تاب آوری

میشکنی یا دووم میاری؟برای این که راحت و بدون دردسر متوجه معنی تاب آوری بشیم ،ازتون میخوام که درختی پر از شاخ و برگ رو وسط ی بیابون تصور کنین که درگیر ی باد و طوفان و بارون حسابی شده .شاید از نظر ما این حجم از درگیری واسه ی درخت بی دفاع زیادی سنگین باشه و هر لحظه منتظرباشیم که یا شاخه ها بشکنن یا کلا درخت از پا در بیاد.ولی در کمال ناباوری بعد از این که طوفان تموم میشه میبینیم که درخت آروم و بی صدا ، درست مثل قبل، قد راست میکنه و اصن انگار نه انگار....به این میگن " تاب آوری "اما حالا بریم سراغ تعریف دقیق تر این کلمه در فرهنگ لغت آکسفورد:توانایی ماده یا شی در بازگشت به حالت اولیه (تعریف مهندسی )ظرفیت بازسازی سریع افراد در مواجهه با مشکلات (تعریف برگرفته از روانشناسی)و همینطور از نظر والتر میشل روانشناس و نظریه پرداز آمریکایی :تاب آوری یعنی سازگاری مثبت فرد در واکنش به شرایط ناگوارو در یک جمع بندی کلی :سلیگمن که بنیانگذار روانشناسی مثبت گرا س تاب آوری رو مجموعه ای از موارد زیر میدونه:حفظ آرامش زیر فشارانعطاف پذیری در مواجهه با موانعاجتناب از راهبردهای فرسایشیحفظ خوش بینی و احساسات مثبت به هنگام دشواری هادستیابی به موفقیت بدون تاب آ وری ممکن نیستاولین سوالی که بعد از شنیدن این کلمه به ذهن من رسید این بود که این ویژگی یا قابلیت،ارثیه یا اکتسابی ؟اگه این سوال شما هم هس باید این خبر خوب و بهتون بدم که کاملا اکتسابی و اموختنیه.این ویژگی رو میتونیم در کنار توانایی های درونی خودمون و مهارت های اجتماعی و همینطور در تعامل و تقابل با محیط ،تقویت کنیم و توسعه اش بدیم .نتیجه این که تاب آوری در هر سن و هر سطحی ،از طریق تمرین، آموزش ،یادگیری و تجربه ،تقویت و یا حتی به دست آورده میشه .تاب آوری همانند عضله سازی ،نیازمند تلاش مستمرو آگاهانه است و پدیده ای ذاتی نیست .روی این ویژگی عواملی زیادی میتونن تاثیر گذار باشن، یکی از ابتدایی ترین و شاید بشه گف مهمترین، روابط نزدیک ما با خانواده و دوستانمونه.مثلا خانواده ای که مشکلات رو به موقع تشخیص میده و میپذیره که مشکلات بخشی طبیعی از زندگی هستند و وجود مشکل نشونه ی ضعیف بودن نیست،و یا وقتی که مشکلی پیش میاد همه با هم همفکری میکنند و والدین رهبری میکنند،و از همه مهمتر این که فقط از دید منفی یا اصطلاحا بد بینانه به مشکلات نگاه نمیکنند ، قطعا میتونه در تاب آوری اعضای این خونه تاثیر مفید و مثبتی بزاره.از نظر مارتین سلیگمن " بدبینی میراث نامطلوب والدین، برای فرزندانشونه"هم سطح با خانواده میتونیم از اهمیت روابط دوستانه هم یاد کنیم .احتمالا همه ی ما تجربه ی ی دوستی درست و دلچسب و داشتیم و میدونیم که وقتی اشفته ویا درگیریم، ی دوست خوب چقد میتونه به ما قوت قلب بده و تاب آوری ما رو بالا ببره.عامل موثر بعدی داشتن هدف تو زندگی شخصیمونهوقتی هدف مشخص و برنامه ای واسه خودمون داشته باشیم به احتمال زیاد وقتی گرفتار مشکلی میشیم هوشمندانه تر رفتار میکنیم و میتونیم تا حد زیادی کنترل امور رو دست بگیریم.