نون نوشتن، الف آموختن

از شما می‌خواهم این دانستنی را بخوانید و با یک بار خواندن آن را از حفظ بگویید:ضربان ساز قلب، دستگاهی که جان میلیون ها نفر در جهان را نجات داده توسط مهندس جان هاپس به طور تصادفی اختراع شد.این دانشمند به دنبال یک راه برای گرم کردن بدن انسان بود و ناگهان کشف کرد دستگاهی که او طراحی کرده با تولید پالس های الکتریکی می تواند یک قلب یخ زده را وادار به حرکت کند و به این ترتیب نخستین ضربان ساز قلب ساخته شد.آیا توانستید این‌کار را انجام دهید؟ اگر نه، سعی کنید آنچه که در ذهن شما مانده است را روی کاغذ بریزید. بعد دوباره متن را بخوانید و حالا با دقت شروع به نوشتن کنید. می‌بینید؟ اینبار جزئیات بیشتری در ذهنتان مانده و یادگیری شما افزایش پیدا کرده. باری، بگذارید شرح این موضوع را با یک تجربه شخصی بیان کنم:من شیفتۀ آموختن بودم. همیشه نهایت تلاشم را می‌کردم تا به نحو موثری بیاموزم و آموخته‌هایم را در اختیار بقیه بگذارم. کتاب خواندم. تندخوانی یاد گرفتم. نقشۀ ذهنی کشیدم. پادکست گوش دادم. امّا اینها کافی نبود. گویا هیچ ترفندی به کار نمی‌آمد. خواندن و دیدن و گوش دادن افاقه نمی‌کرد. در آخر به بهترین روش دست یافتم. اگرچه آگاهی از نحوه آموختن با این وسیله، دیریاب و زمان‌بر بود. باید تجربه می‌کردم تا نتیجه بگیرم نوشتن بهتری ابزار یادگیری است. حالا من می‌نویسم و نوشتن به من می‌آموزد.شاید باید اول این سوال را از خودمان بپرسیم، تا بررسی کنیم چرا نوشتن، بهترین ابزار یادگیری است: «آیا مُراد ما از امر نوشتن، فقط کاغذ سیاه کردن است؟»حالا به‌مان بگو چرا باید با نوشتن یاد بگیریم؟دلایل من برای آموختن به وسیله نوشتن به سه بخش تقسیم می‌شود:1_ نوشتن و زاویه دید: نوشتن درست مثل دوربینی است که روی سقف نصب می‌شود. نوشتن افکار و آموخته‌ها به ما کمک می‌کند تا به دید بالاتری از اعمال خود برسیم. از این حیث که مکتوب کردن اطلاعات خام بر روی کاغذ، آنها را مقابل چشمان ما قرار می‌نهد و باعث می‌شود دقیق‌تر، هوشمندانه‌تر و نقادانه‌تر با موضوع برخورد کنیم. بگذارید با یک مثال موضوع را برایتان باز کنم: فرض کنید می‌خواهید کتاب بخوانید. وقتی با فاصلۀ کمی از کتاب کلمات را می‌بینید، نمی‌توانید به طور شفاف آنها را بخوانید و محتوا را دریابید. باید کمی دور شوید تا شفاف ببینید و کلمات را بفهمید. در آموختن نیز ذهن ما اینگونه است. اگر بخواهید به خواندن سرسری اکتفا کنید محتوا در ذهنتان خیس نمی‌خورد و باید تدبیر بهتری بیابید. راه حل من برای این موضوع، نوشتن است. بعضی اوقات هم ذهن ما در صورت برخورد عاقلانه با آنچه که نوشته‌ایم، به ما می‌گوید: «ببین، این رو اصلاََ نفهمیدی چیشد، دوباره بنویس!»دوباره نوشتن، مستلزم دوباره خواندن و دوباره یادگرفتن است. وقتی متوجه می‌شویم مبحثی را به خوبی فرا نگرفته‌ایم، دوباره سماجت می‌کنیم و آن را از زوایای مختلف بررسی می‌کنیم. این زاویه‌ها هر کدام به ما نکته‌ای را یادآور می‌شوند که می‌تواند سطح یادگیری را افزایش دهد.