کمالگرایی منفی

کتاب ها، انسان ها یا هرکس که صاحب نظر است مطالبی را در مخالفت با کمالگرایی منفی منتشر کرده است. بر روی کاغذ همگی مخالف کمالگرایی منفی هستیم. اما در عمل، این‌گونه نیست. گویی حتی دنیا هم برای افراد کمال طلب طراحی کرده اند. اغلب افراد، برای نفر اول مسابقات ورزشی سر و دست می‌شکنند. اغلب والدین، فرزندشان که نمره‌ی بیست کسب کرده را تحسین می‌کنند. در کلاس درس نگاه ها به سمت کسی است که هر ترم "الف" می‌شود. در مباحث دینی به دنبال عالمی می‌گردیم که در بالاترین سطح علم و اخلاق است. در آشپزی، همه از کسی که بهترین دستپخت را دارد تمجید می‌کنند. این نوع تحسین ها برگرفته از میل به کمال است یا از کمال طلبی بیمارگون؟ دنیا پر از تضاد است. یک نمونه اش همین مسائلی که بیان شد. می‌دانیم که این باور نادرست است اما به خودمان می‌آییم می‌بینیم همان کار غلط را تایید می‌کنیم، و به افکار بعضی انسان‌ها که معتقد‌اند یا عالی باشند یا اصلا در این دنیا نباشند، مهر تایید می‌زنیم. همه آگاه هستیم که در علم روانشناسی یا در دین اسلام هم کمالگرایی وسواس گونه نکوهش شده است. آسیبی که بر فرد تحمیل می‌شود هم فقط کسانی که با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، به آن واقف اند و لمس می‌کنند. کمی به دنیای این افراد سرک بکشیم؟ افراد مبتلا به این نوع منفی کمال طلبی تقریبا قید تجربه کردن را می‌زنند. این روند دردناک است و به نوعی از اجبار و به طور ناخودآگاه صورت می‌گیرد. کاری که باور غلطشان آن را صحیح می‌داند. اختلالات و مسائل مختلف در حوزه‌ی روان مثل یک زنجیر به هم متصل اند. کمالگرایی هم از این قاعده مستثنی نیست. کمالگرایی، اهمالکاری، اضطراب و.. بهم متصل اند. یک پیامد همه چیز را عالی خواستن، به تعویق انداختن کار هاست. اضطراب دائم، خواب ناکافی و نا آرام. انگار فردی مستبد و سرزنشگر با ترکه ای در دست مدام در خواب به تو یادآوری می‌کند که عالی نبودی، پس مستحق بدترین تنبیه ها هستی. چه تنبیهی بدتر و آزار دهنده تر از سرزنشگری؟ مثل یک تونل وحشت که هر دقیقه یک نفر می‌آید تا به تو یادآوری کند که عالی نیستی. همین جمله برای احساس بی ارزشی تو کافی‌ست. میل به کمال در تمامی انسانها وجود دارد و این هدیه‌ی خداوند به مخلوق خود است. اما کمال طلبی منفی با میل به کمال تفاوت هایی دارد. میل به کمال یک نیروی محرک است که تو رابه جلو حرکت می‌دهد، تا به هدف نهایی و هدف خلقتت برسی و رضایت پروردگارت را جلب کنی. اما کمال طلبی منفی همان‌طور که از اسمش پیداست، یک نوعی از عالی بودن و کامل بودن را به طور منفی و غیر معقول طلب می‌کنی که رسیدن به آن ممکن نیست و حتی بارسیدن به آن احساس رضایت نمی‌کنی. انگار به هر مرحله که می‌رسی بهتر از آن را می‌خواهی. این دست یافتن به اهداف تو را خشنود نمی‌کند. به جلو حرکت نمی‌دهد. حتی خود را لایق تشویق نمی‌دانی چون فکر می‌کنی عالی بودن وظیفه‌توست. و این باور غلط تمام انرژی تو را مال خود می‌کند. به نقطه ای میرسی که ماه ها در یک مرحله از زندگی می‌مانی. از ترس از کامل نبودن مدت ها بی حرکت می‌شوی. یا در دقیقه‌ی نود بیشترین مقدار اضطراب را به خود تحمیل می‌کنی تا آن عمل را پشت سر بگذاری. و این چرخه باطل ادامه دار است. در دنیای این افراد اضطرابی که از تعویق انداختن کارها حاصل می‌شود، سرزنش خود، خستگی، ترس از عالی نبودن و.. همراه و به نوعی رفیق آن‌هاست. اگر این کمال طلبی زندگی‌تان را مختل کرده و باعث شده با مسائلی دیگر درگیر شوید از متخصص در علم روانشناسی و درمانگر کمک بگیرید. پی نوشت: این مطالب فقط نظری شخصی و نوشته ای از انسانی عادی است نه یک متخصص و روانشناسی کاربلد. منگنه شدن نوشته‌ی من به علم عمیق و تخصصی روانشناسی مطلوب من نیست. به دید یک تجربه‌ی شخصی بخوانید نه نسخه ای برای درمان یا نظریه ای دقیق و علمی در این حوزه و ..