گاهِ گاهان_ صد و هفت

صد و هفت_صفورا از جمله دخترانی بود که در آن اوانِ کم‌رویی‌های بیست‌سالگی‌ام، از ایشان خجالت می‌کشیدم، معنای خنده‌های آشکار و پنهان‌شان را نمی‌فهمیدم... و در برابرشان هم دستپاچه می‌شدم، و هم غرق در احساسِ بی‌لیاقتی و عقب‌افتادگی...او با آن گیسوی بلوطیِ تاب‌دار و چشم‌های معصومِ خُمارآلود و چهرۀ گِرد و مهتابی‌رنگی که به مادونای[1] پرده‌های رافائلّو[2] شباهت می‌بُرد... و در معاشرت با من، طریقِ شیطنت و کودکانگی را برگزیده بود...اغلب می‌توانستم بخوانم از درخششِ برقی گذرا در نگاهِ طعنه‌آمیز و لبخندِ خودپسندانه‌اش، این‌که مفرّح بود برایش، دیدنِ شرمساری و انفعالِ من، وقتی با آن رفتارهای ناگهانی و پیش‌بینی‌ناپذیرِ خویش، به سُراغم می‌آمد...مثلاً رسمِ غالبِ اوقاتش آن بود که هرگاه پیش از موعد می‌رسیدم بر سرِ قراری، حتّی به آن کلاس‌های روز در میانِ طّراحی‌مان در کتابخانۀ آقای وکیل- و همیشه هم چنین می‌بود- ناگاه سر رسد از پشتِ سرم و مثلِ دختر مدرسه‌ای‌های شش هفت ساله، چشم‌هام را در کفِ دست‌های سرد و مرطوبش بپوشاند...یا اگر موقعِ کارِ طرّاحی، نشسته بر نیمکتِ بوستان یا صندلیِ اتاق، خم می‌شدم روی تختۀ کارم و حواس‌ام می‌رفت، یک دفعه انگاری برای تماشای طرحِ من، سرش را پیش می‌آورد و چانه‌اش را تکیه می‌داد، پشتِ انحنای شانه ام...گاهی هم که گیج و مبهوت، می‌ایستادم به تماشای چشم‌اندازی دوردست، با لیوانِ کاغذیِ توی دستش، به صورت ام آبی می‌پاشید...در پیاده‌روی خیابان و بوستانِ محل که راه می‌رفتیم هم، اصرار داشت یک دستش را به دستم دهد تا با نوکِ پنجه قدم بردارد روی لبۀ جدول‌های باریک و بلندِ کنارۀ جوی‌ها و آب‌نماهای عمیق... و بعد ناگهان خودش را بی‌هوا در کنارِ من رها کند و ناچار شوم زیرِ بازوهاش را بگیرم...خیلی هم سوار شدنِ چرخ و فلک و آن ماشین‌های سقوطِ آزاد توی شهرِ بازی‌ها را دوست داشت... و پافشاری می‌کرد که همراهش شوم... بعد در لحظاتِ ظاهراً خطرآفرین و هول‌آور، با هر دو دستش بازویم را چنگ می‌زد... همچنان که روی صندلیِ عقبِ اتومبیل‌های تُندرو در بزرگ‌راه‌ها... یا در سالنِ تاریکِ سینما به وقتِ پخشِ آن صحنه‌های ترسناک‌ترِ فیلم‌های ژانرِ وحشت...امّا آن دوستِ صمیمی و ملازمِ دائمیِ او، یگانه، عوالمِ دیگری داشت...آن دخترکِ کمی فربه، گندم‌گون و سیه موی، که در گوشۀ برگه‌های طرّاحی‌اش، اشعارِ عاشقانه می‌نوشت... و تحویلِ من می‌داد... آن کاغذهایی را که همیشۀ خدا چروکیده یا تاخورده بود، با حاشیه‌هایی شرحه شرحه...بعد برای راهنمایی در کارِ طرح زدن که می‌نشستم در کنارش، زود سرخ می‌شد و از زیرِ عینکِ قاب‌صورتی‌اش، دزدانه نگاهم می‌کرد... بعد ریز و بی‌صدا می خندید و نجواکنان حرفی می‌گفت، در پُشتِ دستِ کوچک‌اش توی گوشِ هم‌پیمانِ گرمابه و گلستانِ بازیگوشِ خویش...بعد وقتی خودم از سرِ ناچاری، موقعِ تمرینِ چهره‌سازی، مُدِلِ طراحی‌شان می‌شدم، برای پرتره‌ام مژگانِ بلندِ تابدار و خطِ لب ترسیم می‌کرد!... و بر کنارۀ تصویر می‌نوشت... «گَرَم یادآوری یا نه... تو را من چشم در راهم...»