پیش‌درآمدی بر چالش­های عملیاتی در راه ­اندازی یک نئوبانک وابسته به بانک

مقدمهنئوبانک­ها، بانک­های 100% دیجیتالی و صرفا بر بستر موبایل هستند. این بدان معنی است که از هرگونه شعب فیزیکی، زیرساخت­های مربوطه و هزینه­های کارکنان مرتبط عاری هستند و برای جدا کردن نئوبانک­ها از بانک­های سنتی، این نقطه­ تمایز کافی به نظر می­رسد. عدم وجود شعب فیزیکی نئوبانک­ها را قادر ساخته است تا هزینه ­های خود را کاهش داده و خدمات را با هزینه ­های مقرون به صرفه ­تری به مشتریان ارائه دهند .نئوبانک­ها با ارائه خدمات با کیفیت و سریع به مشتریان، در سال­های اخیر در مقایسه با بانک­های سنتی رشد چشمگیری داشته ­اند. هم­چنین علاوه بر خدمات ارزان قیمت، نئوبانک­ها به مشتریان خود یک تجربه مشتری بدون وقفه را ارائه می­دهد. نئوبانک­ها بار دیگر اهمیت بهبود تجربه مشتری در بازار مالی را نشان داده ­اند.درک درست از جنبه­ های گوناگون و تاثیرگذار در راه ­اندازی یک نئوبانک وابسته و چالش­های کسب وکاری و عملیاتی مربوطه شرط لازم در راه ­اندازی موفق یک نئوبانک وابسته به بانک، حداقل در شرایط فعلی در ایران، می­باشد. این نوشتار در تلاش است عناصر اصلی­ تعریف­ کننده نئوبانک را نمایان کند، روش­های راه­ اندازی یک نئوبانک و چالش­های عملیاتی در راه ­اندازی یک نئوبانک وابسته به بانک را به طور مختصر پوشش دهد.آیا همه­ نئوبانک­ها واقعا "بانک" هستند؟سایت Investopedia بانک را به عنوان موسسه مالی دارای مجوز برای دریافت سپرده و پرداخت وام معرفی میکند. این تعریف از سه بخش اصلی تشکیل شده است:موسسه­ مالی دارای مجوزقابلیت دریافت سپرده و افتتاح حسابقابلیت پرداخت واماگر ما این تعریف را درست در نظر بگیریم، در نتیجه همه­ نئوبانک­ها در واقع بانک نیستند و نمی‌توانند باشند و بنابراین می­توان آن­ها را به دو دسته، مطابق تعاریف و جدول زیر تقسیم کرد:· Full-stack که در این تعریف دارای مجوز و سامانه بانکداری متمرکز یا کور مستقل از یک بانک وابسته می­باشد· Front-end که در این تعریف یعنی بدون مجوز بانکی و در نتیجه وابسته به یک یا چند بانک و سامانه بانکداری متمرکز یا کور مشارکتی می­باشدنئوبانک­های در دسته‌بندی فرانت­-اند، بانک نیستند. آن­ها شرکت­های تکنولوژی-محوری هستند که تجربه­ بانکداری دیجیتال مشتریان بانک­ها را کنترل می­کنند. اگرچه آن ها ترجیح می­دهند مجوز بانکی داشته باشند، ولی بعضی از موفق­ترین نئوبانک­ها مثل روولوت تا همین اواخر مجوز بانک نداشتند. در نتیجه مجوز بانکی از الزامات نیست، بخصوص در فضای امروز ایران که موضوع تازه و کمتر-شناخته شده ای است.استراتژی مناسب برای موفقیتهنگ‌کنگ ZA به اولین بانک از هشت بانک مجازی در آن کشور تبدیل شده است که در سال ۲۰۱۹ مجوزهای بانکی را برای راه ­اندازی خدمات دریافت کرده است. در دسامبر همان سال، تحت نظارت سندباکس HKMA FinTech شروع به کار کرد. خدمات اولیه ZA Bank به حدود ۲۰۰۰ کاربر این امکان را می­دهد تا از خدماتی که شامل افتتاح حساب از راه دور و بدون حضور در شعبه، حساب پس انداز چند ارزی، سپرده های مدت دار، انتقال وجه محلی (داخلی) استفاده کنند؛ دقیقا چهار سرویس مفید و اولیه هر نئوبانک موفق. پس از مدت کوتاه، بانک ZA و هفت بانک دیگر تصمیم گرفتند برای مجوز نئوبانک اقدام کنند. با این حال، این تنها راه تأسیس نئوبانک نیست و این همان چیزی است که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.