طالقانی و شهر شورایی

یکی از جلوه‌های مردم سالاری، شوراها و انجمن‌های شهری یا به تعبیر قانون اساسی مشروطیت انجمن‌های ایالتی و ولایتی است. از مهم‌ترین مدافعان این نظریه در آغاز انقلاب مرحوم طالقانی بود و که در فوت جانسوز ایشان، مردم شعار می‌دادند پیام طالقانی شهادت است و شورا.این نحوه فکر فقط به ایام انقلاب مربوط نمی‌شود. ایشان سال‌ها پیش از انقلاب و در تفسیر قرآن بر اهمیت شورا یعنی دخالت عقل جمعی در اداره امور به‌طور گسترده‌ای بحث کرده‌اند. نه فقط در آیاتی که به تشکیل شورا امر شده است، بلکه حتی در امور شخصی و خانوادگی مانند مسئله شیر دادن مادر به بچه که به‌نظر نمی‌رسد ربطی به شورا و مشورت داشته باشد. این قسمت از مطالب مرحوم طالقانی در واقع گویی مثال و نمونه‌ای است برای آنچه مرحوم مدرس سال‌ها قبل از آن در مجلس بیان کرده بود و آن تأکید بر امر شورا و مشورت برای اداره امور جامعه است. مرحوم طالقانی در این زمینه فقط به سخن گفتن و مطلب نوشتن اکتفا نکرد و در روزهای آغاز انقلاب مسئله شورا را همچون راه‌حلی برای رفع دشواری‌ها و گرفتاری‌های ناشی از استبداد می‌دانست؛ چنان که در سخنرانی مشهور در مدرسه فیضیه قم و پس از دیدار با امام راحل در فروردین۵۸ گفت: «چه کنیم که مردم هر شهر و هر محل و روستایی بفهمند، عملا بدانند که تقدیرشان به‌دست خودشان است... من یک راه به‌نظرم می‌رسد، راه شرعی، راه قانونی، راه دنیاپسند، راهی که باید پایه‌های نهضت ما را محکم کند. مردم واقعا به‌حساب بیایند، مردم واقعا سرنوشت خودشان را به‌دست خودشان بگیرند، درگیری‌ها کوتاه شود. مردم بتوانند راهی برای زندگی خود باز کنند؛ این راه غیر از این نیست، مسئله تازه‌ای هم نیست، مسئله‌ای است که علمای ما هفتاد و چند سال پیش جزو قانون اساسی آورده‌اند: انجمن‌های ایالتی و ولایتی.» در یازدهم اردیبهشت همان سال، یعنی ۱۰ روز بعد، مرحوم امام اعلامیه‌ای خطاب به شورای انقلاب صادر کردند و از آنها خواستند که زمینه انتخاب شوراها را فراهم آورند. آقای طالقانی یکی از نتایج شوراهای شهر و روستا را چنین برشمرد: «این شوراهای محلی موجب می‌شود که افراد و توده مردم که ناشناخته مانده‌اند استعدادهایشان را نشان بدهند.» تا‌کنون کمتر به رابطه مرحوم طالقانی با امام راحل توجه شده است.«وَ أَمْرُهُمْ شُوري بَيْنَهُمْ‏» آیت الله طالقانی:اگر در این راه و برای تحکیم شورا هر چه زیان دهند ارزش دارد تا با هر شکستی آراء محکمتر آقای طالقانی علاوه بر همه اینها نخستین شورای شهر را در سنندج، در اوج آشفتگی و آشوب و درگیری مسلحانه در این منطقه، تشکیل داد. او در عین حال در همان جلسات قاطعانه در برابر زیاده خواهان که چندان هم در پی مطالبات مردمی نبودند و می‌خواستند از فضای انقلابی برای خود سرمایه‌ای فراهم کنند می‌ایستاد. آقای طالقانی پس از یافتن ماموریت از ناحیه امام برای پیگیری مسئله شوراها، گروهی ازجمله حقوقدان ارجمند کشورمان مرحوم دکتر ناصر کاتوزیان را موظف کرد تا طرح جامعی برای تشکیل شوراها تهیه کند و آنها نخستین سند مدیریت شورایی را در ۱۴ ماده تهیه کردند که بسیاری از آن مواداولیه‌ها در قانون اساسی و قانون شوراها گنجانده شد و سال‌ها بعد در دولت اصلاحات به عمل درآمد و اجرا شد.شورای شهرستان طالقانشورای ‌شهرستان در واقع نوعی ابزار قوی و موثر در کنار شوراهای شهر و روستا است که با شرح وظایف مشخص‌شده خود می‌تواند در حل مسایل کلان شهرستان کمک حال بوده و در واقع به نوعی‌ مکمل سیاستگذاری‌ های کلان است.باتوجه به وظایف خطیر و جایگاه کلیدی که شورای شهرستان در سطح استان برعهده دارد اگر نقش خود را به درستی ایفا کند، می‌تواند در پیشبرد اهداف شهرستان، ارتباط دوستانه با استان و کسب امتیازات مورد نیاز برای شهرستان تاثیرگذار باشد.یکی از دلایلی که اعضای شورای شهرستان از بین خود شوراها انتخاب می شود ایجاد نوعی وحدت و استحکام بین اعضای مختلف شورا و ارتباط حتی پایین دستی ها با مراتب بالای استانی است که به این صورت حل مشکلات و مسایل هر شهرستان و ایجاد ارتباطات موثر استانی و منطقه ای سهل الوصول تر خواهد بود. از وظایف نوشته و نانوشته شورای شهرستان در ذیل موضوعاتی مربوط به کمیته برنامه‌ریزی، زیرساخت های عمرانی و اقدامات کلان سیاست گذاری شهرستان،ارتباط با استان و انتقال مناسب مشکلات شهرستان می توان اشاره کرد.از همین رو ارزش و اهمیت شورای شهرستان قابل توجه است.نورافکن روی عملکرد شورای شهرستان طالقان معمولا عرف است در هفته شوراها ، اعضا شوراها نسبت به تشریح عملکرد خود اقدام میکنند ( حَاسِبُوا قَبْلَ أنْ تُحَاسَبُوا ) به طور مثال در مسیر شفافیت عملکرد چه اقداماتی را انجام داده اند . تقریبا 36 ساعت بعد از نظرسنجی عملکرد شورای شهرستان طالقان 426 نفر در این نظر سنجی شرکت کردند که این احساس مسئولیت جای تشکر دارد .در یک نگاه اجمالی هشتاد و دو درصد از همشهری ها ( 349 نفر) اعلام کردند که از عملکرد شورای شهرستان اطلاع دقیقی ندارند و مجموع بقیه گزینه 18 درصد آرا را به خود اختصاص داده است.به نظر می رسد این شورا نیاز به پویایی بیشتری دارد ، نیاز به اصلاح و تحول در مهد مبدع تفکرات شورایی کشور آیت الله طالقانی دارد.نظرسنجی در تلگرام عملکرد شورای شهرستان طالقانهیچ عبادتی بالاتر از خدمت به مردم نیست؛ چه در شهر، چه در بخش و چه در روستا. وظایفی که برای شوراها در قانون ذکر شده، همان وظایفی است که اگر شوراهای ما ان‌شاءاللَّه بتوانند این وظایف را به طور کامل به انجام برسانند، بسیاری از مشکلات جاری مردم برطرف خواهد شد و این موارد را قانون‌گذاران با دقّت در قانون اساسی و در قانون عرفی معیّن کرده‌اند. ( گزیده از بیانات مقام معظم رهبری 78/4/3 ) http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22353