رهبری و مدیریت به سبک تیمور لنگ؛خون ریز ترین حاکم تاریخ

مدتی است که مشغول به خواندن کتاب باارزش منما تیمور لنگ اثر محقق برجسته مارسل بریون فرانسوی هستم این کتاب خاطرات تیمور لنگ به زبان خودش است که توسط این محقق گردآوری‌شده است،بدون اغراق تیمور لنگ یکی از شگفت‌انگیزترین شخصیت‌هایی است که تاریخ به خود دیده است، از ویژگی‌ها منحصربه‌فرد او می‌توان به :قدرت رهبری بالا ،تحمل شرایط ریسک بالا ،مدیریت شرایط بحرانی ،شجاعت و بلندنظری بالا در انجام امور اشاره کرد. در واقع در تاریخ تیمور لنگ برندی شخصی با شاخصه های مختص به خود است.تیمور لنگ کسی بود که با رهبری متفاوت خود امپراطوری بزرگی برای خود رقم زد به‌طوری‌که بنا بر گفته مورخان ایران،روسیه ،ترکیه،شام یا سوریه امروزی، افغانستان و کشورهای متعدد دیگری را به زیر سلطه خود درآورد و اگر اجل به این امیر خون‌ریز مهلت می‌داد قصد حمله به چین را نیز در برنامه‌ی خود قرار داده بود اما قاصد مرگ مانع این امر شد و وفات یافت، ثروت تیمور از طلا و نقره و سنگ‌های قیمتی و جواهرات آن‌قدر زیاد بود که می‌توانستند سطح زمین را با سکه طلا فرش کنند. تیمورلنگ و سیستم مدیریتی به‌راستی استراتژی، شخصیت و سیستم مدیریتی او چگونه بود که موجب شده بود میزان شکست‌هایش در کم‌ترین تعداد ممکن باشد .در رهبری نسبتا موفق مملکتی به این عظمت و این تعداد زیاد افراد، چه رازی نهفته بود؟؟ در خاطراتش تیمور لنگ باافتخار می‌گوید :میزان امنیت در بلاد تحت حکومت من به‌قدری بالاست اگر کودکی با طبقی از زر و سیم از شرق به غرب برود کسی جرئت تعرض به او را ندارد!!تحلیل مدیریتی تیمور لنگ این نحوه حکومت قطعاً ویژگی‌ها و استراتژی‌های خاص خود را می‌طلبد که ما در این مقاله به تحلیل و بررسی آن می‌پردازیم و سعی می‌کنیم از نظرات متفکرین مدیریت در عرصه رهبری و مدیریت سازمان‌ها به‌صورت تطبیقی با تکیه بر کتاب مارسل بریون شواهدی را دال بر تائید این ادعا بیاوریم . تیمور لنگ:ای کسی که داری سرنوشت مرا می‌خوانی ،بدان هرکس استعداد خدادادی دارد اما باید آن را تمرین و تقویت کرد (ص50) بدون ممارست و سخت‌کوشی نمی‌توان از توانایی‌های فرد استفاده کرد ماتسوتیشا مدیر نابغه جنرال الکترونیک نمونه بارز و واقعی آن است ،(قربان زاده 1389ص30)اساس شکوفایی کارمندان درگرو توجه به آنان است ،درواقع توانمندسازی کارکنان و تقویت توانایی‌های آنان درگرو تقویت رفتارهای مثبت وموثر آنان در لحظه عمل به آن و ایجاد فضای آموزشی برای افزایش یادگیری کارمندان است . درواقع یکی از دلایل موفقیت در سازمان‌های پیشتاز امروزی، رشد یادگیری در میان کارکنان آن سازمان است (شهنام طاهری1384ص29)تا با تقویت رفتارهای مؤثر بهره‌وری افزایش یابد.وتوانمندی کارمند در عرصه عمل نیز ظهور پیدا کند.( -بلانچارد و جانسون 1391) تیمور لنگ: با سربازان خود را طوری برخورد کرده‌ام که مطیع قانون باشند و می‌دانند کوچک‌ترین تخلف هم مجازات در پی دارد.(بریون1272ص35) توجه به قانون و حفظ نظم در سازمان از اصول مهم و حیاتی سازمان است که تداوم فعالیت سازمان را نوید می‌دهد باید دانست که به میزانی که نظم و قانون‌مندی در یک سازمان بیشتر باشد مسئولیت‌پذیری کارکنان در آن بیشتر است به‌عبارت‌دیگر قانونمندی حاصل مسئولیت‌پذیری آدمی است(ابطحی و کاوه نفری ص2)و در موازات آن باید دانست لازمه قانونمندی مناسب و پویا استفاده از ابزار تنبیه است ،باید دانست که هر نوع خطایی را باید به همان میزان بررسی نمود و خطاکار را بر لغزش واقف نمود ودرصورت لزوم وی را توبیخ و تنبیه کرد ،عدم توجه به خطای کارمندان موجب شکستن قبح آن عمل و افزایش روند تکرارآن می‌شود هم‌چنین موجب ضعف و شکاف در فرهنگ‌سازمانی می‌شود.