طوفان فکری در خدمت برنامه‌ریزی

بسیاری از ما برای پیدا کردن ایده‌ها و شکوفایی خلاقیت‌مان باید به سختی فکر کنیم تا به نتیجه خوبی برسیم. این دقیقا همان جایی است که طوفان فکری به کارمان می‌آید. طوفان فکری روشی است که با یک رویه خاص ایده‌های تصادفی را به صورت گسترده استخراج می‌کند. این کار باعث می‌شود که در زمان تولید ایده‌ها و اهداف صرفه‌جویی کنیم.اما چطور طوفان فکری راه بیاندازیم و ایده‌های بدست آمده از این روش را ارزیابی و اولویت‌بندی کنیم؟ با ما همراه باشید. در این مطلب به سوالاتتان درباره طوفان فکری و نقشش در برنامه‌ریزی پاسخ می‌دهیم.طوفان فکری از کجا می‌آید؟اگر فکر می‌کنید «طوفان فکری یا Brainstorm» یک تکنیک جدید است؛ درست حدس زدید. اولین بار الکس آزبورن (مدیر اجرایی تبلیغات) در سال 1948 میلادی کتابی با عنوان «نیروی خلاقیت شما» منتشر کرد. در این کتاب فصلی با عنوان طوفان ذهنی وجود داشت. در این فصل درباره پیدا کردن راه حل‌های خلاقانه برای مشکلات صحبت می‌کرد. ازبورن از این تکنیک با همراهی تیمش استفاده کرد و آنها توانستند در زمان 90 دقیقه‌ای، 87 ایده جدید تولید کنند.طوفان فکری حتی از همکاری گروهی هم موثرتر است. طبق تحقیقاتی که در سال 1958 انجام شد افرادی که به تنهایی کار می‌کنند؛ دو برابر خلاق تر از افرادی هستند که در یک گروه فعالیت می‌کنند. اما چطور باید به تنهایی طوفان فکری را فعال کنیم تا خلاقیت‌مان چند برابر شکوفا شود؟!جلسه طوفان فکری شخصی راه بیاندازید!اول مشخص کنید هدف اصلی از طوفان ذهنی چیست؟ ممکن است بگویید برنامه‌ریزی برای اهداف زندگی یا پیدا کردن ایده‌های هدفمند. خب این توضیح به اندازه کافی شفاف نیست. اهداف را می‌توان به دسته‌های مختلفی تقسیم‌بندی کرد مثل:اهداف ذهنی: متوقف کردن نگرانی درباره پول و موفقیت، بهبود حافظه، افزایش مهارت واژگانی، گسترش دادن دانش و..اهداف جسمی: دوری کردن از غذاهای ناسالم و فست فود، انجام تمرینات کاهش استرس پایان هر شب، کشیدن نخ دندان، رسیدن به وزن ایده آلهدف‌های معنوی: هر روز نماز خواندن، قبل از خواب دعا کردن، شرکت در کارها یا فعالیت‌های عام المنفعهاهداف اجتماعی: شرکت در یک جلسه یا گردهمایی خاص، معاشرت کردن با آدم‌های جدید، تبادل ایده و نظرات در جمعهدف‌های خانوادگی: هر هفته دیدن پدر و مادر، روزی یک بار تماس تلفنی با والدین، خوردن شام دورهمی با همسر و فرزندانهدف‌های شغلی: افزایش مجموع دریافتی ماهیانه با پذیرفتن نقش‌های جدید در محل کار، افزایش فروش محصول، گرفتن مدرک بازاریابی و..اهداف مالی: خرید یک خانه، تعویض ماشین، کنار گذاشتن پس انداز برای دوران بازنشستگی تا قبل از 55 سالگیاین هفت دسته بیشتر ایده‌ها و اهداف زندگی فردی و اجتماعی را پوشش می‌دهند. بنابراین سعی کنید هدف اصلی از طوفان ذهنی‌تان را با اتکا به این دسته‌بندی به صورت واضح تعیین کنید.به عنوان مثال هدف من از طوفان ذهنی افزایش درامد است. از انجایی که تولید کننده محتوا هستم می‌خواهم ایده‌هایی پیدا کنم که به هدفم کمک کند. روش کار به صورت زیر است:یک. ارتباطات کلمه‌ای پیدا کنیددر این روش باید اسمی پیدا کنید که ارتباط مستقیمی با هدفتان ندارد. سپس از آن برای ایجاد خلاقیت در ایده‌ها کمک بگیرید. مثلا من از کلمه «تولید محتوا» استفاده می‌کنم. این اسم حرفه‌ام است و ارتباط مستقیمی با هدفم (کسب پول بیشتر) ندارد.