"آرگو؛ ۱۳ آبان به روایت آمریکا"

از نشریه سپیداربخش اول: سکوتِ سنگین! بسیج دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران بر آن شد تا موضوع ۱۳ آبان و تسخیر لانه‌ی جاسوسی را از دید و نظر آمریکا مورد بررسی قرار دهد. حاصل جست و جو‌های بسیار در این زمینه ما را به فیلم آرگو می‌رساند. بنابراین؛ اگر به دنبال ارائه‌ای آمریکایی از ۱۳ آبان و ماجرای تسخیر لانه‌ی جاسوسی هستید؛ کم‌تر به نتیجه‌ای خواهید رسید و با آثار محدودی همچون فیلم سینمایی «آرگو» مواجه خواهید شد.اصولاً بر همگان روشن است که فیلم آرگو؛ یک فیلم کاملاً سیاسی است و جُدای از سیاست‌های نه چندان مخفی که اُسکار در پیش گرفته و دنبال می‌کند؛ این فیلم علناً هدفی سیاسی داشته و با دیدی ضد ایرانی و پر از تناقضات آشکار و تحریف‌های تاریخی-فرهنگی دست به روایت تسخیر لانه‌ی جاسوسی زده است.بخش دوم: ۴۰ سال مهجور ماندن!متاسفانه در تاریخ سینما و تلویزیون ایران؛ اثری که به ماجرای ۱۳ آبان و تسخیر لانه جاسوسی پرداخته باشد و آن را به خوبی شرح دهد؛ وجود ندارد و اصولاً اگر سخنی به میان آمده، در واکنشی نسبت به آثارِ ساخته شده‌ی خارجی بوده است. مهجوریت ۱۳ آبان در سینما از این منظر بسیار ناراحت‌کننده بوده و از آن جایی که سینما در دنیای امروز یک ابزار سیاسی است و تاثیر آن در افکار عمومی از کسی پوشیده نیست، دغدغه‌ی پرداختن به این موضوع بیش از پیش حس می‌شود.البته به‌نظر می‌رسد بعد از ۴۰سال گام‌هایی هرچند کوچک در این زمینه برداشته شده است و بطور مثال سیما فیلم به ساخت سریالی با محوریت این موضوع به نام «روزهای ابدی» اقدام کرده و به زودی از شبکه اول سیما پخش آن آغاز خواهد شد. لازم است که آثار این چنینی معرفی و حمایت شوند و امید است فیلم‌ها و سریال‌ها و محصولات فرهنگیِ مشابه بیشتری در این زمینه تولید و عرضه شود.بخش سوم: روایت آمریکاییدر یک نگاه کلی به فیلم آرگو و با یک بررسی اجمالی؛ مخاطب از همان ابتدای فیلم متوجه نگاهِ صرفاً آمریکایی و جانبدارانه و مغرضانه به ماجرای تسخیر سفارت آمریکا خواهد شد و نکته‌ای که درمورد آن وجود دارد این است که فیلم پر از تناقضات، دروغ‌ها، حاشیه‌سازی‌ها و همچنین تحریفات تاریخی-فرهنگی است و اگر مخاطب با اصل موضوع و ماجرای پیش‌آمده آشنایی نداشته باشد؛ ممکن است این ظاهرسازی‌ها و نمایش‌ها را قبول کند. هرچند برای یک مخاطبِ ایرانی، این تحریف‌ها و تناقضات آشکار بوده و فیلم را از ژانری اکشن و سیاسی، به فیلمی طنز و تخیلی تبدیل می‌کند!بخش چهارم: حاشیه‌ی پر رنگ‌تر از متن!یک نمونه از ایرادات فیلم که به شدت در ذوق بیننده می‌زند و حقیقتاً به خوبی هم توانسته از پس آن بر بیاید و ذهن مخاطب را گمراه کند؛ ماجرای ۶ جاسوسی است که در قالب گروه فیلم‌سازی، به ایران سفر کرده و کار خود را آغاز می‌کنند. این‌که آیا این ۶ فرد در دنیای واقعی وجود خارجی داشته‌اند یا نه و این‌که آیا ماجراهای شخصی مربوط به این افراد (از قبیل فرار کردن‌ها و پنهان شدن‌ها و بازرسی‌های فرودگاه و ...) در موردشان اتفاق افتاده یا نه؛ موضوع اصلی است که در فیلم مطرح می‌باشد و شاید عنوان یک "حاشیه‌ی پررنگ‌تر از متن" برای آن کاملاً مناسب باشد! داستانی حاشیه‌ای که ماجرای اصلی را به حاشیه برده و ذهن مخاطب را منحرف ساخته و احساسات او را بر می‌انگیزد!بخش پنجم: فراتر از عقلانیت!نکته‌ی بعدی که مطرح و از اهمیت بالایی نیز برخوردار است؛ بحث فکت‌ها و تطابق با واقعیت و اصولاً عقلانی بودنِ مسائلِ مطرح شده در فیلم است.در جای جای فیلم با ظاهر و یا محتوایی روبرو هستیم که اگر مخاطب، بی‌طرفانه آن را تماشا کند و یا اگر به‌صورت کلی، مخاطب آن را با عقل سلیم‌اش تماشا کند؛ به نتایج بعضاً خنده‌داری خواهد رسید! به‌طور مثال در سکانسی که تسخیر لانه و دستیابی به اسناد محرمانه (که توسط دستگاه‌های کاغذ خردکن ظاهراً از دست رفته‌اند) نشان داده می‌شود، کودکانی را می‌بینیم که در سفارت نشسته و مشغول کنار هم گذاشتنِ تکه‌های کاغذ اسناد هستند. نوشته‌هایی به زبان انگلیسی و با متنی تخصصی و ناواضح، توسط کودکان بعضاً ۵ تا ۱۰ ساله، پیدا و مرتب می‌شوند! و فردی بزرگسال نیز بر آن‌ها نظارت دارد و فضا بیشتر شبیه مهدکودک و رابطه‌ی معلم-شاگرد است.