یا همون اصطلاح عامیانه ای که این روزا خیلی میشنویم و به کار میبریم :اگه پلن A نشد میریم سراغ پلن Bعوامل دیگه ای مثل: مدرسه، همسالان، حمایت اجتماعی، مذهب و خیلی چیزهای دیگه هم هست که ما سراغشون نمیریمچگونه تاب آوری را در خودمان به وجود آوریم؟تاب آوری چیزی است که میتوانیم در خودمان به وجود آوریمحالا سوالی که پیش میاد اینه که چطوری میتونیم این ویژگی و تقویت کنیم ؟اولین پیشنهاد اینه:به بازسازی افکار خودتون بپردازید :یعنی این که موقعیت های منفی رو واقع بینانه تر نگاه کنیم .سعی کنیم از اونها درس بگیریم .به دنبال راه حل بگردیم و تغییراتی هرچند کوچیک ایجاد کنیم . چون همین تغییرات مثبت و کوچیک به بهتر شدن حالمون کمک میکنه . و از همه مهمتر این که ما میدونیمتمرکز روی کارهای مثبت که میتونیم انجام بدیم ، ما رو از تمرکز روی کارهای منفی و بازدارنده دور میکنه.به دنبال همراه و فردی حمایت گر باشید :قطعا صحبت کردن در مورد مشکلات اونا رو از بین نمیبره اما اشتراک گزاشتن اون با یک دوست یا یکی از عزیزانمون میتونه به ما حس حمایت رو منتقل کنه.حتی برای این که توی یک حلقه ی منفی و بدبینانه گرفتار نشیم، میتونیم از دوست یا همکارمون بخوایم که این اتفاق رو از زاویه ای دیگه بررسی کنه و جنبه های کمی مثبت و امیدوار کننده پیدا کنه .اینطوری ما هم میتونیم با ایده ها و نظرهای جدیدی رو به رو بشیم.روی کارهایی تمرکز کنید که روی انها کنترل دارید :ادما وقتی با مشکلی روبرو میشن خیلی راحت تحت تاثیر عواملی قرار میگیرن که هیچ کنترلی روی اونا ندارن.اما بهتر اینه که به جای این که آرزو کنیم که ای کاش میتونستم زمان و به عقب برگردونم یا مثلا ای کاش میتونستم فکر فلانی و بخونم ، سعی کنیم که روی چیزی تمرکز کنیم که مستقیما میتونیم روی اون تاثیر بزاریم. مثلا این که خب حالا که این اتفاق افتاده من چه کارهایی از دستم برمیاد؟در وخیم ترین اوضاع هم برداشتن گام های واقع بینانه میتونه به بهبود شرایط ما کمک کنه .یادتون باشه که مهم نیس این گام ها و مراحل چقد کوچیکن .ولی باز هم در تقویت تاب آوری به ما کمک میکنن و حالمون و بهتر میکنن.کنترل استرس:بسیاری از مشکلات ما ناشی از عواملی است که تغییر آنها در کنترل ما نیست .شاید مهم ترین کار برای بهبود تاب آوری اینه که بریم سراغ عادتهایی که برای کنترل استرس در خودمون داریم.این عادتها بسته به هر فرد میتونه متغیر و متفاوت باشه.عادتهایی مثل :خاب کافی ، ورزش کردن ، نوشتن وبلند خواندن ، تمرینات تنفسی ، دویدن ،بحث در مورد تاب آوری و میشه هنوز خیلی ادامه داد ولی اگه بخایم ی جمع بندی بکنیم اینه که تاب آوری به این معنی نیست که در مواجهه با مشکل درد و رنج رو متوجه نشیم بلکه به این معنیه که در شرایط درد آور بتونیم از مهارت هامون طوری استفاده کنیم که باعث تقویت و رشد ما بشن .و در آخر این که توی این اوضاع و احوالی که زمین و مردمانش پیدا کردن ، شاید بشه اینطور گفت که تاب آوری یک اصل مهم برای بقای آدمیزاده.و شاید برای تاب آور بودن باید اول به ی سطح عمیقی از پذیرش برسیم .