نقد فیلم ما 2019 Us

یکی دیگر از فیلم هایی که در برخی لیست ها از جمله نامزدهای فهرست جوایز منقدان به چشم می خورد، فیلم "ما" ساخته جوردن پیل است که دو سال پیش با فیلم "برو بیرون" مطرح شد و اسکار بهترین فیلمنامه اریژینال را هم برد. در آن سال نیز فیلم جوردن پیل با تم اسکار که "انتقام و جنگ" بود، کاملا سازگار و هماهنگ به نظر می رسید.اما تم و درونمایه اسکار امسال که از آغاز فصل جوایز روشن شده، یعنی "غلبه یا طغیان و شورش طبقه فرودست (با ویژگی عقده ای یا کینه ورز و یا خشونت طلب) بر بالادستان" شاید در این فیلم (حتی بالاتر از فیلم "جوکر") به چشم می خورد.فیلم "ما" یا Us"" با یک گره معمولی سینمای هراس آغاز می شود، دختر خردسال یک زن و مرد جوان سیاهپوست، در سالگرد تولدش و در سالن مرموز یک شهربازی در سواحل سانتاکروز با بچه ای مواجه می شود که کاملا شبیه به خودش است. از اینجا زمان فیلم به 33 سال بعد پرتاب می شود که همان دختربچه حالا تبدیل به زنی به نام "آدلایید" (با بازی لوپبتا نیونگو) شده با یک خانواده و دو فرزند دختر و پسر ولی همچنان درگیر ذهنی آن تصویر مخوف 33 سال پیش بوده که هیچگاه او را رها نکرده است.خیلی سریع و در همان اوایل فیلم، این خانواده در یک شب تاریک با افرادی شبیه خود روبرو می شود که به قصد کشتن آنها به خانه ویلایی شان هجوم می برند. تا اینجا هم همه چیز شبیه فیلم های معمولی از این دست است، اگرچه زن مشابه "آدلایید" قصه ای دردناک تعریف می کند که همزمان با رشد "آدلایید" در محیطی آرام و دوست داشتنی و سپس ازدواج عاشقانه و بچه دار شدن، او در چه شرایط مصیبت بار و نابهنجاری بزرگ شده و سپس با چه هیولایی ازدواج کرده و چه بچه هیولاهایی به دنیا آورده است.اما فیلم "ما" در همین سطح و درگیری های خون بار و وحشیانه معمول این دست فیلم ها درجا نزده وبه قصه ای فراتر می رسد که گویا همزاد آدلایید به نام "رد" (و البته با بازی همان لوپیتا نیونگو) جزو گروهی از همزادها یا به قول فیلم، سایه های مردم بوده که به لحاظ فیزیولوژیک خود نیز آدم به حساب آمده ولی هریک با همان شکل و قیافه و رفتار همزاد خود، در دالان هایی زیر زمینی زندگی کرده اند. آنان نعل به نعل همان رفتار و حرکات و سکنات همزاد یا سایه خود که برروی کره زمین زندگی می کند را انجام داده و همان روند زندگی او را در زیرزمین پی گرفته بوده اند.برخورد یکی از این افراد در سن کودکی با همزاد خود برروی زمین یعنی همان "آدلاید" که شخصیت اصلی فیلم است، باعث می شود تا آنها به راز زندگی خود در زیر زمین پی برده و برنامه و نقشه ای طراحی کنند تا بتوانند مثل همزادهای خود به روی زمین رفته، زیر آسمان و خورشید زندگی کنند، غذای خوب بخورند و پوشاک خوب داشته باشند، آنگونه که می خواهند ازدواج کنند و آن طور که می خواهند بچه دار شوند.این طرح و نقشه به شورش این آدم های سایه که بعضا دفرمه و برخی ناقص الخلقه و اغلب هیولاهایی وخشتناک هستند، انجامیده و آنها بر علیه طبقه بالادستی که باعث یک عمر بدبختی و سیاه روزی شان شده بودند، می شورند و به نحو بسیار خشونت بار و سبوعانه قتل عامشان می کنند. سپس صفی طولانی و متحد گرداگرد کره زمین و سرزمین های مختلف ایجاد کرده تا اتحاد و همبستگی خود را به نمایش بگذارند. همین نماد و البته لباس نارنجی آنها (که به زندانیان گوانتانامو و ابوغریب شبیه شان کرده است) فراتر از قصه هراسناک و آخرالزمانی فیلم، مشابهات واقعی آن را در دنیای امروز به ذهن متبادر می سازد. به ویژه که در ابتدای فیلم با جملاتی مواجه هستیم که گویا تونل هایی زیرزمینی در سرتاسر آمریکا وجود دارد و سپس در نخستین صحنه فیلم، صفحه تلویزیونی سخن از یک صف طولانی همبستگی مردم در سرتاسر آمریکا می کند.جوردن پیل، فیلم را با یک فراز معمولی فیلم های نوع هراس آغاز کرده و حتی تا اواخر فیلم به نظر نمی آید که فیلم از یک اثر معمولی زامبی گونه و یا هیولا محور فراتر برود. اما تقریبا در دو سوم پایانی، روند عجیب و غریبی در سیر فیلم ایجاد می شود که همه محاسبات پیشین مخاطب آشنا با این گونه آثار سینمای وحشت را در هم می ریزد.نمای پایانی فیلم علیرغم همه تلاش برای غافلگیر کردن تماشاگر اگرچه برای مخاطب پیگیر این نوع فیلم ها، قابل حدس است اما ورای آن، تاکید بیشتری بر تفکر طبقاتی و نژادپرستانه فیلم به نظر می آید که حتی طراحی نقشه ای هوشمندانه را نیز در حد و حدود مغزهای طبقه فرودست نمی داند!