گذشته، حال و آینده بلاک چین

بلاک‌چین در واقع یک معماری غیرمتمرکز با ویژگی‌هایی مثل عدم دستکاری داده‌ها، شفافیت و حذف واسطه‌ها است که در صنایع مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد.برای ذخیره داده‌ها از پایگاه‌های داده یا دیتابیس‌ها استفاده می‌شود. این پایگاه‌های داده عمدتا به شکل متمرکز و توسط یک نهاد نگهداری می‌شود. مثلا بانک تجارت دارای یک دیتابیس مرکزی است که تمام اطلاعات مشتریان از جمله تراکنش‌های میان آنها در این دیتابیس ذخیره می‌شود. شما تصور کنید این دیتابیس مثل یک دفتر 100 برگ است و در هر ردیف اطلاعات تراکنش‌های مالی مشتریان با همدیگر نوشته می‌شود. این مدلی است که تا همین امروز در خیلی از شرکت‌ها و سازمان‌های دنیا از آن پیروی می‌شود. اما از سال 2009 و بعد از رکود اقتصاد جهانی خیلی‌ها اعتماد خود را به این سیستم متمرکز و سنتی از دست دادند. در همین حین فرد یا گروهی به نام ساتوشی ناکاموتو ابتکار جدیدی به نام بیت‌کوین را به جهان معرفی کردند. بیت‌کوین یک پول اینترنتی است، قابل لمس نیست و نمی‌توانید آن را در کیف پول معمولی نگه داری کنید. این یک سیستم نقدی غیرمتمرکز و بدون واسطه است که به افراد اجازه می‌دهد مبادلات مالی و خرید و فروش داشته باشند.از سال آینده میلادی انتظار می‌رود بلاک‌چین از دوران هیاهو و غوغا خارج شود و با جدی‌تر شدن نیاز به سیستم‌های مالی و غیرمالی متمرکز کم‌کم به جایگاه واقعی خود برسدزیرساخت اصلی این سیستم هم همان معماری بلاک‌چین است که در ابتدای مطلب درباره آن گفتیم. در واقع اینجا از آن دفتر صد برگ بی نهایت کپی تهیه می‌شود و در اختیار هر شخصی قرار می‌گیرد که می‌خواهد از بیت‌کوین استفاده کند. بنابراین بلاک‌چین که یک مجموعه کدنویسی شده در زبان‌های برنامه‌نویسی است تمرکز را از بین برده و شفافیت و امکان بررسی داده‌ها را برای همه فراهم می‌کند. از همین رو در این ساختار اصلا نیازی نیست که افراد به همدیگر اعتماد کنند. همه اعضای یک شبکه بلاک‌چین در جریان همه تصمیم‌ها قرار می‌گیرند، بر روی آن توافق می‌کنند و همه داده‌ها بدون کم و کاست ثبت می‌شوند.درون بلاک‌چین چه می‌گذرد؟در معماری بلاک‌چین نیازی به نهادی مثل بانک نیست. تمام وظایف یک بانک توسط خود افراد انجام می‌شود بدون اینکه مشکلاتی مثل ورشکستگی بانک یا تعطیلی ناخواسته افراد را تهدید کند.معماری یک دیتابیس غیرمتمرکز که از آن به عنوان بلاک‌چین هم یاد می‌کنند در واقع شبیه به شبکه‌ای است که از مجموعه‌ای از گره‌ها (Node) تشکیل شده است. هر گره مسئولیت‌هایی دارد که برای عملکرد درست بلاک‌چین باید آنها را انجام دهد.هر گره شبکه در نهایت متعلق به یک شخص است. در یک دسته‌بندی کلی اشخاصی که از بیت‌کوین یا سایر ارزهای دیجیتال استفاده می‌کنند را می‌توان به دو گروه ماینرها و غیر ماینرها تقسیم کرد.غیر ماینرها شامل همه افرادی می‌شود که بیت‌کوین می‌خرند، می‌فروشند یا آن را به عنوان پس‌انداز نگهداری می‌کنند. البته ماینرها می‌توانند تمام این کارها انجام دهند اما وظیفه اصلی آنها در معماری بلاک‌چین تایید صحت تراکنش‌ها، ایجاد واحد‌های جدید از بیت‌کوین و کمک به بقای شبکه‌های بلاک‌چین است.