دو. عکس العمل نشان دهیدهمانطور که نویسنده‌ها از خواندن مطالب یا کتاب‌های دیگران برای نوشته‌هایشان ایده می‌گیرند؛ شما هم با فکر کردن به یک ایده، ایده‌های جدید پیدا کنید. تا به حال برایتان پیش امده که موقع خوابیدن چیزهای جدیدی به ذهنتان برسد طوری که از فکر کردن به آنها هیجان زده شوید. بعضی افراد این فکرها را نادیده می‌گیرند. اما به شخصه دوست دارم این فکرهای کوچک را جایی یادداشت کنم. گاهی بهترین ایده‌های نوشتم را از همین جملات کوچکی پیدا می‌کنم که در تاریکی شب یادداشت کردم.اجازه دهید به مثال خودمان برگردیم. کلمه‌ای که پیدا کرده بودیم را مرکز یک کاغذ می‌نویسیم. سپس به آن عکس العمل نشان می‌دهیم یا برایش ایده پردازی می‌کنیم. ایده‌ها باید با توجه به هدف اصلی نوشته شوند.مثلا من برای «تولید محتوا» با توجه به هدف کسب درآمد بیشتر می‌توانم موارد زیر را بنویسم:محتوای متنی، صوتی، تصویریافزایش کیفیت محتواتعداد کاراکترهاسئو متنتعیین کلمات کلیدیآنالیز کلمات کلیدیتصاویر در محتوای متنی و..این مواردی که نوشتم هر کدام مولفه‌های یک محتوا هستند. بنابراین توسعه و بهبود آنها می‌تواند به افزایش درآمدم کمک کند. همینطور می‌توانید برای این مرحله از کاغذ و خودکار استفاده کنید یا اطلاعات را درگوشی و کامپیوترتان ذخیره کنید.سه. ایده‌ها را کامل‌تر کنیدکنار هر کدام از ایده‌ها توضیحات تکمیلی یا جزئیات بیشتری را اضافه کنید. این کار باعث می‌شود تخمین درستی درمورد ارزشمندی هر ایده یا میزان مفید بودنش داشته باشید.مثلا برای ایده «افزایش کیفیت محتوا» می‌نویسم:· پیدا کردن تیتر اصلی پر جستجو و محبوب بین مخاطبین· ساختن یک روایت داستانی خلاقانه· استفاده از منابع انگلیسی· استفاده ترکیبی از شیوه نگارش ترجمه با رویکردی تالیفی و..4- امتیازدهی به ایده‌هادر این مرحله باید به هر کدام از ایده‌ها بر اساس اهمیتشان نمره بدهید. سپس این نمرات را جمع‌آوری کنید تا اولویت ایده‌ها مشخص شود. جزئیاتی که برای ایده‌ها نوشتید و همینطور سلیقه شخصی‌تان در این زمینه تاثیرگذار است. به این ترتیب ایده‌های برتر به مرحله ارزیابی وارد می‌شوند.5- روش ارزیابی ایده‌ها و اهداف در طوفان فکریممکن است در مرحله امتیازدهی به ایده‌ها دچار خطا شویم. در نتیجه ایده‌هایی که برای اهدافمان بدست می‌آوریم چندان مناسب نخواهند بود. پس چکار کنیم؟برای حل این مشکل باید ایده‌ها و اهدافتان در طوفان فکری را از لحاظ اعتبار ارزیابی کنید. بعد از نوشتن ایده‌ها روی کاغذ در موردشان با دید انتقادی فکر کنید. سعی کنید در ایده‌هایتان دنبال نقص یا اشکال بگردید. این کار باعث می‌شود تا از جنبه های مختلف در مورد آن فکر کنید. حتی می‌توانید مرحله ارزیابی را بعد از یک استراحت کوچک (پس از نگارش اولیه ایده‌ها) ادامه دهید.· در ادامه یک لیست متشکل از 5 ایده درست کنید. این پنج ایده بعد از فکر و بررسی ایده‌های مختلف انتخاب می‌شوند.· جزئیات اجرایی یا نحوه پیاده‌سازی هر ایده را کنارش یادداشت کنید· دوباره امتیاز دهی را انجام دهید. امتیازات از یک تا پنج هستند. 1 یعنی ایده خیلی بد و 5 نشانه ایده بسیار خوب است.· مجدد به ایده‌هایتان نگاه کنید. آنهایی که با امکانات فعلی‌تان قابل اجرا نیستند یا توجیه پیاده‌سازی منطقی ندارند را حذف کنید. مثلا برای ایده محتوا صوتی، متنی و تصویری چون مهارت اصلی من نویسندگی است نمی‌توانم محتوای صوتی یا تصویری مناسبی را تولید کنم. بنابراین این ایده به سه بخش جداگانه تقسیم شده و جز «محتوای متنی»، دو ایتم بعدی حذف می‌شوند.