شایان ذکر است که نئوبانک­ها خدماتی مانند ایجاد و راه­اندازی حساب پس انداز، پرداخت قبوض یا انتقال وجه، وام به اشخاص و مشاغل و سایر خدمات از این دست را مستقیماً از طریق تلفن همراه یا هر سیستم عامل دیجیتال دیگر ارائه می­دهند. برخلاف بانک­های سنتی، نئوبانک­ها هیچ شعبه­ی فیزیکی ندارند و صرفا بر روی یک کانال موبایل به ارائه خدمات می پردازند. این شرکت­ها، عمدتاً نسل­های جوان را که مایل به پذیرش بانکی هستند که نیاز به حضور فیزیکی ندارد، هدف قرار می­دهند.روش­های راه ­اندازی نئوبانکیک روش راه ­اندازی نئوبانک دریافت مجوز بانکداری مجازی از دولت یا بانک مرکزی و شروع به ارائه خدمات بانکی تمام عیار (یا حداقل با یک کمینه محصول پذیرفتنی) توسط یک اپلیکیشن موبایلی (یا از طریق سایر نقاط تماس دیجیتال) بدون هیچ گونه شعب فیزیکی می­باشد. نمونه ­های معروفی از این گزینه وجود دارند، مانند فیدور که در آلمان تاسیس شد و از سال 2015 به عنوان یک نئوبانک در انگلیس فعالیت می­کند یا مونزو و روولوت که تقریبا از سال ۲۰۱۶ در انگلیس تاسیس شده­ اند (گرچه ممکن است اصلیتا انگلیسی نباشند) و در ادامه فعالیت خود، موفق به دریافت مجوزهای لازم شده ­اند. با این حال، بسیاری از کشورها هنوز سیاست بانکداری مجازی خود را تعریف نکرده ­اند، به این معنی که باید روش دیگری برای راه­اندازی یک نئوبانک وجود داشته باشد.مدل دیگر که به نظر می‌رسد ممکن است در ایران بیشتر مورد اقبال واقع شود، شامل این است که شرکت­های علاقمند به تاسیس نئوبانک با بانک­های موجود (یک یا چند بانک و موسسه مالی) همکاری می­کنند و خدمات ارتباط با مشتری را ارائه می­دهند. آن­ها تجربه کاربری بهتری را ایجاد می­کنند و ابزارهای مختلفی را توسعه میدهند که می­توانند تجربه پردازش را برای مشتریان ساده ­تر کند. از آنجا که این شرکت­ها روی یک مدل مشارکتی کار می­کنند، بدیهی است که تعهد پیروی از الزامات نظارتی بر عهده بانک­های شریک آن­ها است. این یک مدل کم ریسک برای راه‌اندازی نئوبانک­­های ارزش افزوده-محور است. به عنوان مثال در وام­دهی، ریسک اعتباری به عهده بانک­های شریک است. مشارکت با نئوبانک­ها به بانک­های سنتی کمک می­کند تا از چاله ­های موجود در سیستم­های بانکی کنونی همراه با بهبود کیفیت خدمات بانکی عبور کنند. یکی دیگر از مزایای قابل توجه و بسیار تأثیرگذار برای بانک­های سنتی، توانایی نئوبانک­ها در تقویت شبکه توزیع بانک­های فعلی است. همچنین بانک­های سنتی برای ارائه تجربه بهتر به مشتریان خود، هزینه­ های تحقیقاتی داخلی را پس انداز خواهند کرد، زیرا از چندین شرکت فینتک برای انجام این کار می­توانند انتخاب کنند. تجربه های اینچنینی در بعضی بانک های ایران نظیر خاورمیانه و ایران زمین نیز، به طور نمونه، ظرف یکسال گذشته وجود داشته است.فارغ از دو مدل اشاره شده در بالا، نئوبانک­ها، می­توانند بطور مستقل و درواقع به شکل یک بانک دیجیتالی اما توسط خود بانک­های سنتی ایجاد شوند؛ مارکوس توسط گلدمن ساکس نمونه­ای از این دسته نئوبانک­هایی است که به صورت مستقل و دیجیتالی توسط بانک­های سنتی ایجاد شده­اند. آن­ها از فناوری پیشرفته و محصولات و خدمات مبتکرانه دیجیتال محور و صرفا برروی کانال موبایل برای خدمت رسانی به مشتریان استفاده می­کنند. این بانک­های دیجیتال همچنین عمدتا از سامانه بانکداری متمرکز کاملاً جدید و مبتنی بر فناوری­های ابری استفاده می­کنند، در نتیجه وابستگی به سیستم عامل­های به ارث برده شده را کاهش و چابکی و سرعت پاسخگویی به نیازهای را بازار افزایش می­دهند و بنابراین توسط بانک­های سنتی با هدف ارائه بهترین خدمات نوین بانکی در پیش روی مشتریان بخش جوانتر قرار می‌گیرند. در ادامه به چند نمونه از این دسته ­بندی نئوبانک­ها اشاره می­کنیم:1. نمونه Nubank: بزرگترین شرکت فین تک در آمریکای لاتین است که دفتر مرکزی آن در سائو­پائولو برزیل قرار دارد و امروز بیش از ۸.