خاطرات مدیرعامل - نبوغ و خلاقیت

-: سلام سلام، آقا روزبه عزیز -: خوب خاطره جدید چی دارین برامون؟ من خاطره ۴ و ۵ و ۶ رو به سه قسمت از یک پروژه اختصاص دادم. خاطره اول که امشب میگم، در مورد طراحی در پروژه های ساختمانی هستش و از نظر مدیریتی نکته ای که می خوام در این خاطره جستجو بکنم نبوغ و خلاقیت هست. اینکه هرکسی ممکنه در زندگی اش به دو سه موردش بر بخوره، پس باید متوجه شانس خودش باشه، و با خودکمتر بینی و یا سهل انگاری و رو در وایسی ها آنرا ضایع و تلف نکند . قسمت بعدی، یعنی قسمت پنجم،‌خود بزرگ بینی مدیریتی تو همین پروژه هست، که اگر در سازمان کار مورد مسامحه و غفلت قرار بگیره ،میتونه فاجعه ها بدنبال بیاورد. در قسمت ششم تضاد یا Conflict در منابع انسانی هستش. یک نظر مدیریتی است که تضاد سازنده است. دیالکتیک هگل هم تضاد را سازنده میدید و میگفت در دل وضع موجود(تز) ، ضدیت وضع موجود به نام آنتی تز شکل میگیره و در جدال با تز اوضاع جدیدی به نام سنتز متولد میشود. امشب تیتر بحثم مربوط به مواقعی هست که نبوغ و خلاقیت در آدمها ظاهر میشه و برخوردی که لازمه مدیر و اطرافیان باید انجام بدهند، است. سوال و جوابها خیلی خوبه‌، هر چی بیشتر باشه خوبه. -: باشه، اگر سوالی باشه می پرسم. خدا کنه که باعث انحراف از موضوع نباشه. خداکنه که بتونم سوال خوب بپرسم. این دفعه میخوام، در مورد برخورد مدیریتی با نبوغ و خلاقیتهای آدمهایی که شرکت باهاشون مواجه میشه، باهاتون حرف بزنم. شرایط بحثم هم در مورد طراحی در حوزه هایی هست که ذوق و تکنیک تخصصی را توام با خودشان دارند. تقریبا ۸ سال قبل، با یک پروژه ای مواجه شدم. زمینی بود در مرکز شهر و سالها بود که اون زمین بی استفاده افتاده بود. یکی از شرکتهایی که سهامدار شرکت ما بود، زمین رو خریده بود و دریافت جواز از شهرداری هم برای ساخت آن در جریان بود. دستور نقشه گرفته بودند، هزینهایی رو هم پرداخت کرده بودند، در حد ۳۰-۲۰ درصد از مراحل جواز را پیش رفته بودند. ما با این پروژه مواجه شدیم و اصرار داشتم که این پروژه رو بخریم. جواز در حد نقشه فاز یک بود، پروژه هم تجاری و اداری بود. و بلند مرتبه بود. پروژه بلند مرتبه تو تهران، به ساختمانهای بلندتر از ۱۲ طبقه اطلاق می شود. این ساختمان بیشتر از ۲۰ طبقه بود و مساحتش در حدود ۳۴ هزار متر مربع بود. دوستان متخصص قبلا این پروژه رو بررسی کرده بودند،‌ نسبت اداری به تجاری رو به گونه ای انتخاب کرده بودند که پروژه سود آوری داشته باشد. پروژه های تجاری فقط در حد یک یا دو طبقه خریدار های زیاد دارد. ما چهار یا پنج طبقه رو تجاری کردیم که طبقه آخر هم فود کورت بود. (ترکیبی از رستوران های کوچک و انواع فست فود). بقیه طبقات هم واحدهای اداری بود. نکته جالب این بود که اکثر سهامداران و اعضای هیات مدیره میگفتن این پروژه زیانده است. و کما بیش مخالف بودند. من هر چی فکر می کردم میدیدم که این پروژه زیانده نیست، دوماً این ویرانه هایی که تو خیابانهای اصلی تهران موجود بود، خوب برای چی رها شده هستن؟ خوب بسازن برای کاری و نیازمندیهای مردم رو جواب بدن. خوب با تصوری که داشتم و حساب و کتابی که کرده بودم، مسئولیتش رو قبول کردم و پروژه رو با کمک همکارانم راه انداختم. -: دلیل و منطقشون چی بود که میگفتن این پروژه زیانده خواهد بود؟یه بحثی داشتن که میگفتن که تجاری دیگه خیلی ساخته شده. آمار نشون میده که در تهران ساختمانهای تجاری خیلی زیاد ساخته شده اند،‌ ولی اینکه همه این تجاری ها هدفمند هستن بحث دیگری است. ظاهراً همه می خواهند ساندویچی و بقالی بزنن. حالا تو قسمت سوم عرض خواهم کرد ، پروژه هایی که برای موضوع خاصی باشند زیاد نیستند. از اونطرف، فکر می کردم که باید تصمیم گیری کنم، از طرفی با عملیاتی کردن این پروژه ،هم برای شرکت اشتغالی ایجاد می شد، و هم اینکه شرکت می تونست با یک پروژه خوب خودش رو نشان بدهد. یکی از تعریفهای مدیریت اینه که مدیریت مساوی است با تصمیم گیری. منم فکر می کردم در مجموع تکمیل طراحی و ساخت و فروش این پروژه را مفیداست. و مثل اونها دارای ابهام نبودم. به ارزیابی خودم اعتماد داشتم . -: یعنی اونها دودل بودن، شما تصمیم گرفتین که بسازین؟اونها میگفتتن خوب اگر پول رو بزاریم بانک، بیست درصد سود میگیریم، اگر پروژه بیست درصد سود بدهد، اینکه کافی نیست. ما اون موقعها حسابهامون رو با بیست و پنج درصد یا سی درصد پیش بینی سود( به آن نرخ بازده داخلی میگویند) انجام میدادیم. البته بماند که سرانجام این پروژه آخر کار بیشتر از صد درصد سود بوجود آورد، علاوه بر سازندگی. از نظر مدیریتی، ما وقتی که کاری انجام نمی دهیم مشکلات زیادی خواهیم داشت. وقتی که کار می کنیم،‌ درست کار می کنیم، یا وقتی که سعی می کنیم پروژه رو خوب کار کنیم،‌ مشکلات کمی خواهیم داشت. یه چیزه دیگه ای هم که به من کمک می کرد تا تصمیم مفیدی بگیرم، این بود: اگر یه مدیر فکر بکنه که این شرکته خودشه، و آدم سالمی هم باشه، درسته که مالکیت شرکت از آن خودش نیست، ولی فکر بکنه که شرکت خودشه، خوب می تونه خیلی دلسوزانه، با بالاسری کمتر، با چیدمان موثر و کارآمدتر و با برنامه های علمی تر و دقیق تر پروژه رو هدایت بکنه. هم به آبادانی خدمت بکنه و هم از نظر توسعه شرکت هم خدمت بکند. اندازه توان کشور به سطح سازمانها و شرکتهایش بستگی دارد. خیلی از مدیرها ذهنیت کارگری دارند، با اینکه مدیر هستن، ولی ذهنیت کارگری دارند. یعنی فقط دستورات مقامات بالاتر خودشون رو گوش می کنند. یا فقط مجری دستورهای بالاتر هستند. این درست نیست، ادم باید خیلی وقتها بتونه در حیطه و حوزه مدیریت خودش فعال باشه. امیدوارم که تونسته باشم به سوال شما جواب کامل داده باشم. -: درسته. اونها پس فکر می کردن اگر پول رو بزاریم تو بانک بیشتر سود می بریم، و شما هم فکر می کردید اگر بسازیم بهتره، و در نهایت جمع بندی شما این بود که بسازیم و بریم جلو. بله درسته، اعداد ما نشون میداد که ساخت سود بیشتری نشون میده. راستش من کلا با مفهوم گذاشتن پول در بانک و گرفتن سود کنار نمیامدم. خوب ما این پروژه رو که خریدیم، نقشه های فاز دو رو