گردان دژ

با سلام و احترام خدمت استاد گرامی علی اکبر حسنوندثنا صنعتی رشته مدیریت مالی درس آشنایی با دفاع مقدسدر قسمتی از شمال شهر خرمشهر، یکی از یادمان‎های دفاع مقدس واقع شده است که هرساله جزئی از برنامه‎های بازدید کاروان‎های راهیان نور را به خود اختصاص می‎دهد. این مکان که یادآور روزهای سخت، نبردهای سنگین، ریزشگاه بمب‎های رژیم بعثی بر سر زنان و مردان مظلوم خرمشهر است، پادگان دژ نام دارد که از جمله پادگان‎های تاثیر گذار در دفاع مقدس به شمار می‎آید. حماسه‎هایی که این پادگان در دفاع 34 روزه خرمشهر رقم زد، در طول دوران پس از جنگ هیچگاه فراموش نشد و همچنان در ردیف اولین مکان‎های مقدسی است که هر انسان ایرانی را تشویق میکند تا تاریخچه و نقش این پادگان را در جلوگیری از تهاجم رژیم بعثی بداند.پادگانی است به وسعت یک ارتش و برابر با تمام ارزش‎ها و آرمانهایی که سربازان آن خون پاک خویش را برای پایداری آن نثار کردند. در گوشه و کنار این پادگان لاله‎هایی پرپر شدند تا نام این پادگان برای همیشه سبز و جاویدان باقی بماند. دژهایی که تا ابدیت نماد مقاومت، پایداری و شجاعت نیروهایش باقی خواهند ماند. دژهایی که اگر زبان داشتند و لب به سخن می‎گشودند از فداکاری و رشادتهای کسانی حکایت می‎کردند که حماسه‎ها آفریدند، از آن لحظات پر التهاب می‎گفتند، از ایامی حکایت می‎کردند که در هر گوشه از این پادگان و دژها پیکر پاک شهیدی زمین را به آغوش می‎کشید و روحش به سوی ملکوت پرواز می‎کرد. این دژها زبان گویای مظلومیت و غربت افسران و سربازان این پادگانند که جانانه از مرزهای میهن خود تا آخرین قطره خون دفاع کردند، پادگان دژ یادآور اولین گلوله‎هایی است که به سمت میهنمان شلیک شد، یادآور شهید استوار خسروی که می‎گفت: «من زنده باشم و تو به خاکم تجاوز کنی؟» و یا یادآور سخن شهید ستوان امیری که در آخرین ساعات زندگیش گفت: «ایران کشوری فراخ و بزرگ است ولی جایی برای عقب نشینی امیری وجود ندارد» طنین صدای این دلاورمردان نیروی زمینی ارتش هنوز هم در خاک پهناور خرمشهر شنیده می‎شود.هنگام تاسیس این پادگان و ساخت دژهای سی و دوگانه، دولت عراق برای دستیابی به اهداف خود در منطقه احساس خطر کرده و با شکایت خود به مجامع بین المللی خواستار انحلال این گردان شد. دولت عراق تلاش‎های زیادی را برای متقاعد کردن قدرت‎های جهانی مبنی بر دست کشیدن ایران از این اقدام کرد، ولی به دلیل هم‎دست بودن ایران با استکبار و قدرت‎های جهانی در آن زمان کاری از پیش نبرد و در نهایت این دولت هم اقدام به ساخت دژهایی دقیقا روبروی دژهای گردان 151 نمود. از همین رو می‎توان گفت که پادگان دژ موقعیت استراتژیک و مهمی در منطقه داشت. این پادگان در جنگ تحمیلی شدیدا برای هر دو طرف ایران و عراق مهم بود و مشاهده شد که مسئولین وقت ایران بارها برای سرکشی به پادگان دژ رفته و وضعیت را بررسی میکردند، اهمیت این پادگان برای عراق هم از پیگیری‎های مداوم صدام نسبت به سقوط این پادگان و دعوت فرماندهان گردان برای پیوستن به رژیم بعث کاملا واضح است.در روزهایی که عراق در خاک خود با شلیک های مداوم و زدن خمپاره های بی دلیل به مناطق مرزی اعلام جنگ می کرد، سرباز فولادی در یکی از این حملات مورد هدف قرار گرفت و اولین شهید گردان نام گرفت. در تاریخ هفدهم شهریور به گروه های چند نفری ماموریت داده می‎شد تا به صورت پنهانی وارد خاک عراق شده و تحرکات و اقدامات عراق را شناسایی و گزارش کنند. نیروهای گوش به فرمان این گردان بلافاصله دست به کار شده و با دقت و سرعت عمل ماموریت‎ها را یکی پس از دیگری پشت سر گذاشته و گزارش‎های شناسایی که همه حاکی از حمله حتمی عراق داشت را بنا به صداقت و وظیفه شناسی به مقامات بالاتر ارائه می‎دادند. با افزایش شلیک‎های