تحلیل رفتار خرید و فروش در شبکه‌های اجتماعی

فرآیند فروش در اینستاگرام و تلگرام که به آن Social commerce نیز می‌گویند، طی چند سال گذشته به یکی از مهم‌ترین راهکارهای کسب درآمد و ایجاد گردش مالی تبدیل شده است. از طرفی، هزینهٔ بالای توسعه و نگهداری وب‌سایت و در برخی موارد بازده پایین آن، بسیاری از کسب و کارها را به سمت تبلیغ و فروش محصولات‌شان در شبکه‌های اجتماعی سوق داده است؛ بنابراین با توجه به اهمیت این بستر فروش، در این نوشتار به تحلیل رفتار خریداران و فروشندگان در شبکه‌های اجتماعی پرداخته‌ایم.رفتار فروشندگان در شبکه های اجتماعیدر پلتفرم رصد، پایش و تحلیل رسانه‌ زلکا با استفاده از روش‌های ماشین لرنینگ و پردازش تصویر که جزییات فنی بسیار زیادی دارد، در آذرماه ۱۳۹۹، حدود ۱۵ میلیون صفحهٔ فروشگاهی و ۴۵۰ میلیون پست را استخراج کرده تا بتوانیم نوع کسب و کار صفحات مختلف شبکه های اجتماعی از جمله اینستاگرام و تلگرام را تشخیص دهیم. همچنین برای بالاتر بردن دقت نتایج، روش semi-supervised را پیاده‌سازی کرده تا در لایه‌های تصویر و متن، بهبودهای ویژه‌ای را تجربه کنیم.بر اساس این استخراج داده، ۲۴,۳۷۲ فروشگاه در شبکه اجتماعی اینستاگرام و ۴,۵۱۲ در پیام‌رسان تلگرام وجود دارد که کالاهای خود را به فروش می‌رسانند.هم‌چنین این فروشگاه‌ها در توییتر و پیام‌رسان واتس‌اپ نیز فعالیت دارند. اما به دلیل تعداد کم‌شان در این دو پلتفرم، از تحلیل آن‌ها صرف نظر می‌کنیم.شبکه‌های اجتماعی محبوب برای فروشبه‌روزرسانی: تعداد فروشگاه‌های آنلاین در شبکه‌های اجتماعی تا مرداد ماه ۱۴۰۰، رشد ٪۴۵۵ی داشته و در اینستاگرام به تعداد ۱۴۱,۹۴۲ و در تلگرام به ۱۸,۳۰۹ فروشگاه رسیده است.با وجود آن‌که هنگام خرید از این فروشگاه‌ها، گاهی ریسک پرداخت وجه، عدم دریافت کالا و غیره برای هر دو طرف ماجرا وجود دارد، امّا رشد این فروشگاه‌ها و استقبال از آن‌ها این نوید را می‌دهد که اعتماد بین خریدار و فروشنده تا حد قابل قبولی شکل گرفته است.مشتری‌ها در اینستاگرام و تلگرام چه می‌خرند؟در بررسی و تحلیل فالوورهای این صفحات در زلکا، متوجه می‌شویم که «زنان» بیش‌ترین نقش را در فروشگاه‌های شبکه های اجتماعی دارند و ٪۵۷ دنبال‌کنندگان این صفحات را تشکیل می‌دهند.۳۹٪ دنبال‌کنندگان، «آقا» هستند و جنسیت‌ ٪۴ باقی‌مانده نیز در بخش اطلاعات کاربری، گزینه‌های Prefer not to say یا Custom تیک خورده است.بیش از ۶۰ درصد فروشگاه‌ها در شبکه‌های اجتماعی به فروش اجناس مورد نیاز خانم‌ها مشغول هستند. و با توجه به حضور فعال زنان در این بازار، به‌طور کلی محصولات مربوط به آن‌ها مانند پوشاک، زیبایی و سلامت، لوازم خانگی و زیورآلات، سهمی بیش از ٪۶۰ از این دسته‌بندی‌ها را از آن خود کرده‌ است.بد نیست بدانید که شما با استفاده از همین نمودار، می‌توانید فضای خالی و کم رقابت این بازار را پیدا کرده و با چینش یک استراتژی درست، مارکت خود را هدف قرار داده و کسب و کارتان را راه‌اندازی کنید.فعالیت فروشگاه‌ها در شهرهای مختلف کشوردر بررسی و رصد پراکندگی جغرافیایی فروشگاه‌ها، تهران با ٪۵۹ نرخ مشارکت، گوی سبقت را از سایر استان‌ها ربوده است.ضریب نفوذ بالای اینترنت باعث فعالیت بیشتر فروشگاه‌ها در شبکه‌های اجتماعی می‌شود. در ادامه استان‌های فارس، خراسان رضوی، اصفهان، مازندران و کرمان بیش‌ترین تعداد فروشگاه‌های شبکه‌های اجتماعی را پس از تهران دارند.علاوه بر تراکم بالای جمعیت در این شهرها (طبق آخرین آمار نفوس و مسکن ایران)، بالاتر بودن ضریب نفوذ اینترنت در این شهرها، دلیل بیش‌تر بودن مشارکت کاربران نسبت به سایر شهرهای ایران است.تأثیر کرونا بر رفتار خریداراننرم افزار تحلیل و رصد رسانه ها و شبکه های اجتماعی زلکا نشان می‌دهد که رفتار مخاطب در استقبال از خرید آنلاین در فصول تابستان و پاییز دو سال متوالی ۹۸ و ۹۹، تفاوت چشم‌گیری داشته است که «شیوع ویروس کرونا» و تشویق گسترده برای ترغیب جامعه نسبت به خرید آنلاین در سراسر دنیا، از علل اصلی رشد ۲.۵ برابری نرخ مشارکت و صحبت از خرید آنلاین در سال ۹۹ نسبت به سال ۹۸ (در بازهٔ زمانی مشابه) است.استقبال ۲/۵ برابری از خرید آنلاین در دوران کروناهمان‌طور که در نمودار پیداست، کمپین‌های فشرده و پشت سر هم خرید در «بلک فرایدی» و «شب یلدا» در آذر ماه دو سال گذشته، سبب افزایش ناگهانی نرخ مشارکت کاربران و تعداد دنبال‌کنندگان فروشگاه‌های شبکه‌های اجتماعی شده است و ترافیک زیاد حضور کاربران را در این ماه می‌بینیم.تأثیرگذاری زیاد کمپین‌های ماه آذرحضور پررنگ برندهای بزرگبا وجود حضور ۲ درصدی خرده‌فروش‌ها (Retailers) مانند دیجی‌کالا در شبکه‌های اجتماعی، منشن‌شده‌ترین برندها، «دیجی‌کالا»، «خانومی» و «باسلام» هستند و تنها ٪۱۳ باقی‌ماندهٔ منشن‌ها از آنِ سایر فروشگاه‌های شبکه‌های اجتماعی‌ست.بنابراین برندهای مذکور با وجود در اختیار داشتن زیرساخت‌ و وب‌سایت قوی، برای برقراری تعامل مؤثر با مخاطبینی که آن‌ها را منشن می‌کنند، تولید محتوای مستمر و اثربخشی در شبکه‌های اجتماعی به‌ویژه در اینستاگرام دارند و فعالیت در آن‌ها را نادیده نمی‌گیرند.