معرفی کتاب "مردی به نام اُوِه"

رمان "مردی به نام اوه" نوشته ی فردریک‌ بکمن نویسنده ی سوئدی است که در سال 2012 به زبان سوئدی منتشر شده است. این کتاب در فهرست کتاب های پر فروش نیویورک تایمز بوده است. این کتاب به صورت ترکیب تراژدی با کمدی نوشته شده است. از این کتاب دو بار برای ساخت فیلم سینمایی اقتباس شده است. یک بار در سال 2015 که فیلمی سوئدی به نام "مردی به نام اوه" اکران شد و بار دیگر در سال 2022 فیلم آمریکایی "مردی به نام اوه" منتشر شد. کارل فردریک بکمن، نویسنده و وبلاگ نویس سوئدی است. این نویسنده همسری ایرانی به نام "ندا" دارد که این کتاب را به او تقدیم کرده است. شاید برای همین است که توانسته به خوبی شخصیت «پروانه» و خانواده ی ایرانی اش را در این رمان بپروراند. از دیگر کتاب های این نویسنده می توان به «بریت ماری اینجا بود» و «مادر بزرگ سلام می رساند و می‌گوید متأسف است» اشاره کرد. رمان"مردی به نام اوه" همانطور که پیداست در مورد اوه است که پیر مردی غرغرو، بی حوصله و سنتی است اما به نظر خودش فقط عادت ندارد که همیشه لبخند بزند. اصولی دارد که از نظر خودش باید برای همیشه به آن ها وفا دار باشد. " اوه" همسرش را که بسیار عاشقش بوده شش ماهی است که از دست داده و خیلی دلتنگ اوست و همینطور چند روزی است که از کارش هم که حدود 30 سال در آن بوده و حتی یک روز هم مرخصی نگرفته باز نشسته شده و به او گفته شده برود استراحت کند. این باعث شده " اوه" احساس مفید نبودن و نا کارآمد بودن کند و به این دو دلیل، به فکر خود کشی است و هر بار که تصمیم به خودکشی می گیرد اتفاقاتی رخ می دهد که موفق نمی شود. یا پروانه که یک زن ایرانی است به سراغش می رود و از او کمک می خواهد و یا با او کار دارد و یا چیز های دیگر، یا نقشه هایش درست از آب در نمی آید و یا اینکه پای اصولش به میان می آید و از خودکشی منصرف می شود. نوع تعریف کردن داستان در این رمان خیلی جالب است. وقتی در حین خواندن داستان هستید به شما سر نخ هایی می دهد اما تمام قضیه را کامل همان موقع تعرف نمی کند و باعث می شود شما با اشتیاق بیشتر به خواندن ادامه دهید تا بفهمید ماجرا از چه قرار بوده است. به عنوان مثال از همان بخش اول، داستان را از وسط ماجرا شروع می کند. "اوه" رفته تا یک (به قول خودش) کامپیوتر بخرد و واقعا عجیب است شخصی که به کامپیوتر و اینتر نت و موبایل های هوشمند اعتمادی ندارد برای چه به این مغازه آمده است و سپس در بخش های بعدی به سه هفته قبل بر می گردد و اتفاقاتی که افتاده را می گوید تا ما متوجه شویم چرا" اوه" به آن مغازه رفته است و وقتی ماجرا را تعریف می کند دوباره به آن مغازه می رسد و بعد بقیه ی ماجرا پس از رفتن به مغازه را ادامه می دهد. در بخش هایی از کتاب هم شما غافلگیر می شوید. مثلا در ابتدا وقتی "اوه" رادیاتور ها را چک می کند که نکند زنش یواشکی درجه ی آن ها را بالا برده باشد شما فکر می کنید همسر "اوه" زنده است در صورتی که بعد غافلگیر می شوید و متوجه می شوید مرده است و این نشان می دهد "اوه" هنوز به زندگی کردن بدون او عادت ندارد. یا بعضی مواقع سؤالاتی در ذهن شما ایجاد می شود. مثلا چرا اوه می خواهد یک قلاب در سقف نصب کند؟ و اینکه چرا می گوید چراغ ها معلوم نیست کی خاموش شود مگر خودش نمی تواند خاموش کند؟ چرا روی پارکت های خانه ی اوه جای چرخ است؟ چرا اوه به آدمی که الان هست تبدیل شده و سر هر موضوعی چه بزرگ چه کوچک بحث می کند و می خواهد مطمئن شود حق به حق دار می رسد و قانون رعایت می شود حتی اگر سود چندانی برای او نداشته باشد؟ اما صبور باشید و به خواندن ادامه دهید به جواب تمام سؤال هایتان می رسید. در آخر های داستان اوه تغییرات زیادی می کند. اوه کسی بود که سعی می کرد خیلی با کسی ارتباط بر قرار نکند و دوست صمیمی ای نداشت اما پس از گذراندن روز هایی با ماجرا های مختلف و وقت گذراندن با خانواده ی ایرانی همسایه اش عوض می شود و دوستانی پیدا می کند و حتی با کسانی که خانه ی شان با خانه اش فاصله دارد ارتباط بر قرار می کند و به آن ها کمک می کند و با آن ها معاشرت می کند. حتی با اینکه به موبایل های جدید اعتمادی نداشت یکی از آن ها را می خرد و استفاده می کند. و حتی یک خبرنگار او را قهرمان صدا می کند و پروانه مثل دخترش و بچه های پروانه مثل نوه هایش می شوند. من فکر می کنم انگیزه ی نویسنده از نوشتن این کتاب و مفهومی که می خواسته به ما برساند زنده بودن، امید به زندگی و زندگی کردن زندگی و همچنین مرگ است. اوه بعد از مرگ همسرش و قبل از اینکه با پروانه و خانواده اش آشنا شود فقط زنده بودن آن هم به خاطر اینکه شغلی داشت که در قبالش مسؤل بود و فکر می کرد درست نیست آدم یک روز بی خبر سر کار نرود آن هم به این دلیل که خودش را کشته است. اما پس از اینکه با پروانه و خانواده اش آشنا می شود و کارهایی که انجام می دهد و کمک هایی که به بقیه می کند احساس می کند مفید است و امید به زندگی اش بیشتر می شود و بقیه ی عمرش را به خوبی و با شادی سپری می کند. اما در مورد مرگ در قسمتی از کتاب می خوانیم : « مرگ چیز عجیبی است. آدم ها تمام مدت عمرشان را طوری زندگی می کنند که انگار مرگ وجود ندارد؛ و در عین حال مرگ اغلب بزرگ ترین انگیزه ی آدم ها برای زندگی کردن است. بعضی از ما به موقع متوجه حضور مرگ می شویم و شروع می کنیم به زندگی کردن با شدت بیشتر، و حتی با کله شقی و خشم بیشتر. بعضی دیگر نیاز دارند که حضور مداوم مرگ را حس کنند تا از حضور نقطه ی مقابلش، یعنی زندگی، آگاه باشند. و بعضی آن قدر درگیر مرگ می شوند که خیلی قبل تر از آنکه مرگ فرا رسیدنش را اعلام کند به اتاق انتظار می روند. ما از مرگ می ترسیم، و با این حال اغلب ما بیشتر از هر چیز هراس این را داریم که مرگ سراغ کسی غیر از خودمان بیاید، چون بزرگ ترین ترسی که می شود از مرگ داشت این است که او همه ی آدم ها را با خودش ببرد و ما تک و تنها باقی بمانیم.» من این پست را برای چالش کتابخوانی طاقچه نوشته ام.