بی‌تفاوتی، بخش نهایی

بی‌تفاوتی مانند هر حالتی که برایمان اتفاق می افتد می تواند به سه صورت رفتاری، فیزیولوژیک و شناختی ظهور و بروز پیدا کند. ظهور بی‌تفاوتی در رفتار می تواند شامل از بین رفتن اهتمام برای مراقبت از سلامتی، بد رفتاری با دیگران و عدم تمرکز خودخواسته باشد. ظهور بی‌تفاوتی در فیزیولوژی می تواند شامل افزایش هورمون های اضطرابی و افت توان سیستم ایمنی، خستگی مفرط و موارد مشابه باشد. و در نهایت ظهور بی‌تفاوتی در شناخت می تواند شامل بدبینی، بی هدف پنداشتن زندگی و افکار خودکشی باشد.وظیفه ی ما این است که تا حد امکان از هر راهی که می توانیم جلوی این حالت را بگیریم. چرا که این حالت بسیار پیش رونده است و در نهایت هیچ سودی برای افراد و اجتماع ندارد. به این موضوع در بخش اول اشاره کردم که احتمالا این حالت یک عارضه ی پیچیده ی معاصر است که هنوز انسان توضیح و پاسخ دقیقی برای آن پیدا نکرده است. بنابراین الزامی وجود ندارد که سودی در پس آن نهفته باشد. ممکن است این حالت تماما ضرر و زیان باشد. و چیزی که به صورت شهودی نیز برای ما مشخص است این است که فردی که دچار بی‌تفاوتی نسبت به زندگی شده است در نهایت فقط آسیب می بیند و زندگی اش یک قدم بدتر می شود.یک راه مهار این حالت خطرناک ایجاد استحکام برای سیستم فکری مان در مورد اهداف، دلیل وجود داشتن، معنای زندگی مان و مسائل مشابه است. تا حدی این راهکار به ظهور شناختی بی‌تفاوتی مرتبط است. زمانی که درگیر مشکلاتی مانند بی‌تفاوتی نیستیم و وقت داریم باید سیستم شناختی خود را به اندازه ی کافی تفهیم و توجیه کنیم که چرا زنده هستیم و دلیل این اتفاقات چه می تواند باشد. در واقع باید بهانه ای بسیار قوی برای بودن و تلاش کردن شکل دهیم. در ادامه ی بخش اول به این موضوع اشاره کردم که راه رسیدن به پاسخ های قوی در این زمینه برای هر فردی متفاوت است. چرا که سبک نگاه کردن به زندگی و تحلیل مسائل در هر فرد با دیگری متفاوت است. در این مسیر باید خلاق باشید و سعی کنید انواع راه های مختلف را بیازمایید تا به مرور الگوی فکری درستی را خلق کنید. این مسیر طولانی است و شاید لازم باشد همیشه در پی ادامه دادن آن باشید.راه دوم برای مقابله با این حالت خطرناک ایجاد نشاط از طریق تجربه ی فعالیت های لذت بخش است. این راهکار تا حدی به ظهور رفتاری بی‌تفاوتی مرتبط است. در زمان بی‌تفاوتی نسبت به زندگی، ما کمتر از حالت معمول به انجام فعالیت های نشاط بخش رغبت نشان می دهیم و همین امر باعث ادامه یافتن و تشدید این حالت می شود. راهکار اصلی این است که سعی کنیم همواره خلق مثبت خود را بالا نگه داریم و به این شکل جلوی حالتی که خودش باعث تشدید خودش می شود را بگیریم. بنابراین برای درمان این حالت نیز مانند اکثر بیماری ها تمرکز ما باید بر روی پیشگیری و اجتناب باشد. اما همانطور که در بخش دوم بحث کردیم برخی لذت ها ظاهری هستند و برخی غیر ظاهری که شامل عمیق و معنوی می شوند. و تحقیقات نشان می دهد که لذات ظاهری، برخلاف لذات عمیق و معنوی برای همه ی افراد ضروری است. سوالی که وجود دارد این است که تفاوت لذات ظاهری با غیر ظاهری چیست که آن را برای همه ی افراد ضروری می سازد؟راه سوم برای مقابله با این حالت خطرناک با ظهور فیزیولوژیک آن مرتبط است. به این شکل که سعی می کنیم به احتیاجات بدن خود بیشتر بها دهیم و بیشتر از قبل مراقب خودمان باشیم. برای مثال موضوعی که امروزه سهل انگاری در مورد آن فراگیر شده است خواب منظم و کافی است. اکثر افراد منظم بودن آن را رعایت می کنند اما به ندرت به اندازه ی کافی می خوابند. این موضوع امروزه نه فقط برای اشخاص، بلکه برای جامعه ی جهانی یک تهدید محسوب می شود. و مخصوصا زمانی که دچار حالت بی‌تفاوتی شویم کم‌خوابی اثر بیشتری نسبت به قبل