نمونه سوال فارسی دهم نوبت اول با جواب (سری دوم)

نمونه سوال فارسی دهم نوبت اول با جوابسری اول:الف) قلمرو فکریمعنی و مفهوم عبارت‌های زیر را به نثر روان بنویسید.۱. گندم‌نمای جو فروش مباش.پاسخ: ریاکار نباش.۲. غفلت کردم و فرجام کار غافلان چنین باشد.پاسخ: اهمال کردم و غافل شدم و نتیجه کار غافلان این چنین است.۳. هر آن که جانب اهل وفا نگه دارد / خداش در همه حال از بلا نگه داردپاسخ: اگر می‌خواهی موفق باشی خدا را فراموش نکن که خدا تو را در مصیب‌ها و مشکلات در امان نگه دارد.۴. کارش نگار قالی بود و در آن دستی نازک داشت.پاسخ: کارش کشیدن نقشه قالی بود و در آن مهارت داشت.۵. چندان تناوری و بلند که به هنگام تماشا، کلاه از سر کودک عقل می‌افتد.پاسخ: مقام تو آنقدر بلند است که عقل ناتوان انسان در برابر عظمت و بزرگی تو عاجز و ناتوان است.۶. تا چون بر رقعه من اطلاع یابد، قیاس کند که مرا اهلیت چیست.پاسخ: وقتی نامه مرا بخواند، بداند و بسنجد که شایستگی من چقدر است.۷. فروغ رویت اندازی سوی خاک / عجایب نقش‌ها سازی سوی خاکپاسخ: وقتی نور خودت را بر زمین می‌تابانی نقش‌های عجیب از دل خاک می‌رویانی.۸. در مملکت چو غرش شیران گذشت و رفت / این عوعوی سگان شما نیز بگذردپاسخ: وقتی در حکومت و مملکتی صدای غرش شیران و انسان‌های بزرگ از بین رفت، این صدای پست و فرومایه شما هم از بین می‌رود.۹. گرت هواست که معشوق نگسلد پیمان / نگاه دار سر رشته را تا نگه داردپاسخ: اگر در آرزوی آن هستی که معشوق به عهد و پیمان خود وفا کند، سررشته پیمان و وفا و محبت را محکم بگیر تا او نیز چنین کند.۱۰. مفهوم کلی عبارت «کل نفس ذائقه الموت» در کدام گزینه وجود دارد؟الف) ای مفتخر به طالع مسعود خویشتن / تاثیر اختران شما نیز بگذردب) بر تیر جورتان ز تحمل سپر کنیم / تا سختی کمان شما نیز بگذردج) وین بوم محنت از پی آن تا کند خراب / بر دولت آشیان شما نیز بگذردد) آب اجل که هست گلوگیر خاص و عام / بر حلق و بر دهان شما نیز بگذردپاسخ: گزینه د۱۱. منظور از قسمت‌های مشخص شده را بنویسید.الف) دلا معاش چنان کن گر بلغزد پای / فرشته به دو دست دعا نگه داردپاسخ: خطا و اشتباه کردنب) زین کاروانسرا، بسی کاروان گذشت / ناچار، کاروان شما نیز بگذردپاسخ: روزی شما نیز خواهید مرد.ج) خون تو شرف را سرخگون کرده است.پاسخ: اعتبار بخشیده است.۱۲. با توجه به عبارت «تا روزی خدا تمام نشده، به در خانه دیگری نروم» گوینده متن چه پیامی به انسان می‌دهد؟پاسخ: رزاق بودن خداوند.۱۳. منظور شاعر از «مرگت زندگی را به سخره گرفت» در متن زیر چیست؟«آه ای مرگ تو معیار / مرگت چنان زندگی را به سخره گرفت و آن را بی‌قدر کرد / که مردنی چنان / غبطه بزرگ زندگانی شد»پاسخ: شهادت تو زندگی را بی‌ارزش کرد.۱۴. مفهوم بیت زیر را بنویسید.«گفتم این شرط آدمیت نیست / مرغ تسبیح‌گوی و من خاموش»پاسخ: کائنات تسبیح‌گوی خداوند هستند و انسان غافل است.ب) قلمرو زبانیمعنی واژه‌های مشخص شده را بنویسید.۱۵. در مقابله لئیمی، کریمی کرد.پاسخ: پستی، فرومایگی۱۶. فلق محرابی که تو در آن نماز صبح شهادت گزارده‌ای.پاسخ: سپیده صبح، فجر۱۷. دلاک و قیم در آمدند.پاسخ: سرپرست۱۸. تا فراز کله نمایان ساخت.پاسخ: برآمدگی پشت پای اسب.۱۹. ای مفتخر به طالع مسعود خویش.پاسخ: سربلند، صاحب اختیار۲۰. بدان کوش که به هر محالی از حال و نهاد خویش بنگردی.پاسخ: بی‌اصل، ناممکن، اندیشه باطل۲۱. با توجه به بیت «دلا معاش چنان کن که گر بلغزد پای / فرشته‌ات به دو دست دعا نگه دارد.» به سوال زیر پاسخ دهید:الف) نقش دستوری ضمیر پیوسته «ت» در این بیت را بنویسید.پاسخ: مفعول۲۲. در عبارت زیر غلط املایی را بیابید و درست آن را بنویسید.الف) دست معلم از وغب حیوان روان شد و از یال و قارب به زیر آمد.پاسخ: وغب: وقب / قارب: غاربب) در حزیز هم می‌توان عزیز بود.پاسخ: حزیز: حضیضج) شیخ بفرمود تا آن حغّه را به وی دادند.