"شیاطین کارشان را بهتر بلدند" یا چرا ضدقهرمان‌ها را دوست داریم؟

چرا ضدقهرمان‌ها این همه دوست‌داشتنی هستند؟جک اسپارو، دزد دریایی خوش‌قیافه و زبل به کشتی‌های باری می‏‌رود و راهزنی می‌کند، سوروس اسنیپ استاد جادوی سیاه بعد از سال‏ها چهره واقعی‌اش را نشان می‌دهد و میلیون‌ها نفر را در دنیا شگفت‌زده می‌کند، رابین هود بی‌اجازه شازده خانم‌ها را می‌بوسد و سکه‌های قصر را می‌دزدد. به شخصیت‌های ادبی و سینمایی فکر کنید که عمیقا با آن‌ها همذات‎پنداری کرده‎اید. شخصیت‎هایی که بارها درموردشان فکر کردید "حق داشت"، "کارش درست بود" یا "من هم همین کار را می‌کردم". چرا ما ضد قهرمان‌ها را دوست داریم و حتی گاهی بیشتر از کاراکترهای سر به راه و مثبت قصه‎ها خودمان را شبیه به آن‌ها می‌دانیم؟ چه چیزی در قلب دزدها، بزن بهادرها و دلقک‎های شرور است که ما را تا این حد با آن‌ها همراه می‌کند؟ به بهانه دلبری جهانی "جوکر" تاد فیلیپس از میلیون‌ها تماشاگر، سعی کردم جواب این سوال را پیدا کنم. دلقکی که امام آشوبگران شد.شیاطین کارشان را بهتر بلدند. نسل تماشاگران جدید سینما یا همان متولدان هزاره سوم، حالا به جایی رسیده که "عصر طلایی تلویزیون" نام گرفته. این عصر طلایی با خود کاراکترهای جدیدی به ادبیات و سینما (و صد البته تلویزیون) آورده که در خیلی از فیلم‌های معاصر می‌توانید پیدایشان کنید. شیاطینی که دل ما را به عنوان تماشاگر می‌دزدند و احساساتی را درگیر می‌کنند که گاهی از آن‌ها خبر نداریم. مردی که دروغ می‌گوید و تقلب می‌کند، رئیس جمهوری شیطان‏‌صفت مثل فرانک آندروود در خانه پوشالی، زنی که سکس را در ازای پول و امکانات می‌فروشد مثل ایلین در سریال دوس، یا آخرین و به نظر شخصی من یکی از درخشان‌ترین نمونه‎ها: آرتور فلک، دلقک تنهایی که به امام قاتلان و آشوبگران تبدیل می‌شود.به نظر من تاد فیلیپس یکی از سیاسی‌ترین فیلم‌های این چند سال را ساخته.جوکر را می‌شود یکی از سیاسی‎ترین فیلم‎های چند سال اخیر به حساب آورد، اما نه فقط به خاطر صحنه‌های زیادی که از تظاهرات خیابانی در دلش دارد یا به خاطر سکانس‌های پایانی‌اش که همین اعتراض‌ها سرنوشت شخصیت اول فیلم را تغییر می‎دهند بلکه به دید شخصی من روند تغییر فردیت جذاب‌ترین چیزی بود که می‎‌شد در این اثر تماشا کرد و واقعا که چه تماشایی بود. در یکی از اولین سکانس‌های فیلم آرتور، لاغر و تکیده با انگشت‌هایی که مدام با آن‌ها بازی می‌کند به تراپیستش می‎گوید "من اینطور فکر می‌کنم یا اون بیرون همه چی به هم ریخته؟" فردیت این شخصیت آرام آرام تحت تاثیر بحرانی که در اطرافش شعله می‌کشد متزلزل می‌شود تا جایی که با یک تلنگر از هم می‌پاشد (و بیایید واقع‎گرا باشیم، آیا اتفاقی که افتاد را اصلا می‎شود "از هم پاشیدن" دانست؟). و چیزی که باعث شد برای اولین بار به فکر نوشتن این یادداشت بیفتم اتفاقی بود که دقیقا بعد از این فروپاشی افتاد. رقص شوریده و پیروزمندانه روی پله‌های برانکسِ نیویورکدرست در جایی که آرتور با لباس شاد و خوشرنگِ جوکر و یک آرایش بی‌نظیر روی پله‌ها می‌‍رقصد و به نظر من و دو نفری که با من فیلم را تماشا کردند "بهترین حالت" آرتور بود. چرا درست بعد از آن همه قتل و اضطراب آرتور به بهترین و قدرتمندترین حالتش رسید و چرا آن وجه شخصیتش بیشتر ما را جذب کرد؟ آیا این یعنی ما به عنوان چند جوان، افسرده‌ایم؟ آیا تمایلات آزارگرانه داریم؟ آیا همه چند میلیون نفری که این فیلم را دیدند تمایلات آزارگرانه دارند؟ یا فیلم خیلی جذاب است؟ هیچکدام. ما واقع‏گراییم. ما می‌دانیم (حتی اگر اعتراف نکنیم) که چیزی که انسانیت و انسان را عظمت می‎دهد نه خوبی‌ها و کمالش بلکه نقص‌ها و اشتباه‌های او هستند. ما در عصرِ کاستی‌ها، خشونت، جنگ، طلاق و خیانت زندگی می‏کنیم و گاهی خیلی آرامش‌بخش است که کسی غیر از خودمان تاکید کند که "همه چیز نباید بی‌نقص باشد". ما می‌خواهیم مردان و زنانی را ببینیم که شبیه به خودمان هستند. جوکر در قلب چند نفر از ما ریشه دارد؟ آمار تماشاگران می‎‌گوید تا این جا میلیون‌ها نفر. دوستشان داریم چون دوست‌داشتنشان آسان است و دردناک. ساده‌لوحانه است اگر بگوییم ما ضدقهرمان‌ها را برای این دوست داریم که نسبت به افکار ضدقهرمانانه خودمان کمتر عذاب وجدان داشته باشیم اما در هر فکر ساده‌لوحانه‌ای درصد خوبی از واقعیت هست.دیدن این فیلم همزمان با اتفاق‌هایی که این دو روز در شهرهایمان می‌افتند اتفاقی بود، یک اتفاق صحیح. رقص پیروزمندانه آرتور در سکانس آخر قند توی دل من و خیلی‌ها آب کرد و اشکمان را در آورد. اشکی که وقت ریختنش فکر می‌کردم "حالا درست شد". در اوج بحران، هرج و مرج و نادرستی، "درست" شد.