آشنایی با خواص گیاه اسفرزه

طی دهه‌های اخیر تمایل مردم به استفاده از گیاهان دارویی و بهره‌مندی از خواص درمانی آن‌ها افزایش پیدا کرده است. زیرا این نوع گیاهان عمدتا کم ضرر هستند.یکی از قدیمی‌ترین گیاهان دارویی، اسفرزه یا پسیلیوم می‌باشد که ارتفاعی حدود ۵۰ سانتی‌متر داشته و مزاج سرد و تر دارد.در این مقاله به معرفی گیاه اسفرزه می‌پردازیم و کاربرد‌های آن را بیان می‌کنیم. با ما همراه باشید.گیاه اسفرزهاسفرزه از گیاهان بومی ایران، هندوستان و اسپانیا است. این گیاه در ایران نواحی گلستان، مازندران، آذربایجان، کرمانشاه، اصفهان، چهارمحال بختیاری، فارس، بوشهر، هرمزگان، خوزستان، کرمان، سیستان و بلوچستان یافت می‌شود.یکی از قدیمی‌ترین گیاهان دارویی، اسفرزه یا پسیلیوم می‌باشد.ویژگی‌های گیاه اسفرزهنام‌های دیگر: Psyllium Seed, Plantaginaceae, Plantain, Fleaseed, Flea Wort, Psyllion, Psylliosخانواده: بارهنگ (Plantaginaceae)اندام دارويی: دانه‌های رسیده و پوست دانهتركيبات شيميايی: موسيلاژ، پروتئين، قند، روغن ثابت و تانن.برگ‌ها به طول ۳ تا ۸ و عرض ۰/۱ تا ۰/۳ سانتی‌متر، خطی یا خطی – سرنیزه‌ای و غیر گوشتی هستند.در زبان عربی و کتب طب‌سنتی به نام ‌های اسپرزه،‌ اسپغول، حشیشه‌ی البراغیث،‌ تخم کک، قطونا، شکم‌پاره و برزقطوناء نیز شناخته می‌شود.فواید درمانی گیاه اسفرزه یا پسیلیومدر این قسمت تعدادی از اثرات درمانی اسفرزه را نام برده و بررسی می‌کنیم.درمان یبوستاصلی‌ و مهم‌ترین خاصیت اسفرزه درمان یبوست است. دانه خیسانده شده این گیاه نیز حجم زیادی موسیلاژ تولید می‌کند که برای درمان یبوست بسیار کاربردی می‌باشد. همچنین سبب کاهش درد شکم و نفخ می‌شود.پوست دانه اسفرزه با جذب آب در روده و متورم شدن به مواد محتوی روده خاصیت نرم کنندگی می‌دهد. با توجه به اینکه پوست دانه اسفرزه با ماهیت سلولزی خود جذب نمی‌شود. با افزایش حجم مدفوع و افزایش حرکات دودی روده‌ها اثر ملینی می‌گذارد.درمان اسهالکمیسیون E تاثیر مصرف اسفرزه در درمان اسهال و یبوست را تایید کرده است. لعاب ژلاتینی دانه‌های پسیلیوم باعث درمان اسهال می‌شوند.کمک به لاغریاین گیاه با جذب آب و مایعات حجیم شده و احساس سیر بودن را به فرد القا می‌کند. و از این راه به کمک حس سیری می‌تواند سبب کاهش وزن شود.پاکسازی معده و رودهحدود ۳۰٪ از پوشش دانه اسفرزه که موسیلاژ است خاصیت جذب آب داشته و این پوشش که بعد از جذب آب لعابی می‌شود،‌ نوعی فیبر غذایی با کارایی بالا است که موجب پاکسازی سیستم معده و روده شده و به بهبود سلامت سیستم گوارش کمک می‌کند.علاوه بر آن لعاب اسفرزه باعث سم‌زدایی موثر بدن می‌شود.همچنین براساس منابع طب سنتی اسلام و ایران مخلوط دانه‌های برشته این گیاه و روغن گل سرخ در درمان زخم‌های گوارشی مفید است.جوش صورتفرونکل یا کورک جوش قرمزرنگی می‌‌باشد که زیر پوست ایجاد شده و در اکثر موارد بسیار دردناک است. اسفرزه به شکل موضعی برای درمان کورک استفاده می‌گردد. ماسک صورت با ترکیبت شیر، عسل و دانه‌های نرم اسفرزه می‌تواند بهبود دهنده باشد.سلامت قلب و عروقفیبر‌های گیاهی اسفرزه به کنترل میزان کلسترول کمک کرده وباعث کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی می‌شود. همچنین از طریق کاهش فشار خون می‌تواند برای بهبود سلامت قلب مفید باشد. اسفرزه از طریق کاهش فشار خون می‌تواند برای بهبود سلامت قلب مفید باشد.کنترل میزان قند خونمصرف اسفرزه (Plantago psyllium) می‌تواند باعث کاهش قند خون شود. زیرا این گیاه دارای مقادیر زیادی از فیبرهای گیاهی است. طبق مطالعات مصرف روزانه گیاه اسفرزه در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ موجب کنترل میزان قند خون می‌شود.نحوه و مقدار مصرف اسفرزهمقدار مصرف روزانه توصیه شده این گیاه، ۱۲ تا ۴۰ گرم و مقدار مصرف عصاره مایع ۲ تا ۵ میلی‌لیتر است.برای مصرف خوراکی می‌توان به شکل کامل، خرد شده یا پودر استفاده نمود.جهت مصارف موضعی به صورت ضماد مصرف می‌شود.اسفرزه برای اینکه اثرات ملین داشته باشد بهتر است با مقدار زیادی آب مصرف شود.برای مصرف خوراکی می‌توان اسفرزه را به شکل کامل، خرد شده یا پودر استفاده نمود.نکات و موارد قابل احتیاطاین گیاه جذب سایر داروهایی را که به طور همزمان با آن مصرف می‌شوند را به تاخیر می‌اندازد.مصرف گیاه اسفرزه در بارداری و شیردهی باید پس از مشورت با پزشک صورت گیرد.گاهی مصرف این گیاه موجب بروز واکنش‌های حساسیتی گوناگون (مانند رینیت، ورم ملتحمه، آسم و کهیر) می‌شود.استفاده از گیاه اسفرزه در صورت ابتلا به انقباض پاتولوژیک دستگاه گوارش، وجود بیماری‌های التهابی دستگاه گوارش، پیشگیری و درمان انسداد روده و اشکال بسیار متغیر دیابت شیرین ممنوع می‌باشد.در صورتی که اسفرزه با مقادیر اندک مایعات مصرف گردد ممکن است منجر به انسداد مری یا روده مخصوصا در افراد مسن شود.جمع بندیتاثیر مصرف اسفرزه در درمان اسهال و یبوست را تایید شده است. خواص بسیار زیاد اسفرزه باعث شده است تا این گیاه به طور گسترده در تهیه انواع فرآورده های دارویی مورد استفاده قرار گیرد.شما می‌توانید محصولات گیاهی حاوی اسفرزه را از داروخانه آنلاین مفیدطب (www.mofidteb.com) خریداری کنید و در اسرع وقت تحویل بگیرید.منابع: مجله سلامت مفيدطب و موسسه خدمات دارویی رضوی