انسان در عصر تکنولوژی – بخش پایانی، دوران کرونا

خانواده خورشید و طلا، گرفته از صفحه کوچیرانانسان در عصر تکنولوژی – بخش دومما انسانهایی هستیم که در این بخش از جغرافیای کره زمین در عصر تکنولوژی زندگی می کنیم. همه ما مثل دیگر انسانها در همه قرون و اعصار به دنبال خوشبختی هستیم، به دنبال آرامش، بهبود زندگی، سلامت و حس رضایت از زندگی. پیشینیان ما هم به دنبال همین اهداف بودند، آنها راهکارهایی را یافتند و در زندگی پیاده کردند و یادواره اش را برای ما به جا گذاشتند. وظیفه ما آن است که از اول چرخ را اختراع کنیم؟ آن هم پس از آن که زیر چرخ دنده های چرخ بزرگتری له شدیم؟ این سرنوشت و بهره ای نیست که باید از عمرمان ببریم. این حق ما نیست.ادبیات ما پر است از داستانهای حماسی، بزرگی و بزرگ منشی. پر است از مبارزات مردان و زنان حق، پر است از تلاش برای راستی و درستی. هیچ بخشی از تاریخ نیست که در آن بدی و پلشتی و زشتی وجود نداشته باشد که جهان بهشت نیست. هیچ بخشی از تاریخ ما در این هزار سال اخیر نیست که پادشاهی ظلم نکرده باشد و جنایتی از او سر نزده باشد. از نادرشاه افشار تا سلسله زندیه و آن چه که آقامحمدخان قاجار با لطفعلی خان زند کرد. حکام محلی، ارباب های روستا و قاضیان حکومتی و گزمه ها و چه و چه و چه... تاریخ پر است از ظلم وجور و صد البته راستی و درستی و شعور و خرد و دانایی. کنار این بگذارید بلایای طبیعی و امراض مختلف که برای آن درمانی نبود. اما کینه و بدخواهی برای هیچ یک از گذشتگان ما راهکار نبوده و برای ما هم نخواهد بود.داستانی از علی (ع) نقل می شود که همه میدانیم. زمانی که در میدان جنگ با عمروبن عبدود بود و بر وی پیروز شد، در لحظات آخر بر وی تف انداخت، علی او را رها کرد و تا بر خشمش غلبه نکرد به میدان جنگ برنگشت، در چرایی اش مولانا می گوید:گفت من تیغ از پی حق می زنم بنده حقم نه مامور تنمو تاریخ و ادبیات ما از این مثال ها پر است.این طبیعت انسان است که از بدی و ظلم رنج بکشد و خشمگین شود. اما تنها زمانی شکست می خورد که خشم و کینه مرزهایش را در نوردد و از بیرون در به درون آید و سیاهی و تاریکی را درجان وی بگسترد. جهان هیچگاه پایدار نیست، هیچگاه یکسان نیست، هیچگاه ایستا نیست. آن که به ما بدی می کند دمی بعد قربانی دیگری است. جهان لحظه به لحظه جلو می رود و از شکلی به شکل دیگر تبدیل می شود. نه پیروزی ما همیشگی است و نه نقصان ما. نه همیشه جوان می مانیم و نه در پیری جاودانه ایم. پس خشم و کینه باید تنها دقایقی در ما بمانند و نه آن که در جانمان بنشینند و آن را خانمان خود کنند. این تیرگی پلید، انسان را از خودش بیگانه می کند، او را کور می کند، حتی انسان دیگر درکی نسبت به منافع و مضار کارهایش ندارد، مثل یک دایره بسته از خون و درد خودش تغذیه می کند و همه چیز را مثل یک چاه ویل در خود فرو می برد. هیچ پیروزی ای در چنین شکستی وجود ندارد.کینه در ذات خود کور است و تنها بر ویران کردن هدف خود تمرکز می کند. کینه کور حتی برای ابزار خود رحمی ندارد. فرد کینه ورز از خودش، منافعش، سلامتش و جانش می گذرد تا آن چه که می خواهد از بین ببرد و در این راه از هیچ پستی و دروغی دریغ ندارد. هر چه که خوراک درد و کینه اش باشد را با آغوش باز و با فکری مسخ شده می پذیرد و هر چه او را متوقف کند از سر راه بر می دارد. کینه ورز در نهایت تبدیل به بدتر از دشمنی می شود که به او بدی کرده است. این پیروزی واقعی آن دشمن است، دشمن در خانه است و درجان نشسته.