۵ میلیون مشتری دارد. این بانک خدمات تماما دیجیتالی ارائه می­دهد که شامل افتتاح حساب دیجیتال، کارت اعتباری بین ­المللی و وام­های شخصی می­باشد. این خدمات صرفا در یک برنامه تلفن همراه ارائه می­شوند. دارای مجوز کامل بانکی است و در ابتدا فعالیت خود را از همکاری با یک بانک شروع کرده است.2. نمونه Revolut: یک شرکت فین­تک مستقر در انگلستان است که به صورت ترکیبی با داشتن مجوز تخصصی برای فعالیت در یک منطقه خاص و مشارکت با بانک­ها برای فعالیت در سایر مناطق (بخصوص در اروپا) کار میکند. با کمک مجوز بانکی، روولوت می­تواند سپرده بپذیرد و خدمات اعتباری را به مصرف­ کنندگان ارائه دهد، اما نمی­تواند به آن­ها محصولات سرمایه ­گذاری بفروشد. در واقع خدمات ابتدایی و اساسی بانکی، خدمات صرافی، تجارت سهام و تجارت ارزهای دیجیتالی را ارائه می­دهد. رولوت در انگلستان تمام حساب­های بانکی را در واقع در بانک بارکلیز باز می‌کند.3. نمونه Xinja: یک نئوبانک مستقر در استرالیا است که مدیریت مالی، وام­های مسکن، کارت­های دبیت و اعتباری را به مشتریان ارائه می­دهد. این نئوبانک با مجوز بانکی سبک (چارچوب مجوز موسسه سپرده ­گیر محدود APRA) آغاز شد و در سپتامبر 2019، مجوز کامل بانکی دریافت کرد.4. نمونه Open: یک نئوبانک هندی است که مجوز بانکی ندارد و با همکاری مجموعه‌ای از بانک­ها فعالیت میکند. این بانک خدماتی مانند یک حساب تجاری فوری، یک داشبورد واحد برای مدیریت چندین حساب بانکی، مدیریت سریع هزینه همراه با کارت­های دبیت، پرداخت سریع، رابط­های برنامه ­نویسی کاربردی سازگار با اپلیکیشن، درگاه پرداخت ساده، حسابداری خودکار و کارت­های اعتباری ساخته شده به صورت انحصاری برای استارتاپ­ها را ارائه می­دهد.نکته قابل توجه این است که هند، همانند ایران، هنوز سیاست مجوز بانکداری مجازی ندارد، اما به مانند کشور ما توسعه نظارتی در منطقه بسیار خوشبینانه به نظر می‌رسد و بانک­ها و فین‌تک­ها شروع به راه‌اندازی نئوبانک­ها کرده­اند و به نظر می­رسد از آنجا که گرفتن مجوز بانکی در چنین بازارهایی بسیار سخت است، تنها راه، مشارکت با یک یا چند بانک سنتی باشد.بنابراین می‌توان اینطور نتیجه گرفت که پلتفرم­های باز راه­حل­های بانکی تجاری همه جانبه‌ای را ارائه می­دهند که شامل ارائه خدمات حساب جاری، پرداخت­های تجاری، مدیریت هزینه ­ها و سایر خدمات و محصولات مشابه براساس رابط­های برنامه­نویسی کاربردی قابل ارائه از سمت بانک­ها است. البته نباید فراموش کرد که محدودیت­های فناوری بزرگترین چالش از طرف بانک سنتی است و سامانه‌های بانکداری متمرکز که امروزه در ایران توسط اکثر بانک­ها استفاده می­شوند، برخی از انتظارات برای خدمات دیجیتالی مدرن را برآورده نمی­کنند و از این رو بیشتر بانک­ها قادر به افشای راحت رابط­های برنامه ­نویسی کاربردی بانکی خود نیستند.یکی از کلیدی‌ترین مزایای رابط­ برنامه­نویسی کاربردی این است که به نئوبانک اجازه می‌دهد به اطلاعات و قابلیت‌های نرم‌افزاری یک بانک یا به عبارتی یک منبع دیگر دسترسی داشته باشد که خود سبب افزایش ارزش بدون صرف زمان و هزینه یا منابع بیشتر خواهد شد. رابط برنامه‌نویسی کاربردی سبب ایجاد یک تجربه کاربری بی‌نظیر می‌شود. البته که راه‌های متعددی برای بهبود تجربه کاربری وجود دارد. برای مثال نئوبانک می‌تواند با استفاده از رابط­های برنامه ­نویسی کاربردی، نظرات مثبتی را از کاربران خود دریافت کند و آنها را در طراحی محصولات بهینه استفاده کند. البته رابط­ برنامه ­نویسی کاربردی تنها محدود به بهبود تجربه کاربری نیست، بلکه می‌تواند سبب ساده‌سازی و بهبود فرایندهای محصولات و خدمات نیز بشود.