پنجره های ارسی

تاریخچه هنر ارسی سازی در ایران برمیگرده به دوره صفویه که با ورود شیشه های رنگی به ایران و تعبیش در چوب های مشبک گره چینی به روش کنشکاف هنر ارسی سازی شکل گرفت و بعدا در دوره قاجار تغییراتی در طراحیش ایجاد شده و با تلفیق نقوش و طرح های منحنی رنگ و لعابی به خودش گرفتاز جمله مکانهایی که هنر ارسی به چشم میخورد و استفاده میشد مثل:خانه حاکمان و اعیان و بزرگان و ارگ کریم خان و بنای دیوانخانه و خانه محتشم و باغ دولت آبادو کاخ گلستان و چهل ستون و عمارت شمس العماره و...البته امروزه با پیشرفت تکنولوژی و صنایع تولید درب و پنجره دوجداره این نیاز به پنجره های ارسی منتها به صورت دوجداره و صنعتی کاملا احساس میشد.همانطور که میدونیم پنجره های دوجداره از نظر گرما و سرما و گرد و غبار و.. کاملا عایق هستن و با احیا و ترکیب پنجره های دوجداره و مدل ارسی میشه مناظر و نماهای زیبایی خلق کرد و اون بافت قدیمی و سنتی رو هم حفظ کرد*تولید پنجره های ارسی با پروفیل های upvc و شیشه دوجداره علاوه بر زیبایی در کاهش هزینه ها و همچنین امنیت بیشتر خانواده هم تاثیر داره و باعث یک خرید خوب و به صرفه میشه که علاوه بر زیبایی و عایق بودن قیمت کمتری هم نسبت به پنجره های قدیمی و چوبی دارهدر صنعت نجاری از تلفیق شاخه نازک کاری چوب با هنر طراحی نقوش اسلیمی،گره چینی،جقه و چهارپر وقواره بری شیشه بری شیشه های رنگی که از عناصر اصیل معماری سنتی تشکیل میشه و پنجره های مشبکی خلق و ساخته میشن تحت عنوان هنر ارسیکه در هر شبکش شیشه های کوچیک رنگی داره و از کنار هم قرار گرفتن اونها نقش های زیبایی ایجاد میشه که نور رو از خودشون عبور میدن و معمولا از سقف تا کف رو یکپارچه میپوشانن و نقش جداکننده داشتن مثل تفکیک فضای اتاق و حیط یا تفکیک سالن دوتالار از هم و...البته در مورد ریشه این واژه هم نظرات متفاوت و زیادی وجود داره که در اینجا به چند مورد اشاره میکنیم،به طور مثال بعضی معتقدن پیشوند (اور) بالا رفتن معنی میده یا سفید و روشنایی و حتی در ریشه پارسیش به معنای گشاده و بازهم هست و(سی) هم به معنی چشمه و پرتو هست که در واقع ترکیب این دو واژه به معنی پنجره های بالارونده (با لنگه های بازشو)*واژه ارسی درفرهنگ عمید به معنی اتاقیست که به روی حیاط باز میشهدر ساختار اصلی پنجره های ارسی از:1-چهارچوب، که از چوب های منحنی که به صورت طولی و عرضی تشکیل شدن و بقیه اجزاء رو در بر میگیرن استفاده میشه2-باهو یا وادار،که به ستون های چوبی که به صورت عمود در وسط چهارچوب قرار میگیرن گفته میشه (همون ستون های چوبی که به صورت طولی پنجره روبطور مساوی تقسیم میکنن)3-رکوب،که شیار های ریل مانند چوبی با ضخامت کم هستن و در دو طرف وادار با میخ های آهنی نصب میشن و کمک میکنن لنگه های ارسی به راحتی و به صورت کشویی حرکت کنن و به وسیله وادار بالا و پایین برن4-کلاه،که در واقع تیر افقی بین بخش پاتاق و لنگه ها (چه ثابت چه متحرک) رو تشکیل میده5-پاتاق،که بهش پهلو یا پرهونم گفته میشه و بخش اصلی ارسی رو تشکیل میده به این صورت که قسمت ثابت و بالایی که به عنوان نورگیر استفاده میشه به چهارچوب متصل میشه و با توجه به نوع ساختمان و اندازه پنجره ها در دو نوع صاف و نیم دایره ساخته میشه و به وسیله آلات هندسی گره چینی و سنتی و با شیشه های رنگی تزئین میشه و طرح کتیبه ای هم شامل طرح مرکزی،طرح حاشیه پهن و باریکه6-تنک،که شبکه شیشه ای سطح لنگه درهاست که با گره چینی و... جداشن7-چفته ریزه،که لنگه های ثابت رو در هر ارتفاعی در شیار های ودار ثابت نگه میداره8-پاخور یا پاشنه،که بخش افقی و پایینی چهارچوبه و در تماس با زمینه و ارتفاع پهنا هم با توجه به لنگه های ارسی بین 10 الی 15 سانتیمتره معمولا9-لنگه ها،که مستطیل شکل و در قسمت پایین ارسی یا پنجره قرار میگیرن و به صورت کشویی و متحرک در راستای محور عمودی بالا و پایین میرن و شیشه خورهای بزرگ و گاهی هم تزئینی دارن*لت یا لنگه های ارسی معمولا فرده(یک لتی،نه لتی،هفت لتی،پنج لتی،سه لتی و...)10-واگیر،که تکرار یه