خطای شناختی صاحبان کسب‌وکار در توسعه محصول

بر کسی پوشیده نیست که نظرات و پیشنهادات صاحبان یک کسب‌وکار چقدر می‌تواند بر روی تصمیمات یک مدیر محصول اثر بگذارد. حتی در تخت‌ترین ساختارهای تیمی و در چرخه‌های ابتدایی توسعه محصول باز هم شاهد آثار نگرش بنیانگذاران در تصمیم‌گیری‌های سطح پایین‌تر و حتی فنی‌ هستیم. بگذارید کمی مسئله را باز کنم، احتمالا تا به حال در مقام یک مدیرمحصول هنگام تصمیم‌گیری درباره توسعه‌ی فیچرهای یک محصول با فشارهایی از سوی صاحب کسب‌وکار روبرو شده‌اید که بر خلاف نظر کاربران، دانسته‌های پیشین و خردجمعی اعضای تیم هستند. تصمیمی که حتی اثر مستقیم و ملموسی بر روی عملکرد اصلی محصول و ارزشی که ارائه می‌دهد نمی‌گذارد یا دست کم جوانب این دلیل این تصمیم شفاف نمی‌شود!در اینجا لازم است به این اعتقاد قلبی‌ام اشاره کنم که احساس بنیانگذار (که گاهی قابل بیان نیست) نسبت به مسائل کلان ارجحیت دارد و غالبا صحیح از آب در می‌آید، اما در سطوح پایین‌تر نمی‌توان تاثیرات مخرب این رویکرد را در نظر نگرفت.اغلب می‌توان ایراد کار را در عدم توانایی تفکیک واقعیت از حقیقت توسط بنیانگذار جستجو کرد. جایی که صاحبان کسب‌وکار آنچه را که در ذهن خود به عنوان نقشه راه و چشم‌انداز متصور هستند با آنچه در مسیر رسیدن به اهداف پشت‌سر گذاشته‌اند تمیز نمی‌دهند. به طور مثال بنیانگذار در مسیر تعهد به قولی که به کاربرانش داده‌است، چالش‌ها و سختی‌های اندک اما دردآوری را تجربه می‌کند. قطعا این چالش‌ها شمایل کاملا متفاوتی با آنچه بنیانگذار در ذهنش و در ابتدای راه متصور بوده است دارد! حال وقتی موعد اخذ تصمیمات جدید فرا می‌رسد بیان چالش‌ها و تصمیمات پیشنهادی بنیانگذار، شبیه ترکیبی از رویاهایی که در نقشه راه تدوین کرده با چالش‌هایی که در گذشته سپری کرده می‌شود! ترکیبی که در ظاهر منسجم و یکپارچه به نظر می‌آید و خوراک تصمیمات اشتباه تیم محصول می‌شود. حتی در بیشتر اوقات به عنوان یک تجربه‌ی خیلی مهم در سطوح پایینی توسعه محصول به تیم الزام می‌شود!با یک مثال تلاش می‌کنم تا جوانب این موقعیت را بیشتر شفاف کنم:تصور کنید بنیانگذار به کاربران خودش قول داده‌ است خدمات مالی برای خرید لوازم منزل را به ساده‌ترین و سریع‌ترین روش ممکن مهیا کند. در طول چرخه‌ی توسعه محصول، هنگام ارائه خدمات مالی، ابهامات یا مشکلات قانونی به وجود می‌آید که لازم است الزامات حقوقی دقیق‌تری وضع شود.اما درد حاصل از این چالش‌ها آنچنان برای صاحبان کسب‌وکار آزاردهنده هست که به صورت ناخودآگاه نسبت به کوچکترین یادآوری‌ها در مسیر قول و تعهد کسب‌وکارشان واکنش نشان می‌دهند و این واکنش در قابل افزودن یک امکان ناکارآمد یا تصمیم هزینه‌بر نمود پیدا می‌کند.در این مواقع راهکار چیست؟مدیران محصول حرفه‌ای در اولین قدم تمام تلاششان را برای همدلی و هم‌فضایی با بنیانگذار به کار می‌بندند. همچنین بهتر است به این مسائل نگاه ۳۶۰ درجه و عمیق‌تری داشته باشند تا بتوانند حس امنیت و همراهی بیشتری به صاحب کسب‌وکار انتقال دهند. جوانب مختلف مسئله را از حوزه حقوقی گرفته تا تجربه کاربری، بررسی می‌کنند و بر اساس داده‌ها، تصویر جدیدی از مسئله را بیان می‌کنند. حتی اگر مشکل در سطح بازار است با رقبا به گفتگو می‌نشینند و در نهایت امکان درک حداکثری مسئله را فراهم می‌کنند.در مرحله بعد و حتی در صورتی که امکان طرح مسئله به صورت همه جانبه ممکن نباشد یا هزینه‌ی زیادی داشته باشد سرعت توسعه محصول را برای رسیدن به مرحله آزمون افزایش می‌دهند تا اگر تصمیم، یک تصمیم اشتباه هست هرچه سریع‌تر کشف شده و اصلاح شود.از نگاه من اقدام خارج از این چهارچوب کلی، احتمال افزایش هزینه‌های توسعه محصول و هزینه‌های تیمی افزایش پیدا می‌کند. به بیان دیگر اگر نه امکان بررسی همه جانبه موضوع برقرار است و نه می‌توان اولویت‌ها را برای رسیدن به یک فضای آزمون تغییر داد باید به دنبال سرنخ‌های دیگری از یک مشکل بزرگتر باشیم.در هر صورت نباید فراموش کنیم، احساس و درک صاحبان کسب‌و‌کار در سطوح بالاتر قابل اتکا و معتبر هست، تا جایی که بر پایه داده‌ها و قول و تعهدی که کسب‌وکار به مخاطبانش داده است استوار باشد.