بی‎دلیل عراق به خاک ایران به این گردان آماده باش 100% داده و اجازه مقابله به مثل صادر شد. در تاریخ‎های بیست و هشتم، بیست و نهم و سی‎ام شهریور علناً عراق دست به کار شده و از خاک خود پاسگاههای مرزی را هدف قرار میداد که نیروهای گردان با تفنگ های 106 جواب حملات را داده و آنها را سرکوب می‎کردند. در این میان نیروها عزم خود را برای نبردی سنگین و خونین جزم، سنگرها را آماده، تانک ها را گلوله گذاری کرده و آرایش نظامی گرفته بودند. به جراًت می‎توان به این موضوع اشاره داشت که جنگ برای گردان دژ از 10 روز پیش آغاز شده بود و نمی‎توان تاریخ 31 شهریور را شروع جنگ برای این گردان ثبت کرد. این گردان از 10 روز پیش از آغاز جنگ رسمی در مقابل شلیک‎های رژیم بعث عراق مقاومت را آغاز کرده و با تقدیم شهید پاسداری از کشور را شروع کرده بودند.ساعت بیست و سی دقیقه بعداز ظهر روز سی و یکم شهریور ماه ارتش صدام با گذشتن از موانع مرزی و بمباران پاسگاهها جنگ را آغاز کرد، تانک‎های بعثی از سنگرها بیرون آمده و حرکت کرده بودند، هواپیماهای سیاه رنگ عراقی به پرواز درآمده و با ارتفاع پایین به سوی خرمشهر حرکت کرده و با شکستن دیوار صوتی و بمباران دژها اعلام حضور کرده بودند. هرکسی با دیدن این تجهیزات و نیرو بی‎گمان به این فکر می‎افتاد که مطمئنا ارتش عراق با سرعت خیلی بالایی خوزستان را اشغال خواهد کرد و به سوی پایتخت روانه خواهد شد، حال با توجه به ماموریتی که برای گردان دژ تعریف شده بود، چگونه این گردان خواهد توانست در مقابل این ارتش عظیم 48 ساعت مقابله کند؟ حرکت همه جانبه ارتش عراق با تجهیزات پیشرفته و نیروهای گسترده همچون سیلی بود که آمده بود تا هرچه در مقابلش دارد را از بین ببرد. گردان دژ به دید فرماندهان ارتش بعثی یک سیل بند کوچک به حساب می‎آمد ولی در ادامه خواهیم گفت که چگونه این سیل بند کوچک همچون سدی بزرگ در برابر یک لشکر زرهی و چند تیپ عراق مقاومت کرد.در اولین اقدام، عراقی‎ها دژها را ثبت تیر کرده و هدف آتش سنگین تانک‎ها و توپخانه خود قرار دادند. بمباران هواپیماهای جنگنده عراقی در نقاط مختلف خرمشهر چنان وحشتی در بین مردم ایجاد کرده بود که در همان ساعات اولیه آغاز جنگ تعداد زیادی از مردم و کودکان بی‎گناه روانه بیمارستان شدند. فشار تجهیزاتی عراق به حدی شدید بود که نیروهای ایرانی در ساعات اولیه توان مقابله نداشتند. با ثبت تیر شدن دژها امکان مقابله با ارتش مجهز عراق وجود نداشت، در منطقه وسیعی که نیروهای اندک دژها در مقابل لشکر عراق مورد هجوم قرار گرفتند عده زیادی در همان ابتدا مجروح و شهید شدند. طبیعی است که در این شرایط فرماندهان گروهان‎های دژ دستور عقب نشینی به سمت دژ مرکزی را بدهند. در همان ابتدا نیروهای زیادی مجروح شده بودند که باید به بیمارستان منتقل میشدند. عراق بی محابا آتش میریخت و با شدت گرفتن این حملات نیروهای گردان، دژ مرکزی شلمچه را نیز ترک کرده و به دفتر گروهان احتیاط در نزدیکی پل نو عقب نشینی کرده و سنگر گرفتند و آنجا با اتحاد و هماهنگی بیشتر به مقابله پرداخته و اجازه ندادند که عراق بیش از این پیش روی کند. اما در آن طرف نیروهای دژ مرکزی کوشک به همت نیروهای گردان 165 مقاومت میکردند و نبردی سنگین داشتند. جنگ نا‎متعادلی بود چرا که عراق با سلاح‎های سنگین و پیشرفته در مقابل گردانی قرار گرفته بود که حتی استعداد سازمانی، تجهیزات و سلاح‎های تعریف شده خود را در اختیار نداشت.