آماده کردیم. نقشه های فاز یک رو یکی از مهندسان مشاور آماده کرده بود که مدیر عاملش شاگرد دکتر (ح ) از اساتید دانشگاه بود. آقای دکتر (ح) هم در شرکت مشاورم بود ، ایشان هم البته ایده های خوبی داشتند، مثلا لابی ها رو در ارتفاع طبقه بندی کرده بودند. مدیرشرکت مهندسان مشاور که ده سال قبل شاگرد ایشون بودند، خیلی تو فضای خجالت و تحت رعایت نظر شدید ایشان فعالیت می کرد. -: این فاز ۲ که گفتین، آیا منظور اینه که فاز یک قبلاً ساخته شده؟نه. تهیه نقشه های پروژهای ساختمانی سه فاز داره:* فاز صفر: خیلی کلی لکه گذاری می کنید، مساحتهای معماری ،‌تاسیسات و اسکلت رو تخمین میزنند و آماده می کنید. در واقع برنامه ریزی و پیش بینی کلیات پروژه است. *‌فاز یک: اندازه نسبی معماری-مساحت قسمتها و طبقات- آماده میشه، مثلا اینکه چند طبقه هست، هر طبقه چند متراست، چند واحد اداری، چند واحد تجاری داریم. اینها رو استخراج می کنیم. ولی طراحی سازه و تاسیسات رو اجرا نمی کنیم. خیلی خیلی کلی اشاراتی میشه. *‌فاز دو: نقشه ها رو بطور دقیق برای اجرا آماده می کنیم. نقشه های معماری با همه جزییات و سازه ها، تاسیسات برق و مکانیک و محوطه رو برای اجرا آماده می کنیم. فاز دو در واقع نقشه های اجرایی در همه موارد مورد نیاز هستش. -: پس نقشه های فاز دو رو چه کسی آماده کرد؟همون شرکت مهندسان مشاوری که مدیر عاملش شاگرد مشاور ما بودند، چون فاز یک رو انجام داده بودند ، کار را ادامه دادند و نقشه های فاز دو رو نیز آماده کردند. آن شرکت مهندسان مشاور را فروشنده زمین قبلا انتخاب کرده بود. ما دیدیم که مهندس مشاوری که نقشه فاز یک رو آماده کرده، آدمهای خوبی بودند . کارشون هم خوب بود . گفتیم که ایشون کار رو ادامه بدهند. استاد ایشون که مشاور ما بودند ، بر کار ایشون نظارت می کردند. فاز دو رو ایشان آماده کردند، نقشه های سازه رو دادیم به مهندس محاسب که سه نفر بودند، دو نفرشون تازه از نیویورک دکترای سازه گرفته بودند و آمده بودند ایران. نفر سوم هم مهندس محاسب قوی بود. یک نفر مهندس سازه دلسوز هم برای نظارت بر روند محاسبات سازه به تیم اونها اضافه کردیم، که ایشون برادر یکی از شهدای صاحب نام کشور هم بودند. این تیم با هم محاسبات رو آماده کردند . خروجی نهایی کار خیلی بهتر از کار آن مهندسان مشاور شد. هفت سال قبل، وقتی که حساب کردیم،‌ تهیه و اجرای اسکلت فلزی برای ما هفت و نیم میلیارد تومان صرفه جویی شد. البته آیین نامه های ۲۸۰۰ زلزله را در آنالیز و آیین نامه طراحی فولاد، و بتن را در اسکلت، پی و سقف و سایر مقررات را دقیقا رعایت کرده بودند. همه موارد یادم نیست که چکار کرده بودند، تراز پایه زلزله رو آورده بودن توی کف پیاده رو. وقتی که اینکار رو کرده بودند باید دیوارهای پیرامون زیرزمین رو بتنی می کردند . به این معنی که تو زلزله، تراز برش زلزله ساختمان در سطح پیاده رو قرار می گرفت، چون دیوار بتنی یک شرایط مانع صلب بین فضای خالی زیر زمین و خاک پیرامونش ایجاد می کند. به هر حال با این توصیه ها تونستن این نتیجه