تفسیر و موشکافی داستان بازی The Last of Us Part 2

یا چرا این بازی شاهکاری بی‌نظیر در داستان‌گویی است؟هشدار! در این نوشته داستانِ قسمت اول و دوم سری The Last of Us به طور کامل لو می‌رود. اگر هر دو قسمت را هنوز تا انتها تجربه نکرده‌اید ادامه‌ی نوشته را نخوانید!در این مقاله قصد دارم داستان The Last of Us Part 2 را خیلی موشکافانه بررسی کرده و به لایه‌های عمیق داستانی آن بپردازم تا نشان بدهم که چرا این بازی شاهکاری معجزه‌وار در دنیای داستان‌گویی و صنعت گیم است؛ داستانی که خیلی وقت‌ها بد فهمیده شده و نگارنده با دیدن بازخوردهای افراد مختلف، نوشتن یک متن و پرداختن به درون‌مایه‌ها و پیام‌ها و اهداف سازندگان را بر خود واجب می‌بیند؛ چرا که ظاهرا پیام‌های کلیدی این بازی هنوز برای خیلی‌هایمان جا نیفتاده است. متن را با اشاره‌ای کوتاه به انتهای بازی اول شروع می‌کنم و در ادامه وارد داستان The Last of Us Part II می‌شویم.اِلی یا بشریت؟الی، این دختربچه 14 ساله که بازی ما را با او همراه کرد و ما ناگهان به خودمان آمدیم و دیدیم چقدر دوستش داریم.که چقدر تصور مرگش دردناک و غیر قابل‌ تحمل و ورای تصور است.من به شخصه در آن قطعه‌ی پایانی بازی، یعنی بیمارستان سنت ماری، کاملا با جول هم‌نظر و هم‌عقیده بودم. در همان لحظاتی که مارلین، رئیس گروه فایرفلای‌ها (The Fireflies) مشغول توضیح دادن قضیه برای جول بود، احساس می‌کردم (و همزمان خدا خدا می‌کردم!) که جول الی را ول نمی‌کند و هر طور شده به نجاتش می‌رود؛ که سرنوشت کل زمین برود به جهنم اگر که قرار است نجات دنیا به قیمت مرگ این بچه تمام شود. وقتی جول از نگهبان آدرس اتاق جراحی را پرسید و او را کشت و کیفش را برداشت تا به دنبال الی برود، من هیجان زده توی دلم گفتم همین است! جول الی را رها نمی‌کند و من هم 100 درصد با او موافقم.در ادامه اعضای فایرفلای‌ها یکی‌یکی و دسته‌دسته سر راهمان قرار گرفتند. کشتیم و جلو رفتیم. کشتیم و جلو رفتیم. هیچ‌کدام مهم نبود. هر کس سر راهم قرار می‌گرفت او را می‌کشتم. مهم نبود چند نفر، کل فایرفلای‌ها یا حتی کل آدم‌های دنیا. این‌طور نبود که مثلا برای نجات الی راضی به کشتن یکی دو نفر باشم و اگر تعداد زیاد شد کم کم دست و پایم شل شود و مردد شوم. نه. عزم و اراده‌ی بی‌نهایت قدرتمندی را درونم حس می‌کردم که به هر قیمتی به رسیدن به در اتاق جراحی فکر می‌کرد.چه کسی می‌تواند جلوی من را از رسیدن به الی بگیرد؟ همه‌تان را می‌کشم لعنتی‌ها! فکر کردید من دخترکم را ول می‌کنم پیش شما و می‌روم؟ من را از چه می‌ترسانید؟ بالاخره همه‌شان را کشتیم. بالاخره موفق شدیم و از پا در نیامدیم و به آن اتاق منحوس رسیدیم.در را باز کردم و داخل اتاق شدم. چند دکتر با روپوش جراحی در اتاق دیدم. یکی از آن‌ها که از بقیه به من نزدیک‌تر بود با ترس و استرس چاقویی رو از بین وسایل برداشت و به سمت من گرفت. تهدید کرد که جلوتر نیایم و راهم را کج کنم و برگردم؛ که او اجازه نمی‌دهد دست من به دخترکی که روی تخت جراحی، بیهوش در کنار او دراز کشیده بود برسد. به او شلیک کردم و به زمین افتاد. دو نفر دیگر از دیدن این صحنه وحشت کردند و به گوشه‌ای از اتاق پناه بردند و التماس‌کنان سرشان را بین دو دستشان گرفتند.آن دو نفر را هم با شلیک کشتم. در آن لحظه هیچ چیزی جز الی برایم مهم نبود.به هر حال آدم‌کشی در بازی‌های ویدیویی چیز جدید و عجیبی نیست. ما در بازی‌ها راحت دشمن‌هایمان را می‌کشیم و جلو می‌رویم. چون بالاخره دشمن هستند و باید برای رسیدن به مرحله بعد آنها را کشت. برای گیمرها این موضوع کاملا پدیده‌ی روتینی است و چیزی است که دیگر کسی به آن چندان فکری نمی‌کند. هر چه باشد ما واقعا که آدم‌ نمی‌کشیم. آن آدمهای داخل بازی ساختگی هستند و به هیچ انسانی در واقعیت هیچ آسیبی نمی‌رسد.اما وقتی بازی به چیزی فراتر از صرفا سرگرمی و تفریح و وقت‌گذرانی تبدیل شود، آیا باز هم به همین سادگی می‌شود گفت که ما صرفا داریم بازی می‌کنیم و آدمک‌های ساختگی را می‌کشیم؟ وقتی اینقدر با شخصیت‌های داستان ارتباط گرفتیم، بی‌نهایت بهشان علاقه‌مند شدیم، طوری که با اشتیاق داستانشان و سیر سفرشان را دنبال می‌کنیم؛ وقتی به این شخصیت‌های ‌خیالی این‌همه اهمیت می‌دهیم طوری که برایمان فرقی با آدم‌های واقعی نداشته باشند و به اندازه‌ی یک عضو خانواده برایمان عزیز و مهم باشند؛ آن وقت آن بازی دیگر صرفا یک «بازی» و یک سرگرمی نیست.برای من جول و الی در طول بازی بی‌نهایت اهمیت پیدا کردند. برای من نجات الی، انگار معادل نجات دختر خودم بود. در آن دقایق از بازی، تصور مرگ الی و عدم موفقیت در نجات دادنش بسیار دردناک و وحشتناک بود. این من بودم که واقعا راضی به مرگ آن‌همه آدم به ازای نجات الی بودم. اینجا دیگه مثل باقی بازی‌ها صرفا بحث کشتن یکسری آدمک خیالی و کامپیوتری برای رفتن به مرحله بعد نبود. اینجا قضیه بسیار جدی و حیاتی بود. در ذهنم به وضوح می‌دیدم اگر الی به هر شکلی بمیرد و من در نجاتش موفق نشوم، زندگی بعد از آن معنا ندارد. دقیقا همان احساسی که جول در آن لحظات داشت. به همین خاطر واقعا برای نجات الی جنگیدم؛ واقعا آن آدمها را کشتم؛ واقعا آن دکترها را کشتم.در این‌جور مواقع که این‌قدر بازی در همراه کردن بازیکن با داستان خودش موفق بوده و کاری کرده که شخصیت‌هایش برای بازیکن مثل آدم‌های واقعی اهمیت داشته باشند، برای من بازیکن تصور اینکه چه می‌شد اگر که همه‌ی این داستان‌ها و سناریوها در واقعیت اتفاق می‌افتاد، گریزناپذیر بود. نمی‌توانستم از این تصور فرار کنم که اگر یک روزی منِ امیرحسین در دنیای واقعی قرار بود به جای جول در این لحظه قرار بگیرم، چه تصمیمی می‌گرفتم؟وقتی جول الی را بغل می‌کند و در راهروها از دست سربازان فرار می‌کند و در نهایت با آسانسور پایین می‌رود، با مارلین مواجه می‌شود. مارلین می‌گوید که الی را می‌خواهی نجات بدهی که چی؟ الان زنده نگهش می‌داری، همیشه که در این امر موفق نمی‌شوی! در این دنیا،سرنوشتی مثل تجاوز یا مرگ به احتمال زیاد در انتظارش است. سرنوشتی که در انتظار اکثر ادم های این دنیا بوده و هست.جول جواب می‌دهد که چیزی که در ادامه اتفاق می‌افتد به الان ربطی ندارد. مارلین در ادامه جمله‌ای می‌گوید که هم جول و هم مای بازیکن را حداقل برای چند لحظه هم که شده به فکر می‌اندازد: «این چیزیه که خودش (الی) می‌خواست و اگه به‌ هوش بود همین انتخاب رو می‌کرد. خودتم این رو می‌دونی!» جول بعد لحظه‌ای مکث به او شلیک کرد. الی را در ماشین گذاشت و برگشت بالای سر مارلین. او به جول التماس کرد که اگر الی را می‌برد، حداقل او را زنده بگذارد. اما جول در پاسخ گفت که «اگه زنده بزارمت، دوباره میای سراغش» و بی‌تعلل ماشه را کشید.تصمیمی اگرچه تکان‌دهنده و هولناک، اما من مثل قبل کاملا با او موافق بودم؛ من هم اگر جای او بودم همین کار را می‌کردم. مگر می‌شد به بهای زنده گذاشتن هر کسی، حتی یک درصد در آینده جان الی را به خطر انداخت؟جول ده‌ها انسان را کشت تا الی را نجات بدهد. اگه بخواهیم در مقیاس بزرگ‌تر به قضیه نگاه کنیم، جول تمام انسان‌های باقیمانده روی زمین را از نجات احتمالی محروم کرد تا الی را نجات بدهد. واکسنی که می‌توانست میلیون ها نفر باقیمانده را در مقابل این قارچ لعنتی مقاوم کند و در یک کلام، با پایان دادن به آخرالزمان، انسانیت را از این‌همه درد و رنج و بدبختی و مرگ نجات بدهد و زندگی را به حالت عادی‌اش برگرداند.آیا ارزشش را داشت؟ من و جول و خیلی‌های دیگر که این بازی را به سرانجام رساندیم، پاسخ می‌دادیم:بله! بگذار بشریت در همین نکبت فعلی باقی بماند. اگر هزینه‌ی نجات میلیون‌ها انسان دیگر، مرگ و نیستی این عزیز دردانه است، پس نجات بشریت نمی‌ارزد.تصور زندگی در این آخرالزمانِ وحشت و ترس و رنج و مرگ، با وجودِ الی و نفس کشیدن او و بودن او و راه رفتن و خندیدن و صحبت کردن او، خیلی لذت بخش‌تر و قابل‌تحمل‌تر از تصور زیستن در دنیایی نرمال و عادی و عاری از زامبی‌ها اما بدون حضور الی است. زندگی در دنیایی که الی در آن چشمانش را باز می‌کند و نفس می‌کشد و راه می‌رود، بی‌نهایت زیباتر از دنیایی است که الی در آن برای همیشه چشمانش را بسته و دیگر هیچ‌گاه نفس نخواهد کشید. برای مای بازیکن و جول، اصلا حتی یک لحظه فکر یا شک هم نیاز نبود. انتخاب درست در این دوراهی از 100 فرسخی مشخص بود.