کارگاه خانگی

طرح درس جدید کارگاه عمومی در دانشگاه شریفکاملا مشخص بود که برای قطعه قطعه این بسته فکر شده بوده و زحمت کشیده شده و با محبت و دل‌سوزی برای ما به تمام ایران ارسال شده است. تحویل گرفتن این بسته با آرم دانشگاه از مأمور پست و خواندن نامه محبت‌آمیز شروع این تجربه با حسی خوشایند در این دوران ناخوشایند بود و با به سرانجام رساندن آن و دیدن چرخش موتور پایان خوشی برای این تجربه خاص شد که حتما همیشه به یاد بنده خواهد ماند. از صمیم قلب از مرکز کارگاه‌ها و آموزش مهارت‌های مهندسی متشکرم.جملات بالا را یکی از دانشجوهایی که ترم بهار پارسال درس کارگاه عمومی داشته، در ابتدای گزارشی نوشته که درباره انجام پروژه عملی این درست آماده کرده و همراه با بسته پروژه برای مرکز آموزش مهارت‌های مهندسی دانشگاه فرستاده؛ پروژه‌ای عملی که در شرایط شیوع کرونا مواد مصرفی و ابزار موردنیازش از طریق پست برای همه دانشجوهایی که درس را گرفته بودند، ارسال شد و تجربه متفاوتی از یک واحد عملی در دوران آموزش مجازی را رقم زد.فوت‌وفن مهندسی در مرکز جدیداز زمان تلفیق مرکز کارگاه‌های آموزشی و مرکز گرافیک و شروع به کار مرکز آموزش مهارت‌های مهندسی در دانشگاه، موضوع اصلاح برنامه درسی کارگاه عمومی در دستور کار دکتر کابلی و همکاران‌شان در این مرکز قرار گرفت تا این درس از حالت مهارت‌مبنا به نگرش‌مبنا تغییر یابد. در راستای همین تغییرات بود که اولا دو جلسه مقدماتی در ابتدای جلسات درس کارگاه عمومی قرار گرفت و ثانیا یک پروژه عملی برای کار عملی این درس در نظر گرفته شد تا حاصل کار دانشجوها در کارگاه‌های مختلف، یک محصول مشخص باشد. در برنامه درسی جدید کارگاه عمومی، جلسه اول به تاریخچه مهندسی اختصاص دارد که برای آن دو کتاب «تاریخ صنعت و اختراع» و «۵۰۰۰ سال مهندسی ایرانی» تلخیص شده و جلسه دوم هم به مفاهیم عمومی مهندسی و فلسفه و اصول کار مهندسی می‌پردازد. هدف از این جلسات ورود دانشجو به کارگاه‌های مختلف با پیش‌زمینه مناسب است تا دانشجوی تازه‌وارد، با سیر تحول مواد و ابزار و تکنیک‌ها و فرایندها و سیستم‌ها در تاریخ مهندسی آشنا شود و به اهمیت مسائلی مثل نقشه، گزارش، خطا، تلورانس، تعمیرپذیری، قابلیت اطمینان، طول عمر و جنبه‌های اقتصادی پروژه‌های مهندسی با بررسی مثال‌های مختلف پی ببرد.بعد از این دو جلسه دانشجوها وارد کارگاه اتومکانیک می‌شوند تا با خودرو به عنوان یک سیستم مهندسی که همه با آن آشنا هستند و در زندگی روزمره آن را ز نزدیک دیده‌اند، با دید مهندسی آشنا شوند. در جلسات بعدی نیز دانشجوها ضمن دیدن آموزش‌های نظری، کار عملی روی بسته‌ای که برایشان ارسال شده را آغاز می‌کنند و در طول ترم به تدریج آن را تکمیل کرده تا در نهایت خروجی مشخص کارگاه‌های مختلف حاصل شود؛ خروجی‌ای که یک موتور DC است و از طریق اتصال آداپتور آن به برق شهری، شروع به چرخش می‌کند.۹ سوژه، ۱۸ نمونهانتخاب سوژه برای پروژه عملی درس کارگاه عمومی بررسی‌های مختلفی نیاز دارد؛ سوژه باید مواد مصرفی و تخصص‌های کارگاهی مختلف را در بر گیرد، به صورت یک پروژه مهندسی به آن نگاه شود، اجرای آن با بودجه دانشگاه و توان فنی دانشجوهای تازه‌وارد ممکن باشد، خطری برای دانشجوها ایجاد نکند و امکان نمره‌دهی عادلانه به دانشجوهای درس را نیز فراهم آورد.۹ سوژه مختلف، از جمله ربات برقی، موتور الکتریکی، آب‌گرم‌کن خورشیدی، تصفیه آب خانگی، توربین بادی و اجاق خورشیدی مورد بررسی قرار گرفتند و در نهایت تصمیم گرفته شد تا موتور الکتریکی برای پروژه عملی درس کارگاه عمومی انتخاب شود. پس از انتخاب سوژه، ۱۸ نمونه مختلف از موتور الکتریکی مدنظر در کارگاه عمومی ساخته و اصلاح شد. همچنین نمونه نهایی، در اختیار یک دانشجوی دختر و یک دانشجوی پسر مقیم تهران قرار گرفت تا اشکالات نهایی بسته‌ها رفع شده و سپس آماده‌سازی و ارسال بسته‌ها برای حدود ۴۰۰ دانشجویی که در ترم بهار سال تحصیلی گذشته درس کارگاه عمومی را گرفته بودند، آغاز شد.