هوش هیجانی (EQ) چیست؟ چطور از هوش هیجانی در سازمان ها استفاده کنیم؟

هوش هیجانی (EQ) چیست؟خیلی از مردم تصور می کنند که منظور از هوش، فقط بهره هوشی (Intelligence Quotient) یا به اختصار، IQ است. نوع دیگری از هوش که عامه مردم اطلاعی از آن ندارند، هوش هیجانی (emotional intelligence) یا EQ نام دارد. البته تقسیم بندی هوش به دو به نوع EQ و IQ، تنها نوع دسته بندی هوش نیست و حتی در یک دسته بندی معتبر دیگر، هشت نوع هوش مختلف، تعریف می شود. ما در این مقاله قصد داریم به مفهوم EQ، نقش هوش هیجانی در کسب و کار و رابطه هوش هیجانی و موفقیت بپردازیم.اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، منظور از هوش هیجانی، توانایی درک، استفاده و مدیریت احساسات و عواطف خود به شیوه هایی مثبت برای کاهش استرس، ارتباط مؤثر با دیگران، همدلی با دیگران، غلبه بر چالش های درونی و حل و فصل مناقشات است.با اینکه بسیاری از مردم تصور می‌کنند که IQ مهم ترین نقش را در موفقیت افراد ایفا می کند اما مطالعات نشان داده اند که ارتباط هوش هیجانی و موفقیت در کسب و کار و زندگی حرفه ای، بسیار بیشتر از بهره هوشی است.تعریف هوش هیجانی چیست؟مفهوم هوش هیجانی چیست؟اکثر مرم با مفهوم هوش عمومی (general intelligence) آشنایی دارند که به معنی توانایی یادگیری، استفاده از دانش و حل مسائل است. با این حال، هوش عمومی، تنها نوع هوش نیست و همانطور که در بالا گفتیم، نوع دیگری از هوش به نام EQ وجود دارد. هوش هیجانی یا EQ مفهومی است که در دهه ۱۹۹۰ توسط دانشمندان، تعریف شد و کاملا با IQ، تفاوت دارد.EQ را می توان به ساده ترین شکل ممکن، توانایی کنترل عواطف خود دانست. افرادی که از EQ بالاتری برخوردار هستند، می توانند عواطف و اثرات آن ها و نیز رفتار دیگران را بهتر درک کنند.مؤلفه های emotional intelligenceهوش هیجانی چه مولفه هایی دارد؟EQ دارای پنج مؤلفه اصلی است که به شرح زیر هستند:خود-آگاهی (self-awareness): منظور از خود-آگاهی، آگاه بودن نسبت به عواطف و احساسات خود است. افراد دارای EQ بالا، سطح بالایی از خود-آگاهی را نشان می دهند. این افراد می دانند که عواطف و احساساتشان چه تأثیری روی خودشان و دیگران می گذارند و تحت کنترل احساسات خود نیستند.خود-کنترلی (self-regulation): افرادی که خود-کنترلی بالایی دارند، تصمیمات تکانه ای (impulsive) نمی گیرند. چنین افرادی، پیش از هر کاری، کمی صبر کرده و به عواقب آن، فکر می کنند.انگیزه (motivation): کسانی که هوش هیجانی بالایی دارند، افرادی فعال هستند. چنین افرادی، رویاهای بزرگی در سر می پرورانند و به این فکر می کنند که اعمال آن ها چه نقشی در رسیدن به موفقیت دارند. در واقع، ارتباط هوش هیجانی و موفقیت، وابستگی زیادی به انگیزه دارد.همدلی (empathy): کسانی که دارای هوش هیجانی بالایی هستند، معمولا خودخواهی کمتری دارند. چنین افرادی، با دیگران احساس همدلی و همدردی می کنند. این افراد، شنوندگان خوبی هستند، در قضاوت کردن دیگران، عجله نمی کنند و نیازها و خواسته های دیگران را درک می کنند. بنابراین، فردی که EQ بالایی دارد، معمولا یک دوست وفادار و دلسوز است.مهارت های اجتماعی (social skills): کار کردن در قالب یک تیم برای افراد دارای EQ بالاتر، بسیار ساده تر است. چنین افرادی، به دلیل مهارت های ارتباطی عالی و توانایی در مدیریت روابط، رهبران بسیار خوبی هستند.اهمیت emotional intelligence در کسب و کاراهمیت emotional intelligence در کسب و کارهاامروزه، واحدهای منابع انسانی سازمان ها، در جذب نیروهای مورد نیاز سازمان، اهمیت زیادی برای EQ قائل هستند و نتایج آزمون های سنجش هوش هیجانی، به یکی از مهم ترین معیارها برای جذب پرسنل توسط کسب و کارها، تبدیل شده اند.EQ پرسنل را می توان یکی از مهم ترین عواملی دانست که در بقا و پیشرفت سازمان های تجاری، نقش دارند. بعضی از مطالعات نشان داده اند که حدود ۶۰ درصد از شرکت های بزرگ دنیا، دارای کارکنانی با EQ بالاتر در مقایسه با شرکت های کوچک تر و رقبای تجاری ضعیف تر هستند.