حالا می‌رسیم به The Last of Us Part 2. بازی‌ای که آن تصمیم سرنوشت‌ساز در انتهای قسمت اول را دوباره اما این‌بار به شکلی متفاوت جلوی چشم‌مان می‌آورد. من تا اینجا سعی کردم احساساتم و طرز فکر خودم و بسیاری از بازیکن‌های دیگر در لحظات پایانی قسمت اول را برایتان ریز به ریز و دقیق شرح بدهم. شاید شما با جول موافق نبوده باشید و تصمیم او را تایید نکنید، اما مطمئنا می‌توانید حداقل او را درک و با او همذات‌پنداری کنید. هدف من از این توضیح و مقدمه‌چینی تا الان همین بوده که طرز فکر جول (و خودم) را کاملا شفاف و واضح بیان کنم، چون بیان ذهنیت جول برای پرداختن به داستان قسمت دوم لازم است. اکنون به چهره‌ی جول در عکس بالا دقت کنید. خشمی در این لحظه در صورت اوست که قوه محرکه‌ی جلوبرنده او در این صحنه است. خشم و عصبانیت پدری که برای نجات دخترش از چنگال دیو و دَدان آمده و به‌علاوه نوعی چشم غره و اخم؛ اخم و چشم غره‌ای که این هیولاها را هدف گرفته است. اخمِ مردی که آمده جگرگوشه‌اش را از زیر دست قاتلان بیرون بکشد و با خود ببرد و وای به حال آن قاتلان که سزاوار این اخم و این چشم‌غره و این خشمی هستند که از عشق بی منتهای این مرد به این پیکر نحیف خفته در آغوشش نشات می‌گیرد!حالا قسمت دوم از ما می‌خواهد آن روی این سکه را ببینیم. لست آو آس پارت دو مجبورمان می‌کند غذای خوشمزه و شیرین و دل‌چسبی که در قسمت اول نوش جان کردیم را بالا بیاوریم و روی زشت آن غذا را ببینیم. ما در قالب فلش‌بک‌ها سرگذشت اَبی را میبینیم و ساعت ها با او بازی می‌کنیم. دختری که در سنی مشابه سن الی در قسمت اول، پدرش را به دست جول از دست می‌دهد و از خود می‌پرسد گناه پدر من چه بود؟ چرا باید پدر من که می‌خواست درمانی برای این درد بی‌درمان بشریت پیدا کند بمیرد؟تصور کنید: شما دختر نوجوانی به نام ابی هستید. پدرتان می‌خواهد دارویی برای نجات انسان‌ها بسازد. دارویی که بله، به قیمت جان یک انسان غریبه تمام می‌شود، اما جان میلیون ها انسان دیگر را می تواند نجات دهد. یک دودوتا چهارتای ساده است،نه؟ درست است، خودتان و پدرتان از تصور کشتن یک دختر بچه‌ی معصوم وحشت می‌کنید، اما اگر فداکردن جان این دختر بچه ثمره‌ای بدهد که هزاران دختر بچه‌ی بی‌گناه دیگر را از مرگ و سرنوشتی مشابه این بچه نجات دهد، واقعا ارزشش را ندارد؟اصلا این دختر مگر چه ارجحیت و برتری‌ای بر باقی کودکان این دنیا دارد؟ چه بسیار طفلان معصومی که طی این 20 سال آلوده شدند و به آن موجودات وحشتناک تبدیل یا توسط آنها دریده و کشته شدند و یا قربانی حرص انسان‌های باقیمانده برای زنده ماندن و بقا شدند (آن دسته‌ی شکارچی در شهر پیتسبورگ که سر راه جول و الی کمین گذاشتند یا دار و دسته‌ی آدمخوار دیوید را به یاد بیاوریم). حتی تصور میزان درد و رنج و ظلمی که بر کودکان در سراسر دنیا رفته از حد تحمل و درک آدمی خارج است، حالا جمع میزان درد و رنج آدم بزرگ‌ها که بماند.پس اگر بشود با فدا کردن فقط یک بچه، هزاران و میلیون ها کودک دیگر را نجات داد ...؟ساختار داستانی TLOUP2 با تمرکز روی موضوعی به نام زاویه‌دید (Perspective) بنا شده استبازی کنترل آنتاگونیست داستان یعنی ابی را برای ساعت‌ها در دستان بازیکن قرار می‌دهد. شما شاید در ابتدا از ابی متنفر باشید، اما خواه ناخواه بعد مدتی بازی کردن در جای او کم کم به سرنوشت او اهمیت خواهید داد. البته بازیکنانی بوده‌اند که از شدت تنفری که نسبت به ابی داشتند، تا آخر هم چندان تغییری در نظرشان ایجاد نشد؛ اما من به این دسته از بازیکنان می‌گویم یک‌بار دیگر به تجربه بازی بپردازند. احتمالا نظرشان عوض خواهد شد. به هر حال این بازی به هزار و یک دلیل برای یکبار بازی کردن ساخته نشده و حداقل دو دور کامل باید به تجربه‌ی آن از ابتدا تا انتها پرداخت تا بتوان به لایه‌های مختلف داستان پی برد و این معجون پرملات و فوق سنگین را هضم کرد.قابلیت کنترل کردن کاراکترها و بازی کردن در جای آنها خاصیتی است که گیم‌ها دارند و در هیچ فرم دیگری از هنر مشاهده نمی‌شود. مطمئنا اگر همین بازی به صورت فیلم یا سریال ساخته می‌شد، اصلا نمی‌توانست اینقدر در قرار دادن ما در ذهن ابی موفق عمل کند. در فیلم و سریال سازنده هر چقدر هم که با تمهیدات معمولِ فیلمنامه‌نویسی و کارگردانی، در ایجاد حس همذات‌پنداری با آنتاگونیست در بیننده موفق ظاهر شود، باز هم زمین تا آسمان با قرار دادن کنترل آنتاگونیست داستان در قالب کنترلر کنسول در دستان بازیکن تفاوت دارد. ما در بازی‌ها خود به خود با هر کسی که کنترلش در دستانمان قرار گیرد به سرعت و به سهولت ارتباط برقرار می‌کنیم و ناخودآگاه برای مدتی هم که شده او را کاراکتر اصلی و قهرمان بازی می‌بینیم.حالا TLOUP2 می‌آید و ناگهان کنترل ابی، قاتل منفور جول عزیزمان را در دستان ما قرار می‌دهد و ما را مجبور به دیدن دنیا از دید او و پیش رفتن در داستان با او می‌کند. ما ابتدا فلش‌بکی به گذشته‌ی ابی و پدرش می‌بینیم و از سرگذشت او و دلیلش برای کشتن جول مطلع می‌شویم.وقتی شما در نقش ابی بازی می‌کنید، یعنی ناچارید به زنده ماندن او اهمیت بدهید؛ چون برای جلو رفتن در بازی و رفتن به مراحل بعد باید زنده بمانید (یعنی ابی زنده بماند) و برای بقا (بقای ابی) باید بجنگید و دشمنان ابی را بکشید و الی اخر. یعنی بازی شما را مجبور می‌کند چه بخواهید چه نخواهید ناخودآگاه به ابی و داستانش اهمیت دهید؛ حتی اگر کل ۳ روز ابی را با اکراه و بی‌میلی مطلق بگذرانید.بازی به این طریق عملا مفهومی به اسم «دشمن» را بی‌معنا می‌کند. یعنی چه؟ یعنی وقتی ما داستان را برای ساعت‌ها از زاویه دید یک کاراکتر ببینیم، دوست داشته باشیم یا نه کم‌کم شروع به همذات‌پنداری و درک او می‌کنیم. وقتی همراه او بجنگیم و فرار کنیم و مخفی شویم و بکشیم، وقتی داستان را از دید ذهن او ببینیم و خلاصه در یک کلام در جای او زندگی کنیم، آن کاراکتر بالاخره جایش را در دل ما باز می‌کند. دیگر آن شخصیت خود‌به‌خود در ذهن ما «دشمن» قسم‌خورده‌ی ما محسوب نمی‌شود.شخصا برای من زمانی داستان ابی جالب شد که به لِو و یارا برخورد و از آن به بعد همه‌ی فکر و ذکرش حفظ و نجات آنها بود. من از روز دوم که ابی و لو همراه شدند تا به بیمارستان بروند و وسایل جراحی برای یارا پیدا کنند، کم کم به زندگی ابی اهمیت دادم. تا قبل از آن صرفا از سر اجبار با ابی همراه شده بودم تا داستان جلو برود و ببینم بالاخره قضیه به کجا ختم می‌شود؛ اما وقتی لو کنار ابی قرار گرفت و زوجِ لو-ابی شکل گرفت، چیزی که روی صفحه نمایش می‌دیدم را دوست داشتم: این دو نفر کاملا یادآور الی و جول بودند.نمی‌دانم، شاید زمانی که لو ماسک به همراه ندارد و ابی به تنهایی به داخل ساختمان آلوده می‌رود تا ماسکی برای او پیدا کند؛ یا شاید هم وقتی ابی برای نجات لو به دل جزیره سرافایت‌ها می‌زند؛ هر کدام که باشد خلاصه از وقتی که ابی کنار لو قرار گرفت من به زنده ماندن ابی اهمیت می‌دادم. احساس کردم که این آدم حالا ارزش زنده‌ ماندن را دارد. ابی با اهمیتی که برای لو قائل می‌شد کاری کرد که ما هم برای او ارزش قائل شویم.شروع روز سوم ابی را به یاد بیاوریم: ابی و یارا در حال حرکت به سمت قایق‌های ساحلی هستند که ابی به تک‌تیراندازی بر می‌خورد. تک‌تیرانداز همه‌ی اعضای گروه مَنی را کشته و اجازه حرکت به ابی و منی نمی‌دهد. ما و منی، به هر ضرب و زوری که شده سینه‌خیز و دولا دولا پشت ماشین‌ها سنگر می‌گیریم و جلو می‌رویم. در ادامه به یک پارکینگ می‌رسیم. تک‌تیرانداز به بدنه فلزی ماشین‌ها شلیک می‌کند و آلوده‌ها (Infected) را هشیار می‌کند و به جان ما می‌اندازد.اصولا همیشه در گیم‌ها تک‌تیراندازهای دشمن روی اعصاب گیمرها بوده‌اند! با جاگیری مناسب و تسلطشان بر اوضاع و دقت بالا و کشندگی تیرهایشان کفر ما را در می‌آورند طوری که با خود می‌گوییم اگر دستم بهش برسد...! اینجا هم با همین قضیه طرفیم؛ یک تک‌تیرانداز سمج و لعنتی. تازه اینبار این موردِ به‌ خصوص بیشتر از نمونه‌های قبلی حرص درآور است: با هوشمندی آلوده‌ها را بیرون می‌کشد و سر ما آوار می‌کند.خلاصه ما به سمت آن لعنتی حرکت می‌کنیم. فرار می‌کند اما همچنان تیر می‌زند. به او نزدیک و نزدیک‌تر می‌شیم... و بنگ. کله‌ی منی جلوی چشمانمان سوراخ می‌شود و او بی‌جان به زمین می‌افتد. از ترس جان صحنه را ترک می‌کنیم و به هر بدبختی شده قایم می‌شویم. در ادامه او را پیدا می‌کنیم و با او گلاویز می‌شویم و می‌بینیم که عجب، این همان تامی خودمان است! این دشمن لعنتی و اعصاب خردکن که حرص ما را درآورده بود و می‌خواستیم هرجور شده دستمان بهش برسد و دمار از روزگارش در بیاوریم، حالا به یک‌باره دوست و آشنا از آب در می‌آید.