نمونه سوال فارسی نهم نوبت دوم با جواب

نمونه سوال فارسی نهم نوبت دوم با جواب سری اول:۱. معنی ابیات و عبارات زیر را بنویسید.الف) بود قدر تو افزون از ملایک / تو قدر خود نمی‌دانی چه حاصلپاسخ: قدر و ارزش تو از فرشتگان بالاتر است. اما وقتی تو ارزش خود را نمی‌دانی و درک نمی‌کنی، فایده‌ای ندارد.ب) خاموش مباش زیر این خرقه / بر جان جهان دوباره جان آمدپاسخ: گوشه نشینی و افسردگی را رها کن. زیرا با تولد امام زمان، تمام مردم جهان روح و جان تازه‌ای گرفتند.ج) آوازی شنید که غم مخور فردا جاهیت خواهد بود چنان که مقربان آسمان به تو نازند.پاسخ: صدایی شنید که ای رابعه، ناراحت نباش. در آینده آنچنان مقام و عظمتی به دست می‌آوری که نزدیکان خدا و فرشتگان به تو افتخار کنند.د) در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان غم مخورپاسخ: وقتی که برای رسیدن به معشوق (خدا) گام برمی‌داری، اگر سختی‌های راه تو را اذیت کرد، غمگین نباش. زیرا ملاقات خدا و دیدار کعبه به این سختی‌ها می‌ارزد.ه) اگر قصابم از تن واگره پوست / جدا هرگز نگردد جانم ز دوستپاسخ: اگر قصاب با درد و رنج بسیار پوستم را از بدنم جدا کند، من هرگز از دوست دست نمی‌کشم و عشق او را رها نمی‌کنم.و) جهان جمله فروغ روی حق دان / حق اندر وی ز پیدایی است پنهانپاسخ: تمام پدیده‌های جهان نمایانگر وجود عظمت خدا است. خداوند از شدت آشکاری در پدیده‌ها، پنهان به نظر می‌رسد.۲. معنی لغات مشخص شده را بنویسید.الف) ماه چون ظرفی سیمگون می‌درخشد.پاسخ: سپید فام، نقره‌گونب) نام تو رخصت رویش است و طراوتپاسخ: اجازهج) ابلیس زهره ندارد که گرد او گرددپاسخ: جراتد) نمی‌بینی کسی را که به دردی دچار شد، خضوع می‌کند.پاسخ: فروتنی۳. نقش دستوری کلمات مشخص شده را بنویسید.الف) چو ما را به دنیا تو کردی عزیز / به عقبی همین چشم داریم نیزپاسخ: مسند - مفعولب) سخن ناپرسیده مگوی و از گفتار خیره پرهیز کنپاسخ: مفعول - صفت۴. در عبارات زیر هسته و وابسته را مشخص کنید و نوع آن را بنویسید.الف) همه کار ایام درست است و پندپاسخ: همه: وابسته پیشین، صفت مبهمکار: هستهایام: وابسته پسین، مضاف الیهب) همین خیال پاکپاسخ: همین: وابسته پیشین، صفت اشارهخیال: هستهپاک: وابسته پسین، صفت بیانی۵. قید را در مثال‌های زیر مشخص کنید و نوع آن را بنویسید.شبی در خواب دید که ندایی به او می‌گفت ما تو را در دنیا و آخرت بزرگ کردیم.پاسخ: شبی: قید زماندنیا و آخرت: قید زمان (متمم قیدی)۶. ساختمان کلمات زیر را مشخص کنید.الف) گلابپاسخ: غیر ساده (مرکب)ب) چرخهپاسخ: غیر ساده (وندی)ج) وزارتپاسخ: سادهد) نمکدانپاسخ: غیر ساده (وندی)۷. با توجه به بیت به سوالات زیر پاسخ دهید. «چون فردا نامه خوانان نامه خوانند / تو وینی نامه خود ننگت آیو»الف)منظور از واژه «فردا» چیست؟پاسخ: روز قیامتب) منظور از «نامه خوانان» چیست؟پاسخ: فرشتگانج) پیام «نه درویش بی‌کفن در خاک رفته / نه دولتمند برده یک کفن بیش» چیست؟پاسخ: ثروت و دارایی ما، تاثیری در سرنوشت اخروی ما ندارد.۸. مهم‌ترین آرایه‌های نمونه‌های زیر را بنویسید.الف) درخت وجود ناصرالدین پربارتر می‌شد.پاسخ: درخت وجود: اضافه تشبیهی - وجود: مشبه - درخت: مشبه بهب) از میان آتش و بارون می‌وزید از هر طرف هر جا تیر‌های وحشی و سرکش / موشک و خمپاره و ترکشپاسخ: تبر آتش باروت: تناسبسرکش و ترکش: جناس ناقصتیرهای سرکش: تشخیص۹. خودارزیابیالف) چرا پول ارباب بدی است ولی خدمتگزار خوبی است؟