انسان کینه ورز طعمه خوبی است برای کسانی که اهداف خاصی را دنبال می کنند. انسان کینه ورز به راحتی دروغ می گوید، تهمت می زند، حقایق را وارونه جلوه می دهد و حقایق وارونه را قبول می کند و اشاعه می دهد. چه چیزی جز کینه کور می تواند این همه بدی را در قالب مبارزات به اصطلاح سیاسی، که چیزی جز جنگ های روانی رسانه ای نیست، توجیه کند و توضیح دهد؟ چه چیزی می تواند انسان را آنقدر نابینا کند که به رنج و شکنجه همنوعش راضی شود؟ چه چیزی می تواند کشتار مردمان را توجیه کند وچه خوبی و چه آینده روشنی را پس از فجایع بشری می توان متصور بود؟ و چگونه می توان چشم بر این همه پلیدی بست و خود بخشی از دروغ شد؟ اگر منفعتی درکار نباشد چیزی جز کینه کور نیست.ما یگانه پرستانِ کهنِ تاریخ بشریتیم. خدا به ما می گوید نه در آن چه که به شما رسیده بسیار خوشحال شوید و نه در آنچه از شما می رود بسی اندوهگین. آن چه نزد من است بهترین است و ماندنی است و همه چیز جز من از بین می رود و نابود می شود. پس زندگیتان را به نیکی بگذرانید و از بهره خودتان در زندگی غافل نباشید. این منم که پاداش می دهم و به سزا می رسانم. هیچ ظلم و هیچ ظالمی از دست من دور نیست، و این جهان نیز دمی بیش نیست. فردوسی بزرگ نیز می سراید: بد و نیک هر دو ز یزدان بود لب مرد باید که خندان بود.و این رمز پیروزی ماست، این قلعه شکست ناپذیر و این بهشت جاودان ماست، خدایی که در همین نزدیکی است و آغوش همیشه بازش همه رنجها را می پذیرد و در اعماق جان لذتی می بخشد که شادی فناناپذیرش همه عمر انسانی را به خرمی می دارد. اویی که بنده اش دوست اوست، همکلام اوست، برگزیده اوست و برتر از همه فرشتگان مقربش. بی دریغ ترین عشق جهان. خدایی که هیچ گاه ظلم را بر نمی تابد و بر هیچ بدی و زشتی و پلشتی بی تفاوت نیست. خدایی که بیزار است از تمام کافرانی که در زمین فساد می کنند و راه نیک را می بندند و مردمان را به راه بد می کشانند. آنها که قصد دارند تعفن و نابودی را درجهان گسترش دهند و با قدرت به سرکوب مردم و دیگر آفریدگان خداوندگار همت گمارند. خدایی که هست و نمی میرد و نمی خوابد و همه چیز را نگه می دارد و همه چیز را محاسبه می کند. خدایی که هیچ بخشی از جهان را بی حساب و کتاب و بی هدف و از سر هوا و هوس نیافریده است. و جهانی معنا دار و آگاه و باشعور به ما هدیه داده تا بنگرد و بنگریم که به هیبت انسانی، در این جهان چه می کنیم. خدایی که از ما صبر و ایمان می خواهد و با هیچ سحر و جادو و خرافه ای کاری ندارد.آیینه ای پیش روی خودمان بگذاریم.ما که هستیم؟ همانی که اگر بهره مندی های روز زندگی، پول و ماشین و خانه و... را نداشته باشد هیچ ارزشی ندارد؟ هیچ اعتماد به نفسی ندارد؟ در چشم خودش هیچ هم نیست؟ این انسان دیگر از بهره مندی های بیرونی هم گذشته و به خودآزاری روی آورده است. دستکاری در چشم و بینی و صورت و بقیه اجزای بدن. این روزها، با افسوس و دریغ فراوان، انسان به چنین حقارتی رسیده و موجودی شده که حتی جسم خودش را هم دوست ندارد. نه تنها دوست ندارد، که تحقیر می کند، بد و زشت می داند و به آن آسیب می زند تا به زعم خود بهترش کند.کجا خودمان را پیدا کنیم؟چطورخودمان را، ذهن مان را، چشممان را، گوشمان را و از همه مهمتر قلبمان را از کینه بشوییم؟ چطور دشمن را از خانه بیرون کنیم؟ کجا دوباره مرزهایمان را پیدا کنیم؟ همان مرزهایی که هیچ کس نباید در نوردد و جز خدا کسی نباید از آن گذر کند. چطور برگردیم؟ چطور به خودمان برگردیم؟ چطور از این بدبختی سیاه هر لحظه و هر روز نجات پیدا کنیم؟ آن انسان عزیز شکست ناپذیر جاودان کجاست؟ آن انسانی که بر مرگ پل می زند و نیستی و میرایی ندارد؟