برگردم به جمله‌ای که چند بند بالاتر گفتم: «بازی به این طریق عملا مفهومی به نام «دشمن» را بی‌معنا می‌کند». کل ساختار داستان بازی روی همین یک جمله بنا شده است. به این طریق طریق بازی کلمات «پروتاگونیست» و «آنتگونیست» را هم بی‌معنا و حتی مسخره و خنده‌دار کرده است! در ابتدا اَبی پروتاگونیست بود و تک‌تیرانداز آنتاگونیست. با فاش شدن هویت تک‌تیرانداز، او پروتاگونیست شد و اَبی آنتاگونیست(؟). اینجاست که ما به خودمان و باورهایمان شک می‌کنیم. عجب! چه ساده جای پروتاگونیست و آنتاگونیست، جای خودی و غیرخودی عوض شد؟ از این به بعد دید ما به تامی و دیدمان به کلمات دشمن و خودی برای همیشه عوض می‌شود. ما می‌مانیم و در این لحظات کلنجار رفتن با خودمان که بالاخره چه‌کسی خودی است و چه‌کسی دشمن...؟بازی کاری می‌کند که به خودمان و مرزبندی‌هایمان شک کنیم. کاری می‌کند از قالبِ تنگ و محدود ذهن خودمان بیرون بیاییم و دنیا را از دریچه چشمان دیگران هم ببینیم. وقتی ما به جای همه‌ی طرف‌های ماجرا زندگی کنیم، دیگر دشمن و دوست اصلا معنا ندارد؛ و کاری که بازی در این قسمت انجام می‌دهد قابل تعمیم به کل داستان است. فونداسیون و اساس داستانی این بازی روی این موضوع بنا شده است. اینکه ۳ روز را به الی (پروتاگونیست) اختصاص می‌دهد و بعد ۳روز هم به ابی (آنتاگونیست) از همین موضوع می‌آید.بالاخره حق با چه کسی بود؟دقت کنید حرف من اصلا بحث اینکه «حق با چه کسی است» نیست. بحث اینکه آیا از نظر شما جول با نجات دادن الی تصمیم درست را گرفت یا نه نیست. بحث این نیست که آیا جولی که برای نجات دادن الی به هر قیمتی، آن‌همه انسان را در آن بیمارستان کشت یک فرشته و انسانی دوست‌داشتنی و سزاوار تحسین و ستایش محسوب می‌شود یا ماشین کشتاری خودخواه که به چیزی جز امیال و خواسته‌های خودش اهمیت نمی‌دهد؛ یا اینکه آیا ابی با کشتن جول به آن شکل فجیع، یک هیولای کثافت عوضی شایسته‌ی شکنجه تا پای مرگ به حساب می‌آید یا نه.بلکه بحث من و پیام قسمت دوم این است که همه‌چیز بستگی به این دارد که شما داستان را از دید کدام شخصیت ببینید؛ که شما خودتان کدام فرد و کدام شخصیت برایتان اهمیت پیدا کرده باشد و به کدامشان عشق بورزید. طبیعی است که شما از کسی که پدر بی‌گناهتان را (که جرمش فقط تلاش پیدا کردن دارویی برای بشریت بود) کشته است، متنفر می‌شوید و دنبال انتقام می‌روید تا تقاص پدرتان را پس بگیرید؛ و البته که طبیعی است که شما به عنوان کسی که قریب به یکسال با دخترکی شیرین زندگی کرده‌اید و در این دنیای جهنمی از او در برابر هزار و یک بلا محافظت کرده‌اید و اکنون او را جای دخترتان می‌بینید، کسانی که بخواهند جان او را بگیرند را از بین خواهید برد و هر طور شده او را نجات خواهید داد.اینجا نکته‌ی ظریفی وجود دارد که متاسفانه بسیاری متوجه آن نشدند و من از زبان برخی از کسانی‌ که این بازی را دوست نداشتند شنیده‌ام: اینکه بازی خواسته کاری کند که طرفداران از جول و تصمیمش بدشان بیاید و از کاری که در انتهای قسمت قبل کردند پشیمان شوند!نه قصد من و نه قصد بازی به هیچ‌وجه سرزنش و توبیخ جول نیست. قصد من نیست که بگویم حالا که شما داستان را از زاویه دید اَبی و بقیه دیدید، جول را دیگر دوست نداشته باشید و نتیجه بگیریم که پس جول آدم بَده‌ی داستان است چون آن‌همه انسان را کشت صرفا به خاطر نجات یک نفر، و اَبی حق داشته که در پاسخ او را به آن شکل فجیعانه بکشد.بعضی از مخاطبان از قسمت دوم این برداشت را داشته‌اند که این بازی خواسته آنها را غافلگیر کند و در یک حرکت ناگهانی و غیر قابل‌انتظار دختر آن دکتر کذایی را ناگهان رو کند و بگوید ببینید؛ ببینید آن‌همه آدمی که قسمت اول با خیال راحت کشتید، حالا خانواده‌شان آمده‌اند به سراغتان تا انتقامشان را بگیرند؛ ببینید که عواقب کارهای شما و جول یقه‌تان را گرفته و شما و جول اشتباه کردید و نباید به هر قیمتی الی را نجات می‌دادید!به هیچ‌وجه پیام قسمت دوم این نیست. هم از خود بازی و سیر داستانی آن و هم از مصاحبه‌هایی که نیل دراکمن سازنده بازی در جاهای مختلف کرده مشخص می‌شود که هدف بازی این نبوده که تعیین تکلیف کند که ما حق را به چه کسی بدهیم؛ بلکه هدف بازی صرفا نشان‌دادن داستان از زاویه دشمنان ما در قسمت اول بوده تا با این‌کار ما را به فکر وا دارد و نشان بدهد که خوب و بد و تصمیم درست و غلط نسبی است و بستگی به این دارد که شما چه کسی باشید و در چه موقعیتی قرار گرفته باشید.بازی به درستی نه قصد نکوهش تصمیمی که جول در انتهای قسمت اول گرفت را دارد و نه قصد توجیه کاری که ابی با جول می‌کند. بلکه خیلی ساده فرصتی در اختیارتان قرار می‌دهد تا داستانی که آخر قسمت اول رقم خورد را از زاویه دید طرف مقابل ببینید و جسورانه تا آنجا پیش می‌رود که به شما فرصت تجربه‌ی زندگی در این دنیا از دریچه چشمان قاتل جول را می‌دهد.داستان نشان می‌دهد که این ذهن ما و سرگذشت و تجربیات و خاطرات و علایق و عواطف و احساسات ما است که درست و غلط یا خوب و بد را برای ما و نسبت به ما تعریف می‌کند. اگر از قالب ذهن خودمان بیرون بیاییم و سعی کنیم خودمان را در ذهن فرد دیگری قرار بدهیم (فرض کنید شما دو تا ذهن دارید، یعنی به جای دو انسان دارید زندگی می‌کنید. شما دو نفر هستید و دو زندگی دارید)، حالا می‌بینیم که قضیه به این سادگی‌ها نیست و چیزی که برای شمای شماره‌ی یک خوب به نظر می‌رسد یا از نظر شما تصمیم درستی است (نجات الی به قیمت کشتن آن‌همه انسان)، برای شمای شماره‌ی دو بد تمام می‌شود و تصمیمی ویرانگر از آب در می‌آید (اَبی پدرش را از دست می‌دهد). این است که این بازی را تبدیل به یک شاهکار بی‌نظیر داستان‌گویی می‌کند. اینکه همه‌چیز به زاویه‌ی دید برمی‌گردد، به اینکه داستان را از دید چه کسی ببینیم و به جای چه کسی زندگی کنیم.چه می‌شد اگر...؟حالا تصور کنید داستانِ The Last of Us به جای اینکه با جول و الی شروع بشود، با ابی و پدرش شروع می‌شد: در قسمت اول این سری اصلا جول و الی‌ای وجود نداشتند و به جایش بازی به ماجراهای ابی و فایرفلای‌ها می‌پرداخت؛ یعنی ما در نقش ابی و پدرش بازی می‌کردیم و آن‌ها قهرمان‌های داستان ما می‌بودند. حالا داستان به جایی می‌رسد که یکی از دو قهرمان ما می‌خواهد دارویی برای نجات بشریت تولید کند؛ او در اتاق جراحی است که ناگهان مردی با چهره‌ی عبوس وارد اتاق می‌شود، تیغ جراحی را از دست او می‌گیرد و در گلویش فرو می‌کند. قهرمان ما خرخرکنان در خون خودش غرق می‌شود و می‌میرد و سپس مرد دختر را بر می‌دارد و می‌رود.اگر داستان اینگونه به ما عرضه می‌شد، آن‌وقت قسمت دوم لست آو آس نه داستان انتقام الی از ابی، بلکه داستان انتقام ابی از جول می‌شد. آن‌وقت به جای اینکه ما الان ابی را به شکل کثافت لعنتی‌ای که جول عزیزمان را کشت ‌ببینیم، جول را هیولایی نفرت‌انگیز می‌دیدیم که شایسته‌ی مرگی دردناک است. مایی که احتمالا بعد از مرگ جول به آن شکل فجیع آرزوی شکنجه شدن ابی تا پای مرگ به دست الی را در دلمان می‌کردیم، اینبار همین آرزو را برای جول در ذهنمان تصور می‌کنیم.می‌بینید؟ به سادگی می‌توانست جای پروتاگونیست و آنتاگونیست داستان ما معکوس باشد. این بازی به شکل ترسناکی به ما یادآوری می‌کند که ما فقط به این دلیل طرف الی و جول هستیم و نه طرف ابی و فایرفلای‌ها، چون سازنده انتخاب کرده بود که ما داستان را از زاویه‌ی دید الی و جول ببینیم. قسمت دوم می‌توانست داستان انتقام ابی از جول و سپس نشان دادن عواقب این انتقام (راه افتادن الی به دنبال ابی) باشد. حالا سازنده می‌آمد و در اواسط بازی ناگهان ما را در نقش طرف مقابل یعنی الی قرار می‌داد و ما با فلش‌بک سرگذشت او را می‌دیدیم و تازه متوجه می‌شدیم که آن مرد پست‌فطرت و بی‌رحمی که پدرمان و آن‌همه از اعضای گروهمان را در آن بیمارستان به قتل رساند، چه نیت و هدف قابل‌درک و حتی زیبایی از ارتکاب این اعمال داشته است. حالا تازه ما کمی آن جول میلرِ لعنتی را می‌توانیم درک ‌کنیم، چون اکنون سرگذشتش با این دخترک را دیده‌ایم و می‌فهمیم که این دو نفر چه رابطه‌‌ای با هم داشته‌اند و ما با کشتن این مرد چه بر سر این دختر آورده‌ایم. بازی به راحتی می‌توانست برعکس عمل کند: به تلاشی برای ایجاد درک و همذات‌پنداری در ما با هیولایی به نام جول تبدیل شود. ممکن است برخی اعتراض کنند که خب همه‌ی اینها که گفتی سناریوی فرضی است. فعلا که این اتفاق نیفتاده و فعلا که قسمت نخست داستان جول و الی بود و ما سال‌ها با جول و الی زندگی کرده‌ بودیم!