رسانه و تأثيرات آن بر هويت انساني

نگاهي جامع به تأثيرات فضاي مجازي بر زندگي امروزياینترنت در میان دیگر کارکردهایش، از یک سو آگاهی افراد را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر آن‌ها را در مناسبات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و دیگر موارد درگیر می‌کند. یکی از شاهراه‌ها که امروزه از اقبال زیادی در جامعه امروزی برخوردار است، شبکه‌های اجتماعی می‌باشد. یکی از شیوه‌های برقراری ارتباط بین افراد که خود دچار تحول شده اند، ارتباط از طریق شبکه‌های اجتماعی است. این شبکه‌ها شامل خانواده، همکاران، هم کلاسیان، دوستان صمیمی و دیگر افراد می‌باشند. شبکه‌های اجتماعی ما را با صدها یا هزاران نفر در جامعه مرتبط می‌سازند. بیش از آن که در بردارنده مناسبات اجتماعی روزانه باشد، محلی برای تماشا و بحث در مورد داده‌های تصویری است؛ در حقیقت حلقه متصل کننده افراد به یکدیگر است. از طرف دیگر، شبکه‌های اجتماعی دارای عملکردهای مهم و گوناگونی نیز هستند. شکل قالب حضور در شبکه‌های اجتماعی، گشت و گذار در صفحات، تماشا، مطالعه محتواها و واکنش به آن‌ها است. افراد زیادی هر روز با مراجعه به صفحات مجازی، افکار خود را برای دیگران قابل رؤیت می‌کنند و یا حتی اطلاعات شخصی مانند آدرس محل سکونت، شماره تلفن و از این قبیل موارد را برای جمعی از ناشناسان آشکار می‌کنند که در نتیجه، از آن جا که ایجاد حساب کاربری در سایت‌های مختلف یک فرآیند نسبتاً آسان بوده و فرآیند شناسایی و احراز هویت خاصی الزام نیست، ممکن است باعث جعل و سرقت هویت شود. رسانه‌های نوین به بخش جدایی ناپذیر از زندگی روزمره تبدیل شده‌اند، به نحوی که می‌توان گفت انجام امور، بدون آنها میسر نیست. این شبکه‌ها به درون خانواده‌ها و زندگی خصوصی افراد راه یافته‌اند؛ از این رو، بسیاری از مناسبات انسانی افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهند. ارتباط در سلامت جسمانی نیز تأثیر دارد. از جمله کارکردهای مهم دیگری که برای ارتباط نقل شده، آن است که ارتباطات، خلاهای هویتی ما را پر می‌کنند. روش‌هایی که ما با دیگران ارتباط برقرار می‌کنیم و روش‌هایی که دیگران با ما ارتباط برقرار می‌کنند، نقش مهمی در تصویری که ما از خودمان داریم، ایفا می‌کنند. در آخر، آن که انسان‌ها برای برطرف کردن نیازهای ضروری و روزانه خودشان ناچار به برقراری ارتباط هستند.فعالیت در شبکه‌های مجازی، به فرصتی برای بازنمایی هویت و مطالبات سیاسی‌، اجتماعی و فرهنگی افراد در جامعه مبدل شده است. تمام افراد جامعه به مرور زمان و متاثر از روند جامعه یاد می‌گیرند که به عنوان عضوی از اعضای جامعه چه گونه رفتار کنند و ارزش‌های متعلق به آن جامعه و فرهنگ را دقیقاً مشابه دیگر اعضای شبکه اجتماعی با هم ادغام کنند، همین فضای مجازی آسیب‌های متعددی را با خود به دنبال دارد که یکی از اصلی‌ترین آنها تغییر سبک زندگی و شکستن مرز باورها و ارزش‌ها است. یکی دیگر از اثرگذاری شبکه‌های اجتماعی بر رفتار و روابط اجتماعی افراد جامعه، از بین بردن قبح و حدود روابط زن و مرد است. فضای مجازی امکان داشتن هویت مجازی را به کاربران می‌دهد. واضح است حضور بیش از اندازه در این فضا، دور شدن از هویت اصلی خود را به دنبال خواهد داشت. تحقیقات نشان می‌دهند که بین میزان استفاده از اینترنت و ابعاد هویت شخصی، اجتماعی و ارتباطی، هویت همبستگی معناداری مشاهده می‌شود؛ به این معنا که با افزایش میزان استفاده از اینترنت، میزان اهمیت دادن افراد به ابعاد شخصی، اجتماعی و ارتباطی هویت‌شان کاهش پیدا می‌کند. گرایش جوانان به استفاده از فضای مجازی در تغییر هویت فردی آنان و در تغییر ارزش‌های خانوادگی، فرهنگی، دینی و ارزش‌های اجتماعی آن‌ها مؤثر است. همان‌طور که گفته شد، فضای مجازی و اینترنت در دنیای امروز به گونه‌ای نفوذ کرده است که نمی‌توان زندگی بدون آن را تصور کرد اما همین فضا، آسیب‌های متعددی را با خود به دنبال داشته است که یکی از اصلی‌ترین آسیب‌ها، تغییر سبک زندگی و شکستن مرز باورها و ارزش‌ها است. در برابر این امر مهم، مسئولان وظایف متعددی و البته مهمی دارند؛ از جمله این وظایف، افزایش آگاهی‌های عمومی، تقویت آموزش و پرورش و از این قبیل موارد است، در این صورت می‌توان از فضای مجازی به عنوان یک فرصت بهره گرفت، بی آن که تهدیدهای آن برایمان دردسرساز شود. فضای مجازی و دیگر رسانه‌ها از ارکان اصلی عناصر اجتماعی اثرگذار در سبک زندگی و از مهم‌ترین فعالیت‌های اوقات فراغت به شمار می‌آیند و در نتیجه، استفاده درست از رسانه‌ها می‌توانند تضمین کننده سلامت اجتماعی جامعه باشند.مهتاب صادقي | كارشناسي مكانيك بيوسيستم