رفاقت رذل‌ها

Thelma and Louise (1991)تقدس‌زدایی از مسائل و مفاهیمی که در گذشته حتی صحبت و طرح سوال درباره آنها غیرقابل پذیرش بود، یکی از اتفاقاتی است که از نظر من در پنج شش سال گذشته با سرعت باورنکردنی پیش رفته. تقدس‌زدایی از بدن زن، از زنانگی، از نقش مادری و ... مفاهیمی بوده که من به دلیل علاقه شخصی همیشه در شبکه‌های اجتماعی، در فرهنگ عامه‌ و در رسانه‌ها، روند طرح، گسترش، پذیرش، آگاهی‌بخشی و همه‌گیری آن را دنبال می‌کنم. هر روز تعداد رسانه‌هایی که درباره مفاهیم فمینیستی اطلاع‌رسانی می‌کنند بیشتر می‌شود. صفحات مستقلی در شبکه‌های اجتماعی مثل اینستاگرام و توییتر هستند که تمرکزشان فقط روی تولید محتوای فمینیستی و آگاهی‌بخشی و مبارزه با مردسالاری است. از طرفی دیگر، تلاشی صورت گرفته که این مفاهیم از روشی غیرمستقیم‌تر و زیرپوستی‌تر وارد رسانه‌های عام‌تری شوند. یکی از این رسانه‌های فراگیر، فیلم و سریال است.Thelma and Louise (1991)نمی‌دانم شما در چندسالگی و در چه موقعیت فکری فیلم تلما و لوییز را دیدید. یا اصلا این فیلم را دیده‌اید یا نه (اگر ندیدید که پیشنهاد می‌کنم تماشایش را در دستور کارتان قرار بدهید). ولی من وقتی برای اولین بار این فیلم را در ۱۵-۱۶ سالگی دیدم، به شدت آشفته شدم. رفتار این دو زن و نوع هنجارشکنی موجود در فیلم به قدری برای من نو و عجیب بود که تا مدت‌ها با خودم فکر می‌کردم: «آخر چرا یک نفر باید چنین سرنوشتی برای خودش بخواهد؟» به عبارتی ساده‌تر، در آن زمان برای من هنوز از نقش زن تقدس‌زدایی نشده بود. فکر می‌کردم زن‌ها نمی‌توانند هنجارشکن باشند. عوضی بودن فقط مال مردهاست. اصلاً امکان ندارد رذالتی در وجود زن‌ها باشد. خوشبختانه من عوض شدم و این ساختارهای پوچ و خنده‌دار را (با تلاش، فشار، زحمت و ترس فراوان) برای خودم شکستم. حالا می‌خواهم در ادامه چندتا از سریال‌هایی که به روند این تقدس‌زدایی کمک می‌کنند، معرفی کنم و بگویم هر کدام از چه موضوعی و چگونه تقدس‌زدایی کردند و در کمال تعجب، تمام این نمونه‌ها یک عنصر مشترک دارند: وجود رفاقتی جالب بین دو یا چند آدم رذل‌!فلیبگ (Fleabag)Fleabag (2016)(خطر اسپویل)کمتر کسی ممکن است از این سریال خوشش نیاید (اگر جزو این نوادر هستید لطفاً به هر طریقی که می‌توانید با من تماس بگیرید و دلایلتان را بگویید. از صمیم قلب کنجکاوم.) داستان زن سی و چندساله‌ای که یک کافه عجیب و غریب را مدیریت می‌کند و ما می‌توانیم روند فکری‌اش را راجع به موضوعات مختلف با صداقت صد در صدی دنبال کنیم. تنها موضوعی که فلیبگ درباره آن با ما صادق نیست (ولی درباره این که چرا صادق نیست، صادق است)، مرگ بهترین دوست و نزدیک‌ترین آدم زندگی‌اش است. ما با همراهی فلیبگ متوجه می‌شویم که زن‌ها هم می‌توانند خیانت کنند و زنی که خیانت می‌کند لزوما انسان شرور و بدطینتی نیست. رابطه فلیبگ و بو اتفاقاً خیلی هم رشک‌برانگیز است. درواقع بعید می‌دانم کسی موقع دیدن سریال، فلیبگ را بخاطر کاری که کرده توی ذهنش سرزنش کند. فلیبگ برای اکثر ما دوست‌داشتنی و جذاب است چون رذالت‌های خودش را پنهان نمی‌کند و با آنها کنار آمده و با صداقت و راحتی شوکه‌کننده‌اش، مرزبندی‌ها و تعصبات ذهنی ما را هم می‌شکند.