بله، اما قسمت دوم بی‌رحمانه به ما یادآوری می‌کند که می‌توانست همه چیز جور دیگر باشد. همین که این بازی با یک تلنگر محکم راه این تصورات را به ذهن ما باز کرده، کفایت می‌کند. ایجاد این چشم‌انداز جدید و ترسناک کافی است که ما بر خود بلرزیم و به فکر فرو برویم و همه‌چیز را جور دیگر ببینیم.در ابتدای متن که به شرح ماجرا از دید جول و خودم در هنگام تجربه‌ی قسمت اول می‌پرداختم، تصویر بالا را آورده بودم. حالا یک بار دیگر به چهره‌ی این مرد در این لحظه دقت کنید. این تصویرِ به‌ خصوص را به این علت انتخاب کرده‌ام که با کمی تخیل می‌توان آن را دیگر دوست نداشت! می‌توان به جای روی زیبای این چهره که ما به دیدن آن عادت کرده‌ایم، چهره‌ای عبوس و ترسناک و نفرت‌انگیز را دید؛ ماشین کشتاری که بعد از به قتل رساندن ده‌ها انسان، وارد اتاق عمل می‌شود و بر سر ما آوار می‌شود؛ هیولای بی‌رحمی که به هیچ‌کس بر سر راه خود رحم نمی‌کند و پدر بی‌دفاع و بی‌گناه ما را با سنگدلی به قتل می‌رساند.ما به عنوان بازیکن چون در قسمت اول با جول و الی بازی را تجربه کردیم، از این چهره خشمی پرمهر را می‌بینیم، خشمی که از عشق و محبت می‌آید؛ مردی که به نجات دخترکش از چنگال آدم بدها شتافته است. اما کافی است تا سناریوی فرضی‌ای که در بندهای بالا آن را به تصویر کشیدم را تصور کنید تا حس‌ و حالی که از این تصویر می‌گیرید ۱۸۰ درجه برعکس شود! اینجاست که آدم از محدوده‌ی ذهن خودش فراتر می‌رود و با تمام وجود ذهن انسان دیگری را لمس می‌کند.همین است که این بازی را حقیقتا ترسناک می‌کند؛ ترسناک نه چون زامبی و کلیکر و رت کینگ (آن هیولای بیمارستان سیاتل در روز دوم ابی) دارد، و نه حتی چون جول را به آن شکل فجیع جلوی چشم ما می‌کشد؛ بلکه چون مسئولیتی بی‌نهایت سنگین را بر دوش ما می‌نهد: می‌خواهد که ذهنی بی‌نهایت بزرگ داشته باشیم؛ بزرگ به وسعت همه‌ی انسان‌ها. می‌خواهد که جرئت و جسارت و فهم و درک قرار دادن خودمان به جای هر انسانی را داشته باشیم، حتی اگر از آنها بی‌نهایت متنفریم.خب، حالا که چی؟این تراژدی ما آدم‌ها است که محکوم هستیم به زندگی در قالب یک ذهن و یک فرد و هیچ‌وقت نخواهیم توانست جای دیگری زندگی کنیم. محکوم هستیم به اینکه این دنیا ما را در مسیر حفظ و بقای خودمان و عزیزانمان، در مقابل هم قرار دهد.می‌توانیم داستان ابی را به تمام انسان‌هایی که در قسمت اول سر راهمان قرار گرفتند و کشته شدند تعمیم بدهیم. به افراد گروهی که سردسته‌شان اسلحه های جول و تس را بالا کشیده بود؛ به آن ارتشی هایی که در ابتدای بازی در ساختمان گنبدی شکل به سراغمان آمدند؛ حتی به دارو دسته ی راهزن شهر پیتسبورگ که سر راه جول و الی کمین گذاشتند و آدم شکار می‌کردند و حتی به گروه آدمخوار دیوید! حتما آنها هم داستان و سرگذشت خاص خودشان را داشتند که اگر فرصت می‌شد برایمان بیان کنند، چه بسا با آنها هم همذات‌پنداری می‌کردیم و دیگر به آنها به دید انسان‌هایی هیولاصفت و ددمنش که سر کاراکترهای محبوب و عزیزمان آوار شدند، نگاه نمی‌کردیم.حالا فایده‌ی این داستان چه بود؟ فایده‌ی دیدن داستان از دید ذهن دیگران و گذاشتن خودمان به جای آن‌ها و درک و همذات‌پنداری چیست؟ فایده‌اش این است که ما را از قالب کوچک و محدود ذهنیتمان بیرون می‌آورد و با یک اکستریم لانگ‌شات از بالا واقعیت زندگی را نشان‌مان می‌دهد؛ که ما هم فردی هستیم در کنار بی‌نهایت فرد دیگر و فقط به این دلیل به خودمان حق می‌دهیم و دنیا را بر محور خودمان می‌بینیم چون تصادفا در این ذهن و در این کالبد به‌خصوص چشم باز کرده‌ایم. در این‌صورت درک و فهم جدیدی حاصل می‌شود. طبیعتا از میزان خشم و کینه‌ و نفرت ما نسبت به بسیاری از آدم‌ها کاسته می‌شود و بسیاری سوتفاهم‌ها از بین می‌روند؛ و البته که فایده‌ی این موضوع در جایی مثل انتقام نمایان می‌شود.فایده‌ی این دید از بالا و این تلاش برای درک و فهم متقابل این است که ابی دست به کشتن جول نزند. حداقل برای لحظه‌ای هم که شده در این امر تعلل کند؛ که بداند کشتن انسان دیگری، پدرش را بر نمی‌گرداند و حال او را خوب نمی‌کند؛ که درمان این درد ادامه‌ی چرخه ی خشونت نیست. شاید جول به خاطر نجات الی، چاره‌ای جز کشتن پدر ابی نداشت، اما ابی که چاره‌ای جز کشتن جول دارد. کشتن جول نه کسی را قرار بود نجات بدهد و نه پدر مرده‌ی ابی را برگرداند و نه هیچ فایده‌ای برای کسی داشته باشد. تنها کاری که کرد داغدار کردن دختر دیگری و قرار دادن او در مسیر انتقام بود.طعنه‌آمیز است، نه؟ ابی با هدفِ (به گمان خودش) جبران ظلمی که به پدرش و خودش رفته بود، دقیقا همان بلایی را سر انسان دیگری آورد که زمانی جول سر خود او آورده بود. ابی با اینکار دختر معصومی به نام الی را مثل خودش چنان دردمند و آشفته کرد که به دنبال انتقام جول (بخوانید پدرش) نصف ایالات متحده را زیر پا بگذارد، همان طور که ابی قبل از آن عینا همان مسیر را به صورت معکوس طی کرده بود تا قاتل پدرش را به سزای عملش برساند؛ منتها با این تفاوت که اگر جنایتی که جول در حق ابی مرتکب شد با دلیلی قابل درک و فهم و حتی قابل پذیرش توجیه می‌شد یعنی حفظ جان یک بچه؛ جنایت ابی در حق الی اصلا چنان توجیهی نداشت و هیچ کسی را نجات نمی‌داد. ابی بعد از کشتن جول به آن شکل وحشتناک به همین نتیجه رسید که نه خیر؛ انگار کشتن قاتل پدرش دردی را از او دوا نکرده است. آن درد و رنج مدام که مثل خوره به جانش افتاده بود و او را بی‌مهابا به سمت کشتن جول هدایت می‌کرد با مرگ جول از بین نرفت. آن حفره‌ی خالی درون سینه‌ی ابی که جای خالی پدرش را نشان می‌داد بعد از انتقام پر نشد. ابی بعد از کشتن جول به آن آرامش روحی و رضایتِ خاطری که انتظارش را داشت نرسید.می‌دانید که ابی کی به آرامش رسید؟ وقتی که اتفاقی با لِو و خواهرش برخورد کرد، اما رهایشان نکرد. دلش آرام نگرفت و برای نجات آنها برگشت، برای نجات کسانی که دشمن او محسوب می‌شدند و قطعا اگر قبل از اینکه آنها و اَبی یکدیگر را بشناسند، در میدان نبرد با هم برخورد می‌کردند، هیچ‌کدام به دیگری رحم نمی‌کرد. چه، این راه و رسم زنده ماندن در این دنیای لعنتی است: بکش تا کشته نشی!اما او برگشت و آن دو نفر را نجات داد و چه‌ها که برای نجات این دو نفر در روزهای آینده نکشید. خود ابی هم در پاسخ به این سوال که چرا اینهمه خودش را برای نجات دو دشمن به خطر انداخته، می‌گوید که من به انجام این کار نیاز داشتم. باید این کار را انجام می‌دادم.تنها بعد از نجات آن دو نفر و آوردنشان به مکانی امن بود که بعد ۴ سال عذاب مدام احساس آرامش کرد: دویدن در راهروی بیمارستان و رسیدن به اتاق عمل؛ اما اینبار به جای مواجه شدن با جسد غرق به خون پدرش در آن‌سوی در، او را زنده و سالم و در حالی‌که به او لبخند می‌زد، یافت.سازندگان بازی در شب اول و پس از مواجهه‌ی اولیه ابی با لو و یارا، او را در حال دیدن کابوس به دار آویخته شدن این دو نفر در همان اتاقی جراحی که پدرش را کشته شده یافت، نشان دادند؛ به این معنا که فکر او در طول شب با عذاب وجدان دست و پنجه نرم می‌کرده و بنابراین صبح روز بعد از دیدن این خواب تصمیم گرفت دنبال لو و یارا برود. حالا شگفت‌آور اینجاست که در انتهای روز دوم و پس از نجات این دو نفر، سازندگان به جای اینکه ابی را در حال دیدن خواب نجات یافتن و زنده ماندن لو و یارا در همان اتاق جراحی نشان بدهند (که طبیعی بود که این‌بار به این شکل به قرینه‌ی خواب قبلی، خواب ببیند)، او را در حالی نشان می‌دهند که پس از باز کردن در اتاق، به جای لو و یارای زنده، پدرش را زنده و خندان می‌یابد؛ یعنی معنای نجات لو و یارا برای ابی، فراتر از صرفا یک کار خوب و فداکارانه و انسان‌دوستانه بود. نجات دو انسان بی‌گناه دیگر، چیزی بود که برای اولین بار بعد از مرگ پدرش، آن حفره‌ی خلا ناشی از جای خالی پدر را برای ابی تا حدی پر کرد. او ۴ سال آزگار لحظه به لحظه به دنبال یافتن آرامش روحی و روانی و خلاص‌ شدن از آن درد و رنج بی‌امان که مثل بختک روی ذهنش افتاده بود می‌گشت. درد و رنجی که اَبی راه خلاصی از آن را طبیعتا (و البته به اشتباه) در گرفتن انتقام پدرش و ساقط کردن مسبب همه‌ی این درد و رنج ها از زندگی می‌دید. اما تنها بعد از رسیدن به هدفی که سال‌ها به دنبالش بود و در کمال تعجب نیافتن آن خلاصی و آرامش مورد انتظار، راه حل واقعی را تصادفا پیدا کرد: راه خلاصی از درد و رنج ناشی از دست دادن کسی که دوستش داشته‌ایم، نه کشتن انسانی دیگر بلکه نجات دادن انسانی دیگر است. این درد و رنج، این حفره‌ی تاریک و خالی درون از همان ابتدا هم از عشق و محبت ما به یک انسان نشات گرفته بود. پس نباید انتظار داشته باشیم چیزی که از عشق و علاقه منشا گرفته، با تنفر و خشونت از بین برود یا جایش پر شود. تنها اگر همچنان به عشق ورزیدن ادامه بدهیم، همچنان کسی را برای دوست داشتن، برای اهمیت دادن، برای حفظ و مراقبت کردن پیدا کنیم، انسانی زنده که هنوز هست و هنوز نفس می‌کشد، آن وقت آن درد و رنج التیام می‌یابد و حداقل اندکی آرام می‌گیرد.