گر از مردی نشان داری که داریمکن در مرگ مردان، سوگواریمشو در ماتم آنان سیه پوشمکن آیین یاران را فراموشنمردم تا سیاهی جان بگیردکه جان دادم که تاریکی بمیردمن آن برفم که بر من تافت خورشیدپس از مرگ از رگم سیلاب جوشیداز آن زندان برفین وارهیدمدر این دریا به آزادی رسیدممن اکنون قطره ای امیدوارمبه سر اندیشه معراج دارمپرم از یاد خورشید جهانتابنه در بیداری ام بی او نه در خواب (1)جهان به راه خود می رود. در جهان چیزی جز خوبی باقی نخواهد ماند و خوبی های جهان مثل مهره ای دومینو به هم تحویل داده می شوند تا در نهایت آن تصویر باشکوه را بسازند. بدی ها ماندگار نیستند، گرچه رنج آورند. در تاریخ بدیهای نمانده اند، هیچگاه. قدمی هم به جلو نگذاشته اند، بدی و دروغ، جز پلیدی نمی آفریند و پلیدی جز فساد از خود به جای نمی گذارد. فساد خالق هیچ چیزی نیست.ما چه؟ بهره ما از جهان چیست؟ بهره ما از زندگی کدامست؟در زمانه خوبی زندگی نمی کنیم. زمانه ما به همراه جبر جغرافیایی مان بلاخیز است. جهان نیز هم اکنون جهانی متزلزل است که به مرحله ای رسیده که باید تاوان آن همه یکه تازی بی محابا را بدهد. مثل گرم شدن زمین که لاجرم باعث آب شدن یخچالها و بالاآمدن سطح آب و زیرآب رفتن زمینها خواهد شد، صدمه دیدن و رنج دیدن ما نیز اجتناب ناپذیر است اما غرق شدن و از دست رفتنمان نه. باید راهی یافت و راهی ساخت.قبل از هر چیز باید چشم را گشود و قلب را پاک کرد. با قلبی بیمار و ذهنی درگیر به هیچ جا نمی توان رفت. گرچه زمین خدا بزرگ است و مهاجرت ها بخشی از زندگی اقوام بشری بودند، قلب بیمار و ذهن درگیر با ما خواهد بود به هرجا که سفر کنیم و هر جا که رحل اقامت بیفکنیم.این جبر جغرافیا، که بسیاری از آن نالانند، رنگین کمانی از درخشش هاست. اگر ذهنمان باز بشود و قلبمان گشوده، با خنده های خورشید همراه می شویم در خانواده خورشید و طلا (2). اگر چشممان پاک بشود از نفرت و از کینه، قلبمان پر می شود از دیدن چهره آرام و زیبا و شکوهمند ملامحمد (3). اگر گوشمان تطهیر بشود از این همه ناسزاهای ناروا و عنیف، می شنویم گفتارهای دکتر قیامتی و مثنوی خوانی های دکتر خیرآبادی و اشعار دکتر قدمعلی سرامی (4). اگر مشاممان از این «هواهای عفن» پالایش بشود بوی جوی مولیان می شنویم از جای جای میهن عزیزی که میزبان دریایی از هنرمندان و هنرورزان و اندیشمندان بوده است.که چه سعی فراوانی شده است که مفهوم وطن و خاک را از ما بزدایند. شاید کسانی باشند که بتوانند این مفهوم را حس کنند اما به ندرت کسی می تواند آن را بیان کند. و اگر کسی رنجی در این خاک متحمل شده باشد، از هرکه و از هرچه، آن را به وطن نسبت می دهد و از این خاک اعلام برائت می کند. حداقل می توانیم بگوییم با مفهومی زدوده شده روبرو هستیم که تعریفی برای آن قائل نیستیم و نمی فهمیم. چون هر جا برویم اگر تعریف ما از وطن چنین باشد، بی وطنیم.چشمها را بشوییم و بعد ببندیم و به دنیای موازی برویم. در این دنیا، ما سربلند و امیدوار، انسانهایی هستیم که از علم و تکنولوژی بهره می بریم برای بهتر کردن زمین و ساختن خرابی ها و بازگرداندن تعادل به طبیعت. برای خوشبخت کردن انسانها و گسترش دانایی و مهر و محبت. برای خانواده ها و کودکان شاد و سالم. برای هوای سالم و نسیم خنک و شرشر جویبار. برای بازساختن شاهکارهایمان از میدان نقش جهان تا گنبدهای آبی سراسر ایران. برای کاشتن تمام درختهای سوخته و قطع شده و به نامردی مُرده. برای زندگی گلها و کبوترها و زنبورها و دشتها و مرغزارها، برای زندگی.(1) شعری از استاد قدمعلی سرامی(2) ایران نومد (3)حامیان اصیل ایران را بشناسید(4) بنیاد فردوسی توس