روایت هسته ای

روایت هسته ای محمدطاها عطایی معمولا دوستان حزب اللهی که ما را میبینند و میفهمند فیزیک می خوانیم، می پرسند پس میخواهی شهید هستهای شوی؟! از آن طرف هم هر وقت بحثهای سیاسی راجع به تحریم میشود، برخی از نگاهها به سمت ما میآید که زیر سر اینهایی است که فیزیک و هستهای و... میخوانند. اما شاید عجیب باشد که در مرتبطترین رشتهی ممکن به هستهای، عموم دانشجویان دغدغهی خاصی نسبت به این بحث ندارند. یکی از مسائلی که با آن در دوران دانشجویی مواجه شدیم این بود. از سمت دیگر همین قضایای مذاکره و برجام و تحریمهای هستهای همچنان بازارش داغ بود. لازم بود تا در حد توان این مهم را برای جامعهی دانشجویی و همچینن مردم دور و بر خویش تببین کنیم. ایدههای اولیهی کنش هستهای بسیج فیزیک دانشگاه تهران از تابستان سال ١٣٩٩ مطرح شد. ما برنامه داشتیم که افق جدید صنعت هستهای رو به تقویت و ارتقاء برود و حال نه صرفا در حوزهی چرخهی سوخت و غنی سازی، بلکه وارد زندگی مردم عادی شود و نقش خودش را نشان دهد؛ و استفادههایی که واقعا از آن میشود، صنعتی کند و مردم بتوانند کامل از آن استفاده کنند. حال ما تابستان سال ٩٩ یک برنامه ریزی برای بحث صنعت هستهای داشتیم و تا حدودی کار شروع شد تا اینکه شهادت شهید فخریزاده اتفاق افتاد. بعد از این حادثه، حداقل برای ما بحث هستهای جدیتر دنبال شد و بسیج دانشکدهی فیزیک نامهای به رهبر به انقلاب زدند مبنی بر اینکه دانشجویان انقلابی فیزیک آمادگی دارند وارد رشتهی مهندسی هستهای و فیزیک هستهای شوند تا جای خالی شهدایی که ترور شدند، پر کنند. بعد از این نامه یکی از اتفاقاتی که افتاد، تشکیل هستهی علمی شهید فخریزاده بود. همچنین از این هسته در یازدهمین یادوارهی شهید علیمحمدی که دی ماه سال ٩٩ در امامزاده علی اکبر چیذر و بر سر مزار مطهر شهید با حضور همسر شهید علیمحمدی برگزار شد، رونمایی شد و عضوگیری را شروع کرد. در نظر داشتیم در ٢٠ فرودین ماه ١۴٠٠، روز فناوری هستهای، میزبان رئیس وقت سازمان انرژی اتمی، آقای علی اکبر صالحی باشیم و گفتگویی با ایشان حول رویکردشان در هشت سال ریاست بر سازمان داشته باشیم. متأسفانه ایشان حاضر نشدند تا در جمع دانشجویان قرار بگیرند و پاسخگوی سؤالات ما باشند. در ادامه به مناسبت روز فناوری هستهای برنامهای دیگر ترتیب دادیم. ما در یک برنامه میزبان دکتر فریدون عباسی، رئیس وقت کمیسیون انرژی مجلس، و آقای رضا خوانساری، رئیس سابق سایت نطنز، بودیم تا توضیحات بیشتری در این زمینه بدهند. در این جلسه هم بیشتر مسائل سیاسی مطرح شد و اینکه چه اتفاقاتی واقعا در صنعت هستهای رخ داده است و زمانی که دولت تدبیر و امید آقای روحانی سر کار بود چه صدماتی به این صنعت وارد شده است. در همین ماه فرودین به سراغ مردم نیز رفتیم و گپ و گفت و مصاحبهای نیز با آنها داشتیم تا در حد توان اهمیت و کاربردهای صنعت هستهای را برای آنان تبیین کنیم. بعد از اینکه به موسوم انتخابات رسیدیم و انتخابات گذشت، در تابستان ١۴٠٠ مجدداً در جلسات تبیین برنامهی پیش روی بسیج دانشکده فیزیک، ما به