"سایه" پدیده ای در اقتصاد ایران که نتیجه انفعال سیاستمداران ایران است.از سایه انتخاب ترامپ تا سایه مذاکره

"سایه" پدیده ای در اقتصاد ایران که نتیجه انفعال سیاستمداران ایران است.پدیده ای در اقتصاد ایران ماحصل عملکرد سیاستمداران تحت عنوان "سایه" بوجود امده است.پدیده "سایه" ریسک سرمایه گذاری در ایران را بسیار بالا برده چنان که سرمایه از ایران فراری است.دیر زمانیست که فعال اقتصادی هر برنامه ای دارد باید متوجه این باشد که در حال حاضر سایه چه چیزی بر سر اوست.این سایه در کنار نوع اقتصاد ایران که نزدیک به مفهوم تیولداری است , فشار مستقیمی بر فعال اقتصادی و مصرف کننده وارد کرده است.از این رهگذر ابتدا باید بدانیم چرا سایه وجود دارد.نمونه های اخیر پدیده سایه , مجموعه ای از یک چرخه سایه است.سایه انتخاب ترامپ در انتخابات سال 2016 امریکا بر اقتصاد ایرانسایه خروج ترامپ از برجام بر اقتصاد ایرانسایه اما و اگر دوره های معافیت یا عدم معافیت های تحریمی امریکا بر اقتصاد ایرانسایه جنگ بر اقتصاد ایرانسایه مذاکره بر اقتصاد ایران و در نهایت سایه توافق بر اقتصاد ایران.سایه سایه سایه...زندگی مردم با سایه ها درهم پیچیده است.از سایه های اینگونه رد شویم به پارامترهای دیگری مثل "چند سال مانده به پایان ریاست جمهوری وقت" یا پارامتر "انتخابات کدام کشور نزدیک است" و از این دست موارد روبرو هستیم.در ایران , اقتصاد هم از اساس و بنیان باید متحول شود و هم باید این سایه ها را بر طرف کرد.پس از برجام که با تلاش بسیار بوجود امد و یک نتیجه برد برد برای طرفین بود یک سایه با شروع مبارزات انتخاباتی امریکا بزرگ و بزرگتر شد.ترامپ پیش از انتخابات تهدید به خروج از برجام کرد و استارت یک سایه ای را بر اقتصاد ایران که منتظر بود تا سرمایه ها وارد ایران شود شروع کرد اما زمانی این سایه بزرگ شد که انتخاب شد.زمانی که ترامپ منتخب امریکا اعلام شد , "سایه" قدرت گرفت و شروع به رشد کرد , این سایه بر اقتصاد ایران افتاد و سرمایه را ترساند.نیک میدانیم سرمایه ترسوست و ریسک پذیر نیست.این سایه خروج امریکا از برجام بر اقتصاد ایران چنان بزرگ شد که سیاستمدار ایرانی بفکر بر طرف کردن سایه خروج امریکا از برجام نیفتاد و این سرمایه بود که از اقتصاد ایران شروع به فرار کرد.سایه خروج از برجام اولین شوک پس از اتفاقات مثبت اقتصادی پس از برجام بود.این سایه زمانی تمام اقتصاد ایران را فراگرفت که ترامپ تهدید خود را عملی کرد و از برجام خارج شد.این عمل باعث سرعت بخشیدن به خروج سرمایه از ایران شد و عملا اقتصاد ایران دچار پس رفت شد.حالا سایه جدیدی بر اقتصاد ایران شکل گرفت, سایه بازگشت تحریم ها بصورت ماهانه و سالانه بر اقتصاد افتاد.ماه به ماه تحریم های جدید بر اقتصاد تحمیل شد و همچنان سیاستمدار ایرانی هیچ تلاشی برای برطرف کردن سایه نکرد و به شعار های پوپولیستی بسنده شد.اما این سایه تحریم زمانی اقتصاد ایران را به احتضار برد که ترامپ با اقتصاد ایران با معافیت های نفتی شوک میداد.این سایه تمدید یا عدم تمدید خود باعث شد که همه نگاه ها به 3 ماه های اینده باشد.و هر فعال اقتصادی میداند که این برای یک کسب و کار یعنی مرگ.تا جایی که عملا معافیت ها لغو شد.این سایه تحریم چنان گسترده شد که بصورت رسمی صادرات نفت ایران به زیر 500هزار بشکه در روز رسید.