تئاتر به سبک ِ فیلمفارسی!

همیشه برای شروع بهتر است اجرای روی صحنه را با متن نمایشنامه مقایسه کنیم اما در این نمایش ِ به خصوص، آنقدر این دو با هم متفاوتند که چنین کاری عبث به نظر می‎رسد! خود کارگردان نیز به این موضوع واقف بوده و به همین علت واژه‎ی نویسنده روی پوسترها به چشم نمی‎خورد. بنابراین اسماعیل خلج تنها صاحب طرح است و اگر نمایشنامه‎ای هم نوشته از دید بهزاد عشقی نمی‎توانست قابلیت اجرا داشته باشد. با این توضیحات فرض را بر این می‎گذاریم که بهزاد عشقی نمایشنامه را به نگارش در آورده و اینک متن خود را کارگردانی می‎کند!نمایش قرار است فضای درون قهوه خانه‎ای را تصویر کند که در پایین شهر یا یک روستا قرار دارد، اما اینکه این شهر یا روستا در کدام اُستان واقع شده معلوم نیست. اگر فضای اثر در تهران می‎گذرد و قرار است با گویش های مختلف مواجه باشیم، پس حضور دو شخصیت زن با گویش گیلکی چه معنی می‎دهد؟ اگر در گیلان شاهد این اتفاقات هستیم پس شخصیت طاهر با لهجه‎ی آذری، کاراکترهای رضا، باقر و معتاد ِ همیشه خواب با گویش های غلیظ فارسی چگونه توجیه می‎شود؟" گلدونه" یا باید نام یک زن باشد که در مسیر زندگی خود تجربه های مختلفی را از سر می‎گذراند و یا می‎تواند اسم مشخصی برای چند زن با سرنوشت های متفاوت به حساب بیاید. اما افسوس که در نمایش، شاهد هیچ کدام از این‎ها نیستیم. نه با یک زن مواجهیم و نه با چند زن! معلوم نیست که با تکیه بر چه دیدگاهی باید پیش برویم.کارگردان سعی کرده با ترفندهای بی ربط و بی اساس نمایش را جذاب کند. رقص، ساز، آواز، خشونت کاذب و حرکات جلف و بعضا غیر اخلاقی. این راهکارهای کلیشه شده تماما متعلق به سینمایی است که تولیدات آن به فیلمفارسی مربوط می‎باشد.آثاری که قبل از انقلاب، فردین، رضا بیک ایمانوردی و میری ستارگان آن بودند و امروزه کسانی چون مهران غفوریان، علی صادقی و جواد رضویان سُکان هدایتش را بر عهده دارند. این آثار نه در گیشه موفقند و نه جایی در تاریخ دارند بلکه فقط به درد سطل زباله می‎خورند! اکنون که با مدیوم تئاتر مواجهیم بهتر است نوع نمایش " گلدونه خانوم" را تئاتر فارسی بگذاریم. تئاتری که به ضرب حرکات موزون، آهنگ های کوچه بازاری و لوده بازی می‎خواهد مخاطب را سرگرم کند. در واقع هیچ نیروی ساختارشکن و تاثیرگذاری در خود ندارد و از بی محتوایی به چیزهای دیگر پناه می‎برد. اما این‎ها بدان معنا نیست که رقص و ساز و آواز نباید وجود داشته باشد. به طور حتم تئاتر از هنرهای قبل از خود استفاده می‎کند و به آنها نیاز دارد اما به شکل درست. حرکات فرم باید طبق اصول و نظم معینی اجرا شود نه اینکه هر بازیگر در نقطه‎ی متفاوتی از اجرا پرسه بزند. در نمایش " گلدونه خانوم" عدم هماهنگی در جای جای حرکات بازیگران زن به چشم می‎خورد. در مورد موسیقی و ترانه نیز باید بگویم تئاتر حرفه‎ای تئاتری است که همه‎ی بخش های آن اصلی( اورجینال) باشد، یعنی اگر کارگردان قصد استفاده از موسیقی را دارد باید با استخدام یک آهنگساز، برای نمایش خود یک آهنگ منحصر به فرد بسازد. او باید شاعری