جرم توهین و مجازات آن

توهین یکی از جرائم بسیار شایع در سطح جامعه می باشد. به خصوص در حال حاضر که با گسترش تکنولوژی، بستر توهین به افراد در قالب های گوناگون فراهم گردیده است.در این مطلب به بررسی جرم توهین چه در فضای واقعی و چه در فضای مجازی می پردازیم. با گروه وکلای آسا همراه باشید.توهین چیست؟ابتدا باید ببینیم تعریف توهین چیست؟در لغت به معنای خوار و سبک شمردن است. توهین به معنای به کار بردن الفاظ یا انجام اعمالی است که موجب هتک حرمت افراد می شود. بنابراین این جرم علاوه بر به کار بردن الفاظ رکیک با انجام رفتار هایی مانند هل دادن هم محقق می شود.عناصر تشکیل دهنده جرم توهین کردن کدام است؟هر جرمی دارای سه عنصر تشکیل دهنده می باشد. ارکان جرم توهین نیز عبارتند از:عنصر قانونی: تا زمانی که قانونگذار رفتاری را جرم تلقی نکرده و برای آن مجازاتی در نظر نگرفته است، نمی توانیم آن رفتار را جرم بدانیم. پس اول باید در قانون برای رفتاری مجازات تعیین شود و بعد مرتکب رفتار، مورد تعقیب و محاکمه قرار گیرد. منظور از عنصر قانونی آن بخش از متن قانون است که برای یک رفتار مجازات تعیین کرده است. عنصر قانونی جرم توهین نیز مواد 608 و 609 قانون مجازات اسلامی است.عنصر مادی: در عنصر مادی مهم ترین چیزی که بررسی می شود رفتار است. یعنی باید ببینیم قانون گذار دقیقا چه رفتاری را جرم انگاری کرده است و به آن عنوان توهین داده است. جرم توهین ممکن است با گفتار، نوشتار، اشاره یا انجام یک رفتار محقق شود. البته ممکن است رفتاری نسبت به یک قرد توهین آمیز تلقی شود و نسبت به فردی دیگر توهین آمیز نباشد. چرا که شئونات و حیثیات افراد بسته به جایگاه و موقعیت آنها متفاوت است.عنصر روانی: در عنصر روانی علم و عمد مرتکب بررسی می گردد. در مورد جرم توهین صرف علم و عمد مرتکب در انجام رفتار توهین آمیز کافی است. به عبارت دیگر تحقق جرم توهین تنها نیاز به سوء نیت عام دارد.جرم توهین انواع متفاوتی دارد:به طور کلی می توان توهین را به دو نوع ساده و مشدده تقسیم کرد:1- جرم توهین ساده:منظور از توهین ساده توهینی است که با وجود داشتن وصف مجرمانه، کیفیات مشدده ندارد و به همین دلیل مجازات سنگین تری در مورد آن اعمال نمی شود. در توهین ساده، توهین باید صریح و بر مبنای عرف باشد.به علاوه اهانت حتماً باید نسبت به یک شخص حقیقی و در قید حیات انجام شود، وگرنه به ‌کار بردن لفظ توهین آمیز درباره‌ی عده‌ی کثیری از مردم یا شخص فوت شده مشمول مجازات نیست.برای تحقق توهین ساده، حضوری یا علنی بودن آن کافی است و نیازی به هر دو شرط نیست.منظور از حضور، لزوماً حضور فیزیکی نیست، بلکه اگر اهانت از طریق پیامک، ایمیل یا… صورت گیرد، مشمول مجازات می­‌ شود. منظور از علنی بودن هم این است که صرفاً حضور شاهد الزامی نیست؛ بلکه اگر اهانت در مکانی عمومی باشد، هر چند شاهدی وجود نداشته باشد، کافی است.2- جرم توهین مشدد چیست؟توهینی است که قانونگذار برای آن مجازات سنگین تری را در نظر گرفته است. در موارد زیر توهین مشدده محسوب می شود:توهین به مقدسات اسلام:مطابق ماده ی 513 قانون مجازات اسلامی، هر کس به مقدسات اسلام یا هر یک از پیامبران عظام یا ائمه اطهار و یا حضرت فاطمه (س) اهانت نماید، در صورتی که مشمول حکم ساب النبی نباشد به حبس از یک تا پنج سال محکوم می گردد.توهین به مقام معظم رهبری و امام خمینی:مطابق ماده ی 514 قانون مجازات اسلامی، توهین به امام خمینی و مقام معظم رهبری مستوجب محکومیت به حبس از شش ماه تا دو سال خواهد بود.