مواد و ابزارهای تعبیه‌شده در هر بستهصرفه‌جویی مهندسیدر هر بسته مواد مصرفی و ابزار موردنیاز برای ساخت محصول مدنظر قرار گرفته تا دانشجوها بدون نیاز به تهیه مواد یا ابزار دیگر یا مراجعه به کارگاه و کمک گرفتن از افراد متخصص دیگر، بتوانند پروژه را به اتمام برسانند. حتی در بسته‌های ارسالی پیش‌بینی مواد مصرفی زاپاس نیز شده است. مواردی مثل کولیس و دست‌کش و چسب زخم هم با هدف تأکید به اهمیت دقت و ایمنی در طول اجرای پروژه در بسته قرار داده شده است. همچنین آداپتوری که برای راه انداختن موتور در نظر گرفته شده، به نحوی انتخاب شده که فقط در صورت رعایت نسبتا دقیق نقشه و دستور ساخت، موتور شروع به چرخش می‌کند.با احتساب ترم جاری تاکنون بسته‌های کارگاه عمومی برای حدود ۸۰۰ دانشجو فرستاده شده و با توجه به استفاده مجدد از ابزارهای تعبیه‌شده در بسته‌ها و بازیافت برخی مواد مصرفی و تهیه برخی موارد در کارگاه‌های دانشگاه، هزینه سرانه هر بسته با در نظر گرفتن هزینه پست چیزی حدود ۲۵۰ هزار تومان شده که در صورت تداوم استفاده از آنها در درس کارگاه عمومی، احتمالا تا ۲۰۰ هزار تومان نیز کاهش خواهد یافت.بازخورد و اصلاحآخر خرداد ۱۴۰۰ بود که دانشجوها پروژه‌های انجام‌شده‌شان در اولین ترم برنامه درسی جدید کارگاه عمومی را برای مرکز آموزش مهارت‌های مهندسی فرستادند. بسته‌های تحویلی در سه دسته کلی قرار گرفتند؛ آنهایی که بدون هیچ مشکلی کار می‌کردند، آنهایی که اشکالات جزئی و قابل رفع داشتند و با کمی اصلاح موتورشان راه می‌افتاد و آنهایی که اشکالات اساسی مانع کارکرد صحیح‌شان می‌شد. سپس تک‌تک بسته‌ها به تفکیک سال ورودی دانشجوها، از نظر ۲۸ مورد مختلف مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت تا اشکالات شایع بین دانشجوها مشخص شده و یک دستورالعمل و راهنمای جامع برای استفاده در ترم‌های بعد در اختیار دانشجوها قرار گیرد. قرار است بعد از بازگشایی دانشگاه یک ترم هم در دوران آموزش حضوری و در حضور استادان مرکز آموزش مهارت‌های مهندسی، طرح درس جدید آزمایش شود تا بعد از آن این طرح مورد بازبینی و بازطراحی قرار گرفته و در صورت امکان مواردی مثل جوش‌کاری و کار با برق شهر و دستگاه سنگ و ... نیز به آن اضافه شود.دوقطبی نظرات دانشجوهابعد از ترم بهار سال گذشته، یک نظرسنجی از سوی آموزش دانشگاه بین دانشجوهایی که درس کارگاه عمومی را داشتند، انجام شده است. خیلی از دانشجوها نیز همراه بسته‌ها نامه‌هایی فرستاده و نظرات و انتقادها و پیشنهادیشان را برای مرکز آموزش مهارت‌های مهندسی نوشته‌اند. برخی نظرات دانشجوها را در نمودارها می‌توانید ببینید. به طور کلی ۷۶ درصد دانشجوها زمان درنظرگرفته‌شده برای انجام پروژه را مناسب دانسته‌اند، سخت‌ترین بخش کار از نظر دانشجوها به ترتیب سوهان‌کاری پلاستیک‌ها و سوهان‌کاری ورق‌های آلومینیومی بوده، ۵۷ درصد دانشجوها راهنمایی‌های تعبیه‌شده شامل نقشه و فیلم‌های آموزشی را کافی دانسته‌اند و ۸۲ درصد آنها هم از نداشتن امکان ارتباط موثر با مرکز آموزش مهارت‌های مهندسی برای رفع ابهامات پروژه گله داشته‌اند.بیشتر نظرات دانشجوها یک توزیع دوقطبی دارد. به نظر می‌رسد دانشجوهای ترم‌های آخر که در شرف فارغ‌التحصیلی‌اند، انگیزه زیادی برای انجام پروژه عملی درس کارگاه عمومی نداشته‌اند، ولی از سوی دیگر دانشجوهای ترم‌های اول دانشگاه برای انجام پروژه ذوق و شوق زیادی داشته‌اند و از آن استقبال کرده‌اند. به گفته دکتر کابلی، سوءتفاهم‌ها و سوءبرداشت‌هایی نیز برای برخی دانشگاه درباره هدف طراحی این بسته‌ها پیش آمده که در دستورالعمل و راهنمای ارسال‌شده در ترم‌های بعدی سعی در رفع آنها شده است.همچنین دو مقاله از سوی مرکز آموزش مهارت‌های مهندسی دانشگاه در کنفرانس آموزش مهندسی ایران در رابطه با رویکرد جدید درس کارگاه عمومی ارائه شده است.