چالش­های حوزه کسب و کاررشد مشتریمتقاعد کردن تعداد کافی از کاربران جهت استفاده از خدمات نئوبانک یکی از مهم­ترین چالش­ها جهت راه ­اندازی یک نئوبانک می­باشد. برای سودآور شدن نئوبانک­، ایجاد یک پایگاه مشتری به اندازه کافی بزرگ از مهم­ترین الزامات در موفقیت کسب و کار یک نئوبانک می­باشد. این امر به معنی متقاعد کردن تعداد قابل توجهی از کاربران جهت استفاده از خدمات نئوبانک به جای خدمات سایر ارائه دهندگان خدمات بانکداری الکترونیک میباشد. عدم آگاهی از نیازهای بازار هدف دلیل اساسی شکست بسیاری از نئوبانک­ها محسوب می­شود. یک نئوبانک ممکن است کاربرپسندترین رابط کاربری را ایجاد کند، اما کاربران از آن استقبال نکنند، زیرا ممکن است آنها برای انجام تراکنش­ها عادت به استفاده از گوشی­های هوشمند نداشته باشند. از این رو بررسی عمیق نیازهای بازار هدف پیش از شروع به ایجاد یک نئوبانک شرط لازم برای کسب موفقیت می­باشد.سودآوریبرای رسیدن به سودآوری، نئوبانک باید راه­هایی برای جلو ماندن در رقابت با سایر ارائه­ دهندگان خدمات بانکداری الکترونیک پیدا کند. این امر تنها با نوآوری در حوزه توسعه و نحوه ارائه خدمات امکان­پذیر است. نئوبانک باید تمرکز بی­ وقفه خود را در شناسایی فعالانه محصولات جدید و خدمات مورد نظر مشتریان حفظ کند. ثانیا، نئوبانک باید اطمینان حاصل کند که با رشد کسب وکار، زیرساخت­های فناوری همچنان بستری مناسب را فراهم می­کنند که به طور واقعی مقیاس ­پذیری و نوآوری را امکان پذیر می­سازند. بسیار مهم است که نئوبانک در پایان با چالش­های فناوری موروثی که مانع چابکی بانک­های بزرگ می­شوند رو به رو نشود. در مرحله بعد، نئوبانک نیاز به شناسایی و آزمایش روش­های جدید جهت افزایش حداکثری سود به ازای هر حساب دارد. این امر می­تواند شامل درآمد حاصل از ارائه حساب­های پریمیوم یا تغییرات در نحوه ارائه خدمات و مدل کسب و کار باشد. از این رو لازم است خدمات پیشنهادی به اندازه کافی برای مشتری جذاب باشد تا مشتریان را متقاعد کند که حساب استاندارد خود را به­ پریمیوم تغییر دهند یا از مدل کسب و کار جدید استقبال کنند.بازاریابی و تبلیغاتایجاد تجربه کاربری مناسب دیجیتالی و راحت با کیفیت بالا، فقط و فقط بر روی موبایل، اساس راه ­اندازی یک نئوبانک است. اما بازاریابی و تبلیغات نیز بخشی اساسی و حیاتی در مسیر راه ­اندازی نئوبانک می­باشد. بیشتر نئوبانک­ها نیمی از هزینه ­های واقعی مورد نیاز در رابطه با بازاریابی و تبلیغات را در نظر نمی­گیرند. بنابراین، کمبود بودجه بازاریابی یکی از دلایل اصلی شکست نئوبانک­ها محسوب می­شود.امنیت سایبریاعتماد یکی از مهم­ترین الزامات در روابط هر بانکی با مشتریان می­باشد. در حالی که تحقیقات نشان می­دهد اعتماد مصرف­کننده به بانک در بالاترین حد از سال 2012 است، نگرانی­های مصرف­ کنندگان درباره کلاهبرداری آنلاین و امنیت سایبری نیز افزایش یافته است. اگرچه ممکن است مصرف­ کنندگان خدمات بانکداری الکترونیک به نئوبانک­ها اطمینان اعتماد کنند، اما ترس از حریم خصوصی آنلاین و خطرات امنیتی همچنان زیاد است. این مورد با مشارکت با یک یا چند بانک یا موسسه مالی قابل رفع است.