بیت‌کوین و مردم؛ زبانی مشترک یا ادبیاتی گسترده؟

خیلی حرف‌ها را نمی‌شود در وایت پیپر زد. خیلی چیزها را نمی‌شود داخل مقاله‌های تخصصی گفت. برای همین، اگر روزی برسد که بتوانم با ساتوشی ناکاموتو صحبت کنم، قطعاً از او خواهم پرسید که بیت‌کوین یعنی چه؟دوست دارم بدانم فردی که بیت‌کوین را ساخته در مورد مخلوقش چه می‌گوید.بیت‌کوین برای خیلی‌ها یک سیستم پرداخت غیرمتمرکز است که در آن هر کسی می‌تواند در هر کجای دنیا پول ارسال کند. از طرف دیگر، خیلی‌های دیگر هستند که با شنیدن نام بیت‌کوین، مفاهیمی به ذهنشان می‌آید که شاید صدها و هزارها سال قبل از تولد بیت‌کوین در ذهن آدمی شکل گرفته است.آزادی، فلسفه، انسان، دولت، مقاومت و از همه مهم‌تر مبارزه! بیت‌کوین با تولد خودش جانی تازه به پیکرهٔ بی‌رمق تمام این بحث‌ها داد. انگار در سال‌هایی که بیت‌کوین متولد شد، آزادی به کشیدن ماری‌جوانا در خیابان محدود شده بود، فلسفه به‌دنبال پیداکردن جواب‌های تکراری برای سؤال‌های تکراری‌تر بود، انسان درگیر چیزهایی بود که دولت به خوردش می‌داد و مقاومت و مبارزهٔ موثر را می‌شد فقط در کتاب‌های تاریخ پیدا کرد.بیت‌کوین ادبیاتی تازه بود، فرهنگی تازه را شروع کرد و معنای تازه به مفهوم کلمهٔ مردم داد. در دنیای بیت‌کوین، فرهنگ یعنی چیزی که کاربران آن هنجارش کرده بودند. در دنیای این رمزارز، ادبیات همان چیزی بود که همه تعیین می‌کردند و مردم یعنی مردم؛ چون بیت‌کوین از جنس مردم بود و سازنده‌اش هم چیزی جز مردم نبود.بیت‌کوین را یک منزویِ گوشه‌نشینِ بی‌خبر از همه‌جا نساخته بود. کسی بیت‌کوین را ساخته بود که خودش دنیایی که در آن زندگی می‌کرد را می‌دید، لمس می‌کرد و گوشت و پوستش از خراش‌های آن در امان نبود.کافی است یک بار تعریف درستی از بیت‌کوین بشنوید، آن جاست که دیگر دنیا رنگ دیگری به خودش می‌گیرد. سیاه می‌شود، سفید می‌شود و در نهایت رنگی‌تر از تمام رنگ‌هایی می‌شود که در رنگین‌کمان می‌بینید.درست است که بیت‌کوین یک سیستم پرداخت همتابه‌همتا است، ولی سیستم پرداخت خودش آنچنان در فرهنگ و زندگی مردم ریشه دارد که وقتی می‌گوییم بیت‌کوین سیستم پرداخت است، یعنی در تار و پود زندگی می‌شود حسش کرد. یک سیستم پرداخت یعنی زندگی روزمره، فرقی هم نمی‌کند چه کاره باشید، سنتی باشید یا مدرن، بالاخره زندگی شما گره خورده با سیستم‌های پرداخت.بیت‌کوین همتابه‌همتاست؛ یعنی از کسی به کس دیگه و این یعنی یک جنبش مدنی چرا که با انسان‌ها و جنبه‌های انسانی زندگی آمیخته است.این رشته سر دراز دارد؛ یعنی تا بی‌نهایت می‌توان بیت‌کوین را به زندگی، انسانیت و مبارزه ربط داد. از هر جنبه‌ای که نگاه کنیم، از سیاه‌ترین تا روشن‌ترین، بیت‌کوین هم آنجاست.نکته جالبی که در مورد بیت‌کوین وجود دارد آن است که بیت‌کوین در عین حال که یک زبان مشترک است، ادبیاتی گسترده در گفتمان‌های مختلف ایجاد کرده است.مثلاً برای یک ماکسیمالیست، بیت‌کوین یک ایدهٔ آزادی‌بخش، بدون محدودیت و طلایی است. برای یک کاربر عادی، ابزاری است که نقش پول را ایفا می‌کند، برای یک مغز سنتی، بیت‌کوین مثل ایده‌ای توخالی نقش بسته و برای یک تبهکار، نقش ابزار را دارد.بیت‌کوین در عین حال یک مفهوم غم‌انگیز هم هست. داستان ای‌کاش‌ها، داستان تلنگرها و داستان آنهایی که به حال دیگرانی که بیت‌کوین را زودتر شناختند غبطه می‌خورند.این که فارغ از تمام جنبه‌های فنی بیت‌کوین بخواهیم تعریفی از این رمزارز ارائه کنیم، کاری است که شاید سال‌ها نشود به اجماعی برای آن رسید.ولی چه کسی می‌داند بیت‌کوین برای ساتوشی ناکاموتو چه تصویری می‌سازد. شاید همان طور که خودش می‌گوید یک سیستم برای انجام تراکنش‌ها باشد، شاید او هم تحت تأثیر این سال‌ها، نظرش را عوض کرده باشد و اگر بخواهد نسخه‌ای تازه از وایت‌پیپر بیت‌کوین بنویسد، آن را سر و شکلی تازه بدهد.شاید باید آن قدر صبر کنیم که صبر ناکاموتو لبریز شود و یک بار برای همیشه پاسخ سؤالی را بدهد که بیش از ده سال است ذهن عده‌ای نه چندان قلیل را به خود مشغول کرده است.