خلاصه کتاب "ذهن حواس جمع" (قسمت ششم)

چجوری بچه های حواس جمع تربیت کنیم؟کلاً ترس پدر و مادرا از کاری که موبایل و شبکه های اجتماعی با بچه هاشون میکنن خیلی زیاد شده. اونم بیشتر بخاطر اخبار، مقالات یا چیزاییه که تو فضای مجازی میبینن یا میخونن.واقعاً منبع مشکلات بچه ها، فناوریه؟یا مثلاً: تقریباً همه پدر مادرا میگن: وقتی بچه مون شیرینی میخوره، بیش فعال میشه. اما جالبه. این یه باور غلطه16 تا پژوهش علمی داریم که نشون میدن: شیرینی زیاد، روی رفتار یا عملکرد شناختی بچه ها، تاثیری ندارهوقتی بچه ها کارایی میکنن که پدرمادرا دوس ندارن، میگن: چرا این بچه اینجوری میکنه خدایا؟بعد دنبال یه جواب دم دستی میگردن که همه چی رو بندازن گردن اون؛ چرا؟ چون دلیلیه که دوس داریم باورش کنیم.نویسنده اضافه میکنه: فناوری هم قطعا نقش داره، اصن موبایل ها و بازی های کامپیوتری طوری طراحی شدن که درگیرشون بشیم ولی مثل پدرمادرایی که شیرینیِ زیاد رو مقصرِ رفتارایِ بدِ بچه هاشون میدونن، مقصر دونستنِ فناوری و موبایل و این چیزا، یه جوابِ دم دستیِ به یه سؤال پیچیده.جوابای دم دستی یعنی: علت زیر بناییِ رفتار بچه ها رو نبینیم.ریچارد رایان و ادوارد دِسی، دو استاد و محققی هستن که روی رفتار انسان کار میکنن. اونا میگن:همونطور که بدن آدم به سه ماده غذایی عمده (پروتئین، کربوهیدرات و چربی) نیاز داره تا درست کار کنه، روان انسانم برای رشد، به 3 تا چیز نیاز داره:1- استقلال2- شایستگی3- ارتباطاتوقتی بدن گرسنه اس، احساس گرسنگی رو مخابره میکنه، وقتی روان دچار سوءتغذیه بشه، اضطراب، بی قراری و این دست علائم رو نشون میده.داستان بچه ها هم دقیقا همینه:وقتی بچه ها اون غذای روحی رو که بهش نیاز دارند، دریافت نکنند، خب به سمت اون رفتارهایی میرن که ما دوس نداریم. نمونه اش: حواس پرتیراهکارها:1- بچه ها به استقلال نیاز دارندو تا از استادای روانشناسی دانشگاه کالیفرنیا یه آزمایشی رو انجام دادن: یکی تو آمریکا یکی هم دقیقا مشابه توی روستاهای مایا (گروهی از اقوام سرخ‌پوست در جنوب مکزیک و شمال آمریکای مرکزی و نام تمدنی قدیمی در همین منطقه است.)آزمایش اینطوری بود که: دو تا بچه رو آوردن تو یه اتاقی، به یکی شون شروع کردن آموزش دادن ساخت اسباب بازی و اون یکی باید منتظر میموند. هدف چی بود؟ اینکه رفتار اون بچه ای رو بسنجن که منتظر میمونه.نتیجه: تو بچه های آمریکایی، بیشتر بچه های منتظر، علائم بی علاقگی نشون میدادن؛ مثلاً مدام رو صندلشون وول میخوردن یا به کف زمین خیره میشدناما، بچه های روستاهای مایا، برعکس: وقتی اونیکی بچه داشت یاد میگرفت، تمرکز میکردن و ثابت رو صندلی هاشون نشسته بودن.کلاً فهمیدن که تمرکز بچه های آمریکایی، نصف بچه های مایاییهجالب تر اینکه: بچه های مایایی با تحصیلات رسمی کمتر، توجه و یادگیری مستمرتری از آن دسته از خانواده های مایایی داشتند که بیشتر درگیر آموزش غربی بودن.چی شد؟یعنی آموزش کمتر، تمرکز بیشتر؟ مگه میشه؟شاید باور نکنید ولی بلهخانم سوزان گاسکینز، روانشناس چندین سال توی روستاهای مایایی پژوهش کرده و میگه:پدرمادرای مایایی به بچه هاشون، آزادی خیلی زیادی میدن. مثلاً به جای اینکه مادر، هدف رو مشخص کنه و برای رسیدن به اون هدف، جایزه بذاره، بچه هدف رو مشخص میکنه؛ بعد پدر و مادرش هرجور که میتونن از این هدف، حمایت میکنن.