اهمیت خلاصه ‌نویسی

اهمیت خلاصه نویسی تا چه میزان است؟ دانش آموزان هر روز که به مدرسه می ‌روند، مواد و مطالب جدیدی را می‌ آموزند؛ در نتیجه، حجمِ این آموزه‌ های نه چندان ساده، همواره رو به افزایش است. آن ‌ها برای اینکه از وقت خود بیشترین استفاده را بکنند، باید موارد ضروری را در اولویت قرار دهند و بیشتر وقت خود را صرف آن‌ ها کنند؛ به عبارت دیگر، دانش آموزان باید مهارت خلاصه نویسی را به خوبی بلد باشند تا بتوانند از زمانشان بیشترین استفاده را ببرند و در نهایت، یادگیری ‌شان و حتی نمره‌ هایشان، افزایش پیدا کند؛ در واقع، خلاصه نویسی، نوعی یادداشت برداری حرفه ‌ای محسوب می ‌شود که تاثیرِ شگرفی بر روندِ یادگیری و تحصیل دانش‌ آموزان دارد. در این مطلب، از مهارتِ خلاصه نویسی و اهمیتِ آن خواهیم گفت. با دانیون همراه باشید.خلاصه نویسی چیست؟خلاصه نویسی به معنای استخراجِ نکات و جزئیاتِ مهم یک متن، بدون ذکرِ مثال است. در خلاصه نویسی، واژگان و ساختار جملات، به طور کلی عوض می‌ شود و در واقع، نویسنده همه چیز را به زبان خودش می ‌نویسد.استراتژی ‌های خلاصه نویسیمعمولاً تصور بر این است که خلاصه نویسی، کار ساده‌ ای است و دانش آموزان باید بتوانند بدون هیچ آموزشی این کار را انجام دهند؛ حتی معلم ‌ها، به عنوان تکلیف، از دانش ‌آموزان می ‌خواهند که داستان یا مقاله ‌ای را بخوانند و خلاصۀ آن را در کلاس ارائه دهند؛ اما خلاصه ‌نویسی به همین سادگی ‌ها هم نیست! در واقع، خلاصه نویسی، یک مهارت است و مانند هر مهارتِ دیگری، باید آموزش داده شود.به عنوان مثال، ساختار در خلاصه نویسی، اهمیت زیادی دارد. آن دسته از استراتژی ‌های خلاصه نویسی که بر ساختار تاکید ندارند، چندان اثرگذار و دقیق نیستند؛ در واقع، دانش آموز باید ساختار اصلی متن را تشخیص دهد؛ به عنوان مثال، داستان، ساختار دارد؛ معمولا شخصیت ‌های متعددی در آن وجود دارد؛ در یک فضای خاص رخ می‌دهد و فراز و فرود دارد؛ بنابراین اگر دانش آموز بخواهد داستان را خلاصه کند، باید عناصر مهم آن را بشناسد تا نکاتِ مهم را جا نیندازد یا مثلاً در مورد ساختارهای استدلالی، باید فرضیه‌ ها، شواهد و استدلال‌ های موجود در متن را در خلاصه نویسی در نظر داشته باشد، یا اگر ساختار متن، مقایسه ‌ای بود، باید تشابه‌ ها و تفاوت ‌ها هم بیان شوند.برخی از متن ها، چند لایه هستند و دانش آموزان باید بتوانند لایه‌ های مختلف آن را تشخیص دهند و آن ‌ها را از یکدیگر تفکیک کنند؛ به علاوه، اگر از چندلایه بودنِ متن آگاه باشند، می ‌توانند همۀ معنا و مفهومِ آن را استخراج کنند و با دیدن این چند لایگی، گیج و گنگ نشوند. دانش آموزان باید بدانند که می‌توانند از جدول و شکل ‌های مختلف استفاده کنند و از این طریق، خلاصه ‌نویسی ‌شان مفهوم ‌تر شود.