صرفا برای دل خودم.

آقابزرگم ماشین نداشت، با همین دوچرخه همه جا میرفت، تا همین یه سال قبل از فوتش. با همین دوچرخه بهمون سر میزد، یهو زنگ خونه رو میزد و برامون کلوچه مسقطی میاورد، نون‌شیرمال و کیک فنجونی میاورد. با کلی قربون‌صدقه. . سن‌اش خیلی بالا بود ولی وقتی میرفتیم خونه‌شون، زودتر از همه میومد جلوی درب ورودی، با چشمهای شوق‌زده، سرمون رو میگرفت و ماچ میکرد. کوچیکتر که بودم خوشم نمیومد و ازین استقبالش در میرفتم. بزرگتر که شدم اما، تحمل می‌کردم، درک میکردم.. چه بسا دلم تنگ میشد برا این پذیرایی پر مهرش. . توی خونه‌شون کنار چای و میوه، چیزهای دیگه هم برای پذیرایی بود: آلبوم خاطرات گذشته‌های خیلی دور، آلبوم تمبرهای خیلی کهنه، کتابهای عتیقه‌ای که دیگه چاپ نمیشدن، دست‌نوشته‌ها و برداشت‌هاش از کتابهایی که خونده‌بود، گاهی هم شعرهای خودش، یا بحرطویل هایی که از جوونی‌اش هنوز حفظِ حفظ بود و جلوی ما می‌ایستاد و داستانش رو نقّالی میکرد. همینقدر خونگرم. میفهمیدیم که چقدر خوشحاله از دیدن‌مون؛ اونقدر که حتی یه لحظه بیکار نمی‌نشست و میخواست برامون از همه‌چیز تعریف کنه... . ما جَوون‌ها هیچ‌وقت به اندازه آقابزرگ حوصله و شوق نداشتیم. چطور میتونست توی اون سن با اون تنِ رنجور اینقدر فعال و پرحرف باشه؟ حرفهاش نه گلایه بود نه غیبت، نه غر زدن از اقتصاد و سیاست، نه طعنه و کنایه به کسی، نه حرف تندی. حتی یک‌بار هم چنین چیزهایی از زبونش نشنیدم. آزاری برای کسی نداشت. فقط چون خیلی قدیمی بود اعتراف میکنم که ما نوه‌ها توی مهمونیها زیاد دور و برش نمیرفتیم. گوشه خونه می نشست تکیه می‌داد به یه پشتی، عینک میزد و کتاب میخوند، و هرچیز مهمی رو توی دفترش یادداشت میکرد. . قدیم‌ندیم‌ها که تربیت‌کردن بچه بلد نبودن اونقدرا، اکثرا با کتک و زور و ترسوندن بچه‌ها رو گوش‌به‌فرمان میکردن. ولی مامان و خاله‌ها و دایی‌هام همیشه میگفتن که آقابزرگ حتا یه بار با ما بد حرف نزد، همیشه به بچه‌هاش احترام میگذاشت و هیچوقت کتک و فحاشی‌ای وجود نداشت. خودش مامان‌بزرگ رو برده بود نهضت سوادآموزی، کلمه به کلمه قرآن و دعا یادش داده‌بود که حفظ کنه. خودش بچه‌هاشو نشونده بود روی پاش و انگشت‌شون رو گرفته‌بود روی خطوط قرآن و کتابهای دیگه، واژه به واژه یادشون داده بود که بخونن، وقتی هنوز مدرسه نمیرفتن. پول زیادی نداشت آقابزرگم؛ ولی نگذاشته بود بچه‌هاش حسرتی به دل بگیرن. کارکرده بود و براشون اسباب‌بازی خریده بود، دوچرخه و ماشین خریده بود. خوش‌سلیقه هم بود. دست‌ودل‌باز هم بود. مامانم میگفت توی بچگی یه دوستی داشتم که خانواده‌ش خیلی بی‌پول بودن، آقابزرگ برای اونم مثل مامانم عروسک خریده بود‌. و کلی مثالهای دیگه از سخاوتمندی‌ش، در عینِ ثروتمند نبودنش برام تعریف میکرد. و از دست‌به‌خیر بودنش؛ اینکه یه بچه رو از توی یه نهر آب نجات داده، اینکه وسایلی برای زندگی خیلیها تامین کرده.. چقدر کتاب خونده بود و به بچه‌هاش یاد داده بود، چقدر