نقد و تحلیل فیلم قهرمان اصغر فرهادی

صحنه ای از فیلم «شبح آزادی»نقش اصغر فرهادی در بازسازی فیلم شبح آزادیبالاخره جناب "قهرمان"ساز (مسبوق به سابقه) آن روی سکه را نشان دادو برای خودش و فیلم "قهرمان" داد و قال و سر و صدا راه انداخت و بیانیه صادر کرد! آنچه اساسا جایش در رقابت های سیاسی و حزبی و انتخاباتی است و نه سینما!انگار سرانجام جناب #فرهادی همه آن سبک شعر و شعاری اش در فیلم هایی مثل "#فروشنده" و "گذشته" و "همه می دانند" و ... را بر زبان جاری کرد و علنا توضیح داد که با کدام سینما یا در واقع ضد سینما قرابت دارد!گویا پس از این همه هزینه های بی زبان "#ممنتو" و "ماله گی" و اتحادیه اروپا و انستیتو فیلم #قطر و ... برخلاف گفته هایش در کنفرانس مطبوعاتی جشنواره کن (که «با فیلم هایش حرف می زند» و شاید براثر فشارهای پس از آن تغییر موضع داد) اما هنوز درنیافته که #سینما جای شعار و بیانیه و سخنرانی نیست، جای تصویر و ساختار سینمایی و فرم و بیان سینمایی است.اگر چنین نبود که #کوروساوا پس از آن همه بی مهری به جای ساختن فیلم هایی همچون "رویاها" و "راپسودی ماه اوت" می بایست کتاب ها سیاه می کرد! و الیا کازان در آن مراسم #اسکار که مورد اهانت قرار گرفت بایستی گلوی امثال نیک نولتی را می جوید!! و براین دی پالما پس از ساخت Redacted و بری لوینسون بعد از فیلم "What Just Happened" به خاطر تهمت ها و توهین فرامتنی باید خود را به دار می کشیدند!!نمی دانم آگاهانه بوده یا ناخودآگاه و یا همان ویژگی یکی به نعل کوبیدن و یک به میخ همیشگی که در فیلم "#قهرمان"، برخلاف تبلیغات شدید امروز #رسانه های زنجیره ای خارج کشور، #زندان های ایران گل و بلبل نشان داده شده که خیلی به زندانیان می رسند و برای آنها همه کاری می کنند و از طرف دیگر #شبکه_های_اجتماعی مجازی به عنوان قویترین رسانه های مورد نظر #غرب (برای القاء هرآنچه دوست دارند)، بسیار مهیب و ویرانگر به نمایش درآمده است!!اما به هر حال این دو موضوع باعث شد که شدیدا توی ذوق هواداران همیشگی جناب فرهادی بخورد که با هر دو موضوع به خصوص مسئله دوم بسیار مشکل داشته و خود را فرزند همین شبکه ها دانسته و هر چه دارند و ندارند را مدیون آنها محسوب می کنند.از همین روی بود که هفته گذشته انجمن مستند سازان (که همیشه سنگ فرهادی را به سینه زده و خرد و درشتش را توی بوق می کردند) براساس ادعای شاگرد سابق فرهادی، در یک حرکت بی سابقه ( و شاید برنامه ریزی شده و انتقامجویانه)، ناگهان بیانیه صادر کرد که گویا فیلم "قهرمان" کپی بدون مجوز از فیلم مستندچند سال پیش یک خانم است!در حالی که آن خانم اصلا عضو انجمن یاد شده نبوده و فیلم مستند یاد شده هم گویا با ایده خود فرهادی ساخته شده.به هر حال این بیانیه، بازتاب های فوق العاده ای در رسانه های داخلی و همان زنجیره ای های خارج کشور پیدا کرد و موقعیت فیلم فرهادی با بسیار در معرض خطر بی اعتباری قرار داد و شاید تیر خلاصی برای دور ماندنش از اسکار و فصل جوایز بود. (راستش در ابتدا فکر کردم بیانیه فرهادی به دلیل همین جوسازی اخیر بوده غافل از آنکه ایشان به خاطر گناه آهنگری در بلخ، گردن مسگری را در شوشتر می زند!!