تاثیر زیرساخت‌های داخلی بر کسب و کارهای اینترنتی

امروز که این یادداشت را می‌نویسم هنوز اینترنت در چند استان در دسترس نیست و اینترنت همراه در هیچ نقطه‌ای از کشور فعال در دسترس قرار نگرفته است. با این حال وزیر ارتباطات با عجله فراوان پیام عذرخواهی ضبط کرد و روی آپارات و وب‌سایت‌های خبری منتشر کرد. چیزی که به وضوح مشخص است، مخفی شدن او پشت همدردی‌های نصفه و نیمه اوست. نمی‌خواهم حجم بالای عصبانیت خود را در این یادداشت خالی کنم و فقط سعی دارم به چند نکته اشاره کنم. اول اینکه وزیر ارتباطات همیشه صحبت‌های خود را با ابراز همدردی با مردم آغاز می‌کند و می‌گوید از مشکلات مردم در زمان قطع بودن اینترنت باخبر است. اما بلافاصله بحث را به‌سمت زیرساخت‌های داخلی و اینترانت می‌برد و با غرور از فعال بودن آن می‌گوید. جالب اینجاست که او معتقد است با فعال بودن این زیرساخت و در دسترس بودن خدمات بانکی، اپلیکیشن‌های تاکسی و ...، مشکل خاصی وجود نداشته و آن‌ها سعی کردند با فعال کردن اینترنت شرکت‌ها و خبرنگارها و برخی اقشار، از ضررهای آینده جلوگیری کنند. جالب‌تر این‌که او با بیان این صحبت‌ها، مشکلات وحشتناک به‌وجود آمده برای کسب و کارهای اینترنتی را کمرنگ و ناچیز می‌داند و از صحبت‌های اون چنین برداشت می‌شود که چون این وب‌سایت‌ها فعال بوده‌اند، مشکل به‌حداقل رسیده است. تعجبی ندارد که کاربران اینترنت و وزیر ارتباطات اطلاعی از آمار و ارقام وب‌سایت‌های اینترنتی نداشته باشند؛ اما من تلاش می‌کنم تا اطلاعاتی کلی در این زمینه بنویسم.وضعیت ورودی کاربران در اکثر وب‌سایت‌هایی که در این روزها از طریق اینترانت در دسترس بودند. سایت قابل دسترس است، گردانندگان آن سایت به اینترنت جهانی متصل هستند، اما کاربری وجود ندارد! جالب نیست؟یک وب‌سایت اینترنتی ورودی و کاربران روزانه خود را از راه‌های مختلفی به‌دست می‌آورد. به‌طور کلی ورودی‌های مستقیم، ورودی‌های موتورهای جستجو، ورودی ریفرال و ورودی‌های شبکه‌های اجتماعی از مهم‌ترین منابع جذب روزانه کاربران اینترنت به‌شمار می‌روند. حالا به تک تک موارد ذکر شده و تاثیر هشت روز قطع بودن اینترنت در آمار بازدید وب‌سایت‌های اینترنتی می‌پردازیم:ورودی مستقیم (Direct)اگر کاربری آدرس URL مورد نظر خود را در مرورگر بنویسد و مستقیما وارد آن شود، نوع ورودی Direct تلقی می‌شود. کاربرانی که از این طریق وارد وب‌سایت‌های مختلف می‌شوند، به‌اصطلاح کاربر وفادار هستند و معمولا بدون استفاده از ابزارهای دیگری مثل موتور جستجو به آن وب‌سایت سر می‌زنند و در هر شرایطی ممکن است دوباره برگردند و از خدمات آن وب‌سایت استفاده کنند. در این چند روز قطع بودن اینترنت، تنها راه ورود به سایت‌های داخلی، اطلاع کامل از آدرس URL آن‌ها بود. ذکر این نکته ضروری است که فقط سایت‌هایی با این روش در دسترس بودند که در داخل ایران میزبانی می‌شدند. مثلا یک وب‌سایت ایرانی که سرورهای آن در خارج از کشور قرار داشتند در دسترس هیچ کاربری نبودند و بیشتر از سایرین متضرر شدند. مقایسه تعداد کاربرانی که در یک لحظه در وب‌سایت حضور دارند. زمان هر دو ساعت ۲۰ یک روز وسط هفته (عکس پایین در زمان وصل بودن اینترنت و در یک لحظه موفق شامل انبوهی از کاربران وارد شده از گوگل و شبکه‌های اجتماعی - عکس بالا مربوط به زمان فعال بودن اینترانت! البته کاربران محدودی که به‌صورت