شما نباید فکر کنید که باید این‌گونه که اینجا فکر شده فکر کنید

ییلاقات ماسال- مهر 96هایدگر دربارۀ پیش‌فرض سوم می‌گوید: «آمادگی برای پرسش‌گری منوط است به سطحِ خاصی از بلوغِ اگزیستانس (a certain maturity of existence): [اگزیستانسِ پرسش‌گر] گرفتارِ جایگزین‌ها یا مابه‌ازاها (surrogates) نشده است و نیز مسئله این نیست‌ که [این سِیر پرسش‌گری] هر چه زودتر به سرانجام برسد، بلکه برعکس [مسئله] این است که [این اگزیستانسِ پرسش‌گر] سال‌ها در عدمِ‌قطعیت (uncertainty) ایستادگی کند و دوام بیاورد (hold out)، تا در دلِ آن عدمِ‌قطعیت پخته شود و به بلوغِ لازم برای رویاروییِ نقادانه (critical confrontation) با اموری که تحتِ تحقیق‌و‌بررسی‌اند (matters under investigation) برسد، تا آزاد باشد برای این‌که هر پاسخِ شتاب‌زده (hasty answer) را رد کند. به‌این‌خاطر لازم است فرد خودش را از آن سنتی که در یونانِ باستان ناب و بی‌غل‌وغش (genuine) بود آزاد کند: رفتارِ علمی (scientific behavior) در مقامِ تئوری. شما نباید فکر کنید که باید این‌گونه که اینجا فکر شده فکر کنید.»اینجا هایدگر آبِ پاکی را می‌ریزد روی دست‌مان: پروژۀ پرسش‌گری ددلاینِ نزدیکی ندارد و نمی‌تواند داشته باشد. چیزی که من از این بند می‌فهمم این است که هوایی که ما در آن نفس می‌کشیم هوای تعصب‌هایمان است، هوایی که گرچه آلوده است و به مرور دمار از روزگارمان درمی‌آورد اما چون خانه‌مان و شهرمان اینجاست، چون تصور می‌کنیم که به اینجا تعلق داریم و در آن تاحدقابل‌قبولی ایمن هستیم، به‌هرترتیب تحمل‌اش می‌کنیم. درعینِ‌حال در این فضا اگر سوالی برایمان مطرح شود، باور داریم که برای آن جوابی حاضروآماده وجود دارد و با کمی جستجو به پاسخ دست خواهیم یافت، یعنی یکی از جزم‌اندیشی‌های ما این است که پاسخ‌ها وجود دارند، اما فعلاً دستِ ما به آنها نرسیده است. و ما در مواجهه با یک پرسش اغلب چگونه عمل می‌کنیم؟ تلاش می‌کنیم اولین پاسخی که به نظر موجه می‌رسد را برگزینیم و نفسِ راحتی بکشیم، چراکه چندان تابِ تحملِ ابهام را نداریم. ما اغلب دوست داریم به اولین چیزی که دم دستمان می‌یابیم چنگ بیاندازیم، چون به‌غریزه از لغزیدن و فروافتادن می‌ترسیم. ییلاقات ماسال- آبان 97اما هوایی که پدیدارشناس در آن نفس می‌کشد هوایِ عدمِ‌قطعیت است؛ هوایی مه‌آلود. گویی آهسته‌آهسته یاد گرفته از این‌که میانِ زمین و هوا معلق باشد نترسد. و حتی پی این را به تن‌اش بمالد که قرار است حالا حالاها به‌همین‌ترتیب در این تعلیق، در این هوای مه‌آلود باقی بماند. گویی توانسته به جایگزین‌های حاضروآمادۀ کادوپیچ‌شده که به او ارائه شده نه بگوید و در مسیرِ مه‌آلودِ پرسش‌گریِ خود باقی بماند. مسیری که به‌نظر او را به آن درجه از بلوغ می‌رساند که بتواند رویاروییِ جانانۀ نقادانه‌‌ای با امورِ تحتِ بررسی‌اش داشته باشد، یعنی بتواند آن کاری که در پیش‌فرضِ دوم ذکرِ آن رفت را به انجام برساند.دو سه جملۀ آخر برایم همچنان مبهم است. اما به گمان‌ام منظور این است که رفتارِ علمی و تئوری در یونانِ باستان با آن چیزی که ما الان از رفتار علمی و تئوری می‌فهمیم زمین تا آسمان فرق دارد. ما الان برای این‌که بتوانیم «درست بپرسیم» ابتدا باید تمامیِ آن پیش‌فرض‌هایی که پسِ پشتِ تلقی‌مان از رفتارِ علمی و تئوری هست، که به اندازۀ کلِ تاریخِ فلسفه است، را درنوردیم تا به آن بی‌غل‌وغشی‌ای که در رفتارِ علمیِ یونانی بوده است برسیم.در اینجا چند آموزۀ مهم داریم: یکی این‌که افق روشن نیست، بلکه مه‌آلود است. دوم این‌که اگر از این مه کلافه شده‌ایم و به امیدِ این هستیم که بالاخره فردا یا پس‌فردا آفتاب می‌شود، بی‌خود امیدوارم. سوم این‌که بلوغِ ما در گروِ این است که هنرِ تاب‌آوردن در مه را بیاموزیم. چهارم این‌که اگر کلافگی از مه بر ما غلبه کرد محتمل است که مهاجرت کنیم به جایی که افقِ روشن دارد (surrogates) و بدین‌ترتیب از ساحتِ پرسش‌گری خارج شویم. ختم کلام این‌که هایدگر پیش‌فرض‌های خودش برای پدیدارشناس‌شدنِ خودش را می‌گوید، ما مجبور نیستیم طبقِ دستورالعملِ او فکر کنیم، بلکه آزادیم هر جور که خواستیم فکر کنیم!ختمِ سه پیش‌فرضِ پدیدارشناسی از منظر هایدگر. این مطلب در ادامۀ دو نوشتۀ زیر آمده است: https://vrgl.ir/2qCxu https://vrgl.ir/bWMxX