رو به دست بیارند. حالا نمی خواهم خیلی رو بحثهای فنی تمرکز کنم ... -: پس این تیم مهندسین محاسب تونستن با بررسی نقشه ها، هفت و نیم میلیارد صرفه جویی توی هزینه های پروژه ایجاد کنندبله، پول زیادی بود. من تو کل مدت زمان 31 ساله که کار کردم این مقدار حقوق نگرفتم، ولی خوب با یه اقدام کوچیک تونستم برای شرکت صرفه جویی بجا داشته باشم. درست میگن صرفه جویی ، درست مصرف کردن است . این نقشه ها رو فرستادیم برای نظام مهندسی و شهرداری، و واونها هم طرح ها رو تایید کردند. نقشه ها مهندسی بود و بدون مشکل تاییدها رو گرفتیم. به هر حال پروژه رو شروع کردیم، گود برداری،‌پی سازی و اسکلت رو هم ۶۰٪ انجام داده بودیم. ناگهان متوجه شدیم که نمایی که بعدها باید برای ساختمان اجرا بشه، باید توسط معاونت شهرسازی و معماری شهرداری مرکز -تهران-تایید بشه. شهرداری منطثه نقشه ها رو تایید کرده بود، ولی شهرداری مرکز هم باید نمای ساختمان رو تایید می کرد. ما یه مسابقه تو روزنامه آگهی کردیم، گفتیم یک ساختمان بلندی تو تهران با این شرایط در این مکان در حال ساخت است وعلاقه مندان،‌ مهندسان مشاور و آرشیتکتها می تونن شرکت بکنن و طراحی خود را ارایه کنن. مسابقه شرایطی داشت . اومدن مدارک رو بگیرن، در مدت زمان خاصی هم میبایستی آنرا را تهیه و طرح ها رو ارائه کنند. -: این مسابقه جایزه هم داشت؟بله، برای نفر اول چند تا سکه هدیه داشت بعلاوه اینکه طرح رو هم میدادیم تا نقشه های اجرایی آنرا بکشند که خوب طبیعتا حق الزحمه مناسبی رو هم دریافت می کردند. نفر دوم و نفر سوم هم یه چند تا سکه جایزه می گرفتن. جالبه که فقط نفر اول و دوم انتخاب شدند و طرح های دیگه اصلا از نظر هیات ژوری قابل قبول نبودند. -: خوب چند نفر شرکت کردند؟دقیقا یادم نیست، فکر کنم زیر ده تا شرکت، در مسابقه شرکت کردند. شرکت کننده ها حتما می بایست شرکت می بودند. ما یک هیات ژوری (هیات داوری) انتخاب کردیم که بتونن درجه بندی این طرحهایی که ارائه شده رو داوری کنن. ما به اعضای شرکت خودمون اتکا نکردیم. سه نفر که دو تا از اساتیدی که بالای ۳۰ سال سابقه کار داشتن، از دانشکده هنرهای زیبا و یک نفر از دانشگاه معماری شهید بهشتی رو برای اینکار انتخاب کردیم. -: خوب این اساتید چطور شد که قبول زحمت کردن؟قرار شد که ما حق الزحمه ای رو برای اینکار به ایشان پرداخت کنیم. از این دو نفری که از دانشکده هنرهای زیبا بودن، یکی از اونها از دوستان قدیمی من بودند. در هر صورت، این طرح ها رو ما در اختیار اونها گذاشتیم بدون اینکه خودمون دخالتی داشته باشیم. خودشون بررسی کردند، و شرکتها رو دعوت کردند و با آرشیتکتهای اونا صحبت کردند. دو تا طرح رو قبول کردند، رتبه یک و دو رو انتخاب نمودند. رتبه دوم اتفاقا جالب بود که یک مهندس افغانی بود. در یک جلسه ای همه شرکتها رو دعوت کردیم، هیات ژوری هم حاضر بود و جایزه ها رو بر اساس انتخاب هیات ژوری به برنده ها دادیم. از همه شرکت ها تشکر کردیم و قرار شد که هیات ژوری با نفر اول و دوم بیشتر صحبت کنه و ببینه که چطور