خواهد گذاشت. موضوع مهمی که در مورد خواب وجود دارد آن است که خواب یکی از مهم ترین عواملی است که می تواند سیستم تنظیم هیجان مان را بازتوانی کند. در دوران افسردگی خواب افراد زیاد می شود چرا که افکار و احساسات غیر عادی و شدید تری شکل می گیرند و زمان بیشتری نیز برای تحلیل آنها لازم است. بنابراین خواب یکی از مسائل مهمی است که باید آن را جدی بگیرید ولی می دانم که با خواندن این متن باز هم آن را جدی نخواهید گرفت. مثال دیگر در مورد وجود مواد معدنی و ویتامین های مورد نیاز به مقدار کافی است. به صورت کلی سلامتی جسمانی بر سلامتی روانی و همچنین سلامتی روانی بر سلامتی جسمانی تاثیر می گذارند. پس برای داشتن روان سالم ما انسان ها ناگزیریم به جسم مان فقط مانند یک وسیله یا ابزار نگاه نکنیم. در نهایت باید سوالی را که چندین بار مطرح کردم ولی جواب آن را نگفتم پاسخ دهم. سوال این است که چرا لذت های ظاهری ضرورت دارند؟ پاسخ این است که لذت های ظاهری همواره قابل دسترس هستند. اما لذت های عمیق و معنوی نیازمند شرایطی ویژه هستند. همه ی افراد با کاری عمیق درگیر نمی شوند. و همه ی افراد هم در زندگی و امور روزانه شان معنا نمی یابند. اما همه ی افراد می توانند خندیدن را در طول روز تجربه کنند. لذت های ظاهری بر خلاف لذت های عمیق قید درگیر شدن با یک کار حساس را ندارند. و بر خلاف لذت های معنوی نیازمند یک طرز فکر خاص برای معنا بخشیدن به امور نیستند. لذت های ظاهری را همه ی افراد نیاز دارند چرا که همه ی افراد زمان هایی را پشت سر می گذارند که لذت های غیر ظاهری دیگر برایشان در دسترس نیست.اکنون به پایان این مجموعه نزدیک می شویم. اما هنوز یک سوال وجود دارد. سوالی که ظاهر ساده ای دارد اما پاسخ دادن به آن بسیار دشوار است. سوال این است که چرا نمی توانیم لذت ببریم؟ چگونه لذت ببریم؟ به نظر می رسد لذت بردن هم کار بدیهی و ساده ای نیست. معمولا ما سعی می کنیم در زمان مناسب و موقعیت درست لذت ببریم. برای مثال به خودمان اجازه نمی دهیم که وقتی کارهایمان را تمام نکرده ایم لذت ببریم. این ممانعت از لذت لزوما جلوه ی خارجی ندارد. به این معنا که معمولا در یک موقعیت کسی که لذت را به خود حرام کرده است قابل تشخیص نیست. و از همین موضوع می توان نتیجه گرفت که کسی که لذت را بر خودش حرام کرده است و کسی که نکرده است احتمالا فعل یکسانی را نیز انجام می دهند.لطفا دقت کنید و صادقانه پاسخ دهید. آیا در موقعیت فعلی تان می توانید فعالیت های نشاط بخش بیشتری را انجام دهید؟ اگر پاسخ تان خیر است به این سوال هم پاسخ دهید. آیا اگر همه ی تلاش تان را بکنید و کسب کردن نشاط را در اولویت تان قرار دهید می توانید فعالیت های نشاط بخش بیشتری را انجام دهید؟‌ من در این جملات از کلمه ی نشاط استفاده کردم. چرا که ممکن است از آن فعالیت در ظاهر لذت نبرید. افراد افسرده ممکن است چنین حالتی را تجربه کنند. اما نشاط پیدا کردن یک پدیده ی خارجی محسوب می شود و زمانی که لذت بردن قفل می شود می توانیم حداقل نشاط را در اولویت قرار دهیم.با وجود اینکه ما توانایی فعالیت های نشاط بخش بیشتری را داریم ولی دست به کار نمی شویم. چرا؟ احتمالا می گویید حال انجام دادن این کار را ندارم. شاید هم اگر با خودتان خیلی روراست باشید بگویید انجام چنین کاری را پوچ می دانم. راه حل چیست؟ مشخصا وقتی حال انجام دادن کاری را نداریم باید از کمتر و ساده تر شروع کنیم. برای مثال کاری مانند اینکه همین الان لباس بپوشید و در خیابان قدم بزنید، در صورتی که نشاط تان را افزایش می دهد خیلی خوب و ساده است. مشخصا تجربه ی لذت های ظاهری هم حال و حوصله ی خودش را می خواهد. اما شما باید این حس و حال را به مرور به دست بیاورید. باید عادت کنید که فعالیت های نشاط بخش را زیاد انجام دهید. اما تعلل هایتان زمانی وخیم می شود که با دلیل دوم، یعنی پوچ بودن همراه شود. به این شکل که برای آسان بودن فعل، آن را ساده می کنید. برای مثال به جای رفتن به طبیعت، به رفتن به کافه فکر می کنید. و سپس وقتی فعل را تصور می کنید می بینید رفتن به کافه برایتان خیلی پوچ است. یعنی بعضی کار ها را پوچ، و بعضی کار ها را خیلی سخت می دانید. به این ترتیب قید بیرون رفتن و اکتساب نشاط بیشتر را می زنید و به خود می قبولانید که من همین الان هم نشاط دارم. یا اینکه اصلا نشاط به چه دردی می خورد.فکر کنم پیچیدگی های بحث را تا حد مطلوبم پیش برده ام و در این نقطه می خواهم بالاخره همه چیز را همگرا کنم. همه ی ما حالتی مخرب با نام بی‌تفاوتی را می شناسیم و از خطرات آن آگاهیم. این حالت دینامیک بسیار پیچیده ای دارد و پدیده ای نسبتا معاصر است. از جایی که این حالت یک بروز شناختی مهم دارد برای مقابله با آن باید افکار منفی و افکاری که به آن دامن می زند را بشناسیم و به علاوه به سوالات اساسی مان در مورد خودمان و زندگی مان پاسخ دهیم تا در زمان روی دادن این حالت دچار مشکلات شدید نشویم و در سریع ترین زمان آن را پشت سر بگذاریم. مطلب بعدی اینکه بالا نگه داشتن خلق مثبت تاثیر عمیقی بر روی توانایی کنترل این حالت می گذارد. برای اینکه با این حالت مبارزه کنیم باید خلق مثبت خود را به صورت مستمر بالا نگه داریم. خلق مثبت بالا به معنای تجربه ی لذت های زیاد در طول روز و زندگی است. لذت های ظاهری اساس انواع لذت ها را شکل می دهد. بنابراین باید سعی کنیم لذت های ظاهری را به صورت معمول تجربه کنیم. اما مشکل این است که معمولا وقتی فعالیتی لذت بخش را در نظر می گیریم، آن را سخت می یابیم و از خیر آن می گذریم. به علاوه اگر بخواهیم فعالیت ها را ساده تر کنیم و از سختی آن ها بکاهیم آن فعالیت ها در نظر مان پوچ و بدون لذت می شود. و در نهایت به دو عبارت می رسیم. عبارت اول این است: «حسش نیست». و عبارت دوم هم این است که: «حال نمیدهد». و به این شکل درگیر چرخه ای می شویم که خودش خودش را تقویت می کند.سوال این است که چگونه با این چرخه مقابله کنیم؟‌ چگونه فعالیتی را پیدا کنیم که هم ساده باشد و هم پوچ نباشد؟‌ پاسخ این است که چنین فعالیتی احتمالا وجود ندارد. و یا اگر وجود داشته باشد به زودی به سمت پوچ بودن حرکت می کند. پس چه راهکاری می تواند وجود داشته باشد؟‌ نظر من این است که باید رفتاری میانه اتخاذ کرد. احتمالا باید کمی سختی به جان بخریم و به علاوه باید کمی پوچ بودن و لذت نبردن را تحمل کنیم. این نکته مهم است که لذت بردن هم یک مهارت است. و برای اینکه از یک فعالیت لذت ببریم نیاز داریم که لذت بردن را تمرین کرده باشیم. به همین خاطر باید سعی کنید با این فکر که احتمالا این فعالیت حال نمی دهد بجنگید و وارد فعالیت هایی که هرچند لذت زیادی ندارند بشوید. باید سختی های آن فعالیت ها را هم قبول کنید. ما قادریم سختی های هر کاری را به دوش بکشیم، فقط در صورتی که آن کار برایمان در اولویت باشد. پس اگر احساس می کنید نمی توانید انرژی، زمان و پول خرج کنید تا شادی و نشاط را به خودتان هدیه دهید هنوز اهمیت خلق مثبت را لمس نکرده اید. این ادراک نیز نیازمند زمان است. عجله ای نیست. فقط خوب به زندگی تان نگاه کنید و هر اتفاقی که افتاد را دقیق مشاهده کنید. اگر هم احساس می کنید فعالیت های لذت بخش پوچ هستند باید کمی دیوانه تر باشید. باید کمی از عاقل و درست بودن تان کم کنید. احتمالا آن زمان کمی از استاندارد های سخت فعلی تان فاصله گرفته و وارد ابعاد جدیدی برای تجربه ی لذت های ظاهری می شوید. در نهایت خیلی متشکرم که این متن را مطالعه کردید. امیدوارم که در زندگی روز به روز خودتان را بیشتر بشناسید و بیشتر خودتان را زندگی کنید.