فرار یا قرار (بخش ۶)

من مظهر همهٔ انواع فرارها بودم، از یک سوی آسیب‌هایی که از سوی خانواده به من وارد شده بود، پدر و مادری که به‌قول دوستی دائما به صورت همدیگر خنج می‌کشیدند و به‌قول دوستان روانشناس، نوازش منفی از هم می‌گرفتند از سوی دیگر و بیقراری‌های بی‌بهانه و ذاتی که به‌گمانم از پدر به ارث برده‌ام، همیشه این نیرو را در پاهایم می‌گذاشت که فرار را به قرار برمی‌گزیدم. اولین تجربه‌هایم از فرار، همان مدرسه‌ای بود که که در آن با شکلی از تبعیض و به حاشیه رانده شدن مواجه شدم، اما آیا راه مناسب‌تری برای مواجهه با این موقعیت سخت وجود نداشت؟ اکنون که به آن سال‌های دور نگاه می‌کنم، بیش از آنکه احساس طرد شدن بگیرم، احساس بی‌تفاوتی بود که آزارم می‌داد. آنجا هیچ اهمیتی به من داده نمی‌شد و حضورم، بودو نبودم کمابیش یکسان تلقی می‌شد. من هم به‌خاطر نوع روابطی که در خانه و خانواده تجربه کرده بودم،‌ نادیده گرفته شدن، پاشنهٔ آشیلم بود؛ همان نقطهٔ آسیب‌پذیری که وقتی کسی رویش دست بگذارد، فریاد آدم به آسمان هفتم می‌رود و همین شد که روزهایی واقعا از مدرسه فرار می‌کردم و به‌جایش در خیابان‌های شهر قدم می‌زدم. کاری که بعدها به‌عنوان روشی آگاهانه برای کم کردن اضطراب و استرس، و البته به‌شکل بهتری در زندگیم‌ از آن استفاده کردم. بااین‌حال در آن زمان، تنها روشی که بلد بودم، فرار بود و بازگشت به مدرسهٔ پیشین.البته داستان فرارهای من به همین‌جا خاتمه پیدا نکرد. تقریبا در ادامه‌ی مسیر زندگیم هرجا که به بحرانی برمی‌خوردم یا فشارهای درونی به من غلبه پیدا می‌کردند، اولین گزینه، ترک کردن بود. عاشق جاهایی مثل فرودگاه یا راه‌آهن یا جاده‌ها بودم و کندن و رفتن، چنان احساس رضایتی را درونم زنده می‌کرد که شاید انتقالش با واژه‌ها به دیگری قابل وصف نباشد. به‌خصوص آنکه گاه این کندن‌ها با بیقراری‌ها و میل به چیزهای تازه پیوند می‌خورد و حس زیبای اکتشاف را به فرار می‌افزود، تصویری که می‌توانست بسیار فریبنده باشد.برای منی که تمام روزهای دبستان را با کتاب‌های ژول ورن سرکرده بودم و زیرزمین، زیردریا، سفر به دور دنیا و قدرت تخیل را با او تجربه کرده بودم، کندن به معنای اکتشاف هم بود؛ روبه‌رو شدن با پدیده‌های تازه‌، خطر کردن و هیجانی عمل کردن، چیزهایی که بخشی از هویت من بودند ولی من باید قطعا آن‌ها را غربال می‌کردم تا کنترل زندگی‌ام از شکلی ناآگاهانه و غیرانتخابی به شکلی آگاهانه و انتخاب شده در می‌آمد.رویای رفتن به خارج از کشور بعد از تمام شدن تحصیلات کارشناسی در من بیدار شده بود، بماند که گرفتن دیپلم ریاضی،‌ کابوس‌وار دو سال تمام طول کشیده بود و آسیب‌های عوض کردن مدرسه تا آغاز دورهٔ دانشجویی و تحصیل در رشتهٔ عکاسی در زندگی‌ام خودش را نشان می‌داد اما چهار سال دانشگاه، قرار، برقرار بود. هدفی بود، درسی و مشقی که زندگی را جهت می‌داد و در مسیر مشخصی را پیش رویم می‌گذاشت اما بعد از اتمام تحصیلات دانشگاهی، دوباره بحران‌ها خودشان را نشان دادند. همان‌طور که پیشتر هم گفتم،‌ جامعه بعد از روزهای باز اصلاحات، در حال دگرگونی بود و من و دوستان هم‌سن‌و سالمان می‌دیدیم که چگونه درهای فرهنگ و هنر، درهای سیاست و اندیشه، یکی پس از دیگری بسته می‌شود و ما پشت درهای بسته می‌مانیم. آن‌هم برای مایی که عاشق فرهنگ و هنر بودیم و سیاست را اگر دنبال می‌کردیم، برای آن بود که تبعاتش را در هنر و فرهنگ ببینیم و خلق کنیم و شیدایی؛ که ما اهالی هنر، شیدایی در خونمان بود.