بر شانه‌ی وان و برف

امروز، موقعِ حساب‌کتاب به مهمان‌دار گفتم: «شماره‌ام را که داری، در اولین بارشِ برف صدایم کن برگردم.» خندید اما خنده‌اش شکست و عقیم شد. گفت: «همه‌ی مهمان‌ها دوست دارند در هوای خوب بیایند شهمیرزاد.» جواب دادم: «درست است، عقل هم این‌چنین حکم می‌کند، اما شما مرا زمستان صدا بزن.» وقتی جاده‌ها سفید شدند و توی این هتل هیچ‌کسی نبود و خطِ تنهایی و جنون و سکوت، گلوی تمامِ راهروهای هتل را گرفته بود. باز از همان خنده‌های ابتر کرد و گفت: «شماره‌تان را به همکاران می‌دهم تا هر وقت برف بارید خبرتان کنند.» یک زنگ استیل و گرد روی میز بود؛ از آن‌ها که در هتل‌های خیلی قدیمی است و با فشار انگشت دیلینگ صدا می‌دهند، مانند آن دوچرخه‌های بیست‌وهشت قدیمی. گفتم: «اگر اجازه بدهید قبل از رفتن یک‌بار زنگ بزنم که در دلم نماند.» سرش پایین، درونِ دفترش بود که گفت: «خواهش می‌کنم.» سرانگشت اشاره‌ام را روی زنگ گذاشتم و فشار دادم: «دیلینگ...» صدای تیزِ زنگ در خلوتِ لابیِ هتل پیچید و خود را به در و دیوارها کوبید و درون بافتِ اشیاء نفوذ کرد. گوشم، صدا را به عکس بدل کرد و رفت درونِ تاریخچه‌ی عمرم و تصاویری را بیرون کشید که می‌شد هم‌زمان با آن‌ها بلند بخندی و بلند گریه کنی. بعدش هم حدیث تکراریِ فراموشیِ شناسنامه بود و از دور صدا زدنِ مهمان‌دار که: «آقا کجا؟ شناسنامه‌تان را نمی‌خواهید ببرید؟» شناسنامه؟! در حینِ اینکه شیشه را پایین می‌کشیدم و او با نفس‌زدن‌هایش شناسنامه را به‌دستم می‌داد برای اولین‌بار در عمرم به کلمه‌ی «شناسنامه» فکر کردم. یعنی نامه و مدرکی که بشود با آن خودم را بشناسم؟ یا به دیگران بشناسانم؟ چه اینکه بعد از سی‌وپنج سال زندگی هنوز خودم را هم نشناخته‌ام، چه برسد بخواهم به دیگران بشناسانم. همین‌که همیشه یک سرِ جاده به من وصل است و رهایم نمی‌کند یعنی چه. این‌که هر زمان رنگ آسایش نزدیک می‌شود، زیرش می‌زنم و هرزمان دور می‌شود به دنبالش می‌دوم، یعنی چه. که یک‌بارِ دیگر بیاید و بزنم زیرش؟ اما هتلِ متروکِ برفی را که می‌دانم برای چه می‌خواهم. در چنین فضایی است که می‌توانم چندهفته شیشه‌ها را روزنامه بگیرم و فقط دو سوراخ به اندازه‌ی دوچشم باز کنم، مانند دوربینِ مرموز. بعد دراز بنشینم روی تخت، چای بنوشم و بنویسم. همان‌کاری که در بندرعباس انجام دادم. همان کاری که در بم انجام دادم. اما ماجرای بم کمی متفاوت بود. فضای بسیار گرمی داشت. اتاق هتل در طبقه همکف بود و وقتی پنجره را باز می‌کردی، دو سه شاخه نخل با خرما دم‌دستت بود. به قدرِ دو سه فنجان چای خرما می‌چیدی و پنجره را می‌بستی. زمستانی کردنِ آن اتاقِ کوچک هم کار سختی نبود. کافی بود پرده‌های دولایه را کیپ بکشی و کولر را روشن کنی و دگمه‌ی چای‌ساز را بفشاری. چند کاغذِ سفید و خودنویسِ زرشکی و همیشگی. شب‌ها هم به‌جز یک آباژور، چراغ‌ها را خاموش می‌کردی، وان را پر از آب داغ می‌کردی و درونِ کوری و تاریکی و بخار، چشمانت را می‌بستی و تا گردن می‌خزیدی درونِ حسِ کودکی. وقتی چهارپنج ساله بودی. سی سال پیش، هنوز خیلی از خانه‌های اجاره‌ای حمام نداشتند. بابا، دست تو و برادرت را می‌گرفت و می‌برد حمامِ نمره، حمامِ عمومی. شاید این‌ تصاویر برای نسل جدید فلاکت‌بار به‌نظر بیاید اما همه‌ی این‌ها عینِ لذت بود. یعنی من و برادرم روزشماری می‌کردیم تا بابا ما را ببرد حمامِ نمره. به بابا کمک می‌کردیم تا سریع‌تر لباس‌های تمیز همیشگی و حوله‌ی بزرگِ کهنه را درونِ ساک‌دستی جا دهد و جلوتر بدویم تا درِ حمام. دلاک می‌پرسید: «ساده یا وان‌دار؟» من و برادرم با نگاهی ملتمسانه و نگران به بابا خیره می‌شدیم. بابا با اینکه دستش تنگ بود، مانند یک بورژوا همیشه با اقتدار می‌گفت: «وان‌دار» و ما می‌پریدیم و می‌دویدیم به سمتِ درِ حمامِ وان‌دار. چون فقط دوتا از حمام‌ها وان‌دار بودند و من و برادرم درهایشان را می‌شناختیم. بابا گاهی در این مواقع بدخلق می‌شد و داد می‌کشید اما ما می‌دانستیم واقعی نیست و زود مهربان می‌شود. لباس‌هایمان را درمی‌آوردیم و بابا وان را از آب گرم پر می‌کرد و می‌رفتیم بالای سکو و انگار که استخر بزرگی زیر پایمان باشد، می‌پریدیم درونِ وان. آب می‌پرید به در و دیوار و ما می‌خندیدیم و فریاد می‌زدیم. حالا بعد از آن‌همه سال و آن‌همه دوری و آن‌همه صبوری، چیزهایی از آن کودکِ چهار پنج ساله هنوز هیچ تغییری نکرده است. موهای روی شقیقه‌هایش سفید شده اما باز دلش می‌خواهد بگردد و هتلی پیدا کند که وان داشته باشد. حتی اگر دستش هم خیلی تنگ باشد مانند بابا، یک پرولتاریای بورژوا بشود و ته‌مانده‌ی جیبش را بدهد به اجاره‌ی چند شب خاطره و داستان. لامپ‌ها را خاموش کند و بخزد درونِ بخار و خیسی و چشمانش را ببندد و لبخند بزند. افکارش را برای مدتی خاموش کند. صداهای درونِ مغزش را ساکت کند و بابا داد بزند: «یواش‌تر...» شیشه را پایین می‌کشم و می‌گویم: «بله خانم، شناسنامه... چیز مهمی است. می‌شود با آن خودت را بشناسی و یا به دیگران بشناسانی. لطفاً یادتان نرود، هر وقت برف بارید خبرم کنید برگردم.»هشتم شهریور هزار و سیصد و نود و نهپولشکان شرمانوفاسماعیل سالاری