پاسخ: حغه: حقهد) به میرزا عباس اتاب کرد که این تلاوت قرآن نیست، آوازه خوانی است.پاسخ: اتاب: عتابه) هرگز کید کایدان با خاست خداوند غیب‌دان برابر نیاید.پاسخ: خاست: خواست۲۳. کدام واژه‌ها در عبارت زیر حذف شده است؟ نوع حذف را مشخص کنید.«قصه حال یوسف را نیکو نه از حسن صورت او گفت، بلکه از حسن سیرت او، زیرا که نیکو خو، بهتر هزار بار از نیکو رو.»پاسخ: حذف فعل: در جمله اول حذف به قرینه لفظی - در جمله دوم حذف به قرینه معنوی۲۴. نقش دستوری واژگان مشخص شده را بنویسید.«آب اجل که هست گلوگیر خاص و عام / بر حلق و بر دهان شما نیز بگذرد»پاسخ: نهاد / مسند۲۵. معنی واژه‌های مشخص شده را با کاربرد امروزی آن بنویسید.الف) ما را به نزدیک خویش باز گرفت.پاسخ: پذیرفتب) ما به گوشه‌ای باز شدیم.پاسخ: پناه گرفتیم۲۶. نوع «واو» را در عبارت زیر بنویسید.«تمایزی میان خدا و خوشبختی قائل مشو و همه خوشبختی خود را در همین دم قرار بده.»پاسخ: واو عطف / واو ربط۲۷. در عبارت زیر، یک وابسته پیشین و پسین بیابید و نوع آن را مشخص کنید.«در این همه سال که با او بودیم، هیچ نشد که از تن خود بنالد، هیچ بیمار نشد.»پاسخ: همه سال - هیچ بیمار و تن خود۲۸. متن زیر را بخوانید و یک ترکیب وصفی و یک ترکیب اضافی بیابید و هسته هر یک را مشخص کنید.«معلم نقاشی مرا خبر سازید که شاگرد وفادار حقیرت، هر جا به کار صورتگری در می‌ماند، چاره درمانگری به شیوه معلم خود می‌کند.»پاسخ: معلم نقاشی -> هسته: معلمشاگرد وفادار حقیرت -> هسته: شاگردچاره درمانگری -> هسته: چارهشیوه معلم -> هسته: شیوهج) قلمرو ادبی۲۹. ابیات زیر را بخوانید و به سوالات پاسخ دهید.«بر تیر جورتان ز تحمل سپر کنیم / تا سختی کمان شما نیز بگذردای تو رمه سپرده به چوپان گرگ طبع / این گرگی شبان شما نیز بگذرد»الف) در بیت اول «سپر کردن» چه آرایه‌ای دارد و منظور آن چیست؟پاسخ: کنایه از مقاومت کردنب) در بیت دوم یک استعاره بیابید و آن را بنویسید.پاسخ: رمه، چوپان، گرگی، شبان۳۰. با توجه به واژگان مشخص شده، آرایه آن‌ها را بنویسید.الف) ما را سر باغ و بوستان نیست / هر جا که تویی تفرج آن‌جاست.پاسخ: مجازب) و صداقت / شیرین‌ترین لبخند / بر لبان اراده توست.پاسخ: حس آمیزیج) من از سخن او جاهل نمی‌گردم و او از خلق و خوی من عاقل می‌گردد.پاسخ: سجعد) چون شبنم اوفتاده بودم پیش آفتاب / مهرم به جان رسید و به عیوق بر شدمپاسخ: ایهام۳۱. با توجه به عبارات و ابیات زیر به سوالات پاسخ دهید.الف) نبینی که یوسف را از روی نیکو، بند و زندان آمد و از خوی نیکو، امر و فرمان آمد.ب) گل از شوق تو خندان در بهار است / از آتش رنگ‌های بی‌شمار استج) شبی تیره مانند دریای قیر / نه بهرام پیدا نه کیوان و تیر۱. در عبارت «الف» به متن‌هایی که موضوع آن‌ها بیان عواطف و احساسات شاعر یا نویسنده است ادبیات …………. می‌گویند.پاسخ: غنایی۲. در بیت «ب» آوردن یک دلیل زیبا و ادبی اما غیر واقعی آرایه ………. را به وجود آورده است.پاسخ: حسن تعلیل۳. در بیت «ج» یک مشبه به و یک وجه شبه بیابید.پاسخ: دریای قیر - تیره و تاریک۳۲. هر یک از آثار زیر از کدام نویسنده است؟گوشواره عرشپاسخ: سید علی موسوی گرمارودیتفسیر سوره یوسف (ع)پاسخ: احمد بن محمد بن زید طوسی۳۳. شعر حفظیدو بیت بعد از بیت زیر را بنویسید.گه نعره زدی بلبل، گه جامه دریدی گل / با یاد تو افتادم از یاد برفت آن‌ها…………………………………………….. / بعد از تو روا باشد نقض همه پیمان‌ها……………………………………………… / ……………………………………پاسخ: تا عهد تو در بستم عهد همه بشکستمتا خار غم عشقت آویخته در دامن / کوته نظری باشد، رفتن به گلستان‌هاسری دوم:۱. کامل کنید.واژه: اَنهارمترادف (معنی): ؟مفرد: ؟پاسخ: مترادف: رودها - مفرد: نهرواژه: اَشجارمترادف (معنی): ؟مفرد: ؟پاسخ: مترادف: درختان - مفرد: شجر، شجرة۲. املای درست هر واژه را انتخاب کنید.