این درسی بود که جول قبل از ابی گرفت. جولی که بعد از مرگ دخترکش 20 سال مثل یک جسد متحرک به زندگی ادامه داده بود و با پیدا کردن الی، ناگهان دوباره زنده شد و به جنب و جوش و تکاپو افتاد. جولی که با شخصیت بسیار محتاطش توانسته بود در دنیایی که خطر و مرگ به معنای واقعی کلمه از در و دیوارش چکه می‌کرد بیست سال دوام بیاورد؛ جولی که به محض احساس اینکه اهمیت‌دادن به انسانی دیگر دارد به قیمت به خطر انداختن جان خودش تمام می‌شود پا پس می‌کشید؛ ناگهان به خودش آمد و دید که حاضر است که در راه حفظ و نجات انسان دیگری غیر از خودش، یک «گور بابای خودم و زنده موندنم» بگوید و یک تنه به دل ده‌ها نفر سرباز مسلح بزند تا عزیزش را نجات بدهد.همان طور که بالاتر اشاره کردم، یکی از لحظات زیبا و دوست‌داشتنی TLOUP2، رابطه‌ای بود که بین ابی و لو ایجاد شد. لحظاتی که این دو با هم بودند، از قسمت‌های مورد علاقه من در این بازی بودند؛ چرا که یادآور رابطه‌ی دوست‌داشتنی و بی‌نهایت زیبایی بودند که الی و جول در قسمت اول با هم داشتند.ابی با پیدا کردن لو، آرامش و میزان رضایت و لذتی از زندگی را تجربه کرد که سال‌ها از آن محروم بود و به دنبالش می‌گشت. درست همان معجزه‌ای که برای جول با پیدا کردن الی رخ داده بود. ابی، مثل جول که برای الی یک نفره به مقابله با ارتشی رفت، برای نجات جان یارا و در ادامه لو، خود را به هر آب و آتشی زد و بارها و بارها جانش را به خطر انداخت (قسمت زیر زمین بیمارستان و رت کینگ در روز دوم، رفتن به دل جزیره دشمن و یک تنه به دل کرور کرور سرافایت‌ زدن در آن جزیره، قد علم کردن مقابل سربازهای خودی و سپر بلا کردن خود برای حفظ لو).حالا من نمی‌توانم از این تصور فرار کنم که اگر زمانی اَبی بر سر همان دوراهی‌ای که جول قرار گرفت، قرار بگیرد؛ یعنی قرار شود که لو، این بچه‌ی معصوم و دوست‌داشتنی و تنها همراه و همدم و تنها «خانواده»ی ابی، به دلیلی قربانی شود، او چه تصمیمی خواهد گرفت؟این است که می‌گویم این بازی معجزه می‌کند. از کسی که بیشتر از هر کسی در این دنیا از جول متنفر است و با میله‌ی آهنی صورت او را تا حد مرگ لت و پار و جمجمه‌اش را خرد می‌کند، جول دیگری می‌سازد. این جول دیگر هم اگر زمانی ببیند قرار است دلبندش را قربانی کنند، زمین و زمان را به آتش خواهد کشید و به هر قیمتی که شده این اجازه را نخواهد داد؛ و کسی چه می‌داند، شاید یکی از کسانی که خواستند مانع او شوند و متعاقبا از بین رفتند، دخترکی داشته باشد که در گوشه‌ای چشم انتظار پدرش است!پس می‌بینیم که ابی با کشتن جول و ادامه دادن چرخه‌ی بی‌منتهای خشم و نفرت و درد و رنج، چه اشتباهی کرد و در ادامه چگونه (خودآگاه یا ناخودآگاه) به اشتباهش پی برد و به جای بازتولید خشونت و درد و رنج، به تولید عشق و محبت و زندگی پرداخت. ابی همان مسیری که جول در قسمت اول طی کرده بود را بعد از گرفتن انتقام پدرش از جول طی کرد. اینجاست که در می‌یابیم که این بازی نه به دنبال نکوهش و سرزنش جول و تصمیم سرنوشت‌سازش در پایان قسمت نخست، بلکه اتفاقا ستایش‌نامه‌ای طویل و بلند بالا در رثای شکوه جول و عظمت تصمیمش است که جول را از صرفا دوپایی متحرک به اوج تعالی و رستگاری رساند.و اما الی. همان طور که ابی در قسمت دوم آینه و بازنمای جولِ قسمت اول است، الی در قسمت دوم بازنمای ابیِ قبل از کشتن جول است؛ ابی در فاصله‌ی بین مرگ پدرش تا پیدا کردن جول.به همین دلیل ابی در این بازی همیشه یک قدم از نظر سیر شخصیتی از الی جلوتر است: وقتی که ابی انتقام پدرش را می‌گیرد و شروع به حرکت به سمت آرامش و رستگاری می‌کند، تازه الی در مسیر انتقام قرار گرفته و به دنبال ابی می‌رود. ابی تازه دارد انسانیت خودش را باز می‌یابد که الی از راه می‌رسد و با کشتن دوستانش او را دوباره وارد چرخه‌ی انتقام می‌کند. ابی تا مرز کشتن دینا با بچه‌ی در شکمش پیش می‌رود که لو او را به خود می‌آورد و او را از این باتلاق چرکین خشونت و درد و رنج بیرون می‌کشد. قبل از آن اَبی جان لو را نجات داده بود و حالا لو انسانیت و روح ابی را نجات می‌دهد.ابی در این لحظه، بر خلاف آخرین‌باری که یکی از عزیزانش را از دست داده بود، این‌بار دست از انتقام و گرفتن زندگی مسبب مرگ عزیزانش می‌کشد. رها می‌کند و می‌رود. می‌رود و در کنار لو زندگی را ادامه می‌دهد. او حالا فهمیده که گرفتن جان انسانی دیگر در پاسخ به از دست‌دادن عزیزش پاسخ دردهایش نیست. اما الی نمی‌تواند دست بردارد؛ تا ابی را نکشد، داغ سوزان مرگ جول رهایش نمی‌کند. همان بختکی که زمانی به جان ابی افتاده بود و او را (به معنای واقعی کلمه) به رباتی برنامه‌ریزی شده برای یافتن و نابود کردن جول تبدیل کرده بود، اکنون به دور ذهن و فکر الی چنبره زده است.الی زندگی آرام و شاد و رضایت‌بخشی را با دینا شروع می‌کند؛ اما ما می‌بینیم که او همچنان از ترومای مرگ جول در برابر چشمانش رها نشده و در بیداری کابوس مرگ جول را می‌بیند. سپس سروکله‌ی تامی با سرنخی از رد ابی پیدا می‌شود و الی دوباره مسیر انتقام را در برابر خود باز می‌بیند. وقتی که بالاخره ابی را می‌یابد، با دیدن وضعیت اسف‌بار ابی و لو، برای چند لحظه‌ای هم که شده بی‌خیال انتقام می‌شود و راه خودش را در پیش می‌گیرد؛ اما تصویر صورت درب و داغان و خون‌آلود جول لحظه‌ای جلوی چشمانش ظاهر می‌شود و همین کافی است برای رها نکردن ابی...چرا الی به هیچ قیمتی نمی‌تواند ابی را رها کند؟اینجا می‌رسیم به موضوعی که کم کم همه‌ی تم‌های داستانی را به هم گره می‌زند و در نهایت از کلیت داستان یک مفهوم واحد را بیرون می‌کشد.در آخرین شبِ زندگی جول، الی بعد دو سال بالاخره تصمیم می‌گیرد تلاش کند که جول را ببخشد. حتی فردای آن روز می‌خواهد جول را به روال سابق قبل از خراب شدن رابطه‌شان، به دیدن فیلم در کنار هم دعوت کند. اما ابی از راه می‌رسد و این فرصت را از الی می‌گیرد. فردای همان شبی که الی تصمیم گرفت تلاش کند که جول را ببخشد، ابی جول را می‌کشد و الی هیچ‌گاه موفق نمی‌شود که رابطه اش با جول را ترمیم کند.این است که بعد از مرگ جول، علاوه بر سوگ کمرشکنی که طبیعتا به سراغ الی می‌آید، پدیده‌ای به مراتب دردناک‌تر و کشنده‌تر گریبان الی را می‌گیرد: احساس پشیمانی و عذاب وجدان. پشیمانی از اینکه کاش جول را زودتر بخشیده بود؛ ای کاش فقط یک لحظه می‌شد جول از مرگ بازگردد و الی به او بگوید که چقدر همیشه دوستش داشته و متاسف است که این‌همه مدت با او بد رفتار کرده است. عذاب وجدان از اینکه او هیچ‌وقت فرصت پیدا نکرد که رابطه‌اش با جول را مثل قبل کند و جول در حالی‌که از زبان الی وعده‌ی بخشیده شدنش را شنیده بود، فرصت پیدا نکرد تا این را به چشم خود ببیند؛ فرصت پیدا نکرد که در آرامش و اطمینان خاطر از اینکه عزیزترینش در این دنیا او را بخشیده، چشم از این دنیا ببندد. بنابراین الی در پشت انگیزه‌ی انتقام از ابی، انگیزه ی دیگری دارد. او می‌خواهد با کشتن عامل مرگ جول از این عذاب وجدان خلاص شود و به جنگ درونی با خودش پایان دهد.این است که او تا این حد به انتقام از ابی چسبیده و حتی زندگی شیرین و آرام در کنار دختر مورد علاقه‌اش و فرزند مشترکشان او را آرام نمی‌کند و فکر ابی او را مجبور به رها کردن و پشت سر گذاشتن همه‌ی اینها می‌کند. ما در چپتر «مزرعه» می‌بینیم که کابوس مرگ جول همچنان به سراغ الی می‌آید؛ یک لحظه چنگک زراعت به زمین می‌افتد و صدای دنگ آن چهره‌ی داغان جول را پیش چشمان الی می‌آورد. سپس او در بیداری به دل کابوس پرتاب می‌شود؛ کابوس می‌بیند که جول در حال شکنجه شدن زیر دست ابی، نام الی را فریاد می‌زند و از الی می‌خواهد که به کمکش بیاید. الی هم با وحشت و ترس به سمت جول می‌دود و از پله‌ها پایین می‌رود اما هیچگاه موفق نمی‌شود که به موقع به داد او برسد.دیدن این کابوس نشان دهنده‌ی عذاب وجدان الی در قبال مرگ جول است. نه در قبال عدم موفقیت الی در نجات دادن او (چه در این مورد دیدیم که کار بیشتری از الی بر نمی‌آمد)، بلکه در قبال فرصت نیافتن برای بخشیدن او.تامی می‌آید و خبر از یافتن مکان ابی می‌دهد. الی بعد از شنیدن این خبر دیگر آرامش و قرار ندارد. شب خوابش نمی‌برد و شروع به پرسه زدن در خانه می‌کند. گیتار جول را برمی‌دارد و به یاد شب پارتی می‌افتد؛ همان شبی که جول به دفاع از الی آمد و الی به تندی و جلوی جمع او را از خود راند.