نامه ایی در صندوقِ پست

وانکا ژوکُفِ نه ساله، که سه ماه پیشْ شاگردِ دکانِ آلیاخینِ کفاش شده بود، شب کریسمس به رختخوابش نرفت. منتظر ماند تا ارباب، زنش و شاگردان بزرگ تر راهیِ کلیسا شدند، سپس دوات و قلم زنگ زده ای از گنجه برداشت، ورق مچاله شده ای را پهن کرد و آماده ی نوشتن شد. پیش از نوشتنِ اولین کلمه چندبار با نگرانی به در و پنجره نگاه کرد، سپس به شمایل سیاه شده، که قفسه های دو طرفش انباشته از قالب های کفش بود، چشم دوخت و آه دردمندانه ای کشید. کاغذْ روی نیمکت قرار داشت و وانکا روی کف اتاق، جلو نیمکت، زانو زد و نوشت:" بابابزرگ عزیز، کُنستانتین ماکاریچ، دارم برایتان نامه می نویسم. کریسمس را به شما تبریک می گویم و امیدوارم خداوند بهتان برکت بدهد. من نه پدر دارم و نه مادر و فقط شما برایم مانده اید."وانکا رویش را به شیشه ی پنجره، که انعکاس نور شمع در آن سو سو می زد کرد و پدربزرگش، کنستانتین ماکاریچ را که نگهبانِ شبگردِ خانواده ی اعیانی به نام ژیوارِف بود، در ذهن مجسم کرد. کنستانتین پیرمرد ریزاندام، لاغر و شصت و پنج ساله و در عین حال سرزنده و چالاک بود. چهره ی خندانی داشت و چشمانش از مِیخوارگی پف کرده بود.روزها توی آشپزخانه ی خدمتکارها می خوابید یا می نشست با آشپزها و خدمتکارها شوخی می کرد و شب ها، با آن پوستین بزرگی که دور خودش می پیچید، دور و اطراف خانه گشت می زد و با چماقش صدا درمی آورد. سگش، کاشتانکایِ پیر و سگِ دیگری، که بدن کشیده و سیاه رنگی داشت و به همین سبب اسمش را سمور گذاشته بود، با سرهای زیرانداخته، دنبالش راه می افتادند. سمورْ سگِ مودب و آداب دانی بود و برایِ آشنا و غریبه دم تکان می داد و نگاه چاپلوسانه اش را به آن ها می دوخت؛ اما به هیچکس اعتماد نداشت. سر به زیری و فرمانبری اش سرپوشی بود تا بدخواهی و بدذاتی اش را پنهان کند. وقتی پایِ کِش رفتن خوراکی یا گاز گرفتنِ ساقِ پا یا دزدانه وارد خانه شدن و مرغْ قاپ زدن و فرار کردن پیش می آمد، هیچ سگی به پایش نمی رسید. بارها چیزی نمانده بود که پاهای عقبش را قلم کنند؛ دوبار حتی دارش زده بودند و هفته ای نبود که به قصد کشت کتک نخورد اما همه ی این ها را از سر گذرانده بود و زنده مانده بود.وانکا در این لحظه مجسم کرد که بابابزرگش جلویِ درِ بزرگِ کلیسا ایستاده، چشم هایش را گرد کرده و به نور قرمزرنگِ پنجره ها چشم دوخته است؛ یا پاهایش را در چکمه‌های بلندش جا می دهد و سر به سرِ خدمتکارها می گذارد. چماقش از کمرش آویزان است، دست هایش را بالا آورده و از سرما خودش را بغل کرده است یا با آن خنده های پیرمردانه اش دارد کلفت یا یکی از آشپزها را نیشگون می گیرد. قوطیِ اَنفیه‌ اش را بیرون می آورد، جلویِ زن‌ها را می‌گیرد و می‌گوید: «یه کم اَنفیه بو کنین.» زن ها هر کدام یک نوک انگشت برمی دارند و به عطسه می افتند. بابابزرگ گل از گلش می شکفد و به قهقهه می افتد و بلند می گوید: «تا مغز استخوان آدم اثر میکند!»قوطی اَنفیه اش را جلویِ بینیِ سگ ها هم می گیرد. کاشتانکا به عطسه می افتد، سر تکان می دهد و با ناراحتی دور می شود اما سمور چون مودب است عطسه نمی کند و فقط دم تکان می دهد. هوا نیز فرحبخش است. آرام، شفاف و خنک. شب تاریکیست اما همه جای روستا، با آن پشتِ بام های سفید، دودی که از دودکش ها به هوا بلند می شود و درخت های که از شبنم های یخ زده و برف روبه ها نقره گون شده، به روشنی دیده می شود. دانه های شاد و چشمک زنِ ستارهْ آسمان را انباشته و راه شیری، که گویی برای روز تعطیل، تازه صیقل خورده و با برف جلا پیدا کرده، برق می زند....