد، ولی نه تنها راه رفتن کبک را نیاموخت، بلکه راه رفتن خودش را هم فراموش کرد!نکته جالب اینجاست که این تمایل به فراموش کردن زبان مادری و پذیرفتن زبان انگلیسی حتی در فرهنگ نولیبرال رایج در جهان غرب امروز هم بسیار نکوهش می شود. وقتی نوزادی متعلق به یک خانواده مهاجر در یک بیمارستان در کانادا یا آمریکا یا استرالیا یا انگلستان متولد می شود، اولین چیزی که به پدر و مادر آموزش داده می شود این است که با فرزند خود به زبان خودتان صحبت کنید و نگران انگلیسی یاد گرفتن او نباشید. زیرا در آن سن کودک نوزاد و خردسال نیازی به مهارت های کاری و حرفه ای ندارد، بلکه نیازمند زبان عاطفی است که تنها از طریق زبان مادری قابل انتقال است.تمام شرکت های بزرگ غربی تلاش می کنند تا جای ممکن محصولات و خدمات خود را به زبان های محلی مختلف در اختیار مشتریان خود قرار دهند. حتی فراتر از آن، اخیراً تلاش زیادی شروع شده تا کارمندان این شرکت ها هم بتوانند با زبان خودشان در محیط کار فعالیت کنند و نیازی به فراموش کردن زبان مادری و یاد گرفتن زبان انگلیسی نداشته باشند. و اکثر شرکت های بزرگ تسلط به بیش از یک زبان را امتیازی مهم برای کارمندان خود تلقی می کنند.بنابراین حتی اگر فرهنگ غربی را همان فرهنگ جهانی بدانیم، قطعا مسیر حرکت در جهت همگانی شدن انگلیسی و حذف شدن سایر زبانها نیست.ما در کشوری زندگی می کنیم که به لحاظ تاریخی چند زبانی است. نه تنها اقوام مختلف در نواحی مختلف ایران به زبان های مختلفی صحبت می کنند، بلکه حتی حدود هزار سال، دربار شاهنشاهی هم دو زبانه بوده و علاوه بر فارسی، ترکی هم زبان دربار محسوب می گردیده.کارویژه های متعدد زبان در کشور ما قدمتی بسیار طولانی دارد. زبان برخی اقوام در حوزه های کاری که آن قوم در آن مزیت نسبی داشته غنی و پربار بوده و این زبان ها در کنار زبان دیوانی و درباری استفاده می شده.از زمان ورود مدرنیته به ایران، به دلیل برداشت غلط و وارداتی از غرب نسبت به مفهوم «ملیت»، عده ای از روشنفکران ایرانی تلاش کردند زبان های محلی را حذف کرده و زبان فارسی را جایگزین همه زبان های دیگر کنند تا به خیال خودشان از این طریق ایران وارد پروسه ملت سازی شده و «ملت ایران» از نو متولد شود! غافل از اینکه ملت ایران شاید اولین و قطعا یکی از قدیمی ترین ملت های جهان است.ادامه همین برداشت غلط از مدرنیته بود که به نهضت واژه سازی و شعار معروف «فارسی را پاس بداریم» رسید که تلاش می کرد برای هر کلمه ای یک معادل فارسی درست کند. مثلا «کش لقمه» به جای پیتزا، یا «رایانه» به جای کامپیوتر و غیره. غافل از اینکه شان و جایگاه زبان فارسی هیچ تضادی با استفاده از کلمات نوی که از خارج وارد شده ندارد.اگر در یک جمله فارسی از کلماتی مانند پیتزا یا کامپیوتر استفاده کنیم هیچ آسیبی به زبان فارسی وارد نمی شود. این با جایگزین کردن کلمات فارسی و بسیار زیبا و جا افتاده و رایج مانند «خوب» با «گود»، یا «خوشمزه» و «لذیذ» با «دیلیشز»، یا «تعطیلی» با «هالیدی»، یا «آخر هفته» با «ویک اند» تفاوت بسیار زیادی دارد.فراتر از آن، می شود در حوزه فنی و حرفه ای و علمی هر جا لازم بود به کلی به زبان انگلیسی صحبت کرد و نوشت. حتی اگر زبان مورد استفاده در دانشکده های فنی ایران به کلی انگلیسی باشد، هیچ مزاحمتی برای زبان فارسی ایجاد نخواهد کرد. چون جایگاه تاریخی زبان فارسی هرگز یک زبان فنی نبوده. اما اگر مادر فارسی زبان با مهارت بسیار محدودی که در زبان انگلیسی دارد زور بزند تا با فرزندش به زبان انگلیسی صحبت کند، قطعا هم به خودش ظلم کرده و هم به فرزندش. و اگر این رویه رواج پیدا کند به تدریج زبان فارسی هم ضربه خواهد خورد و میراث فرهنگی ارزشمندی که از طریق زبان فارسی به نسل های نو منتقل می گردد هم از دست خواهد رفت.در زبان انگلیسی و فرانسوی اصطلاحی هست به اسم Lumpen proletariat که به معنی طبقه کارگر بسیار پایین و دون مرتبه است. یعنی افرادی که به قدری سطح زندگی پایینی دارند که از آداب نزاکت کاملا بی بهره بوده و پایبند به هیچ اصول اخلاقی و فرهنگی هم نیستند. در زبان فارسی همین اصطلاح به صورت «لمپن» وارد شده.طبقه جدیدی که نه از زیبایی های شعر سعدی و مولانا بهره ای برده، و نه زیبایی های شیوه زندگی در جامعه ایرانی را حس کرده، و نه روابط گرم خانوادگی سنتی ایرانی را تجربه کرده، و نه از هنر موسیقی و معماری و جلوه های صوتی و بصری فرهنگ ایرانی اثری در جانش نشسته، و فقط در زندگی به دنبال پول در آوردن به شیوه های مختلف بوده، طبیعتا زبان و گویش و گفتار خاص خود را پیدا می کند که با زبان فارسی مرسوم در ایران متفاوت است.این طبقه جدید همان طبقه لمپن است که در نظم نولیبرال بروز شده و شکل جدیدی پیدا کرده. زبان این لمپن های جدید ملغمه ای از فارسی و انگلیسی است. از فارسی سخیف ترین کلمات، و از انگلیسی هم سطحی ترین و ساده ترین کلمات را گرفته و امکانات همین زبان آشفته و بسیار سطحی برای انتقال آنچه در ذهن یکی از این لمپن هاست به ذهن دیگر لمپن های هم طبقه کاملا کافیست.