(www.vista.ir) تیمور لنگ:من مردی هستم که شرق و غرب جهان از بیم تیغش می‌گریزد ولی می‌دانم که در مواقع لزوم باید بلندنظر باشم و از جزئیات صرف‌نظر کنم تا نتایج بهتر بگیرم ،من مردی هستم که کار خود را فراموش نمی‌کنم وکارامروز را به فردا محول نمی‌کنم .(بریون1272ص169) برنامه‌ریزی نوعی تعهد و تفکر مبتنی بر آینده در انسان به وجودمی آورد ،و برنامه‌ریزی راهبردی با دوراندیشی و توجه به برنامه‌ریزی بلند همراه است ،درواقع مدیران سازمان در سطح عالی باید به چهارچوب کلی سازمان و افق بلندمدت توجه بیشتری داشته باشند و جزئیات را به مدیران و کارکنان محول کنند ،این عمل ازآن‌جهت اهمیت دارد که توجه مدیران و رهبران سازمان‌ها به امور جزئی موجب غافل شدن از سیمای کلی سازمان و وظایف اصلی خود می‌شود .در موازات این نکته باید دانست به میزانی که آزادی عمل کارکنان بیشتر باشد و تنوع کار افزایش یاید موجب رشد انگیزه در کارکنان می‌شود و نتایج حاصله نیز بهتر و بهره‌وری بیشتر است(رضاییان 1387ص250و رضاییان 1391ص220)همچنین باید دانست که از وظایف یک مدیر موفق انجام امور مهم است همان‌گونه که برایان تریسی در کتاب خود می‌گوید از پارامترهای یک برنامه‌ریزی موفق انجام کارهای مهم ضروری در ابتدای روز است انجام کار های مهم و ضروری به ترتیب اولویت موجب کاهش استرس کاری و افزایش بهره‌وری در فعالیت‌های می‌شود به‌عبارت‌دیگر رهبر موفق کسی است که از سستی در امور کارها بپرهیزد و قورباغه ایی که از همه زشت‌تر است را در اولویت کارهایش برای قورت دادن بگذارد. (برایان تریسی ص35) تیمور لنگ:ای کسی که سرنوشت مرا می‌خوانی زیردستان به کسی احترام می‌گذارند که دارای توانایی و قدرت رهبری باشد و سرباز نالایق و عملکرد ضعیف آنان در میدان جنگ نمود و مظهر فرمانده آنان است.(مارسل بریون1372ص45) اصولاً قدرت عبارت از توانایی اعمال‌نفوذ بر دیگران و نفوذ عبارت است از اعمالی که مستقیم و غیر مستیم باعث تغییر در رفتار یا نظریات دیگران می‌گردد(الوانی 1385ص110)قدرت تخصص و مهارت از ویژگی‌های مسلم رهبری در سازمان‌ها و جوامع امروزی است .پژوهش‌های اخیر محققان نشان می‌دهد که :اعتبار فردی که درصدد اثرگذاری بر دیگران است ،ترغیب دیگران را تسهیل می‌کند .درواقع اعتبار تابعی از تخصص،صداقت ،جذابیت و محبوبیت است درواقع توانایی یک رهبر از آن جا معلوم می‌شود که ببینیم تا چه اندازه می‌تواند هوادارانش به پذیرش راه‌حل‌های خودش برای رفع مشکلات متقاعد کند وآن ها را به این باور برساند که راهی که او نشان می‌دهد درست است . (بهزاد ابوالعلایی1389ص2)به میزانی که قدرت رهبر در سازمان افزایش یابد نفوذ وی و احترام کارکنان را نیز بیشتر کسب می‌کند .ودرموازات آن باید دانست به میزانی که رهبر یک سازمان قدرت بالایی در رهبری داشته باشد، توانایی استفاده از نیروهای متخصص و لایق نیز در آن سازمان بیشتر است چراکه هدایت نیروهای متخصص و لایق نیاز به قدرت نفوذ بالایی است . سخن آخر در باب تیمور تیمور لنگ از شگفت‌انگیزترین شخصیت‌های تاریخ بود که کاریزمای رهبری و توان رهبری منحصربه‌فردش اون رو به یکی از مقتدرترین پادشاهان طول تاریخ کرده بود و استراتژی‌های این شخص در مدیریت منابع انسانی و زیردستانش دقیق و حساب‌شده بود به‌نحوی‌که امروز در نظریات رفتار و منابع انسانی نیز قابلیت اجرایی دارد و در محافل آکادمیک از این روش‌ها سخن به میان آورده می‌شود . تیمور دارای خصوصیات منحصربه‌فردی چون آینده‌نگری،عدم توجه به لهو لعب و عیش و نوش،تعهد به ارزش های درونی،قاطعیت، ،توجه به اصل شایسته‌سالاری،شجاعت و برنامه مداری و.. که موجب شده بود که به‌آسانی به اهدافی که تعیین کرده بود برسد.