در واقع ماینرها از دستگاه‌هایی به نام ایسیک (شبیه به کیس رایانه البته با قدرت بسیار بیشتر) استفاده می‌کنند تا وظایف خود را انجام دهند. این فرایند ماینینگ نامیده می‌شود که در فارسی با نام استخراج هم ترجمه شده است.فرایند ماینینگ شبیه به یک مسابقه طراحی شده است تا ماینرها همیشه با انگیزه کسب جایزه به فرایند تایید تراکنش‌ها کمک کنند و باعث بهبود عملکرد بلاک‌چین شوند. در مورد بیت‌کوین جایزه هر ماینر، مقداری بیت‌کوین است. علاوه بر این آنها مقداری از کارمزد تراکنش‌های بین افراد را نیز را دریافت می‌کنند. آنهایی که نخواهند ماینر باشند در واقع بیشتر یک نگاهی مصرفی به بلاک‌چین دارند. آنها در مبادلات مالی از بیت‌کوین استفاده می‌کنند و شاید آن را پس‌انداز کنند. برای انجام این کارها نیاز به والت (کیف پول الکترونیکی یا دیجیتال) است. والت‌ها بر روی موبایل یا دسکتاپ نصب می‌شوند و گاهی اوقات نیز تحت وب هستند. به سوی بلاک‌چین و فراتر از بیت‌کوینساتوشی ناکاموتو ارز دیجیتال بیت‌کوین را به عنوان اولین نمونه از یک سیستم غیرمتمرکز مبتنی بر معماری بلاک‌چین معرفی کرد. اما امروز مشخص شده که بلاک‌چین می‌تواند در صنایع مختلفی از قبیل سلامت، امنیت، هویت، انرژی و بخش‌های خدماتی مثل بیمه، زنجیره تامین، ثبت اسناد و حتی هنر کاربرد داشته باشد.بنابراین این باور که بلاک‌چین فقط در خدمات بانکداری و برای ایجاد زیرساخت‌های انتقال مالی قابل استفاده است صحیح نیست. به همین دلیل بعد از بیت‌کوین هزاران ارز دیجیتال دیگر طراحی شده‌اند که هر کدام تلاش می‌کنند در کنار پول بودن، یکی از مشکلات بشری را حل کنند. البته در معماری بلاک‌چین هر کدام از این ارزها نیز تغییراتی انجام گرفته تا عملکرد موثرتری داشته باشند.البته برخی از بلاک‌چین ها نیز هیچ‌گونه ارز دیجیتال مخصوص به خود ندارند و صرفا یک سیستم غیرمتمرکز را ارائه می‌دهند. برای نمونه بلاک‌چین اتریوم با هدف استفاده از ساختار غیرمتمرکز برای مدیریت بهتر زنجیره تامین در تولید کالاها و قراردادهای بین شرکت‌ها توسعه داده شده است. به علاوه از اتریوم می‌توان برای ایجاد و اجرای اپلیکیشن‌های موبایل بر بستر غیرمتمرکز نیز استفاده کرد.در حال حاضر بعضی از استارتآپ‌ها محصولاتی را با استفاده از معماری بلاک‌چین طراحی کرده‌اند که به بیمارستان‌ها کمک می‌کند تا پرونده سلامت بیماران را به شکل کارآمدتری مدیریت کنند و نظام سلامت را بهبود ببخشند. چندین ارتش بزرگ جهان تصمیم دارند زیر ساخت بخش امنیت سایبری را به شکل غیرمتمرکز بازطراحی کنند و معماری بلاک‌چین ابزار بزرگ آنها در این زمینه است. معماری یک دیتابیس غیرمتمرکز که از آن به عنوان بلاک‌چین هم یاد می‌کنند در واقع شبیه به شبکه‌ای است که از مجموعه‌ای از گره‌ها (Node) تشکیل شده است. هر گره مسئولیت‌هایی دارد که برای عملکرد درست بلاک‌چین باید آنها را انجام دهد.