پاسخ: زیرا اگر پول ارباب انسان شود او را به حرص و طمع و کارهای ناشایست وا می‌دارد ولی اگر خدمتگزار باشد می‌تواند بسیاری از نیاز‌ها و خواسته‌های انسان را برآورده کند.ب) چرا روباه دوست داشت اهلی شود؟پاسخ: زیرا می‌خواست زندگی‌اش چون خورشید بدرخشد و با صدای پایی آشنا شود که با دیگران تفاوت داشته باشد و به دنبال زیبایی‌ها و تحول زندگی‌اش بود.ج) هنگام سخن گفتن با دیگران باید به چه نکاتی توجه کرد؟پاسخ: حرف کسی را قطع نکنیم. در گفتگو‌های دیگران دخالت و دقت نکنیم. استراق سمع نکنیم. آداب سخن گفتن را رعایت کنیم.۱۰. دو اثر از سنایی غزنوی نام ببرید.پاسخ: حدیقه - کارنامه بلخ - سیر العباد الی المعاد۱۱. آثار زیر از کیست؟الف) تذکره الاولیاپاسخ: عطارب) گلشن رازپاسخ: محمود شبستریج) به قول پرستوپاسخ: قیصر امین پورد) شازده کوچولوپاسخ: آنتوان دوسنت اگزوپری۱۲. نثر کتاب روضه خلد مانند کدام کتاب است؟ دارای چند باب است؟پاسخ: گلستان - ۱۸ باب۱۳. ادامه بیت زیر را بنویسید. (یک بیت)دلی دیرم خریدار محبت / کزو گرم است بازار محبتپاسخ: لباسی دوختم بر قامت دل / ز پود محنت و تا محبتسری دوم:الف) معنی شعر و نثرمعنی و مفهوم عبارت‌ها و اشعار را در مقابل یا زیر آن بنویسید.۱. جهان، جمله فروغ روی حق دان.پاسخ: همه جهان را جلوه جمال الهی بدان.۲. خدایا به ذلت مران از درم.پاسخ: خدایا مرا به خواری از درگاهت مران.۳. هر شب، نماز کردی و تا روز بر پای بودی.پاسخ: هر شب تا صبح در حال نماز بودی.۴. گوهر تن از گوهر اصل، بهتر بود.پاسخ: هنر و دانش از اصل و نژاد، بهتر است.۵. پول، ارباب بدی است اما خدمتگزار خوبی است.پاسخ: پول اگر در خدمت انسان و انسانیت باشد مانند یک خدمتگزار خوب است. اما اگر انسان در خدمت پول باشد، ارباب بدی است.۶. اگر حیا نمی‌بود، ترک معاصی نمی‌کردند.پاسخ: اگر شرم وجود نداشت، انسان‌ها گناهان را ترک نمی‌کردند.۷. آن طرف، نصف جهان با تانک‌های آتشین در راه / این طرف، ایرانیان تنها.پاسخ: نیمی از قدرت‌های دنیا در کنار صدام بودند و از صدام حمایت می‌کردند و ایرانیان حامی نداشتند و تنها بودند.۸. بدان که هر چه در وجود است همه صنع خدای تعالی است.پاسخ: بدان هر چه که می‌بینی، خدا آفریده است.۹. به بینندگان آفریننده را / نبینی مرنجان دو بیننده راپاسخ: با چشمانت نمی‌توانی خدا را ببینی، چشمانت را اذیت نکن.۱۰. اینک ای خوب، فصل غریبی سرآمد / چون تمام غریبان، تو را می‌شناسند.پاسخ: حالا ای امام خوب، زمان غریب بودن تو در ایران به پایان رسیده است. زیرا همه زیارت کنندگانت به دیدارت می‌آیند چون تو را می‌شناسند.۱۱. ای ابوذر، خداوند متعال به سیمای ظاهر و دارایی‌ها و گفته‌هایتان نمی‌نگرد بلکه به دل‌ها و کردارتان می‌نگرد.پاسخ: ای ابوذر، خدای بلند مرتبه به ظاهر و ثروت و گفته‌های شما نمی‌نگرد بلکه به نیت و عمل شما توجه دارد.۱۲. مکن کاری که بر پا سنگت آیو / جهان با این فراخی تنگت آیوپاسخ: کاری نکن که در زندگی دچار مشکلات شوی و دنیای به این بزرگی برایت مانند زندان شود.ب) معنی واژهمعنی هر واژه را بنویسید.۱۳. ابلیس، زهره ندارد.پاسخ: جرأت۱۴. نمی‌بینی کسی که به دردی دچار شد خضوع می‌کند.پاسخ: فروتنی۱۵. هشدار که منجی جهان آمد.پاسخ: نجات دهنده۱۶. تو خود را مرنجان ای طرار.پاسخ: دزد۱۷. اسکندر، یکی از کاردانان را از عملی شریف، عزل کرد.پاسخ: برکنار کرد۱۸. تا زیاده به خودت غره نشوی.پاسخ: مغرور۱۹. زمین زنده، چون دیبای هفت رنگ گردد.پاسخ: حریر۲۰. که تواند که دهد میوه الوان از چوب؟