یا این یا همین

قبل از اینکه بخشی از کتاب موراکامی را در یکی از کانال های تلگرام اتفاقی بخوانم، احساس میکردم غیر رقابتی بودنم چیز چندان معمولی در جامعه نیست‌. البته این فرارم از رقابت برای من چند دلیل دارد: اولی اش همین که اگر با برنده شدن من دیگری ببازد از باخت او بیشتر ناراحت میشوم تا خوشحالی ناشی از بردن خودم. از طرفی احساس میکنم بجز برای تفریح و سرگرمی و بازی های دوستانه دیگر دلیلی برای رقابت و "ترین" شدن و بالا رفتن از پله های موفقیت به شرط حذف دیگران وجود ندارد، بله قبول دارم مقایسه ی هر فرد با گذشته و دیروزش دلیل موجه تر و حتی بزرگ‌تری برای هر روز تلاش کردن و بهتر شدن هست، اما میدانیم همه اینطور فکر نمیکنند و مسابقه نمیدهند و بی انگیزگی من برای رسیدن به قله ای که تنها برای یک نفر جا دارد همیشه همراهم است. بله من تا به امروز در هیچ مسابقه‌ای با ابعاد وسیع شرکت نکردم و نمیدانم این هم دخیل بر نوع نگاهم هست یا نه، اما در این روزها که از یک طرف یک ورزشکار ۱۳ ساله‌ی ژاپنی به عنوان کم سن ترین و تیرانداز ۴۱ ساله ی ایرانی با زدن رکورد سن مدال المپیک در ایران، مدال طلا کسب کرده اند، و در خبری دیگر یک اسکیت سوار ۱۹ ساله بعد از کسب چند مدال و شکستن رکودهای سن و موفقیت، از ورزش کناره گیری کرده یادم افتاد من یک رویای دست نخورده دارم.از بچگی سودای اسکیت در سرم بود ‌و بجز همان چندسالی که به صورت کاملا تفریحی سرگرم اش بودم دیگر نشد به سمت اش بروم، و امروز بعد از ۵ سال که از المپیک قبلی و اولین مدال المپیک بانوان در کشور، میگذرد یکبار دیگر بین دو راهی درس و ورزش برای ادامه‌ی مسیر شک کردم. اینکه کدام را برای ۵ سال پیش رو انتخاب کنم و از صفر یا کمی بالاتر شروع کنم و دیگری را اولویت دوم بگذارم را واقعا نمیدانم. بعد از یکی دو سال دور ماندن از دانشگاه، تک تک لایه های مغزم به دوباره درس خواندن جواب مثبت می‌دهند و از طرفی تلاش سالهای اخیر جهت حفظ سلامتی جسمی و حتی روحی در کنار علاقه ای که بعد از گذشت دو دهه کم نشده دلایل کافی برای شروع کردن یک رشته‌ی ورزشی حتی از صفر یا قبل از آن بنظرم هست. پس اگر شروع کنم یک روزی مسابقه میدهم ؟ یا شروع میکنم که بالاخره یک روز مسابقه بدهم ؟ نه من اصلا آدم رقابتی نیستم، با خودم چرا اما با دیگران دلش را ندارم، بنظرم ارزشش را ندارد. و زندگی و ورزش مسئله‌ی برد و باخت منطقه ای و یا در سطح جهانی نیست‌‌ برایم. در مورد بازی های گروهی هم باید بگویم هیچوقت تجربه‌شان نکردم، یکی دو بار والیبال را امتحان کردم که در کمال تعجب احساس کردم، ظرفیت ضعیف تر از بقیه ی اعضای تیم بودن و یا هم‌گروهی های ضعیف داشتن را ندارم، هماهنگی، صبر و آرامش در یک تیم در مقابل تیم دیگر برای بردن یا مردن جذابیتی برایم ندارد و ابسیلونی به حال بهترم اضافه نمیکند پس به همین دلیل که در آن سالها نمیدانستم و یک جور ناهنجاری میدانستمش، تنها چند رشته ورزش انفرادی را در تابستان ها گذراندم : - ژیمناسیک که با بالا رفتن سن ام اختلاف سنی ام با بقیه ی بچه ها بیشتر و تمایل ام کمتر شد.- اسکیت که بعد از چندسال کفش ام در خانه بی استفاده ماند و بی اطلاع فروخته شد :)- شنا که زورم به قدرت آب و سردی اش نمی‌رسید و با سرماخوردگی و شکست در برابر آب همراه بود. - دفاع شخصی که باید در قالب تمرین مشت بر بال و پر کنار دستی ات حواله میکردی تا نشان دهی توانمند تری، و....