شبکه‌های اجتماعی، اعتیادی متفاوت

هرچه بیشتر از یک پلتفرم اجتماعی استفاده کنید، اعتیاد‌آورتر می‌شود، نه تنها برای همه، بلکه مخصوصا برای خودتان فروش محصولات اعتیادآوری چون تنباکو و الکل، موضوع جدیدی نیست و کسب‌وکارهایی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، به مدت زیادی زیر نظر حساسیت‌های اخلاقی جامعه بوده‌اند.اخیرا، اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی موضوع نقدهای فراوانی در مقالات، کتاب‌ها، تدتاک‌ها و مستندها شده، اما آیا این شبکه‌ها مسائل اخلاقی منحصربه‌فردی را ایجاد می‌کنند که دیگر کسب‌وکارهای قدیمی‌تر و آشناتر حوزه مواد اعتیادآور، درگیر آن‌ها نمی‌شوند؟کمپانی‌های سازنده شبکه‌های اجتماعی به وضوح در یک مورد با کمپانی‌های تولید تنباکو و نوشیدنی‌های الکلی تفاوت دارند؛ اعتیاد ناشی از آن‌ها فرد به فرد متفاوت است. هر چه بیشتر از یک پلتفرم به خصوص استفاده کنید، برای شما اعتیادآورتر می‌شود، اما نوع این اعتیاد منحصر به شماست و عمومی نیست.پلتفرم مربوط به یک شبکه اجتماعی برای هر کاربر به شکل منحصربه‌فردی درمی‌آید. داده‌های مربوط به کاربر، در راستای افزایش اعتیاد کاربر به آن پلتفرم جمع‌آوری شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد. علت این پدیده استفاده سازندگان آن از الگوریتم‌های سازش‌پذیری است که مطابق گفته‌های یارون لانیر، متخصص این حوزه، «تغییرات کوچکی برای گرفتن نتایج بهتر در خود ایجاد می‌کنند». واژه «بهتر» به معنای ایجاد وابستگی بیشتر برای کاربر و سودآوری بیشتر برای سازنده است. در نتیجه، ماحصل این فرایند یک دور بسته اعتیادآور بازخورد است.برای درک بهتر این مشکل، آزمایش ذهنی زیر را در نظر بگیرید:فرض کنید که در راه خود به محل کار، مقابل یک کافی‌شاپ برای نوشیدن یک فنجان قهوه توقف می‌کنید. به محض ترک محل، بدون آن که بدانید، یکی از کارکنان کافی‌شاپ، فنجان (در واقع لیوان یک‌بارمصرف!) شما را از سطل زباله برداشته، بسته‌بندی می‌کند و به یک آزمایشگاه می‌فرستد. در آزمایشگاه، اثرات بزاق روی فنجان را بررسی می‌کنند تا جوانب بیولوژیک وابستگی شما به قهوه را بهتر درک کنند. صبح روز بعد، دستور تهیه قهوه در کافی‌شاپ به گونه‌ای تغییر کرده که شما را اندکی به قهوه وابسته‌تر کند.این فرایند پس از هر بار رفتن شما به کافی‌شاپ تکرار می‌‌شود. آن‌ها به تدریج اطلاعات بیشتری درمورد آن بخش از بیولوژی شما که به اعتیاد مربوط می‌شود، کسب می‌کنند و سپس قهوه‌ای به شما می‌دهند که در مقابل آن نمی‌توانید مقاومت کنید. حال شما به محصول آن‌ها اعتیاد پیدا کرده‌اید و خودتان به آن‌ها کمک کرده‌اید که بر شما چنین تأثیری بگذارند.در چنین شرایطی، شما حق شکایت دارید. حتی اگر از ذات اندکی اعتیادآور قهوه، پیش از خرید از چنین کافه‌ای، خبر داشتید، به این معنا نیست که با رضایت خود قهوه‌ای بسیار اعتیادآور مصرف کرده‌اید، و به این معنا هم نیست که اجازه داده‌اید از شما به صورت ناآگاهانه برای اعتیادآورتر شدن محصول سوءاستفاده شود.مشابه همین مورد در شبکه‌های اجتماعی اتفاق می‌افتد: زمانی که از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنید، به الگوریتم‌های انطباقی آن در اعتیادآورتر ساختن آن پلتفرم برای خودتان کمک می‌کنید (و برای باقی افرادی که الگوریتم آنها را شبیه شما دسته‌بندی می‌کند). حتی اگر به اختیار خودتان هم عضو یک شبکه اجتماعی شده باشید (شاید حتی از اعتیادآوربودن آن خبر داشته باشید)، به این معنا نیست که به خواست خود به کمپانی در افزایش میزان اعتیادآوربودن پلتفرم آن‌ها، کمک می‌کنید.اما آیا این موضوع در مورد تمامی اعتیادها صادق نیست؟ درست است، هر چه بیشتر الکل مصرف کنید یا سیگار بکشید، قاعدتا بیشتر به آن‌ها وابسته می‌شوید. کسب‌وکارهای فروشنده محصولات اعتیادآور، مدت زمان زیادی است که از استراتژی‌هایی برای بازاریابی و تبلیغات استفاده می‌کنند که باعث می‌شود تعداد بیشتری از مردم زیادتر از محصولات‌شان استفاده کنند.البته، اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چندان به اعتیاد معمول به تنباکو و نیکوتین درون آن، یا تشویق کمپانی‌های سازنده سیگار از طریق تبلیغات به مصرف بیشتر تنباکو، شباهت ندارد. استراتژی این کمپانی‌ها در دسته‌ای متفاوت قرار می‌گیرد: شبیه به کمپانی تولید سیگاری است که مقدار نیکوتین موجود در یک نوع سیگار خاص را افزایش می‌دهد و باعث افزایش سطح اعتیادآور بودن آن می‌شود. به همین شکل، هر چه بیشتر از یک شبکه اجتماعی استفاده کنید، آن شبکه خود پتانسیل اعتیادآوربودنش را بالا می‌برد.کمپانی‌های صاحب شبکه‌های اجتماعی از شما در راه اعتیادآور کردن پلتفرم‌هایشان استفاده می‌کنند. برای آن‌ها مهم نیست که این موضوع به خواست شماست یا نه. این عملی گستاخانه است :«ما نه تنها پلتفرم‌های خودمان را برای شما اعتیادآورتر می‌کنیم، بلکه از شما نیز برای نیل به این هدف استفاده می‌کنیم!»ترجمه: پرنیان نادریمنبع: الجزیره