بعد از به یاد آوردن این خاطره دیگر تحمل الی تمام می‌شود. یادآوری برخورد بدش با جول داغش را تازه می‌کند؛که جول مرد و بخشیده شدنش توسط الی را ندید؛ که الی تا آخر او را از خود راند. او وسایلش را جمع می‌کند و کوله‌اش را پشتش می‌اندازد تا به سراغ ابی برود.الی و دروغ جولصحبت از بخشیده‌شدن جول توسط الی شد. همان موقعی که ما بازی اول را به پایان رساندیم، آن سکانس پایانی ما را شگفت‌زده کرد و داستان را با تعلیقی همیشگی به پایان رساند و مشخص بود که اگر قرار باشد قسمت دومی ساخته شود، حول محور این موضوع خواهد بود و یا حداقل به آن خواهد پرداخت. قسمت دوم آمد و اگرچه که به نظر آمد موضوع محوری‌اش انتقام باشد، اما با اینحال در فلش‌بک‌ها به تصمیم جول و عواقب آن و دروغی که جول به الی گفت پرداخت.راستش را بخواهید اولین‌باری که من قسمت دوم را تجربه کردم، واقعا متوجه نمی‌شدم دلیل این‌همه ناراحتی الی از جول چیست! اگر من جای الی بودم و کسی حاضر نمی‌شد اجازه بدهد که جان من، حتی در ازای نجات کل بشریت فدا شود، من که عاشق او می‌شدم! اتفاقا من بعد از اتمام قسمت نخست، از تصور اینکه یک زمانی راز جول برای الی فاش شود کیف می‌کردم و لذت می‌بردم؛ چرا که صحنه را در ذهنم این‌طور تصور می‌کردم که الی با شنیدن حقیقت شاید فقط کمی به خاطر اینکه جول راستش را به او نگفته بوده ناراحت شود، ولی در نهایت حتی بیشتر از قبل عاشق جول می‌شود و رابطه ی این دو خیلی از قبل بهتر هم می‌شود.اما قسمت دوم نشان می‌داد که ظاهرا قضیه دروغ جول برای الی خیلی مهم‌تر از این حرف‌ها است. انگار که الی اصلا به این قسمت داستان توجه نمی‌کرد که این مرد ناسلامتی جلوی کل فایرفلای‌ها درآمده فقط به خاطر او و حفظ جان او را به کل بشریت ترجیح داده. دختر، تو باید از جول تشکر هم بکنی و تا اخر عمرت مثل پروانه دورش بچرخی؛ نه اینکه برای همیشه با او قهر کنی!به همین خاطر تصور می‌کردم که سازنذگان بیهوده قضیه را دراماتیک کرده‌اند و ناراحتی الی از جول طبیعی نبوده و تصنعی است و این ضعف نویسندگی واقعا اذیتم می‌کرد. اما بعدا متوجه شدم که این از سطحی‌بینی من بوده و اتفاقا ورژنی که سازندگان از واکنش الی به این قضیه نشان دادند، احتمالا به واقعیت امر نزدیک‌تر بوده تا ورژنی که من از این قضیه در ذهنم ساخته بودم؛ حالا هر چقدر هم که ورژن سازندگان تلخ و دردناک و پرآب چَشم باشد و ورژن من مطابق طبع و زیبا و دوست داشتنی.ما در لابه‌لای اخرین کلمات الی در انتهای قسمت اول، از اهمیت فوق العاده‌ی مصونیتش برای او باخبر می‌شویم. شاید در طول بازی او چندان چیزی از احساسش به این قضیه بروز نداده باشد، اما در آن آخرین لحظات حرف هایی قابل توجه خطاب به جول می‌زند.الی می‌گوید که تنها دوست صمیمی‌اش رایلی را سه هفته قبل از اولین دیدارش با جول از دست داده؛ می‌گوید که رایلی و او هر دو با هم توسط آلوده‌ها گاز گرفته شدند اما رایلی از بین رفت و الی نه. بعد دومین قربانی را نام می‌برد، تِس دوست جول که همان ابتدای بازی پس از گاز گرفته شدن، خودش را فدا کرد به امید اینکه جول و الی از مهلکه فرار کنند و به آن آزمایشگاه موعود برسند؛ و در نهایت قربانی بعدی سم بود و آن صحنه‌ی دردناک. الی دارد به جول یادآوری می‌کند که افرادی که او بهشان اهمیت می‌داده یکی یکی توسط این بیماری جلوی چشمانش از پای درآمدند اما او هنوز با وجود آلوده‌شدن زنده مانده؛ دارد به او حالی می‌کند که ارمغان این زنده ماندن برای او چه غم و عذاب‌ وجدان وحشتناکی بوده است؛ که او هر روز از خودش می‌پرسد که چرا او همچنان دارد سالم و سرحال نفس می‌کشد اما آن‌همه دوست و عزیز جلوی چشمان او پر پر شدند و از بین رفتند؛ که ای‌کاش او هم همراه با آنها می‌مرد اما ویژه بودن خودش و بی‌بهره بودن عزیزانش از این «ویژه‌‌گی» را نیاز نبود لحظه به لحظه تحمل کند. حقیقتا وحشتناک است که چشم باز کنی و ببینی این روزگار لعنتی ناخواسته به تو چنین امتیاز خاصی بخشیده اما اطرافیانت را بی‌بهره گذاشته؛ که ببینی باقی انسان ها همگی بی‌دفاع در برابر این بیماری رها شده‌اند و لحظه به لحظه کسی گوشه‌ای از این دنیا دارد از پای در می‌آید اما تو زنده می‌مانی؛ که برای یک لحظه هم که شده تصور کنی که بار عذاب وجدان هر مرگی که به وسیله این بیماری در هر گوشه‌ای از این دنیا رخ داده بر دوش توست!الی به جول می‌گوید که بعد گذشت این‌همه مدت از آلوده شدنش، او هنوز هم هر روز منتظر است که تبدیل شود؛ که با این شرایط آنقدرها هم این زندگی لعنتی برای او عزیز نیست که دو دستی به آن بچسبد و رهایش نکند؛ و از جول می‌خواهد که قسم بخورد که واقعیت را به او گفته؛ که راستش را گفته که واقعا کاری از دست فایرفلای ها بر نمی‌آمده؛ که راستش را گفته که مصونیت او در نهایت به درد هیچ‌کسی در این دنیا نمی‌خورده است. بعد از قسم خوردن جول، الی پس از چند لحظه یک «باشه» می گوید و بازی تمام می‌شود.شاید الی حرف جول را پذیرفته باشد (اگرچه با اکراه و با شک و تردید)، اما این چیزی از درد او کم نمی‌کند. یک «ای کاش» همیشه با الی می‌ماند؛ که ای‌کاش می‌شد که این مصونیت یک جوری به درد باقی انسان ها هم بخورد و الی دیگر نیاز نباشد که این بار سنگین عذاب وجدان و شرمندگی را با خود حمل کند.حالا می‌رسیم به The Last of Us Part II. در طول نیمه‌ی اول بازی به زیبایی فلش‌بک‌هایی از گذشته‌ی جول و الی در بازه ی زمانی بین پایان سمت قبل و اتفاقات قسمت دوم به ما نشان داده می‌شود. فلش‌بک‌‌هایی که با اینکه هر کدام ماجرا و داستان خاص خودشان را دارند، اما همگی در اصل راجع به یک موضوع هستند: دروغی که جول در پایان قسمت اول به الی گفت و دست و پنجه نرم‌ کردن الی با آن دروغ.بازی یک‌بار یادداشت‌های عضوی از فایرفلای‌ها روی در و دیوار موزه‌ی وایومینگ را به ما نشان می‌دهد که از گروهش ناامید شده بود و آنها را به دروغگویی و دادن وعده‌های بیهوده و پوچ متهم می‌کرد. حرفش این بود که این‌همه به خاطر فایرفلای‌ها و در راه آرمان و هدف‌شان که نجات بشریت (بخوانید ساخت واکسن) بوده، مرد و زن و کودک را شکنجه کرده و کشته و در انتها هم هیچ‌کدام از آن آرمان‌های بزرگ محقق نشده‌اند؛ که عذاب وجدان اعمالش حالا دارد او را می‌کشد و بیشتر از این نمی‌تواند تحمل کند. عذاب وجدانی که تا مدت‌ها آن را به امید پیدا شدن علاجی برای درمان بشریت بر خود هموار می‌کرده، اما حالا که دیده ماحصل همه‌ی آن جنایات هیچ بوده، دیگر قدرت تحملش را ندارد.در فلش‌بک بعد، الی همراه با تامی به تیراندازی به آلوده‌ها می‌رود. در این صحنه در دفترچه‌ی یادداشت الی ماجرای جالب و مهمی نقل شده: کَت، دوست الی که مشغول کشیدن تتو روی دست او بوده، به او ابراز علاقه می‌کند و او را می‌بوسد. الی وحشت می‌کند و او را از روی خود به زمین می‌اندازد و سرش داد می‌کشد! چرا؟ چون فکر می‌کرده ممکن است با بوسیدن، بیماری از او به کَت منتقل شود. الی می‌نویسد: «فکر کردم الان آلوده‌اش کردم. منظورم اینه که... من خودم آلوده‌ام دیگه... یجورایی. مطمئن نیستم این کوفتی چجور منتقل می‌شه. اگه اون تبدیل بشه چی؟ به بقیه چی بگم؟ اون خونواده داره...» الی به بهانه‌ی اینکه خجالت کشیده و قبلا تجربه‌ی بوسیدن کسی را نداشته مسئله را رفع و رجوع می‌کند. آنها آن‌روز به قدم‌زدن می‌پردازند و حرف می‌زنند و شب هم کَت برای تماشای فیلم به خانه‌ی الی می‌رود. «من کل شب رو بیدار موندم و نگاهش کردم. دنبال نشونه‌ای از عفونت توش میگشتم. صبح روز بعد اون سالم بود. هیچ خبری نشد! من واگیر ندارم! عجب روز پرفراز و نشیبی!»در ادامه‌ی همان فلش بک، بازی با صحنه‌ای تکان‌دهنده عواقب تصمیم جول را بی‌رحمانه به صورت ما و الی می‌کوباند: آدام و سیدنی، پسر و دختر نوجوانی که به امید نجات باقی انسان ها و آوردنشان به منطقه‌ی امن جکسون از شهرشان بیرون زده بودند، توسط آلوده‌ها گاز گرفته و آلوده می‌شوند. آنها در گوشه‌ی ساختمانی با کیلومترها فاصله از شهر و خانواده‌شان، تنها و غریبانه و بدون اینکه احدی متوجه عاقبتشان شود جان می‌دهند. دردناک‌تر آنکه آدام سیدنی را به ضرب گلوله می‌کشد و راحتش می‌کند، اما جرئت گرفتن جان خودش را ندارد و تبدیل می‌شود و یکسال بعد جول و الی اتفاقی جسد سیدنی و آدامِ اکنون کلیکر شده را می‌یابند.