بازنگری مفهوم خیانت

همکارم تعریف می‌کرد که یه شب برمی‌گرده خونه و می‌بینه حال روحی همسرش بهم ریخته است. بعد از دو ساعت صحبت کردن، همسرش بهش می‌گه که برای مدتی با مرد دیگه‌ای ارتباط داشته. همکارم می‌گفت مدتی بود که متوجه شده بود همسرش دیگه اون آدم باانرژی سابق نیست. انگار افسرده شده بود و فشار زیادی روش بود. ولی هربار رو حساب شرایط سخت کار و زندگی می‌ذاشت. ایشون هیچوقت متوجه این رابطه‌ی پنهانی نشد، تا اینکه همسرش خودش اعتراف کرد. بار این خیانت روی اون زن انقدر زیاد بود که دید نمی‌تونه اینطوری به زندگی ادامه بده. اون شب بالاخره تصمیم گرفت حقیقت رو به شوهرش بگه، و بگه که از کرده‌اش پشیمونه.همکارم گویا چند ماه سخت رو پشت سر گذاشته. دچار تراما و افسردگی شد. مدتی از همسرش جدا زندگی کرد. ولی درنهایت تصمیم گرفت همسرش رو ببخشه و ازدواجش رو حفظ کنه.همیشه فکر می‌کردم افراد برخورد قاطع و مشخصی با مقوله‌ی خیانت دارن: اتمام رابطه! ولی بعد از شنیدن ماجرای همکارم، متوجه شدم این مساله به هیچ عنوان پاسخ قطعی‌ای نداره و خیلی پیچیده‌تر از برداشت من بوده. برخلاف تصور من، اکثر زوج‌هایی که خیانت رو تجربه می‌کنن، در نهایت کنار هم باقی می‌مونن و رابطه‌ی جدیدی رو می‌سازن.خانم استر پِرِل، نویسنده کتاب «وضعیت روابط»، توی تِد تاکی* توضیح می‌ده که انتظارها از روابط و ازدواج‌ها در طول تاریخ عوض شده، و تعریف و تبعات خیانت هم همراه با اونها تغییر کرده.کتاب «وضعیت روابط: نگاهی مجدد به خیانت جنسی»، اثر استر پِرِلتعریف خیانت روز به روز گسترده‌تر میشه؛ ولی تعریف خیانت در افراد متفاوته. ما چه چیزی رو خیانت می‌دونیم؟ تکست عاشقانه؟ تماشای پورن؟ بوسیدن؟ ... یا فقط رابطه جنسی؟ با توجه به تعریف‌های مختلف، ۲۵ تا ۷۵ درصد زوج‌ها خیانت رو تجربه می‌کنن. ولی همه خیانت‌ها در سه چیز مشترکن: ۱) رابطه‌ی پنهانی؛ ۲) ارتباط عاطفی؛ و ۳) تمایل جنسی.چرا افراد خیانت می‌کنن؟وقتی خیانتی اتفاق میافته، ما فرض می‌کنیم یا رابطه مشکلی داشته، یا خود فرد خطاکار. فکر می‌کنیم مردها خیانت می‌کنن چون همه‌چی براشون یکنواخت و تکراری شده. فکر می‌کنیم زنها خیانت می‌کنن چون تو ازدواج‌شون تنها هستن و دنبال رابطه عاطفی‌ای هستن که از همسرشون دریافت نمی‌کنن. ریشه این طرز تفکر از اونجا میاد که ازدواج موفق رو ازدواجی تعریف کردیم که در منزل همه‌چی فراهم باشه. می‌گیم وقتی یکی همه نیازهاش تو خونه تامین باشه، دست از سرک‌کشی برمی‌داره. پس چرا وقتی می‌تونیم طلاق بگیریم، خیانت می‌کنیم؟ چرا زوج‌هایی که هیچکدوم از مشکلات گفته شده رو ندارن هم خیانت می‌کنن؟ برخلاف تصور رایج، افرادی که خیانت می‌کنن سعی در دور شدن از همسرشون ندارن. بلکه در حال فرار از خودشون هستن. از چیزی که طی سالها از خودشون ساختن. نقطه شروع اکثر خیانت‌ها هم یه تلنگر جدیه که توی زندگی پیش میاد؛ مثلا عزیزی رو از دست می‌دن که باعث میشه سوالهای زیادی در ذهن فرد ایجاد بشه. بعد از اون واقعه، فرد دچار بحران شناخت از زندگی میشه. از خودش می‌پرسه، «آیا زندگی من همینه؟ واقعا من می‌خوام ۲۵ سال دیگه با همین وضع ادامه بدم؟ آیا حق من نیست که خوشحالتر زندگی بکنم؟ ...» اکثر افرادی که خیانت می‌کنن گفتن در اون لحظات شور و هیجان، ترس و اضطراب، حس زنده بودنِ واقعی رو تجربه کردن.اگر این سوالها باعث جرقه شروع رابطه مخفیانه میشن، خواستن (desire) باعث ادامه‌شون میشه. خواستنِ یک رابطه عاطفی؛ خواستنِ تجربه یک چیز جدید؛ خواستنِ آزادی؛... . چیزهایی که فرد در طی سالها از خودش دریغ کرده. «خواستن» محرک قوی‌تری نسبت به «داشتن»ـه. خیانت بخاطر «خواستن» هست. در خیانت، فرد می‌دونه که معشوق بدست نمیاد و همین بدست نیامدن عطشی ایجاد می‌کنه که هیچوقت سیری نداره. خیانت ربط زیادی به خود معشوق نداره؛ تصورِ داشتنی که هیچوقت بدست نمیاد فرد رو به سمت او می‌کشونه.پیامدهای خیانت چه هستن؟یک زمانی ازدواج‌ها سنتی بود و طرفین بر سر قراردادی (مالی، خانوادگی، ...) زندگی‌شون رو شروع می‌کردن. در اون زمان، خیانت بخاطر پیدا کردن عشق اتفاق میافتاد. ولی الان که ازدواج‌ها رمانتیک هستن و با عشق شروع میشن، خیانت هم معنی جدیدی پیدا کرده. امروز، ما یک ایده‌آل رمانتیک داریم - که یک نفر رو داشته باشیم و با اون به یک لیست بی‌پایان از نیازهامون جواب بدیم: بهترین معشوق، بهترین دوست، بهترین پدر/مادر برای فرزندها، مطمئن‌ترین فرد زندگی، همراه عاطفی، همپای ماجراجویی‌ها و ... . با همه این انتظارها، بطور ناخودآگاه از خودمون هم همین تصویر رو ساختیم که «من هم همه‌ی اینها هستم! خاص هستم و قابل جایگزین شدن نیستم!»خیانت اگر تا پیش از این فقط ناراحت کننده بود، تو دنیای امروز تراما ایجاد می‌کنه. چون خیانت همه این باورهایی رو که فرد از خودش داره بهم می‌ریزه. خیانت حس ارزش و اعتباری رو که فرد برای خودش قائل بود از بین می‌بره.اکثر افرادی که خیانت می‌کنن هم رنج می‌کشن. خیلی از اونها افرادی بودن که عقاید تک‌همسری قوی‌ای داشتن و با خیانت دچار تناقض جدی میشن. ولی بخش بزرگ پشیمونی این افراد از خود عملِ خیانت نیست. بلکه بخاطر رنج زیادیه که به همسرشون وارد می‌کنن.آیا خیانت روابط رو تمام می‌کنه؟خیانت خیلی از روابطی رو که به سمت مرگ می‌رفتن خاتمه می‌ده. در واقع مرگ اون روابط رو تسریع می‌کنه. ولی تو خیلی از موارد زوج‌ها رو به سمت فرصت‌های جدیدی تو زندگی هدایت می‌کنه؛ ۸۰٪ زوج‌هایی که خیانت رو تجربه می‌کنن، در نهایت با هم می‌مونن و این بحران رو تبدیل به فرصت می‌کنن.ولی چطور از آسیب‌های خیانت در امان می‌مونن؟فردی که بهش خیانت شده، پس از برملا شدن خیانت، خودش رو کمتر ملزم به سکوت و تحمل موارد ناخوشایند می‌بینه. بی‌پرده خواسته‌هاش رو مطرح می‌کنه و صداقت عریانی رو با شهامت زیاد نشون می‌ده. صداقت بی‌رحمانه‌ای که لازمه‌ی روابط طولانی و موفقه، و اون زوج تا قبل از خیانت از خودشون دریغ کرده بودن. بعد از خیانت، خیلی از زوج‌ها برای اولین بار مکالمه‌های طولانی و عمیقی از مسائل جدی زندگی خواهند داشت. حالا که نظم رابطه‌شون بهم ریخته، نظم جدیدی رو شروع می‌کنن. ترس از دست دادن رابطه در اونها کمرنگ می‌شه، و همین مساله تمایل و علاقه اونها به همدیگه رو دوباره شعله‌ور می‌کنه.بعد از خیانت چکار باید کرد؟