تروریسم رسانه‌ای؛ به نام آزادی، علیه آزادی

به قلم: الهام عابدینی، پژوهشگر روابط بین المللبه سومین سالروز «ترور» سردار سلیمانی و شهادت ایشان رسیده‌ایم و اکنون آنچه به عنوان امری بدیهی پذیرفته شده، حذف مطالب مربوط به سردار سلیمانی در شبکه اجتماعی اینستاگرام است. این در حالی است که این موضوع خلاف قوانین داخلی خود ایالات متحده آمریکا و حتی قوانین تحریمی است. چنین اقداماتی را می‌توان به عنوان تروریسم آشکار رسانه‌ای در نظر گرفت که متاسفانه کمتر به آن توجهی داریم و تاکنون شاهد اقدامی جدی برای شکایت علیه این موضوع از سوی ایران نبوده‌ایم.ما شاهدیم که این محدودیت فقط درباره شبکه اجتماعی اینستاگرام وجود دارد در صورتی که اگر این ممنوعیت به دلیل قوانین تحریمی بود، همه شبکه‌های اجتماعی که حداقل مقر آن در آمریکاست (به عنوان مثال توئیتر) باید این محدودیت را اعمال می‌کردند. در نتیجه به نظر می‌رسد اعمال چنین محدودیت‌هایی نه مربوط به قوانین تحریمی است و نه مربوط به تصمیم شخصی و صلاحدید خود شرکت مادرِ متا. یعنی اینجا با سانسور دولتی‌ای مواجه هستیم که در پس آن توصیه و سلیقه حاکمیتی و نه قانون مدون قرار دارد. برابر قانون اختیارات رئیس جمهور در شرایط اضطراری در حوزه اقتصاد بین‌الملل به نام IEEPA که در سال 1977 یعنی دوران ریاست جمهوری جیمی کارتر تصویب شد، رئیس جمهور آمریکا اختیار آن را دارد که در صورت نیاز علیه کشور دیگری تحریم اعمال کند. بیل کلینتون از سال 1995 با استناد به همین قانون ایران را در وضعیت اضطراری قرار داده و تحریم‌ها علیه ایران اجرا می‌شود. اما نکته مهم درباره قانون IEEPA آن است که براساس آن انتقال اطلاعات و ارتباطات شخصی نمی‌توانند تحریم شوند. اگر هرگونه تردیدی درباره ارتباط میان دولت آمریکا و شرکت‌های فناوری این کشور چون توئیتر و متا وجود داشت، یورش 6 ژانویه 2021 به کنگره آمریکا پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس جمهور وقت و طرفدارانش مدعی تقلب در انتخابات شدند، همه تردیدها را از بین برد. چرا که پس از آن حادثه چندین جلسه استماع در کنگره با حضور روسای متا، توئیتر و گوگل برگزار شد و در آن دقیقا از آن‌ها درباره اقدامات‌شان برای جلوگیری از انتشار اخبار جعلی، فعالیت راست‌گرایان افراطی و تشویق به خشونت و شورش سوال شد. پس از آن هم که شاهد بسته شدن حساب‌های کاربری متعلق به «شورشیان» و در راس آن حساب «دونالد ترامپ»، رئیس جمهور وقت بودیم. یکی دیگر از مواردی که می‌توان از آن به عنوان ترور رسانه‌ای نام برد، فعالیت رسانه‌های فارسی زبان علیه ایران به ویژه در چند ماه اخیر بوده است. سازمان تنظیم مقررات رسانه‌ای بریتانیا یا «آفکام» ذیل قانون ارتباطات این کشور در سال ۲۰۰۳ آغاز به کار کرد و وظیفه‌ی آن نظارت بر فعالیت‌های رسانه‌های بریتانیاست. آفکام مقررات رسانه‌ای انگلیس را در ۱۰ موضوع اصلی دسته‌بندی کرده که از آن جمله می‌توان به حفظ حریم شخصی، حفاظت از حقوق کودکان و اصول بی‌طرفی اشاره کرد؛ اما یک از بخش‌های بسیار مهم آن چگونگی پوشش اخبار مربوط به جنایت، نفرت پراکنی و تروریسم است که در آن به صراحت ترویج و تشویق چنین مواردی ممنوع شده است. در مواردی که در این حوزه تخلف کنند، جدی و بدون اغماض با آن برخورد می‌شود.در این مدت بارها شاهد بودیم مجری یا مهمان برنامه به صراحت یابه صورت غیر مستقیم اما مشخص به خشونت علیه نیروهای پلیس و تخریب اموال عمومی تشویق کردند و خبر و ویدیوی این اقدامات خشونت‌آمیز را به‌صورت ویژه انعکاس دادند. با توجه به استقرار این شبکه در لندن و اقدامات آشکار برای آسیب به امنیت داخلی ایران، دستگاه سیاست‌خارجی کشورمان می‌تواند فعالیت‌های غیرقانونی این شبکه را با شکایت به آفکام پیگیری کند. مدتی قبل گزارش مفصلی از سوی استنفورد و گرافیکا و بعدتر هم گزارش تحقیقی از سوی کردل منتشر شد که نشان می‌دهد چطور وزارت دفاع آمریکا با استفاده از حساب‌های کاربری جعلی درباره‌ی ایران اخبار جعلی منتشر می‌کند. این را همچون قطعه‌ای از پازل کنار اخبار نادرست اخیر رسانه‌های جریان اصلی چون روزنامه نیویورک تایمز درباره بر وخامت حال رهبر معظم انقلاب درست یک روز پیش از دیدار ایشان با هیئت‌های دانشجویی، یادداشت علی‌نژاد در نشریه معتبر فارن افرز، اخبار نادرست سی ان ان درباره‌ی اغتشاشات اخیر ایران قرار دهید تا ببینید چگونه رسانه‌ها و نهاد وزارت دفاع آمریکا به ستونی مهم در جنگ ترکیبی بدل شده‌اند.در کنار همه این موارد، ماجرای حذف رسانه‌های ایرانی به ویژه رسانه برون مرزیِ پرس تی وی از ماهواره‌ها و حساب‌های کاربری متعلق به آن در شبکه‌های اجتماعی مختلف و یوتیوب، داستانی تکراری است. این اتفاقی است که هر چند ماه تکرار می شود. در واقع به صورت خلاصه می‌توان گفت، در موضوعات محتلف یک روایت اصلی وجود دارد که رسانه‌های جریان اصلی آن را پیش می‌برند و هر روایتی غیر از این، روایت مطرودی است که باید حذف شود. حال این روایت از سوی رئیس جمهور وقت آمریکا باشد که خلاف امنیت ملیِ حاکیت آمریکا رفتار می‌کرد، چه کاربران شبکه‌های اجتماعی که از واقعیتِ سردار سلیمانی به عنوان رهبر مبارزه با تروریسم بگویند، چه پرس تی وی که روایت‌های جریان اصلی را به چالش می‌کشد. چنین رفتارهایی که سبب حذف صدا و روایت‌هایی متفاوت با روایت جریان اصلی می‌شود، خود نیز نوعی ترور است. شاید این نوع ترور بدون تیراندازی و بمب و جنازه باشد اما در عمل تاثیر آن کمتر از ترور فیزیکی نیست و در طولانی مدت به وضوح تاثیر خود را نشان می‌دهد.منبع: ماهنامه تخصصی گرای انقلاب، شماره پنجم