چالش­های عملیاتیداده­ کاویتجزیه و تحلیل داده ­های مربوط به مشتری در صنعت بانکی، خدمات را مشتری مدارتر و سازمان یافته ­تر می­کند و باعث افزایش کارایی کلی سیستم می­شود. یک نئوبانک تصمیمات استراتژیک خود را بر اساس انبوهی از داده­ها که از کاربران جمع می­کنند اتخاذ می­کند. از آنجا که پلتفرم نئوبانکی بسیار مدرن است، جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده ­ها و درک رفتار مشتریان در اکوسیستم مالی برای یک نئوبانک آسان­تر می باشد. در اینجا برخی از دلایل ضروری بودن تجزیه و تحلیل داده مشتری آورده شده است:کسب فهم عمیق از مشتری: برای تأمین نیازهای مشتری، ابتدا نئوبانک باید مشتریان خود را به درستی درک کند. برای این منظور، تجزیه و تحلیل داده مشتری مناسب­ترین روش می­باشد زیرا بینشی دقیق و واقعی از مشتری را به نئوبانک ارائه می­دهد.استراتژی بازاریابی هوشمند: برای دستیابی به حداکثر مشتریان هدف، نئوبانک­ باید درک درست و دقیقی از زمان مناسب جهت تبلیغ و بازاریابی خدمت مناسب را داشته باشد. کمپین­های بازاریابی باید با آنچه مشتری نیاز دارد همگام شوند. تجزیه و تحلیل داده مشتری با ارائه اطلاعات مناسب برای تدوین استراتژی­های بازاریابی هوشمند که می­تواند مشتریان هدف مورد نظر را به خود جلب کند، این امر را تضمین می­کند.تجزیه و تحلیل ریسک: تجزیه و تحلیل ریسک مربوط به مشتری بسیار مهم است. یک نئوبانک باید به طور مداوم هر نوع عامل خطر مربوط به مشتریان را بررسی کند. بنابراین، با استفاده از تجزیه و تحلیل داده مشتری، نئوبانک می­تواند هر نوع ریسک را از قبل شناسایی کند.بهبود تجربه مشتری: با داشتن بینشی دقیق از مشتری، استراتژی دقیق بازاریابی و مدیریت مناسب ریسک، یک نئوبانک با بهره­برداری از یک سیستم کارآمد پتانسیل آن را دارد که تجربه کلی مشتری را بهبود ببخشد.استراتژی تجاری هوشمندانه ­تر: با افزایش رقابت، تجزیه و تحلیل داده مشتری به نئوبانک کمک می­کند تا با تجزیه و تحلیل فن آوری­های رایج و ارائه شده توسط رقبا، کیفیت خدمات خود را افزایش دهد. همچنین با تجزیه و تحلیل داده ابزارها و خدمات لازم را جهت تنظیم ساختار سازمان فراهم می­آورد.تجزیه و تحلیل داده مشتری همچنین در موارد زیر به نئوبانک کمک شایانی می­کند:آنبوردینگ (دستیابی به) مشتری: موارد زیادی وجود دارد که مشتریانی که دارای امتیازات اعتباری خوبی هستند نیز خطرات اعتباری برای بانک­ها ایجاد کرده ­اند. این امر می­تواند چندین دلیل داشته باشد که برخی از آنها شامل داده ­های جعلی، توصیه­ مقامات بالاتر و غیره باشد. با این وجود، برای کاهش این موارد از ریسک­های اعتباری، از تجزیه و تحلیل داده مشتری استفاده می­شود. تجزیه و تحلیل داده مشتری با داده­های فراوانی مانند سابقه وام گیرنده، امتیاز اعتباری، حقوق و سایر منابع درآمدی، لیستی جامع از ویژگی­های مربوط به مشتریان بالقوه را در اختیار نئوبانک قرار می­دهد. بعلاوه، تجزیه و تحلیل داده مشتری با استفاده از تجربیات گذشته به بررسی سریعتر و دقیق­تر سابقه مشتریان کمک می­کند و اطلاعات لازم در مورد مشتری را به نئوبانک ارائه می­دهد. با استفاده از این اطلاعات و بینش­ها، تجزیه و تحیلیل داده مشتری فرصتی را برای شخصی­سازی تجربه آنبوردینگ مشتری و از این طریق افزایش نرخ جذب مشتری را برای نئوبانک فراهم می­آورد.ارتباط با مشتری: آنچه باعث می­شود هر بانکی مشتری پسند باشد، رویکرد آن بانک نسبت به مشتری است. به منظور مدیریت ارتباط با مشتری، تجزیه و تحلیل داده مشتری به نئوبانک کمک می­کند تا ارزش مادام العمر مشتری را تخمین بزند، در نتیجه احتمال کلاه­برداری مربوط به هر مشتری ارزیابی می­شود. همچنین تجزیه و تحلیل سود نشان دهنده ارزش یک مشتری برای نئوبانک را ارائه می­دهد. این تجزیه و تحلیل اساسی برای کمک به کاهش ضرر مشتری ارائه داده می­شود.