امامت و رهبری شهید مطهری

یکی دیگر جمله ای است که باز از پیغمبر نقل کرده اند که خطاب به علی فرمود: اَنتَ الخَلیفَةُ بَعدی(1) . غیر از این دو جمله، جملات دیگری نیز هست. متأسفانه دو هفته پیش که از اینجا می رفتم، یادداشت هایم راجع به امامت را گم کردم. در اینجا این احادیث را یاد داشت کرده بودم. اجمالاً کتاب هایش را می دانم ولی خصوصیاتش یادم نیست.سیره ابن هشام کتابی است که در قرن دوم نوشته شده. خود ابن هسام ظاهراً در قرن سوم است ولی اصل سیره از ابن اسحق است که در اوایل قرن دوم می زیسته و ابن هشام کتاب او را تلخیص و تهذیب کرده است. از کتبی است که مورد اعتماد اهل تسنن است. در آنجا دو قضیه را نقل می کند که این کتاب (تجرید) نقل نکرده ولی چون مضمون همین مضمون است من نقل می کنم.داستان یوم الانذاریکی مربوط به داستان یوم الانذار است که در اوایل بعثت پیغمبر اکرم آیه آمد: وَ اَنذِر عَشیرَتَکَ الاَقرَبینَ(2) خویشاوندان نزدیکت را انذار و اعلام خطر کن. هنوز پیغمبر اکرم اعلام دعوت عمومی به آن معنا نکرده بودند. می دانیم در آن هنگام علی بچه ای بوده در خانه پیغمبر.( علی از کودکی در خانه پیغمبر بود که آن هم داستانی دارد.) رسول اکرم به علی فرمود غذایی ترتیب بده و بنی هاشم و بنی عبدالمطّلب را دعوت کن. علی هم غذایی از گوشت درست کرد و مقداری شیر نیز تهیه کرد که آنها بعد از غذا خوردند. پیغمبر اکرم اعلام دعوت کرد و فرمود: من پیغمبر خدا هستم و از جانب خدا مبعوثم. من مأمورم که ابتدا شما را دعوت کنم و اگر سخن مرا بپذیرید سعادت دنیا و آخرت نصیب شما خواهد شد. ابولهب که عموی پیغمبر بود تا این جمله را شنید عصبانی و ناراحت شد و گفت: تو ما را دعوت کردی برای اینکه چنین مزخرفی را به ما بگویی؟! جار و جنجال راه انداخت و جلسه را به هم زد . پیغمبر اکرم برای بار دوم به علی دستور تشکیل جلسه را داد. خود امیرالمؤمنین که راوی هم هست می فرماید که اینها حدود چهل نفر بودند یا یکی کم یا یکی زیاد. در دفعه دوم پیغمبر اکرم به آنها فرمود: هر کسی از شما که اول دعوت مرا بپذیرد، وصی، وزیر و جانشین من خواهد بود. غیر از علی احدی جواب مثبت نداد و هر چند بار که پیغمبر اعلام کرد، علی از جا بلند شد. در آخر پیغمبر فرمود: بعد از من تو وصی و وزیر و خلیفه من خواهی بود.داستان ملاقات رئیس قبیله با پیغمبر اکرمقضیه دیگر که باز در سیره ابن هشام است، از این بالاتر است. در زمانی که هنوز حضرت رسول در مکه بودند و قریش مانع بودند که ایشان تبلیغ کنند و وضع، سخت و دشوار بود، در ما های حرام(3) مزاحم پیغمبر اکرم نمی شدند یا لااقل زیاد مزاحم نمی شدند یعنی مزاحمت بدنی مثل کتک زدن نبود ولی مزاحمت تبلیغاتی وجود داشت. رسول اکرم همیشه از این فرصت استفاده می کرد و وقتی مردم در بازار عکاظ در عرفات جمع می شدند (آن موقع هم حج بود ولی با یک سبک مخصوص) می رفت در میان قبایل گردش می کرد و مردم را دعوت می نمود. نوشته اند در آنجا ابولهب مثل سایه پشت سر پیغمبر حرکت می کرد و هرچه پیغمبر می فرمود، او می گفت دروغ می گوید، به حرفش گوش نکنید. رئیس یکی از قبایل خیلی بافراست بود. بعد از آنکه مقداری با پیغمبر صحبت، به قوم خودش گفت: اگر این شخص از من می بود لَاَکَلتُ بهِ العَرَبَ؛ یعنی من اینقدر در او استعداد می بینم که اگر از ما می بود، به وسیله وی عرب را می خوردم. او به پیغمبر اکرم گفت: من و قومم حاضریم به تو ایمان بیاوریم( بدون شک ایمان آنها واقعی نبود) به شرط این که تو هم به ما قول بدهی و آن اینکه برای بعد از خودت من یا یک نفر از ما را تعیین کنی. فرمود: این که چه کسی بعد از من باشد ، با من نیست با خداست. این، مطلبی است که در کتب تاریخ اهل تسنن آمده است.