نیم نگاهی به فیلم قرمز: عشق، تصادف و خیانت

قفسه های خونه خالم پره از فیلم های قدیمی و جدید؛ فیلم هایی که کالکشناشون آدمو ذوق زده میکنه و میتونم بگم یکی از دلایلی که من به فیلم علاقمند شدم دیدن همین قفسه بود. مثل جرقه ای که یه آتیش درونی رو داخلم روشن کرده. از بچگی که میرفتیم خونشون همیشه پای فیلم بودیم و گاهاً اصلا فیلم هارو نمیفهمیدم و درکشون نمیکردم، ولی از این دورهمی و نشستن و تماشای تصاویر خیالی که میگذرن و داستان رو روایت میکنن لذت میبردم. یکی از این فیلم ها که تو بچگی دیده بودم و خاله‌ام سی دی اون رو مثل جونش دوست داشت، فیلم های کیشلوفسکی بود. مدتی‌عه که از فیلم های جدید و نسل امروزی نا امید شدم و به همین خاطر به فیلم های قدیمی روی آوردم و بالاخره دیشب بود که تصمیم گرفتم فیلم «قرمز» ساخته این کارگردان لهستانی رو ببینم. هنوز آبی و سفید این سه‌گانه رو تماشا نکردم و امیدوارم بعد از تماشاشون فرصت نوشتن دربارشون رو پیدا کنم :) سکانس اول فیلم با یک تماس آغاز میشه، تماسی که در طول سیم های برق و ارتباطات طی میشه و به شخص مورد نظر میرسه اما جوابی دریافت نمیشه. داستان و تفکر کیشلوفسکی در این فیلم غیر ماتریالیستی است؛ یعنی برخلاف تفکری فسلفی است که دنیا از ماده و انرژی ساخته شده. به عنوان اولین اثری که از کیشلوفسکی تماشا کردم و بعد مقالاتی درباره اون خوندم، تصادفات زندگی و اینکه سرنوشت در زندگی ما نقش مهمی داره، واقعا به چشمم اومد. قرمز مجموعه ای از حوادث مختلف رو به تصویر کشیده که براثر سرنوشت به یکدیگر ربط پیدا کرده‌اند. دختری که در سوئیس زندگی میکنه و با زیر کردن یک سگ با یک قاضی بازنشسته به نام جوزف آشنا می‌شود. والنتین، این مدل نیمه وقت روز خود را با انداختن سکه‌ای در ماشین شانس کافه آغاز می‌کند، از پشت تلفن به میشل‌ عشق می‌ورزد گرچه میشل را در هیچ کدام از سکانس های فیلم نمیبینیم. میشل در انگلیس زندگی می‌کند و به شکلی وسواس‌گونه به والنتین شک دارد، احساس می‌کنه که والنتین در حال خیانت کردن به اوست. جوزف از آنطرف یک شخصیت ضداجتماعی و انسان ستیز هست که با گوش دادن به مکالمات مردم و دانستن رازهای شخصی آن‌ها به این عقیده رسیده که تمامی انسان ها دروغگو و خیانت‌کارند. وی ازدواجی ناموفق داشته و از سمت زنی که عاشقش بوده، طعم خیانت را چشیده است. به همین خاطر در واپسین سال‌های زندگی خود به شکل خدایی در می‌آید که زندگی مردم را می‌بیند، آن‌ها را قضاوت می‌کند و شرایط و اقدام های آن‌ها را تفسیر و بررسی می‌کند. والنتین با روبرو شدن به این موضوع اعتراض میکند و جواب جوزف نیز زیبا است: "در اینجا، زاویه دید من بهتر از صحنه دادگاه است. چون حداقل میدانم حقیقت کجاست" آشنایی این دو کارکتر تحولاتی را در هر دو ایجاد می‌کند؛ جوزف دست از گوش دادن به اتفاقات و مکالمات همسایگانش برمی‌دارد و از آنطرف هم والنتین میشل را که خلق و خویی خشن داشته و همیشه در حال متهم کردن اوست، کنار می‌گذارد. داستان از آنطرف حول یک مرد و یک زن دیگر هم میچرخه. مردی که در نزدیکی خانه والنتین زندگی میکنه گرچه هیچکدوم همدیگر رو ندیدن و نمیشناسن. خیانتی که عشق این مرد به وی میکنه و قاضی که این موضوع رو از قبل میدونسته، تمامی اینها منجر به سفر مرد و ورود به کشتی که والنتین نیز در اون حضور داره و در پایان با وی آشنا میشه و این علامتی دیگر بر تفکر سرنوشتی و فلسفه تصادفی بودن زندگی از دید کیشلوفسکی است.تم و فیلمبرداری فیلم هم جای تحسین داره. در اکثر سکانس های فیلم این رنگ قرمز دیده میشه، توپ بولینگ، صندلی های سالن بولینگ و حتی پسترهای تبلیغاتی که والنتین در آن حضور داشته است. بعضی از منتقدان سطح عمیق‌تر این فیلم رو مورد بررسی قرار دادن. سطحی که در اون به ارتباطات امروزی اشاره داره. من به شخصه اعتراض کیشلوفسکی به روابط امروزی مارو درک کردم و تحسین میکنم. روابطی که پشت تلفن و پشت پنجره در جریانه، روابطی که دیگه رنگ حضور اشخاص توش دیده نمیشه و جنبه تصنعی داره که از نظر کیشلوفسکی پایانی جز شکست دراون وجود نداره. موسیقی در پس تصاویر جذاب و چشم‌نواز کیشلوفسکی هم تاثیر خودش رو گذاشته. پریزنر (اسمی که تاحالا تو زندگیم نشنیده بودم و پیشنهاد میکنم حتما آثارش رو گوش کنید) ارکستراسیون و سبک موسیقی کلاسیکی تو این فیلم داره اما در عین حال از پیچیدگی های این سبک موسیقی پرهیز کرده و در تلاش بوده تا به شکلی ساده و رسا منظور خودش رو بیان کنه؛ مخصوصا قطعه آخر پریزنر در فیلم که منظور عشق را برای مخاطب یا حداقل من تداعی کرد. در کلام آخر میتونم بگم که این فیلم فلسفه زیبایی رو روایت و به تصویر کشیده، فلسفه کیشلوفسکی که شاید برای بعضی از ماها قابل درک باشه و برای بعضی دیگه کسل کننده. درک این موضوع که جهان ما پر شده از تصادفات، عشق های پوچ و خیانت هایی که هرکدوم مسیر زندگی مارو تغییر میدن و حتی باعث تغییر شخصیت ما میشن. پ.ن: من همیشه بعد از دیدن هر فیلم سعی میکنم نقد های آدم‌های مختلف، چه ایرانی و چه خارجی رو در مورد فیلم بخونم و پیشنهاد می‌کنم که شما هم حداقل در فیلم های کیشلوفسکی همین کارو بکنین. چون دید بهتری بهتون میده و ابهامات موجود رو براتون شفاف میکنه :)