میتوانند این طرح رو اجرایی کنه. وقتی که داشتند رفع ابهام میکردند و طرح رو اجرایی تر مینمودن، بین هیات ژوری و شرکت برنده مسابقه اختلاف کوچیکی ایجاد شد. ظاهرا اختلافشون اینطور بود که از طراح خواسته بودند که قسمتی از طرحش رو تغییر بده. توی این اختلافها، همکارها به من گفتن که شما بیایید تو جلسه . اینها به حرفهای شما بیشتر گوش میدهند. -: خوب وقتی که مسابقه تموم شد چرا هیات ژوری با طراح ها صحبت می کرد؟می خواستن ببینن طرح برنده، برای اجرایی شدن چه کارهایی رو لازم داره. می خواستند هماهنگی و راهنمایی بکنند. -: پس این هیات، بعد از مسابقه هم در استخدام شما موندن؟ یکی از اساتید که از دوستان بود و اساتید دیگه هم براشون مهم بود که طرح ها اجرایی بشوند و اینطور نباشه که طرح ها فقط در سطح فاز یک معطل بمونن و به فاز دو و اجرایی شدن نرسند. -: خوب پس خودشون احساس مسئولیت می کردند. وظیفه اشون نبود،‌ درسته؟بله. درسته، همینطوره. وقتی که اختلاف پیش اومد، و من بنا به درخواست دوستان تو جلسه شرکت کردم دیدم که یکی از اعضای هیات ژوری که خیلی صاحب نام هست و قدیمی هم هستند، منطقی حرف می زد. استاد دیگه ای که، خدا رحمتشون کنه، یکی دو سال قبل فوت کردند، بسیار مهندس آرشیتکت خوبی هم بودند. کمی در سکوت به سر میبره. نفر سوم هم که دوست ما بود، این طراح جوان را که یک فرصتی استثنایی رو به دست آورده و یک خلاقیت و نگاه زیبایی شناسی جدیدی رو نشون داده بود، را تحت فشار گذاشته بودند که قسمتی از طرح شما اجرایی نیست . و شما باید پایین دست طرحتون رو عوض بکنید. معیار حرفشون این بود که بچه های سازه می گویند کار شما عملی نیست. و نه اینکه این یه بحث معماری باشه. بلکه مشکل سازه ای و ساختن داره. بچه های سازه هم که تو جلسه بودند، خیلی محکم حرف نمی زدند. این آرشیتکت جوون –طراح مهندس مشاور -که برنده مسابقه بود، جوان خوش ذوقی بود، محجوب هم بود. تو جلسه دیدم که ساکت نشسته. میدونیم که خلاقیت و نبوغ معمولا یه محرک درونی داره، و یک محرک و دلیل خارجی هم داره. عوامل خارجی داره کاری می کنه که طرحش تغییر بکنه. خلاقیت هم این طوریه که وقتی شما اگر انگیزه طرف رو به صفر نزدیک بکنین، طرف دیگه بی تفاوت میشه. یعنی ذوق طرف ممکنه بخشکه. انگیزه که به صفر برسه، حد بی تفاوتی آغاز میشه. داشتن ایده جدید اسمش خلاقیته. ولی اگر این ایده جدید رو بتونی به یه محصول تبدیل بکنی، اسمش میشه نو آوری. ایرانی ها تو دادن ایده جدید خیلی فعال هستن، ولی تو ایران متاسفانه در نوآوری خیلی فعال نیستند. یعنی اینکه نمیآیند یه ایده رو پیاده بکنند. دیدم که این جوون هم خلاقیت داره و هم تو نواوری خیلی بحث های خوبی داره. سعی کردم از دو تا خطا جلوگیری بکنم: یکی اینکه خطای من-سانی داشته باشم، اینکه هر کی شبیه منه نمره اش بیشتره. دوم اینکه خطای هاله ای داشته باشه، که یه چیز رو عمده بکنه و فقط بر اساس اون تصمیم بگیره. مثلا خیلی ها وقتی یکی رو می بینن، تو همون لحظه اول، یه استنباطی می کنن و یه برداشتی را حدس میزنن و تا