انواع كامپوزيت دندان

انواع کامپوزیت دندانانواع کامپوزیت دندان؛ كامپوزيت هاي دنداني تركيبي از يك پليمر آلي و يك ماده پركننده تحت عنوان فيلر و ماده اي مي باشد كه اين دو عامل اصلي را به هم متصل مي كند، كيفيت اين اتصال و استحكام آن تاثير بسزايي در خواص مكانيكي كامپوزيت ها خواهد داشت.با گذشت سال ها پس از توليد اولين كامپوزيت هاي دنداني خواص اين سه جزء بهبود پيدا كرده و بنابراين امروزه اين ماده يكي از پرطرفدارترين و پركاربردترين مواد دندانپزشكي به شمار مي رود.بر اساس اندازه فيلرهاي به كار رفته در تركيب، كامپوزيت ها به انواع مختلف كامپوزيت هاي ماكروفيل، ميكروفيل، نانوفيل، هيبريد و… تقسيم بندي مي شوندكامپوزيت هاي ماكروفيل داراي ذرات فيلتر با سايز بزرگ بوده و مقاومت به سايش پاييني دارند، همچنين اين كامپوزيت ها باليش مناسبي نداشته و بنابراين مناسب انجام درمان هاي زيبايي مانند كامپوزيت ونير نمي باشندكامپوزيت هاي ميكروفيل دارايي ذرات كوچكتر بوده و بنابراين قابليت پاليش پذيري بالايي داشته كه آن ها را گزينه مناسبي براي انجام درمان هاي زيبايي كرده استدر كامپوزيت هاي نانوفيل اندازه ذرات فيلر بسيار كوحكتر و در حد نانو شده است و بنابراين اين دسته از كامپوزيت ها نيز كاربرد بسياري در اقدامات زيبايي دارندكامپوزيت هاي هيبريد نيز همانطور كه از نامشان پيداست جهت افزايش خصوصيات مكانيكي و خواص ظاهري تركيبي از ذرات فيلر با سايز هاي مختلف بوده و بر اين اساس به انواع ميكروهيبريد و نانوهيبريد تقسيم بندي مي شونداز گذشته هاي بسيار دور مواد مختلفي در دندانپزشكي مورد استفاده قرار گرفته اند، هر كدام از اين مواد در طول زمان با افزايش آگاهي و علم به تركيب و ساختار مورداستفاه بهبود چشمگيري داشته اند كه سبب افزايش دوام اين مواد شده استيكي از اين موارد كامپوزيت هاي دنداني مي باشند كه در موارد مختلفي در دندانپزشكي ترميمي مورد استفاده قرار مي گيرندامروزه با افزايش كيفيت و دوام و خصوصيات كامپوزيت هاي دنداني، اين ماده همرنگ دندان جهت بازسازي تاج دندان در موارد پوسيدگي، شكستگي و يا حتي جايگزيني دندان از دست رفته قابل استفاده است، با توجه به كاربرد مورد استفاده انواع بسيار متفاوت و متنوعي از كامپوزيت ها در دسترس مي باشند، يكي از موارد استفاده بسيار رايج از كامپوزيت ها در سراسر دنيا انجام درمان هاي دندانپزشكي زيبايي مي باشد. بسياري از كشورهاي توليدكننده كامپوزيت جهت افزايش زيبايي و دوام برندهاي مختلفي از اين مواد را با تركيب هاي متفاوت در دسترس دندانپزشكان قرار مي دهند به گونه اي كه خوشبختانه مشاهده مي كنيم در حال حاضر درمان هاي كامپوزيت ونير زيبايي پيشرفت زيادي داشته اند و مي توان آن ها قابل قياس با لمينيت هاي سراميكي قرار دادقبلیبعدیکدام مورد سبب مصنوعی به نظر رسیدن کامپوزیت می شود؟