وانکا اه کشید، قلم را در دوات فرو برد . به نوشتن ادامه داد:" و دیروز یک کتکِ جانانه خوردم. ارباب موهایم را گرفت، توی حیاط کشاند و با تسمه ی چرمی به جانم افتاد، چون وقتی داشتم نَنوی بچه را تکان می دادم خوابم برد. هفته ی پیش هم یک روز زن ارباب دستور داد ماهی دودی برایش پاک کنم و من از دُم ماهی شروع کردم؛ آن وقت او ماهی را بلند کرد و سرش را به صورتم مالید. شاگردهای دیگر مسخره ام می کنند، مرا به میخانه می فرستند تا برایشان وُدکا بخرم و وادارم می کنند خیارشورهای ارباب را بدزدم و ارباب با هرچه در دستش باشد کتکم می زند. من چیزی برای خوردن ندارم. صبح ها نان خالی به من می دهند و ظهر ها آش و شب ها باز نان خالی دارم اما هیچ وقت به من چای یا سوپ کلمی که خودشان هورت می کشند نمی دهند. مرا توی راهرو می خوابانند و وقتی بچه شان گریه و زاری راه می اندازد دیگر خواب ندارم و باید نَنو را تکان بدهم. بابابزرگِ عزیزم، به خاطر خدا مرا از این جا به خانه ی توی ده ببرید. دیگر طاقت ندارم. بابابزرگِ عزیزم، به شما التماس می کنم و همیشه دعا می کنم مرا از این جا ببرید و گرنه می میرم..."وانکا لب ورچید، چشم هایش را با مشت های گره کرده مالید و های های گریه کرد. ادامه داد:"اَنفیه هایتان را می سابم. برایتان دعا می کنم و اگر شیطانی کردم هرچقدر خواستید کتکم بزنید. و اگر فکر می کنید کاری برای من پیدا نمی شود روی پای مُباشر می افتم تا اجازه دهد پوتین هایش را واکس بزنم و به جای فِدیا پادوی چوپان می شوم. بابابزرگ عزیزم، دیگر طاقت ندارم و اگر اینجا بمانم حسابم پاک است. فکر کردم پای پیاده فرار کنم بیایم ده اما دیدم کفش ندارم و از سرما و یخبندان ترسیدم. وقتی بزرگ شدم از شما مواظبت می کنم و نمی گذارم کسی به شما صدمه بزند و وقتی هم مُردید برای آمرزشِ روحتان دعا می کنم، مثل دعاهایی که برای آمرزش روح مادرم می خوانم.دیگر بگویم، مسکو شهر بزرگی است و خانه های اربابیِ بزرگی دارد، این جا تا بخواهید اسب دارد و گوسفند پیدا نمی شود و سگ هایش با آدم کاری ندارند. پسرها موقعِ کریسمس برای جمع کردن اعانه دوره راه می افتند و نمی گذارند آدم توی کلیسا آواز بخواند و یک بار قلاب های ماهیگیری توی ویترین مغازه ای دیدم که نخ و همه چیزهایش سَرِهَم بود و برای گرفتن هر جور ماهی به درد می خوردند و یک قلاب هم دیدم که سی پوند وزن داشت و به درد گرفتن گربه ماهی می خورد. مغازه هایی هم دیدم که تفنگ های جورواجور داشتند، مثل همان تفنگی که توی خانه ی ارباب دیده ام و حتما صد روبل قیمت دارد. و توی قصابی ها قرقاول و خروسْ جنگی و خرگوش هم می فروشند اما نمی گویند از کجا شکار کرده اند.بابابزرگ عزیز، وقتی آن جا، توی خانه ی اربابی، درختِ نوئل را برای کریسمس آماده می کنند، یکی از گردوهای طلایی را برای من بردارید و توی آن صندوق سبزتان بگذارید. به خانم اُلگا ایگناتیِف بگویید برای وانکا می خواهم."وانکا آه دردمندانه ای کشید و بار دیگر به شیشه های پنجره چشم دوخت. به یاد پزربزرگش افتاد که راهیِ جنگل می شد تا برای اربابْ درختِ کریسمس بیاورد و نوه اش را هم با خود می برد. چه روزهای خوشی بود! پدربزرگ قهقهه ای را سر می داد و جنگلِ یخ زدهْ قهقهه می زد و وانکا هم، از آن ها سرمشق می گرفت و قهقهه می زد. پدربزرگ پیش از انداختن درخت صنوبر، پیپش را روشن می کرد، چندین بار اَنفیه می بویید و وانکا را که می لرزید دست می انداخت.