آخر همون تحلیل بی منطق رو حفظ می کنن. من تو اون جلسه سعی کردم از این دو خطا خودداری کنم، و اینطوری خودم رو قانع کنم که صدای عمل از همه چیزهای دیگه خیلی بلندتر است. و باعث میشه که ما بحثهای بی ربط دیگه رو نشنویم. اونهایی که قدیمی تر هستند، مسن تر هستند، سلیقه های عادت شده خود را دارند، ممکن است خلاقیت جوانی که میاد با امید و اشتیاق کاری را انجام بدهد را حس نکنند. البته هیات ژوری ما بد نبود، ولی به هر حال صورت مساله ای طرح کرده بودیم، یه مهندس مشاور اومد پاسخ داد، طرحش رو داد، طرحش هم برنده شد، اما همون موقع هم این بحث مطرح بود که بضاعت هنر معماری کشور ما در همین حده. انتظار معجزه نداشته باشیم. یه زاها حدید تو اینها نبود. -: زاها حدید یعنی چی؟ زاها حدید اسم یک آرشیتکت عراقی هست که طرح های خوبی را داده. تو آمریکا هم داره. اتفاقا ما که چند سال پیش اومدیم پیش شما، من تو میامی یه هتل زیبایی که با طرح ایشون داشتن میساختن رو از نزدیک دیدم. یک آرشیتکت نابغه هستش. زاها حدید -: تو جلسه چند نفر از این شرکت برنده اومده بودن؟یه آقایی که مدیرشون بود اومده بود، یک نفر هم خود آرشیتکت بود که اومده بود و یه نفر دیگه هم بود. از هیات ژوری هم سه نفر اومده بودند و از شرکت ما هم فکر کنم ۴-۵ نفری تو اون جلسه بودند. خلاصه من یه نگاهی به این جوون کردم، تو اون جلسه گفتم بهش:مدیرعامل: «شما چرا دارید طرحتون رو پس می گیرین؟ »طراح گفت: «میگن که نمیشه» مدیر عامل: «کجاش نمیشه؟»طراح: «اون بالاهاش رو چون صفحه در دو طرف خم می خورد، می تونیم اجرا کنیم ولی سخته » کمی صحبت کردیم و دیدیم که شدنی هستش. بعد به پایین دست کار رسیدیم، یه طرحی داده بود که شبیه جنگل بود. یعنی شما یک جنگل را روی یک صفحه تصویر بکنید، میشد طرح اون. و ایشون با المانهای ساختمانی، سازه ای،‌ یعنی فلزی و شیشه ای طرحی داده بودن که خیلی هم زیبا بود. طراح: «این قسمت پایین رو هم میگن نمیشه»گفتم چرا که نمیشه، یکی موافقت کرد و یکی مخالفت کرد. دیدم که طراح تو خودش رفت و گفت این آقایون میگن نمیشه. مدیرعامل: «اقای مهندس، شما چرا دارین نظرتون رو پس می گیرین؟ شما چقدر ترسو هستین؟ باشه اصلا ممکنه دو تا از این آقایون استاد تو هم بوده باشند، چرا شما به این سرعت نظرتون رو پس می گیرید؟» دیدم که خیلی جوان محجوبی هست و سرش رو انداخته پایین و چیزی نمی گه. گفتم:مدیر عامل: «ببین من بهت می گم بزدل نباش و شجاع باش». -: مگه قرار بود طرحشون رو پس بگیرن؟نه منظور از پس گرفتن اینه که بهشون گفته بودن طرح رو ساده کنین. اینها گفته بودن که طرح را با شیشه های بدون فریم، شیشه های که چهارچوب دور شیشه معلوم نیست اجرا کنیم. خوب این که میشد یه طرح معمولی و همه تو هزار جا در تهران اجرا کردند. یعنی این جوون افتاده بود تو یه تله موفقیت. موفق شده بود، توی شرایطی که موفق بود دیگران که هم تخصص او نبودند و می گفتن نمیشه، اون کوتاه اومده بود. ولی من محکم ازش حمایت کردم. بقیه به احترام من ، کمی سکوت کردند. مدیرعامل: «گفتم هر کسی نظر و سلیقه خودش رو داره، تو سلیقه ات را توی طرح داشته باش، سازنده های فلزی میتونن این رو پیاده بکنن. شاید با کمی تغییرات». -: پس یه طرحی داده بود، طرحش هم برنده مسابقه شده بود،‌ وقتی که داشتن طرح رو نهایی می کردند، دوستان گفتند نمیشه،‌ چون خودش خیلی محجوب بود، داشت طرحش رو ساده می کرد.