چنین مطالعاتی، نشان داده اند که سطح EQ در مالکان، مدیران و کارکنان کسب و کارهای کوچک و ناموفق، نسبتا، پایین است. در مقابل، مالکان، مدیران و پرسنل کسب و کارهای بزرگ و موفق، EQ بالایی دارند.رابطه هوش هیجانی و موفقیتEQ یک توانایی ضروری برای داشتن روابط میان-فردی سالم و مؤثر است. پژوهش ها نشان داده اند که EQ یک رفتار اکتسابی است که در سال های اولیه زندگی، آموخته می شود و ژنتیک، نقش زیادی در آن ایفا نمی کند.در مطالعه ای که روی بیش از ۲۶۰۰ مدیر استخدامی انجام شده، ۷۱ درصد آن ها گفته اند که هوش هیجانی نسبت به بهره هوشی برای آن ها از اهمیت بیشتری در فرآیند استخدام نیروی انسانی، برخوردار است.وقتی که در رابطه با دلیل این موضوع از آن ها سوال شد، دلایل زیر را بیان کردند:کارکنان دارای EQ بالاتر، توانایی بیشتری در حفظ خونسردی خود در شرایط پرفشار دارند.چنین کارکنانی، بیش از اینکه حرف بزنند، شنونده هستند.این افراد، هوش مالی بیشتری دارند و تصمیمات تجاری بهتری می گیرند.افراد دارای هوش هیجانی بالاتر، کنترل بیشتری روی هیجانات خود دارند و می توانند خیلی پخته و بالغ، در رابطه با موضوعات حساس، صحبت کنند.عملکرد این کارکنان در حل و فصل مناقشات، خیلی بهتر از کارکنان با EQ پایین تر است.کارکنان دارای EQ بالاتر، همدلی بیشتری با همکاران خود دارند.در واقع، اهمیت هوش هیجانی در کسب و کار به این دلیل است که این نوع هوش، به شما کمک می کند تا عواطف خود و دیگران را بهتر درک کرده و با منطق، آن ها را مدیریت کنید. توانایی کنترل عواطف و هیجان به شما، توانایی هدایت افراد را می دهد و به شما کمک می کند تا شادتر و موفق تر باشید.بر اساس گفته های بالا که حاصل مطالعات متعدد هستند، می توان گفت که مهم ترین دلایل اهمیت EQ در موفقیت و کسب و کار، به شرح زیر هستند:درک ارتباطات غیر کلامیدر صورتی که EQ بالایی داشته باشید، توانایی بالاتری در مواجهه با یک چالش، پیش از تبدیل شدن آن به یک مشکل، دارید. برای مثال، اگر متوجه شوید که یکی از همکاران شما، نشانه هایی از غم و اندوه را به صورت غیرکلامی، بیان می کند، می توانید با او به صورت خصوصی، صحبت و همدردی کنید.خود-آگاهی از عواطف و هیجانات درونیشما می توانید از این مهارت، برای کنترل و تنظیم رفتار خود، پیش از رفتار نامناسب با یک همکار یا یک مشتری، استفاده کنید. برای مثال، اگر بدانید که شب سختی را پشت سر گذاشته اید، ممکن است در محیط کار، بیشتر مراقب رفتار خود باشید و روی احساسات مثبت تمرکز کنید.بهبود کارایییکی دیگر از دلایل رابطه نزدیک هوش هیجانی و موفقیت حرفه ای، بهبود کارایی به دلیل همدلی و درک عواطف دیگران است. اگر هوش هیجانی خود را تقویت کنید، می توانید راحت تر تصمیم بگیرید و کارهای خود را با کارایی بهتری انجام دهید.پیشرفت حرفه ایEQ و مهارت های رهبری، پا به پای هم پیش می روند. مهارت هایی مثل صبر، گوش دادن فعالانه، مثبت گرایی و همدلی می توانند به شما کمک کنند تا به یک جایگاه شغلی مدیریتی برسید و ترفیع شغلی بگیرید.تشویق دیگران به تقویت مهارت های میان-فردیعواطف و احساسات، مسری هستند و تجلی انگیزه، همدلی، مسئولیت پذیری و کار تیمی شما در محیط کار، سبب تشویق دیگران به تقویت مؤلفه های EQ، به ویژه مهارت های میان-فردی می شود.برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه می تونید به وبلاگ دایان افیلیت و مقاله "هوش هیجانی چیست؟" مراجعه کنید.