پاسخ: رنگارنگپ) درک متنبه سوالات زیر پاسخ دهید.۲۱. چرا شاعر می‌گوید: «برایت آرزومندم که دشمن نیز داشته باشی، نه کم و نه زیاد ...» ؟پاسخ: زیرا دشمن عیب‌ها را می‌گوید و انسان می‌تواند عیب‌های خود را برطرف کند.۲۲. در بیت «اینک ای خوب، فصل غریبی سرآمد / چون تمام غریبان تو را می‌شناسند» چرا شاعر می‌گوید «فصل غریبی سرآمد»؟پاسخ: چون حالا همه امام رضا (ع) را می‌شناسند و دیدارش می‌آیند.۲۳. منظور از این عبارت چیست؟ «حیات حقیقی مردان خدا، ققنوس‌وار از میان خاکستر نخل‌های نیم‌سوخته خرمشهر، سربرآورد.»پاسخ: ایرانیان با پذیرش شهادت‌ها در خرمشهر، ترسیم کننده یک انسان برتر در دنیا شدند.۲۴. «آرش کمان‌گیر» و «حسین فهمیده» چه شباهتی به هم دارند؟پاسخ: هر دو در لحظه خاص برای نجات ایران از جان خود گذشتند تا وطن سرفراز باقی بماند.۲۵. با توجه به درس «زن پارسا» بنویسید منظور از کلمه‌های مشخص شده چیست؟ «اگر یک دوست، خفته است دوست دیگر بیدار است.»؟پاسخ: زن پارسا - خداوند۲۶. منظور از عبارت «مثل مومنان، جمله چون یک تن است چون یک اندام را رنجی رسد همه اندام‌ها آگاهی یابند و رنجور شوند.» چیست؟پاسخ: بنی آدم اعضای یک پیکرند. انسان‌ها در مقابل رنج هم‌نوعانشان نباید بی‌تفاوت باشند.۲۷. با توجه به درس «میلاد گل» در بیت «گلزار ز عیش، لاله باران شد / سلطان زمین و آسمان آمد» منظور از مصراع دوم چیست؟پاسخ: امام عصر (عج) به دنیا آمدند.۲۸. منظور از این عبارت چیست؟«نه مرد به عمل، بزرگ و شریف گردد بلکه عمل به مرد، بزرگ و شریف گردد پس در هر عمل که هست نیکوسیرتی می‌باید و داد.»پاسخ: فرد باید با نیت‌های خوب و با عدالتی که در کارش به کار می‌برد خود را شریف و بزرگ کند.ت) دانش ادبی۲۹. در بیت «همی‌خواهم از کردگار جهان / شناسنده آشکار و نهان» کدام آرایه ادبی وجود دارد؟پاسخ: تضاد۳۰. در بیت «عشق با دشوار ورزیدن خوش است / چون خلیل از شعله، گل چیدن خوش است» کدام آرایه ادبی وجود دارد؟پاسخ: تلمیح۳۱. در بیت «شد نفس آن دو سه هم‌سال او / تنگ‌تر از حادثه حال او» ردیف و قافیه را مشخص کنید.پاسخ: قافیه: سال - حالردیف: او - او۳۲. در میان گروه کلمه‌های زیر، دو واژه نادرست وجود دارد. زیر آن‌ها خط بکشید و شکل درست آن‌ها را بنویسید.«تصویر مار بوآ - حضم غذا - حدس و گمان - وداع و خداحافظی - انسان علاقمند - مالک ستارگان»پاسخ: هضم غذا - انسان علاقه‌مند۳۳. ساخت هر واژه را در مقابل آن بنویسید. (ساده، مرکب و مشتق)الف) هواپیماپاسخ: مرکبب) آرزومندپاسخ: مشتق۳۴. فعل جمله زیر را به «ماضی مستمر» تغییر دهید و جمله را بازنویسی کنید.«این هواپیما با سرعت فوق‌العاده‌ای پرواز می‌کند.»پاسخ: این هواپیما با سرعت فوق‌العاده‌ای داشت پرواز می‌کرد.ث) خودآزمایی۳۵. چرا خداوند بزرگ، نعمت تفکر و اندیشیدن را به انسان‌ها بخشید؟پاسخ: در همه پدیده‌ها تامل کند و بفهمد که هر چیز برای کاری خلق شده است و از این راه به خداشناسی برسد.۳۶. چرا خرمشهر نماد هشت سال مقاومت معرفی شده است؟پاسخ: چون ایرانیان برای آن که این شهر را از تصرف صدامیان خارج کنند شهدای بسیاری را تقدیم کردند.۳۷. منظور از بیت «کمال است در نفس انسان، سخن / تو خود را به گفتار، ناقص مکن» چیست؟ توضیح دهید.پاسخ: این است که سخن نا به جا ویرانگر است و سخن به جا و شایسته باعث کمال انسان می‌شود.۳۸. رهبران جامعه اسلامی چه نقشی در هدایت مردم دارند؟پاسخ: نقشی مانند پدر، مواظب مردم و جامعه هستند که به تباهی کشانده نشود.