چرا استارتاپ، شرکت نیست ؟

تب استارتاپ­ ها چند سالی است که فضای کسب و کار ایران را مانند بسیاری از کشورهای دنیا دربرگرفته است. جامعه­ بزرگ دانشجویی و جوان ما هم از این تب بی تاثیر نبودند و در این چند سال استارتاپ ­های موفق و ناموفق بسیاری فعالیت کرده­ اند. اما استارتاپ چیست؟ در این مطلب، سعی می ­کنم با استفاده از منابع علمی و تجربه­ اهل فن، بهترین تعریف برای استارتاپ را بازگو کنم. البته، تعریف­ ها لزوما جامع و کامل نیستند و تنها ابزاری برای نزدیک شدن ذهن و هم­ کلامی به شمار می ­آیند.از دید من : استارتاپ "پروژه ای است که توسط یک کارآفرینِ نوآور ایجاد می­شود تا قابلیت یک بیزینس مدلِ قابل رشد را در مرحله اول تایید کرده و در ادامه آن را توسعه دهد."استارتاپ پروژه است نه شرکت !در تعریف گفتیم استارتاپ یک پروژه است. استانداردها، پروژه را یک محیط مدیریتی موقت، یا یک سازمان موقت برای تحویل یک یا چند محصول تعریف می ­کنند. به این معنی که استارتاپ یک فعالیت و یا سازمان دائمی نیست. استارتاپ­ تلاشی موقتی است که باید قابلیت رشد و توسعه یک بیزینس مدل را آزمایش کند. البته استارتاپ ­ها در ادامه فرایند رشد خود، در صورت موفقیت به یک شرکت و یا کمپانی تبدیل خواهند شد. برای روشن شدن این موضوع شاید مثال دیجی کالا بهترین نمونه باشد، دیجی کالا در ابتدا یک استارتاپ بود که با رشد روزافزون و طی مراحل رشد، اکنون به شرکت (کمپانی) بزرگی تبدیل شده است.استارتاپ با نوآوری سر و کار دارد، نه با ایده و ابداع !نوآوری با ایده ­پردازی و ابداع متفاوت است. به ­کارگیری و کاربرد ایده ­های ناشی از خلاقیت، نوآوری تعریف می ­شود. پس مرز باریک میان ایده و نوآوری، به­ کارگیری و کاربرد آن است. اشعه ایکس یک ابداع و استفاده از آن برای عکس­ برداری یک نوآوری است. نوآوری همیشه در محصول نیست، نوآوری می ­تواند در فرایندهای تولید محصول، در روش­ های بازاریابی، در نوع سازماندهی سازمانی و در نهایت از همه مهم تر، نوآوری در بیزینس مدل یا نوآوری در مدل کسب و کار باشد. همچنین نوآوری­ ها می­ توانند تدریجی و یا اساسی و رادیکال باشند. استارتاپ­ ها همیشه با یک یا چند نوع نوآوری سر و کار دارند، نه با ایده ­ها وابداعات.بیزینس مدل همه چیز و هیچ چیز !بیزینس مدل یا مدل کسب و کار با بیزینس پلن یا طرح کسب و کار متفاوت است. بیزینس پلن، طرحی است که برای نهادهای تامین مالی تهیه می ­شود تا نشان دهیم کسب و کار ما سودآور است و می­ توانیم از پسِ بازپرداخت سرمایه ­گذاری برآییم. درحالی که بیزینس مدل یا مدل کسب و کار، یک منطق است. منطقی که مشخص می­ کند یک سازمان چگونه برای مشتری ارزش خلق کرده و در قبال آن، خود چه ارزشی را کسب می­ کند. همچنین این تبادل ارزش­ ها میان مشتری و کسب و کار، در چه بستری، با چه روشی و از چه طریقی انجام می ­شود. در اینجا مفهوم سودآوری به مفهوم تبادل ارزش تبدیل شده است. مشتری در نهایت به دنبال ارزش است، این ارزش می­تواند، محصول، خدمت، احساس و یا هر مورد دیگری باشد. به همین دلیل بیزینس مدل، قلب یک استارتاپ و از عوامل تعیین کننده شکست یا پیروزی آن است. کسب و کار ها برای معرفی بیزینس مدل خود از ابزاری به نام بوم بیزینس مدل استفاده می کنند.قابلیت رشددر برخی منابع، یکی از ویژگی­ های استارتاپ را مقیاس ­پذیر بودن می­ دانند. به این معنا که بتوان پس از تایید بیزینس مدل، کسب و کار را چندین و چند برابر گسترش داد. به نظر من، قابلیت رشد، مفهوم بهتری برای استارتاپ ­ها است. طی این ­سال­ها استارتاپ ­های موفق و خوبی را دیدیم که کسب و کار خود را مقیاس پذیر و چند برابر گسترش ندادند، اما با این وجود رشد مثبت و بسیار خوبی را پشت سر گذاشتند، مانند استارتاپ ­هایی در حوزه نرم ­افزارهای تخصصی مهندسی سازه.تایید بیزینس مدل و توسعه آنگفتیم استارتاپ­ پروژه­ای موقتی است و یکی از ویژگی­های پروژه، داشتن هدف ­است. هدف استارتاپ، تایید بیزینس مدل پیشنهادی و در ادامه توسعه­ی آن خواهد بود. پس از تست­های اولیه، و گذراندن دوران جنینی کسب و کار، بیزینس مدل باید کارایی خود را به اثبات برساند. تصمیم درمورد ادامه و یا اتمام پروژه یکی از مهمترین تصمیمات در استارتاپ­ها است. فراموش نکنیم نرخ شکست استارتاپ­ها در دنیا بیش از 80 درصد است.بنابراین، باتوجه به مواردی که گفتیم، استارتاپ، پروژه ای موقتی است که هدف آن تایید و توسعه یک بیزینس مدل است. بیزینس مدلی که منطق تبادل ارزش میان ما و مشتری را مشخص می­کند و کارایی و قابلیت رشد داشته باشد. این پروژه توسط یک یا چند کارآفرین ایجاد می­شود که با استفاده از نوآوری، و نه ایده، سعی می­کنندمدل کسب و کار پیشنهادی خود را توسعه و بهبود داده و کاربرد آن را تایید کنند. در انتها استارتاپ­های موفق ممکن است به شرکت یا شرکتی بزرگ تبدیل شوند.