حفظ مشتری: برای باقی ماندن در مسابقه ارائه خدمات مبتنی بر ارزش به مشتریان، تجزیه و تحلیل داده مشتری می­تواند به شناسایی مشکلات بالقوه مربوط به خدمات که منجر به از دست دادن مشتری می­شود کمک کند. همچنین با شخصی­سازی اپلیکیشن به افزایش تعامل مشتری کمک می­کند. به عنوان مثال، تجزیه و تحلیل داده مشتری گزارشی از هزینه ­های مشتری و پس انداز احتمالی را به مشتری ارائه می­دهد. این گزارش شامل هزینه­های روزانه و درآمد مشتری می­شود. همچنین مواردی را به مشتری پیشنهاد می­کند که امکان پس انداز وجود دارد.کانال موبایلسیستم بانکی سنتی برای افتتاح حساب، انجام نقل و انتقالات و درخواست خدمات به مشتری به شعب فیزیکی متکی است، که برای برخی از گروه­های مشتری بسیار محدود­کننده است. قاعدتا کسانی که در خارج از مناطق شهری به طور مثال زندگی می­کنند یا کسانی که ساعات طولانی کار می­کنند، تنها برای افتتاح حساب باید مقدمات خاصی را برای سفر به یک شعبه فیزیکی در ساعات اداری انجام دهند. بعلاوه، بانک­های سنتی جهت پوشش هزینه­ های سربار گزاف خود کارمزدهای بالا و غیرمنتظره­ای را به مشتریان تحمیل می­کنند. در مقایسه، نئوبانک­ها سهولت و شفافیت بی­نظیری را ارائه می­دهند. فقط با یک تلفن هوشمند، یعنی فقط از طربق کانال موبایل، به دلیل ضریب نفوذ بالای موبایل (در ایران مجموع خطوط فعال در کشور بیش از ۱۲۵ میلیون سیم کارت‌ است که ضریب نفوذ تلفن همراه در کشور را به نزدیک ۱۵۰ درصد می‌رساند) مشتریان می­توانند هر زمان و هر کجا که بخواهند حساب باز کنند. کارمزدهای کم و شفاف به راحتی قابل درک هستند و این امر مشتریان را قادر می­سازد از مزایای خدمات مالی بهره­مند شوند. از سوی دیگر به دلیل تک کاناله بودن نئوبانک­ها، اپلیکیشن ارائه شده باید از کیفیت و پاسخگویی بسیار بالایی برخوردار باشد.پلتفرم بانکداری متمرکزدلیل اینکه بانک­های سنتی نمی­توانند قابلیت­های جدیدی را پیاده ­سازی ­کنند در زیرساخت­های فناوری آنها نهفته است. سیستم­های بانکداری متمرکز به ارث-برده-شده و محدودکننده، برای به روزرسانی، به زمان و منابع زیادی نیاز دارند تا اندازه­ای که برخی از بانک­ها حتی در توسعه و ادغام پایه­ ای­ ترین کارها مانند تبدیل ارز با مشکل مواجه هستند. از سوی دیگر، نئوبانک­ها با اتکا بر معماری مبتنی بر رابط برنامه ­نویسی کاربردی بسیار انعطاف ­پذیرتر و پایدارتر خود ویژگی­های جدید را در کسری از زمان به مشتری ارائه می­دهند.مهم­ترین بخش هر بانک دیجیتال سامانه بانکداری متمرکز است. پلتفرم بانکداری متمرکز موتور ایجاد و مدیریت حساب­ها، موجودی­ها، تراکنش­ها، دفتر ثبت اولیه[1]به همراه ذخیره ­سازی اطلاعات مشتری، رسیدها و سایر ابزارهای گزارشگیری می­باشد. یک پلتفرم بانکداری متمرکز مناسب متکی بر معماری قابل­ترکیب[2] متصل شده توسط رابط­های برنامه ­نوسی کاربردی است که برای نئوبانک امکان جدا کردن کانال­های توزیع، محصولات و داده­های مشتری را فراهم می­آورد. این معماری ویژه چابک امکان در عین ارائه یک تجربه مشتری مداوم دیجیتالی، امکان ایجاد تغییرات سریع را برای نئوبانک فراهم می­آورد.فرآیند آنبوردینگ، پردازش پرداخت، صدور کارت و خدمات شناخت و احراز هویت مشتری باید در مرحله بعد در پلتفرم بانکداری متمرکز ادغام شوند. توسعه یک بستر اصلی بانکی در داخل یک فرایند پیچیده و وقت گیر است که می تواند تیم ها را تحت فشار قرار دهد و راه اندازی محصول را به تأخیر بیندازد. به همین ترتیب، تعداد بسیار کمی از بانک ها سیستم عامل های خاص خود را دارند. توسعه یک پلتفرم بانکداری متمرکز در داخل یک فرایند پیچیده و وقت گیر است که می تواند تیم­ها را تحت فشار قرار دهد و راه­اندازی محصول را به تأخیر بیندازد. به همین ترتیب، تعداد بسیار کمی از بانک­ها پلتفرم بانکداری دیجیتال خاص خود را دارند. در خصوص طراحی و پیاده ­ساری نئوبانک وابسته به بانک­، تصمیم در خصوص استفاده از پلتفرم فعلی بانک به عنوان سیستم بانکداری متمرکز نئوبانک با توجه به نیازهای خاص یک نئوبانک در خصوص کیفیت و سرعت ارائه خدمات و نیاز به چابکی در تغییر در صورت نیاز تصمیمی کلیدی می­باشد.