جشن های ایرانی

در تاریخ ایران باستان برگزاری جشن های ایرانی اهمیت زیادی داشت. دین مردم ایران باستان دین زرتشتی بوده که مفاهیم اصلی آن محکومیت بدی و پاسداری از خیر است. بر این اساس مردم ایران باستان جشن های باشکوهی را برای بزرگداشت نیکی ها و ایجاد وحدت و همدلی در میان یکدیگر برگزار می کردند. ریشه اوستایی کلمه «یسان» به معنای ستایش و پرستش است که ماهیت جشن های زرتشتی را نشان می دهد.جشن های ایران باستان به مناسبت های مختلف برگزار می شد. بخش اساسی این مراسم جشن های ماهانه و مناسبتی بود. ایرانیان در این جشن ها اهورامزدا را می پرستیدند. امشاسپندان فضائل و صفات ناب اهورامزدا است. در گاهشماری ایرانیان باستان هر روز نامی داشت و نامگذاری همزمان یک روز و یک ماه باعث جشن ماهیانه در آن روز می شد و به این ترتیب هر ماه جشن مخصوص به خود را داشت که شرح مختصری از آن ارائه می شود. زیر در روزهای آفرینش جهان اهورامزدا نیز جشن های گاه و بیگاهی برگزار می شد.نوزدهمین روز از ماه های ایرانی قدیم در گاهشماری اوستایی فروردین نام دارد. این جشن برای مردم ایران باستان روز بزرگداشت مردگان بود و با رفتن بر مزار درگذشتگان خود عید نوروز را جشن می گرفتند. مردم ایران باستان معتقد بودند که ارواح مردگانشان می توانند این شادی را با آنها تقسیم کنند.یکی از آداب جشن فرورگان، افروختن آتش و افروختن عود بر روی قبور مردگان است. در این روز مردم قبور متوفی را با آب و گلاب شستشو می دهند و روی قبر آنها گل و گیاه می گذارند. در حال حاضر بسیاری از مردم در آستانه سال نو یا پس از پایان سال به قبرستان و مزار درگذشتگان خود می روند و به این ترتیب آغاز سال نو را در کنار بستگان متوفی خود جشن می گیرند.اردیبهشت جشن های دیگری نیز به چشم می خورد که یکی از معروف ترین آن ها جشن سروش روز ۲۸ فروردین بود. این جشن به پاس بزرگداشت «سروش ایزد» پاسدار بیداری برگزار شد.جشن اردیبهشتگانسومین روز هر ماه در گاهشماری اوستایی، روز اردیبهشت نامیده می شود و مصادف شدن این روز با اردیبهشت ماه، دلیل برگزاری جشن اردیبهشتگان است. این جشن به «جشن گلستان» نیز معروف بوده و یکی از جشن‌های آتش‌سوزی است. در برخی از گاهشماری های باستانی روز دوم اردیبهشت را اردیبهشتگان ذکر کرده اند.به دلیل همزمانی جشن اردیبهشتگان با فصل شکوفه شکوفه ها و سرسبزی باغ ها، این مراسم با شکوفه های فراوان برگزار شد. در این جشن ایرانیان باستان لباس سفید می پوشیدند، آتش روشن می کردند و با پایکوبی و پایکوبی جشن می گرفتند.جشن خردادگانجشن خردادگان در ششمین روز خرداد ماه برگزار می شود. خرداد در زبان اوستایی به معنای «هئوروتات» و به معنای تحقق و کمال است. این جشن توسط ایرانیان باستان به افتخار اهورامزدا برگزار می شد. جشن خردگان نیز برپایه تقدیس آب است. در دین زرتشتی آب را مولد همه موجودات و مایه زایش و رویش می دانند و خرداد یکی از 6 امشاسپند اوستا را بانوی حافظ آب می دانند.جشن تیرگانجشن تیرگان یکی از مهم ترین جشن های ایران باستان است که در 22 تیرماه برگزار می شود. در سال های اخیر «جشن تیرگان در برخی استان ها» به عنوان یکی از میراث معنوی کشور در فهرست آثار ملی کشور قرار گرفته است. جشنواره تیرگان در فراهان استان مرکزی و جشنواره تیرگان در استان گیلان معروف به تیرماسینزه در این فهرست حضور دارند.جشن امردادگانجشنواره امرداغان در هفتمین روز از ماه امرداد برای گرامیداشت فرشته نگهبان جهان و حفظ و بارور کردن گیاهان برگزار می شود. امرداد در زبان اوستایی به معنای آفریدن زندگی و هستی است و نقطه مقابل مرگ و نیستی است. امشاسپان و امرداد به جهان هستی می بخشد; از مرگ و هلاکت جلوگیری می کند، گرسنگی و بیماری را از بین می برد و دارو و غذای گیاهی را برکت می دهد.