نهال هایِ صنوبرِ شبنم آگینْ بی حرکت ایستاده بودند و منتظر بودند ببیند کدام یک از آن ها قرار است بمیرد. و ناگهان خرگوشی، به سرعت گلوله، جَست زنان از روی برف ها می گذشت...پدبزرگ فریاد می زد: « بگیرینش...بگیرینش..بگیرینش! شیطون دم بریده!»پدربزرگ درخت را کشان کشان توی خانه می آورد و مشغولِ تزیین آن می شدند..خانم اُلگا ایگناتیِف، که موردِ علاقه ی وانکا بود، از همه بیش تر جنب و جوش نشان می داد.آن وقت ها که پِلاگیا، مادرِ وانکا، هنوز زنده بود و کارهای خانه ی ارباب را انجام میداد، اُلگا ایگناتیِف به وانکا آب نبات می داد و سرگرمی اش این بود که به وانکا خواندن و نوشتن و حساب کردن تا صد و حتی رقصِ کادریل یاد بدهد. اما وانکای یتیم را پس از مردنِ پِلاگیا به اتاقِ خدمتکارها، پیش پدربزرگش فرستادند و از آن جا به مسکو، پیشِ آلیاخینِ کفاش، روانه کردند...وانکا ادامه داد:"بابابزرگِ عزیز، بیایید پیش من. به خاطرِ مسیح مرا با خودتان از این جا ببرید. به من یتیم رحم کنید، من مرتب کتک می خورم و همیشه گرسنه ام و آن قدر بیچاره ام که حد و اندازه ندارد و همیشه گریه می کنم. روزی ارباب با یک قالب کفش توی سرم زد. من زمین خوردم و خیال کردم دیگر از جا بلند نمی شوم. زندگیِ من از زندگیِ سگ بدتر است. سلام مرا به آلیونا و یِگُرِ یک چشم و درشکه چی برسانید و سازِ ارغنون مرا به کسی ندهید." «_نوه ی شما، ایوان ژوکف_»وانکا ورقِ کاغذ را چهارتا کرد و در پاکتی گذاشت که دو روز پیش به قیمت یک کوپِک خریده بود. سپس لحظه ای فکر کرد، قلم را توی دوات فرو برد و نوشت:" برسد به پدربزرگم در ده"سرش را خاراند، باز فکر کرد و سپس افزود:"کُنستانتین ماکاریچ."و خرسند از این که کسی مزاحم نامه نویسی او نشده، کلاهش را سر گذاشت و بدون آنکه کُتَش را روی پیراهنش بپوشد، دوان دوان راهیِ خیابان شد.روز پیش که در دکان قصابی چیزهایی درباره ارسال نامه پرسیده بود، به او گفته بودند که نامه ها را توی صندوق پست می اندازند و کالسکه های سه اسبه، با کالسکه ران های مست و آن زنگوله های اسب ها، آن ها را به سراسر دنیا می رسانند. وانکا دوان دوان خودش را به نزدیک ترین صندوق رساند و نامه اش را توی شکاف صندوق فرو برد.یک ساعت بعد با لالاییِ رویاهای خوشْ در خوابِ عمیق فرو رفته بود. خوابِ بخاری را دید. پدربزرگش کنارِ بخاری نشسته بود، پاهای برهنه اش آویزان بود و نامه را برای آشپزها می خواند. سَمور جلوی بخاری می رفت و می آمد و دم تکان می داد....این داستان رو به این دلیل بازنشر کردم تا به پُستچی ها و کسانی که این داستان رو میخونن و کاری از دستشون بر میاد بگم و خواهش کنم که این نامه رو هرطور شده به دستِ بابابزرگِ وانکا برسونین... وانکاهای جامعه ی امروز ما زندگیشون با کمی محبت، کمی خوشی و کمی مهربونی از این رو به اون رو میشه... تنها خواسته ی وانکاهای دنیا همین خواسته های کوچیکه....داستانی که خوندید داستانی به نام "وانکا" اثر "آنتون پاولوویچ چخوف"، نویسنده ی بزرگ قرن 19 روسیه است که این داستان را در سال 1886 نوشت.وانکا ژوکُفِترجمه ی این داستان رو آقای احمد گلشیری در مجموعه ی" بهترین داستان های کوتاه چخوف" از نشر نگاه منتشر کرده اند و من این ترجمه رو با کمک ترجمه ی خانم سیمین دانشور سعی کردم کمی بهبود ببخشم. امیدوارم مثمرثمر بوده باشه.