هر چیزی که در لیست‌تان باقی بماند جزو ایده‌های برتر به شمار می‌روند. بنابراین با توجه به امتیازش می‌توانید یکی را برای اجرا و پیاده‌سازی عملی در برنامه ریزی هدفتان انتخاب کنید.چطور طوفانی فکری را با خلاقیت همراه کنید؟چند تکنیک برای افزایش خلاقیت در طول طوفان فکری وجود دارد که در ادامه هر کدام از آن‌ها را معرفی می‌کنیم:کاری کاملا متفاوت انجام دهید: اگر نشستید، بلند شوید. کاری به غیر از حرفه اصلیتان انجام دهید. هنگام طوفان فکری شما درحال یادگیری نیستید پس باید معلوماتتان را از جای دیگری کسب کنید. چیزهای جدید را امتحان کنید شاید اطلاعات مورد نیازتان برای راه افتادن خلاقیت در چیزهای ساده و غیرمرتبط دنیای بیرون باشند.روحیه‌تان را بهبود بدهید: «ذهن سالم در بدن سالم است». معمولا در این زمان‌ها می‌گویند کمی ورزش کنید. البته به نظر من هم ورزش کردن روحیه را بالا می‌برد. ولی پیشنهاد بهترم این است که حال دلتان را خوب کنید. روحیه داشتن یعنی دل و دماغ داشتن. پس کاری کنید که می‌دانید با انجامش حال دلتان خوب می‌شود. اگر نمی‌دانید چه کاری! بروید سری به کارخانه عادت سازی بزنید و چند عادت حال خوب کن برای خودتان بسازید.بنویسید و توقف کنید: تا به حال بازی مجسمه را انجام دادید؟ یک نفر چشم می‌گذارد و یک جمله نسبتا طولانی را تکرار می‌کند، در این فاصله بقیه از پشت سر به او نزدیک می‌شوند. زمانی که جمله تمام می‌شود همه باید در جای خود ثابت مثل مجسمه بمانند. در غیر این صورت از بازی بیرون می‌شوند.شما هم کاغذ ایده‌هایتان را جلویتان بگذارید و آنها را یادداشت کنید. هر جا احساس کردید خسته شدید بروید بیرون و دوری بزنید. چند نفس عمیق بکشید یا یک لیوان چای بنوشید و بعد دوباره نوشتن را ادامه دهید. این وقفه‌های کوتاه به ایجاد خلاقیت کمک می‌کنند.محرک‌های خلاقیتتان را پیدا کنید و در جایی بنویسید: اینها روش‌های سریع و کاربردی خلاقیت شخصیتان هستند. می‌توانید از آنها در مواقع ضروری استفاده کنید.دست از فکر کردن بردارید: تکنیک فاصله گرفتن را اجرا کنید. زمانی که می‌خواهید خلاقیت های جدیدی پیدا کنید و خودتان را مجبور به این کار می‌کنید؛ نتیجه عکس می‌گیرید. پس مغزتان را خسته نکنید.سخن آخرطوفان ذهنی ترکیبی خلاقانه برای جمع آوری ایده‌ها، پیدا کردن روش‌های پیاده‌سازی، امتیاز دهی، ارزیابی و اجرای آنها است. برای گرفتن بهترین نتیجه باید خلاقیتتان را حفظ کنید. همچنین برای پیدا کردن ایده‌های جدید نگاهتان به هدف اصلی باشد.به جز این موارد طوفان فکری هیچ قاعده و قانون دیگری ندارد. با کمک آن می‌توانید خارج از چارچوب‌های متداول فکر کنید و برنامه‌ها و راه حل‌های خلاقانه خودتان را ارائه کنید. یادتان باشد برای نوشتن ایده‌های اولیه هیچ وقت افکارتان را محدود یا قضاوت نکنید. قضاوت کردن و داشتن دید انتقادی به ایده‌ها تنها مربوط به بخش ارزیابی نهایی و جداسازی ایده‌های برتر (برای ورود به مرحله اجرای اهداف برنامه‌ریزی شده) است.منابعBetter Brainstorming: The Most Effective Ways to Generate More IdeasWorking Solo? 8 Great Ways to Brainstorm by YourselfHow to evaluate brainstorm ideas like a professionalBrainstorming Your Goals آنچه که خواندید، بخشی از پرونده‌ی عیدانه‌ی راهرو با موضوع برنامه‌ریزی بود. برای اطلاعات از سایر بخش‌های این پرونده و مطالعه‌ی آن‌ها اینجا کلیک کنید. دانلود نسخه صوتی دانلود فایل کتابچه الکترونیکی