۳۹. با توجه به درس «شازده کوچولو» چرا روباه دوست داشت اهلی شود؟پاسخ: چون زندگی‌اش یکنواخت شده بود.۴۰. با توجه به درس «دو نقاش» یکی از نقاشی‌ها پرندگان را به اشتباه انداخت، آن‌ها چگونه فریب خورده بودند؟پاسخ: فکر کردند انگورها واقعی است.ج) حفظ شعرجاهای خالی را به کلمه مناسب تکمیل کنید.۴۱. کودکی از جمله ………….. / رفت برون با دو سه …………پاسخ: آزادگان - همزادگان۴۲. دشمن دانا که غم ……. بود / بهتر از آن دوست که ………. بودپاسخ: جان - نادان۴۳. آب را گل نکنیم / در فرودست انگار، ……………. می‌خورد از آبپاسخ: کفتری۴۴. آب را گل نکنیم / شاید این آب روان می‌رود پای سپیداری / تا فرو شوید ………. دلیپاسخ: اندوهمتن املا:سری اول:خسرو گفت: «ای پیرمرد، در موسم کهن‌سالی و فرتوتی کار ایام جوانی پیشه کرده‌ای. وقت آن است که دست از این میل و آرزو برداری. چه جای این حرص و هوس باطل است؟»یکی از زمینه‌های اجتماعی گمراه شدن، تاثیر هم‌نشین بد است. رفیق بد، عامل ویرانگری و همدم نیکوخصال باعث شکل‌گیری و پرورش شخصیت متعالی انسان است.اگر کار به دست من استی، یک ساعت از خدمتت نیاسودمی، اما تو مرا زیردست مخلوق کردی. به خدمت تو، از آن دیر می‌آیم.بیمار با تعرّض پاسخ داد:«ای مرد، کدام یک از این دو امر بهتر است: اینکه مسئله بدانم و بمیرم یا نادانسته و جاهل درگذرم؟»در محاوراتی که به حضور او میان دو کس رود، خوض ننماید و اگر از او پوشیده دارند، استراق سمع نکند.ایران ما با همه فراخنای فرهنگی و گستردگی جغرافیایی به گلستانی می‌ماند که در دامان خود عزیزکانی را بی‌توجّه به رنگ و چهره، نوا و ناله می‌پروراند.داده است خداوند علیم به آدمی آنچه صلاح دین و دنیای او در آن‌هاست و منع کرده است از آدمی، دانستن امری چند را که در شأن و طاقت او نیست دانستن آن‌ها.شاهزاده پس از کمی تأمّل گفت:«اهلی شدن یعنی چه؟» روباه گفت:«اهلی شدن یعنی علاقه‌مند شدن.»یونانیان، زیبایی را از هر نوع آن بسیار دوست داشتند و سعی می‌کردند در هر چیز بهترین را پیدا کنند. آنان بازی‌های المپیک را راه انداختند تا بفهمند در هر ورزش، بهترین کیست؟سری دوم:ای ابوذر، خداوند به سیمای ظاهر و دارایی‌ها و گفته‌هایتان نمی‌نگرد؛ بلکه به دل‌ها و کردارتان می‌نگرد.در زمین نگاه کن که چگونه بساط تو ساخته است و جوانب وی فراخ گسترانیده و از زیر سنگ‌های سخت آب‌های لطیف روان کرده تا بر روی زمین می‌رود و به تدریج بیرون می‌آید.آدمی باید که بسیار نگوید و سخن دیگری به سخن خود قطع نکند. اگر سوال از جماعتی کنند که او داخل آن جماعت بود بر ایشان سبقت ننماید.امروز همین حس مشترک، هم‌جوشی و هم‌کوشی، همزیستی ما را معنا می‌بخشد. به همین سبب است که ملت ایران، یک‌صدا چونان شیر می‌غرند و ندای واحدی را بر می‌آورند.روزها می‌گذشت و هر روز، درخت وجود نصیرالدین پربارتر می‌شد؛ اما هر چه بیشتر می‌آموخت، عشق و علاقه‌اش به دانش‌اندوزی بیشتر می‌شد.الهی! تو می‌دانی که هوای دل من در موافقت فرمان توست و روشنایی چشم من در خدمت درگاه تو. اگر کار به دست من استی، یک ساعت از خدمتت نیاسودمی.نعمت فراموشی در آدمی، اگر تأمّل کنی عظیم‌تر است از نعمت یادآوری. اگر فراموشی در آدمی نبود، هیچ کس از مصیبتی آرامش نمی‌یافت و کینه هیچ کس از سینه‌اش بیرون نمی‌شد و از هیچ یک از نعمت‌ها، بهره‌مند نمی‌شد.من و شاهزاده کم کم با هم دوست شدیم. من هر روز چیزی از سیاره و از عزیمت و از مسافرت او می‌فهمیدم. مثلا پی بردم که شاهزاده در سیاره خود گلی دارد که به او مهر می‌ورزد.