آشنایی با هنر آیینه‌ کاری

اگر تا کنون به شهرهای تاریخی ایران همچون مشهد مقدس که معماری سنتی اسلامی و یا بافت قدیمی و دست نخورده دارند، سفر کرده باشید، در طول بازدید از بناها و مکان‌هایی با معماری قدیمی مربوط به ایران روزگاران کهن، چیزی توجه شما را جلب خواهد کرد که زیبایی‌اش در جهان بی‌مانند است. بله، هنر زیبا و چشم نواز آیینه کاری. هنر و صنعت آیینه کاری، هنری است که یادگار ذوق و قریحه‌ی بی‌مانند مردمان روزگاران دیرین سرزمین ایران زمین است. هنری است فاخر و تابان، منعکس کننده‌ی نور و روشنی و شکوه ایرانی و اسلامی. بازتاب قریحه‌ی ایرانیانی که هنر و فرهنگ را پایه و سرخط هر چیزی قرار می‌دادند. آفرینشی است شکوهمند، که در هر تکه‌ی آن می‌توان تجلی نور و روشنی را دید و با هر قسمتش، به سرزمین خیالِ روزگارانی قدم گذاشت که هنر ایرانی، سرآمد و پیشوای هنر جهانیان بود و هنرمند و صنعت‌گر ایرانی، الگو و سرمشق هنرمندان. این هنر ماندگار را می‌توان از آخرین ابتکارات و نو‌آوری‌های هنری و صنعتی ایرانیان و همچنین، تکمیل کننده‌ی مجموعه‌ی فاخر و ارزشمند هنر سرزمینمان ایران دانست.هنر آیینه‌ کاری، رشته‌ای نیازمند توجه، دقت و ظرافت بسیار بالا است که حاصلش می‌شود جهان پر از نور و روشنی و برخورد پرتوهای نور در دل آیینه‌های کوچک و زیبا که به صورت شکل‌های منظم و ظریف در کنار یکدیگر چیده شده اند، و اشکال هندسی منظمی را پدید آورده اند که حتی یک اتاق کوچک را تبدیل به یک مکان پر از نور و روشنی و زیبایی می‌کند هنر آیینه‌ کاری از آنچه که در شواهد تاریخی به دست می‌آید، پیداست که هنر آیینه‌کاری در زمان شاه طهماسب اول به شکلی جدی آغاز به کار کرد.در این دوره، شاه طهماسب دستور ساخت دیوان خانه‌ ای در شهر قزوین را داده است که در ساخت و تزئین این بنا، از هنر آیینه کاری رونمایی شده است.این هنر در شهر‌های مختلف ایران و در بناهای گوناگونی در اندازه‌های مختلف صورت می‌گرفت. شهرهایی چون اصفهان و یزد و شیراز و تبریز و قزوین. اما در زمان صفویان، هنر آیینه کاری به شهر مشهد، و به حرم امام رضا علیه‌ السلام راه پیدا کرد. که امروزه بیشترین میزان استفاده از هنر آیینه کاری را در حرم مطهر امام رضا می‌توان دید. به همین علت، این هنر جنبه‌ای اسلامی و مذهبی دارد و تماشایش تداعی کننده‌ی مقبره‌ها و آرامگاه‌های بزرگان دینی است.آیینه کاری های حرم مطهر اما رضا علیه‌ السلام در شهر مشهد مقدس، به لحاظ قدمت و غنا، به ترتیب اولویت عبارت است از: بقعه‌ی مطهر امام رضا، دارالسیاده، توحید خانه، دارولایه، دارالرحمه، دارالحجه، دارالهدایه، دارالسعاده، دارالخلاص، دارالسلام، دارالسرور، دارالزهد، رواق شیخ بهایی، دارالعباده، دارالشرف، دارالعزه، و مقبره‌ی خالصی.در این بخش‌ها از حرم مطهر امام رضا علیه‌ السلام، می‌توانید شاهد تلفیق و گره خوردن هنر ایرانی در معماری اسلامی باشید. چیزی که زیبایی و معنویت فضا را بیشتر می‌کند و نشانگر دوستی و مودت هنر و فرهنگ ایران و پذیرا بودن آن برای در بر گرفتن فرهنگ اسلامی جهت ترویج آن است.گونه های مختلف آیینه کاری درحرم امام رضا در حرم مطهر امام رضا هنر آینه کاری به روش های مختلفی صورت گرفته؛ یکی از این روش های سنتی استفاده از قطعات آینه به شکل های منظم و هندسی در طرح های ترنج و اسلیمی است که به صورت تزیینی در گچ نشانده شده است. این روش در برخی قسمت های حرم نظیر نمای غرفه های اطراف صحن انقلاب و بخشی از بدنه توحید خانه به کاررفته است.روش دیگر، آینه کاری با آینه بی رنگ و یا شیشه های رنگارنگ است؛ این شیوه در تزیین قسمت هایی از بدنه رواق های دارالسیاده، دارالسعاده، توحیدخانه و دارالزهد به کار رفته است.در حرم مطهر امام رضا علیه السلام، ضمن زیارت آرامگاه پرنور ایشان، می‌توانید شاهد گونه‌های مختلف آیینه کاری و هنر ایرانی در دیواره ها و حتی درهای حرم باشید. شهر مشهد، شهریست که هرگوشه اش نمایانگر یک زیبایی خاص است. اگر به زیارت حرم امام رضا و همچنین استفاده از سایر زیبایی های این شهر علاقمندید، با تور لحظه آخری مشهد شانس خود را امتحان کنید و از زیارت مشهد مقدس لذت ببرید.