به کتاب خواندن ادامه بده، ولی یادت باشد که کتاب فقط یک کتاب است، و باید یاد بگیری که برای خودت فکر کنی.ماکسیم گورکی2_ ما چقدر بدبختیم که نمی‌دانیم!: وقتی می‌نویسید و می‌نویسید و می‌نویسید، پس از تکراری شدن مطلب، به خود می‌آیید و می‌فهمید که چقدر سطح آگاهی‌تان مشمئزکننده است. و این برای نویسندگانی که می‌خواهند نوشتن را به طور جدی آغاز کنند زنگ هشداری بیم‌زا است. و نشان از آن دارد که ما چقدر بدبختیم که نمی‌دانیم. امّا هنوز هم می‌توانیم با نوشتن شانس خودمان برای بیشتر دانستن را افزایش دهیم.3_ حالا بیایید به دیگران یاد دهیم: می‌دانید گستاخ‌ترین انسان‌ها چه کسانی هستند؟ همان‌هایی که بسیار می‌دانند، امّا هیچ یک از دانسته‌هایشان را نشر نمی‌دهند. اینها همانهایی هستند که در نهایت نمی‌توانند یادگیرندۀ توانمندی باشند. پس فکر نمی‌کنم شما دوست داشته باشید گستاخ باشید؟ دوست دارید؟ در نهایت یاد دادن به دیگران و نشر آموخته‌ها ریشه در استدلال اولم دارد. علاوه بر اینکه نوشتن به شما فرصت بهتر اندیشیدن و بهتر یاد گرفتن را می‌دهد، سبک متفاوتی از یاد دادن هم به شمار می‌آید. اگر وبلاگ ندارید یا شبکه‌های اجتماعی در سطل آشغال موبایل‌تان خاک می‌خورند (که خیلی محال است)، با نوشتن نامه هم می‌توانید به امر یاد دادن (و صد البته یادگرفتن) ادامه دهید. شما با یاد دادن و نوشتن، مجبور می‌شوید دوباره و دوباره یاد بگیرید.در نهایت تصور دارم نوشتن به ما کمک می‌کند، خودمان را بهتر بشناسیم. با بیان آنچه که در ذهن داریم، می‌توانیم از کمک زاویه دید، درس خودشناسی بگیریم. نوع انتخاب کلمات و سبکی که در پیش می‌گیریم (حتی آن شیون‌هایی که در دلنوشته‌ها بکار می‌بریم) به ما می‌فهمانند شخصیتمان چگونه است. در واقع زبان آیینه‌ای است برای دریافتن نکات پنهان شخصیتمان.شاید این جمله از راجر بیکن کمک کند تا متوجه شوید شالودۀ یادگیری، زبان است:فتح یادگیری با دانش زبان بدست می آید.نکاتی دیگر برای یادگیری موثر:اگر متوجه نمی‌شوید رونویسی کنید: رونویسی کردن از متونی که درک دشواری دارند به ما اجازه می‌دهد تا با لحظاتی تامل و نگاه عمیق‌تر، موضوع را موشکافانه بررسی کنیم. اینطور به خودمان اجازه کشف نکاتی را می‌دهیم که با روخوانی ساده قابل درک نیستند. می‌توانید از خود سوال بپرسید: هنگامی که متنی را می‌خوانید و قصد به خاطر سپردن و یاد گرفتن صددرصدی آن را دارید، باید شروع کنید و سوال بنویسید. درباره محتوای متن، سبک و سان نگارش متن، حرف حساب نویسندۀ متن، راهکارهای موجود در متن و... سوال بپرسید. با سوال پرسیدن در ذهن خودتان خلا ایجاد می‌کنید و این فتیلۀ کنجکاوی را شعله‌ور می‌کند. شما به دنبال جواب خواهید رفت و به جواب خواهید رسید، ولو مقداری ناچیز. حالا این سوال‌ها را روی متن بریزید. بگذارید ذهنتان شفاف باشد. با انتخاب سوالات و شروع به تحقیق می‌توانید به نتایج خوبی برسید. نگذارید بار اهمال‌کاری و حس رخوت بر شما مستولی شود. قدرت سوالات را جدی بگیرید.چه می‌شود اگر آنچه که یاد گرفتیم را ننویسیم؟