بهتر است با هم گفتگوی الی و جول در این سکانس را مرور کنیم:الی نامه را برمی دارد و می‌خواند: «جکسون جای فوق العاده‌ایه، اما ما از شنیدن داستان درد و رنج آدما در جاهای دیگه خسته شدیم. ما می‌خواستیم زندگی بقیه رو نجات بدیم. نیت‌مون خیر بود. یک ساعت نگذشته بود که به یه گله آلوده برخوردیم. گاز گرفته شدیم و حالام تصمیم گرفتیم به جای تبدیل شدن، به زندگی‌مون پایان بدیم. لطفا به خانواده و دوستانمون بگید که متاسفیم.آدام و سیدنی.»سپس الی کاغذ را برمی‌گرداند و به نوشته دیگری بر می‌خورد: «من بهش شلیک کردم ولی نمی‌تونم جون خودم رو بگیرم؛ من یه ترسوی لعنتی ام.آدام.»الی بعد چند لحظه مکث: «اگه فقط مصونیت داشتند، نه؟...» جول پاسخی نمی‌دهد و سپس می‌گوید: «خب،بیا... بیا بریم پیش تامی و این بدن ها رو برگردونیم به جکسون.»جول به سمت در می‌رود و با شروع به صحبت کردن الی متوقف می‌شود: «بعد از اینکه منو از بیمارستان فایرفلای‌ها بیرون آوردی، گفتی که ده‌ها آدم مثل من وجود داره.»مکث.«اوهوم. آره،این چیزیه که اونا بهم گفتند.»«من تا حالا کس دیگه‌ای که مصون باشه ندیدم. تو دیدی؟»مکثی کوتاه. «شاید مخفی نگهش می‌دارند.خودت همین کارو می‌کنی.»«خودت این حرفتو باور میکنی؟»مکث.«واقعا الان به نظرت وقت این بحثاس؟»«ما کل کشور رو زیر پا گذاشتیم تا منو به دست فایرفلای ها برسونیم... من یه عالمه سوال ازشون داشتم.چرا منو وقتی هنوز بهوش نیومده بودم ازونجا کشوندی بیرون؟»مکث.«چون من گذاشتم که یسری تست روت انجام بدند، و وقتی دیدم که کارشون فایده‌ای نداره،ازونجا زدیم بیرو--«از کجا می‌دونی که کارشون فایده ای نداشت؟ شاید اگه بهشون فرصت بیشتری می‌دادی می‌تونستند به یه نتیجه‌ای برسند--«الی! هیچ درمانی وجود نداشت. هیچ چیزی نمی‌تونست به داد این دو نفر یا هیچ کس دیگه‌ای برسه...می‌دونم که آرزو میکنی که کاش زندگی جور دیگه بود؛ منم آرزو می‌کنم کاش زندگی جور دیگه‌ای می‌بود. ولی نیست.الانم ما باید این بچه‌ها رو برگردونیم پیش خونواده‌‌هاشون. یا بحث دیگه‌ای هست که میخوای دوباره وسط بکشی؟»مکث.«نه.»«خوبه. بیا بریم.»فکر می‌کنم این صحنه به اندازه کافی گویاست. می‌بینیم که الی در چه مخمصه‌ی دردناکی قرار گرفته است. مسئولیت مرگ آدام و سیدنی روی شانه‌های او سنگینی می‌کند.در نهایت فلش‌بک بعدی بالاخره الی را با واقعیت ماجرا مواجه می‌سازد و او بهت‌زده و دل‌شکسته و خشمگین، رابطه‌ی خود و جول را برای همیشه تمام شده اعلام می‌کند.می‌بینید؟ سازندگان در این سه فلش بک مستقیم و غیرمستقیم به مصونیت الی و طرز احساس او نسبت به این مصونیت اشاره می‌کنند. پس می‌بینیم که قضیه‌ی واکسن و کاری که فایرفلای ها می‌خواستند انجام بدهند برای الی از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. هویت و شخصیت او و معنایی که او برای زندگی خود متصور است کاملا به این موضوع گره خورده است؛ در نتیجه وقتی آن لحظه‌ی شوم بالاخره بعد دو سال فرا می‌رسد و الی حقیقت را متوجه می‌شود، در هم می‌شکند. تصور اینکه واقعا فرصتی بوده تا از او واکسنی ساخته شود و مصونیتش به درد باقی آدم‌ها بخورد؛ که واقعا قرار بوده از طریق او درمانی برای این بیماری پیدا شود اما این فرصت توسط جول از او گرفته شده، بسیار دردناک است؛ و خشمی در درون الی ایجاد می‌شود که به سوی کسی که این فرصت را از او گرفته، یعنی جول روانه می‌شود.نیل دراکمن در پادکست اختصاصی‌ای که سونی برای مجموعه TLOU تهیه کرده، می‌گوید که جول در راه الی یکی یکی قربانی می‌دهد. ابتدا مجبور می‌شود تِس را قربانی کند. با ادامه‌ی مسیر امنیت و جان خودش را به خاطر الی به خطر می‌اندازد. سپس حاضر می‌شود بعد 20 سال، دوباره فردی را عمیقا دوست بدارد و به او اهمیت بدهد و به این ترتیب خود را در معرض سوگ و رنج بی‌پایانی که به دنبال از دست دادن آن فرد به دنبال می‌آید، قرار دهد ( چپتر «پاییز» را به یاد بیاورید؛ آنجا که جول از تامی خواهش می‌کند که سرپرستی و حفاظت الی و ادامه‌ی این مسیر را برعهده بگیرد؛ همان قسمتی که الی به خاطر این کار جول قهر می‌کند و با اسب فرار می‌کند. علت امتناع جول از ادامه‌ی سفر با الی این است که او می‌ترسد که بیشتر از این به این بچه وابسته شود. نمی خواهد این سفر را ادامه دهد و در نهایت رسیدن روزی را ببیند که بلایی سر الی می‌آید و از دست می‌رود). تنها بودن و دل به کسی نبستن درسی بود که جول بعد از دست دادن دخترش سارا گرفت و آنقدر آن درد برایش سنگین بود که تصمیم گرفت دیگر هیچوقت به کسی زیاد نزدیک نشود و وابستگی عاطفی پیدا نکند.پس جول با ماندن در کنار الی تا رسیدن به مقصد، در نهایت خودش را هم در این راه قربانی می‌کند. حالا مرحله بعدی چیست؟فدا کردن کل بشریت! به‌نظر می‌رسد فداکاری از این بزرگ‌تر نمی‌تواند وجود داشته باشد. دیگر چیزی نمانده که جول آن را به خاطر الی فدا نکرده باشد. اما نه. اشتباه است! بعد از این مرحله، جول حاضر می‌شود تنها چیزی که در این دنیا برایش باقی مانده، و اتفاقا انگیزه‌ی او از همه‌ی این فداکاری هاست؛ یعنی «رابطه‌اش با الی» را هم قربانی کند! این دیگر نهایت فداکاری ممکن است. او به الی دروغ می‌گوید، با وجود اینکه می‌داند الی احتمالا این دروغ بزرگ را به سادگی باور نخواهد کرد و بنابراین اعتماد این بچه به او از بین خواهد رفت؛ و با وجودی که می‌داند که بالاخره یک روزی احتمالا این راز فاش خواهد شد و از آن روز ممکن است دیگر الی و جولی وجود نداشته باشد؛ باز هم با این وجود حاضر می‌شود برای حفظ جان الی و جلوگیری از بازگشت او به بیمارستان در آن لحظه به او دروغ بگوید. حالا باید به آخرین شب زندگی جول بازگردیم؛ به فلش‌بک آخر که شب قبل از مرگ جول را به تصویر می‌کشد. الی بعد از داد زدن جلوی جمع بر سر جول، از سر پشیمانی به سراغ او می‌رود. از دردی که تمام این مدت به خاطر بی‌فایده‌بودن مصونیتش کشیده پیش جول گله می‌کند و آرزو می‌کند که کاش جول او را در همان بیمارستان رها کرده بود. جول در پاسخ بعد از مدتی مکث و کلنجار رفتن، می‌گوید که اگر به گذشته بازگردد باز همان تصمیم را خواهد گرفت!این جمله که جول آن شب در پاسخ به بازخواست شدنش توسط الی می‌دهد، نشان دهنده‌ی عمق ارزش و اهمیت و عشق و علاقه‌ای است که این مرد برای این دختر قائل است. حتی حالا، که الی عاجزانه از او می‌پرسد چرا نگذاشت آن روز در بیمارستان بمیرد، او محکم و بدون تردید از تصمیمش دفاع می‌کند و ابراز پشیمانی یا درخواست بخشش نمی‌کند.جمله‌ی جول این معنا را در خود مستتر دارد: تو برای من از هر چیزی بیشتر ارزش داری. که من هر بار هم که برگردم به گذشته، نمی‌گذارم تو را فدا کنند. تو آنقدر برای من مهمی که من با وجود اینکه عملا تو را از دست داده‌ام و تو رابطه‌ات با من رو قطع کردی، باز هم صِرف زنده ماندن تو و حضور تو و نفس‌کشیدنت در این دنیا برای من کافیست، و من الان با علمِ به از دست دادن تو در زندگی‌ام، باز هم اگر به قبل برگردم همان‌ کار را می‌کنم و تردیدی در تصمیم من برای نجات تو ایجاد نمی‌شود.آه از این داستان! عشقی ازین بالاتر هست که حتی با وجود اینکه می‌دانی معشوقت تو را نخواهد خواست و در زندگی‌ات حضور نخواهد داشت و با تو نخواهد بود، باز هم به همین‌که او صرفا «باشد» راضی هستی؟ الی فقط باشد، اصلا گور بابای من، بدون من باشد! برای جول همین‌که دلبندش سالم باشد و امن، کافیست. قبل از این در فلش‌بک دیگری به همان شب پارتی دیده بودیم که این مرد بعد از این‌همه وقت (تقریبا 2 سال از قهر الی با او گذشته) همچنان از دور مراقب الی است. جسی را با توپ و تشر مجبور می‌کند گشت‌زنی‌های کم‌خطر را برای الی در نظر بگیرد و بعد از گذشت دو سال از قطع رابطه‌ی الی با او، به محض اینکه کسی به عزیز دردانه‌اش توهینی می‌کند به سرعت از راه می‌رسد و به طرف حمله می‌برد.حالا نیاز است برویم به آن لحظه‌ی موعود.چرا الی بعد از تحمل اینهمه بدبختی در آخر ابی را نکشت؟برویم به لحظه‌ای که الی دارد ابی را خفه می‌کند. یک لحظه تصویر جولِ گیتار به دست در آخرین شب زندگی‌اش به یاد الی می‌آید و تمام.یک لحظه یاد جول برای الی کافی است تا گلوی ابی را رها کند. چرا؟ چرا الی‌ای که اینهمه راه به دنبال ابی آمده و همه‌چیز و همه‌کَسش را در این راه قربانی کرده، در لحظه‌ی موعود نمی‌تواند مسیرش را به سرانجام برساند و ماموریت را نیمه‌کاره رها می‌کند؟