آداب مراسم ختم و خواندن قرآن برای اموات

مردم هر زمینی آداب و رسومات مخصوص به خود را در تمام مراحل زندگی شان، از وقتی به دنیا می آیند تا زمانی که از دنیا می‌روند را دارند. این رسومات ویژه در هر کشور و منطقه‌ای وجود دارد. آیین‌های پس از مرگ مردم هر سرزمینی از زمانی که یکی از عزیزان شان از دنیا می‌رود تا زمان دفن جسد آنها و نیز مراسم یادآوری و یادبودشان آداب و رسوم ویژه را اجرا می‌کنند.وقتی یکی از دوستان یا آشنایان ما از دنیا می‌رود رسم است که یادبود اموات و مراسم ترحیم برای او برگزار می نماییم تا علاوه بر این که روح مرحوم آرامش یابد ، تسکینی برای بازماندگان و خویشاوندان مرحوم نیز باشد.مردم هر نقطه و سرزمینی, آداب رسوم و آیین هایی خاص دارند. که به تمام مراحل زندگی شان از ولایت تا وفات مربوط است. یکی از این آیین های ویژه میان هر قوم و در هر کشور و منطقه ای, آیین های پس از مرگ است. مردمان هر سرزمینی از زمان مرگ عزیزان خود تا دفن جسد آنها و نیز در مراسم یادآوری و پاسداشت شان آداب و رسوم ویژه ای را اجرا می کنند.در ایران از آنجا که قریب به اتفاق آنها مسلمان هستند، این آداب و رسوم که در بیشتر موارد مطابق با شریعت اسلامی یا برگرفته از آن است, به گونه ای رنگ و بوی الهی دارد.نکته بسیار جالب و قابل توجه اینکه در بیشتر مراسم ها و برنامه هایی که پس از مرگ یک فرد اجرا می شود - از زمان مرگ تا دفن میت و پس از آن - قرآن کریم حضوری ویژه و پررنگ دارد. قرائت قرآن بالای سر میت پیش از دفن, هنگام دفن و پس از دفن از دستورات پر تاکید دین شریف اسلام است. یکی از مراسم هایی که پس از دفن میت, در همان روزهای اول و نیز و روزهای هفتم, چهلم و مانند آن برگزار می شود, به مجلس ترحیم یا ختم شهرت دارد. در این گونه مجالس, علاوه بر سخنرانی مذهبی و مداحی و ذکر فضایل و مناقب اهلبیت پیامبر (ص) به قرائت قرآن کریم پرداخته می شود که می توان گفت مهمترین بخش این مراسم و در حقیت سبب برپایی آن می باشد.نمونه ای از برگزاری مراسم ختم در ایراندر این مجلس, علاوه بر قرائت سوره فاتحه و توحید از سوی همه شرکت کنندگان, قرآن هایی با حجم اندک که به آن قرآن حزبی گفته می شود در میان حاضران توزیع می شود تا علاقه مندان ضمن قرائت آیات آن ، ثوابش را به روح فرد از دنیا رفته هدیه کنند ، همچنین از قاریان خوش صوت دعوت می شود تا آیاتی را با صدای خوش قرائت نمایند . قاریان به مناسبت, آیات مناسب با مجالس ترحیم و مناسب با موضوع مرگ و یاد آورنده معاد را قرائت می کنند.پایان بخش قرائت قاریان, قرائت سوره مبارک «الرحمن» است که با آداب ویژه ای اجرا می شود. در عرف متدینان, مراسم ختم دارای آداب, رسوم, اصطلاحات و تعبیرات خاصی است که در سطر های آینده به معرفی برخی از آنها می پردازیم:مجلس فاتحه (فاتحه خوانی)مجلسی که به مناسبت وفات کسی بر پا می شود و دوستان و آشنایان برای عرض تسلیت و قرائت سوره فاتحه و آیات دیگر قرآن در آن مجلس گرد هم می آیند.علت نام گذاری این مجالس به مجلس فاتحه, همان قرائت سوره فاتحه توسط حاضران در این مجالس است. گاهی برای کوتاه کردن نام آن, به آن فاتحه هم می گویند.جزءهر جزء از جزء های سی گانه قرآن یا بخش های کوچک تر از آن (نیم جزء یا یک حزب) که برای استفاده در مراسم هایی خاص به صورت جداگانه مجلد می شوند.جزوه کش (جزوه چی)کسی که در این مجالس ترحیم یا عزاداری جزوه های قرآن را میان حاضران تقسیم و پس از قرائت حاضران, آنها را جمع آوری و در جعبه مخصوص می گذارد.قرآن جزئی و صندوقی: جزء دان جعبه یا صندوقی که معمولاً از جنس چوب بوده و جزوه های قرآن در آن نگهداری می شود. این جعبه ها معمولاً در مساجد و حسینیه ها و مراکز مذهبی دیگر، مکان برگزاری مجالس مذهبی است، نگهداری می شود.