نیست کسبی از توکل خوب‌تر

مولوی بلخی: گر توکل می‌کنی در کار کن- کشت کن پس تکیه بر جبار کن3- توکل به معنای جبرگراییبعضی از ما فکر می‌کنیم روزی ما در آسمانها مقدر شده است و خودمان را هم بکشیم وضع معیشتمان بهتر از این که هست نمی‌شود. این فرهنگ غلط ما را به سمت تنبلی و کارگریزی سوق می‌دهد. درست است که خداوند روزی ما را مقدر کرده اما اشتباه است اگر فکر کنیم همین وضعی که الان داریم چیزی است که خداوند برای ما مقدر کرده است. خداوند به همه این قدرت و اختیار را داده است که وضع و حال خود را بهتر کنند؛ چه از نظر مادی چه از نظر معنوی. حال که خداوند این امکانات را در اختیار ما قرار داده است، توکل نباید باعث شود ما استعدادها و امکانات خود را کنار بگذاریم و بگوییم روزی ما دست خداست و ما چه کار کنیم یا نکنیم بیشتر و کمتر نمی‌شود! از قدیم گفته اند از تو حرکت از خدا برکت.حکایت نخچیران و شیر شعر مثنوحکایت نخچیران و شیر چیران و شیر دفتر اول مثنوی معنوی حکایت نخچیران و شیر به توکل و جبر اختصاص داده شده. برخی از ابیات مولوی به همراه ترجمه آن را در ادامه می‌خوانیم.خلاصه ماجرا: تعدادی از حیوانات در یک برکه پررونق با هم زندگی می‌کردند. تنها مشکل آنها شیری بود که هر روز یکی از حیوانات را شکار می‌کرد و می‌خورد. روزی حیوانات تصمیم گرفتند بروند با شیر مذاکره کنند و او را متقاعد کنند که ما خودمان هر روز غذای تو را آماده می‌کنم، لطفا تو دیگر شکار نکن!جمله گفتند ای حکیم با خبرالحذر دع لیس یغنی عن قدردر حذر شوریدن شور و شرسترو توکل کن توکل بهترستبا قضا پنجه مزن ای تند و تیزتا نگیرد هم قضا با تو ستیزمرده باید بود پیش حکم حقتا نیاید زخم از رب الفلقبرای شیر آیه و حدیث آوردند که روزی تو مقدر شده، پس اینقدر با قضا و قدر نجنگ تا این همه بدنت هم زخمی و مجروح نشود. گفتند باید به قضای الهی راضی بود.گفت آری گر توکل رهبرستاین سبب هم سنت پیغمبرستگفت پیغمبر به آواز بلندبا توکل زانوی اشتر ببندرمز الکاسب حبیب الله شنواز توکل در سبب کاهل مشوشیر پاسخ داد توکل را قبول دارم ولی سعی و تلاش هم سنت پیامبر بود. پیامبر خودش به شخصی که افسار شترش را رها کرد گفت افسار شترت را ببند آن شخص گفت توکل بر خدا گم نمی‌شود! پیامبر گفت اول شتر را ببند بعد توکل کن. دلیل دیگر اینکه پیغمبر منزلت کاسب و بازاری را بالا می‌دانست و می‌گفت کاسب را دوست خدا است.قوم گفتندش که ...نیست کسبی از توکل خوب‌ترچیست از تسلیم خود محبوب‌تر**طفل تا گیرا و تا پویا نبودمرکبش جز گردن بابا نبودچون فضولی گشت و دست و پا نموددر عنا افتاد و در کور و کبوداهالی برکه گفتند کسب و کار هرچقدر با ارزش باشد باز توکل بهتر است! مثلا بچه کوچک تا وقتی راه نیفتاده باشد همیشه در آغوش حمایت پدر و مادر است اما همینکه بخواهد خودش راه برود هر روز سر و صورتش زخمی می‌شود.جان‌های خلق پیش از دست و پامی‌پریدند از وفا اندر صفاچون بامر اهبطوا بندی شدندحبس خشم و حرص و خرسندی شدندما عیال حضرتیم و شیرخواهگفت الخلق عیال للالهآنک او از آسمان باران دهدهم تواند کو ز رحمت نان دهدآدم هم تا قبل از اینکه دست و پا بزند در بهشت برین خوش و خرم بود. اما وقتی دست درازی کرد از بهشت بیرونش کردند و زندانی احساسات و تصمیمات خود شد. پیامبر خودش گفته که مردم عیال خداوند هستند پس خداوند خودش روزی ما را می‌دهد. هر آن کس که دندان دهد نان دهد.گفت شیر آری ولی رب العبادنردبانی پیش پای ما نهادپایه پایه رفت باید سوی بامهست جبری بودن اینجا طمع خامپای داری چون کنی خود را تو لنگدست داری چون کنی پنهان تو چنگشیر گفت اگر روزی خودش می‌رسد پس چرا خداوند این همه امکانات و استعداد به ما داده است؟ او روزی ما را مشخص کرده اما مسیر آن را هم مشخص کرده تا پله پله آن را پیدا کنیم. وقتی دست و پا داری چگونه میتوانی کار نکنی و خودت را علیل و ذلیل نشان دهی؟ و چرا؟خواجه چون بیلی به دست بنده دادبی زبان معلوم شد او را مراددست همچون بیل اشارتهای اوستآخراندیشی عبارتهای اوستوقتی کسی بیل را به دست کارگر خود می‌دهد بدون اینکه حرفی بزند معلوم است که از او چه می‌خواهد! بیل زنیسعی، شکر نعمتش قدرت بودجبر تو انکار آن نعمت بودسعی و تلاش انسان، مصداق شکر نعمت قدرتی است که خداوند به او دادهشکر قدرت قدرتت افزون کندجبر نعمت از کفت بیرون کندو کنار گذاشتن این همه قدرت و استعداد خدادادی کفران نعمت است.زانک بی‌شکری بود شوم و شنارمی‌برد بی‌شکر را در قعر نارگر توکل می‌کنی در کار کنکشت کن پس تکیه بر جبار کناگر توکل هم میخواهی بکنی در کارهای خود و با کار کردن به خدا توکل کن و از او مدد بگیر نه با ترک کار! جمله با وی بانگها بر داشتندکان حریصان که سببها کاشتندصد هزار اندر هزار از مرد و زنپس چرا محروم ماندند از زمنکرد وصف مکرهاشان ذوالجلاللتزول منه اقلال الجبالجز که آن قسمت که رفت اندر ازلروی ننمود از شکار و از عملجمله افتادند از تدبیر و کارماند کار و حکمهای کردگارکسب جز نامی مدان ای نامدارجهد جز وهمی مپندار ای عیارحیوانات به شیر گفتند: این همه تلاش و حرص و جهانگیری انسانها در طول تاریخ به کجا رسید؟ چه از آنها ماند؟شیر گفت آری ولیکن هم ببینجهدهای انبیا و مؤمنینحق تعالی جهدشان را راست کردآنچ دیدند از جفا و گرم و سردشیر گفت حرص و طمع خیلی بد است اما انبیا و مؤمنین در راه کسب رضای خدا تلاش و کوشش می‌کنند. هدف آنها این است که با تلاش و خدمت به مردم، توشه آخرت خود را تکمیل کنند و عزت خود را حفظ کنند.مکرها در کسب دنیا بارد استمکرها در ترک دنیا وارد استمکر آن باشد که زندان حفره کردآنک حفره بست آن مکریست سرداین جهان زندان و ما زندانیانحفره‌کن زندان و خود را وا رهانشیر: من به کار بردن فکر و اندیشه برای اهداف دنیوی را نمی‌پسندم؛ بلکه انسان آگاه برای رهایی یافتن خود از زندان احساسات و تصمیمات غلط خود تلاش می‌کند. مانند زندانی که دیوار زندان را برای فرار سوراخ می‌کند.چیست دنیا از خدا غافل بدننه قماش و نقده و میزان و زنشیر: دنیایی که من از آن فرار می‌کنم چیزهایی است که فرد را از یاد خدا غافل می‌کند. دنبال مال و دارایی و لباس‌های فاخر و پول نقد و مغازه و زن و زندگی بودن دنیاپرستی نیست.مال را کز بهر دین باشی حمولنعم مال صالح خواندش رسولپیامبر فرمود چقدر مال حلال، برای شخص صالح خوب است!آب در کشتی هلاک کشتی استآب اندر زیر کشتی پُشتی استبستگی به این دارد که ثروت را با چه هدفی به دست آوری و در چه راهی خرج کنی؛ مثل آب که وقتی زیر کشتی باشد باعث می‌شود حرکت و پیشروی کند و کشتی روی آن آرام و روان است ولی وقتی وارد کشتی شود آنرا غرق می‌کند.گر چه جمله این جهان ملک ویستملک در چشم دل او لاشی‌ستانسان کامل و ثروتمند اینگونه است.جهد حقست و دوا حقست و دردمنکر اندر نفی جهدش جهد کردتلاش و کار لازم و ضروری است. تا دوا پیدا نکنی درد تو درمان نمی‌شود. حتی کسی که می‌خواهد بگوید سعی و تلاش غلط است هم باید تلاش کند تا بتواند ثابت کند که تلاش کردن بی‌فایده است!زین نمط بسیار برهان گفت شیرکز جواب آن جبریان گشتند سیرپارت 1- توکل به معنای خوشبینی به آینده https://vrgl.ir/orp0k