انسان در جست و جوی معنا

https://taaghche.com/book/74812 این یادداشت برای چالش کتابخوانی طاقچه نوشته شده است.کتاب انسان در جست و جوی معنا نوشته ویکتور فرانکل، روانشناس معاصر کتابی روان شناسی با محوریت بر لگوتراپی یا همان معنا درمانی است. وی بنیان گذار لگوتراپی، یک فلسفه روان شناسی مدرن، می باشد. در این کتاب در ابتدا خاطرات اسارت وی در کارگاه های کار اجباری آلمان را با اشاره به موضوعات روان شناسی ذکر می کند. بعد از پایان روایت خاطرات وی به توضیح مفهوم لگوتراپی می پردازد و راهکار هایی عملی برای اختلالات روحی و روانی ارائه می کند. می توان گفت داستان ابتدایی پیش زمینه ای است بر قسمت دوم کتاب یا همان لگوتراپی. اگرچه قسمت دوم از نظرم کاربردی تر بود؛ اما خاطرات نویسنده که با مایه روان شناسی نوشته شده به فهم بهتر فلسفه روان شناسی نویسنده خیلی کمک می کند. پس توصیه می شود حتما به ترتیب آن را مطالعه کنید.به طور خلاصه در بخش اول کتاب نویسنده به مراحل روحی و روانی یک اسیر اردوگاه ها می پردازد. ۳ مرحله وجود دارد: مرحله پذیرش، مرحله رها کردن احساسات و مرحله آزادی.در مرحله پذیرش اسیر با چیز هایی غیر طبیعی و عجیب و درد هایی خیلی عجیب رو به رو می شود. شکنجه ها و تجربیاتی که نادرند و واقعا هم از یک نازی انتظار می رود. در این مرحله ترس و تمایل به خودکشی موج می زند. در مرحله بعد اسیر این واقعیت را در می یابد که هیچ جیز جز "بقا" اهمیت ندارد. تمام احساسات و نیاز های اضافه را دور می ریزد و تبدیل به رباتی می شود که فقط برای خوردن و کار کردن زنده است. انسانی که تمام احساسات و هدف زندگی را از دست می دهد محکوم به فناست و مثل جسدی است که در انتظار پوسیدن است. وی اعلام می دارد که در این مرحله زندانیانی که ایمان و اهداف و مسئولیت پذیری درونی خود را حفظ می کرده اند و امید را در خود زنده نگاه می داشتند، به مراتب حتی از زندانیان تنومند ولی بدون آرزو و امید شانس بقای بیشتری داشتند. وی بررسی جالبی را هم در حوالی یک کریسمس در زندان انجام داد که مرگ و میر بعد از کریسمس به شکل عجیبی بالاتر بود. این آمار به دلیل وضعیت سو تغذیه و بیماری تیفوس که در آن زمان شایع شده بود نبود؛ بلکه تنها توضیح آن ناامید شدن امید زندانیانی بود که انتظار داشتند تا قبل از کریسمس آزاد شوند و به دیدار عزیزانشان بشتابند. با نابود شدن این امید زندگیشان هم به قهقهرا رفت. به گفته نیچه هر کس چرایی برای زندگی داشته باشد از عهده چگونگی آن بر خواهد آمد. به همین دلیل هم بود که کسانی که معنوی تر بودند بیشتر هم شانس بقا داشتند. تنها در این اوقات سخت بود که معنای حقیقی عشق را درک کردند. نویسنده و بعضی دوستانش دائم به تجربیات عاشقانه شان قبل اسارت چنگ میزندند و جوری ابراز علاقه می کردند که برایشان مهم نبود معشوق مرده یا زنده باشد، تنها عشق ورزیدن خودش از جسم و روح فراتر میرفت و به معشوق می رسد. یادآوری عشق گذشته به آن ها نیرو می داد. البته در این زمان نباید افراط کرد و باید این خاطرات دلیلی برای مقاومت و جلو رفتن باشند. این زجر هاباید مفهوم داشته باشند. نویسنده ذکر می کند که اگر این درد ها مفهوم داشته باشند؛ چه جهت محافظت از دوست داشتگان و چه برای تعالی معنوی،آن موقع قابل تحمل می شوند.به گفته نویسنده هر چیزی را میتوانند از انسان بگیرند جز اختیار رفتارش. مهم نیست که چقدر زجر ببینید بلکه این شما هستید که برایش معنا و مفهوم تعریف می کنید و می توانید این سختی ها را به عنوان پشتوانه آینده استفاده کنید. در قسمت لگوتراپی به این موضوع اشاره شده است که زمان سختی فکر کنید یک آدم هشتاد ساله ی در حال مرگ هستید و به گذشته خود نگاه می کنید. چه می بینید؟ دردو رنج هایتان چه مفهومی دارد؟ اگر از پس رنج های الان اردوگاه بر آمده باشید چه حسی دارید؟ اگر نه و خود را به مرگ سپرده باشید چه؟ این جاست که زندگی معنا می گیرید، رنج ها معنا می‌ گیرند و مسئولیت خود را در قبال زندگی خود وعزیزان خود می فهمید و دوباره به پیش می روید.در مرحله سوم زندانی به ناگهان ازاین فشار وحشتناک اسازت به جامعه رها می شود.رها کردن ناگهانی چنین انسانی خطرناک است. سرکوب های درونی ممکن است رنگ خشونت و وحشی گری بگیرند و منطق از بین برود‌. طول می کشد که انسان احساست و منطق خود را بازیابد. در این جا دو مورد زندانی را تهدید می کند. یکی تلخی زندگی و دیگری ناکامی و گوشه گزینی(نویسنده اسم دیگری به کار برده که به یادم نیامد) تلخی زندگی ازاین که وقتی با مردم رو به رو می شوند با سردی و بی تفاوتی رو به رو می شوند. هیچ کس از بلایی که سرش آمده بود خبر نداشته و متناسب با زندگی خودش رفتار می کند. شاید زندانی انتظار داشته او را به آغوش بکشند و مهربانی هدیه دهند ولی این اتفاق نمی افتد. مورد دیگر ناکامی از هدف اصلی ای است که اسیر روزانه در زندان در ذهن خود مرور میکرده؛ مثلا دیدار معشوقش... حال آن که دوباره به خانه برگردد و او دیگر در دنیا نباشد. در این مواقع باید شدیدا محافظ وی بود و او را کمک کرد تا معنا و هدف و امید جدید برای زندگی پیدا کند.در این مواقع باید متناسب با شرایط زندگی، فرد معنای جدی برای زحدگی پیدا کند. باید دقت کرد معنی مطلق زندگی از دید ما مخفی است بلکه باید معنا و هدف منحصر به شخص خود را پیدا کنیم. مهم نیست که ما از زندگی چه خواسته و انتظاری داریم، بلکه باید ببینیم زندگی از ما چه انتظاری دارد. ما مسئول زندگی خودمون هستیم نباید از آن در جا بزنیم. در قسمت آخر به لگوتراپی و روان درمانی می رسیم که بهتر است خواننده خود آن را بخواند و تجربه کند.در کل داشتن امید و هدف و معنا در زندگی مهمترین قسمت زندگیست. بسیاری از مشکلات عصبی و روانی ریشه در خلا وجودی و نداشتن امید و معنا در زندگی دارند. اگر فرد هدف و امیدی پیدا کند خودش از عهده زندگی اش بر خواهد آمد‌.(مطالب زیاد بود و مجال صحبت اندک. در آخر توصیه می کنم در وقت آزاد خودتان کتاب را بخوانید و از تمام نکات مثبتش بهره مند شوید) https://taaghche.com/book/74812