اندک نیروهای باقیمانده در پادگان که طبق گفته‎های شاهدین همه از گردان دژ نبوده و از سایر یگان‎ها به این پادگان آمده بودند دست از نبرد نکشیده و تا روز سی‎ام مهرماه در قسمت ترابری پادگان مقاومت می‎کردند. رزمندگان غیور نیروی زمینی ارتش با پیکار شدید شب‎ها پادگان را از چنگ دشمن درآورده ولی پس از طلوع آفتاب از دست می‎دادند. این پیکارها گواه متعهد بودن نیروهای ارتش نسبت به سرزمین و خاک مقدس کشورشان است که تا آخرین توان و قطره خون خود دفاع کردند. در روز سی‎ام قسمت ترابری پادگان که محل مقاومت آخرین مدافعان خرمشهر بود توسط جنگنده‎های هوایی دشمن به شدیدترین وضع ممکن بمباران شد و از بین رفت. تعدادی از نیروها با اتمام مهماتشان عقب نشینی کرده و عده باقیمانده نیز که طبق گفته‎ها آمارشان به 19 نفر می‎رسید پس از مقاومت شدید با چند تفنگ آر پی جی و ژ-3 در مقابل نیروها و تانک‎های انبوه بعثی با به پایان رسیدن مهمات قصد عقب نشینی داشتند که دشمن تعدادی از آنها را به رگبار بسته و تعدادی دیگر را نیز زنده زنده زیر تانک‎های شنی خود به شهادت رساند. از جمله این 19 نفر که در آخرین لحظات وصیت خود را با خون همرزمان شهید خود پشت پیراهنشان نوشته بودند ستوان امیری است که فرماندهی این عده را در اختیار داشت. ایاد برام زاده از نیروهای سپاهی و مدافعین سخت کوش خرمشهر بیان داشته است: متوجه مقاومت افرادی در دژ شده و خود را به سختی به آنجا رساندم، فرمانده این گروه مقاومت که ستوان امیری بود را یافتم و به او گفتم که دفاع در پادگان دژ فایده‎ای ندارد، چون همه بلوارها و خیابان‎های شهر در دست دشمن است و از هیچ جهتی حمایت نمی‎شوید. ایاد برام زاده در ادامه می‎افزاید: ستوان امیری با آهی جانسوز و نگاهی محزون رو به من کرد و گفت: ایاد ایران سرزمین فراخ و بزرگی است اما برای عقب نشینی امیری وجبی جا ندارد، هرکه هر کجاست همان جا تا آخرین قطره خون دفاع کند. ستوان امیری و امثال او بودند که با آخرین توان خود در مقابل دشمن ایستاده و سرعت پیشروی دشمن را گرفتند. مقاومت این سلحشوران فرصتی ایجاد کرد تا مردم و خانواده‎های بی‎دفاع، شهر را تخلیه کنند. مطمئناً اگر این غیورمردان در برابر دشمن ایستادگی نمی‎کردند عده زیادی از مردم خرمشهر کشته و مجروح می‎شدند.خبر سقوط این پادگان برای صدام بسیار خوشایند بود، به طوری که با ساختن کاخ محکم و فولادی در این پادگان خود شخصا به پادگان آمده و صبحگاه برگزار کرد. در این صبحگاه به نیروهایش ترفیع درجه داده و به آنان روحیه بخشید. این نیز سندی دیگر است بر رشادت و دفاع جانانه نیروهای این پادگان در 34 روز مقاومت خرمشهر.با سقوط پادگان دژ که عملا دیوار دفاعی و مقاومت خرمشهر به حساب می‎آمد نیروهای بازمانده شهر را تخیله کرده و سرانجام خرمشهر در تاریخ 4 آبان ماه پس از 34 روز مقاومت که عملا 48 روز بود سقوط کرد. ستوان زارعیان که از آخرین نفرات خارج شده خرمشهر بود روی دیوارهای شهر نوشت خرمشهر ما دوباره باز می‎گردیم و این چنین شهر را ترک کردند.قهرمانان پادگان دژ که نقش کلیدی را در دفاع از خرمشهر ایفا کردند، بدون توجه به درجه و مقام در 34 روز مقاومت خونین، فداکاری و از جان گذشتگی نشان دادند. تعداد زیادی از آنان شهد شیرین شهادت را نوشیده و به دنیای ابدی پیوستند و تعداد اندکی نیز شهادت تقدیرشان نبوده و با داشتن زخم در جسم و جان منتظر دعوت پروردگار هستند. این پادگان هویت 34 روز مقاومت کم نظیر است که از زیباترین، پرافتخارترین و مهم‎ترین بخش تاریخ خرمشهر در دفاع مقدس به شمار می‎آید. سنگر کسانی که در این پادگان بر سر باورهایشان ماندند تا ما بمانیم، وطن و انقلاب بماند، پادگانی که نمادی از جان دادن در راه خدا و میهن است و همه‎ی ارتشیان بدان میبالند. این قهرمانان دژ نشان دادند که نیروی ایمان، اراده و وطن پرستی ارتشیان قدرتی دارد که آنان با توسل به این نیرو در برابر هرگونه ادوات و تجهیزات پیشرفته نظامی، با هر استعداد و نیرویی توان مقاومت و ایستادگی دارند و تا ابد اجازه تجاوز به خاک میهن اسلامی را به هیچ کس نخواهند داد.#علی اکبر حسنوند