از اون طرف، اکثر آموزش های رسمی تو آمریکا و کشورای اروپایی، برعکسه و نتیجه این میشه که:حواس جمع نیستن اکثراً2- بچه ها برای رشد و پیشرفت، مبارزه میکننمتاسفانه امروزه لذت پیشرفت تو کلاس درس، بین بچه ها تقریبا داره از بین میره.با امتحان هایی که از بچه ها میگیریم، این پیام رو بهشون میدیم که: تو انجام کاراتون، شایستگی ندارید. عزت نفسشون رو از بین میبریم و یادگیری و انگیزه شون رو میکشیم.3- بچه ها دنبال ارتباطنبیشتر فرصت هایی که مهارت های اجتماعی رو توی بچه ها پرورش میده، تو بازی با بقیه اتفاق می افته.دهه شصتی ها یادشونه دیگه که چجوری تو کوچه ها با بقیه بچه ها بازی میکردیم: هفت سنگ، کارت بازی و دخترا بیشتر لی لی و... اینطوری که نویسنده میگه: تو آمریکا هم اینطوری بوده. الان اکثر پدرمادرا نمیذارن بچه هاشون قبل یا بعد مدرس تو کوچه ها بازی کنن.کنار همدیگه، برای حواس جمعی وقت بذاریم.یه روز با یکی از دوستای خانوادگی گپ میزدیم. ایشون مادر دو پسر نوجوون بودن. بحث رسید به اینجا که: بچه های من نمیتونن دست از بازی های آنلاین بردارن و معتاد این بازی ها شدن. هر شب دعوا داریم و بهشون میگم: بازی نکنید و تکلیفاتونو بنویسید. اما انگار نه انگار.بهش گفتم که چند تا سوال ازشون بپرس و بدون قضاوت گوش کن:- میدونی چرا مدرسه، بهتون تکلیف میده؟- اگه تکالیف رو انجام ندی، چه آثاری داره؟- مشکلی با این موضوع نداری که اگه تکالیفت رو انجام ندی، نمره بد میگیری و ممکنه تو آینده، یه شغلی بد پیدا کنی؟اونا باید قبول کنن که تکایف مدرسه براشون مهمه؛ اینکه وادارشون کنیم به انجام کاری که نمیخوان، دقیقاً باربره با زورگوییه و فط باعث دلخوری میشه.مادر بچه ها اعتراض میکنه و میگه: اگه بهشون گیر ندم که مردود میشن...گفتم: خب. که چی؟ اگه تنها دلیل درس خوندنشون، اینه که کاری کنن تو نق نزنی، وقتی رفتن دانشگاه یا سر کار، اونوقت که تو کنرشون نیستی، میخوان چیکار کنن؟ شاید اگه الان بفهمن شکست چه حسی داره، بهتر از بعداً باشه.نوجوونا به اندازه کافی بزرگ هستن که خودشون تصمیم بگیرن زمانشون رو چجوری بگذرونن. اگه معنیش رد شدن تو امتحانه، بذار باشه. زورگویی شاید حکم مسکن رو داشته باشه، ولی بطور قطع، درمان نیست.بعد توصیه کردم از اونا بخواد خودشون پیشنهاد بدن که دوس دارن چقدر برای فعالیت های مختلف، مثل: مطالعه، بودن با خانواده، دوستان یا بازی، زمان بذارن. هشدار دادم با وجود اینکه ممکنه جواب بچه هاش رو دوس نداشته باشه، ولی مهمه که به اونا احترام بذاره. هدف اینه که به اونا آموزش بده تو برنامه زمانی هفتگی شون، برای فعالیت های مهم، جا بذارن و زمانشون رو هدفمند صرف کنن.مثلاً وقت گذروندن پای بازی کامپیوتری به شرطی خوبه که از قبل، زمانی رو براش در نظر گرفته باشیم.با یه برنامه که محدوده زمانی داره برای استفاده از موبایل و تبلت و کامپیوتر، بچه ها میدونن زمان دارن برای انجام کارای لذت بخشتوصیه کردم: سبک و سیاق گفت و گوهای خانوادگیشون در مورد فناوری یه تغییر کوچیک کنه:به جای استفاده از (نه)، بگن: (فعلاً نه)اگه میخواییم بچه هامون، نیازشون به ارتباطلات رو آنلاین برآورده نکنن، باید زمانی رو برای ساخت دوستی های رودروی خارج از مدرسه داشته بباشن.