سروکله عاشقی‌ها هم رسیده بود، سن، سن شیدایی و رسوایی بود. عاشقانه‌هایی که آن‌ها هم انگار محکوم به بودند تا با سیاست و شرایط همیشه ملتهب جامعه پیوند بخورند. خانه هنرمندان پاتوق ما شده بود. من آنجا کارهای عکاسی برخی از برنامه‌ها را انجام می‌دادم و ما جوانان آشفته و پرشورِ اواخر دههٔ ۷۰ آنجا همدیگر را پیدا می‌کردیم با فلسفه و سیاست و هنر پیوندش می‌دادیم و با بحث‌های و کل‌کل کردن‌ها و با عشق و عاشقی، شوروحرارتش را بیشتر می‌کردیم و بعد به‌تدریج بن‌بست‌ها را پیش رویمان حس کردیم. به هر دری که می‌زدیم، دری بسته بود، از عاشقی گرفته تا نوشتن در روزنامه و سیاست‌ورزی. خانواده‌هایمان، محیط‌هایمان، سیاست‌ها و جامعه همه چیز ما را به سمت ناتوانی سوق می‌داد و بسیاری از ما درپی فرار بودند.طبق معمول همهٔ‌ آن سال‌ها و سال‌های بعد، دوستانمان یک به یک رخت سفر بربستند و از ایران رفتند. ما مانده بودیم و حوضمان. آن‌هایی که مانده بودند، داشتند کمی قرار می‌گرفتند، ازدواج کردند، بعضی‌شان بچه‌دار شدند و برخی دیگر بعد از مدتی به دنبال جدایی افتادند و بعد از همهٔ این‌ها ایران را ترک کردند. حالا نوبت من بود، با اندک پولی که داشتم، چمدانم را بستم و راهی کشور دوست و برادر، مالزی شدم. هدف اولیه‌ام خواندن زبان و هدف بعدی‌ام تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در ارتباطات یا رشته‌ای بود که همچنان با رسانه سروکار داشته باشد. روزی که در فرودگاه کوآلالامپور از هواپیما پیاده شدم،‌ حس اولین انسانی را داشتم که پا به کره ماه گذاشته بود. شادی و شعفی وصف‌ناپذیر از کشف سرزمینی ناشناخته را داشتم. البته که این شور چندان نپایید و واقعیت‌های سخت زندگی در کشوری غریب جایش را گرفت اما به‌هرحال آن حس‌و حال همچنان به‌یادماندی است. کمتر از یکسال در دو شهر پوتراجایا و کوالالامپور چرخیدم، خانه گرفتم، سفر رفتم، درس خواندم و دوستان جدیدی پیدا کردم اما قرار نمی‌گرفتم. در این کشور زیبا و دور (و پشه‌های خطرناکش که می‌توانستند آدم را بکشند)، چه می‌کردم، خانواده را ترک کرده بودم، محبوبم را ترک کرده بودم، کشورم را ترک کرده بودم و از این آزادی چه سهمی می‌بردم؟ درگیری‌ها در درونم ادامه داشت. من بدون ریشه‌هایم چه معنایی داشتم؟ چقدر سخت بود که دوباره و در سرزمینی دیگر، ریشه کنم.شهر جدیدم را دوست داشتم، آب‌وهوای استوایی‌اش را،‌ میوه‌های عجیب‌و غریبش را که من را به یاد کارتون سرندیپیتی می‌انداخت، حتی مردمان بسیار آرام و خونسردش را که گاه حرص ما را درمی آورند اما این همه جذابیت‌های زیبا و دوست‌داشتنی، خلا‌ٔ‌های درونی را پرنمی‌کردند،‌ سوای اینکه واقعیت‌های سخت زندگی از جمله کار پیدا کردن هم در این کشور دوست و برادر، بسیار پررنگ بود.فرار یا قرار بخش ۱فرار یا قرار بخش ۲فرار یا قرار بخش ۳فرار یا قرار بخش ۴فرار یا قرار بخش ۵...فرار یا قرار بخش ۷فرار یا قرار بخش ۸فرار یا قرار بخش ۹فرار یا قرار بخش ۱۰فرار یا قرار بخش ۱۱فرار یا قرار بخش ۱۲فرار یا قرار بخش ۱۳فرار یا قرار بخش ۱۴فرار یا قرار بخش آخر