نکاتی از فیلم زیر نور ماه ۱۳۷۹

(ابتدا فیلم رو تماشا کنید بعد مطلب رو مطالعه بفرمایید)نکاتی از فیلم زیر نور ماه:معانی و نکات قابل توجه اثر:۱. تحجر حوزویاولین سوال مهران رجبی از سید حسن این است چرا مجله ورزشی میخوانی؟ چنین جریانی در حوزه وجود دارد که به خاطر خواندن یک مجله ورزشی فرد را توبیخ کند اما در حال حاضر کمرنگ شده‌.۲. طلبه موجودی سر به زیر و همیشه مثبت گوگولیمتاسفانه در فیلم‌هایی که درباره حوزه و روحانیت درست می‌شود همیشه طلبه شخصی سر به زیر و خجالتی است که در رابطه با نامحرم با سر به دیوار می‌رود و آدمی است مثبت‌تر از قطب مثبت باتری قلمی که کارش از صبح تا شب خواندن قرآن و مفاتیح است.این فیلم طلبه نسبتا روشنفکر را خدا را شکر نشان داد اما در کل فیلم‌های حوزوی تیپ اصلی طلبه‌اش همان پناهی طلبه پایه یک است.۳. فضاسازی خوبفیلم زیر نور ماه اثری فرمال است که به خوبی جا افتاده و فضاسازی آن بر عکس دو فیلم پارادایس و فرشته‌ها با هم می‌آیند نزدیک به فضای سنتی حوزه است.لازم به ذکر است فضای واقعی حوزه گاهی آن چنان تفاوتی با دانشگاه دارد و طلبه‌ها از تخته و صندلی استفاده می‌کنند لباس‌شان هم معمولی همین پیراهن و شلوار است.۴. پول برق از کجا باید بیاد؟سوال مهران رجبی بود که می‌گفت چطور پول برق رو بدیم. نگران نباشید، حوزه بودجه دولتی دارد و از هزینه وجوهات هم دریافت دارد.۵. هر طلبه‌ای یک روز باید لباس بپوشدبر خلاف چیزی که در فیلم نشان داده شده اصلا اجباری بر پوشیدن لباس روحانیت نیست اما اگر بپوشند امتیازاتی برای شخص دارد.۶. نقص در پیرنگ داستانیپناهی طلبه پایه اول در حالی به سید محسن و هم حجره‌ای‌ش می‌گوید تخم مرغ کراهت دارد که دعای شب دوشنبه را نمی‌داند. تازه این شخص مانوس با مفاتیح هم هست و می‌تواند خودش پیدایش کند.این یک نمونه است که نشان از مخدوش بودن واقع‌گرایی اثر در برخی موارد است.۷.طلبه تراز کار می‌کند، با مردم است و به حرفش عمل می‌کندسید حسن معتقد است که پدربزگش که بیل می‌زده و با مردم بوده و به حرف‌هایی که می‌زده عمل می‌کرد آخوند درست و حسابی بوده. این زیرمتن و نکته اصلی فیلم است که از دل متن بیرون می‌زند و عصاره و درون مایه کلی اثر است.۸. قطع دست ۱۶ شرط داردفیلم سوالاتی مطرح می‌کند که جواب ندادنش باعث ایجاد شبهه می‌شود. در مورد قطع دست دزد که دو طلبه بحث می‌کنند لازم است بگوییم قطع دست ۱۶ شرط دارد که دو‌ موردش بالغ بودن دزد و مضطر نبودنش است.این بحث که بین دو طلبه صورت می‌گیرد مرتبط است با اتفاقی که بعدش می‌افتد و پارچه‌های سید محسن دزدیده می‌شود.۹. خدا میخواسته پارچه‌ها دزدیده شوندیکی از سوالات و یا شبهاتی که در ذهن ایجاد می‌شود کلام سید حسن است که می‌گوید: خدا می‌خواسته لباسش دزدیده شود و یک نشانه است.شبیه سوال این که خدا دوست داشته امام حسین به شهادت برسد؟خدا در سیر تشریعی یعنی احکام شریعت ظلم را نهی و آن را بد می‌داند. پس خدا دوست دارد شخصی لباس روحانیت بپوشد که تبلیغ دین را بکند و این حرف هیچ اساسی ندارد.اما در سیر تکوینی و نظام اختیاری خلقت امکان دزدی و ظلم وجود دارد و این لازمه خلقت اختیاری است.۱۰. اعتراضی به فقر به سبک رئالیسم انتقادینشان دادن مستضعفین زیر پل و نمایش آن‌ها به شکل تیپ نشان از رئالیسم انتقادی است. رئالیسم انتقادی وقتی شکل می‌گیرد که قشری از بس دیده شده باشد که مثلا وقتی می‌گوییم: لیسانسه بیکار همه متوجه شوند و این به شکل یک تیپ در آمده باشد.