چیز‌های گرفته‌شده، چیزهای گرفته‌نشده

فی‌البداهه | محمد خلیلیدوستی به من گفت یک متن بنویس که دانشجویان ترغیب شوند فقط به دنبال درس نباشند و با نگرش به جنبه‌های دیگر زندگی خود را برای تحلیل شرایط آگاه‌تر کنند. نوشتم، خوب هم شد اما از دلم نبود، سفارشی بود، پیش خودم گفتم اگر بنا باشد سفارشی بنویسم می‌روم برای دوستان صاحبِ نان و آبم می‌نویسم که اقلاً سبیلم هم اگر چرب نشود، روی ریشم جرعه‌ای آب گوارا بریزد. دو دو تا چهارتا کردم دیدم سفارشی نویس نیستم؛ اما چیزی به نام کرم نوشتن هست که در وجود انسان می‌لولد و نمی‌توان از دست وسوسه‌اش فرار کرد لذا لولیده‌وار این متن را از سمت خودم نوشتم.خیلی زود به سراغ نصایحم می‌روم و از منبر پایین می‌آیم. دوستان به فکر منافع خود باشید و تمام، بی‌مایه فطیر است. با معدل A اپلای کنید و به دیار چشم آبی‌های شاسی‌بلند بشتابید و از زندگی لذت ببرید. اگر به شما کرم کتاب یک‌بعدی میگویند، شما همان یک بعد خود را دریابید، در ابعاد دیگر خبر خاصی نیست به‌جز تعدادی گمراه که از زیر بار درس فرار کرده‌اند. این موبدان معبد ضلال را رها کنید و دود چراغ خودتان را بخورید و شب تا صبح کتاب و جزوه به دست بیدار بمانید. ریاضی مهندسی را روزی دو قاشق غذاخوری (بین وعدۀ اصلی ترجیحاً)، ترمودینامیک را به‌صورت مکیدنی و جرم را به سایر روش‌ها استعمال نمایید. زندگی روی خوشش را بعداً به شما نشان می‌دهد. چندان نگران این هم نباشید که از قافلۀ رفیق‌بازان، زیدبازان، سیاست‌بازان، دودبازان، هنربازان و علافی‌بازان چیزی عقب بمانید. صرفاً کمی اجتماعی نیستید، کمتر به تورهای غیررسمی با سایر دوستان رفته‌اید، شما را به رستوران و جشن تولدها کمتر دعوت می‌کنند، کمی سر از لذت‌های قبیحِ در نمی‌آورید و کمی کمتر می‌خندید. حتی ممکن است در آینده اگر پسر باشید برای خانم چشم آبی فرنگیتان کمی کسل‌کننده به نظر برسید و اگر دختر باشید به شما لقب بوق بدهند که آن‌هم از عوارض جانبی استعمالات زمان دانشجویی است. اگر در آینده در شرکت محیط زیستی کار کنید، به زیست انسان‌ها خدمت می‌کنید. اگر در کارخانۀ اسلحه‌سازی مشغول کار شوید، با کشتن افراد مازاد در جهان، کمک‌رسان مفیدی به سیاستمداران خواهید بود. مهم نیست در چه حیطه‌ای باشید مهم این است که تشویق می‌شوید و رشد می‌کنید و این خوب است. وقتی هم که پیر شدید مهم نیست که معنای زندگی را هرگز ژرف ندیدید، مهم این است که در قسمت کم‌عمق استخر دانشگاه آکسفورد بعدازظهرها راه می‌روید و پایتان نرم می‌شود.اما اگر از دوستانی هستید که سر خود را به‌جز درس در هر مقوله‌ای وارد می‌نمایید باز هم مهم نیست؛ شما هم شاید سعادتمند باشید. سر از نیچه، کانت و هگل در می‌آورید یا لااقل ادای فهمیدنشان را درمی‌آورید. با چهار نفر آدم زاویه‌دار و کج‌ومعوج (شاید مثل خودتان) تعامل می‌کنید. لذت بیهوده مباحثه بر سر مسائل پوچ را احساس می‌کنید، چه‌بسا رشد کنید، حرف مفت زدن را در ابتدا بیاموزید و بعد بیاموزید که حرف مفت خوب را نباید مفت زد و اگر شانس بیاورید در راه درستی بیفتید از همین مقولۀ حرف مفت زدن شما هم نونتان در روغن است چه‌بسا مدیری سیاسی شدید و به جانِ خلق افتادید؛ اما این راه عموماً به اینجا ختم نمی‌شود و بسیاری از رهروان این راه در ادامۀ زندگی موبایل به دست اگر پسر باشند باید حسرت همسر بلوند خارجی دوستان خود را بخورند و اگر دختر باشند بگویند: «این دختر بوق رو ببین آدم شده.» و آنگاه می‌فهمند که بوق‌ها هم آدم‌اند.