بله،‌ دقیقا. داشت تسلیم میشد. خلاصه از نظر مدیریتی، مدلی رو تعیین کرده بودیم که این دوستان خودشون تصمیم بگیرند. من همیشه از این جوون حمایت کردم، تا بتونن طرحشون رو پیاده کنند. طرح که تموم شد، باید می بردیم شهرداری مرکز. معاون شهرسازی و معماری . جلسه ای گذاشته بود که دوستان گفتند من هم به جلسه بروم بهتره. من هم رفتم. حدودا ۳۰-۴۰ نفر تو جلسه حضور داشتند. همه از اساتید و مدیران معماری و شهرسازی بودند، از دانشگاه تهران، شهید بهشتی، علم و صنعت و معاونتهای مختلف شهرداری حضور داشتند. مدیر هماهنگی اون جلسه رو از قبل می شناختم. وقتی که جلسه شروع شد، و من رو مخاطب قرار دادند، گفتم: «من از همه دوستان آرشیتکت عذر خواهی می کنم. رشته من معماری نیست.» گفتم میان این همه اساتید یهو خلط مبحث پیش نیاد. گفتم: «من رشته ام معماری نیست، سازه است. و فقط بلد بودم مسابقه بگذارم، که برای این طرح مسابقه را گذاشتم. یه شرکت مهندس مشاور معماری برنده شد، این طرح ما هست و می خواهیم اجرا بکنیم.» -: خود طراح هم تو جلسه بود؟بله خودشون هم بودند و مدیرعاملشون هم تو جلسه حضور داشتند. تو جلسه چند نفر تحسین کردند که خوبه که شما به مسابقات معماری احترام میگزارید. گفتم که بله،‌ تو مسابقات آدمها می تونن ذوقشون رو بهتر نشون بدند. چیزی که تو جلسه نظرم رو جلب کرده بود این بود، که هر کسی تو اون جلسه نظر شخصی میداد. اصلا کسی به سر ماهی نمی رسید(قصه استخوان ماهی در بیان مساله). اگر میشد احیانا کل کار رو می بردند زیر سوال. مثلا، شهرداری منطقه ای که به ما جواز داده بود و نقشه های فاز ۲ را تایید کرده بود، نماینده اش گفت: «ببخشید، میشه طرح رو ۱۵ متر ببریم عقب؟». گفتم که: «خانم مهندس چطور ببریم عقب، ما گود برداری و فونداسیون را اجرا کردیم و ۶۰ درصد اسکلت رو نصب کردیم». خلاصه مجری جلسه کمک کرد و نگذاشت این بحث حاد بشه. -: مجری چه کسی بود؟مجری یکی از معاونین معاونت شهرسازی و معماری شهرداری بود. تو اون جلسه، من وحشت کرده بودم. از این حرفها که طرح رو ببریم عقب و نصفش رو ببریم و قیچی کنیم ، زیاد می زدند. الحمدالله چون از اول گفته بودم که من معمار نیستم و سازه ای هستم، با من بحث معماری نداشتند. بیشتر خودشان بحث های سلیقه ای مربوط به طرح داشتند. ما دو تا عقل داریم، یه عقل تخصصی و یه عقل عمومی. اونجا با عقل عمومی سعی می کردم ببینم کی سازنده تر،‌ بهتر، پیشروانه دار فکر می کنه، خیلی ناراضی بودم. به هر ترتیب جلسه تموم شد و تاییده طرح رو به ما دادن. برای اینکه طرح بهتر پیش بره، یه مهندس معمار داخلی هم گرفتیم . یک مهندس معمار هم برای کارگاه استخدام کردیم تا روی بحثهای معماری نظارت داشته