ورزش برای من یک تفریح بود تا جنگ، یک مسیر پیشرفت و بهتر شدن فردی و شاید دسته جمعی اما هر کس در مسیر خودش، مثل پیست های دو و میدانی. پس برای باخت و برد نباید مشت و لگد به زمین و زمان بکوبی تا روی بالاترین سکو بایستی. در هرحال امروز دوباره این بخش از کتاب را خواندم و تصمیم گرفتم یکبار دیگر به اول دو راهی برگردم و انتخاب کنم اولویت اول چیست از طرفی تقریبا یکماه‌ پیش از سر استیصال و ندانم چه کنم هایم در گوگل نوشتم "ارشد بخوانیم یا نه؟" و در قدم بعدی برای بار دهم با نگاه کردن به سر تا انتهای دفترچه‌ی کنکور سال گذشته، رشته های ممکن برای ادامه‌ی تحصیل( قبل از آمدن آن بخش‌نامه‌ی کذایی) را لیست کردم و به همان انتخاب سال قبل رسیدم اما بالاخره بعد از چند سال وقفه تصمیم گرفتم از همین تابستان ریز ریز مردانه برای کنکور سال آینده درس بخوانم و ناجوانمردانه در دانشگاه خوبی قبول بشوم.حالا اگر "درس بخوانیم یا دنبال علایق خودمان برویم؟" را گوگل کنم نتیجه چه میشود ؟چپ یا چپ ؟احتمالا با گوگل کردن این سوال به دنبال علاقه ی اصلی رفتن در کنارِ دیگری با وجود محدودیت ها نتیجه میشود. اینکه عمر آدم ها کوتاه است و در پیری از کارهای نکرده و راه های نرفته بیشتر پشیمان میشود تا پیمودن مسیر بی خطر و تکراری.پس در این مسیر با مدرک فعلی که تقریبا برای کار و استخدام، تخصص حساب نمیشود برایم، ۵ سال آینده باید رشته ی ورزشی که فقط بین ۸ تا ۱۲ سالگی به صورت تفریحی وقت گذاشتم را از سر بگیرم و در کنار ورزش کارم را برای امرار معاش ادامه دهم، و اولویت ام همین باشد. بعد از حداقل ۵ سال به ادامه ی تحصیل برگردم، و به علت محدودیت زمانی در دانشگاه پایین تری خودم را قبول کنم.و اگر درس را انتخاب کنم، حداقل یکساله آینده برای غولِ نچسبِ کنکور باید وقت بگذرام، بر فرضی نه چندان محال همراه با ادامه ی کار و دورکاری در دانشگاه خوبی قبول میشوم، و این بار اولویت ام درس همزمان با کار است و طبق آنچه که این سالها بر من گذشته دیگر زمانی برای ورزش تخصصی نمی‌ماند. مهارت زبان، برنامه نویسی و غیره‌ که لازمم میشود را باید بالاتر ببرم و به سوالِ " اپلای کنیم یا نه؟" احتمالا جواب مثبت بدهم.پس با ورزش، داستان اپلای کنسل میشود و با درس خواندنم زمان گذاشتن برای ورزش، صفر. راستش خیلی دوست داشتم جرئت اش را داشتم اسکیت سرعت را انتخاب کنم و چند سال بعد درس بخوانم، در سن بالاتر اپلای کنم و به هر دو علاقه ام به این ترتیب برسم. اما تا ۵ سال آینده آنقدر اوضاع اقتصادی و غیره‌ی مملکت بی صاحاب و بی ثبات است که اگر در حال حاضر فقط هفته ای ۱۰ ساعت کمتر بخواهم کار بکنم احتمالا در وسط های مسیر از تامین کردن نان شب جا میمانم، و دیگر دستم در جیب خودم نخواهد بود. پس با اینکه علاقه ای به مهاجرت ولو برای چندسال تحصیل ندارم، اما نمیتوانم به عنوان یک گزینه‌ی نجات بهش فکر نکنم. در نتیجه با تمام بالا و پایین کردن ها یک بار دیگر به انتخاب قبلی میرسم : اول درس، بعد ورزش.پانوشت : دیروز از لینک های تو در توی خبر های ورزشی و پیگیری کلاس های اسکیت یک پستی در ویرگول خواندم : ۱۱ تا از بهترین پیست های اسکیت تهران . و در حین از صفحه ای به صفحه ی دیگر رفتن رسیدم به پست : چرا مهاجرت کردم ؟ و سوال بی جوابِ چرا مهاجرت نکنم؟ خلاصه که کاش وطن جایی برای ماندن بود! برای با خیال راحت دنبال علایق رفتن در سنین بالاتر با وجود محدودیت های فراوان اما پیش بینی شده.پانوشت 2 : آن بخشی از کتاب از دو که حرف میزنم از چه حرف میزنم نوشته ی هاروکی موراکامی که مدتی قبل خوانده بودم :واقعیت آن است که من با ورزش های گروهی چندان میانه ای ندارم و در این مورد به خصوص کاری هم از دستم بر نمی آید. طبیعت من چنین است. هربار که به فوتبال یا بسکتبال رو می آورم - که البته در دوران بزرگسالی به ندرت چنین اتفاقی افتاده است- حتی یکی لحظه هم احساس راحتی نمی کنم. نمی دانم به دلیل بی برادری بوده است یا چیزی دیگر، به هر حال هیچ وقت با بازی های گروهی کنار نیامده ام.