حدیث‌عشق‌تو دیوانه کند عالم را

روز اربعين، شروع جاذبه مغناطيس حسيني است.این همان جاذبه ایست که جابر بن عبدالله انصاری را از مدينه بلند مي‏كند و به كربلا مي‏كشاند. اين، همان مغناطيسي است كه امروز هم با گذشت قرن هاي متمادي، در دل من و شماست. چرا هر‌ساله حرارتی در دل این همه انسان پدید می آید که در روز اربعین به نقطه جوش می‌رسد؟ این حرارت و غلیانش از کجاست؟آن طور که مشهور است، تاریخ زیارت در روز اربعین به همان اولین اربعین واقعه عاشورا برمیگردد که توسط جابر بن عبدالله انصاری و-در نقل بعضی-قافله ی امام انجام شده است. اما در سال های بعد از آن هم نوشته ها و روایات نشان میدهند، که ائمه و دوستداران اهل بیت برای زیارت امام حسین-بالاخص در روز اربعین- اهمیت خاصی قائل میشدند، به گونه ای که امام حسن عسکری (ع) زیارت اربعین را جزو ویژگی های مومن میداند . اما رونق پیاده روی را باید در اوایل قرن چهارده دانست، که طلاب معمولا از حوزه نجف با پای پیاده به زیارت میرفتند. بعد از روی کار آمدن صدام پیاده‌روی ممنوع شد و باعث کمرنگ شدن این رسم گردید که البته نقل شده عده ای از دوستداران عراقی اهل بیت مخفیانه این رسم را پا‌برجا نگه داشتند. بعد از بازه زمانی نسبتا طولانی دوباره این مراسم با شکوه، قوت گرفت و هر ساله تعداد شرکت کنندگان افزایش می یافت به گونه ای که از یک الی دو میلیون به بالای بیست میلیون شرکت کننده از سراسر دنیا رسید، که حال، میتوانیم این مراسم را بزرگترین گردهمایی سالیانه در جهان بنامیم.حال، اگر به شیوه های رفتاری و به طور کلی سبک زندگی زائران در این پیاده‌روی بنگریم، میبینیم بطور مشخصی در تضاد کامل با سبک زندگی معمول جهان و حتی خیلی از خود زائران (در بقیه سال) ، می باشد.موکب داران و خدام در طول سال مقداری از بودجه خود را برای این مراسم میگذارند، تا صرف خورد و خوراک و جای خواب زائران کنند. مهمان پذیرانی که به زائران التماس میکنند، که برای طعام و جای خواب مهمان‌شان شوند.حال این تفکر را با تفکر رایج زندگی در جهان مقایسه کنیم، که حتی دو همسر در رستوران دنگ خود را می پردازند، یا تفکری که جامعه را بده بستانی چون بازار می داند. در جامعه رایج جهانی این نوع رفتار، قابل هضم نیست و جای این کنش گران را در تیمارستان میدانند. این دو رفتار متضاد را میتوان به دو تمدن تعبیر کرد، تمدنی که محور تبادل سود را پول و دیگری (به تعبیری) محبت و نیکی کردن میداند. هر‌کدام لذت‌ و آرامش ‌و‌ خشنودی را در چیزی یافتند.در هر دو تمدن، انسان‌هایی وجود دارند که هدف و نمونه و الگو برای بقیه انسان‌ها هستند. یکی از الگو ها که در قرآن هم وجود دارد، همین قارون خودمان است. پسر عموی موسئ کلیم و کسی که تمام معجزات را دیده و همراه بنی اسرائیل بوده. اما خب به هر حال الگویی برای عده‌ای از بنی اسرائیل بوده:با یک اسکورت شکوهمند از جلوی مردم حرکت میکرد(= فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ ) و ملت (=الَّذِينَ يُرِيدُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا ) هم در حال فیض بردن و ساخت آمال می‌شدند (= يَا لَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتِيَ قَارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِيمٍ )، این، نمونه ای از یک الگو و دنبال کنندگانش بود. اما یک نمونه از تمدن دیگر را میتوان در این مراسم سالیانه دید؛ هم، الگو هست، هم فالوئر‌. در هر دو نمونه، فالوئر‌ها در نزدیک دیدن خود به آن الگو، التذاذ میکنند. در این سمت الگویشان، نماد از خود گذشتگی و ایثار و محبت است، و آن‌ها با حرکت به سوی مرقدش و تمرین این سبک زندگی، در طول این مراسم، و تعریف کردن خود حول ولایت امام، در حال نزدیک کردن خود به آن الگوی غاییند (یا لیتنا کنا معکم فنفوز فوزا عظیما) و از این کار لذت‌ها می برند.پس میبینیم که مشکل و یا تفاوت این دو نوع تمدن ، تفاوت در پیدا کردن ارزش است. در آن دیدگاه سود، مادی یا شاید پول است، اما دیگری، ارزش را جز ماده و ارزش های مادی میداند.بخاطر همین است که آن یکی تمدن برای درآمد بیشتر از هم سبقت می گیرند و دیگری (سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ... ). بخاطر همین است که در این تمدن، بر عکس دیگری، ملاک فضل، داشتن پول و فرزند و غیره ی بیشتر نیست و جور دیگری به این نعمات نگاه میکنند( «الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِینَةُ الْحَیاةِ الدُّنْیا» ، «وَ اعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُکمْ وَ أَوْلادُکمْ فِتْنَةٌ» و...).از طرفی قرآن هم میگوید که اگه بقیه گمراه نمیشدند، هر چه پول هست می دادیم به دوستدارانش-اضافه ی مترجم:که شاید بفهمند برای این چیز ها خلق نشده اند«وَلَوْلَا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً لَجَعَلْنَا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمَنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفًا مِنْ فِضَّةٍ وَمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ ،وَلِبُيُوتِهِمْ أَبْوَابًا وَسُرُرًا عَلَيْهَا يَتَّكِئُونَ وَزُخْرُفًا وَإِنْ كُلُّ ذَلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ» اما ما به عنوان دنبال کننده (یا حداقل علاقه‌مند به) تمدن الهی، در التزام به این ارزش ها دچار اختلال هستیم. مشکل ما این است که در عین التذاذ در حین شرکت در این واقعه، بعد از بازگشت به دیار خود، باز، فیل مان یاد هندوستان و تمدن فشل خود میکند، که این مشکلی ست که با تمرین و سعی حل میشود، و اگر تلاشی در این راستا نکنیم، صرفا هر ساله سیکلی تکرار شونده را طی خواهیم کرد. پس ، سعدیا گر چه سخندان و مصالح گویی به عمل کار برآید به سخن‌دانی نیست!