باشه. و پس از آن ، کار با نقشه و استاندارد پیش رفت. من همیشه مشوق اون مهندس نابغه بودم. به نظرم نبوغ خوبی داشت معلم هایش روی این مهندس جوون اثر منفی داشتند. روی کارش دست بردند و در نهایت کارش رو رنگ باخته کردند. سعی کردم اجازه ندم که اینطور بشه، ولی در نهایت پایین دست نما، اونطوری که دل طراح می خواست در نیومد. در مجموع، با کیفیت ۸۰ درصد پیش رفت. -: تو اون جلسه شهرداری، کلی انتقاد کردن ولی آخرش تایید کردن؟یه چند تا نکته گذاشتن، ولی ما تونستیم به راحتی اونها رو اعمال کنیم. من تصور می کنم که آدمها انگیزه هایی دارند. که خودشون آنها را میسازند. از داخلشون تراویده میشه، شرایط بیرونی باید کمک بکنه که این انگیزه ها فعال بمونه، وگرنه این انگیزه ها کاهش پیدا می کنه و به صفر میرسه و در نقطه صفر آدمها بی تفاوت میشند. مخصوصا اونهایی که تخصص های خاص دارند. تو کار خیلی مهمه که یه مدیر،‌ وقتی ایده هایی جلوش میاد، ایده های خلاقانه رو بتونه ببینه و کمک کنه این ایده های خلاقانه به نوآوری تبدیل بشه. به یک عمل تبدیل بشه. تبدیل به یک محصول، یا یه کاری. تو صنعت ساختمان به یه اتفاق ساختمانی تبدیل بشه. تو ایران، ادمها کمتر به هم کمک می کنن، مدیران به نظر من مسئول هستند. -: حالا که پروژه تموم شده و اجرایی شده، شما فکر می کنین که باید حمایت بیشتری می کردین از اون طراح یا همونقدر کافی بوده؟مدلی که ما معمولا برای کار میسازیم، مدیر نباید به نظر من از یه حدی فراتر بره و دستوری عمل کنه. خوب من یه هیات ژوری انتخاب کرده بودم، یه مهندس مشاور که برنده شده بود، من چقدر واقعا باید دخالت می کردم؟ تو جلسه از لحاظ ابراز نظر،‌ تمامی کاری که میشد کرده بودم ولی خود آرشیتکت خیلی کوتاه میومد. تا آخر هم اینطور بود. آدم محجوبی بود، کوتاه میومد، اون اساتید هم استادش بودن. سعی کردم به کنایه بهشون بگم که: «شما چرا اینقدر بهش ظلم می کنید، این طرحش خیلی زیباست، هیچ جای تهران اجرا نشده.» ولی نهایتا تعامل بین هیات ژوری، بچه های فنی شرکت ما و طراحی شرکت برنده، کوتاه اومدن طراح بود. خلاصه توی تله موفقیت افتاده بود. شما از چند زاویه ممکنه وارد تله موفقیت خودتون بشید. من نمی خوام بگم آدمها باید یک دنده باشند، ولی به هر حال اگر طرح پیاده شدنی باشد، باید اجرا بشه. خوب من از لحاظ سازه کار رو میشناختم،‌ میدونستم عملی هست ولی خوب کار سختی بود. مثلا برای پنجره معمولی، فولاد در دو جهت بریده میشه، برای این طرح فولاد باید در ۱۲ جهت بریده میشد، و البته کار سختی بود. کار خاص هم سخت هست. -: خوب شما از نظر هزینه مشکلی نداشتین؟ چون هزینه اش احتمالا خیلی زیاد میشد،‌ درسته؟اتفاقا من تو بیشتر زمان پروژه بودم، ولی اواخر از اون شرکت رفتم. بعدا که پرسیدم اون شرکت بیش از صد در صد سود برد. اعضای هیات مدیره و سهامدارن باور نمی کردند. بعد ها خیلی منصفانه می گفتن ما با اینکه مخالف بودیم، ولی این پروژه خیلی سود داشت. اون ساختمان، الان، مثل نگینی برای اون خیابون شده و یک یادگاری در تهران بزرگ.