این نتیجه رسیدیم که این روندی که از سال پیش آغاز شده بود، دنبال کنیم. البته محوریت را این سری به مطالبهی علمی-تخصصی دادیم که یک مرحله بالاتر از برنامه ریزی سال قبل بود که صنعت هستهای بتواند ظهور و بروز خودش را با توجه همسویی حدودی دولت، نشان بدهد. حالا یک سری برنامه ریزی ها شد و یک سری مشکلات داخل سازمان انرژی اتمی احصاء شد و این مشکلات تبدیل به مسئله شد و برای این مسئله ها یک سری راه حل ارائه شد. ما بعد از اینکه آقای رئیسی، آقای محمد اسلامی را به سمت ریاست سازمان انرژی اتمی منصوب کردند، یک کنشی داشتیم راجع به اینکه آقای اسلامی متخصص این امر نیستند و آیا برنامهی مشخصی در این حوزه دارند یا خیر؟ به همین سبب خواستار جلسهای با ایشان برای گفتگو و رفع ابهامات شدیم. بالاخره پس از یک ماه پیگیری موفق شدیم در مهرماه ١۴٠٠ یک جلسهی حضوری با ایشان داشته باشیم. ماحصل این جلسه هم این بود که نکاتی میان بسیجیان دانشکده فیزیک و ایشان رد و بدل شد. چند مسئلهی اساسی که داخل جلسه مطرح شد و راه حل هایی برای آن ارائه شد، بدین شرح است.مسئلهی اول این است که صنعت هستهای مردمی نیست. خب معنای مردمی شدن صنعت هستهای چیست؟! یعنی اولا ظهور و بروز اجتماعی خوبی ندارد و داخل جامعه نتوانسته است با مردم ارتباط بگیرد. هم از لحاظ رسانهای، هم از لحاظ اینکه مردم واقعا بتوانند وابستگی زندگی خودشان، وابستگی زندگی بیماران سرطانی، وابستگی آب و برقشان را به صنعت هستهای متوجه شوند.مسئلهی دوم در رابطه با همین بحث مردمی شدن صنعت هستهای، این بود که سازمان انرژی اتمی مثل دیگر کشورهای دنیا باید تبدیل به یک نهاد نظارتی شود و شرکتهای مختلف از جمله شرکتهای خصوصی این مسئله را دنبال کنند و آنها پیشران این قضیه باشند و سازمان از بالا نظارت داشته باشد. جذابیت این امر در این است که برای شرکتهای خصوصی بازاری تعریف می کنیم که پر از سود اقتصادی است. این نکته قابل توجه است که حداقل برای کاربرد پرتوها هزار میلیارد دلار در سال گردش مالی در جهان وجود دارد؛ و ایران قدرت ورود به این بازار را دارد. اما نکتهی اینکه صنعت هستهای بیشتر سیاسی و امنیتی شده است، این است که فعالیتهای هستهای داخل ایران خیلی محدود است. محدویتش هم از این جهت است که دست و پای شرکتهای خصوصی در این زمینه بسته شده است و از این جنس مسائل. نه تنها بسته شده است، بلکه اصلا به این سمت نرفتهایم که خصوصی سازی کنیم.مسئلهی بعدی مسئلهی سند چشم انداز سازمان انرژی اتمی است که ما باید بدانیم سازمان برای ۵٠ سال آینده چه برنامهای دارد و می خواهد از چه نقطهای شروع کند و به چه نقطهای برسد و با چه روندی این امر محقق می شود. تقریبا این موضوع در هیچ جایی تعریف نشده است. حالا با توجه به سطح اهمیت مسائل هستهای و فناوریهای روزی که وجود دارد، این امر لازم است با حضور کارشناسان این حوزه اتفاق بیفتد.به طور مثال در این سند می توان به نکاتی از این قبیل اشاره کرد؛ صنعت هستهای تا ١٠ سال آینده چه مقدار از برق کشور را می خواهد تأمین کند، چه مقدار از آب کشور را می خواهد تأمین کند، و اینها با چه تکنولوژی و چه هزینهای میسر می شود.