اتحادیه اروپا برای مدیریت بهتر وضعیت هویتی پناهجویان و تامین شرایط زندگی برای آنها از یک ساختار غیرمتمرکز مبتنی بر بلاک‌چین استفاده می‌کند که از طریق آن امکان رهگیری و عدم دستکاری در داده‌ها فراهم شده است.چندین بازار بزرگ انرژی بازارهای غیرمتمرکز جدیدی با استفاده از اصول بلاک‌چین طراحی کرده‌اند که به مردم امکان می‌دهد مقدار مازاد انرژی خود را با همدیگر خرید و فروش کنند. ارائه خدمات بیمه‌ای بهتر، ثبت انواع اسناد مالکیت به شکل بدون واسطه و خرید آثار هنری به یک شیوه کاملا غیرمتمرکز در دستور کار سازمان‌های بزرگ جهان قرار گرفته‌اند.همه اینها در پرتو سه ویژگی اصلی بلاک‌چین یعنی تمرکز زدایی از طریق حذف واسطه‌ها، شفافیت و رهگیری داده‌ها و مقاومت در برابر دستکاری داده‌ها امکان‌پذیر شده‌اند. آینده بلاک‌چینآینده پژوهان معتقدند این معماری غیرمتمرکز از زمانی که با بیت‌کوین به جهانیان معرفی شد تا امروز بیشتر یک مفهوم جذاب برای بازاریابی بوده است. یعنی کاربرد واقعی نداشته و بیشتر به عنوان یک واژه تزیینی در ویترین سازمان‌ها مورد استفاده قرار گرفته است.اما از سال آینده میلادی انتظار می‌رود بلاک‌چین از دوران هیاهو و غوغا خارج شود و با جدی‌تر شدن نیاز به سیستم‌های مالی و غیرمالی متمرکز کم‌کم به جایگاه واقعی خود برسد.البته این اتفاقی است که کم و بیش برای همه فناوری‌های بشری پیش‌آمده و از دوره ظهور تا دوران اوج سال‌های متمادی سپری شده است. در کنار این پیش‌بینی طرز تفکر بلاک‌چینی نیز هواداران خودش را پیدا کرده است. در واقع برای حرکت به سمت انقلاب بلاک‌چین باید ابتدا به شکل غیرمتمرکز فکر کرد.از سوی دیگر اقتصاد نا به سامان دولتی در خیلی از کشورها باعث طغیان خشم مردم شده و این یعنی سیستم‌های متمرکز در حال نزدیک شدن به پایان کار خود هستند. تحلیل‌گران معتقدند جهان به زودی با یک بحران اقتصادی دیگر روبه‌رو می‌شود و بعد از آن ساختارهای بلاک‌چین دست بالا را خواهند داشت. این را حتی می‌توان از محصولات جدید سازمان‌هایی مثل فیسبوک، ویزا، پی‌پال، بانک مرکزی آمریکا، آی‌بی‌ام و ... مشاهده کرد. آنها از همین الان برای عصر بلاک‌چین آماده می‌شوند.جمع‌بندیمعماری بلاک‌چین در واقع مجموعه‌ای کدنویسی شده در زبان‌های برنامه‌نویسی است که نیاز به واسطه‌ها در مبادلات مالی و غیرمالی را حذف می‌کند، شفافیت در ثبت داده‌ها را افزایش می‌دهد و امکان دستکاری در آنها را از بین می‌برد. چنین ساختاری در نهایت پروتکلی می‌سازد که در آن افراد نیازی به اعتماد به همدیگر ندارند.هر ساختار بلاک‌چین از تعدادی گره یا عضو تشکیل شده که هر کدام مسئولیت خاصی دارند و تلاش جمعی آنها باعث می‌شود تا سیستمی مثل بیت‌کوین که اولین محصول مبتنی بر بلاک‌چین است بتواند به بقای خود ادامه دهد.اما کاربردهای بلاک‌چین صرفا به امور مالی و بانکداری خلاصه نمی‌شود. امروزه صاحبان صنایع مختلف و ارائه‌دهندگان خدمات مختلف به پتانسیل‌های فراوان این معماری غیرمتمرکز پی برده‌اند و تلاش می‌کنند تا خودشان را با خواست مردم جهان تطبیق دهند و در یک جهان غیرمتمرکز حرف‌هایی برای گفتن داشته باشند. http://inblockchain.info/