حتما در موارد بسياري مشاهده كرده ايد لبخند افرادي كه درمان زيبايي كامپوزيت ونير يا لمينيت سراميكي انجام داده اند ظاهر مصنوعي و نازيبا دارددر مرحله اول رنگ كامپوزيت و پس از آن فرم كامپوزيت ونير تاثير بسياري در طبيعي و يا مصنوعي به نظر رسيدن لبخند فرد دارد، انتخاب رنگ هاي بسيار سفيد و مات كامپوزيت (كه به درخواست مراجعه كننده) انجام مي شود، حتي در صورت طبيعي بودن فرم دندان ها منجر به نتيجه نااميدكننده خواهد شد، براي هر چه طبيعي تر به نظر رسيدن ظاهر لبخند بايستي كامپوزيت انتخابي تا حد امكان ويژگي هاي دندان طبيعي را بازسازي كند، قابليت عبور نور از كامپوزيت در كامپوزيت هاي مختلف متفاوت بوده و بنابراين بايستي در انتخاب آن دقت كافي شود، هم چنين بايستي انتخاب رنگ كامپوزيت متناسب با رنگ پوست، مو، چشم و ساير فاكتورهاي صورت دارد، انتخاب رنگهاي روشن در افراد با پوست تيره سبب نازيبا شدن لبخند خواهد شد، خصوصا در خانم ها كه به دليل استفاده از رژ لب اين تضاد تشديد نيز خواهد شد، اما همين كامپوزيت ممكن است در فردي با رنگ پوست روشن انتخاب ايده آل باشدهمچنين فرم كامپوزيت ونير نيز بايستي متناسب با فرم صورت و فرم لبخند باشد كه انتخاب فرم مناسب بايستي توسط دندانپزشك به خوبي انجام شود، براي مثال فرم دهي ونير به نحوي كه باعث افزايش طول تاج دندان ها شود در افراد با صورت ظريف و مثلثي نتيجه مناسبي نخواهد داشت و به صورت غيرطبيعي جلوه خواهد كرد.انواع كامپوزيت دندانيكامپوزيت قداميكامپوزيت هاي قدامي یکی از انواع کامپوزیت دندان است و همانطور كه از اسمشان پيداست براي ترميم دندان هاي قدامي (جلويي) ساخته شده اند و بنابراين بايستي خصوصيات ظاهري مناسبي داشته باشند، يكي از اين خصوصيات كه در نتيجه اقدامات دندانپزشكي زيبايي نيز بسيار حائز اهميت است خاصيت پاليش بذيري كامپوزيت مي باشد، در كامپوزيت هايي كه خاصيت پاليش پذيري بالايي دارند امكان دستيابي به سطح صيقلي و شفاف وجود دارد و بنابراين رنگ پذيري كامپوزيت در طولاني مدت كاهش يافته و براق بودن سطح آن حفظ خواهد شد، همچنين اين كامپوزيت ها در رنگ هاي مختلف و با درجات شفافيت مختلف ساخته شده اند تا امكان بازسازي خصوصيات دندان طبيعي وجود داشته باشدكامپوزيت هاي خلفياين كامپوزيت ها با دارا بودن ساختار اختصاصي براي تحمل فشار بيشتر استحكام بالاتر داشته و بنابراين در دندان هاي خلفي (عقبي) كه تحت فشار بيشتر نيروهاي جويدن هستند مناسب مي باشند، در اين كامپوزيت ها به جاي تمركز بر خصوصيات زيبايي به استحكام بالاتر توجه شده استكامپوزيت مايع (فلو)اين كامپوزيت ها به حالت تقريبا مايع بوده و جريان پذيري بالايي دارند، و به همين علت به دندانپزشك در تطابق پذيري بالاتر بين دندان و ترميم كمك بالايي ميكنند، اما بايستي توجه داشت اين كامپوزيت استحكام بسيار پايينتري نسبت به كامپوزيت هاي معمولي داشته و فقط در موارد خاص و كمي مثل حفرات بسيار كوچك، پر كردن فيشور هاي دندان، پر كردن حباب هاي باقي مانده در ترميم و… قابليت استفاده دارند و بايستي از استفاده از اين كامپوزيت ها در موارد ديگر خودداري شودكامپوزيت هاي چندكاره يا universalاين كامپوزيت ها همانطور كه از اسمشان پيداست قابليت استفاده چندجانبه (هم در دندان هاي قدامي و هم در دندان هاي خلفي) را