الف) رنج هیچ کس (ظایع / ضایع) مکن و همه کس را به سزا، حق شناس باش.پاسخ: ضایعب) خواست کزان (ورطه / ورته) قدم درکشد خویشتن از حادثه برتر کشد.پاسخ: ورطهج) از آن دهان (حُرّای / هُرّای) شیر می‌خروشید.پاسخ: هراید) وین بوم (محنت / مهنت) از پی آن تا کند خراب بر دولت آشیان شما نیز بگذرد.پاسخ: محنت۳. املای صحیح واژگان مشخص شده را بنویسید.الف) در پیچ و تاب عرفانی اصلیمی آدم چه کاره بود؟پاسخ: اسلیمیب) در آسایش و فراق به پارس رسیدیم.پاسخ: فراغ۴. معنی واژگان مشخص شده را بنویسید.الف) رقعه‌ای را نوشتم و عذری خواستم.پاسخ: نامهب) هیچ فرمانروا را ندیده بودم که پای افزاری وصله‌دار به پا کند.پاسخ: کفش، پاپوش۵. در هر عبارت یک واژه دو تلفظی بیابید.الف) یوسف صدیق وفادار بود و یعقوب خود او را به صبر آموزگار بود.پاسخ: آموزگار، آموزِگارب) پادشاه عالم خبر داد در این قصه از حسن سیرت او داد نه از حسن صورت.پاسخ: پادشاه، پادِشاهد) ای مهربان‌ترین معبود با تو پیمان به عشق می‌بندم.پاسخ: مهربان‌ترین، مهرَبان‌ترینه) بدان که قرآن مانند است به بهشت جاودان.پاسخ: جاودان، جاوِدان۶. در بیت زیر یک واژه ساده، یک واژه مشتق و یک واژه مشتق-مرکب پیدا کنید.«گفتم که نوش لعلت ما را به آرزو کشت / گفتا تو بندگی کن کاو بنده پرور آید»پاسخ: ساده: نوش، لعل، آرزومشتق: بندگیمشتق-مرکب: بنده پرور۷. اجزای جمله زیر را مشخص کنید و نقش دستوری هر یک را بنویسید.«وسعت تو را چگونه در سخن تنگ مایه بگنجانم؟»پاسخ: نهاد: من (محذوف)مفعول: وسعتمتمم: سخنفعل: بگنجانم۸. به موارد خواسته شده پاسخ دهید.الف) امر فعل شنیدیپاسخ: بشنوب) ماضی ساده فعل بپرسمپاسخ: پرسیدم۹. در عبارت زیر اجزای تشبیه را معین کنید.«از برهنگی و عاجزی به دیوانگان ماننده بودیم.»پاسخ: مشبه: ما (محذوف: یم)مشبه به: دیوانگانوجه شبه: برهنگی و عاجزیادات تشبیه: فعل ماننده بودیم۱۰. در عبارت زیر کدام واژه‌ها جناس دارند؟«در مقابله جفا وفا کرد.»پاسخ: جفا و وفا۱۱. با توجه به شعر نیما، «چشمه» نماد چه کسانی است؟پاسخ: افراد مغرور و متکبر و خود بزرگ‌بین۱۲. در کدام بیت قافیه در هر دو مصراع وجود ندارد؟الف) وقتی دل سودایی می‌رفت به بستان‌ها / بی‌خویشتنم کردی بوی گل و ریحان‌هاب) ای مهر تو در دل‌ها وی مهر تو بر لب‌ها / ای شور تو در سرها وی سر تو در جان‌هاج) گفتم غم تو دارم، گفتا غمت سرآید / گفتم که ماه من شو، گفتا اگر برآیدد) نمی‌دانی نمی‌دانم الهی / تو دانی و تو دانی ‌آن چه خواهیپاسخ: گزینه ب۱۳. در عبارت زیر آرایه سجع را مشخص نمایید.«نبینی که یوسف را از روی نیکو، بند و زندان آمد و از خوی نیکو، امر و فرمان آمد؟»پاسخ: زندان و فرمان۱۴. در هر عبارت، قسمت مشخص شده چه آرایه‌ای دارد؟الف) شعر سپید من روسیاه ماند.پاسخ: ایهام: ۱. رنگ سفید - ۲. شعر بدون وزنب) به هر نیک و بد، زود شادان و زود اندوهگین مشو.پاسخ: تضادج) ای روشن خدا / ای روح لیله القدر / حتی مطلع الفجرپاسخ: تضمیند) در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود.پاسخ: کنایه۱۵. حفظ شعرب) تا خار غم عشقت آویخته در دامن / …………………… گلستان‌هاپاسخ: کوته نظری باشد رفتن بهگرد در طلبت ……………………….. / چون عشق حرم باشد، ……………..پاسخ: ما را رنجی برسد، شاید / سهل است بیابان‌هاگویند مگو سعدی، چندین سخن از عشقش / می‌گویم و ……………….پاسخ: بعد از من گویند به دوران‌ها۱۶. عبارت‌های زیر را معنی و تحلیل کنید.الف) به گوشه‌ای باز شدیم و مکاری از ما سی دینار مغربی خواست.پاسخ: به گوشه‌ای رفتیم و کرایه دهنده اسب و الاغ از ما سی دینار مراکشی طلب کرد.ب) این قصه عجب‌ترین قصه‌هاست؛ زیرا که در میان دو ضد جمع بود.پاسخ: این داستان شگفت‌آورترین داستان‌ها است؛ چون که بین دو مخالف هر دو را دارا می‌باشد.ج) معلم دور نبود. صورتک به رو نداشت.پاسخ: معلم صمیمی و یک رنگ بود. دو رو نبود.