مستقیم وارد سایت شدند، به‌علت خوانده نشدن آن‌ها توسط گوگل، قابل نمایش نیستند)گوگلموتورهای جستجو اهمیت بسیار فراوانی در مقدار ورودی روزانه وب‌سایت‌ها دارند. دلیل این‌که این‌جا فقط از گوگل نام بردم، اهمیت بسیار بالای آن است که مشاهده آمار و ارقام چند وب‌سایت به نگارنده ثابت کرده که سایر موتورهای جستجو، حتی نزدیک به گوگل هم نیستند. این موضوع در ایران بسیار بیشتر از سایر کشورها دیده می‌شود و گویی کاربران حتی قصد استفاده از موتورهای جستجوی دیگر را ندارند. در این میان استفاده از سایت‌هایی مثل پارسی جو خنده‌دار است. چنین موتورهای جستجویی هیچ‌گاه توان نزدیک شدن به گوگل را هم ندارند و نخواهند داشت. همین جمله کافی است تا بیشتر از این در مورد گوگل و مقایسه آن با ابزارهای مشابه صحبت نکنیم. حتی کم‌تجربه‌ترین کاربر اینترنت نیز می‌تواند اهمیت گوگل را درک کند و نمی‌توان اینترنت را در هیچ‌جای کره زمین بدون گوگل تصور کرد. حال چگونه انتظار دارید نیازهای مردم بدون گوگل برطرف شود؟ در یادداشت قبل توضیح دادم که چه اقشاری از نبود اینترنت بین‌المللی و گوگل دچار مشکل شدند و حالا وقت بررسی تاثیر ورودی موتورهای جستجو در وب‌سایت‌های اینترنتی است. اگر صاحب یک وب‌سایت نباشید، احتمالا تعجب خواهید کرد که در بسیاری از موارد مشاهده شده، بیشترین کاربر روزانه از طریق موتور جستجوی گوگل به وب‌سایت‌ها سرازیر می‌شوند. این گفته را با ذکر مثال‌های ساده‌ای بیشتر توضیح می‌دهم:دیجی کالاقطعا هیچ فروشگاه اینترنتی بزرگ‌تر و شناخته‌شده‌تر از دیجی کالا در ایران وجود ندارد. بسیاری از کاربران دیجی کالا را می‌شناسند و احتمالا برای خرید مستقیما آدرس آن را تایپ کرده و با وارد شدن به‌سایت دنبال محصول مورد نظر خود می‌گردند. اما با وجود این فرض، بر اساس آمار و ارقام وب‌سایت الکسا (۲۴ نوامبر ۲۰۱۹) حدود ۴۱ درصد از ورودی روزانه وب‌سایت دیجی کالا از طریق موتورهای جستجو (بخوانید گوگل) وارد این سایت می‌شوند. این آمار و ارقام در وب‌سایت‌های فروشگاهی کوچک‌تر بسیار بیشتر است و این وب‌سایت‌ها مشتریان خود را عمدتا از راه‌های دیگری به‌غیر از ورودی مستقیم به‌دست می‌آورند. دلیل این موضوع این است که بسیاری از این کسب و کارها تبدیل به یک نام آشنا و برند نشده‌اند و گوگل بهترین و ارزان‌ترین راه برای به‌دست آوردن کاربران جدید است. آپاراتبر اساس آمار ارایه شده در وب‌سایت الکسا (۲۴ نوامبر ۲۰۱۹) وب‌سایت آپارات به‌عنوان پرمخاطب‌ترین وب‌سایت ایرانی، ۵۸ درصد از ورودی روزانه خود را از موتورهای جستجو (باز هم بخوانید گوگل) به‌دست می‌آورد. با توجه به توضیحات و مثال‌های بالا، به این نتیجه می‌رسیم که وجود گوگل برای هر کسب و کاری ضروری است. حتی اگر آن‌ها پرمخاطب‌ترین و شناخته‌شده‌ترین وب‌سایت‌های کشور باشند! این نه فقط برای صاحبان مشاغل اینترنتی، بلکه کاربران هم ضروری است تا بتوانند خدمات مورد نظر خود را پیدا کنند. در این روزها و در بستر اینترانت، هیچ کاربری موفق به پیدا کردن احتیاجات خود (اگر چند خدمت مثل تاکسی‌های اینترنتی و ... را فاکتور بگیریم) با جستجو نشده است. گویی ۲۰ سال به عقب برگشتیم! کاربران اینترنت مثلا برای پیدا کردن محصول، آدرس، خدمات تعمیر و ...، عملا هیچ راهی نداشتند. پس نبود گوگل هم برای صاحبان مشاغل اینترنتی و هم کاربران، ضررهای فراوانی را به‌همراه داشت و هیچ‌وقت اینترانت نمی‌تواند تمام نیازها را برطرف کند!