نظام بین الملل- قسمت اول

به نام خدانظام بین الملل !سال 91 بود که یکی از نمایندگان مجلس کشورمان در پاسخ به ادعای مالکیت امارات بر جزایر سه گانه ایران، این جمله معروف را برایمان به یادگار گذاشت:سن برخی از درختان خیابان ولی عصر تهران از عمر امارات بیشتر است.ممکن است در نگاه اول ، یک شعار تحقیر کننده به نظر بیاید اما این جمله کاملا درست است و درختان خیابان ولی عصر پایتخت ما نیم قرن زود تر از تاسیس کشور امارات متحده عربی کاشته شده اند یعنی حدود سال شمسی1300اما آیا بقیه کشورهای منطقه به صورتی که الان در نقشه ها میبینیم عمری طولانی تر از این درختان دارند یا وضعیت آنها هم مشابه امارات است؟شاید عجیب باشد اما کشورهای عراق ،سوریه، لبنان، فلسطین ، عربستان سعودی ، اردن ،کویت و...در بهترین حالت هم سن این درختان هستند! یعنی حدود صد سال!هدف از این مقایسه ها به هیچ وجه تحقیر این کشورها نیست بلکه پرداختن به مسئله ای هست که شاید تا الان کمتر شنیده شده باشد.قرار داد سایکس –پیکو (جراحی خاورمیانه ، زخمی که هنوز هم عفونت میکند)اگر تاسیس این کشورها به حدود صد سال قبل و در بعضی موارد حتی کمتر از صد سال میرسد، پس قبل از وجود این ها چه کشوری در این منطقه حضور داشت؟ پاسخ امپراتوری عظیم عثمانی است. امپراتوری که برای صدها سال پیشران و طلایه دار تمدن اسلامی بود و حتی روزگاری فتوحات آن از خاورمیانه تا شمال آفریقا و از یمن تا جنوب اروپای شرقی کشیده و یونان میشد.اما چگونه امپراتوری عثمانی تکه تکه شد و امروزه شاهد خاورمیانه هزار پاره هستیم؟ برای پاسخ به این سوال ،سوار بر ماشین زمان به جنگ جهانی اول میرویم . امپراتوری آلمان ، اتریش مجارستان، بلغارستان و امپراتوری عثمانی در یک طرف (متحدین) و انگلیس ، فرانسه ، روسیه و بعدها آمریکا در طرف دیگر(متفقین) از سال 1914 میلادی تا چهار سال بعد یعنی 1918 جنگی به راه انداختند که حدود 10 میلیون انسان مدفون در زیر خاک سرد کرد.با آشکار شدن نشانه های شکست در جبهه متحدین (شامل آلمان ، امپراتوری عثمانی و...) ، نوبت به تقسیم غنایم بین طرف های پیروز جنگ علی الخصوص دو کشور قدرتمند انگلیس و فرانسه رسید و چه غنیمتی به ارزشمندی امپراتوری پهناورعثمانی .پس دو کشور برای به حداقل رساندن درگیری ها بر سر سهم بردن از خاورمیانه ، با یکدیگر قرار دادی مخفیانه بستند که بعد ها معروف شد به قرارداد سایکس پیکو. قراردادی بین سایکس،دیپلمات وافسر انگلیسی و پیکو،دیپلمات فرانسوی.بر اساس این قرارداد مناطقی که در حال حاضر به نام سوریه و لبنان میشناسیم به فرانسه واگذار شد و عراق و اردن به انگلیس رسید (البته منطقه حجاز شامل مکه ومدینه و مصر قبلا تحت اختیار انگلیس دراومده بود) مناطقی هم که امروزه به عنوان فلسطین اشغالی میشناسیم بی طرف ماند(عجب!) از امپراتوری عظیم عثمانی هم چیزی ته کاسه اش ماند که شد ترکیه امروزی !جنگ جهانی اول به پایان رسید و قرار داد سایکس پیکو سر آغازی شد بر جراحی درد آور خاورمیانه. آرام آرام حکومت های تحت الحمایه فرانسه و انگلیس در سوریه و لبنان و عراق شکل گرفتند و مهاجرت های یهودیان به فلسطین برای تشکیل حکومت صیهونیستی آغاز شد. سال ها بعد حجاز و مناطق اطراف آن با حمایت های انگلیس و آمریکا تبدیل شد به عربستان سعودی .جزیره ای از ایران جدا شد و کشور بحرین نام گرفت .هفت شیخ نشین جنوب خلیج فارس در سال 1971 از بریتانیا مستقل شدند و با یکدیگر امارات را ساختند تقریبا همزمان با امارات ، قطر از بریتانیا مستقل شد و این جزیره کوچک کشور قطر نام گرفت.خلاصه کلام اینکه خاورمیانه ای که امروزه با این تقسیمات کشوری شاهد آن هستیم دستپخت ملت های منطقه خاورمیانه نیست بلکه طرح و نقشه ای بود که توسط دولت های غربی در جریان جنگ جهانی اول و بعد از آن بر روی این منطقه نفت خیز و استراتژیک پیاده شد و به سلیقه خودشان این مرزبندی ها ایجاد شد و قبلا این کشورها با این ویژگی ها وجود خارجی نداشتند (ایران شامل این طرح نمیشه و جعل و ساخته نشده هر چند قسمت هایی از کشورمون جدا شد).اما اهمیت این مطلب در کجاست؟چه اهدافی پشت تکه تکه شدن یک کشور بزرگ و ساخت کشورهای کوچکتر و ضعیف تر بود؟ آیا استقلال عمل یافتن جزایری مثل قطر و بحرین رو باور کنیم ؟آیا کشورهای کوچکی مانند کویت و لبنان و امارات متحده عربی توانایی حفظ استقلال خود رو بدون تکیه بر کشور های قدرتمند مانند ایالات متحده آمریکا دارند؟آیا این قدرت ها منابع عظیم نفتی خاورمیانه را در اختیار کشورهایی که خود ساختند میگذارند و هیچ چشم داشتی به این منابع ندارند؟ کویت و لبنان و بحرین و...با تکیه بر کدام نیروی نظامی حق استقلال خود را از بریتانیا گرفتند؟ و آخرین سوال اینکه پایگاه های نظامی آمریکا در حال حاضر در منطقه چه کار میکنند؟ طنز تلخی ایست که کشوری مستقل برای حفاظت از خود به کشور دیگری بگوید ازمن محافظت کن!ان شا الله در قسمت بعد درباره این سوالات وپاسخشان مطالبی را تقدیم میکنم...نقشهء امپراطوری عثمانی پیش از جنگ جهانی اول