معاهده

معاهده امیررضا کفیلی معاهده در واژهنامه دهخدا به معنی » عهد و سوگند و پیمان و میثاق و شرط« و یا اینگونه به تفصیل »نوعی عقد صلح بین مسلمان و غیرمسلمان است که پیش از جنگ و یا به عنوان ختم جنگ منعقد میشد و نتیجه آن صلح موقت است )بعکس عقد ذمه( و در متن عقد باید مدت آن معلوم گردد و عقد مذکور استقالل سیاسی خصم را از بین نمیبرد و طرف این عقد ممکن است ذمی یا غیرذمی باشد )ترمینولوژی حقوق جعفر لنگرودی(.« بیان شده است. هرگاه مشرکان و کفار قصد توطئه داشته یا نقض عهد کردند یا از سر جنگ با شما برآمدند، مسلمانان نیز مجاز به عدم رعایت توافق هستند و اگر باز پایبند بمانند نشانۀ ضعف است و مسلمان مقابل کافر نباید ضعف نشان بدهد بلکه از موضع و جانب قدرت باید قد علم کنند و نباید خود را تحت سلطه آنها قرار دهند. بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِینَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِکِینَ ﴿۱ توبه﴾ تفسیر مکارم : در محیط دعوت اسالم گروههای مختلفی وجود داشتند. گروهی با پیغمبر)ص( هیچگونه پیمانی نداشتند و پیامبر)ص( در مقابل آنها نیز هیچگونه تهعدی نداشت. گروههای دیگر در »حُدیبیه« و مانند آن پیمان ترک مخاصمه با رسول خدا)ص( بسته بودند. در این میان بعضی طوائفی که با پیامبر)ص( پیمان بسته بودند، یکجانبه و بدون هیچ مجوزی پیمانشان را بخاطر همکاری آشکار با دشمنان اسالم شکستند و یا درصدد از میان بردن رسول خدا )ص( برآمدند. این آیه به تمامی مشرکان-بتپرستان-اعالم میکند که: هرگونه پیمانی با مسلمانان داشتهاند لغو خواهدشد. انفال: الَّذِینَ عَاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ یَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِی کُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لَا یَتَّقُونَ ﴿۵۶﴾ فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِی الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ یَذَّکَّرُونَ ﴿۵۷﴾ وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِیَانَۀً فَانْبِذْ إِلَیْهِمْ عَلَى سَوَاءٍ إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْخَائِنِینَ ﴿۵۸﴾ تفسیرنور: »کیفر پیمانشکنانی که امنیت و ثبات جامعه را بهم میزنند، آن است که آنان را وحشت زده و مضطرب سازد.« این مگر جز با مقابله و جنگ و از سرگیری قدرتمندانه فعالیتهای علمی و اقتصادی از قبیل هستهای و ... و خودکفایی، بدون دادن هیچگونه اختیاری به طرف مقابل ممکن است. همانگونه که از داشتن این علم هستهای میترسند و بزدالنه دانشمندان ما را ترور میکنند؟ درواقع هدف آنها ترور علم و هنر اندیشیدن و زیست انقالبی است. با یادآوری تاکید مکرر رهبر عزیزمان که ما باید قوی شویم به این معنی که تنها راه خروج از زوال اتکا به سرمایههای انسانی و طبیعی داخلی و بهرهگیری از این نیروها همراه با توکل و ایمان بر خدا، برای بهبود و تقویت اوضاع علمی و اقتصادی و فرهنگی است. حال که عدهای در فالن سازمان ادعا دارندکه ما اراده کنیم فالن کار را آغاز میکنیم خب پس معتل چه و کدام مصلحت منجر به سکونی هستند؟ و اگر واقعا بعد از چند سال ادعای ادامه فعالیت دارند باید پای حرفهای نخبگان مملکت نشسته و شفاف مسئله را شرح دهند و مسئله را امنیتی نکنند. الَّا الَّذِینَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِکِینَ ثُمَّ لَمْ یَنْقُصُوکُمْ شَیْئًا وَلَمْ یُظَاهِرُوا عَلَیْکُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّوا إِلَیْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِینَ ﴿۴توبه﴾ حاال در مسئله برجام آمریکا اساساً نقض عهد کرده و طرف اروپایی هرچند ظاهراً خود را پایبند تهعدات نشان میدهد اما درعمل نقش موثری را در حمایت از آمریکا ایفا کرده و میکند و تابع آمریکاست. انتظار میرود ج.