زیارت غدیریه، غریب میان شیعیان

در خصوص جایگاه امامت و ولایت امیرالمومنین زیارت غدیریه امام هادی (ع) یکی از غنی‌ترین و با ظرافت‌ترین منابعی است که به دست ما رسیده است.زیارت غدیریه زمانی از سوی حضرت انشاء می‌شود که متوکل عباسی ایشان را از مدینه به سامرا منتقل کردند، حضرت این زیارت‌نامه را در نجف انشاء می‌کنند، این زیارت‌نامه، منبع غنی قرآنی و روایی در خصوص ولایت امام علی (ع) است اما متأسفانه به خوبی در جامعه و در بین مردم شناخته نشده است.زیارت غدیریه، با بیان فضایل، سوابق دین‌داری و جهاد و سختی‌ها و محنت‌های مولا علی (ع) در دوران خود، نمونه کامل و جامعی از عقاید شیعه به مسأله ولایت حضرت امیرالمومنین (ع) است که توسط امام هادی (ع) در روز عید غدیر در حرم جدشان علی (ع) انشا کردند.امسال اولین بار بود که با این زیارت آشنا شدم، تصمیم گرفتم نکات و شرح‌هایی که بر فرازهای این زیارت را پیدا می‌کنم در این پست به اشتراک بگذارم تا هر کسی خواست مطلبی در خصوص این زیارت پیدا کند، شاید این پست کمک حالشان باشد. از بزرگواری این خاندان امید دارم که اسم ما را هم در بین اسامی شیعیان امیر المومنین بنویسند.«السَّلامُ عَلَیکَ یا أمِیرَالْمُؤْمِنِینْ »وقتی شما «امیرالمؤمنین» می‌گویید هم مشخّص است که امیر کیست و دیگران هیچ چیزی نیستند، ثانیاً فضیلتِ امیرالمؤمنین علیه السلام است، معنای اختصاصی دارددر خودِ واژه‌ی «امیرالمؤمنین» همه چیز هست، هم فضائلِ حضرت است، هم نفیِ امارتِ دیگران است، هم ولایت است و هم برائت! همه چیز در آن هست!«وَ مَوْلایَ وَ مَوْلَى الْمُؤْمِنِینَ»تو مولای من هستی و مولای مؤمنان هستی!یکی از ویژگی‌های جالبِ این زیارت این است که امام هادی علیه السلام در حال صحبت کردن با امیرالمؤمنین علیه السلام است، مدام تصریح می‌کنند که تو مولای من هستی!واقعاً چقدر منّت گذاشته‌اند که اجازه بدهند… من بگویم مولایِ من؟ اگر به جای جایِ این عبارات نگاه کنید حضرت خود را جدا می‌کنند و با عشق اقرار می‌کنند که تو مولای من هستی، خودشان امام هستند ولی می‌فرمایند تو مولای من هستی«السَّلامُ عَلَیْکَ یَا دِینَ اللَّهِ الْقَوِیمَ » در اسلام اصالت با چیست؟ شاید می‌شود صد مورد را نام برد، مثلاً امروز می‌گویند عدالت، فردا چیزِ دیگری می‌گویند، روزِ بعد چیزِ دیگری می‌گویند، اصالت با ولایت است! که الآن «قاما اَوْ قَعَدا» او امام است، بله! یک قواعدِ کلیّه‌ای هست، اما امام است که می‌فرماید قیام کن یا بنشین، اوست که تشخیص می‌دهد الآن باید چکار کنیم و تشخیصِ او هم مانندِ ما تشخیصِ ظنّی و اجتهادی نیست.«السَّلامُ عَلَیْکَ یَا دِینَ اللَّهِ الْقَوِیمَ وَ صِرَاطَهُ الْمُسْتَقِیمَ » تو دینِ خدا هستی، تو صراطِ مستقیم هستیلذا کسی که صراط مستقیم را انکار کند، کسی که دینِ قویمِ خدا را انکار کند، دینی ندارد! منکرِ دین منکرِ دین است دیگر!امیرالمؤمنین علیه السلام آری یا نه؟ یعنی دین آری یا نه؟ بادین یا بی‌دین؟ مسلمان یا کافر؟ مسئله‌ی غدیر مسئله‌ی امامت است.«السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا النَّبَأُ الْعَظِیمُ الَّذِی هُمْ فِیهِ مُخْتَلِفُونَ وَ عَنْهُ یُسْأَلُونَ».«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ * عَمَّ یَتَسَاءَلُونَ»چه خبر؟ «عَنِ النَّبَإِ الْعَظِیمِ» از آن خبرِ بزرگ، «الَّذِی هُمْ فِیهِ مُخْتَلِفُونَ» همه هم در آن اختلاف دارند… اینجا امام هادی علیه السلام می‌فرمایند: تو آن نبأ عظیم هستی، وقتی مردم در تو اختلاف کردند دین‌داری‌ها هم مختلف شد، لذا یک عدّه کافر شدند.