مزایای خلاصه ‌نویسیهمان‌ طور که دیدید، خلاصه نویسی مهارت است و باید آن را آموخت؛ اما این کار آن قدر مزایا و فایده دارد که آموختنِ نحوۀ انجام آن، ارزش هر تلاشی را دارد. خلاصه ‌نویسی، تاثیرِ شگفت انگیزی بر یادگیری دارد و باعث می‌ شود دانش‌ آموزان بتوانند مطالب مهم را با سرعت و بازدهی بالاتری مرور کنند و اما مزایای خلاصه ‌نویسی:خلاصه‌ نویسی به دانش ‌آموزان این اطمینان را می‌ دهد که دارد چیزی را تولید می ‌کند و کار مفیدی را انجام می ‌دهد. تولید کردن، از ویژگی ‌های کلیدی یک جلسۀ آموزشی یا مطالعه کردن است؛ در واقع، مطالعه کردن بدون یادداشت ‌برداری یا درست کردن فلش کارت یا ترسیم طرح کلی، هیچ معنایی ندارد. وقتی دانش آموز آنچه را مطالعه می‌کند، به صورت خلاصه بنویسد، به صورت پویا در روند یادگیری مشارکت می‌ کند.خلاصه نویسی به دانش ‌آموزان کمک می ‌کند که نکات اصلی و جزئیاتِ مهم را پیدا کنند و آن ‌ها را به خوبی فرا بگیرند؛ به طور خلاصه می‌ توان گفت که خلاصه نویسی، دقیقاً مثل استخراجِ طلا است. این کار به دانش ‌آموز کمک می کند تا نکاتِ کلیدی و جزئیاتِ مهم هر پاراگراف را استخراج کند. یادگیری موثر در گروِ شناسایی و درکِ نکاتِ مهم و جزئیاتِ کلیدی است. دانش آموز باید بداند که خلاصه ‌نویسی ‌هایش باید حاوی جزئیات و نکات مهم و ارزشمند باشد، نه چیز دیگری.خلاصه نویسی باعث صرفه‌ جویی در زمان می‌ شود. وقتی فصل امتحانات فرا می ‌رسد و دانش آموزان می‌ خواهند درس ‌ها را به طور دقیق و کامل بخوانند، مجبور می ‌شوند تک تکِ صفحاتِ کتاب را ورق بزنند و در آن ‌ها با دقت و موشکافی، نکاتِ مهم را استخراج کنند. این کار بسیار زمان ‌بر است و مثل تلاش برای یافتنِ سوزن در انبارِ کاه است. در این زمان کوتاه، دانش آموز نمی ‌تواند همۀ مطالب مهم و نکات ریز را پیدا، و آن را کاملاً درک کند؛ اما اگر دانش آموز، از پیش خلاصه نویسی را انجام داده باشد، دیگر این مشکل را نخواهد داشت و به طور مستقیم به سراغ نکات کلیدی و جزئیات مهم خواهد رفت.دانش آموز، هنگام خلاصه نویسی، همۀ مطالب را به زبان خودش شرح می ‌دهد و این کار، مرور را برایش راحت‌ تر می ‌کند؛ در واقع، مطالبی را که به زبان خودش یادداشت کرده است، بهتر درک می‌ کند.خلاصه نویسی، سبب بهبودِ مهارتِ «خواندن» می ‌شود؛ چرا که دانش آموزان در روندِ خلاصه نویسی یاد می‌ گیرند که چگونه ایده ‌های مهم را از متن استخراج کنند؛ به علاوه، خلاصه نویسی سبب گسترشِ دایرۀ لغات دانش آموزان و بهبودِ سطحِ دستور زبانِ آن ‌ها می ‌شود؛ چرا که آن ‌ها متن را می ‌خوانند و آن را با ساختار و واژگان دیگری به طور خلاصه می ‌نویسند.خلاصه نویسی، مهارتِ تفکر انتقادی را در دانش آموزان پرورش می‌ دهد، چرا که تلاش می‌ کنند ایده ‌های اصلی موجود در متن را پیدا کنند، آن ‌ها را بررسی کنند، اهمیت ‌شان را بسنجند و در نهایت، به زبان خودشان توصیف کنند.برخی از دانش آموزان دوست دارند خلاصه نویسی را به صورت گروهی و به همراه دوستان خود انجام دهند؛ در نتیجه، مهارتِ همکاری نیز در آن ‌ها تقویت می ‌شود.دانیون را در اینستاگرام دنبال کنید dunion.appسایت دانیون dunion.ir