سری سوم:اگر در خانه‌ای شوی که به نقش و گچ، کنده باشند، روزگاری دراز، صفت آن گویی و تعجب کنی و همیشه در خانه خدایی، هیچ تعجب نکنی!تاثیرگذاری هم‌نشین بر منش و کردار انسان چنان مهم و عمیق است که پیامبر می‌فرماید:«انسان بر دین و آیین دوست و هم‌نشین خود است.»چنانکه گفته‌اند: بزرگی، خرد و دانش راست نه گوهر را، اگر مردم را با گوهر اصل، گوهر هنر نباشد، صحبت هیچ کس را به کار نیاید و در هر که این دو گوهر یابی، چنگ در وی زن و از دست مگذار که وی همه را به کار آید.مادران، دل به مهر فرزندان، گرم و تپنده می‌دارند و فرزندان در پرتو گرم و گوارای مادر، جان می‌گیرند و می‌پرورند و می‌بالند.نصیرالدین به تشنه‌ای می‌مانست که ساعت‌ها در بیابانی خشک و زیر نور خورشید فروزان مانده است و سپس به آب می‌رسد؛ ولی هرچه از آن می‌نوشد، گویی تشنه‌تر می‌شود.ای ابوذر، اگر درباره آن چیزی که به آن علم نداری، از تو پرسیده شود، بگو نمی‌دانم تا از پیامدهای ناگوار آن در امان بمانی.نعمت فراموشی در آدمی، اگر تأمّل کنی، عظیم‌تر است از نعمت یادآوری. اگر فراموشی در آدمی نبود، هیچ کس از مصیبتی آرامش نمی‌یافت و کینه هیچ کس از سینه‌اش بیرون نمی‌شد و از هیچ یک از نعمت‌های دنیا بهره‌مند نمی‌شد.اکنون من دوست دارم که شب به ستارگان گوش فرا دهم. آن وقت جانم از سرور و شادمانی لبریز می‌شود. و همه ستارگان به من لبخند می‌زنند.سری چهارم:دوستان واقعی، راه نیک‌بختی را به م نشان می‌دهند و همراهان خوبی برای شکوفایی بهتر هستند. آن‌ها مثل آیینه، همان‌قدر که خوبی‌ها را پیش چشم می‌آورند، عیب‌ها را هم به ما می‌نمایانند و مهم‌تر آن که این همه را بی‌صدا و بی‌هیاهو، باز می‌گویند.چهار دیواری محضر استاد «حاسب»، جایگاهی بود که طنین پرسش‌های او هر روز در آن می‌پیچید و به گوش استاد و شاگردانش می‌رسید و همه را شگفت‌زده می‌کرد. هیچ چیز مانند درس و بحث به روح ناآرام و آرامش نمی‌داد.خواجه او را به رنج و مشقت، کار می‌فمود. روزی، بیفتاد و دستش بشکست. روی بر خاک نهاد و گفت:«الهی! غریبم و بی‌مادر و پدر، اسیرم و دست شکسته. مرا از این همه هیچ غم نیست، الّا رضای تو؛ می‌باید تا بدانم که راضی هستی یا نه؟»من و شاهزاده کم کم با هم دوست شدیم. من هر روز چیزی از سیّاره و از عزیمت و از مسافرت او می‌فهمیدم. مثلا پی بردم که شاهزاده در سیّاره خود، گلی دارد که بیش از حد به او مهر می‌ورزد.پس داده است خداوند علیم به آٔمی آنچه صلاح دین و دنیای او در آن‌هاست و منع کرده است از آدمی، دانستن امری چند را که در شأن و طاقت او نیست دانستن آن‌ها؛ مانند امور آینده و آنچه در دل‌های مردم است و مانند این‌ها.سری پنجم:در زمین نگاه کن که چگونه بساط تو ساخته است و جوانب وی فراخ گسترانیده و از زیر سنگ‌های سخت لطیف، آب‌های لطیف روان کرده تا بر روی زمین می‌رود و به تدریج بیرون می‌آید.دوستان واقعی، راه نیک‌بختی را به ما نشان می‌دهند و همراهان خوبی برای شکوفایی بهتر هستند. آن‌ها مثل آیینه همان‌قدر که خوبی‌ها را پیش چشم می‌آورند عیب‌ها را هم به ما می‌نمایاند و مهم‌تر آنکه این همه را بی‌صدا و بی‌هیاهو باز می‌گویند.سخن ناپسندیده مگوی و از گفتار خیره پرهیز کن. چون باز پرسند، جز راست مگوی. تا نخواهند کس را نصیحت مگوی و پند مده. خاصه کسی را که پند نشنود که خود اوفتد.بازی او مطالعه و تحقیق فریادهای کودکانه‌اش، بحث و مناظره با دیگر شاگردان و شادابی‌اش هنگامی بود که مسئله‌ای را حل می‌کرد و پاسخ دلخواهش را می‌یافت.