خانم پِرِل میگه زوجها باید رابطه قبلی‌شون رو، که مشکلات متعددی داشت، تموم شده ببینن و به فکر شروع رابطه جدید باشن. سعی نکنن خیانت رو فراموش کنن؛ بلکه سعی کنن ازش درس بگیرن و رابطه‌ی قوی‌تری رو بسازن. اگر زوجی بعد از خیانت تصمیم گرفت با هم بمونن، موارد زیر رو رعایت کنن.فردی که خیانت کرده باید از کارش ابراز پشیمونی بکنه. اتمام رابطه‌ی مخفیانه به تنهایی کافی نیست. تا مدتی، این فرد مسئول حفظ مرزهای اخلاقی رابطه‌شونه. وظیفه‌ی اونه که در مورد این حدود با همسرش صحبت بکنه، وگرنه همسرش هیچوقت از وسواس و نگرانی فکری‌ای که از رابطه‌شون داره رها نخواهد شد.فردی که بهش خیانت شده باید تمرین بکنه که دوباره به خودش بها بده. دوباره به خودش این حس رو بده که انسان باازشیه. خودش رو در رابطه‌اش با همسرش، دوستهاش و فعالیت‌هایی که دوست داره مشغول کنه، تا شادی و شناخت از خود رو به زندگی‌اش برگردونه. مهم‌تر از این موارد، باید سعی کنه جلوی کنجکاوی‌هاش رو بگیره و جزئیات ناراحت کننده خیانت رو نپرسه. سوالهایی مثل «چند بار رابطه داشتین؟»، «کجاها با هم بودین؟»، «آیا اون از من در تخت‌خواب بهتره؟» و ... تنها به درد این فرد اضافه می‌کنن. بجای این سوالها، باید تمرکزش رو بذاره روی سوال‌های تحلیلی تا انگیزه و علت رو بفهمه. مثلا «این رابطه مخفیانه برای تو چه معنایی داشت؟»، «وقتی میومدی خونه، چه حسی داشتی؟»، «چه چیزی تو رابطه‌ی ما هست که برات مهم بود؟» و ...حاصل خیانت لزوما بد نیست. خیلی از روابط بعد از اون قوی‌تر، صادقانه‌تر و به شکل درست‌تری ساخته میشن. ولی صحبت‌های خانم پِرِل به معنی توصیه به خیانت نیست!افرادی که سرطان رو شکست میدن، غالبا آدمهای قوی‌تری میشن و دریچه‌های جدیدی از زندگی به روشون باز میشه. تجربه‌ی رابطه‌ی جدید بعد از خیانت، درست مثل شکست دادن سرطانه. اگرچه بعد از سرطان، افراد قوی‌تر و مصمم‌تر زندگی می‌کنن، ولی آیا ما باید توصیه کنیم مردم سرطان بگیرن؟خیانت دو وجهه داره: ۱) عدم تعهد و درد و رنج؛ و ۲) رشد و شناخت از خود و رابطه. هر دوی اینها با هم اتفاق میافته. اکثر ما تو زندگی ۲ یا ۳ رابطه جدی رو در زندگی تجربه می‌کنیم. بعد از هر عاملی که باعث بشه درک ما از خودمون و خواسته‌هامون عوض بشه، و به شناخت جدیدی دست پیدا کنیم، در واقع رابطه‌ی جدیدی رو شروع کردیم. خیانت یکی از این عوامله که رابطه‌ها رو تموم می‌کنه. اینکه رابطه‌ی بعدی رو با همون فرد ادامه بدیم یا نه، انتخاب شخصیه.همکار من، به همراه ۸۰٪ زوج‌های دیگه‌ای که خیانت رو تجربه کردن، تصمیم گرفته با همسرش دوباره زندگی بکنه. ایشون دیگه اون آدم سابق نیست. رُک بودن و شهامت در بیانِ خواسته‌هاش حتی تو محیط کار هم بطرز مشهودی بیشتر شده. همکارم از تراما گذر کرده و آدم قوی‌تری شده. احتمالا در ازدواجش هم آدم بهتری شده....*پ.ن۱. صحبت‌های خانم پِرِل رو از اینجا می‌تونین ببینین: https://www.ted.com/talks/esther_perel_rethinking_infidelity_a_talk_for_anyone_who_has_ever_loved?language=enپ.ن۲. من در آمریکا زندگی می‌کنم و مشاهده‌ی من از زندگی مردم اینجاست. خانم پِرِل هم بلژیکیه و در اروپا زندگی می‌کنه. بعد از صحبت کردن با دوستهام، به این نتیجه رسیدم که خیانت و زندگی بعد از اون در ایران، که سنتی‌تر از جوامع غربی هست، می‌تونه معنی و تبعات دیگه‌ای هم داشته باشه.