را برگزیند تا با توجه به اثر او شعر و ترانه بنویسد و به این طریق نمایش خود را از تقلبی بودن برهاند نه اینکه مثل بهزاد عشقی آهنگ های هزاران بار شنیده شده را به صورت باسمه‎ای به اثر بچسباند. این روزها حال خیلی‎ها مثل حال من از شنیدن ترانه‎هایی ‎که در این نمایش پخش شد به هم می‎خورد. آهنگ‎هایی ‎از فرامرز دعایی، فریدون پور رضا و دیگرانی که در این چند سال اخیر با صدای هر شبه خواننده‎ای اجرا شده و حس انزجار و تهوع به وجود می‎آورد.اما جدا از این‎ها تبلیغات نمایش نیز فریب دهنده بود. استفاده از نام و تصویر مینا نوروزی روی پوسترها برای کشاندن مخاطب به سالن جای بحث زیادی دارد. مینا نوروزی نه ستاره است و نه بازیگر آنچنان شناخته شده و محبوبی که بخواهد تماشاگر را جذب کند. پس چرا باید تا این اندازه روی او سرمایه گذاری کرد؟ این در حالیست که دیگر بازیگران به مراتب نسبت به او بازی بهتری ارائه دادند. اگر او بخشی از شهرت بازیگران مطرح را داشت باید تمام ظرفیت سالن پر می‎شد اما دست کم نیمی از صندلی‎ها خالی از تماشاگر بود. در ضمن باید گفت تعداد تماشاگر تئاتر با شمارش افرادی که روی صندلی‎ها می‎نشینند مشخص نمی‎شود، چرا که بیشتر آنها به خاطر روابط دوستی یا خانوادگی با عوامل نمایش پا به سالن می‎گذارند. مخاطبان جدی تئاتر کسانی هستند که بدون هیچ گونه رابطه‎ای با اعضای نمایش و با توجه به علایق خود، نمایشی را برای دیدن انتخاب می‎کنند. همه‎ی این‎ها ما را به یک نتیجه می‎رساند و آن اینکه اینگونه نقشه‎ها و تبلیغات نمی‎تواند بر تعداد تماشاگران یک اثر هنری بیفزاید. یک نمایش باید بدون وابستگی و به صورت مستقل حرف بزند. باید به صورت خودجوش و ناخودآگاه جذاب باشد و نگاه و دردی را به مخاطب عرضه کند. متاسفانه نمایش " گلدونه خانوم" خالی از تمام این‎ها بود.بد نیست که در ارتباط با راوی نمایش نیز کمی قلم فرسایی کنم. سوال این است که او با این همه علاقه به خوانندگی چرا سراغ بازیگری آمده؟ او در هر نمایشی که حضور دارد می‎خواند. در کوچه، خیابان و هر جا که فرصتی پیدا کند آواز سر می‎دهد. آیا بهتر نیست او دنیای نمایش را رها کند و به موسیقی بپردازد؟ احساس می‎کنم اگر همین امروز بازیگری را کنار بگذارد و در راه خوانندگی قدم بردارد، تقریبا تا بیست سال دیگر می تواند جای یکی از خوانندگان متوسط استودیویی مثلا پاپ ِ این روزهای ایران را بگیرد. به هر حال آرزو بر جوانان عیب نیست. بهزاد عشقی هم با نظر بنده موافق است چرا که پس از پایان اجرا و معرفی عوامل نمایش، صداگیر را به او سپرد تا باز هم برای تماشاگران بخواند( آیا مضحک تر از این می‎شود؟). بد نیست که تماشاگران شب های بعد بدانند که نمایش " گلدونه خانوم" سانس دومی هم دارد:کنسرت به زبان گیلکی با اجرای سجاد خورشیدی!به نمایش " گلدونه خانوم" باید خندید، خنده‎ای از روی تاسف که هیچ روزنه‎ی اُمیدی برای آینده‎ی تئاتر این شهر در خود ندارد. " گلدونه خانوم" یک نمایش مبتذل بود بدون ابتدایی ترین مولفه های تئاتر حرفه ای.مرداد ماه ِ هزارو سیصدو نَودو پنج خورشیدیرشت