۲. براد سیتی (Broad City)Broad City (2014)یکی از سریال‌های موردعلاقه من در زمینه ساختارشکنی زیرپوستی براد سیتی است. در این سریال ما نشانه‌ای از رذالت‌های عمیق رفتاری نمی‌بینیم. در عوض با برخورد بسیار هوشمندانه‌ای با مسائل روزمره مواجهیم که در عین سادگی، ما را با یک سری اتفاقات خیلی ساده مواجه می‌کند. اتفاقاتی که ما عادت به دیدنشان در دنیای مردانه داریم: شلختگی، کثیفی، پرخوری، ریخت و پاش، صراحت آزاردهنده، مصرف زیاد الکل، آزادی و راحتی جنسی و موقعیت‌های معذب‌کننده دیگری که در رفاقت این دو دختر اتفاق می‌افتد.عادت کردن به دیدن چنین تصاویری از دو دختر جوان ساکن نیویورک که «فقط» به زیبایی فکر نمی‌کنند و رفتارهای زشت و گاهی زننده هم دارند، قطعاً جزو هوشمندانه‌ترین هنجارشکنی‌های زیرپوستی است.۳. برای من مرده (Dead to Me)Dead to Me (2019)(خطر اسپویل)این سریال دقیقاً در مقابل سریال براد سیتی قرار می‌گیرد، از این نظر که رذالتی به بزرگی ارتکاب قتل را دستمایه خودش قرار داده. داستان رفاقت و دوستی دو زن که با کشته شدن همسر جن به دست جودی در یک حادثه رانندگی شروع می‌شود و با قتل نامزد سابق جودی به دست جن عمیق‌تر می‌شود. حقیقتی که در این سریال با آن مواجه می‌شویم، برای من به شخصه خیلی جالب بود: «زن‌ها می‌توانند هم دیگر را ببخشند.» دوستی این دو زن و تار حمایتی که دور هم می‌پیچیند تا خودشان را از گیر افتادن در سیستم قضایی، قضاوت دیگران (از فرزند و معشوقه تا دوست و آشنا) و حتی قضاوت هم محافظت کنند. رابطه این دو زن در یک دینامیک پیچیده و پینگ پنگی که در آن احساس گناه و تقصیرکاری بین این دو رد و بدل می‌شود، رذالت‌هایی مثل دروغ و پنهان‌کاری و ظاهرسازی را کنار خصایص دیگر آدم‌ها و به صورت «طبیعی» نشان می‌دهد. ۴. خرده‌ریزها (Trinkets)Trinkets (2019)این سریال جمع و جور و بی‌ادعا درباره سه نوجوان است که در جلسات ترک اعتیاد دزدی خرد از مغازه‌ها با هم آشنا می‌شوند و به واسطه اتفاقاتی که در مدرسه و در روابط شخصی و خانوادگی‌شان اتفاق می‌افتد، رابطه دوستی صمیمانه‌ای بینشان شکل می‌گیرد. خلافکاری قبلاً مخصوص دنیای پسرهای نوجوان بود. دخترها همیشه در حاشیه امنی از این دنیا، سرخوش و بی‌خبر بودند. این سریال دخترهای نوجوان را آدم‌هایی واقعی که ترکیبی از ضعف‌ها و خطاها و توانایی‌ها و خوبی‌ها هستند، نشان می‌دهد. دخترها از مغازه‌‌های مختلف دزدی می‌کنند و در عین حال به دوستشان کمک می‌کنند که از شر یک رابطه عاطفی سمی و خطرناک خلاص شود. تقدس‌زدایی از زن‌ها در هر زمینه‌ای که باشد، چه در مباحث مربوط به بدن و فیزیولوژی و چه در مباحث اخلاقی، یکی از بهترین‌ روش‌های کمک به گسترش آگاهی و آموزش مبانی فمینیسم است و چه خوب که دارد با چنین سرعتی جای خودش را در فرهنگ روزمره باز می‌کند.در آخر از شما صمیمانه درخواست دارم که لطفاً اگر سریالی با محتوای مشابه دیده‌اید، به من معرفی کنید.