ا. با توجه به تجربۀ چندین و چند ساله از رفتارهای طرف مقابل تعهد، دست از سازش و مهربانی برداشته و با قدرت به فعالیت های خود بدون نظارت طرف غربی و اروپایی ادامه دهد و از برجام خارج شود. حتی اگر بیم و احتمال پیمانشکنی )از روی نشانهای خیانت( داشتی میتوانی نقض عهد کنی. تفسیرنور:» انفال58 /البته تشخیص این با رهبر جامعه که مخاطب شخص پیغمبر است نه امت اسالمی« توبه: وَإِنْ نَکَثُوا أَیْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِی دِینِکُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّۀَ الْکُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَیْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ یَنْتَهُونَ ﴿۱۲﴾ أَلَا تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نَکَثُوا أَیْمَانَهُمْ وَهَمُّوا بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُمْ بَدَءُوکُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ أَتَخْشَوْنَهُمْ فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ ﴿۱۳﴾ قَاتِلُوهُمْ یُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَیْدِیکُمْ وَیُخْزِهِمْ وَیَنْصُرْکُمْ عَلَیْهِمْ وَیَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِینَ ﴿۱۴﴾ و اگر سوگندهاى خود را پس از پیمان خویش شکستند و شما را در دینتان طعن زدند پس با پیشوایان کفر بجنگید چرا که آنان را هیچ پیمانى نیست باشد که ]از پیمانشکنى[ باز ایستند )۱۲) چرا با گروهى که سوگندهاى خود را شکستند و بر آن شدند که فرستاده ]خدا[ را بیرون کنند و آنان بودند که نخستین بار ]جنگ را[ با شما آغاز کردند نمى جنگید آیا از آنان مى ترسید با اینکه اگر مؤمنید خدا سزاوارتر است که از او بترسید )۱۳) با آنان بجنگید خدا آنان را به دست شما عذاب و رسوایشان مى کند و شما را بر ایشان پیروزى مى بخشد و دلهاى گروه مؤمنان را خنک مى گرداند )۱۴( سه ویژگی اصلی این سران کفر خیانت، طعن و پیمانشکنی است. این آیه تاکید میکند که باید با اینها جنگید و آنان را رسوا کرد. باید با این گروه پیمانشکن و دروغگو جنگید و هرگونه سکوت و ترس مردود است. مسلمانان باید به همۀ پیمان ها، با هرکس و هر گروه، پایبند باشند. اما طبق شرایطی که گفته شد میتوانند و بعضاً باید بصورت علنی نقض عهد و مقابله سختگیرانه کنند. الَّذِینَ یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِیثَاقِهِ وَیَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَیُفْسِدُونَ فِی الْأَرْضِ أُولَئِکَ هُمُ الْخَاسِرُونَ ﴿بقره۲۷﴾ و أَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْأَیْمَانَ بَعْدَ تَوْکِیدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَیْکُمْ کَفِیلًا إِنَّ اللَّهَ یَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ ﴿۹۱﴾ مگر جز این است که برای تشکیل جامعه اسالمی به پیمانی که با خدای خود بستهایم پایبند باشیم؟ این مهم با خود را زیر والیت طاغوت ،در هر مسئلهای که میخواهد باشد، قرار دادن و سازشهای بیحساب و کتاب و بزدالنه با کسانی که مکرر نقض عهد کردند ممکن نیست. خواه مسلمان باشی یا نامسلمان، تحمل عهدشکنی سخت است مخصوصا وقتی که مغرضانه باشد. »بدون شک، رسول خدا )صلی اهلل علیه و آله و سلم( هرگز اطاعتی از کافران و منافقان نداشت، اما اهمیت موضوع به قدری است که به عنوان تأکید برای شخص پیامبر )صلی اهلل علیه و آله و سلم( و هشدار و سرمشقی برای دیگران، روی این موضوع مخصوصاً تکیه کند، چه اینکه از خطرات مهمی که بر سر راه رهبران راستین قرار دارد به سازش و تسلیم کشیدن در اثناء مسیر است که گاه از طریق تهدید و گاه از طریق دادن امتیازات، زمینه های آن فراهم می شود، تا آنجا که گاهی انسان به اشتباه می افتد و گمان می کند راه وصول به هدف تن دادن به چنین سازش و تسلیمی است، همان سازش و تسلیمی که نتیجه اش عقیم ماندن همۀ تالشها و کوششها و خنثی شدن همۀ مجاهدات است. ولی قرآن بارها به پیامبر )صلی اهلل علیه و آله و سلم( هشدار داده که هرگز کمترین انعطافی در برابر این پیشنهادهای انحرافی از خود نشان ندهد، و با اهل باطل هرگز مداهنه نکند. « )367-366 :17 ج، 1374 ،شیرازی مکارم) در تاریخ معاصر ایران چه قبل از انقالب اسالمی و چه پس از پیروزی انقالب با مواردی از سازش