از طرفی در ورزش های تک به تک هم، مانند تنیس، کارایی خوبی ندارم. از بازی اسکواش لذت می برم ولی هربار که قرار می شود با کسی بازی کنم، وجه رقابت مایه ی آزارم می شود. اگر هم بحث ورزش های رزمی به میان بیاید به راحتی می توان دور نام مرا خط کشید. سوءتفاهم نشود، من آنقدرها هم غیررقابتی نیستم. قضیه فقط آن است که بنا به هر دلیلی غلبه بر دیگران یا شکست از آنان هیچ اهمیتی برایم ندارد. احساسی است که از دوره نوجوانی داشته ام و در طول سالها تغییر چندانی نکرده است. بحثی نیست که به حوزه یا رشته خاصی محدود باشد، اصولاً موضوع غلبه بر دیگران در اندیشه من جایگاهی ندارد. علاقه من بیشتر به دستیابی به هدفی است که برای خودم ترسیم کرده ام و از این قرار، دو استقامت ورزشی ایده آل و کامل برای انسانی با ساختار ذهنی من است. دوندگان ماراتن حرف مرا درک می کنند. برای ما چندان مهم نیست که دونده ای دیگر را شکست دهیم. البته دوندگان تراز اول دوست دارند از نزدیک ترین رقبایشان جلو بزنند و بر آنان غلبه کنند ولی در مجموع، محور اصلی کار یک دونده که هرروز تمرین می کند، رقابت فردی نیست. بی شک دوندگانی هم پیدا می شوند که برای چیره شدن بر رقیبی خاص تن به تمرینات سخت می دهند، ولی سوال این است که اگر بنا به هر دلیلی آن فرد نتواند در رقابت شرکت کند آنان چه کار خواهند کرد؟ در چنین مواقعی یا انگیزه شان را به طور کلی از دست می دهند و یا دست کم میل و رغبتشان فروکش می کند. چنین افرادی در این رشته زیاد دوام نخواهند آورد. عاملی که بیش از هرچیز دیگر به اکثر دوندگان انگیزه می دهد، هدف شخصی است: برای نمونه، رسیدن به یک حد نصاب تازه و شکستن رکورد خود. مادامی که یک دونده بتواند دست به رکوردشکنی بزند از کار خود خشنود خواهد بود. در غیر اینصورت، چنین احساسی سراغ او نخواهد آمد. حتی اگر نتواند به حدنصاب مورد نظر خود برسد، تا زمانی که از نتیجه کار و نهایت تلاش خود رضایت داشته باشد - که شاید در جریان مسابقه هم منجر به کشفی مهم در مورد خود او شده باشد - به هدف خود رسیده است و احساسی امیدوارانه و خوشایند تا مسابقه بعد به او انگیزه خواهد داد. این قاعده در حرفه خود من نیز مصداق دارد. در رمان نویسی نیز، تا جایی که من می دانم، مسئله ای به نام برد و باخت مطرح نیست. شاید فروش نسخه های فراوان از یک رمان، اهدای جایزه هایی به آن و ستایش منتقدان، ملاک هایی برای موفقیت آن کتاب در جهان ادبیات تلقی شوند ولی در نهایت هیچ یک از این موارد اهمیت ندارند. نکته اساسی آن است که آیا نوشتار به ملاک هایی که نویسنده برای خود تعیین کرده است دست یافته است یا نه. ناکامی در دستیابی به ملاک ها و معیارها موضوعی نیست که بتوان به راحتی توضیحش داد. وقتی پای دیگران در میان باشد، آدم همیشه می تواند یک توضیح مجاب کننده ارائه دهد. ولی او که نمی تواند سر خودش کلاه بگذارد. از این منظر، نوشتن یک رمان و دویدن تا آخر خط مسابقه ماراتن شباهت های بسیاری با یکدیگر دارند. اساساً یک نویسنده محرکی درونی و خاموش دارد و در پی کسب تایید از جهان بیرون نیست. دویدن از دید من، هم تمرین است و هم یک استعاره. من با دویدن هرروزه و شرکت در مسابقات مختلف ذره ذره ملاک ها را بالاتر می برم، و با شفاف کردن هر مرحله از کار در واقع خود را ارتقا می دهم. دلیل تلاش هرروزه من دست کم همین بوده است که سطح کار خود را بالاتر ببرم. خودم می دانم که دونده بزرگی نیستم، از هیچ نظر. معمولی هستم یا شاید بتوان گفت متوسط. ولی مسئله آن نیست. بلکه نکته مهم این است که آیا می توانم از دیروز بهتر باشم یا نه. در دوهای استقامتی تنها رقیبی که باید بر آن غلبه کرد "خود" است؛ کسی که قبلاً بوده اید.