د) هر که در مسلخ گرمابه بود، همه بر پای خاستند.پاسخ: همه افرادی که در رختکن حمام بودند، (به احترام ما) بلند شدند.ه) پیران قبیله خویش را حرمت دار، ولیکن به ایشان مولع مباش.پاسخ: به پیران قوم خود احترام بگذار، اما به آنان حریص و شیفته نشو.۱۷. مثل «گندم نمای جو فروش مباش» آدمی را از چه کاری بر حذر می‌دارد؟پاسخ: ریاکاری و دورو بودن و ظاهر و باطن یکسان نداشتن.۱۸. با توجه به بیت زیر منظور از «این کار» چیست؟«گفتم ز مهرورزان رسم وفا بیاموز / گفتا ز خوب‌رویان این کار کمتر آید»پاسخ: وفاداری۱۹. با توجه به بیت «گفتم خوشا هوایی کز باد خلد خیزد / گفتا خنک نسیمی کز کوی دلبر آید» به موارد زیر پاسخ دهید.الف) چه چیزهایی با هم مقایسه شده‌اند؟پاسخ: باد بهشت و نسیم کوی معشوقب) به اعتقاد شاعر، کدام بهتر است؟پاسخ: نسیم کوی معشوق۲۰. هر یک از مفاهیم به کدام بیت مربوط است؟«ناتوانی در درک عظمت - توصیه به رازداری - سرعت و طرز حرکت - ناپایداری دنیا »۱. گفتم دل رحیمت کی عزم صلح دارد / گفتا مگوی با کس تا وقت آن درآیدپاسخ: توصیه به رازداری۲. گه به دهان بر زده کف چون صدف / گاه چو تیری که رود بر هدفپاسخ: سرعت و طرز حرکت۳. بادی که در زمانه بسی شمع‌ها بکشت / هم بر چراغ‌دان شما نیز بگذردپاسخ: ناپایداری دنیا۴. دیدن بزرگی‌ات را / چشم کوچک من، بسنده نیستپاسخ: ناتوانی در درک عظمت۲۱. با توجه به سروده زیر به سوالات پاسخ دهید.«دری که به باغ بینش ما گشوده‌ای / هزار بار خیبری‌تر است / مرحبا به بازوان اندیشه و کردار تو»شاعر کدام ویژگی علی (ع) را ارزشمندتر از گشودن در خیبر می‌داند؟پاسخ: ‌آگاهی بخشیدن و بصیرت و هدایت‌گری۲۲. عبارت زیر را به طور دقیق معنا کنید.الف) ای مفتخر به طالع مسعود / تاثیر اختران شما نیز بگذردپاسخ: ای کسی که به بخت خوب خود افتخار می‌کنی، بدان که تاثیر فال خوب و ستاره خوشبختی شما هم می‌گذرد و تمام می‌شود. (بدبخت می‌شوی)ب) هیچ ستاره نیست که وام‌دار نگاه تو نیست.پاسخ: هیچ ستاره‌ای وجود ندارد که مدیون نگاه پرفروغ تو نباشد. (نورش را از چشمان درخشان تو امانت نگرفته باشد.)۲۳. منظور از «رمه» و «چوپان گرگ طبع» در بیت زیر چیست؟«ای تو رمه سپرده به چوپان گرگ طمع / این گرگی شبان شما نیز بگذرد»پاسخ: رمه: مردم و رعیتچوپان گرگ طبع: حاکمان ظالم و زورگو و گرگ صفت۲۴. اثر تعلیمی، اثری است که با هدف …….. موضوعاتی از حکمت، اخلاق، مذهب را بیان می‌کند.پاسخ: تعلیم و آموزش۲۵. ادبیات غنایی چگونه ادبیاتی است؟ تعریف کنید و مثال بزنید.پاسخ: اشعار و متونی هستند که احساسات و عواطف شخصی، حالات عاشقانه و امید و آرزویی را بیان می‌کنند. در ادبیات فارسی موضوع‌های غنایی با مفاهیمی چون عشق، عرفان، مرثیه، مناجات، گلایه و شکایت معمولا در قالب‌های شعری غزل یا مثنوی و رباعی و نیز در قالب نثر نوشته می‌شود.سری سوم:الف) معنی و مفهوم۱. معنی و مفهوم ابیات و عبارات زیر را بنویسید.الف) فروغ رویت اندازی سوی خاک / عجایب نقش‌ها سازی سوی خاکپاسخ: روشنایی رویت را به خاک عرضه می‌کنی و نقش‌های شگفت انگیزی در زمین می‌آفرینی. (آفرینش خداوند)ب) الهی فضل خود را یار ما کن / ز رحمت یک نظر در کار ما کنپاسخ: خداوندا! رحمت و مهربانی خود را یار ما قرار ده و از مهربانی به ما توجه کن.ج) گل به همه رنگ و برازندگی / می‌کند از پرتو من زندگیپاسخ: گل با تمام تنوع و رنگ‌ها و شایستگی از من زنده است. (من باعث زنده بودن گل هستم.)د) رنج هیچ کس ضایع مکن و همه کس را به سزا حق شناس باش.پاسخ: تلاش هیچ کس را نادیده نگیر و قدر همه را آن چنان که شایسته است بدان.ه) بدان کوش که به هر محالی از حال و نهاد خویش بنگردی.پاسخ: تلاش کن که به دلیل هر کار بی‌اساسی از خود بی خود نشوی.و) اندر همه کاری داد از خویشتن بده.پاسخ: در همه کاری عدالت به خرج بده.۲. معنی لغات زیر را بنویسید.