یادبود برای امواتوقتی یکی از اقوام یا آشنایان ما از دنیا میرود اغلب به دنبال راه هایی برای زنده نگه داشتن یاد و خاطره آنها هستیم .از جمله کارهای شایسته ای که می توانیم در حق اموات خود انجام دهیم چاپ قرآن و ادعیه برای یادبود اموات و توزیع آن در مراسم ختم و یادبود می باشد.نمونه ای از چاپ یادبود برای اموات بر روی کتاب مناجات با خداشما می توانید برای سفارش چاپ مفاتیح برای اموات ، چاپ قرآن برای اموات، یا چاپ ادعیه برای اموات ، که در پایان مراسم به شرکت‌کنندگان اهدا می‌شود میتوانید به سایت قرآن استور مراجعه نمایید.با هر بار استفاده از این کتاب های یادبود هم یاد و خاطره آن عزیز در گذشته زنده شده و هم ثواب قرائت به روح مرحوم هدیه می شود.ختم قرآنخواندن قرآن از اول تا آخر به صورت فردی یا جمعی, به گونه ای که قرآن را تماماً بخوانند و ختم کنند. ختم قرآن در مجالس ترحیم یا محافل توسل انجام می شود. به قرائت برخی آیه ها و سوره های قرآن به شیوه خاص هم ختم گرفته می شود. مانند ختم سوره انعام یا ختم «امن یجیب». در برخی مراسم برای ختم قرآن از قرآن تک برگ طلقی عثمان طه استفاده می شود.مراسم ختم قرآنختم گرفتنختم گرفتن یا ختم گذاشتن, برپا کردن مجلس قرآن و به تبع آن به برپایی مجالس ترحیم و عزای اموات گفته می شود. بر همین قیاس, جمع کردن ختم و پایان مراسم را «ختم برچیدن» می گویند.قرآن سی پارهقرآن 30 پاره به قرآنی که هر یک از جزء های 30 گانه آن جدا جدا جلد شده باشد و در مجالس ختم و مانند آن مورد استفاده قرار گیرد گفته می شود. بر همین اساس به مجموعه مجلدات قرآنی که به 60 قسمت مساوی, یعنی نیم جزء تقسیم شده باشد, قرآن 60 پاره و به جزء های قرآنی که به 120 قسمت, تقسیم و جداگانه مجلد شده باشد، قرآن 120 پاره گفته می شود. هریک از جلدهای قرآن های 120 پاره, یک حزب از قرآن کریم است.فاتحه1. سوره اول قرآن کریم است که در نمازها مراسمات مذهبی یا در مجالس سوگواری و گورستان برای آمرزش در گذشتگان خوانده می شود. از نام های دیگر این سوره, حمد و « فاتحه الکتاب » می باشد. 2. در این مجالس ترحیم معمولاً فاتحه چی ها و گاه از سوی حاضران با صدای بلند کلمه فاتحه یا الفاتحه گفته می شود. این افراد با گفتن «فاتحه» یا «الفاتحه», از حاضران می خواهند که سوره حمد را برای تازه گذشته یا همه اموات قرائت نمایند.3. در گفتگو ها مجازاً به سوره حمد و اخلاص «فاتحه» گفته می شود. بنابراین, حاضران در مجالس با شنیدن کلمه «فاتحه» این دو سوره را قرائت و ثوابش را به روح تازه گذشته نثار می کنند.فاتحه چیبه کسی که در مجالس ترحیم, هنگام ورود اشخاص, کلمه «فاتحه» را بر زبان می آورد و در برخی مجالس گلاب در دست حضار می ریزد و جزوات قرآن را نیز میان حاضران پخش می کند گفته می شود.فاتحه مع الصلواتاین عبارت را در مجالس ختم با صدای ختم با صدای بلند بر زبان می آورند تا حاضران, پس از صلوات فرستادن جمعی, سوره حمد و اخلاص را بخوانند.الرحمن خوانیپس از آن که قاریان آیات و سوره های مناسب مانند سوره یاسین را در مجلس ترحیم قرائت کردند, یکی از قاریان به قرائت سوره الرحمن می پردازد. هنگامی که قاری, آیات نخستین سوره الرحمن را خواند و به آیه های (فبای آلاء ربکما تکذبان) رسید, حاضران با شنیدن هر باره این آیه, با قاریان هم آوایی کرده و صدا به ذکر «لا بشی ء من آلاء رب اکذب رب صل علی محمد و آل محمد» بلند می کنند. مرسوم است که در این مراسم ، سوره الرحمن, تا آیه (کل من علیها فان و یبقی وجه ربک ذوالجلال و الاکرام) قرائت می شود.الرحمن خوانی پایان بخش برنامه قرائت قرآن می باشد و به قاریان که معمولاً در مجالس ختم, سوره الرحمن را زیبا وبا صدای خوش می خواند, الرحمن خوان می گویند.