بسط و توسعه پلتفرم بوم (API Gateway)درگاه رابط برنامه­نویسی کاربردی دسترسی به رابط­های برنامه­ نویسی کاربردی بانک را به صورتی امن برای شرکا امکان­پذیر می­سازد و به صورت همزمان احراز هویت کاربر و شرکا، مسیریابی، کنترل­ها و نظارت­های موردنیاز، درآمدزایی از رابط برنامه­نویسی کاربردی و همچنین نظارت و تجزیه و تحلیل داده را برای نئوبانک فراهم می­آورد. بسط و توسعه پلتفرم بوم به عنوان درگاه رابط برنامه­نویسی کاربردی نئوبانک اقدامی اساسی در مسیر راه­ اندازی نئوبانک وابسته به بانک می­باشد.نیروی انسانی متخصص متعهدایجاد یک تیم مناسب برای تحلیل، توسعه، پشتیبانی و عملیات یکی از مهم­ترین اقدام برای توسعه یک نئوبانک می­باشد. یک تیم باید متشکل از افرادی باشد که واقعاً برای به تحقق یخشیدن چشم انداز توسعه و بسط پروژه نئوبانک تا پایان حضور داشته باشند و البته بدیهی است که این تیم همواره در حال توسعه است (در حال حاضر روولوت بالغ بر ۲۰۰۰ نفر تیم عملیات دارد). موفقیت تیم ناشی از مسئولیت مشترک، اعتماد به یکدیگر و عدم تردید در مورد چشم ­انداز و اهداف پروژه می­باشد.لازم به ذکر است که یک نئوبانک برای موفقیت باید سریع دست به نوآوری بزند تا از سایر رقابت بهتر عمل کند. عرضه نسخه های جدید برای ارائه یک محصول برتر به مشتریان دقیقاً همان کاری که روولوت انجام داده بسیار حیاتی است. عرضه نسخه­های جدید برای ارائه یک محصول برتر به مشتریان امری حیاتی برای موفقیت می­باشد و این دقیقاً همان کاری که نئوبانکی موفقی مانند رولوت انجام می­دهد. برای مثال، در مقایسه با اپلیکیشن­های موبایلی بانک­های سنتی که در یک سال تنها چند بار به ­روزرسانی می­شوند، رولوت چند بار در هفته نسخه جدیدی را منتشر می­کند. تکرارها و اصلاحات مداوم رولوت به آن اجازه می دهد تا به طور مداوم پایگاه مشتریان در حال رشد خود را راضی نگه دارد و از سایر ارائه­دهندگان خدمات بانکداری الکترونیک در رقابت پیشی بگیرد.مشکلی که در بانکداری سنتی وجود دارد این است که سفر تبدیل یک ایده به یک ویژگی ارائه شده به مشتری تقریباً ماهها یا حتی سالها به طول می­انجامد. فرایندی که سالها برای بانک­های سنتی طول می­کشد، توسط نئوبانک­ها طی چند هفته اجرا می­شود. بنابراین اینجا تفاوت در کل فرایندهای تجاری و چرخه عمر توسعه محصول می­باشد. بانک به عنوان یک محصول مبتنی بر سیستم بانکداری متمرکز خود می­باشد و در بیشتر موارد، عضو مانع اصلی اجرای ویژگی­های جذاب و جدید است که مشتریان را به بانک متعهد می­سازد. علاوه بر این، برای داشتن چنین چابکی نیاز به تیمی متخصص و متهعد شرط لازم موفقیت در راه­اندازی یک نئوبانک میباشد.یک تیم کوچک می­تواند به صورت زیرتشکیل شود:الزامات مربوط به ضد پولشویی و تخلفاین واقعیت که نئوبانک­ها کلیه تراکنش­ها را به سرعت از طریق کانال­های دیجیتالی انجام می­دهد، آنها را در معرض تهدیدهای کلاه­برداری مالی قرار می دهد. نئوبانک­ها برای جلوگیری از جرایم مالی مانند پولشویی، تأمین مالی تروریسم، فساد، رشوه و کلاهبرداری لازم است اقدامات مختلفی انجام دهد. از این رو، سازمان­های نظارتی، مانند سایر ارائه­دهندگان خدمات مالی، عملکرد نئوبانک­ها را از لحاظ حقوقی مورد نظارت قرار می­دهند. به همین دلیل، نئوبانک­ها باید اقدامات احتیاطی را برای جلوگیری از جرایم مالی و کسب اطمینان از انطباق با قوانین ضدپول­شویی بدون اخلال در فرایند­های کاری انجام دهند.