الف) پیرایهپاسخ: زیباییب) ورطهپاسخ: مهلکهج) مندرسپاسخ: کهنهد) بدسگالپاسخ: بد اندیشب) دانش‌های ادبی و آرایه۳. دو نمونه از آثار تعلیمی ادب فارسی را نام ببرید.پاسخ: قابوس نامه، گلستان۴. در بیت زیر یک استعاره بیابید و آن را به تشبیه تبدیل کنید.«گل از شوق تو خندان در بهار است / از آتش رنگ‌های بی‌شمار است»پاسخ: گل می‌خندد: تشخیص و استعاره -> گل مانند انسان است.ج) درک مطلب۵. منظور شاعر از «سرمایه» و «پیرایه» در بیت زیر چیست؟«ابر ز من حاصل سرمایه شد / باغ ز من صاحب پیرایه شد»پاسخ: سرمایه: بارانپیرایه: باغ، میوه۶. مفهوم ترکیب «گندم‌نمای جو فروش مباش» در عبارت «به زبان دیگر مگو و به دل دیگر مدار تا گندم‌نمای جو فروش نباشی» چیست؟پاسخ: مردم فریب‌کار و ریاکار۷. در بیت «چو خود را به چشم حقارت بدید / صدف در کنارش به جان پرورید» دلیل پروراندن قطره در دل صدف را چه می‌دانید؟پاسخ: تواضع به خرج دادن۸. چرا دو بیت زیر با هم قرابت دارند؟ تحلیل کنید.لیک چنان خیره و خاموش ماند / کز همه شیرین‌سخنی گوش مانددر بر من ره چو به پایان برد / از خجلی سر به گریبان بردپاسخ: هر دو بیت اشاره دارد به اینکه خجالت‌زده شده و متحیر گشته است.۹. در بیت زیر منظور از «پرده نیلوفری» چیست و چرا اینگونه نامیده شده است؟«در بن این پرده نیلوفری / کیست کند با چو منی همسری»پاسخ: آسمان - رنگ آسمان که فیروزه‌ای است و در گذشته سبز و آبی را یک رنگ می‌دانستند.سری چهارم:قلمرو زبانی۱. معنی واژه‌های مشخص شده را بنویسید.الف) چون بگشایم ز سر مو شکنپاسخ: پیچ و شکنب) دمی آب خوردن پس از بدسگالپاسخ: بدخواه - بداندیشج) دلّاک درآمد و خدمت کردپاسخ: کیسه‌کش حمام - مشت و مال دهندهد) معلم مشوّش بودپاسخ: آشفته - پریشان۲. املای مناسب را از داخل کمانک انتخاب کنید.الف) بعد از تو روا باشد …………….. همه پیمان‌ها. (نقض - نغز)پاسخ: نقضب) بی نفخ صور ………….. تا عرش اعظم است. (خواسته - خاسته)پاسخ: نغز۳. در گروه کلمات زیر غلط‌های املایی را بیابید و شکل درست آن‌ها را بنویسید.لئیمی و فرومایگی - ذلّت و لغزش - آرام و بی‌تلاتم - جست و جوی تسلّا - دوره فراعنه - سولت و هیبت - امارت و آبادانی - خذلان و درماندگی - رنج و محنت - بیغوله و گوشهپاسخ: زلت - تلاطم - صولت - عمارت۴. در گروه کلمات زیر املای دو گروه غلط است. شکل درست آن‌ها را بنویسید.سیرت و سورت - استماع و شنیدن - خاست خداوند - ادب غناییپاسخ: صورت - خواست۵. روابط معنایی گروه واژه‌های زیر را بیابید و بنویسید.الف) رمه - چوپان - مزرعه - علفپاسخ: تناسب - مراعات نظیر - شبکه معناییب) میدان جنگ - معرکه - جرئت - زَهرهپاسخ: مترادف - هم‌معنا۶. ساختمان واژه‌های زیر را بنویسید.بندگیپاسخ: مشتقبنده پرورپاسخ: مشتق مرکبقوی پنجهپاسخ: مرکبتشکپاسخ: ساده۷. در بیت زیر یک ترکیب وصفی و یک ترکیب اضافی بیابید.«الهی فضل خود را یار ما کن / ز رحمت یک نظر در کار ما کن»پاسخ: وصفی: یک نظراضافی: فضل خدا - یار ما - کار ما۸. نقش دستوری کلمات را در جمله زیر بنویسید.«متصدی آزمایشگاه لوازم فراوانی از فروشگاه خرید.»پاسخ: نهاد: متصدی آزمایشگاهمفعول: لوازم فراوانیمتمم: فروشگاهفعل: خرید۹. در جمله زیر مسند را بیابید.«دیروز هوا ابری بود.»پاسخ: بهاریب) قلمرو ادبی۱. مصراع‌های دوم اشعار زیر را بنویسید و کامل کنید.الف) گه نعره زدی بلبل گه جامه دریدی گل / …………………………………..پاسخ: با یاد تو افتادم از یاد برفت آن‌هاب) در بارگه قدس که جای ملال نیست / …………………………………پاسخ: سرهای قدسیان همه بر زانوی غم است۲. آرایه‌های ابیات زیر را مشخص کنید.الف) شعر سپید من روسیاه ماند / که در فضای تو به بی‌وزنی افتادپاسخ: کنایه - ایهام - استعارهب) از صدای سخن عشق ندیدم خوش‌تر / یادگاری که در این گنبد دوار بماندپاسخ: حس آمیزی - استعاره۳. در عبارات زیر کنایه‌ها را بیابید و مفهوم آن‌ها را بنویسید.