نقد و بررسی روانی امریکایی؛ همه ما هیولایی درون خود داریم

برخی از بخش‌های داستان در این نقد افشا شده است! سال 1991 بود که برت ایستن الیس کتاب جنجالی خود تحت عنوان روانی آمریکایی را به بازار عرضه کرد؛ یک شاهکار ادبی که ورای زمان خود بود و همین موضوع خشم عموم را برانگیخت. منتقدان زیادی به این کتاب توپیدند و انجمن‌های زنان روزنامه‌های مختلف همچون نیویورک‌تایمز، این اثر را نفرت‌انگیز تلقی کردند. بیش از 25 سال از زمان انتشار این کتاب می‌گذرد و تا به امروز میلیون‌ها نسخه از آن به فروش رسیده، تئاترهای موزیکالی از آن به روی صحنه رفته و مری هرن نیز به عنوان کارگردان، اثری شایسته از آن به روی پرده‌های سینما برده. طبق گفته الیس، وی در زمان نوشتن کتاب با کارمندان بسیاری در وال‌استریت مصاحبه داشته و تمام چیزی که از هم‌صحبتی با آن‌ها نتیجه گرفته، این بود: "این می‌تونه یه قاتل سریالی باشه!" و اینگونه پاتریک بیتمن خلق شد؛ کارکتری که با وجود تحصیلات بالا و شخصیتی مهم در بین همکاران، از خشونت و میلی درونی به خون و قتل رنج می‌برد. شاید بتوان گفت که فشار کار در وال استریت شخصیت آدم‌ها را تغییر می‌دهد و به یک هیولای غیر قابل کنترل تبدیل می‌کند. شاید در اغلب فیلم‌های این‌چنینی، شخصیت‌های اصلی با فشارهای عظیمی در ابتدای فیلم تعریف شده‌اند؛ مرگ والدین، زندگی فقیرانه و .... اما فیلمنامه‌نویسان روانی آمریکایی راه دیگری را پیش گرفته‌اند. آن‌ها پاتریک را با چالش‌های روزانه همراه کردند؛ چالش‌هایی که ممکن است برای هر کس پیش بیاید و همین موضوع ذره ذره ما را با شخصیت بیتمن آشنا می‌کند. چشم و هم‌چشمی در محل کار یا رزرو نشدن میز در یک رستوران خوب در بالای شهر و حتی کارت‌های کاری کارمندان مختلف از این قبیل چالش‌هایی است که بیتمن در طول فیلم با آن مواجه بود و رفته رفته به سمت دیوانگی کشیده شد. روانی آمریکایی اپرایی در سطح جهانی‌ست. دانش و سلیقه بالای بیتمن در موسیقی در طول فیلم به خوبی حس می‌شود، به خصوص در سکانس‌های قتل. بیتمن با موزیک، کار خود را آغاز می‌کند. توضیحاتی درباره خوانندگان این موزیک، حرکات پا و دست که یادآور صحنه تئاتر موزیکال است و در آخر با یک تبر، چاقو و هر وسیله‌ای به بی‌رحمانه‌ترین شکل ممکن قربانی خود را به قتل می‌رساند؛ حال می‌خواهد همکارش باشد یا یک زن فاحشه که به ازای پول وارد خانه بیتمن شده است. ارضای روحی بیتمن با دیدن خون به پایان می‌رسد و با روشن کردن سیگار برگ، آرامش پس از طوفان اتفاق می‌افتد. نکته جالب اینجاست که داستان به همینجا ختم نمی‌شود، شاید فکر کنید که بالاخره تمامی این قتل‌ها پایانی دارد و بیتمن در آخر به زندان می‌رود ولی اینگونه نیست؛ دیدگاهی که در پایان فیلم بسیاری از مخاطبان و تماشاچیانش را به گمراهی کشید و باعث شد تا کارگردان نیز طی مصاحبه‌ای نسبت به آن گلگی کند. برخی‌ها بر این باورند که بیتمن در واقع در توهم خود به قتل قربانیانش دست زده ولی اینگونه نیست. شاید در سکانس پایانی فیلم، زمانی که بیتمن به خانه پل آلن وارد می‌شود، اجساد را نبیند اما یک دیالوگ کلیدی بین بیتمن و مشاور املاک وجود دارد: "تو آدم خوش‌شانسی هستی" این دیالوگ جوابی‌ست برای خیلی از سوالات تماشاچی. نظریاتی وجود دارد که می‌گوید شرکت مشاور املاک برای اینکه از رقبای خود عقب نیافتد، کل خانه را تمیز و اجساد را مفقود کرده است. شاید بپرسید که وکیل بیتمن چرا وی را با نامی دیگر صدا زد؟ پاسخ این سوال در هاله‌ای از ابهام قرار دارد اما شاید بتوانیم بگوییم که وی از قبول کردن پرونده‌ای به این سنگینی ممانعت کرده است. روانی آمریکایی با تمام پیچیدگی‌های داستانی، فیلمبرداری و کارگردانی زیبایش، یک اثر روانشناختی عمیق است که مرز بین توهم و واقعیت را برای مخاطب به نمایش می‌گذارد و با استفاده از چاشنی‌های طنز و ترسناک خود، مارا با پاتریک بیتمنی آشنا می‌کند که هم‌اکنون در جشن‌های هالووین، مردم خود را شبیه آن می‌کنند و همانند این شخصیت لباس می‌پوشند. این فیلم به ما ثابت می‌کند که زندگی بی‌رحم است و در پس تمامی این بی‌رحمی‌ها، هیولایی از ما نیز می‌تواند خارج شود؛ شخصیتی که خودمان نیز با آن آشنایی نداریم و ما را از مرز جنون نیز فراتر ببرد. اینستاگرامتوییتر لینکداین