نقل است آن شب که رابعه در وجود آمد در خانه پدرش چندان جامه نبود که او را در آن بپیچند و چراغ نبود. پدر او را سه دختر بود. رابعه چهارم بود. از آن رابعه گویند.ای ابوذر! پنج چیز را پیش از پنج چیز غنیمت شمار: جوانی‌ات را پیش از فرا رسیدن پیری، تندرستی‌ات را پیش از بیماری، بی‌نیازی‌ات را پیش از نیازمندی، آسایشت را پیش از گرفتاری، زندگی‌ات را پیش از مرگ.تامّل کن ای مفضّل، در مصلحت پنهان کردن عمر هر کس از او، زیرا که اگر مقدار عمر خود را بداند، اگر عمرش کوتاه باشد، زندگی بر او ناگوار خواهد بود و اگر بداند که عمرش دراز خواهد بود امید بقا خواهد داشت.سری ششم:دوستان واقعی، مثل آیینه، همان‌قدر که خوبی‌ها را پیش چشم می‌آورند، عیب‌ها را هم به ما نمی‌نمایانند و مهم‌تر آن که این همه را بی‌صدا و بی‌هیاهو، باز می‌گویند. رسم دوستی، شکستن آیینه نیست؛ درست آن است که فرصت بازاندیشی و خود شکوفایی را پدید آوریم.آدمی باید که بسیار نگوید و سخن دیگری به سخن خود قطع نکند، در محاوراتی که به حضور او میان دو کس رود، خوض ننماید و اگر از او پوشیده دارند، استراق سمع نکند و تا او را به خود در آن مشارکت ندهند، مداخلت نکند.مادر، گرامی گوهری است که در کارگاه آفرینش خدای مهربان، همتایی ندارد. از این روست که هر چیز گرانمایه را، به مام یا مادر مانند می‌کنند. ایران با همه فراخنای فرهنگی و گستردگی جغرافیایی و گوناگونی گویش‌ها و رنگارنگی لهجه‌ها، به گلستانی می‌ماند که در دل و دامان خود، عزیزکانی را بی‌توجه به رنگ و چهره، نوا و ناله می‌پروراند.همه آنانی که نصیرالدین را می‌شناختند و با او هم‌درس بودند، در هر جا که سخن از هوش و فراست و زیرکی به میان می‌آند، یک‌صدا نام او را بر زبان می‌راندند.پس رابعه به خانه رفت و دایم روزه داشتی و همه شب نماز کردی و تا روز بر پای بودی.ای مفضّل، اگر حیا نمی‌بود، هیچ کس وفا به وعده‌ها نمی‌نمود و نیازهای مردم را نمی‌آورد؛ و صله رحم و احسان به خویشان نمی‌کرد و امانت‌های مردم را پس نمی‌داد و ترک معاصی نمی‌کرد.سری هفتم:نگاه کن مرغان هوا و حشرات زمین را هر یکی بر شکلی دیگر و بر صورتی دیگر و همه از یکدگر نیکوتر؛ هر یکی را آنچه به کار باید، داد.و هر یکی را بیاموخته که غذای خویش چون به دست آورد و بچه را چون نگه دارد تا بزرگ شود و آشیان خویش چون کند.خسرو گفت:«ای پیرمرد، در موسم کهنسالی و فرتوتی، کار ایام جوانی پیشه کرده‌ای، وقت آن است که دست از این مبل و آرزو برداری و درخت اعمال نیک در بهشت بنشانی. چه جای این حرص و هوس باطل است؟»بدان که مردم بی‌هنر، مادام بی‌سود باشد، چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد؛ نه خود را سود کند و نه غیر خود را. جهد کن اگرچه اصیل و گوهری باشی، گوهر تن نیز داری که گوهر تن از گوهر اصل بهتر بود.ترکیب «مام میهن» را شنیده‌اید؛ از همان دست ترکیب‌های زبانی است که مهین را پر پروندگی و همزیستی به مام یا مادر همانند و هم‌نشین کرده است. از این دید، میهن با همه هم‌پیوندان و باشندگانش، مادرانه رفتار می‌کند. در چشم میهن، همه فرزندان این آب و خاک که زاد و بودشان و ریشه وجودشان در خاک اینجاست، یکسان‌اند و هیچ رنگ و نژاد و لهجه و گویش و زبانی به دیده این مادر، پر آن دیگری برتری ندارد.شب‌ها، آن گاه که شهر توس در آرامش فرو رفته است و همه ‌بی‌صدا خوابیده‌اند، ساعاتی کنار باغچه می‌ایستم و به آسمان، ستاره‌های نقره فام و ماه که چون ظرفی سیمگون می‌درخشد می‌نگرم و غرق اندیشه و خیال می‌شوم.