الف) جوانکی بودم و توی جماعت بر خورده بودم.پاسخ: توی جماعت بر خوردن: به طور اتفاقی در میان جمعیت قرار گرفتنب) نعره برآورده فلک کرده کر / دیده سیه کرده شده زهره درپاسخ: دیده سیه کرده و زهره در بودن: ترسناک بودن۴. مصراع‌های دوم ابیات زیر را بنویسید و کامل کنید.الف) گفتم زمان عشرت، دیدی که چون سر آمد / ……………………………پاسخ: گفتا خموش حافظ کاین غصه هم سرآیدب) وقتی دل سودایی می‌رفت به بستان‌ها / ……………………………..پاسخ: بی‌خویشتنم کردی بوی گل و ریحان‌ها۵. دو ویژگی نثر ناصر را بنویسید.پاسخ: سادگی و روانی - کوتاهی جملات۶. «چشم به راه بودن» به چه معناست؟پاسخ: منتظر بودن - انتظار کشیدنپ) قلمرو فکریمعنا و مفهوم ابیات و عبارات زیر را به نثر روان بنویسید.۱. در بن این پرده نیلوفری / کیست کند با چو منی همسری؟۲. بادی که در زمانه بسی شمع‌ها بکشت / هم بر چراغ‌دان شما نیز بگذرد۳. گفتم دل رحمیت کی عزم صلح دارد؟ / گفتا مگوی با کس تا وقت آن درآید۴. پیش از تو هیچ فرمانروایی ندیده بودم / که پای افزاری وصله‌دار به پا کند۵. از این همه رفت و آمد به تنگ آمده بود.۶. سودای آتش بگرفت که آیا در این حقّه چه سر است؟۷. لب را به اشاره صورت داد.۸. تدبیر برادران برخلاف تقدیر رحمان آمد.۹. خانه‌ها درست از سینه خاک درآمده بودند.۱۰. مفهوم کلی بیت زیر را بنویسید.«صورت زیبای ظاهر هیچ نیست / ای برادر سیرت زیبا بیار»پاسخ: ترجیح باطن بر ظاهر۱۱. مثل «گندم‌نمای جو فرو مباش.» آدمی را از چه کاری برحذر می‌دارد؟پاسخ: دوروییسری پنجم:الف) معنی شعر و نثر۱. تو، آن بلند‌ترین هرمی که فرعون تخیل می‌تواند ساخت و هیچ ستاره نیست که وام‌دار نگاه تو نیست.۲. در بدایت بند و چاه بود، در نهایت تخت و گاه بود، به اول بیم و هلاکت بود و به آخر عز و ملک.۳. هر تیر که در کیش است، گر بر دل ریش آید / ما نیز یکی باشیم از جمله قربان‌ها۴. گفتم که نوش لعلت ما را به آرزو کشت / گفتا تو بندگی کن کو بنده پرور آید۵. سودای آتش نگرفت که آیا در این حقه چه سر است؟۶. صاد از کار باز نماند. صورت از او چیزی می‌طلبید؛ تمامیت خود می‌خواست.۷. ما به گوشه‌ای باز شدیم و مکاری از ما سی دینار مغربی خواست.۸. حسودان تنگ نظر و عنودان بدگهر وی را به می و معشوق و لهو و لعب کشیدند.۹. هر آن وصفی که گویم بیش از آنی / یقین دانم که بی‌شک جان جانی۱۰. هر که به نام فریفته شود، به نان اندر ماند و هر که به نان خیانت کند، به جامه اندر ماند.ب) قلمرو زبانی۱. معانی واژه‌های مشخص شده را بنویسید.الف) گفتم زمان عشرت دیدی که چون سرآمد؟پاسخ: خوش‌گذرانیب) دست معلم از وقب حیوان روان شد.پاسخ: برآمدگی روی پاپ) کیست کند با چو منی همسری؟پاسخ: برابریت) و زیر مهمیز کودکانه بچگکان یتیم.پاسخ: آلتی فلزی که بر پاشنه چکمه می‌بندند و هنگام سواری بر اسب می‌زنند.۲. در گروه کلمات زیر، نادرست‌های املایی را بیابید و اصلاح کنید.«پای افزار وصله‌دار - داد و دحش - عزم و قصد - حقه و جعبه - تشویش و تلاطم - مرفح و آسوده - وغار و طمأنینه - قارب و میان دو کتف - رقعه و نامه - طلب هیزم - پلاس و گلیم - مقصود و عرض»پاسخ: داد و دهش - مرفّه و آسوده - وقار و طمأنینه - غارب و میان دو کتف۳. در بیت زیر کدام واژه معنای گذشته خود را از دست داده و معنایی جدید گرفته است؟ معنای جدید و قدیم آن واژه‌ها را بنویسید.«بخلش جایی رسیده کاو نگذارد / شوخ به ما گرمابه‌بان و موی به حجام (حجامت کار) »پاسخ: شوخ -> معنای قدیم: چرک و آلودگیمعنای جدید: مزاح طبع بودن۴. نوع «واو»‌های به کار رفته در بیت زیر را مشخص کنید.«حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو / که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را»پاسخ: واو عطف - واو ربط - واو ربط۵. در کدام یک از ابیات زیر، جهش ضمیر دیده می‌شود؟ نقش دستوری ضمیر در آن بیت چیست؟