به این خاطر که الی در این لحظه، آن دیدار شب اخر را به یاد می‌آورد. به یاد می‌آورد که تصمیم گرفته بود که جول را ببخشد. جمله‌ی جول خطاب به او که نشان از عشق بی‌پایان این مرد به او داشت را به یاد می‌آورد. الی در این لحظه برای اولین بار در طول چند سال گذشته جول را کاملا می‌فهمد. تصمیم او را با پوست و گوشت و استخوان درک می‌کند. الی در ابتدا به خاطر از دست دادن معنا و هویت و هدفی که برای زندگی‌اش تعیین کرده بود از تصمیم جول برآشفته شد. برای اینکه جول تنها چیزی را که می‌توانست به زندگی اش معنا بدهد و بار سنگین عذاب وجدان و شرمندگی را از روی دوشش بردارد از او دریغ کرده‌ بود. الی به خاطر خودخواهی جول از او عصبانی بود. به چه حقی او به خود این اجازه را داد که برای زندگی الی تصمیم بگیرد؟ چطور جول قریب به یکسال سفر در عرض کشور و گذر از ده‌ها خطر و ماجرا را این‌گونه به هدر داد؟ تصمیم جول عملا کل هدفی که الی از این سفر (و از زندگی خود) در ذهن داشت را بی‌معنا کرد.اتفاقا واکنش تند الی به دفاع جول از او، برآمده از طرز دیدش نسبت به آن تصمیم جول است. در پاسخ به جول که می‌گوید سث (همان مردی که به الی و دینا توهین کرد) حق نداشت که دخالت بکند، الی می‌گوید: اونوقت تو این حق رو داری؟ تو حق دخالت در زندگی من و به کمک من اومدن رو برای خودت قائل می‌شی؟ من هیچ نیازی به کمک لعنتیت ندارم!بنابراین برای الی تصمیم جول غیرقابل هضم و توجیه‌ناپذیر می‌نمود......تا این ‌لحظه.در این‌ لحظه الی جول را درک می‌کند. کاملا در ذهن جول و به جای او قرار می‌گیرد. حالا چیزی را می‌بیند که این‌همه‌ مدت از دیدنش ناتوان بود: اینکه چقدر جول او را دوست داشت و به همین خاطر آن تصمیم را گرفت. دیگر دغدغه‌های شخصی و چارچوب ذهنی‌اش جلوی دید الی را نگرفته‌اند. اواکنون کاملا طرز فکر جول را می‌فهمد؛ می‌فهمد که جول آنقدر او را دوست داشت که حاضر شد به قیمت فدا کردن تمام بشریت، به قیمت تباهی کل انسان‌های باقیمانده روی زمین نگذارد او جان بدهد.حالا الی تصمیمش در تلاش برای بخشیدن جول را به یاد می آورد؛ به خاطر می‌آورد که در شب آخر، چگونه جول برای بار هزارم به محافظت و دفاع از او آمد، اما او جول را از خود راند و جلوی جمع به او حمله کرد. در آن شب آن حرکت جول بعد از مدت‌ها به الی یادآوری کرد که این مرد تا چه حد او را دوست دارد و الی فهمید که چه واکنش بد و اشتباهی به حرکت جول از خود نشان داده است.این یادآوری و این شرمندگی، الی را به سمت جول روانه کرد تا به او بگوید که می‌خواهد او را ببخشد؛ که شاید اندکی بیشتر از قبل توانسته عمق عشق و علاقه‌ی جول نسبت به خود را درک کند و به همین علت تصمیم دارد حداقل تلاش کند که او را ببخشد. الی حتی فردای آن شب تصمیم داشت که جول را به روال سابق قبل از خراب شدن رابطه‌شان، به دیدن فیلم دعوت کند.حالا در لحظه‌ای که الی انگشتانش را دور گردن ابی حلقه کرده و با تمام قدرت فشار می‌دهد، این خاطره‌ی آخر را به یاد می‌آورد. چون ابی در ذهن الی با جول معنی پیدا می‌کند، الی با فکر به ابی و دیدن او بلافاصله یاد جول می‌افتد؛ و ابی بیشتر از هر چیزی، الی را به یاد آن تصمیم 5 سال قبل جول و دروغ او و وعده‌ی بخشیدن او در شب آخر می‌اندازد؛ چرا که ابی فرصت بخشیده شدن جول توسط الی و یک جداییِ بدونِ یک عمر پشیمانی و عذاب وجدان را از الی گرفت.پس طبیعی است که در لحظاتی که الی در حال گرفتن جان ابی است، تصویری از شب آخر زندگی جول و وعده‌ی بخشش او جلوی چشمان الی آورده شود؛ و حالا یادآوری این خاطره باعث می‌شود که الی، نقشی که جول برای او ایفا کرد را از اعماق وجود درک کند: جول برای الی زندگی‌بخش بود. شاید جول برای ابی و خیلی‌های دیگر پیام‌آور مرگ بوده باشد، اما برای الی او پیام‌آور زندگی بود؛ چون الی را نجات داد و به او زندگی بخشید.الی در این لحظه این را درک می‌کند و در نتیجه دیگر نمی‌تواند به گرفتن جان ابی ادامه دهد. نمی‌تواند برخلاف مردی که بسیار دوستش می‌داشت رفتار کند و پیام‌آور مرگ باشد. الی اکنون کاملا جول را بخشیده است. اکنون، زانو زده بر ساحل دریا، برای الی دریای بی پایان عشق جول کاملا آشکار می‌شود. او حالا غرقه‌ی این بحر است. الی جول را می‌بخشد و تمام خشم و عصبانیتی که نسبت به جول تا مدت ها در خود حمل می‌کرد از وجودش خالی می‌شود و به دریا می‌ریزد. اکنون الی نسبت به جول سرتاپا عشق و محبت است. اکنون الی واقعیت پشت تصمیم جول را با تمام وجود لمس کرده و در نتیجه خود به جولی دیگر تبدیل شده است! پس او دیگر نمی‌تواند نقش مرگ‌آور را بازی کند. جول برای او زندگی بخش و دریای عشق و علاقه بود، پس حالا که الی جول را کاملا فهمیده و کاملا بخشیده، نمی‌تواند راهی خلاف راه جول را برود. او خود به جول دیگری تبدیل می‌شود و ابی را رها می‌کند تا به نفس کشیدن ادامه دهد. الی در این لحظه دیگر نه کوچکترین خشم یا نفرتی از جول در وجود دارد و نه کوچکترین علاقه‌ای به گرفتن زندگی‌ای دیگر. به این شکل است که ما می‌بینیم که وقتی الی در مسیر بازگشت به خانه است، در دفتر یادداشتش تصویر جول را دیگر نه مثل قبل به شکل صورتی خون آلود که چشمانش پشت خط تیره‌ای ناپیداست، بلکه به شکلی زیبا و آرامش‌بخش به تصویر می‌کشد: تصویری گرمابخش از این مرد که گیتار به دست در ایوان خانه‌اش نشسته است.به این‌ ترتیب بازی در مهم‌ترین لحظه‌اش به ما نشان می‌دهد که در نهایت این بازی اصلا داستانِ انتقام الی از ابی نبوده است! در نهایت مشخص می‌شود که بازی مثل قسمت نخست درباره ی الی و جول بوده است؛ درباره‌ی رابطه‌ی این دو نفر و معنا و اهمیتی که هر کدام برای دیگری دارد؛ و درباره‌ی اینکه اگر جول در قسمت اول با نجات دادن الی، خود نجات یافت و رستگار شد، این‌بار الی با فهمیدن جول و انگیزه‌ی پشت آن تصمیمش رستگاری را می‌یابد.می‌رسیم به قاب پایانی.الی در مسیر انتقام تقریبا همه چیزش را از دست داد. نه تنها دینا و جی جی را رها کرد و رفت، بلکه وقتی که بازگشت هم خانه را متروکه یافت. او حتی توانایی گیتار زدن را هم از دست داد، تنها یادگاری که از جول برای او باقیمانده بود.سکانس پایانی بازی حقیقتا غم‌انگیز به نظر می‌رسد. الی همه کَسش را از دست داده و به سراغ تنها التیامی که در این دریای غم و اندوه در خانه‌ی خالی از دینا و جی جی می‌یابد، یعنی گیتاری که جول به او هدیه داد، می‌رود. شروع می‌کند به نواختن Future days ، اولین آهنگی که جول برای او با همین گیتار نواخت. اما بعد از کمی تلاش متوجه می‌شود که دو انگشت قطع شده‌اش به او این اجازه را نمی‌دهند.او، ناامید از این آخرین یادگار جول و تنها دلخوشی باقیمانده، گیتار را کنار پنجره رها می‌کند، کوله‌اش را روی پشتش می‌اندازد و از اتاق بیرون می‌رود. دوربین به آرامی به سمت پنجره حرکت می‌کند، درحالیکه موسیقی گوستاوو سانتائولایا غوغا می‌کند. دوربین به فاصله‌ی اندکی از لبه‌ی پنجره، جایی که سر گیتار بخش زیادی از کادر را اشغال کرده است، متوقف می‌شود؛ و ما الی را از دور می‌بینیم که در حال رفتن به سمت مقصدی نامعلوم است... در این لحظه الی شاید همه چیزش را از دست داده باشد؛ اما چیزی بی‌نهایت با ارزش را با خود حمل می‌کند: یاد و خاطره‌ی جول. جولی که با نجات الی، خود به زندگیِ پس از مرگ رسید؛ چه، تا زمانی که الی نفس می‌کشد، آن مرد در قلب او زنده است؛ و الی به هیچ شی‌ای به عنوان یادگارِ جول نیاز ندارد؛ چرا که خود یادگار متحرکی است از جول. آغاز و پایان: سخن نهایی بازی با کلوزآپی از گیتار و شب‌پره‌ی نقش بسته بر آن شروع می‌شود و جول در حالی‌که ماجرای دروغش به الی را برای تامی تعریف می‌کند مشغول پاک کردن آن است. انگار که پشت این اعتراف، تضرع و التماس و تلاش برای پاک شدن و بخشش نهفته است. سپس جول گیتار را به الی هدیه می‌دهد و گیتار برای الی می‌شود یادآور و یادگار جول.الی همین شب‌پره‌ی نقش بسته بر گیتار را روی دستش تتو می‌کند و با آن جای زخمش را می‌پوشاند و ما در طول سفر انتقام الی می‌بینیم که صفحات دفتر یادداشتش پر از نقاشی‌های این شب‌پره است؛ پر از یاد و خاطره‌ی جول.نمای پایانی بازی هم با این گیتار و شب‌پره‌اش داستان را به انتها می‌رساند. الی‌ای که گیتار را پشت سر گذاشته، شب‌پره و دروغ جول را رها کرده و او را بخشیده است. گیتار بخش عظیمی از نما را گرفته و الی در دوردست‌ بسیار کوچک دیده می‌شود‌. جول شاید مثل این گیتار دیگر در کنار الی نباشد، اما برای همیشه در قلب او خواهد زیست. این مرد بخش بزرگی از قلب این بچه را در بر گرفته و دخترک همچون نقطه‌ای کوچک، در احاطه‌ی عشق و علاقه‌ی جول دیده می‌شود؛ جولی که نگاه محافظش تا همیشه از لبه‌ی پنجره خیره به دردانه‌اش خواهد بود؛ به سان فرشته‌ی نگهبانی نظاره‌گر از بلندی‌ها. PS: "I mean, they say you die twice. One time when you stop breathing and a second time, a bit later on, when somebody says your name for the last time." Banksy