از طرف دیگر رسانه های زنجیره ای بیگانه که به هر حال بخشی از پروپاگاندای رسانه ای فصل جوایز از جمله اسکار را به برعهده دارند نیز بابت همان دو مورد برجسته فیلم فرهادی یعنی "زندان های گل و بلبل" و "شبکه های اجتماعی مخوف"، ناامید شدند تا آن حد که در گزارشات و اخبار متعدد و مختلف هفته های اخیرشان، انتخاب فیلم "قهرمان" برای اسکار را نامناسب به شمار آورده، آن را مورد پسند حکومت اعلام نموده و فیلم های دیگر را نسبت به آن برتر و شایسته تر برای معرفی به مراسم اهدای جوایز آکادمی دانستند.طبیعی است که مجموع این مسائل برای جناب فرهادی که به هر حال برروی اسکار حساب ویژه ای باز کرده، گران آمد و برای بدست آوردن دل آکادمی نشینان و البته همان رسانه های زنجیره ای، بیانیه صادر کرد و زمین و زمان را به هم بافت و مسائل مورد علاقه آنها را از هابیل و قابیل تا امروز را در قالب نوعی شهادتین خواند که باور کنید من، آنی که شما فکر می کنید، نیستم!ایشان حتی فیلم ساختن در ایران را به عنوان منتی بر سر ایرانیان اعلام کرده، انگار نه انگار که همه پشتک و وارو زدن های اثر قبلیش در اسپانیا مورد پسند آکادمی آن قرار نگرفت و علیرغم همه حساب و کتابی که فرهادی برای حضور در اسکار و جایزه سوم کرده بود، با فرستاده شدن فیلم دیگری از سوی اسپانیا به این مراسم نقش برآب شد و متوجه شد که سینمای شعر و شعاری را همه جا نمی توان قالب کرد، بنابراین همان موقع اعلام کرد که به ایران باز گشته و فیلم بعدی اش را در ایران می سازد. در واقع ایشان به قول معرف روغن ریخته را نذر امامزاده کرده !!به هر حال اشکال ندارد، سخنرانی و بیانیه صادر کردن و نطق و خطابه هم حرفه بدی نیست، کم خرج تر از سینماست، از قضا خریدار و مخاطب بسیاری دارد. کافیست همین شهادتین بیانیه خود را چند بار دیگر بخواند، جایش در خیلی جاها محفوظ می ماند، برایش صندلی خالی هم می گذارند، نیازی به زحمت زیادی هم نیست، اما لطفا سینما را برای سینما باقی بگذارد و هزینه شعر و شعارهایش نکند.نمی دانم لوییس بونوئل را می شناسد یا فیلمی از او دیده؟ و اگر دیده چیزی از وی آموخته؟ بونوئل، فیلمساز اسپانیایی فیلم هایی متعددی ساخته که در عین عمق سینمایی، سرشار از مفاهیم سیاسی و اجتماعی است. اگر به جای سیاه مشق کردن و هدر دادن پول، چند فیلم از این فیلمساز برجسته را ببیند، بد نیست، هم وقت خود و دیگران را هدر نداده و هم بر معلومات خود افزوده است.معروف بود بونوئل، هر کجا که سیاستمداری اعم از چپ و راست وارد می شد، او آن محل را ترک می کرد. ولی فیلم "فراموش شدگان" و "جذابیت پنهان بورژوازی" اش از چپ گراترین فیلم های تاریخ سینماست.اما او فیلمی دارد به نام "شبح آزادی" که تصویرش را در بالای این پست می بینید، خیلی به کار جناب فرهادی می خورد. در این فیلم دنیایی تصویر می شود که همه رفتارها و ادعاها برعکس است. مثلا آدم ها سر میزی شبیه میز غذاخوری و در ملاء عام قضای حاجت می کنند (همان تصویر فوق) ولی غذای خود را در اتاقکی محدود و دربسته مانند #توالت صرف می نمایند!عکس ها و تصاویر کوه و دشت و طبیعت از نظر آنها مستهجن است و کودکان به خاطر دیدن آنها تنبیه می شوند ولی #مبتذل ترین تصاویر به عنوان مواد آموزشی استفاده می گردد. شاید اگر بونوئل امروز زنده بود و می خواست آن فیلم را بازسازی کند، موقعیت امروز فرهادی و همین بیانیه را هم در انتهای آن می گنجانید!