صدای فلزی

هنگام کودکی چیزهای زیادی بودند که توجه مرا سخت به خودشان جلب می کردند اما هیچ شناختی از آن ها نداشتم. تعداد بسیار اندکی از این ناشناخته ها آنقدر غریب بودندکه مرا می ترساندند اما بسیاری دیگر کنجکاوی ام را بر می انگیختند.یکی از این چیزهای ناشناخته صدای عجیبی بود که هر از گاهی در فضا می پیچید.این صدا آن قدر قوی و نافذ بود که انگار در تار و پود هوا رسوخ می کرد.اوایل نمی فهمیدم این صدا از کجا می آمد، ولی هر چه بود از هوا بلند می شد.صداها را نمی توان ترسیم کرد زیرا بُعد و حجم ندارند و قابل لمس کردن هم نیستند.با این وجود اگر این صدا می توانست تصویر مادی ای داشته باشد، شبیه یک تکه سیم فلزی غول آسا بود که در فضایی گنگ به دور خودش می پیچید. انگار غولی با دندان های فلزی هوا را می سایید و قرچ قرچ صدا می کرد. من از این صدا نمی ترسیدم بلکه با شنیدنش مبهوت می شدم و اگر در آن لحظه که صدا بلند می شد در کوچه در حال راه رفتن بودم همانجا می ایستادم و بالای سرم را نگاه می کردم و دنبال ردّ آن صدا می گشتم.چون کودک و غرق در لحظه های زندگی بودم، متوجه نبودم که این صدا همیشگی نیست و فقط گاهی ابراز وجود می کند. کمی که بزرگ تر شدم و بواسطه حرف های بزرگ تر ها بر دانسته هایم افزوده شده و بنوعی ذهنم نیز رشد کرد ، فهمیدم که این صدا موسم ویژه ای دارد. یعنی مثل میوه های رنگارنگ تابستان با فصل گرما می رسد. و اتفاقا طبق باورها و اقوال عامیانه، موجودی که این صدا را خلق می کرد، خود، عامل رسیدن میوه های تابستان بود. اولین بار از مادر و پدرم شنیدم که این صدا از «میوه رسان» است.هرگز یادم نیست نخستین بار چه زمانی بود که یک میوه رسان را از نزدیک دیدم ولی اطمینان دارم که آن نخستین بار ، چقدر از دیدن موجودی که این صدای عجیب را خلق می کرد، شگفت زده شدم و یا حتی تا مدتی باور نمی کردم که میوه رسان همین موجود باشد.چگونه می توانستم باور کنم که این صدای سختِ فلزی که در تار و پود هوا می پیچید و هر صدای دیگری را در خود می تنید و در پیله خود محو می کرد، از حنجره نامریی این جانورِ کوچکِ گِرد و نرم تن بیرون می آمد.میوه رسان، یک کِرم سبزِ چاق و خِپل بود که با فصل گرما آواز خواندنش می گرفت. و چون تابستان فصل رسیدن میوه هاست، می گفتند این میوه رسان است که باعث رسیدن میوه ها می شود.گاهی آن کرم سبزرنگ تُپل،گوشه ای پای درخت روی زمین افتاده بود در حالی که صدایش عمق هوا را می شکافت. بر خلاف آنچه می پنداشتم عامل صدا نه در هوا بلکه روی زمین گوشه ای پای درخت افتاده بود.انسان وقتی کودک است حتی در خیالِ تعریف چیزها هم نیست و رمز آسایش و شادی کودک در همین است.در طول زندگی دانستم بیشتر مشکلات ما ابناء بشر از آنجایی پدیدار شد که کوشیدیم برای احاطه و سلطه بر هر چیز، آن را تعریف کنیم. یعنی مشخصات یک چیز مادی یا غیر مادی را بشناسیم از آن بیشتر، حتی خطوط مرزهایش را تعیین کنیم و برایش حد و حدود بکشیم. چارچوب و قالب تَنگی بسازیم و مفاهیم نامحدودش را بزور در آن چارچوب تنگ ذهنی خودساخته و غیر واقعی جای دهیم. هدف این بود که بدینگونه آن را به تصرف ذهن خود درآوریم. حال آن که بعضی چیزها را نمی توان تعریف کرد و به انقیاد ذهن دراورد. آن ها سیال و گریزانند و در محدوده ذهن نمی گنجند. مثل صدای پرنده، قمری ، میوه رسان و هر آنچه از جنس انسان نیست. تنها می توان حس کرد که چیز غریبی وجود دارد که در چارچوب فهم آدمی نیست. می توان آن را حس کرد و فهمید اما نمی توان تعریف کرد زیرا متعلق به انسان نیست. انسان پرنده را می بیند که به آسمان می پرد اما خود قادر به پرواز نیست تا آن را بگیرد. می تواند ماه و ستاره را در آسمان نظاره کند اما دستش به آن ها نمی رسد تا آن ها را در اختیار بگیرد. طبیعت برای دیدن است نه برای داشتن و برداشتن.برای همین بود که من قادر نبودم صدای میوه رسان را درک کنم زیرا به دلیل کودکی، چارچوب ذهنی درستی از آن نداشتم.و اتفاقا بهتر که نداشتم...زیرا تنها می توانستم از قرچ قرچ آن صدا شگفت زده شوم. رمز شادی کودک در این است که در یکایک لحظه های زندگی خود، مدام در حال مشاهده است و در خیال فهمیدن هیچ چیز هم نیست.سوسن چراغچیتابستان 1400