کشتن مرغ مقلد1

اگر کار درستی را هرکسی انجام داد بایستی از او الگو گرفت؟درمجموع پاسخ به این سؤال منفی است چون قطعاً کار درست را از هرکسی نمی‌توان پذیرفت و از کار درست وی الگوسازی کرد.یک سلبریتی امروزی نمونه خوبی برای بررسی این سؤال خواهد بود. یک سلبریتی کسی است که به‌واسطه رسانه مشهور می‌شود و امروزه بیشتر جنبه تصویری رسانه سلبریتی‌ها را به شهرت رسانده است. سلبریتی ها برای مطرح‌شدن، کسب درآمد، شهرت و بقای خود بیشتر از عوامل حیاتی چون آب‌وهوا و غذا به دیده شدن نیاز دارند و این دیده شدن را به مخاطب خود حقنه می‌کنند. مخاطب هم به‌واسطه سلیقه جمعی و تغییر آن و ارزش‌ها و معیارهای خود در گذر زمان برای استمرار در دنبال کردن سلبریتی به کارهای عجیب‌تر و اطلاع یافتن هرچه بیشتر از زندگی شخصی سلبریتی و تطبیق سبک زندگی خود با وی نیاز دارند. با آمدن رسانه‌های مجازی به‌صورت فزاینده‌تر به این موارد دامن زده شد و مخاطبین دسترسی میلیونی به سلبریتی های خود را پیدا کردند و بلندگوی سلبریتی درمجموع رساتر و تأثیرگذارتر شد. البته در همین حین حفظ این مخاطبین هم نیازمند انجام کارهای شازتر و عجیب‌تر و عامه‌پسندتر شد که این موارد برای حفظ مخاطب به رویکرد قاطبه سلبریتی ها در دنیای امروز تبدیل شد بطوریکه برای دیده شدن دیگر خط و مرزی را نمی‌شناسند؛ بگذریم از این‌که رسانه‌های مجازی خود نیز عده‌ای را با همین دست کارها تبدیل به سلبریتی کردند.ما دقیقاً شاهد این هستیم که حرف امبرتو اکو که درجایی گفت: «فضای مجازی به افرادی که تا پیش‌ازاین فقط حق اظهارنظر در کافه‌ها را داشتند این قدرت را داد تا در همه‌جا اظهارنظر کنند» به اثبات رسیده است. قطعاً کار این یادداشت و ظرفیت آن به حد بررسی فضای مجازی و کارکردهای مثبت آن در مبارزه با توتالیتاریسم که در این سال‌ها به‌شدت مشهود است، نیست اما این تغییر سلایق و ارزش‌ها و دادن بلندگوی راهبری و نه رهبری این فرهنگ یا بهتر بگویم خرده‌فرهنگ‌های فست فودی! توسط سلبریتی ها انجام می‌پذیرد.حال فکر کنیم که یکی از این سلبریتی ها که برای مشهور شدن و حفظ مخاطب مدام دست به چهارچوب شکنی و عبور از خطوط متفاوت زده است و تا اینجای کار مروج خرده‌فرهنگ‌های برق‌آسای مبتذل و عوام‌پسندانه بوده، بیاید و تبلیغ و پیام ضد تخطی از قوانین و قراردادهای اجتماعی مشخص و فراگیر را بکند. قطعاً در نگاه اول همه خواهند گفت که به‌به فلان سلبریتی چه‌کار خوبی را تبلیغ کرده است و در ادامه فکر می‌کنند کار خوب را بایستی از هرکسی پذیرفت ولی شما را به بررسی دو نگاه دیگر نیز دعوت می‌کنم؛ البته این دو نگاه به نوعی مکمل هم هستند.اول، سوءاستفاده از نیت و نفس عمل آن کار درست برای پیشبرد اهدافی جز اعتلای جامعه مدنی. از سلبریتی که معمولاً به اظهارنظر برخی از سلبریتی های سابق برای معروفیت بایستی به‌جایی متصل بود، برای کارهای شاز و معروفیت و امنیت نیاز به وابستگی دارد چه صداقت در نیتی را می‌توان انتظار داشت؟ چه تضمینی وجود دارد که سلبریتی کار درستی را تبلیغ کند؟ چه تضمینی دارد که وی تحت امر وابستگی‌های خود اقدام به تعریف کاری نمی‌کند؟در دنیای امروز که این سلبریتی ها، با مخاطبین پر و پا قرص، تبلیغ زندگی‌های متفاوت و سبک زندگی متفاوت و ... را تبلیغ می‌کنند، فرای از تائید یا رد آن سبک زندگی، می‌توان بدون بحث پذیرفت که سلبریتی ها الگوی برد بلند برای موارد رفتاری و فرهنگی هستند. حال تصور کنید که رفتارهای شازی که مخاطب را نگه‌داشته توسط مخاطب بیشتر مطالبه شود و عجیب‌تر از قبل، اینجاست که نگاه دوم وارد بحث می‌شود.دوم، بعد از ساختارشکنی‌های فراوان توسط سلبریتی، حالا او یک عمل درست را به‌عنوان شاز عمل کردن جدید معرفی می‌کند برای جذب مخاطب ولی در نگاه مخاطبی که همیشه کار شاز از کسی دیده این کار درست تبدیل به چه چیزی می‌شود؟حال با این دو نگاه چه بلایی بر سر نفس عمل مثبت و کار درست می‌آید؟در نگاه اول چون کار درست بر بستر سیل گون فضای مجازی و رسانه و توسط سلبریتی و به خاطر وابستگی‌ها رخ می‌دهد، عمل درست قربانی چند نیت و هدف دیگر می‌شود.در نگاه دوم، شکننده یک سری ساختار طولانی، عملی مثبت را تبلیغ نمی‌کند، فقط ساختارشکنی را تبلیغ می‌کند و یا به دلیل سابقه ساختار شکنانه اگر دست به تبلیغ کار و عمل درستی بزند توسط این آدم به ابتذال و یا عدم پذیرش و باور اجتماعی کشیده می‌شود.البته در تمامی حالات استثنائاتی وجود دارد ولی کلیت ماجرا بدین شکل است که این تابع به نام سلبریتی، با ابزارها و پارامترهای بیرونی و درونی علاوه بر اینکه الگوی برد بلند اجتماعی است همان‌قدر هم یا تحت انقیاد بیرونی برای عمل مصنوعی (همچون زمان انتخابات) توسط وابستگی‌هایش قرار گیرد و یا خود برای بقای ساختارشکنانه دست به تبلیغ عمل درست میزند! اگر کار درست را ذیل قرارداد اجتماعی تعریف کنیم و نه عرف! آنگاه نیازی به تبلیغ آن عمل درست توسط کسانی نیست که برای معروفیت دست به تغییر و تحقیر و شکستن قراردادهای اجتماعی می‌زنند.حال صراحتاً باید بگویم که نمی‌توان هر کار درستی را از هرکسی پذیرفت و از او الگو گرفت.ادامه دارد...