قسمتی از یک نقش با استفاده از انواع قرنیه سازی در سطح وسیع11-شیشه های ارسی،رنگ های شیشه لاجوردی (آبی)،قرمز،سبز،زرد،نارنجی هستن*نکته:درهنر ارسی سازی اصیل از هیچ میخ و چسبی استفاده نمیشه و تمام نقش و نگاره های آلات آن به وسیله اتصالات ظریف چوبی بهم وصل میشن و شیشه های رنگیم به صورت کنشکاف داخل شیارهای چوب قرار میگیرنانواع نقش هایی که پنجره های ارسی دارن شامل: نقوش اسلیمی(الهام گرفتن از گیاهان)،گره چینی(الهام گرفته از کائنات و اشکال هندسی)،جقه(الهام گرفته از درخت سرو)،چهارپر(الهام گرفته از برگ های شبدر) میشهاگر بخوایم ویژگی های این مدل پنجره هارو بیان و برسی کنیم باید عرض کنم خدمتتون که:1-نور پایه و اساس زندگی بشره و منبع حیات و باعث تندرستیه و طبق تحقیقات حتی باعث درمان افسردگی میشه البته نا گفته نماند که نور زیاد هم باعث آسیب به بدن و چشم و.. میشه ولی نکته جالب اینه در معماری سنتی به این موضوع هم دقت شده و با پنجره های ارسی هم میزان نور کنترل میشده و هم نمای منحصر به فردی به منازل داده میشده2- زندگی به مدت طولانی در فضاهای بسته ای که فاقد دید و فضای مناسب باشن ناخوشاینده ودر واقع یکی دیگه از کارکرد های این پنجره ها اینه که به راحتی میشه مناظر بیرون از منزل یا فضای بسته رو به داخل بنا یا فضا انتقال داد و لذت بیشتری به مخاطب انتقال میده3-نصب پنجره های ارسی در خانه های قدیمی با توجه به اتاق های زمستان نشین و تابستان نشین متفاوته به این صورت که در اتاق های زمستان نشین، بیشتر از شیشه های ساده و بی رنگ استفاده میشده که بتونه نور خورشید رو به قلب اتاق بیاره و در اتاق های تابستان نشین،با استفاده بیشتر از شیشه های رنگی و شکست و تقلید کردن شکست نور آفتاب و... گرما رو به داخل اتاق میاره4-در زمانی که پنجره های ارسی بسته هستن و تابش نور به اونها طیف ملایمی از شیشه های رنگی به داخل میتابه انعکاس و جلوه و حس خاصی رو به انسان القا میکنه و زیبایی منحصربه فردیم داره*با توجه به این نکته در بسیاری از فضاهای معماری کاخ ها و باغ ها و.... طراحی و تزیین نمای داخلی و خارجی عامل مهمی بوده است دقت بالایی در ساخت پنجره ها داشتن و این مدل محبوبیت خاصی داشته5-شبکه های ریز این مدل پنجره ها باعث محدود شدن دید از سمت بیرون به داخل میشه و حتی همین موضوع باعث شده بوده که از پنجره های ارسی بیشتر برای نماهایی که به سمت گذرگاه عمومی بودن استفاده بشه که علاوه بر استفاده از مناظر عمومی بیرون اون امنیت داخل منزل هم حفظ بشه6-پنجره های ارسی به دلیل شیشه های رنگی که داشتن باعث ترس و دور شدن بقیه حشرات و خزندگان و... میشده بخصوص رنگ های زرد*شیشه های رنگی و بازتاب نورشون اثرات متفاوتی روی ما دارن و این تلفیق و کنارهم بودن رنگ ها هم شدت اثرشون رو خنثی میکنن و به تعادل میرسونن7-اشکال و فرم های شش ضلعی دارای خواص صوتی هستن به صورتی که باعث افت قدرت انتقال و برد صدا میشن (مثل ساختار کندوهای عسل) و پنجره های ارسی هم مستثنی از این قانون نیستن8-استفاده از پنجره های ارسی باعث افزایش دید واضافه شدن اتاق های گوشه و کناری به تالارهای اصلی میشده9-به دلیل سهولت باز و بسته شدن یا به اصطلاح بالا و پایین رفتن به صورت تمام تنه و نیم تنه و خاصیت تاشوشون باعث شده که به نسبت درهای دیگه کمتر تاب بردارن10-از پنجره های ارسی در مناطق جوی و آب و هوایی مرطوب و شرجی بیشتر استفاده میشه و چون از چوب آزاد جنگلی ساخته میشدن در قدیم مقاومت بالایی هم در برابر رطوبت دارن و در مناطق خشک هم معمولا از چوب چنار ساخته میشدن*نکته: پنجره های ارسی باعث تهویه هوا هم میشدن به صورتی که در اتاق های زمستان نشین از شیشه های بی رنگ استفاده میشده و در اتاق های تابستان نشین بعضا بدون شیشه و گره های چینی و به صورت مشبک پنجره ها ساخته میشدن تا هوای داخل خنک تر بشه و در جریان باشهامیدوارم در این مطلب تا جای ممکن تونسته باشم در مورد این پنجره های خاص و زیبا به شما دوستان و خوانندگان عزیز اطلاعات مفیدی رو انتقال بدممنبع:سایت فاراد پنجره