[3]...ولی در این میانه، آن کس که در اوّل دورِ بازی، به او باختم، افسون بود...او و آن زُلالی و ظرافتِ دست‌نایافتنیِ غیرِ قابلِ تصوّری که انگاری بر سراپای پرنیانی‌اش بلور بسته بود ... مثلِ قطراتِ شبنم روی سرشاخه‌های نورَسِ گلِ یخ در سحرگاهانِ عید...او و آن چمِش و رفتارِ هماره قدری سُست و رها... و آهنگِ صدایی نرم و همیشه اندکی سیّال و سبک و خواب‌آلود... و آن حلقه‌های پیچ‌پیچ و سرگردانِ گیسوی مدام آشفته‌اش...و آن حالتِ توأمانِ کودکانگی و کمال... که هم‌زمان محزون می‌نمود و بی‌خیال... و آن هماهنگیِ هوش و حسِ سرشاری که داشت... و بی‌دریغ پیوسته برون می‌تراوید از سراسرِ جنبش و سکناتِ اندامِ موّاج و طربناکش...در واقع نمی‌دانم که عاشقی‌های من به دلیلِ این اوصافِ ساده و در عینِ حال، کم‌نظیر بود... یا شاید حاصلِ آن حقیقتِ شرم‌آور، که من درون و برونِ آن وجودِ طُرفه و عجبناک را به دست‌اندازیِ قلم‌مو و نگاهِ گستاخِ خویش، در گوشه‌گوشۀ آن انحناهای ملایم و پنهان در پوششِ لرزان و وسوسه‌آمیزِ حریرِ جامگانش، ساییده بودم وسواس‌وار... و خراشیده و کاویده بودم به اشتیاقِ رها و خطرناک و ناگزیرِ یک تصویرساز، که ناخودآگاه و بی‌اراده ناچار باشد به عشقبازی با زیر و بمِ موضوعِ اثرِ خلّاقۀ خویش...ولی در عالمِ واقعیت، فقط یک بار نوکِ انگشتانم با پَرَندِ آن زلفِ شبرنگِ تیره‌گون، آشنا شده بود...در یکی از همان جلساتِ نخستِ دیدارهامان بود که من چشم می‌دزدیدم از او و آن پیراهنِ مشکیِ بلندش که سپیدیِ گردن و شانه و بازوانِ زُلالِ او را رسواتر کرده بود...گفته بودم:- «لطفاً به هر حالتی که راحت هستید، بنشینید و آماده شوید...»یک دستش را بلند کرده و طوری در هوا تکان داده بود، انگاری پشه‌ای را می‌راند از مقابلِ صورت‌اش، و بعد گفته بود با آن لحنِ سُست و سرشار از نیروی پنهانیِ خویش...- «این طوری تا ابد طول خواهد کشید... چون من در هیچ حالتی نمی‌توانم، هم راحت باشم و هم آماده...»خجالت کشیده بودم که بخندم... فقط آهسته پرسیده بودم:- «شما پیشنهادِ بهتری دارید؟...»و او گفته بود به حالتی که انگاری همچنان بی‌خیال:- «شما خودتان آماده ام کنید، هر طوری که برای نقّاشی‌تان مناسب‌تر است... فکرِ راحتیِ من نباشید... من به تحمّلِ شرایط سخت، عادت دارم...»دو دقیقه ساکت مانده بودم تا هم به حالتِ مناسبِ نقّاشی‌ام- آن طوری که او می‌گفت- فکر کنم... و هم به معنای جمله‌ای که با آن آهنگِ ماخولیایی و شیوه‌گرانه می‌گفت...بعد فقط رفته بودم جلوتر... و تنها یک طُرّه مویش را با احتیاط و نوکِ دو انگشت از روی کتفِ ظریفش، برگرفته بودم تا بیاورم و رهایش کنم کنارِ آن گودیِ نامحسوسِ زیرِ گردنش...(ادامه دارد)[1] - به ایتالیایی مادرِ مقدّس و عنوانی برای مادرِ حضرت مسیح و عنوان تابلوهای نقّاشی با همین موضوع.[2]- Raffaello Sanzio(1483- 1520) نقاش و معمار ایتالیایی.[3] - شعر از نیماقسمت بعدقسمت قبل