بخش ششم: فرم مهم‌تر از محتوادر بخش فرم و ظاهر و تکنیک‌های فنی، فیلم توانسته تا حد زیادی موفق باشد. از نحوه‌ی فیلم‌برداری تا تدوین، همگی نتیجه‌ی رضایت‌بخشی داشته و در مورد ساخت صحنه‌ها، دکور، لباس‌ها و گریم‌ها و موارد مشابه نیز؛ فیلم به خوبی ظاهر شده است. نمونه‌ی آن را در گریمِ ساده اما نزدیک به واقعیت بازیگرهای طرف آمریکایی و یا بازسازیِ شهر تهران و فرودگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) می‌بینیم. اما مسئله‌ای که درکنارِ این موفقیت‌های بصری به چشم می‌آید و برای مخاطبِ ایرانی و حتی خاورمیانه‌ای بسیار واضح و عجیب است، باگ‌هایی است که در فیلم وجود داشته و نشان‌دهنده‌ی اطلاعات محدود و بعضاً غلط کارگردان و عوامل فیلم است. برای نمونه وقتی با مردم ایرانی روبرو می‌شویم، در بین افراد روحانیونی نیز به چشم می‌آیند که لباس‌های روحانیت آن‌ها بسیار قدیمی و متعلق به قرون گذشته است و یا عبارتِ «سلام» که هنگامِ خداحافظی کردن بین بن افلک و مامور ایرانی رد و بدل می‌شود.بخش هفتم: انقلاب حضیض!در این بین با یک دیالوگ هیجانی و حضیض‌کننده رو‌به‌رو می‌شویم که علت انقلاب اسلامی را حمام کردن فرح در استخر شیر مطرح می‌کند! آرگو ضربه نهایی به انقلاب اسلامی را در سکانسی می‌زند که دو زن را نشان می‌دهد و دیالوگ هر دو را در امتداد هم قرار می‌دهد. اولی دختری از دانشجویان پیرو خط امام و در حال خواندن بیانیه‌ی تسخیر سفارت است و دیگری یک زن بازیگر، که در سال ۵۸ وجود چنین فردی با چنین شکل و شمایلی بعید به نظر می‌رسد، در حال خواندن دیالوگ خود در یک نشست مطبوعاتی. هنگامی که دختر انقلابی جمله‌ی «جهان ما تغییر کرده است» را در بیانیه می‌خواند؛ در اینجا یک کات هدفمند در فیلم داده شده و بعد ادامه‌ی جمله را بازیگر زن چنین می‌خواند: «و شعله‌های امید مدت‌ها پیش در این کهکشان خاموش شده است».یعنی کهکشان پهلوی را، انقلاب اسلامی از بین برده و جای آن ناامیدی نشانده است! بخش هشتم: جوایز هنری!جایزه اسکار بهترین فیلم، جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی، جایزه بفتای بهترین فیلم، جایزه گلدن گلوب بهترین کارگردان فیلم سینمایی، جایزه اسکار بهترین تدوین فیلم، جایزه انجمن تهیه‌کنندگان آمریکا برای بهترین فیلم، جایزه گلدن گلوب بهترین فیلم درام، جایزه سینمایی انتخاب منتقدان برای بهترین کارگردان و .. نمونه‌ای از جوایزی هستند که فیلم آرگو برای دست‌اندرکارانش به ارمغان آورده و با امتیاز ۷.۷ از ۱۰ سایت IMDB و امتیاز ۹۶٪ از سایت Rotten Tomatoes؛ جایگاه مقبولی بین مخاطبین و شاید در تعبیری‌ صحیح‌تر، از سمت داورانِ بی‌طرف (!) به‌دست آورده است.در باب بازی بازیگرها نیز ذکر این نکته حائز اهمیت است که با حضور «بن افلک» و «جورج کلونی» در فیلم، وزن فیلم سنگین شده و انتظار مخاطب بالا رفته است. انتظاری که به درستی پاسخ داده نشد و به‌طور مثال بازیِ نه‌چندان موفق و نسبتاً مصنوعیِ بن افلک (در نقش شخصیت اصلی داستان) را شاهد هستیم.بخش آخر: حواشی سیاسیفیلم آرگو از حواشی سیاسی نیز دور نماند و تعطیلی سفارت کانادا و تلاش‌های مکرر برای بازگشایی مجدد و تنش‌های بین دو کشور و قطع روابط دیپلماتیک ایران و کانادا از نمونه‌های آن است. همچنین باید اشاره کرد که در هشتاد و پنجمین دوره‌ی جوایز اسکار، میشل اوباما در مراسم حضوری پررنگ داشته و اعلام برنده‌ و تقدیم جایزه اسکار به فیلم آرگو توسط وی صورت گرفت. آرگو در پنجاهمین سالگرد تاسیس سازمان سیا به سفارش این سازمان تهیه و تولید شد؛ اقدامی که از سوی افراد و مقامات مختلف واکنش‌هایی در پی داشته و اقدامی کاملاً سیاسی خوانده شد.?ریحانه یافتیان، زهرا عباسی‌فرد