جشن شهریورگانجشن شهریورگان به «جشن آذر» نیز معروف است و در چهارمین روز از شهریور ماه برگزار می‌شود. در گاهشماری ایران باستان، این روز مصادف با سالروز تولد داراب، روز پدر، سالگرد مرگ مانی و هجوم دهقانان بوده است. نام شهریور از تغییر کلمه «کشترور» در زبان اوستایی به معنای سرزمین اصیل یا سرزمین رویایی گرفته شده است که برخی از تفسیرها از آن بهشت ​​یاد کرده اند.جشن مهرگانجشنواره مهرگان از دوران باستان تا امروز در شانزدهمین روز از ماه مهر برگزار می شود. این جشن یکی از مشهورترین اعیاد ایران باستان به شمار می رود و بر اساس روایات موجود در گذشته های دور روز مهرگان آغاز سال نو برای ایرانیان بوده است. ایرانیان باستان نیز این روز را روز قیام کاوه آهنگر و پیروزی او بر ضحاک می دانستند و در جشن مهرگان با شادی و مهر جشن می گرفتند..جشن آبانگانروز دهم آبان، جشن آبانگان در ایران باستان بود که به افتخار الهه آب آناهید برگزار می شد. پس از عنصر آتش، مردم ایران باستان احترام زیادی برای آب قائل بودند و این عنصر طبیعی را به همین ترتیب جشن می گرفتند. کلمه «آبان» نیز جمع «آب» است و به ارزش آناهیتا اشاره دارد.جشن آذرگانجشن آذرگان در نهمین روز آذر برگزار می شود و یکی از جشن های آتش در ایران باستان به شمار می رود. جشن آذرگان به ستایش اهورا آذر گفته می شود که در آیین زرتشتی با صفاتی مانند گوشایش بخش و پناه بخش یاد شده است. الهه آتش برای ایرانیان باستان مایه گرما و حیات بوده و یکی از مقدس ترین عناصر طبیعت به شمار می رود.جشن دیگان (خرم روز)جشن دیگان یا «خرم روز» در اولین روز دی ماه برگزار می شود. در قدیم ماه دی را «خور ماه» و روز اول را «خور روز» می‌گفتند. روز یکی از صفات یگانه خدا در میان زرتشتیان بود و سردترین ماه سال را به نام اهورا مزدا نامگذاری کردند.زرتشتیان اولین روز دی ماه را تولد خورشید می دانستند و این روز را آغاز سال نو جشن می گرفتند. این جشنواره به جشنواره «دی دادار» نیز معروف است. در این جشن مردم و پادشاهان لباس های ساده می پوشیدند و با حقوق مساوی در کنار هم جشن می گرفتند. آن روز دستور دادن ممنوع بود و همه کارها برای لذت انجام می شد. جنگ، شکار و خونریزی نیز در این روز ممنوع بود.جشن بهمنگان«بهمن» نام روز دوم بهمن است و به همین دلیل ایرانیان باستان در این روز بهمنگان را جشن می گرفتند. این جشن به «بهمنجه» نیز معروف است. جشن بهمنگان به مناسبت بزرگداشت «وهومن» ایزدبانوی اهورامزدا که دارای اندیشه و منش و خرد بود برگزار شد. در دین زرتشت، ایزدبانو و انسان از حیوانات و چهارپایان محافظت می کردند.جشن سپندارمذگان«سپندارمذ» پنجمین روز اسفند و روز جشن سپندارمذگان یا اسفندنگ بود. در این جشن از الهه تولیت زنان نیکوکار و نیکوکار تقدیر شد. بعدها این رویداد در زبان فارسی به جشنواره مردگیران معروف شد. در این جشن مردان برای همسران خود هدایایی تهیه می کردند و از آنان تجلیل می کردند.اسفند یا سپندارمذ به معنای فروتنی و پاکی و از امشاسپندان اهورامزدا است. در آن روز تواضع و بردباری و محبت اهورامزدا مورد ستایش قرار گرفت و زنان به عنوان نشانه هایی از این صفات خداوند مورد تحقیر قرار گرفتند. از سوی دیگر امشاسپند سپندارمذ الهه باروری و زایش روی زمین است و به همین دلیل این روز در ایران باستان روز زن محسوب می شد.جشن های گاهنبارگهنبار «میدیوزرم» که 25 اردیبهشت است و خداوند آسمان را در آن روز آفرید. مناسبت دوم «میدیوشم» در پانزدهم تیرماه و زمان آبگیری است. سی ام شهریور نیز زمان پیدایش زمین است که گاه «پتیشهیم» نامیده می شود. گهنبار «یاسرم» در سی ام مور زمان خلقت گیاهان و گهنبار «یلدا» در 30 آذرماه نیز زمان آفرینش حیوانات است. آخرین بار «همسپتمیدیه» نام دارد و در آخرین روز سال زمان خلقت انسان است.