دارند، بنابراين بايستي نيازهاي استحكام بالا و تحمل فشار در نيروهاي جويدن و خصوصيات ظاهري خوب مثل پاليش پذيري بالا و مقاومت در مقابل رنگ پذيري را دارا باشندامروزه بسياري از كارخانه هاي سازنده انواع مختلفي از اين كامپوزيت هاي دنداني را توليد كرده و باعث گسترش روزافزون استفاده از اين ماده در دندانپزشكي شده اندكامپوزيت سلف كيوركامپوزيت هاي دنداني اغلب به صورت تقريبا خميري شكل در تيوب هاي خاصي نگهداري مي شوند، اين كامپوزيت ها بايستي پس از قرار گرفتن در سطح دندان و يا حفرات دنداني به صورت كاملا سخت و سفت با استحكام بالا تبديل شوند، دو مكانيزم جهت سخت شدن و به اصطلاح كيور شدن كامپوزيت وجود دارد، برخي از كامپوزيت ها به دليل تركيب ساختارشان با گذشت زمان سخت شده و نياز به محرك خارجي مثل نور براي سخت شدن ندارند، به اين كامپوزيت ها خودسخت شونده و به اصطلاح سلف كيور گفته مي شود كه معمولا در ساخت ترميم هاي موقت استفاده مي شوند و به دليل زمانبر بودن استفاده از آنها و خصوصيات ضعيفتر آنها امروزه كاربرد كمي دارنددر مقابل، اكثر كامپوزيتهايي كه در دندانپزشكي استفاده مي شوند براي سخت شدن نياز به نور داشته و با تابش نور در مدت زمان كوتاهي سخت شده و حداكثر خصوصيات مكانيكي آن ها به دست خواهد آمد، به اين كامپوزيت ها نورسخت شونده و به اصطلاح لايت كيور گفته مي شودكامپوزيت هاي بالك فيلاز زمان توليد اولين كامپوزيت هاي دنداني تا به امروز يكي از مهمترين اصول در كار با اين كامپوزيت ها قرار دادن آن ها در لايه هاي نازك و تابش نور به آن جهت سخت شدن بوده است، به اين معني كه دندانپزشك بايستي از قرار دادن ضخامت بالا و حجم زياد كامپوزيت روي سطح دندان و يا داخل حفره دنداني خودداري كند، زيرا در اين صورت خصوصيات كامپوزيت مانند استحكام و رنگ پذيري افت كرده و بنابراين دوام ترميم كاهش خواهد يافتامروزه كامپوزيت هايي با نام كامپوزيت هاي بالك فيل وارد بازار دندانپزشكي شده اند كه اين مشكل را برطرف كرده و امكان قرار دادن حجم زياد كامپوزيت را براي دندانپزشك فراهم كرده و در عين حال خصوصيات مكانيكي كامپوزيت نيز در حد ايده آل باقي خواهد ماندكامپوزيت هاي ارتودنسيكامپوزيت هاي مورد استفاده در ارتودنسي جهت چسباندن براكت استفاده شده و بايستي خصوصيات مناسب براي اين منظور را دارا باشند، برخي از كارخانه هاي سازنده مواد آزاد كننده فلورايد را جهت جلوگيري از پوسيدگي دنداني وارد ساختار اين كامپوزيت ها كرده اند تا احتمال پوسيدگي در افراد داراي براكت را كاهش دهندکاربردهای بالینی انواع کامپوزیتكامپوزيت هاي دنداني مستقيمدر دندانپزشكي ترميمي، ترميم هاي مستقيم به مواردي گفته مي شود كه در آن ها ترميم مستقيما توسط دندانپزشك داخل دهان بيمار و بدون دخالت لابراتوار انجام مي شود، و بالعكس ترميم هاي غيرمستقيم به مواردي گفته مي شود كه در آن ها قالب گيري از ناحيه موردنظر توسط دندانپزشك انجام شده و سپس توسط تكنسين در لابراتوار ساخته شده و در مطب چسبانده مي شود.