بعد از ۴۵ سالگی و باقی ماجراها

اول. نشسته بودم روی مبل و داشتم به تراش گیلاس توی دستم نگاه می‌کردم، تابحال ندیده بودمش، یک پنج‌پر که در انتهای هر پر آن یک خط اریب اضافه حک شده، همان وقت مادرم، اگر می‌دیدش سریع خاطرات کریستال‌های قهوه‌ای چک را تعریف می‌کرد و اینکه چطور یکبار همه را فروخته برای خرید چیزی. داشتم به همان خط اریب نگاه می‌کردم و از شمایل زیبای توی اتاق می‌پرسیدم ۱۰ سال دیگر کجا ایستاده‌ایم؟ بعد برای خودم تعریف کردم، خیلی سال‌های پیش، وقتی دوره‌ی ابتدایی بودم، همیشه آرزوی بیست‌ساله شدن داشتم و گمان می‌کردم آدم بیست ساله یعنی آدم بزرگ، یعنی ایستاده بر قله‌ی توانایی و دانایی، یعنی آدمی که دیگر ترس‌هایش رفته است، یعنی دیگر نگران امتحان فردایش نیست، یعنی کابوس خورده شدن در یک دیگ بزرگ توسط کوتوله‌ها را ندارد، یعنی کسی که دیگر خواب خفه شدن زیر خروارها تشک و لحاف ندارد، یعنی کسی که بلد است از خودش محافظت کند، یعنی زمانی که جمعه‌ عصرهایش دلگیر نیست، یعنی زمانی که برق الکی وسط کارتون‌ها نمی‌رود، یعنی صدای هواپیما نمی‌آید و مو به تنم سیخ نمی‌شود، یعنی از صدای رعد و برق نمی‌ترسد، یعنی وقتی که دیگر هر ماه سرخاک نباید برود برای مردن کسی….آن موقع نمی‌دانستم و کسی هم به من نگفته بود که نه، خبری از تمام شدن نیست، همچنان همه‌ی سال‌های بعد، از صدای هواپیما می‌ترسی، همچنان صدای رعد و برق هم می‌ترساندت، همچنان کابوس‌های جورواجور می‌بینی، همچنان هرروز عزیزی از تو و عزیزانی از دیگران می‌میرند، همچنان وسط هرکاری باید نگران قطعی برق و … باشی و همچنان ایده‌هایت برای زندگی پر از خالی و دست‌نیافتنی است و همچنان ناتوانی در مواجه با دروغ و آدم نادانی در فهم زندگی هستی و تنها توانایی همه‌ی این سال‌ها خوب ترسیدن و به روی خود نیاوردن است. حالا اما بعد بسیار سال‌ها که اسمش عمر است مثلا، امیدواری به آن بیست‌سالگی رویایی، همچنان پابرجاست. اصلا شاید روزی بیست‌سالگی ما هم برسد.دوم. «مجموعه‌ی سکوت دکتر مورکه» و «مردی که حرف می‌زند» همدم من در تمام این‌سال‌ها بوده‌اند، اولی که تلاش کنم سکوت آدم‌ها را بشنوم و دومی که به روایت دیگران گوش دهم و بعد خودم روایت کنم. شنیدن سکوت آدم‌ها و جای خالی میان حرف‌هایشان برایم دنیایی می‌آورد و توانایی برای ساخت تصویری دیگر. روایت دیگران هم کمک می‌کرد به شخصی سازی و منحصربه فرد کردن هرچیزی تا بتوان از چربی چسبناک روزمرگی فرار کرد. برای همین است که من از اجتماع می‌ترسم و به اجتماع محتاجم. برای همین است که از معاشرت بیزارم و شیفته‌ی رفاقت و معاشرتم. برای همین است که من برای آدم‌ها می‌نویسم بی دلیل و یا که به مناسبت. برای همین است که من بارها ترسیده‌ام از گفتن دوستت دارم و بارها از دوستت دارم شنیدن دوباره زنده شده‌ام و برای همین است که در پایان میانسالی، خواب می‌بینم در حیاط خانه‌ی مادربزرگم هستم و دور حوض رنگی‌اش بدنبال چیزی می‌دوم.سوم. یحتمل اگر بخواهند روزی برای تنبیه‌های بشری درجه تعیین کنند، سخت‌ترینش طرد شدن است، چه خودخواسته باشد و چه دگر خواسته، این میل به دیده شدن و این میل به شنیده شدن اگر از آدم دریغ شود، خشم و نفرت است که سراغ آدم می‌آید، حالا چه سیستمی نظام‌مند باشد که آدم‌هایش را طرد می‌کند و چه عزیزان آدم باشند. اولی‌اش را همه‌ی ما، گیرکرده در این کشور، بارها تجربه کرده‌ایم، تلاشی ماشین‌وار برای حذف و طرد هرکسی که شبیه آنان نیست، دومی هم که جای خود دارد؛ عزیزان ما هم محصول همین سیستم. راستش گاهی که از کنار پارک‌ها رد می‌شوم و ادم‌های تویش را می‌بینم کناری می‌ایستم و تلاش می‌کنم بفهمم هرکدام آدم توی پارک کیست. مثلا آن پیرمرد عصا بدست خیره به افق، زن‌مرده است. آن یکی که تاس می‌ریزد فرزندش دیر به دیر حالش را می‌پرسد، آن یکی کلاه به سر، خودش از خودش عاصی است، آن خانم مانتویی شوی مرده است، آن دختر از خانه گریزان، ان یکی دلش رفته و برنگشته، آن یکی از انسان گریزان و پناه به گربه برده و … بعد به خودم می‌رسم، به همان پرسش آن شب، ۱۰ سال دیگر کجا ایستاده‌ام؟چهارم. امیدواری به تمام شدن این زندگی امیدواری بزرگی است، به گمانم همه‌ی ما ساعت‌ها و روزهایی با همین امید دوام آورده‌ایم، به امید روزی که دیگر نباشد، کنار این امیدواری اما امیدواری بزرگتری هم هست: عزیزان و رفقای آدم. آن‌ها که حواس‌شان هست، آن‌ها که با تو می‌خندند و با تو می‌گریند، آن‌ها که در سکوت کنارت هستند و با حرف آرامت می‌کنند. من خوش‌بختم از داشتن هردویشان، از بودن کنارشان و از شنیدن و دیدنشان. عمرشان مستدام باد.