حدیث غدیر و تواتر آنیکی دیگر از ادلّه ای که شیعه ذکر کرده اند حدیث غدیر است. [ خواجه نصیر الدین ] می گوید: ((وَ لِحَدیثِ الغَدیرِ المُتَواتِرَ)) حدیث غدیری که متواتر است. (( متواتر )) اصطلاحی است در علم حدیث؛ می گویند خبر واحد و خبر متواتر. مقصود از خبر واحد این نیست که ناقل آن یک نفر باشد بلکه یعنی خبری که نقل آن در حدی است که مفید یقین نیست خواه ناقل یک نفر باشد و خواه ده نفر باشند. مثلاً شخصی نقل می کند که من فلان خبر را از رایو شنیدم. شما گمان پیدا می کنید که این سخن راست باشد اما هنوز منتظرید که دیگران چه می گویند. از یک نفر دیگر هم می شنوید، گمانتان قویتر می شود. بعد می بینید که افراد زیادی همین حرف را می زنند. نمی توانید احتمال بدهید که همه اینها خواسته اند دروغ بگویند. حتی باید [ تعداد ناقلان ] در حدی باشد که تبانب بر دروغ هم در آن درست نباشد چون یک حدی ممکن است افراد بشر تبانی کنند ولی اگر از آن حد بیشتر باشد تبانی امکان ندارد. تواتر یعنی [ تعداد نقل خبر ] فوق تبانی باشد. مثلاً در همین مثالی که عرض کردم ممکن است ده نفر با هم دیگر تبانی کنند که بگویند ما فلان خبر را از رادیو شنیدیم. تا دویست نفر ممکن است تبانی کنند ولی گاهی قضیه به حدی می رسد که اصلاً نمی شود احتمال داد که تبانی باشد. مثلاً شما می روید به جنوب تهران می بینید شخصی می گوید رادیو چنین چیزی گفته. بعد می روید شرق تهران می بینید افرادی آن خبر را نقل می کنند. بعد می روید غرب تهران، همین طور. نمی توانید احتمال بدهید که همه اینها با یکدیگر تبانی کرده اند. این را می گویند تواتر.شیعه مدعی است که نقل خبر غدیر در حدی است که ما احتمال تبانی هم در آن نمی توانیم بدهیم و بگوییم مثلاً چهل نفر از صحابه پیغمبر تبانی کردند بر یک دروغ، خصوصاً که بسیاری از ناقلان این خبر جزء دشمنان علی بوده یا از طرفداران ایشان شمرده نشده اند. اگر ناقلان فقط از تیپ سلمان و ابوذر و مقداد - یعنی همانها که دور علی می چرخیدند - بودند، می شد احتمال داد که اینها علاقه مفرطی به علی داشتند و با تبانی چنین حرفی زده اند؛ در حالی که این خبر را کسانی نقل کرده اند که علاقه ای به علی نشان نداده اند. امثال ملاعلی قوشچی می گویند این خبر واحد است و به حد تواتر نرسیده است، ولی شیعیان می گویند خیر، خبر واحد نیست، این هم کتابها.در این حدیث غدیر، پیغمبر فرمود: اَلَستُ اَولی بِکُم مِن اَنفُسِکُم؟ قالوا بَلی آیا من از خود شما بر شما اولویت ندارم(4)؟ گفتند: بلی. بعد فرمود: مَن کُنتُ مَولاهُ عَلِیٌّ مَولاهُ. معلوم است که می خواهد همان اولویت خودش بر نفوس را برای علی تصویب کند.1.یکی دیگر از ادلّه ای که شیعه ذکر کرده اند حدیث غدیر است. [ خواجه نصیرالدین ]1. بحار ، ج 39 / ص352 ، روایت 26، با این عبارت: اَنتَ الخَلیفَةُ فی اَمَّتی.2. شعراء / 2143.ماه های ذی القعده، ذی الحجّه و محرم چون ماه حرام بود، ماه آزاد بود یعنی در این ماه ها همه جنگ ها تعطیل بود، دشمنان از یکدیگر انتقان نمی گرفتند و رفت و آمد ها در میانشان معمول بود. در بازار عکاظ جمع می شدند وحتی اگر کسی قاتل پدرش را که مدتها دنبالش بود پیدا می کرد، به احترام ماه حرام معترضش نمی شد.4. اشاره به آیه قرآن( سوره احزاب ، آیه 6 ) است که: اَلنَّبِِیُّ اَولی بِالمِؤمِنینَ مِن انفُسِهِم پیغمبر چون از جانب خداست، بر جان و مال و بر همه چیز مردم از خود مردم اولویت دارد. هر کسی اختیار مال و جان و همه چیز خودش را دارد اما پیغمبر در همین اختیاری ها از خود صاحب اختیار ها صاحب اختیار تر است. البته پیغمبر هیچ گاه کاری را - العیاذ بالله - به خاطر نفع خودش انجام نمیدهد. او نماینده جامعه اسلامی از طرف خداست. انسان اختیار مال و جان خودش را دارد برای خودش، پیغمبر این اختیار را بیشتر دارد برای جامعه اسلامی