و عقب نشینی در مقابل امریکا و غرب مواجه هستیم که این پیامدها و هزینههایی را برای کشور ایران در پی داشته است؛ در ادامه به چند مورد اشاره میشود. دکتر مصدق پس از ملی شدن نفت و مواجه شدن با تحریم و تهدید انگلستان، با اعتماد به امریکا وارد مذاکره با آن کشور شد و امتیازاتی را به امریکا داد. اما امریکا، برخالف توافقات انجام شده با دولت مصدق، با همکاری انگلستان علیه وی کودتا کرد و دولت ملی را سرنگون نمود و ضمن تسلط بر نفت ایران و حمایت از رژیم دیکتاتوری پهلوی، تا سال 1357 به استعمار ایران پرداخت. بنی صدر اولین رئیس جمهور ایران نیز در هنگامۀ تجاوز رژیم بعث عراق به ایران، برای دفع آن تجاوز مسیر سازش با امریکا را درپیش گرفت و گمان می کرد که مسئلۀ مذکور از طریق مذاکره با امریکا حل می شود، که این تصور اشتباه وی سبب اشغال خرمشهر و در محاصره افتادن آبادان توسط رژیم بعث شد. و سرانجام نیز، به دلیل بیکفایتی عزل گردید و با وضع خفت باری از کشور فرار کرد. همچنین، در مذاکراتی که از سوی دولت وقت با امریکایی ها برای آزادی گروگان های النۀ جاسوسی انجام شد، با وجود گشاده دستی تمام عیار تیم مذاکرهکننده ایرانی نسبت به امریکا و امضای بیانیۀ الجزایر، از یک سو، و عمل ایران به تعهد خود مبنی بر آزادسازی جاسوسان )گروگان های امریکایی( از سوی دیگر، امریکا به تعهدات خود مبنی بر آزادسازی اموال بلوکه شدة ایران عمل نکرد. در ادامه به بحث برجام و هزینۀ سازش با امریکا میپردازیم. دولت تدبیر و امید به ریاست دکتر روحانی در مذاکرات قریب به دوسالۀ خود با امریکا و کشورهای 5+1 ،که به توافق نامۀ موسوم به برجام منتهی شد، در ازای برداشته شدن همۀ تحریمها، به ویژه تحریمهای مالی و نفتی، امتیازات و هزینههای سنگینی را پرداخت کرد و حتی به بهانۀ اعتماسازی برای غرب و امریکا از برخی خطوط قرمز نظام در مسئلۀ هستهای نیز عبور کرد. اما امریکا و اروپا عمالً و در واقع نه تنها به هیچ یک از تعهدات عمده و اصلی خود عمل نکردند بلکه تحریمهای جدیدی نیز علیه ایران اعمال کردند و نیز عمل به تعهدات شان را به ناحق مشروط به مسائل دیگری همچون مسئلۀ موشکی، حضور منطقهای جمهوری اسالمی ایران و پذیرش کنوانسیونهای استعماری مانند FATF کردهاند. افزون بر همۀ بدعهدیهای مذکور، درنهایت، امریکا، پس از نقضهای مکرر توافق نامۀ برجام، به طور یکطرفه از این توافق خارج شد و تحریمهای شدیدتری را نیز علیه ایران وضع کرده است. رهبر معظم انقالب )مدظله العالی( در این باره در دانشگاه فرهنگیان فرمود: » اما راجع به برجام، خب، بنده از روز اوّل بارها و بارها گفتم: به امریکا اعتماد نکنید! هم در جلسات خصوصی این را گفتم، هم در جلسات عمومیِ مردمی گفتم؛ در جلسات خصوصی بیشتر هم این را گفتم؛ گفتم به اینها اعتماد نکنید؛ اگر میخواهید قرارداد ببندید، تضمین های الزم را فراهم بکنید، بعد صحبت کنید، بعد قرارداد ببندید، بعد امضا کنید؛ به حرفِ اینها اعتماد نکنید. یکی از چیزهایی که بنده آن وقت، به خصوص روی آن تصریح کرده بودم این بود که گفتم: ما این قرارداد را قبول میکنیم به این شروط چند شرط بود یکی از شرط ها این بود که گفتیم رئیس جمهورِ وقتِ امریکا بنویسد و امضا کند که تحریمها برداشته شد؛ این جزو شرایط ما بود، جزو شرایط بنده بود؛ خب، مسئولین محترم زحمت کشیدند، تالش کردند، عرق ریختند، ]ولی[ نتوانستند و این نشد و نتیجه اش این است که دارید مشاهده میکنید: دو سال، دو سال ونیم گذشته است، ما به همۀ تعهّدات عمل کرده ایم، این مردک می آید بیرون و میگوید که من قبول ندارم و خارج می شوم و چنین میکنم و چنان می کنم.« )19/2/1397) فَاللَّهُ یَحْکُمُ بَیْنَکُمْ یَوْمَ الْقِیَامَۀِ وَلَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا ﴿ توبه ۱۴۱ ﴾پس خداوند روز قیامت میان شما داورى مى کند و خداوند هرگز بر ]زیان[ مؤمنان براى کافران راه ]تسلطى[ قرار نداده است. هرچند فشارها زیاد و راه سختیست اما رسیدن به مقصد بدون صبر و فداکاری میثر نیست. هر دم این بانگ بر آرم از دل؛ وای این شب چقدر تاریک است؛ اندکی صبر سحر نزدیک است.