مسئلهی دیگری که مطرح شد اسامآر ماژولار راکتورها بود که اگر ما در این حوزه ورود کنیم و فناوری آن را بومی کنیم - که تا حدودی هم بومی شده است و صرفا الان باید پیاده سازی شود- می توانیم تنش آبی کل استان های دارای مشکل را برطرف کنیم. این به غیر از حل تنش آبی هم به ما تا حدود ۶٠ مگاوات برق می دهد و این برای ما خیلی به صرفه است. همچنین هزینههای این تکنولوژی در عرض دوسال سر به سر خواهد شد و هزینهی خودش را جبران می کند و بعد از آن سود دهی کامل می شود.مسئلهی بعدی هم که مطرح شد هاب علمی بود. به این معنا که ما بتوانیم برای دانشجويان خود مسئله و پروژه از داخل سازمان انرژی اتمی تعریف کنیم و بگوییم سالانه به چه تعداد نیرو نیاز داریم و بدانیم که هر چقدر از این چیزهایی که تحصیل می کنند بعدا چه مقدار باید مرتبط با آن فعالیت داشته باشند.اینها نکاتی بود که مطرح شد. حال اگر بحث شرکتهای دانش بنیان و شرکتهای خصوصی هم پا بگیرد، نقش نظارتی سازمان اینگونه خواهد بود که نيازهای این شرکتها را احصاء کند و نقش میانجیگر میان شرکتها و دانشگاه داشته باشد و بیان کند که چقدر نیرو نیاز داریم. این هم از فواید هاب علمی است که یک شبکهی هستهای داخل کشور ساخته شود و نیروی انسانی و دانشجوهای فعال مورد بی توجهی قرار نگیرند و بیکار نمانند. حال برای این مسائل یک سری نکات و راه حلهایی مطرح شد که بنا شد طی یک جلسهی دیگر با آقای اسلامی پیگیری های بیشتر صورت گیرد.اما دربارهی مسئلهی مردمی نبودن هستهای بنا شد با توجه رسالتهای بسیج دانشجویی، ما در این حوزه ورود کنیم و به مردم این دستاوردها را نشان دهیم. لذا عهدهدار برگزاری یک سری بازدیدها و نمایشگاه شدیم که نمایشگاه در همین ایام ١٣ آبان در حال برگزاری است و ثبت نام اولیه هم برای بازدید از سازمان انرژی اتمی و پیشرفتهای صنعت هستهای صورت گرفته است که ان شاء الله تا یک ماه آینده انجام خواهد شد. این نمایشگاه دستاوردهای صنعت هستهای هم علی القاعده اهدافی داشته است. اصلی ترین هدف ما این است که صنعت هستهای را به عرصهی بروز و ظهور اجتماعی برسانیم. نکات دیگری هم وجود دارد از جمله اینکه برای مخاطب دانشجویی تفهيم نیاز داشته باشیم و توضیح دهیم که چرا به صنعت هستهای نیازمندیم،چرا باید از آن استفاده کنیم و چرا طی این سالها از آن استفاده نکردهایم، چرا کشورهای دیگری که مانع پیشرفت ما در این حوزه و این انرژی صلحآمیز می شوند، خودشان به این حد از تکنولوژی رسیدهاند و خودشان را محدود نمی کنند و صرفا ما را محدود می کنند، چرا ما اینقدر ترور در میان دانشمندان فعال در این صنعت داریم، و چرا باید به بهانهی این صنعت متحمل تحریمهای گوناگون شویم. حال این ها از اهداف برگزاری نمایشگاه بود. بازدید هم ان شاء الله صورت خواهد گرفت. در مورد ادامهی روند کنشهای دانشکدهی فیزیک در بحث هستهای هم یک سری طراحی وجود دارد که ان شاء الله بعد از این نمایشگاه، پیگیری و به محضر همهی علاقهمندان ارائه خواهد شد.و من الله توفیق