الان هم وقتی می‌گوییم زن روسپی در خیابان متوجه ‌می‌شویم پس اثر به نوعی یک رئالیسم انتقادی است.۱۱. استعدادهای هدر رفته به خاطر فقریکی از مستضعفین زیر پل با آن که سواد ندارد اما ذوق شعری خوبی دارد.۱۲. زیر نور ماهاسم فیلم درباره همین اشخاصی است که سقف بالای سرشان آسمان است و لامپش ماه!۱۳. لباس روحانیت زیر سر فقیر بیمار خوش‌تر استوقتی آن فقیر کور دلش درد می‌گیرد پارچه‌ها را زیر سر او می‌گذارند و به عنوان یک نشانه به این معنا رهنمون می‌کند که لباس روحانیت که خودش نشانه قشر طلبه است بهتر است یک کمکی باشد به قشر فقیر و مستضعف تا بالای منبر!۱۴. شبهه عدل الهیدر کنش احساسی که برای خدا نامه می‌نویسند این شبهه را می‌اندازند که پس خدا کریم کجاست که دستگیری کند؟ مشتی انصافت کجاست؟فراموش نشود خدا، خدای علت‌ها و معلول‌هاست که مجرای امور را از آن پیگیری میکندمثلا این طور نیست خدا از غیب یک پاکت پلاستیکی پر دلار صد دلاری بفرستد.و خدا سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی‌دهد مگر آن که خودشان دست به کار شوند.خداوند توفیق می‌دهد که طبقه ضعیف فریاد بزند بر طبقه ثروتمند ظالم و حق خودش را بگیرد و به شکل‌های مختلف فرموده که حق خودتان را بگیرید.۱۵. رفیق اصلی روحانیت قشر مستضعفسید حسن می‌گوید رفیق‌هایم را پیدا کردم. کتاب‌هایش را می‌فروشد تا برایشان کوفته تبریزی بگیرد.ادعای اصلی اثر این است که روحانیت باید از دل و‌ جان و‌ حتی کتاب‌ها و لباسش مایه بگذارد تا مردمی که در فقر و بی نانی خدا خدا می‌کنند را نجات دهد.۱۶. عامل نبودن خود مسئولین حوزهجمله‌ای که دائم تکرار می‌شود عمل نکردن به حرف‌هاست و این در عمل معاون مدرسه نمایش داده می‌شود که در ابتدا به سید گفت باید لباس روحانیت بپوشی اما خودش در مترو با کت و شلوار است و بعد توجیه می‌کند که زیر باران مانده بوده!۱۷. سید نمادی از امیرالمونین است۱۸. نمایش درونیات با فضاسازیدر انتهای فیلم در نماهای متعدد تنهاست، در مسجد، در دل شب و در مترو. گاهی اوقات فضاسازی خارج شخصیت نمایش دهنده درونیات و احساسات اوست که این شخص و تفکرش تنها مانده‌اند!۱۹. وضوی سید مشکل داشتاز مواردی که واقع گرایی اثر مخدوش است وضوی اوست. صورتش را می‌شوید و بعد بدون آب ریختن روی دستش دست میکشد.بعد که آب میریزد دست ممسوح حرکت می‌کند که باعث بطلان وضوست و باید ثابت باشد.۲۰. خط حوزه از رسول الله جداستمهران رجبی به سید می‌گوید طلبه‌ها موهایشان را بلند می‌کنند و بعد می‌گویند که پیامبر اکرم موهایش را بلند میکرده. آخه رسول الله که طلبه نبود.این حرف هم درست است و هم غلط.در موضوع خود مو بلند گذاشتن اگر باعث تبرج و انگشت نما شدن و به دنبالش خراب شدن وجهه باشد مشکل دارد.اما در موارد بسیاری است که حلال و حرام‌های حوزوی از حلال و حرام‌های محمدی دوز بالاتری دارد!۲۱. پوستر فیلم نمایش دهنده معنای کلی اثرسید ملبس دستش را به سمت پسر بچه با نام جوجه که در کانون اصلاح تربیت است دراز کرده به این معنا که روحانیت باید بیایید در بین مردم و از مردم و با مردم مخصوصا قشر مستضعف باشد.۲۲. فقرای خیابانی زیادی مثبت هستندآن طور که در فیلم نشان داده می‌شود واقعیت ندارد و اگر این افراد را زیر پل پیدا کنیم و یک طلبه مثبت بخواهد یک شب کنارشان بخوابد این آدم‌ها آن قدر از نظر فرهنگی در ضعف بوده‌اند که امکان ندارد این قدر خوب باشند و مهربان و خداگرا! از مواردی است که پیرنگ مشکل دارد ولی چاره‌ای نیست همین مورد است.۲۳. شکاف بین حوزه و مردم