این بحث نفت چنان برای اقتصاد دولتی ایران مهم است که در همه مذاکرات طرفهای ایرانی و طرف های برجام مطرح میشود.پس از این دوره , سایه جنگ بود که بر اقتصاد ضعیف شده ایران و منطقه با تنش های بوجود امده در خلیج فارس گسترده شد.توقیف نفتکش ها, انفجارهای معنادار کشتی ها , سرنگونی هواپیمای متجاوز امریکایی و...این تسلط سایه جنگ بر اقتصاد زمانی بر سایه های دیگر فائق امد که سیاستمدار ایرانی هنوز در گیرودار شعار پوپولیستی مقاومت میکنیم بود و هنر حل مسئله را نه با هنر شفاف اندیشیدن که به بازیگران خارجی و میانجی گری انها واگذار کرد زیرا نمیخواست در مواجهه با نیروهای تندروی داخلی غرور پوشالی خود را نادیده بگیرد و اجازه داد بحران حسابی شعله ور شد.در این بین مقاومت جویان داخلی و جنگ طلبان خارجی نیز بر طبل تنش کوبیدند.سایه جنگ زمانی قدرت گرفته بود که نخست وزیر ژاپن به ایران امد که با مهمان نوازی سرد ایران روبرو شد.همزمان جنگ لفظی طرفین مناقشه به اوج خود رسیده بود.اما با خوش شانسی ایران وضعیت اقتصادی جهان و جنگ تجاری باعث شد که بازیگران اروپایی از جمله فرانسه با میانجی گری سازنده سایه جنگ را کم رنگ کنند.این درحالی است که اقتصاد ایران عملا فریز شده و شاهد رکود در اکثر بخش های اقتصاد هستیم.درهای کشور بسته شده, تورم بیش از 50% تجربه شده, رشد اقتصاد منفی وجود دارد و سرمایه چشم انداز روشنی از اینده متصور نیست.امروز بازارها ساکن هستند , مصرف کننده تنها مایحتاج خود را تهیه میکند و کسب و کارهای خدماتی عملا روبه تعطیلی رفتند.مصرف کننده بخش بزرگی از قدرت خرید خود را از دست داده و کالاهای مصرفی که تبدیل به کالای سرمایه ای شده اند قابلیت نقدشوندگی پایینی پیدا کرده است.سرمایه در کشور به کما رفته است.به این موضوع چسبندگی قیمت ها را نیز باید افزود.از وسایل خانه گرفته تا خودرو و رستوران ها.عملا اقتصاد کشور تعطیل شده است.امروز معادلات جهانی با نشست گروه هفت وارد فاز جدیدی شد.میانجی گری فرانسه نتیجه داد و مکرون خبر امکان حل و فصل اختلافات را با مذاکره دور یک میز با حضور روحانی و ترامپ را در اینده نزدیک داد.اما حالا سایه جدیدی بر اقتصاد مستولی شده , انهم سایه مذاکره.بازهم فعال اقتصادی نمیداند پس از پشت سر گذاشتن تمام این سایه ها باید برنامه ریزی کند یا خیر.باید خوشحال باشد یا نارحت.باید امیدوار باشد یا ناامید.این بیم و امید تا کی ادامه دارد؟این سایه مذاکره نیز خود یک سم است.بازیگران اقتصاد از فعال اقتصادی گرفته تا مصرف کننده نهایی باز هم اگر قرار بوده است اقدامی انجام دهند دست نگهداشتن تا شاید مذاکره نتیجه دهد.مثلا اگر فردی قرار بوده خودرویی خریداری کند دیگر نمیخرد و منتظر میماند تا نتیجه مذاکره منتشر شود.این کوچکترین فعالیت اقتصادیست , حال در مقیاس بزرگتر سایر صنایع را در نظر بگیرید که رکود بیشتر و عمیق تر میشود.این سایه مذاکره تا سایه توافق خود یک استرس بزرگ به سرمایه است.ایا مذاکره برای مذاکره است یا مذاکره برای توافق؟سایه جدید پس از اغاز مذاکره, سایه توافق است.این سایه ها تمامی ندارد.ظریف در یکی از اخرین توییت ها گفته بود هرچند این راه سخت است اما تلاش برای ان ارزش دارد.ارامش و کیفیت زندگی مردم ایران در "سایه" ها گم شده است امیدواریم روزی خورشید منطق و عقلانیت بر ایران بتابد.