چرا روانشناسی؟

سراسیمه به اطراف می نگرم. به نظر می رسد که نگاهم، بو و مزه گذشته خود را از دست داده است. و این موضوع نگرانم میکند. رنگ باختگی همیشه انسان ها را آشفته کرده است. دور زمانی انسان ها آموختند که اگر تجربیات شان را بنویسند و نسل به نسل، دست به دست آن را منتقل کنند، شاید روزگاری برسد که همین دست نوشته ها مرحمی شوند بر زخم های حاصل از جراحت جهل آدمی نسبت به آنچه فکر میکند یا می اندیشد. اما علاوه بر اینکه این زخم ها هیچ گاه درمان نشدند، وسعت شان با تبدیل شدن پیشرفت به روزمرگی انسان، افزایش نیز یافت. در طی چندین هزار سال پیش تا اکنون، تاریخ از انسان های گوناگونی روایت ها کرده است. اما جز دسته ای از آنها، سایرین نام شان پایدار نمانده و به مکرر یاد نشده است. انسان هایی که تفکر و پرسشگری در تمام لحظات شان جاری بوده، اما فقط به آن بسنده نکرده اند؛ چون می دانستند فکرشان تا زمانی که با نگاه دیگران دیده نشود، ارزش و پختگی نخواهد داشت. پس ابزار تسهیل ترویج و مرور افکارشان را یافتند: نوشتن! از همان اول در نوشتن برای بشر معجزه ی ناشناخته ای وجود داشت که غیرقابل توصیف باقی میماند. ماهیت تغییر پذیری، سرعت پیشرفت و گوناگونی اش چنان بود که پاسخگوی نیاز های آدمی باشد. و برای همین هم بود که هر که اندیشمند شناخته میشود، کم پیش می آید که گرمی قلمش کاغذ را بارها بارها نیازموده باشد. داستان من، اما چنین رقم خورد: کلاس هفتم بودم. مسابقاتی برای نوشتن برگزار میشد. عکسی به نمایش در می آمد و از ما خواسته میشد که درباره اش بنویسیم. در طی چند مرحله رقابت تا مرحله استانی توانستم، رتبه ای در میان سایرین کسب کنم. در طی یکی از مراحل، ما و تعدادی دیگر از دوستان را به همایشی اختصاصی دعوت کردند.( این رویداد به یکی از نقطه های عطف زندگی ام مبدل شده است.) آقای فارسی-میزبان ما- از یک یک ما خواست که برایش بنویسیم و بخوانیم. از تعداد زیادی کتاب نام برد و چنان فیتیله ی کتابخوانی ما را چرخاند و روشن کرد که شعله اش حالا حالا ها خاموش شدنی به نظر نمی رسد. تا سه تابستان بعدش را در کتابخانه های گوناگون گذراندم تا اندک دانشی برای خود جمع کنم و نوع نگاهم نسبت به موضوعات و اطرافم را پرورش بدهم. در طی این خواندن ها بود که فهمیدم شنیدن روایت از زندگی انسان ها، مطالعه شخصیت هایشان و همچنین بررسی تجربه زیسته شان از زوایای گوناگون به من شوری عجیب می بخشد و می تواند به راحتی رنگ لحظه هایم را به رنگی رنگی یا سیاه و سفید مبدل کند. پس نیاز دیدم عمق نگاهم را در موضوع های مرتبط با موضوعات انسان شناسی عمق ببخشم. ناآگاه از اینکه باید از کجا شروع کنم، از کلاس اول به سمت داستان ها و حکایت های کهن رفته بودم. اما از کلاس ششم به طرز جدی تری، هدف ام را رمان های کلاسیک قرار دادم. با بینوایان ویکتور هوگو شروع کردم. همان طور که میدانید، شخصیت ها در بینوایان خیلی به تیرگی یاد شده اند. تصور من در رابطه با معصوم بودن ذات آدمی در حال تغییر بود. این تصویر ناتمام با رمان های ژول ورن در حال تکامل بود. به مرور زمان به سمت رمان نویسنده های روسی مثل تولستوی و داستایفسکی و چخوف کشیده شدم. بعد هم که به سمت نویسندگان انگلیسی و آمریکایی متمایل شدم. در بین نویسندگان انگلیسی؛ چارلز دیکنز (اثر سرود کریسمس)، مارک تواین (تام سایر)، شکسپیر(هملت، اتلو)، جی کی رولینگ (هری پاتر)، تالکین (ارباب حلقه ها، هابیت) و در بین نویسندگان آمریکایی؛ هریت بیچر استو (کلبه عمو تام)، جک لندن (سپید دندان) را هنوز در یاد دارم، چون موجب شدند با قوای بیشتر بر بادبانِ ناوگانِ خواندن، بدمم و به دنبال تسهیل مسیرش باشم. اما هیچ گاه از طوفانِ تغییر نترسیدم و نگاهم را در معرضِ آینهِ دیگران قرار دادم تا ببینم از نگاه آنها چه تمثیلی از خود روایت کرده ام. با خواندن تعداد زیادی رُمان، فکر میکردم نسبت به ذات انسان نگاه کلی کسب کرده باشم. اما مدتی به دلیل علاقه به زیست، به سمت بررسی فیزیولوژی انسانی پرداختم. کل دوران دبیرستان برای همین موضوع صرف شد. بعد از کنکور و عدم موفقیت برای به دست آوردن آنچه که انتظارش را داشتم، دنبال رشته ای می گشتم که انسان شناسی، زیست، فلسفه، تاریخ و... را در خود جای داده است. بین رشته ای بودن روانشناسی، این پتانسیل را داشت که جای مانور در بین علایق گوناگونم را داشته باشم. در نوشته ای جدا به این سوال "بعد از ورود به رشته روانشناسی، چگونه مسیریابی انجام دادم و الان در چه مختصاتی از مسیر مدنظرم قرار دارم؟" پاسخ خواهم داد.پس تا الان، روانشناسی به چند دلیل:- طعم دار کردن نگاه و برخورداری از دانش شناخت گوناگونی انسان ها- علاقه به مباحث شخصیت شناسی و موارد مرتبط با نقش انسان در جامعه و تعاملات بین انسان با محیط و روابط بین انسانی- چند پارادایمی بودن علم روانشناسی (که مطالعه گذشته آن را خواندنی تر میکرد.)- بررسی حواس و ادراکات انسان (و نوع نگاه انسان های متفاوت) به وسیله فرایند های علمی در علوم اعصاب شناختی (مرتبط با مطالعه فیزیولوژی)- بررسی رفتار های اجتماعی انسان (مرتبط با جامعه شناسی) - بررسی روند شکل گیری فرهنگ ها (هنجار و نابهنجار) در جوامع گوناگون (مرتبط با مردم شناسی)- علاقه به شناخت آدم ها و شنیدن تجربه زیسته شان- تشابهات زیاد روانشناسی با فلسفه- آسیب شناسی رفتارها یا افکار نابهنجار (ارائه طرح درمان برای آشفتگی های روان)