خواجه او را به رنج و مشقت، کار می‌فرمود. روزی، بیفتاد و دستش بشکست. روی بر خاک نهاد و گفت:«الهی! غریبم و بی‌مادر و پدر، اسیرم و دست شکسته، مرا از این همه، هیچ غم نیست. الّا رضای تو؛ می‌باید تا بدانم که راضی هستی یا نه؟» آوازی شنید که «غم مخور، فردا جاهیت خواهد بود؛ چنان که مقربان آسمان به تو نازند.» پس رابعه به خانه رفت و دایم روزه داشتی و همه شب نماز کردی و تا روز بر پای بودی.سری هشتم:به نام خداوندی که زمین را بساط ما ساخته است و جوانب وی فراخ، گسترانیده و از زیر سنگ‌های سخت، آب‌های لطیف روان کرده است. به نام خداوندی که مرغان هوا و حشرات زمین را هر یکی بر شکلی دیگر و بر صورتی دیگر آفریده است. هر یکی را آنچه به کار باید داد تا راه خویش گم نکنند.یکی از زمینه‌های اجتماعی گمراه شدن، تاثیر هم‌نشین بد است. هم‌نشین بد آنانی هستند که لاف دوستی می‌زنند امّا در حقیقت، گرگ‌هایی در جامعه گوسفندان هستند. از اینان باید دوری کرد همان‌طور که سعدی در گلستان آورده است:«هر که با بدان نشیند، اگر طبیعت ایشان در او اثر نکند، به طریقت ایشان متّهم گردد.»بزرگان ما، همواره به ما سفارش می‌کنند که از یار بداندیش و بدآموز بگریزیم و از جای تهمت‌زده بپرهیزی. در محاوراتی که به حضور ما میان دو کس رود، خوض ننماییم و اگر از ما پوشیده دارند، استراق سمع نکنیم. این سفارش‌ها آداب هم‌زیستی را به ما می‌آموزد.هم‌زیستی و هم‌دلی اقوام ایرانی، پشتوانه‌ای بسیار شکوهمند برای وطن است و سدی استوار به بلندای اراده پولادین ایرانیان پدید می‌آورد و میهن را در آوردگاه‌ها، از گزند دشمنان و اهرمن‌خویان می‌رهاند.برای رسیدن به سعادت، باید به طنین دلنشین کلام پیامبر بزرگوار اسلام، گوش بسپاریم؛ چرا که سفارش پیغامبر اعظم، گنجینه و آبشخوری است که جان‌های پاک، مشتاق شنیدن آن هستند و آن را غنیمت می‌شمارند.امام صادق (ع) فرمود:«تأمّل کن ای مفضّل! در مصلحت پنهان کردن عمر هر کس از او، زیرا که اگر مقدار عمر خود را بداند، اگر عمرش کوتاه باشد، زندگی بر او ناگوار خواهد بود و اگر بداند که عمرش دراز خواهد بود، امید بقا خواهد داشت.» مفضّل گفت:«چون سخن بدین‌جا رسید، خوشحال برگشتم به آن‌چه از معرفت مرا حاصل شد و خدا را حمد کردم.»سری نهم:آنچه در شناخت افراد به ما یاری می‌رساند، مشورت با پدر و مادر، معلمان دلسوز و مربیان با تجربه است که ما را از دام و چاه این راه آگاه می‌سازد و آسیب‌های این مسیر را نشان می‌دهد. چه بسیارند کسانی که لاف دوستی می‌زنند امّا در حقیقت گرگ‌هایی در جامعه گوسفندان هستند.مرد بیمار با کلماتی مقطع از دوست دانشمندش تمنّا کرد که یکی از مسائل علمی را که زمانی با وی در میان گذاشته بود باز گوید. فقیه گفت:«ای دوست گرامی، اکنون چه جای این پرسش است؟» بیمار با تعرّض پاسخ داد:«ای مرد، کدام یک از این دو امر بهتر است؟ اینکه مسئله بدانم و بمیرم یا نادانسته و جاهل درگذرم؟»گفت:«الهی! غریبم و بی‌مادر و پدر و اسیرم و دست شکسته. مرا از این همه هیچ غم نیست، الّا رضای تو می‌باید تا بدانم که راضی هستی یا نه؟» آوازی شنید که «غم مخور، فردا جاهیت خواهد بود؛ چنان که مقربان آسمان به تو نازند.»و اگر آدمی را هرگز دردی نمی‌رسید، به چه چیز ترک می‌کرد گناهان را و به چه چیز تواضع می‌کرد برای خدا و تضرّع می‌کرد نزد او؟ و به چه چیز مهربانی می‌کرد و به مردم و صدقات می‌نمود با مساکین؟