در فرازی از این زیارت آمده است که «پس سهم خویشان پیامبر را از باب فریب براى تو مقرر داشتند، ولى به جور و ستم از اهلش برگرداندند چون حکومت به تو برگشت با خویشان پیامبر در حالى‌ که از آن دو نفر روى ‌گردان بودى، به خاطر پاداشى که نزد خدا براى تو بود، به همان صورت عمل‌ کردى که آن دو نفر عمل کردند، پس گرفتارى تو به آن دو نفر به گرفتارى پیامبران (درود خدا بر ایشان) در هنگام تنهایى و بى ‌یاورى شبیه شد و در آرمیدن در بستر پیامبر شبیه به اسماعیل ذبیح (درود بر او) شدى چه آن‌که تو نیز مانند او قبول کردى و اطاعت نمودى‌ به همان صورت که اسماعیل صابرانه و پاداش‌‌خواهانه اطاعت کرد».امام هادی (ع) در ادامه زیارت غدیریه به خوابیدن امیر مومنان در بستر پیامبر (ص) اشاره کرده است: «تو نیز زمانى که پیامبر (ص) در بسترش خواباندت و به تو فرمان داد در خوابگاهش بیارامى و او را با جانت از شر دشمنانش حفظ کنى، فرمانبردارانه به پذیرش دعوتش شتافتى و خود را براى کشته شدن آماده کردى، در نتیجه خدا از فرمان‌برداریت قدردانى کرد و از کار زیبایت به گفتارش جل ذکره در قرآن پرده برداشت، آنجا که‌ فرمود: «و از مردم کسى است که جانش را براى بدست آوردن خوشنودى خدا مى‌‌فروشد» این بخش از زیارت به واقعه لیله المبیت و خوابیدن امیرالمومنین (ع) در بستر پیامبر اکرم (ص) اشاره شده و از آن به عنوان حرکتی اسماعیل‌وار برای اجابت دستور خداوند متعال یاد شده است.امام علی (ع) در جای دیگری از زیارت غدیریه به هارون برادر حضرت موسی (ع) تشبیه شده که آمده است:«سپس گرفتاریت در جنگ صفین، در حالى‌ که قرآن‌ها از روى حیله و فریب به نیزه‌‌ها بالا رفته بود، در نتیجه شک و تردید پیدا شد و حق به یک سو افتاد و از گمان پیروى شد، این گرفتارى‌ات‌ شبیه به گرفتارى هارون شد، زمانی که موسى او را بر قوم خود امارت داد، آنها از او پراکنده شدند، هارون بر سر آنان فریاد مى‌‌زد و مى‌‌گفت: اى مردم شما به گوساله آزمایش شده‌‌اید به درستى که پروردگار شما خداى بخشنده است، از من پیروى کنید و از دستورم پیروى نمایید، گفتند همچنان روى آور به گوساله خواهیم بود، تا موسى به سوى ما بازگردد!! و همچنین تو اى امیرمومنان، همین که قرآن‌ها بالا رفت گفتى: اى ملت‌ شما به آن آزمایش شدید و گرفتار نیرنگ گشته‌‌اید، اما از خواسته تو سرپیچى کردند و با تو به مخالفت برخاستند.»سرتاسر «زیارت غدیریه»،‌ شاهد و گواهی است بر ولایت امام علی (ع)، وقتی که امام هادی (ع) در فرازهای مختلفی از این زیارت عبارات مختلفی را در وصف اولین امام معصوم (ع) می‌فرماید: «شهادت مى‌‌دهم که تویى برادر رسول خدا، جانشین و وارث علمش و امین او بر قانونش و جانشین او در امتش و شهادت مى‌‌دهم که تویى امیرمؤمنان آن حقى که قرآن به‌ ولایتت گویا شد و رسول خدا (ص) در این زمینه براى تو از امتت پیمان گرفت و شهادت مى‌‌دهم که تو و عمو و برادرت کسانى هستید که با خدا با جان‌هایتان معامله کردید.»امام هادی (ع) در فراز دیگری از این دعا، از شک‌کننده درباره ولایت امام علی (ع) به عنوان روی‌گردان از دین یاد کرده و آورده است: «شهادت‌ مى‌‌دهم اى امیرمؤمنان که شک کننده درباره تو به رسول امین ایمان نیاورده و اینکه روى گرداننده از ولایت‌ تو به ولایت غیر، معاندانه روى گردان از دین است، دین میانه‌‌اى که پروردگار جهانیان براى ما پسندیده و آن را روز غدیر به ولایت تو کامل نموده است.»منابعwww.hkashani.comwww.karbobala.com