نولان دست از سر زمان برنمی‌دارد

فیلم جدید کریستوفر نولان با نام Tenetچند روز پیش بود که تریلر فیلم جدید نولان منتشر شد و دوست‌داران این کارگردان را وارد برزخی شش‌ماهه تا زمان اکران Tenet کرد. از همان لحظه انتشار این تریلر بحث‌ها پیرامون موضوع فیلم جدید نولان هم بالا گرفت و هرکسی از ظن خود وارد دنیای او شد. هرچه هست نولان با این تریلر نشان داده و البته به صراحت هم گفته که دوباره قرار است با زمان بازی کند؛ بعد از Memento و Inception و Interstellar این بار در Tenet.سید محمدجواد طباطبایی یزدی از بچه‌های دانشکده فیزیک در وبلاگش نگاهی به این تریلر انداخته و سکانس‌های نشان داده شده در آن را بررسی کرده است. اگر دوست دارید این تریلر را با عینک فیزیکی‌ها و به صورت عمیق‌تر ببینید، این یادداشت را از اینجا بخوانید.هم چنین پوستر فیلم را بنگرید... چه بیان می‌کند جز در هم آمیختگی دو دنیای وارونه؟ و شخصیت نخستی که در مرز میان این وارونگی قرار دارد، پایی در این سو و پایی در آن سو می‌گذارد. آن سیستم تنفسی که در تریلر هم شاهد به سر گذاشتنش بودیم احتمالا ربطی به این وارونه سازی زمانی دارد، چرا که در این تصویر ورژن وارونه‌ی واشنگتن، آن را به سر دارد.مشت نمونه خروار نیستتریلر فیلم قرار نیست چیزی به شما بگوید. تریلر فیلم‌ها غالبا شامل سکانس‌ها و دیالوگ‌هایی هستند که نمایی کلی از فیلم را به شما نشان می‌دهد و شما را هایپ می‌کند. با این وجود حتی ممکن است سکانس‌هایی در تریلر وجود داشته باشد که در نسخه اکرانی فیلم به نمایش درنیاید و یا دیالوگ‌ها مربوط به آن سکانس مشخص نباشند. مثلا تریلر فیلم Avengers: Endgame را در نظر بگیرید؛ مونولوگ وصیت‌نامه تونی استارک (If you see this, don’t cry) به طرز زیرکانه‌ای در سکانس دیگری استفاده می‌شود و مخاطب را عملا گمراه می‌کند. تریلرها صرفا ابزاری تجاری برای جذب مخاطب و هیجان‌زده کردن آن‌هاست؛ اگر تریلر بخواهد چیزی از جزئیات را به مخاطب نشان دهد، پس از تریلر دوم و سوم عملا چیزی برای نمایش وجود ندارد و مخاطب دلیلی برای تماشای فیلم در سالن‌های سینما نمی‌بیند! پس تکرار می‌کنم تریلر فیلم صرفا کلیات را نشان می‌دهد و سوال در ذهن بیننده به وجود می‌آورد؛ حتی سوالاتی که شاید اصلا ربطی به داستان فیلم نداشته باشند و تنها حاصل ترکیب ابهام و تدوین حرفه‌ای تریلر باشد.نولان خیلی باهوش‌تر از این حرف‌هاست که شش ماه مانده به نمایش فیلمش و در اولین تریلر، چیز مهمی را لو دهد. تعلیق المان حیاتی تمام آثار نولان است و این شامل اکران فیلم‌ها هم هست. نولان مشخصا در تریلر فیلم‌هایش بیننده را به مسیری که خودش بخواهد هدایت می‌کند. تریلر فیلم Inception را به عنوان مثال درنظر بگیرید: فرض کنید فیلم را تماشا نکرده‌اید و با این کلیپ دو دقیقه‌ای از فیلم مواجه می‌شوید. تریلر فیلم عملا هیچ چیزی از فیلم را نشان نمی‌دهد! صرفا از تریلر این برداشت می‌شود که دیکاپریو رهبر یک گروه است و به دلایلی به آخرین کارش با این گروه می‌اندیشد و این کار به گونه‌ای به خواب و رویا و جهان‌های خیالی مربوط می‌شود. همین! باید به عنوان کارگردان خیلی باهوش باشید که در طول دو دقیقه تمام بازیگران فیلم را نشان دهید اما به گونه‌ای که نقش کیلیان مورفی بی اهمیت جلوه کند و پیش‌زمینه شخصیت دیکاپریو و رابطه‌اش با همسرش کاملا متفاوت با چیزی باشد که در خود فیلم میبینیم و اصلا هم اشاره‌ای به مسئله گیج‌کننده زمان در خواب، خواب در خواب و ... نشود. تصویری که تریلر فیلم ارائه می‌دهد کاملا با نسخه نهایی فیلم متفاوت است. حال تریلر فیلم Interstellar را ببیند و در ذهن‌تان مقایسه کنید. حالا چقدر مطمئنید که تریلر فیلم Tenet نمایشگرهمان چیزی هست که فکرش را می‌کنید؟با تمامی این‌ها، تریلر شماتیکی کلی از ایده را به مخاطب می‌دهد. همانطور که نولان هم قبلا گفته بود فیلم ترکیبی از فیلم Inception و ژانر جاسوسی فیلم‌های جیمز باند است. فیلم شخصیت منفی خارق‌العاده‌ای دارد که در تریلر اثری از او دیده نمی‌شود (یا می‌شود؟)، به نظریه فضا–زمان مربوط است و قرار است بار دیگر شاهد بازی برادران نولان با مقوله زمان باشیم. به نظرم همین کافی است تا مخاطب را به اندازه شش ماه هیجان‌زده نگه دارد.علیرضا جعفراسماعیلی