ترميم هاي آمالگام و كامپوزيتي كه مستقيما در دهان جهت پر كردن تاج (در موارد ترميم پوسيدگي، شكستگي، كامپوزيت ونير جهت طراحی لبخند، ترميم تاج پس از درمان ريشه) انجام مي شود در دسته ترميم هاي مستقيم و روكش ها، لمينيت سراميكي، اينله و انله هاي سراميكي جزو ترميم هاي غيرمستقيم در نظر گرفته مي شونددر موارد معدودي از ترميم هاي غيرمستقيم كامپوزيتي نيز استفاده مي شود، به اين صورت كه پس از قالبگيري از ناحيه مورد نظر، ترميم از جنس كامپوزيت در لابراتوار ساخته شده و توسط دندانپزشك در داخل حفره يا روي سطح دندان چسبانده مي شود، اينله و انله هاي كامپوزيتي، پل كامپوزيتي چسبنده (FRC) كه براي جايگزيني دندان از دست رفته و يا ترميم موقت استفاده مي شوند از جمله اين موارد هستند ترمیم با انواع کامپوزیت دنداناز ترميم هاي كامپوزيت در موارد مختلفي استفاده مي شود، ترميم (پركردن) تاج دندان در اثر پوسيدگي، ترميم تاج شكسته، اصلاح فرم دندان، كامپوزيت ونير جهت اصلاح رنگ و فرم، ترميم تاج دندان پس از درمان ريشه (عصب كشي)، ترميم ريشه، ترميم سايش هاي دنداني، ترميم هاي موقتي و… از جمله اين موارد هستندپل دنداني چسبنده كامپوزيتي و پل چسبنده دنداني فلزي_كامپوزيتيدر برخي موارد امكان جايگزيني دندان با ايمپلنت به علل مختلفي مثل شرايط دهاني بيمار، وضعيت سلامت سيستميك بيمار، شرايط زماني و شرايط اقتصادي بيمار وجود ندارد، در اين صورت بايستي ساير درمان ها را مدنظر قرار داد، درمان هاي جايگزين ايمپلنت شامل روكش هاي چند واحدي (بريج)، پل كامپوزيتي چسبنده (FRC) و يا انواع مختلفي از اين موارد مي باشند.در روكش هاي چند واحدي بسته به موقعيت دندان يا دندان هاي از دست رفته چند دندان موجود به عنوان پايه در نظر گرفته شده و روكش چند واحدي كه به صورت روكش هاي متصل به هم ساخته مي شوند روي پايه ها قرار ميگيرند، اين مورد مستلزم تراش دندان هاي پايه بوده و بنابراين در صورت سالم بودن دندان ها بهتر است از انجام اين درمان چشم پوشي شوددر اين مواقع يكي از درمان هاي جايگزين محافظه كارانه تر پل چسبنده كامپوزيتي يا FRC مي باشد، در اين درمان تاج دندان از دست رفته با كامپوزيت يا به صورت مستقيم و توسط دندانپزشك در مطب و يا به صورت غيرمستقيم توسط تكنسين در لابراتوار ساخته شده و توسط دو بالچه كوچك كامپوزيتي كه استحكام آن با فيبرهاي مخصوص تقويت شده است به دندان هاي مجاور چسبانده مي شود، توجه داشته باشيد اين درمان نسبت به روكش هاي چند واحدي استحكام و دوام كمتري داشته و فقط در نواحي اي از دهان كه تحت فشار كم هستند قابل انجام مي باشديكي ديگر از درمان هاي جايگزين پل چسبنده كامپوزيتي-فلزي يا سراميكي-فلزي مي باشد، به اين صورت كه بالچه هاي متصل شونده به دندان هاي مجاور از جنس فلز بوده و بنابراين استحكام بالاتري نسبت به FRC خواهند داشت، جنس تاج دندان جايگزين شونده نيز مي تواند از جنس سراميك و يا كامپوزيت باشد، هر چند اين درمان نسبت به FRC كه بالچه هاي كامپوزيتي دارد استحكام بالاتري دارد، اما همحنان نسبت به روكش هاي چند واحدي از دوام و استحكام كمتري برخوردار است