و بشّر المخبتین...

شمشیر علی (ع) بیست و چندسال در غلاف بود. مدتی بود که مالک صدای علی (ع) را نشنیده بود. می‌گویند وقتی حضرت در جنگ صفین حمله می‌کند، خود اصحاب از طنین صدای او وحشت می‌کنند.چطور این عزیز سال‌های سال، آن طور در خانه بنشیند؟! خیلی است! چه محبتی، چه لینتی، چه قدرتی باید در علی (ع) باشد که اینگونه عمل کند؟از علی، علی بودن عجیب نیست! ولی از ما ابن ملجم بودن بعید است؟ابن ملجم به به هر عنوانی که بلند شده؛ چه به عنوان مذهب، چه به عنوان نفهمی، با آن زمینه‌های فکری و اعتقادی و با اینکه از یاران علی (ع) بوده، سر علی (ع) را می‌شکافد و خوشحال هم است!خیلی حرف است، به خدا قسم دل‌هایمان باید بلرزد!خودمان را از هیچ گناهی دور نبینیم که با ابن‌ملجم‌ها فاصله‌ای نداریم. هرکدام‌مان فرعونی هستیم با مصر هایی کوچک و بزرگ! در ماه رمضان به ویژه شب‌های قدر از هر زمانی بیشتر نیاز به رحمت الهی را در تمام زندگی خود احساس می کنیم. اما در نقطه‌ای از قرآن، خداوند می‌فرماید: «ان رحمت الله قریب من المحسنین (اعراف-۵۶)» که به این معناست که رحمت حق به محسنین که از حد تقوا هم بالاتر آمدند «نزیک» است اما نه واصل. حتی اگر تا حد محسنین هم بالا برویم امکان دارد رحمت الهی شامل حال ما نشود. پس چه امیدی داشته باشیم؟ پس کی این رحمت واسعهٔ حق، قطع به یقین به ما می‌رسد؟ اینجاست که تازه می‌فهمیم که هنوز گام‌های بالاتری باید برداشت تا به رحمت بی‌نظیر الهی دست یافت. چه گامی؟‌ در آیه‌ای دیگر از قرآن کریم، خداوند می فرماید: «و بشر المخبتین (حج-۳۴)». اینجاست که بشارت مخصوص مخبتین است. بشارت به چه چیزی؟ به رسیدن و وصال به رحمت واسعه الهی.اما مخبت به چه معناست؟ چه باید کرد تا جزء این مخبتین و بشارت گیرنده‌های محضر پروردگار باشیم؟‌ اخبات همان انکسار و خشیت باطنی و آن دل‌شکستگی است. این دل‌شکستگی و خضوع در پیشگاه محبوب عالمیان است که باعث رسیدن به رحمت الهی می شود. گاهی ما هم حال و هوایی پیدا می‌کنیم و توجهاتی در نماز یا دعا، اما خداوند بندگانی دارد که در دل شب، خود با آنها به مناجات می‌نشیند. اما کی؟ وقتی در پیشگاهش غرور داشته باشیم؟ وقتی با دو قطره اشکی که از چشمانمان جاری شده، انتظار کل بهشت را داشته باشیم؟ پس کی محبوب پروردگار عالم می‌شویم؟ کی با ما سخن می‌گوید؟ ‌بله، وقتی با دل شکسته به پیشگاهش حاضر شویم نه با حالت غرور.تا وقتی این ذلت‌های باطنی و انکسارهای درونی در وجود ما نباشد، سربلند و مغرور می‌شویم. خیال می‌کنیم نزدیک شده‌ایم اما غافل از اینکه دقیقاً همان لحظه از محبوب خود دور شدیم.اما مخبت اگر شب با فرشتگان سلوک کرده باشد، روز می‌تواند با زمینی‌ها نرم باشد و گرم بگیرد... مخبت، اذلة علی المومنین می‌شود.وقتی این اخبات و خشیت درونی در وجود ما فرو نشست، آنجاست که در دل، ذهن، عمل و همهٔ ابعاد زندگی، اثر می‌گذارد و شکل دیگری می‌گیرد. همانطور که بسیاری از اولیاءالله همیشه متواضع بودند. همانطور که مولایمان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در ظهر عاشورا سر بر خاک قرار می‌دهند و ندای «یا غیاث المستغیثین» ‌سر می دهند. همچون علی... تا اخبات و تواضع در دل نیاید، پذیرش و نرمش و «محبت» و لینت در رفتار و منش نمی‌آید.این است که دل علی (ع) از دریاها و هستی بزرگتر است؛ دل علی (ع) «عرش الرحمن» است.اگر علی (ع) وقتی زهرایش را به خاک می‌کشند و سیلی می‌زنند، ‌ساکت است و وقتی زهرا (س) می‌گوید : شنیده‌ام به تو سلام نمی‌کنند، می‌گوید : فاطمه جان ! جواب سلامم را هم نمی‌دهند... این چیزی جز اخبات و تواضع حضرت امیر (ع) نیست.حال، شب قدر و شب سرنوشت است . باید تمام غرورها را برای همیشه کنار بگذاریم و در کمال شکستگی و خشوع در پیشگاه پروردگار عالم حاضر شویم تا شاید لایق نگاه رحمت خداوند به بنده نالایق باشیم. خدایا! غرور مغترین را از ما بگیر و انابه مخبتین را به ما عنایت کن. ما را مغرور طاعات و توجهات و حالات مان نکن که تمام این طاعات در حد و اندازه خود ماست نه در شأن تو.آنچه خواندید، نقل هایی مستقیم و غیرمستقیم بود از سخنرانی مرحوم علی صفایی حائری به وقت شب‌های قدر سال ۱۳۷۰ در مشهد مقدس که در کتاب «اخبات» آمده است.برای دستیابی به فایل الکترونیکی کتاب اینجا کلیک کنید.