اگر مطلبی را یادگرفتید و درباره‌ آن ننوشتید، مطمئن باشید آن را از یاد می‌برید. اگر هم از یاد نبرید، مطئمناََ آن را در زندگی خود عملی نمی‌کنید. این باعث شود پیش خود بیاندیشید اگر هر دو این اتفاقات برای ما نیافتد چه کنیم؟ در این صورت شما نمی‌توانید به خوبی آنچه که یاد گرفتید را در اختیار بقیه بگذارید. شما برای خوب بیان کردن آموزه‌هایتان نیاز دارید خوب بنویسید و خوب صحبت کنید. بنابراین ناچار می‌شوید هر آنچه که یاد گرفتید را به صورت مکتوب پای کاغذ بیاورید. باید آنقدر سماجت کنید تا بتوانید با کلمات ساختار بسازید. باید ساختار آموزه‌هایتان را بر پایۀ کلمات بنا کنید. اگر کلمات نبودند، شما حتی نمی‌توانستید خواسته‌ها و نیازهای خودتان را به دیگران بشناسانید. پس شاید بهتر باشد روی کلمات و جملات حساس باشیم تا بتوانیم احساسات و اموزه‌هایمان را بهتر روی کاغذ پخش کنیم.تفکر مستقل خودمان چه‌ می‌شود؟نوشتن به ما کمک می‌کند اول از همه خودمان و بعد دیگران را بشناسیم. حتی با تفسیر آموخته‌هایی که از دیگران وام گرفته‌ایم میتوانیم به رشد تفکر مستقل و خلاق خودمان نیز کمک کنیم. نوشتن برای گسترش و معناآمیزی به آموزه‌ها سبب می‌شود دست ما به مفیدنویسی سوق داده شود. در واقع با انتقال آموزه‌های دیگران به خودمان یا بقیه، این فرصت را ایجاد می‌کنیم که ساختار خلق معنا و محتوا را فرا بگیریم. مهم نیست در ابتدا از خودمان محتوای بدیعی تولید نکنیم، امّا رفته رفته ذهن ما طوری تربیت می‌شود که سعی می‌کند یاد بگیرد و یاد بدهد. مطئمنا سد ذهنی ما آکنده از حرف‌های نو، و مهم‌تر شیوه‌هایی نو برای بیان آنها است.امیدوارم تمرین‌های نوشتن به منزلۀ آموختن، یاد دادن و تولید افکار نو را جدی بگیریم تا شیوۀ جدیدی از یادگیری را تجربه کنیم. پایا باشید.دانیال محمودزاده 1401/10/13پیشنهاد مطالعۀ کتاب:هنر پرمایه نوشتن اثر ریچارد پل و لیندا الدر به ترجمه پیام یزدانی از نشر اختران:از کتاب هنر پرمایه نوشتن:اینکه دانش‌آموزان و دانشجویان نویسندگان ضعیفی‌ هستند علتش این نیست که نمی‌توانند خوب نوشتن را یاد بگیرند؛ بلکه به این دلیل است که هیچ‌وقت مبانی درست نوشتن را نیاموخته‌اند. چیزی که کم دارند انضباط فکری است و راهبردهایی برای بهبود نگارش. چرا؟ چون آموزگاران خودشان هم نگرش روشنی درمورد ارتباط میان نوشتن و آموختن ندارند، و از طرف دیگر نگران وقتی هستند که باید صرف ارزیابی و نمره دادن به تکالیف نوشتنی بکنند. اما با درک مفاهیم اصلی تفکر انتقادی می‌توان برای این دو مشکل راه‌حلی یافت، یعنی: ۱) نظریه‌ای که درست نوشتن و درست اندیشیدن را به کسب دانش پیوند بزند، و ۲) روشی برای طراحی تکالیف نوشتنی، طوری که لازم نباشد مدرس تک‌تک آن‌ها را تصحیح کند. پرورش مهارت‌های نگارشی، مانند همه‌ی مهارت‌های فکری دیگر، تنها به‌واسطه‌ی نظریه‌ی درست و ممارست پیوسته میسر می‌شود. اگر درس‌آموزان رابطه‌ی میان آموختن و نوشتن را بفهمند، و تمرین مداوم نوشتن با استفاده از تمهیدات تفکر انتقادی را جدی بگیرند، آنگاه می‌توانند محتواهای درسی را عمیق‌تر و عمیق‌تر درک کنند و به‌تدریج توانایی‌شان را در انتقال اندیشه‌های مهم به دیگران بهبود بخشند.