شبکه‌های اجتماعیشبکه‌های اجتماعی خود به‌تنهایی باعث به‌وجود آمدن کسب و کارهای فراوانی شدند. این روزها حتی کسب و کارهای فاقد وب‌سایت اینترنتی نیز برای فروشگاه یا خدمات خود، از طریق شبکه‌های اجتماعی مشتری جذب می‌کنند. اما این تمام ماجرا نیست و وب‌سایت‌های اینترنتی نیز از طریق شبکه‌های اجتماعی کاربر و مشتری جذب می‌کنند. ورودی به‌دست آمده از شبکه‌های اجتماعی شاید ناچیز باشد، اما تاثیر بسیار زیادی روی کار و درامد فروشگاه‌های اینترنتی دارد. طی این سال‌ها، فیلتر شدن بسیاری از این شبکه‌های اجتماعی، خود به‌تنهایی ضررهای بسیار زیادی برای کسب و کارهای مبتنی بر آن‌ها به‌همراه داشته و حالا در دسترس نبودن تمام آن‌ها، ضرری بسیار بالا را برای صاحبان کسب و کار به ارمغان آورده است. جالب اینجاست که بدانید بسیاری از کسب و کارها بودجه زیادی را برای تبلیغ خدمات خود در شبکه‌های اجتماعی صرف می‌کنند و در دسترس نبودن و فیلتر شدن آن‌ها بسیار مخرب و جبران‌ناپذیر است. ورودی ریفرالاین دست از ورودی‌ها بسیار پراهمیت هستند. مطالب یا خدمات وب‌سایت‌ها ممکن است مورد توجه وب‌سایت‌های دیگر قرار گیرند و در آن‌ وب‌سایت‌ها لینک شوند. این روش برای تبلیغات بسیار کارامد است و وب‌سایت‌های فراوانی با تبلیغ وب‌سایت خود در وب‌سایت‌های دیگر، ورودی به‌دست می‌آورند. با قطع بودن اینترنت، حتی چنین خدماتی هم مثل سابق جواب نمی‌داد و با مشکلات فراوانی همراه شد. مقدار این ورودی نیز در وب‌سایت‌های مختلف متفاوت است و در اکثر سایت‌ها به‌پای ورودی موتورهای جستجو و مستقیم نمی‌رسد. با توجه به معرفی انواع راه‌های ورود کاربران به‌ وب‌سایت‌ها و توضیحاتی که در لابلای مطالب ذکر شدند، متوجه می‌شویم که اینترانت و زیرساخت داخلی، هیچ تاثیر مثبتی بر مشاغل اینترنتی نمی‌گذارد و از هیچ ضرری جلوگیری نمی‌کند. فعال بودن این زیرساخت چیزی نیست که از آن با افتخار و غرور یاد شود. وقتی در صحبت‌های وزیر ارتباطات و دیگر مسئولین از جملاتی نظیر «برخی ضررها...» یا «مشکلات اندکی در فعالیت کسب و کارهای اینترنتی...» می‌بینیم، متوجه می‌شویم که آن‌ها درکی از ضرر به‌وجود آمده برای این قشر بزرگ و خانواده‌هایشان ندارند. این ضررها اصلا کوچک نیستند و نمی‌توان آن‌ها را به‌راحتی جبران کرد. برخلاف یادداشت قبلی که به عمق ماجرا و میلیون‌ها نفر که درگیر مشکلات شده‌اند اشاره کردم، در این یادداشت فقط به این موضوع اشاره شد که هیچ کسب و کاری در قالب اینترانت و عدم دسترسی به اینترنت دوام نمی‌آورد و زیرساخت‌ها هیچ ضرری را جبران نمی‌کنند. بسیاری از کسب و کارهای نوپا نابود شدند یا به مرز شکست رسیده‌اند. کسب و کارهایی که حاصل مدت‌ها تلاش دست‌اندرکارانش بوده و تمام زندگی این افراد صرف آن‌ها شده است. کسب و کارهایی که در یک شب نابود شدند و کسی جوابگوی عمر و هزینه صاحبانش نیست! جا داشت در این یادداشت از عدم دسترسی به آمار و ارقام‌ها و بی‌معنی شدن SEO هم بنویسم، اما قطعا کسانی که دست در کار دارند متوجه ارتباط صحبت‌ها با مباحث تخصصی شده‌اند. در پایان باید گفت که مشکلات به‌وجود آمده با هدیه یک گیگابایت اینترنت رایگان برطرف نمی‌شود! یک گیگابایت در گران‌ترین حالت چقدر ارزش گذاری شده است؟ پنج هزار تومان؟ مردم و صاحبان کسب و کارهای اینترنتی را چه فرض کرده‌اید؟