اما سایر دسته‌ها را یکی می‌کنم و به نام دوستان اهل‌حال نام می‌برم، شما هم مشغول حال و حول خود باشید، سیگارتان را دود کنید، کمی بیشتر بخوابید، روی چند نفر بیشتر کراش بزنید و در راه دستیابی به یکان یکانشان یکی پس از دیگری مجاهدت بسیار به خرج دهید. ایراد طریق این دوستان نیز محدود است که آن ایراد هم خود را ده سال دیگر در آن هنگام که پدر گرام و مادر ارجمند باکمال احترام از القابی با مبنای معنایی انگل اجتماع به‌صورت کاملاً نامحسوس برای نام بردنشان استفاده نمودند، پدیدار می‌شود. آن روز شاید بر دوران دانشجویی و عمر رفته در کنار پری‌رویان ماه‌پیکر لعنت‌ها فرستاده و بعد با کلمه‌ای قلب شده زندگی را شخمی دانسته و سیگار بعدی را روشن کنند. در مقولۀ این دوستان مبحث طویل است و می‌ترسم بسط بیشتر منجر به سانسور شود لذا زبان به کام گرفته و خودسانسوری می‌نمایم.بدیهی است این وصف نقاط حدی است و عموماً دوستان ارجمند در بین این کاراکترهای فرضی در حال لولش هستند و گاهی المثقف‌وار درون صفحات کتاب در حال سیر هستند و گاه در حال مذاکرۀ سیاسی و دمی هم در کنار دلبر جان غنود می‌کنند. علی‌ای‌حال مدیریت مطلوب این حد از وجوه الانفاس البشری بس دشوار است که از بزرگان جهان برنیامده از شما هم برنمی‌آید. با خواندن تا اینجایِ متن شاید تصور کنید که به یک نتیجۀ اشتباه مبنی بر متضرر بودن همیشگی رسیدید درحالی‌که این نتیجه‌گیری اصلاً اشتباه نیست و همواره در حال ضرر هستید، ما هم در حال ضرر هستیم، بلکه ایشان هم در حال ضرر هستند. دلیلش مبرهن است، این بسط زمان ساده که ما را در بر گرفته است. در آنِ واحد ما می‌توانیم یک‌چیزی را بگیریم، اما این گرفتن ما منجر به نگرفتن خیلی چیزها می‌شود و از طرفی برای گرفتن چیزی ما باید از گرفتن خیلی چیزها در زندگی اجتناب کنیم تا بتوانیم آن چیز را بگیریم و این یعنی همواره ما در ضرریم حتی وقتی یک ‌چیز خوب را گرفته‌ایم. بدی داستان اینجاست که ما هرگز نمی‌فهمیم که آن چیز بهتر کدام است، اگر ما کدام چیز را می‌گرفتیم سعادتمندتر بودیم و این چیزهای گرفته شده و نگرفته نشده ما را تبدیل به موجودی همواره زیان‌کار می‌کند. این حرف من تنها نیست بسیاری از بزرگان نیز سخنی بر همین پایه گفته‌اند که بزرگ‌ترینشان لرد بزرگ است که فرموده است: «به‌درستی که انسان همیشه در ضرر است.»متن را با یک توصیۀ اخلاقی پایان می‌برم، به نظر نگارنده در این جهان پرضرر، از بین ابعاد مختلف زیست دانشجویی بلکه غیر دانشجویی، بُعدی که در آن لذت می‌برید را انتخاب کنید به مزایا و معایب حضور مستمر در بعد موردعلاقه‌تان کمی فکر کنید. اگر با بدی‌ها و خوبی‌هایش توانستید بسازید که مبارک است اگر نیست یک سیخچه به سایر ابعاد بزنید شاید بازیچه‌ای جدید غنیمت‌وار نصیب شد و بل به بُعدی نو هجرت نمودید. برای شما لعبت‌های رائع، وسیم، اناقه و بلکه تُپل در سال آتی در تمام ابعاد و شئون زندگی آرزومندم، باشد که این آرزو باعث رستگاری شود.