الف) عجب داری از بار حکمش برم / که دایم به احسان و لطفش برمب) من ز دست تو خویشتن بکشم / تا تو دستم به خون نیالاییپاسخ: گزینه ب۶. با توجه به دو جمله زیر، به سوالات مطرح شده پاسخ دهید.جمله اول: قدمت قصه و قصه گویی به قدمت پیدایش زبان و گویایی انسان است.جمله دوم: قصه، همواره منعکس کننده دیدگاه انسان درباره جهان و عوامل ناشناخته پیرامون آن است.الف) هسته دومین گروه اسمی جمله اول و اولین گروه اسمی جمله دوم را بیابید.پاسخ: دومین گروه اسمی جمله اول: قدمت پیدایش زبان -> هسته: قدمتاولین گروه اسمی جمله دوم: منعکس کننده دیدگاه انسان -> هسته: منعکس کنندهب) هسته کدام گروه اسمی جملات فوق، یک واژه مشتق مرکب است؟پاسخ: اولین گروه اسمی جمله دوم -> هسته: منعکس کنندهپ) نقش دستوری «قصه» در جملات فوق چیست؟پاسخ: مضاف الیه - نهاد۷. تفاوت «الف» در کلمات بیت زیر چیست؟«گفتم غم تو دارم گفتا غمت سرآید»پاسخ: گفتا: الف مربوط به فعل ماضی سوم شخص مفرد«گفتم خوشا هوایی کز باد خلد خیزد»پاسخ: خوشا: الف کثرت۸. صورت امروزی هسته گزاره عبارت «خدای تبارک و تعالی، همه بندگان خود را از عذاب دین فرج دهاد» چیست؟پاسخ: دهاد: دهدپ) قلمرو ادبی۱. با توجه به شعر نیما، چشمه نماد چه کسانی است؟پاسخ: انسان‌های مغرور۲. در عبارت «به زبان دیگر، مگو و به دل دیگر مدار، تا گندم‌نمای جو فروش نباشی» کدام ویژگی ادبی نوشته را زیباتر کرده است؟پاسخ: ضرب المثل۳. مفهوم کنایی عبارت «خبردار شدن شصت» چیست؟پاسخ: استفهام انکاری۴. نوع پرسش به کار رفته در عبارت «در پیچ و تاب عرفانی اسلیمی آدم چه کاره بود؟» چیست؟پاسخ: آگاه شدن۵. بارزترین آرایه ادبی به کار رفته در قطعه زیر چیست؟«مگر از کدام باده مهر مست بودی / که با تازیانه هشتاد زخم / بر خود حد زدی؟»پاسخ: تلمیح۶. آرایه‌های ادبی «حس آمیزی - کنایه - ایهام - سجع - جناس و تشبیه» به ترتیب در کدام یک از عبارات زیر مشهود است؟الف) هر کس که روی معاملت با خلق بتافت، دنیا و آخرت در راه معاملت حق بیافت.پاسخ: جناس - سجعب) شعر سپید من روسیاه ماند / که در فضای تو / به بی‌وزنی افتادپاسخ: ایهامپ) هر خسی از رنگ گفتاری بدین ره کی رسد / درد باید پرده سوز و مرد باید گام زنپاسخ: حس آمیزیت) چو در وقت بهار آیی پدیدار / حقیقت پرده برداری ز رخسارپاسخ: کنایهت) قلمرو فکری۱. مفهوم کدام یک از دو بیت زیر با عبارت «با صدایی که به قول معروف از ته چاه در می‌آمد با زهرخندی گفت: داد نزن، من گوش استماع ندارم. لمن تقول؟؟»الف) ذوق سماع مجلس انست به گوش دل / وقتی رسید که گوش طبیعت بیان کنیب) حال چوگان چون نمی‌داند که چیست؟ / ای نصیحت‌گو، به ترک گوی، گوپاسخ: گزینه ب۲. ارتباط معنایی عبارت «این سگ امین من بود بر این گوسفندان و هیچ گرگ از بیم او گرد گوسفندان من نیارستی گشت.» با بیت «دیار دشمن وی را به منجنیق چه حاجت؟ / که رعب او متزلزل کند بروج حصین (استوار) را» توضیح دهید.پاسخ: خیانت در امانت۳. عبارت «وزیر ما را به نزدیک خویش باز گرفت و اول شعبان تا نیمه رمضان آن جا بودیم» کدام خصلت وزیر را بیان می‌کند؟پاسخ: مهمان نوازی۴. منظور شاعر از عبارت «نیکو خو بهتر هزار بار از نیکو رو» چیست؟پاسخ: مهم‌تر بودن باطن از ظاهر۵. منظور شاعر از عبارت «با چشمانی یتیم ندیدنت» چیست؟پاسخ: خلا عدم رویت حضرت علی (ع)۶. در بیت «گفتم دل رحیمت کی عزم صلح دارد / گفتا مگوی با کس تا وقت آن درآید» عاشق، معشوق را به چه چیزی توصیه می‌کند؟پاسخ: رازداری۷. منظور از عبارت «اگر به شهر نیامده بود، نیما نشده بود» چیست؟پاسخ: شناخته شدن۸. در مصراع «گل از شوق تو خندان در بهار است» منظور از خندان بودن گل چیست؟پاسخ: شکفته شدن گلو) حفظ شعر۱. وقتی دل سودایی می‌رفت به بستان‌ها / …………………………….پاسخ: بی خویشتن کردی بوی گل و ریحان‌ها۲. گه نعره زدی ………..