بعدشم، برنامه ریزی زمانی برای وعده های غذای خانوادگی، شاید مهمترین چیزی باشه که پدرمادرا و بچه ها میتونن با هم انجامش بدن.خیلی از پژوهش ها ثابت کردن که بچه هایی که منظم با خانواده غذا میخورن، خیلی کمتر درگیر مواد مخدر و افسردگی و مشکلات مدرسه و این داستانا میشن.به بچه هامون نحوه استفاده درست از موبایل رو یاد بدیم:- اینکه ویژگی مزاحم نشوید موبایل رو بلدن؟- بلدن نوتیفیکیشن های موبایل رو قطع کنن؟- یا وقتی پیش خانواده هستن، میتونن موبایل رو بذارن کنار؟خانم آنیا کامنتز، نویسنده کتاب "هنر صفحه نمایش" به شدت توصیه میکنه که: وقت خواب، همه دستگاه های دیجیتال رو از اتاق بچه ها خارج کنید و حداقل یه ساعت قبل از خواب، همه وسایل الکترونیکی رو خاموش کنید.وقتی دخترم 5 سالش بود، همش اصرار میکرد که با آیپد بازی کنه. اون وقتا مهد کودک میرفت و ساعت رو یاد گرفته بود.خدا رو شکر میتونستیم براش توضیح بدیم که برای کارایی که از اونا لذت میبره، زمان خیلی زیادی وجود داره. اگه وقتش رو خیلی پای بازی و ویدئو بذاره، بازی با دوستاش تو پارک و شنا تو استخر و کنار مامان بابا بودن تایمش خیلی کمتر میشه.بعد بهش گفتیم که موبایل و تبلت و برنامه های اینا رو آدمای خیلی باهوشی ساختن تا عادت کنه اونا رو نگاه کنن. مهمه که بچه هامون بفهمن شرکتای بازی سازی و شبکه های اجتماعی، از زمان و توجه ما سود میبرن. شاید فکر کنید که این حرفا برای بچه هایی تو این سن زوده ولی من فکر میکنم که باید گفته بشه تا خودش تصمیم بگیره.بعد پرسیدیم: به نظر خودش چقدر زمان تو روز برای استفاده از دستگاه های الکترونیکی راضیش میکنه؟ خطر ردیم و بهش استقلال دادیم تا برای خودش تصمیم بگیره ولی به خطرش می ارزید.انتظار داشتیم بگه: تمام روز ولی اینو نگفت. شاید چون منطقِ پشتِ اهمیتِ محدودیتِ زمان استفاده از این دستگاه ها رو میدونست و آزاد بود خودش تصمیم بگیره. با دستپاچگی گفت: به اندازه 2 قسمت. گفتم دو قسمت از برنامه مخصوص بچه هادر نتفلیکس، تقریباً 45 دقیقه اس. همین زمان برات کافیه؟ گفت بله. بعد گفتم: چجوری میخوای مطمئن شی که بیشتر از 45 دقیقه نمیشه؟ حالا دیگه نمیخواست مذاکره ای رو ببازه که حس میکرد برنده اش شده؛ پیشنهاد داد: از زمان سنجش آشپزخونه استفاده کنیم. ما موافقت کردیم و من گفتم که: خیلی خوبه؛ ولی اگه مامان بابا بفهمن که سر قولت نموندی، مجبور میشیم که دوباره راجع بهش بحث کنیم. اونم موافقت کرد.این نمونه ای بود برای اینکه بدونید چجوری بچه های کوچیک میتونن یاد بگیرن از پیش تعهد، استفاده کنن.خیلی از پدرمادرا میخوان بدونن که چقدر زمان مناسبه برای بچه ها که اجازه داشته باشن با دستگاه های الکترونیکی بازی کنن؟ و چقدر زمان لازمه تا عادت کنن؟ ولی واقعاً زمان مشخصی وجود نداره. عوامل زیادی وجود داره: مثل: نیازهای خاص بچه ها.نکته مهم اینه که با بچه ها تو این مورد صحبت کنیم و کمک کنیم برای اینکه قوانین خودشون رو وضع کنن.بچه ها وقتی میتونن مراقب رفتاراشون باشن که مهارت های حواس جمع بودن رو یاد بگیرن؛ حتی وقتی پدرمادراشون نیستن.(پایان قسمت ششم)