قصه‌های لیسانس (1): «باور چیزایی که می‌بینی»

[گفته می‌شود که توریستی سفر کردن کار بیهوده‌ای است. این که فاصله‌ات را با مردم محلی حفظ کنی، شب را در هتل بگذرانی و فقط به جاهای شناخته‌شده‌ی شهر سفر کنی. می‌گویند مسافر درست کسی است که قاطی محلی‌ها می‌شود، از لباس‌هاشان می‌پوشد، از غذاهاشان می‌خورد و در کل تلاش می‌کند این چند روز سفر را شبیه محلی‌ها زندگی کند. تجربه‌ی شخصی محدود من اما بهم نشان داده که هیچ‌کدام از این دو تا مسیر بهره‌ی واقعی را به مسافر عرضه نمی‌کند. مسافر باید تلاش کند که تا حد امکان به سبک زندگی محلی‌ها نزدیک شود اما یادش نرود قبل از سفر کی بوده و چه جهان‌بینی‌ای داشته. حفظ فاصله (هرچند کوچک و محدود) لازم است. توجه به فاصله‌ی بین دو جهان‌بینی است که باعث می‌شود مسافر واقعی‌ترین برداشت را از محیط بکند و با بیشترین بهره از سفر برگردد.لیسانسم (اگر خدا بخواهد) تمام شده. من این پنج سال لیسانس را در دانشکده توریست نبودم. تنها سر کلاس نمی‌رفتم و امتحان نمی‌دادم. لالوی آدم‌ها پلکیدم و قصه‌های زیرپوستی دانشکده را شنیدم. اما همان‌طور که در بالا عرض شد، توریست‌بودن و جزیی از آدم‌های محلی شدن دو روی یک سکه‌اند و هر دو مانع این می‌شوند که واقعی‌ترین تصویر برداشته شود. من جزیی از آدم‌های این دانشکده بودم و به همین خاطر آن‌قدرها نمی‌توانستم تصویر واقعی‌ای ازش داشته باشم. اما حالا که لیسانس تمام شده می‌شود از بالا به اتفاقات نگاه کنم و ببینم حاصل واقعی این دوره چی بوده. این پست و پست‌های دیگری که با این مقدمه شروع می‌شوند حاصل این واکاوی درونی اند.]_____________________________________________________________________________________شش واحد از این لیسانس را خیلی دوست دارم. آمار و سیستم‌های مخابراتی. جفتش را با یک استاد گذراندم. استاده در بل‌لبز کار می‌کرد. برای اطلاع کسانی که نمی‌دانند بل‌لبز چیست باید بگویم که آزمایشگاهی است که گراهام بل بنایش کرده و یکی از معتبرترین آزمایشگاه‌های مخابرات است در دنیا و بسیاری از پیشرفت‌هایی در مخابرات که ما در زندگی روزانه‌مان باهاش سر و کار داریم از همین آزمایشگاه سر برآورده و به دنیا عرضه شده. کارش را در آنجا رها کرده بود و آمده بود ایران درس بدهد. تصویر اولیه بی‌نقص بود. آدم علمی فوق‌العاده‌ای کارش را در یکی از معتبرترین مراکز پژوهشی دنیا رها کرده بود و آمده بود ایران تا دروس درجه‌یکی را در یکی از دانشگاه‌های کشور خودش درس بدهد و (هرچند کلیشه‌ای و روسپی‌شده) به وطنش خدمت کند. من همزمان صفحه‌ی اینستاگرام یک دانشجوی دکتری فلسفه را در اینستاگرام دنبال می‌کردم که در نیوجرسی با او معاشرت داشت. دانشجو نوشته بود که دکتر فلانی می‌خواهد دخترش در فرهنگ ایرانی بزرگ شود و آینده‌اش را فدا کرده که دخترش در کشورش بزرگ شود. تصویر اولیه هر روز احترام بیشتر مرا برمی‌انگیخت. علی‌الخصوص که عالی درس می‌داد، تمرین‌هایش آموزنده بود و سوال‌های امتحان‌هاش به معنی واقعی کلمه زیبا بودند. بهترین نمره‌های لیسانسم را هم از همین دو درسی گرفتم که با او گذراندم. درس‌ها تمام شد، زمان گذشت و امسال رسید.خبر رسید استاد از دانشگاه کلمبیا پیشنهاد تدریس گرفته. ترم پاییز که شروع شد استاد توی دانشگاه دیده نشد. رفته بود نیویورک درس بدهد. هرچقدر تلاش کردم نتوانستم این کارش را با چیزهایی که از تصویر اولیه‌اش سراغ داشتم وفق بدهم. اوضاع اقتصادی بی‌ریخت شده بود و رشنال‌ترین کار (نه عقلانی‌ترین و نه هیچی‌ترین دیگر، رشنال‌ترین) فرار بود. اما این نه با خدمت به وطن جور درمی‌آمد، نه با ادعایی که در مورد بزرگ‌شدن دخترش در ایران کرده بود و نه با هیچ‌کدام از تصاویر دیگری که از خودش عرضه می‌کرد.من روز معلم امسال بنا داشتم به سه، چهار تا از استادها کادو بدهم. یکیشان همین استاد بود. کادوها را هم خریده بودم. اما این اتفاق که افتاد پشیمان شدم از دادن کادوها. واقعیت را نمی‌دانم چیست و چه اتفاقی افتاد که گذاشت رفت. اما انگار راستی‌راستی باور چیزهایی که می‌بینی ساده‌انگاریه.