مدیریت اجتماع مشتری و پاسخگویی به بازخوردهاراه­ اندازی یک بستر اجتماع مشتریان[3] به زمان و سرمایه­های فنی نیاز دارد، اما هنگامی که مشتریان نئوبانک به تیم پشتیبانی مشتری نئوبانک تبدیل شوند، تلاش و کوششانجام شده برای راه­اندازی بستر اجتماع مشتریان ارزش خود را نشان خواهد داد. همچنین اجتماع مشتریان برای یک نئوباک می­تواند یک استراتژی بازاریابی در نظر گرفته شود. رولوت نمونه­ای از یک نئوبانک بسیار موفق در ایجاد یک بستر اجتماع مناسب است. مشتریان می­توانند ایده­ها، بازخوردها، مشکلات و تجربیات خود را در بستر اجتماع مشتریان بیان کنید و جواب سوالات خود را بیابند.جمع­بندی: فرصت پیش روبا تغییر قریب الوقوع وضعیت نظارتی و بازار، فشار زیادی بر بانک­های سنتی وجود دارد تا استراتژی­های خود را دوباره ارزیابی کنند، هزینه ­های خود را برای نوآوری افزایش دهند و همزمان هزینه ­های عملیاتی را کاهش دهند؛ در حالی که تعدادی از چالش­ها با آنها باقی می­ماند، مانند هزینه ­های ارتقا و مبارزه با ناکارآمدی­ها. البته مزایای "دیجیتالی شدن" و رفتن به سمت ساختن نئوبانک به صورت قابل توجهی بیش از چالش­ها است. بنابراین اگر از دیدگاه نئوبانک­ها نگاه کنیم، فرصت بسیار بزرگی وجود دارد. طبق گزارش MEDICI، در سال 2018، بازار نئوبانک حدود ۱۸ میلیون دلار بوده است که انتظار می­رود در سال­های آینده با رشد چشم­گیری و حدود ۴۶.۵ درصدی مواجه شود. به نظر می‌رسد در این بین، نظام بانکی ایران با برخورداری از سابقه طولانی و درخشان، دارا بودن زیرساخت‌های فیزیکی و نیروی انسانی مناسب، دسترسی به بازارهای بزرگ در داخل کشور، حتی با قابلیت گسترش فعالیت به حداقل کشورهای منطقه، از قابلیت رشد خوبی برای پذیرایی از نئوبانک­های وابسته برخوردار است. قطعا بخش عمده­ای از این فرصت بازار در بخش­های کمتر پرداخته شده مانند شرکت­های کوچک و متوسط، شرکت­های نوپا و استارت­آپ­ها و جمعیت جوانی که هنوز حساب بانکی ندارد خواهد بود.اگر از یک بنیانگذار نئوبانک در مورد سختی راه اندازی و گرفتن مجوز بانکی بپرسید، بسیاری از آنها پاسخ می­دهند، "بسیار سخت!" و "سخت تر از آنچه که به نظر میرسد" با این حال، الگوی مشارکت در حال حاضر برای این زیست­بوم یک برد است و نئوبانک وابسته به یک بانک پیش‌رو، می­تواند الگویی برای سایر بازیکنان کشور باشد تا از آن بیاموزند.نویسنده: امیر عراقی*، فرهاد علامه***مشاور ارشد سابق شرکت دیلویت - لوکزامبورگ**مشاور سابق گروه تام الیور - فرانسه© تمام حقوق محفوظ است.هرگونه تکثیر، اسکن یا کپی‌برداری از تمام یا بخشی از مطالب این نوشتار، با ذکر منبع و نام نویسنده، آزاد است. در این نوشتار از منابع شرکتهای حرفه‌ای خدمات مشاره‌ای و ارائه دهنده فناوری، مانند دیلویت، مکینزی اند کامپنی، بک‌بیس،... بهره‌ برده شده است. این بهره‌برداری فقط شامل استفاده از اطلاعات و به‌روش‌های قابل دسترس برای عموم بوده است و هیچ یک از شرکت های عضو یا اشخاص، مشاورین و متخصصین حال حاضر این شرکت‌ها در تهیه و تدوین این نوشتار، مشاوره یا خدمات حرفه‌ای ارائه نداده‌اند. در این نوشتار ممکن است از اطلاعات عمومی و داده‌های منتشر شده‌ای که نیاز به ذکر منبع نداشته‌اند، استفاده شده باشد. استفاده از این داده‌ها و اطلاعاتی که از آنها مشتق شده، چه از منابع خارج و چه از منابع داخل از کشور، پیرو هرگونه حق چاپ موجود برآنهاست و باید به آن احترام گذاشته شود.author: amir araghi[1] Book of journal entries[2] Composable architecture[3] Customer community