، گه جامه دریدی ……… / با یاد تو افتادم از یاد برفت آن‌هاپاسخ: بلبل - گل۳. ………………………………… / کوته نظری باشد رفتن به گلستان‌هاپاسخ: تا خار غم عشقت آویخته در دامنسری ششم:الف) قلمرو زبانی۱. معادل معنایی هر یک از واژه‌های زیر را بنویسید.الف) یلهپاسخ: رهاب) محالپاسخ: کار یا سخن بیهودهپ) مولعپاسخ: حریصت) فراغپاسخ: آسایشث) غاربپاسخ: فرورفتگی بین دو کتفج) خطابهپاسخ: سخنرانیچ) زلتپاسخ: لغزش و خطاح) فروغپاسخ: نور۲. نقش دستوری واژه‌های مشخص شده را بنویسید.«مرا حدیثی از اسب پردازی معلم در یاد است.»پاسخ: به ترتیب: مضاف الیه - نهاد - مضاف الیه - متمم۳. تفاوت معنایی واژه‌های ردیف را توضیح دهید.گفتم که ماه من شو گفتا اگر برآیدپاسخ: امکان داشته باشدگفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آیدپاسخ: شود۴. جهش ضمیر را نشان دهید و نقش ضمیر را بنویسید.ای بی‌نشان محض نشان از که جویمتپاسخ: نشان «ت»: مضاف الیهچون به درخت گل رسیدم دامنم از دست برفتپاسخ: دست «م»: مضاف الیه۵. نوع «واو» به کار رفته در این دو جمله را مشخص کنید.دستش را پایین برده بود و مردد مانده بود.پاسخ: ربطاز یال و غارب به زیر آمد.پاسخ: عطف۶. برای هر یک از واژه‌های زیر یک هم‌خانواده و یک مترادف بنویسید.مستغنیپاسخ: بی‌نیاز - غنا - استغنامبداپاسخ: آغاز - ابتدا - مبتدی۷. ساختمان این واژه‌ها را مشخص کنید. (ساده، مشتق و …)بنده پرورپاسخ: مرکبخوب‌رویانپاسخ: مرکبهنرورپاسخ: مشتقجانورپاسخ: مشتقب) قلمرو ادبی۱. واژه‌های سجع را در این جمله‌ها نشان دهید.«نبینی یوسف را از روی نیکو بند و زندان آمد و از خوی نیکو امر و فرمان آمد.»پاسخ: زندان و فرمان۲. ارکان تشبیه را مشخص کنید.«بدان که قرآن مانند است به بهشت جاودان»پاسخ: قرآن: مشبهادات تشبیه: مانندمشبه به: بهشت۳. قافیه و ردیف را مشخص کنید.«گفتا غم تو دارم گفتا غمت سر آید / گفتم که ماه من شو گفتا اگر برآیدگفتم زمان عشرت دیدی که چون سرآمد / گفتا خموش حافظ کاین غصه هم سرآید»پاسخ: قافیه:گفتا غم تو دارم گفتا غمت سر آید / گفتم که ماه من شو گفتا اگر برآیدگفتم زمان عشرت دیدی که چون سرآمد / گفتا خموش حافظ کاین غصه هم سر آیدردیف: آید۴. آرایه‌های به کار رفته در این نمونه‌ها را مشخص کنید.الف) در شهناز شوری به پا کرده بودپاسخ: کنایه - ایهام تناسبب) گفتم که نوش لعلت ما را به آرزو کشتپاسخ: استعارهپ) معلم را گویا می‌کشیدپاسخ: ایهامت) از صدای سخن عشق ندیدم خوش‌ترپاسخ: تشبیهث) همه با هم دم گرفتیمپاسخ: کنایهج) لای قرآن را باز کردم آمد «والصادقات صفا»پاسخ: تضمینپ) قلمرو فکری۱. به نثر روان برگردانید.در بدایت بند و چاه بود و در نهایت تخت و گاه.گفتم خوشا هوایی کز باد خلد خیزد / گفتا خنک نسیمی کز کوی دلبر آیدهمچون مروارید در دل صدف کج و کوله‌ای سال‌ها بسته ماندخلف صدق نیاکان هنرور بودسه ماه بود که موی سر باز نکرده بودیماسب از پهلو اسبی خود به را به کمال نشان می‌داداز آموختن ننگ مدار تا از ننگ رسته باشیدست تنگ بود و وسعتی نداشت تا حال مرا مرمتی کندخسرو در شهناز شوری به پا کرده بوددیده سیه کرده شده پرده در۲. مفهوم کلی این ابیات را بنویسید.بلندی از آن یافت کوپست شد در نیستی کوفت تا هست شد.پاسخ: تواضعکبوتری که دگر آشیان نخواهد دید / قضا همی‌بردش تا به سوی دانه و دامپاسخ: تقدیر و سرنوشت۳. بیت زیر با کدام یک از ابیات ارتباط مفهومی دارد؟«غم و شادی جهان را نبود هیچ ثبات / هر زمان حال وی از شکل دگر خواهد شد»الف) گفتم که بر خیالت راه نظر ببندم / گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آیدب) گفتم زمان عشرت دیدی که چون سرآمد / گفتا خموش حافظ کاین غصه هم سرآیدپاسخ: گزینه ب۴. هر یک از گزینه‌های زیر به کدام ویژگی اخلاقی تاکید دارند؟الف) اثر غم و شادی خود پیش مردمان بر خود پیدا مکنپاسخ: خویشتن داریب) صورت زیبای ظاهر هیچ نیست / ای برادر سیرت زیبا بیارپاسخ‌: برتری باطن بر ظاهر