توهین به مقامات دولتی ایران:هر کس با توجه به سمت، یکی از رؤسای سه قوه یا معاونان رئیس جمهوری یا وزرا یا یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یا نمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا قضات یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانه‌ها و مؤسسات و شرکت‌های دولتی و‌ شهرداری ‌ها در حال انجام وظیفه یا به سبب آن توهین نماید به سه تا شش ماه حبس و یا تا 74 ضربه شلاق و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای ‌نقدی محکوم می‌شود.توهین به مقامات سیاسی خارجی:هر کس علنا به رئیس کشور خارجی یا نماینده ی سیاسی آن کشور که در قلمرو خاک ایران وارد شده اهانت نماید، به یک تا سه ماه حبس محکوم می گردد؛ مشروط بر اینکه در آن کشور نیز در این مورد نسبت به ایران معامله متقابل بشود.توهین تلفنی:برای تحقق این جرم نیازی به حضور فیزیکی طرفین در کنار یکدیگر نیست.در واقع این جرم به اشکال و روش های گوناگون قابلیت تحقق دارد. بنابراین ممکن است شخص با استفاده از ابزاری مانند تلفن و بدون حضور فیزیکی به دیگری اهانت نماید.در این موارد نیز قابلیت شکایت از شخص توهین کننده و پیگیری موضوع وجود دارد.مجازات اهانت تلفنی نیز مانند بند قبل، جزای نقدی درجه شش است. مگر اینکه از موارد توهین مشدده باشد که مجازات آن بسته به مورد متفاوت خواهد بود.البته باید توجه داشت محکومیت فرد به مجازات در گرو اثبات وقوع جرم توسط آن شخص است. اثبات جرم می تواند با ادله ای نظیر اقرار، شهادت شهود و … صورت گیرد.توهین در فضای مجازیامروزه با گسترش تکنولوژی و رواج استفاده از تلفن های هوشمند و افزایش حضور افراد در فضای مجازی، ارتکاب برخی جرائم شکل جدیدی به خود گرفته و راحت تر انجام می شود.در حال حاضر افراد به راحتی برای یکدیگر الفاظ رکیک را نوشته و با یک کلیک برای دیگری ارسال می کنند.بعضا افراد احساس می کنند که در بستر فضای مجازی، امکان شناسایی شدن آنها وجود ندارد. در حالی که چنین نیست.توهین در فضای مجازی به هر شکلی از قبیل ارسال نظر، پیام متنی خصوصی، ارسال پیام های صوتی، ویدئو و … قابلیت پیگیری دارد و مجرم بسته به نوع جرم خود به مجازات تعیین شده در قانون محکوم می گردد.مجازات اهانت کردن در فضای مجازی:برای اهانت در فضای مجازی، مجازات جداگانه ای پیش بینی نشده است.به همین جهت شخص اهانت کننده بسته به نوع اهانتی که مرتکب شده است (ساده یا مشدد) به یکی از مجازات های تعیین شده برای مجازات توهین در قانون مجازات اسلامی محکوم می گردد. این مجازت ها را در بالا توضیح داده ایم.محل وقوع جرم و دادگاه صالح به رسیدگیبرای رسیدگی به این جرم، دادگاه و دادسرای محل وقوع جرم صالح هستند.زمانی که اهانت به صورت فیزیکی و حضوری انجام می شود، تشخیص اینکه کدام دادسرا و دادگاه صالح است مشکل نیست. اما در مواردی که بدون حضور فیزیکی اهانت صورت می گیرد، تشخیص محل وقوع جرم و به تبع آن مرجع قضایی صالح مشکل است.در حال حاضر در مواردی که اهانت از طریق فضای مجازی انجام شده است، دادسرای جرائم رایانه ای به موضوع رسیدگی می نماید.اما در مورد اهانت تلفنی مطابق نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، توهین از طریق تلفن، جرم خاص مزاحمت دانسته شده است.به همین جهت آن دادسرا و دادگاهی صالح به رسیدگی است که نتیجه ی جرم در حوزه ی آن واقع شده است.متشکل از مجموعه ای از وکلای پایه یک دادگستری ، مشاوران حقوقی ، کار آموزان وکالت و متخصصین امور ثبتی و گمرکی است . هدف موسسه ارایه خدمات حقوقی مطمئن و مقرون به صرفه به صاحبان مشاغل ، شرکت های تجاری و استارتاپ های نو ظهور و همچنین آسان نمودن روند پیگیری دعاوی ملکی ،خانوادگی و کیفری است .