سفر برده بودشون و خوش سفر هم بود، چقدر راحت و ساده میخندید، چقدر درخت کاشته بود، با کمک بچه‌هاش، مثل یه تفریح. چقدر عزت و احترام داشت، وقتی هنوز پیر و خونه‌نشین نشده بود.. . همین جمعه سحر، آقابزرگ فوت شد. رفت و برای همیشه ما رو تنها گذاشت. جای خالی‌اش کنار شومینه که همیشه اونجا می‌نشست و کتاب میخوند، قلب همه‌مون رو فشرد. هیچوقت به ما بچه‌ها نگفته بود اینقدر سر و صدا نکنید اذیت نکنید بنشینید سرجاتون. ما آزاد آزاد بودیم. هیچوقت دعوامون نکرد که چرا فلان چیز شکست. ماهم هیچوقت ترسی نداشتیم. مراسم‌های خونه آقابزرگ جشن و سرور ما بچه‌ها بود. بخاطر آقابزرگ و مامان‌بزرگی که از همه مهربون‌تر بودن. یک‌دفعه‌ای به خودم اومدم. آقابزرگ دیگه نبود.. و بیشتر از هرچیزی یاداوری بی‌معرفتی‌های خودم رنجم داد.. . آقابزرگ هیچوقت دل کسی رو نشکست. برا کسی رنج و زحمتی تولید نکرد. به کسی دستوری نمیداد. بجز اواخر که مریض شده بود و ناتوان بود، عادت نداشت کارهاشو به کسی محول کنه. خودش برای خودش چای دم میکرد. خودش کارهای خودشو انجام میداد. بیرون میرفت و شیرینی و نون و هندوانه میخرید و می‌اومد. با اون سن بالا حواسش به همه چیز بود. اگه میرفتیم خونه‌شون و از چیزی ناراحت بودیم یا مشکلی داشتیم، چند روز بعد زنگ میزد یا می‌سپرد کسی بهمون بگه که فلان پیگیری رو انجام داده برامون، و فلان راه حلها وجود داره.. پیگیر بود. دلش نمیخواست غم تو دلمون باشه. چقدر دوستمون داشت. چقدر نمیفهمیدیم. . از این دست آقابزرگ ها، ازین دست پدرها، ازین دست مادرها، از این دست آدم‌ها زیاده توی دنیا.. ازین دست بی‌معرفتها مثل ما جوونها هم زیادتر. هیچوقت جواب خوبیهای این جور آدمها رو نمیشه داد. هیچوقت نمیتونیم تمام عمرمون رو صرف دوست داشتن و عشق ورزیدن به همه آدمهای خوب دنیا بکنیم. داشتم به این فکرمیکردم که خوش بحال خدا. چون میدونه چطور جواب خوبیهای بنده‌هاشو بده. چون میتونه اونقدر به تک تک شون عشق بورزه که کافی باشه..کاش کنارش بودم لحظه‌های احتضار.. و اون چیزی که لئو تولستوی به ظرافت توی کتاب مرگ ایوان ایلیچ تصویر و توصیف کرده بود رو کنارش درک میکردم و به جا میاوردم.. وقتی به این فکرمیکنم که خیلی اعتقاداتش محکم بود که لحظات چالش برانگیز آخرش رو اینقدر با ذکر و دعا و آرامش رفت، تنم میلرزه..لبخند مهربون همیشگی‌اش از جلوی چشمم کنار نمیره. هیچ عادت ندارم که برم خونه‌شون و نبینم‌اش. دلم یه بار دیگه خوابیدن شبهای تابستون توی حیاط اون خونه بزرگ هشت‌دری رو میخواد، که صبح با صدای هوهوی یاکریم‌ها بیدار بشیم، آقابزرگ لب باغچه‌ی پر از گل محمدی دستهاشو بشوره و بگه پاشو آقاجون پاشو بچم همش هست و سحرخیزی. ماهم خمیازه‌کشون بگیم هنوز خوابمون میاد. اونم بگه هرکی زود پاشه سوار دوچرخه میبرمش بیرون. و بعد سوار شیم و اجازه بده زنگ دوچرخشو هرقدر که دلمون میخواد بزنیم و از جرینگ جرینگش ریزه ریزه بخندیم و اونم دست بکشه به سرمون... آقابزرگ...