خداوندا! به مومنان ما روشنایی و به روشنفکران ما ایمان و به خفتگان ما بیداری و به بیداران ما اراده و به مسلمانان ما قرآن، به فرقه‌های ما وحدت، به مردم ما خودآگاهی و عزّت ببخش.سری دهم:بازی او، مطالعه و تحقیق، فریادهای کودکانه‌اش، بحث و مناظره با دیگر شاگردان و شادابی‌اش هنگامی بود که مسئله‌ای را حل می‌کرد و پاسخ دلخواهش را می‌یافت.به تجربه ثابت شده است که انسان، تحت تاثیر رفتار و کردار دوست قرار می‌گیرد و رفیق بد، عامل ویرانگری و یار و همدم نیکوخصال، باعث شکل گیری و پرورش شخصیت متعالی انسان است.و این عالم، خانه خداست و فرش وی زمین است ولکن سقفی بی‌ستون و این عجب‌تر است و چراغ وی ماه است و شعله وی آفتاب و قندیل‌های وی ستارگان و تو از عجایب این غافل که خانه بس بزرگ است و چشم تو بس مختصر و در وی نمی‌گنجد.چون رابعه بزرگ شد، پرد و مادرش بمردند و در بصره قحطی عظیم پیدا شد و خواهران متفرق شدند و رابعه به دست ظالمی افتاد. او را به چند درم بفروخت آن خواجه او را به رنج و مشقت کار می‌فرمود. روزی بیفتاد و دستش بشکست.حتّی بسیاری از امور را مردم برای حیا به عمل می‌آورند. زیرا برخی از مردم اگر از یکدیگر شرم نمی‌کردند، حقّ پدر و مادر نیز به جای نمی‌آوردند و صله رحم و احسان به خویشان نمی‌کردند و ترک معاصی نمی‌کردند.یک روز رازی دیگر از زندگی شاهزاده کوچک بر من فاش شد. من از لا به لای سخنان او دریافتم که شاهزاده برای بیرون آمدن از سیاره خود از پرندگان کوهی استفاده کرده است.امیدوارم به پرنده‌ای دانه بدهی و به آواز مرغ سحری گوش کنی وقتی که آواز سحرگاهی‌اش را سر می‌دهد.سری یازدهم:بدان که این عالم، خانه خداست و فرش وی زمین است. ولکن سقفی بی‌ستون و این عجب‌تر است و چراغ وی ماه است و شعله وی آفتاب و قندیل‌های وی ستارگان و تو از عجایب این، غافل که خانه بس بزرگ است و چشم تو بس مختصر، و در وی نمی‌گنجد.دوستان واقعی، همان‌قدر که خوبی‌ها را پیش چشم می‌آورند، عیب‌ها را هم بی‌صدا و بی‌هیاهو باز می‌گویند. درست آن است که فرصت بازاندیشی و خودشکوفایی را پدید آوریم و گامی به سوی فراتر رفتن برداریم.مادر، گرامی گوهری است که در کارگاه آفرینش خدای مهربان، همتایی ندارد. اگر فرزند را ناخوشی و گزندی روی نماید، مادر ناخوش و ناآرام است و هرگاه مادر را اندوه و آسیبی فراگیرد، فرزندان نیز می‌کوشند تا آرامستان خانه را به آرامش بازآورند و خفاش‌خویان را از مهر رخ مادر دور بدارند.آرام از کوچه‌ها می‌گذشت و خود را به محضر درس استاد می‌رساند. بازی او مطالعه و تحقیق، فریادهای کودکانه‌اش بحث و مناظره با دیگر شاگردان شادابی‌اش هنگامی بود که مسئله‌ای را حل می‌کرد و پاسخ دلخواهش را می‌یافت.پس داده است خداوند علیم به آدم آنچه صلاح دین و دنیای او در آن‌هاست و منع کرده است از آدمی دانستن امری چند را که در شأن و طاقت او نیست دانستن آن‌ها؛ مانند امور آینده و آنچه در دل‌های مردم است و مانند این‌ها.لابد حدس می‌زنید وقتی که در هنگام طلوع خورشید صدای نازکی مرا از خواب بیدار کرد تا چه حد دچار حیرت و شگفتی شدم! چشمم به آدم بسیار عجیبی افتاد که با وقار تمام مرا می‌نگریست! به نظر نمی‌آمد که گم شده یا خسته یا وحشت‌زده شده باشد. به هر حال من با او آشنا شدم.سایر نمونه سوالات فارسی نهم را در انتشارات پدربزرگ دانا بخوانید:نمونه سوال فارسی نهم نوبت اول با جوابنمونه سوال فارسی نهم نوبت دوم به همراه نمونه‌هایی از موضوعات پرتکرار انشاء