دو پاپ، کلیسا و مبانی قدرت

دو پاپ فیلمی است که سال گذشته توسط نتفلکیس منتشر شد، فیلمی با کارگردانی فرناندو میرلس و بازیگرانی چون آنتونی هاپکینز و جاناتان پرایس، بازیگر ولزی. فیلم بر اساس دوره کاری پاپ بندیکت شانزدهم ساخته شده که در سال 2013 کناره گیری کرد. از زمان گریگوری دوازدهم، این اولین کناره گیری پاپ است.فیلم خط داستانی خاصی ندارد. برپایه دیالوگ است و همین دیالوگ هاست که برخی حقایق را برای ما روشن می کند. تا قرن چهارم و پنجم خبری از فرشته ها در تعالیم کلیسا نبوده، تا قرن دوازدهم هم کشیشان نیاز به ترک خانه و خانواده نداشتند. البته رهبانیت حداقل از قرن ششم در تعالیم کلیسا وجود داشته است (سوره حدید، آیه 27، سپس به دنبال آثار آنها پیامبرانمان را فرستادیم و به دنبال آن عیسی فرزند مریم را فرستادیم و به او انجیل را دادیم و در قلب کسانی که از وی پیروی کردند مهربانی و بخشش نهادیم و رهبانیتی که آن را خود ابداع کردند و ما آن را برایشان ننوشته بودیم مگر به جهت طلب خشنودی خداوند پس آن را رعایت نکردند پس به کسانی از ایشان که ایمان آوردند پاداششان را دادیم و بسیاری از آنها فاسق اند). کشیش روشن فکر سعی می کند دیوارها را بشکند و کشیش سنت گرا به سنتها اعتقاد دارد و به عقیده وی سنتها هستند که کلیسا را نگهداشته اند. کشیش روشن فکر با غذایش شراب می خورد و با راهبه کلیسا شوخی می کند اما کشیش سنت گرا با غذایش نوشابه گازدار می خورد و همیشه در غذا خوردن تنها است. اما این ظاهر قضیه است، چرا که کلیسا برای نگهداشتن خود حاضر شده که تمامی اخلاق را زیرپا بگذارد. اخلاقیات نه به معنای دروغ نگفتن و ریاکار نبودن و ساده زیستن که هیچ قسمت از واتیکان به ساده زیستی اشاره ندارد، که منظور تجاوز به کودکان گروه کر کلیسا توسط کشیشان به کرات است که کلیسا در مراسم اعتراف از کشیش های گناهکار آنان را بخشیده است. کشیش روشن فکر با این قضیه مخالف است اما در عین حال معتقد است باید سقط جنین را آزاد کرد و به ازدواج همجنسگراها رسمیت بخشید.در مجموع با ملغمه ای از درست و غلط روبرو هستیم که شاه بیت آن نداشتن اصالت اخلاقیات و سرسپردگی به اصالت قدرت است. کلیسا نگران آن نیست که کودکان آسیب دیده اند، نگران آن است که مومنان در حال ریزش کردن اند، کلیسا نگران قدرت خود است، قدرتی که پس از رنسانس به اندازه کافی کم شده است.برای فهمیدن هر چیز باید به ریشه های آن بازگشت. کلیسا به طور کل، ربطی به مسیح پیامبر ندارد. می توانیم در یک نگاه کلی به داستان انسان و پیامبران از دیدگاه قرآن نگاه کنیم. از دیدگاه قرآن، پس از آن که آدم، پدر انسان، با فریب شیطان، به برهنگی خود آگاه شد به زمین هبوط کرد و حداقل دو فرزند داشت که فرزند نیکوکار به دست فرزند گناهکار کشته شد. نسل آدم ادامه پیدا کرد و اولین پیامبری که میبینیم نوح پیامبر است که بیش از نهصد سال پیامبری کرد و پیروان کمی داشت. در زمان وی، حداقل در یک بخش از زمین، نسل بشر به طور کل منقرض شد و تنها بازماندگان، نوح پیامبر و کسانی بودند که در کشتی همراه وی بودند. داستان انسان، داستان تکرار است، انسان ها نسل به نسل اشتباهاتشان را تکرار کردند، از اشتباهات قبلی درس گرفتند و یک قدم به جلو رفتند. لازم به ذکر است که تمام تعالیم الهی (ربطی به شرعیات ندارد) شامل اخلاقیات، مادی گرا نبودن، ذهن و مغز را به طرف غیب هدایت کردن (غیب به معنای آنچه که با حس های پنچگانه دریافت نشود)، اسراف نکردن و غیره برای رشد و پیشرفت خود بشر است. به نظر می رسد بشر آنقدر پیش برود تا اخلاقیات برایش نهادینه بشود و در این مسیر آزمون و خطا به نفع درازمدت و واقعی خود پی ببرد. گرچه این شبه پیشگویی، نظر به متوسط انسانها دارد و در هیچ زمانی نه بی اخلاق بودن به صفر می رسد و نه اخلاق گرا بودن در هیچ زمانی به صفر رسیده بوده است. (مثال فرزند نیکوکار آدم)در فاصله بین نوح پیامبر و ابراهیم پیامبر، پیامبرانی در حوزه های محدود آمده و رفته اند، قرآن از تعدادی از آنها یاد می کند: قوم عاد که نام پیامبرشان هود پیامبر بود، قومی مسرف و ظالم (سوره شعراء آیه 123 به بعد، خلاصه: آیا شما بنایی بلند برپا می کنید که به آن نیاز ندارید؟ به گونه ای که جاویدان هستید؟ و مردم را به ظلم میگیرید؟) نسل این قوم با عذاب خدا منقرض شد. قوم ثمود که نام پیامبرشان صالح پیامبر بود و معجزه شتر صالح را داشت، همان شتر که قوم وی آن را دسته جمعی کشتند و سپس با عذاب خدا قطع نسل شدند، قومی مسرف و فساد کننده در زمین که اصلاح نمی کردند (سوره شعراء، آیه 150 به بعد)، قوم یونس که تنها قومی بودند که به پیامبر خود ایمان آوردند و سهم خود را در دنیا گرفتند و سپس درگذشتند. تنها جایی است که از قومی می شنویم که در متوسط خود، نفع دراز مدت را فهمیدند و زندگی انسانی را به بردگی غرایز و انقراض ترجیح دادند. اگر قرآن به انسان چنین اشاره ای می کند پس یک استثنای صرف نیست که حتماً به عنوان مثال گفته شده و مورد تکرار هم بوده است.و اصحاب کهف که جوانمردان گرویده به پروردگار بودند و سپس ابراهیم پیامبر و لوط پیامبر. این دو پیامبر همزمان بودند، لوط کسی بود که به ابراهیم پیامبر گروید (سوره عنکبوت، آیه 26) و پیامبر قوم لوط شد که به گفته قرآن اولین مردانی بودند که جهت ارتباط جنسی از مردان استفاده کردند (سوره عنکبوت آیه 28)، آنها راه را قطع کردند و در مجالس خود کار زشت انجام می دادند (سوره عنکبوت، آیه 29). آنها هم منقرض شدند گرچه داستان انقراض به اینجا ختم نمی شود.ابراهیم پیامبر دو فرزند داشت، اسماعیل پیامبر و اسحاق پیامبر، فرزند اسحاق پیامبر یعقوب پیامبر است که لقب وی اسرائیل است. وی حداقل 12 پسر داشته که پس از وی فرزندان اسرائیل (یا بنی اسرائیل) نامیده شدند. یوسف پیامبر فرزند اوست که بنی اسرائیل را به مصر کوچ داد. از وضعیت پیامبری وی در قوم مصریان اطلاع زیادی نداریم گرچه باید پذیرفت که آنها انسانهایی بسیار متکبر و جبار نبودند چرا که در قحطی مصر دست همسایگان خود را گرفتند. پس از یوسف پیامبر اطلاعی از پیامبران بعد از وی نداریم تا موسی پیامبر می آید تا فرعون را به راه خدا دعوت کند قوم بنی اسرائیل را از مصر ببرد. همزمان با موسی شعیب پیامبر است که پیامبر قوم الایکه بود، قومی که متقلب بودند و از جنس مردم کم می گذاشتند و در زمین فساد می کردند (سوره شعراء، آیه 180 به بعد). نسل آنها نیز منقرض شد.انسان، افتان و خیزان، تا این زمان به اندازه ای درس گرفته است که بنی اسرائیل که معجزات موسی را داشتند، از قوم فرعون نجات یافتند، برایشان ترنجبین و مرغ بریان نازل شد (سوره طه، آیا 80) به محض آن که موسی به کوه طور رفت تا تورات به وی الهام شود به گوساله پرستی برگشتند و البته همه آنان نبودند (سوره طه، آیه 94: ای فرزند مادرم، ریش و موی مرا نکش، ترسیدم که بگویی بنی اسرائیل را دو فرقه کردی و گفته مرا نگه نداشتی). و سپس عذاب شدند اما نسل آنها منقرض نشد. پس از موسی پیامبران بسیاری بر این قوم آمدند و رفتند، که در بین آنها پیامبری است که نامی از وی نداریم اما طالوت را به پادشاهی بنی اسرائیل برگزید، طالوتی که هم از نظر جسم و هم از نظر علم قوی بود و پس از آن داوود پیامبر که زره فلزی ساخت و هم پادشاهشان بود و هم پیامبر و پس از آن سلیمان پیامبر که در زمان وی پادشاهی گسترده ای به وجود آمد و قوم سبا نیز به وی تسلیم شد. علوم انسانی در زمان وی به حد اعلای خود رسید، به طوری که زبان پرندگان فهمیده می شد (سوره نمل، آیه 16) و انتقال اجسام در کسری از زمان انجام می پذیرفت (سوره نمل، آیه 40). اما این علم باعث نشد که سلیمان ادعای خدایی کند و یا از قوانین الهی غافل شود (سوره نمل، همان آیه). این زمان، یکی از زمان های اوج انسان است. زمانی که ملکه سبا، برخلاف اقوام قبلی، با دیدن علم و منطق، ایمان می آورد و نسل قومش منقرض نمی شود.پیامبر بعدی بنی اسرائیل که نامش را می دانیم، زکریا پیامبر است. وی هم دوره عیسی پیامبر بوده و پدر یحیی پیامبر است. این فرزند پس از دعای زکریای پیامبر که میخواست میراث وی و میراث آل یعقوب (بنی اسرائیل) را به دست فرد صالحی بسپارد به وی داده شد. در همان زمان بود که همسر عمران، فرزندش را نذر خدا کرد. فرزند وی دختر بود و در قرعه کشی زکریا کفیل وی شد. پروردگار نذر همسر عمران را به نیکی پذیرفت (سوره آل عمران، آیه 37). مریم فرزند عمران فردی صالح و پرهیزگار بود. خدا وی را برگزید تا مادر عیسی پیامبر باشد. وی با اندوه فرزند خویش را به دنیا آورد (سوره مریم، آیه 23: کاش پیش از این مرده بودم و فراموش شده بودم) اما فرزند وی، عیسی پیامبر، پس از به دنیا آمدن حرف زد و مادر خود را تسلی داد و پس از آن نیز در مقابل قوم بنی اسرائیل از مادر خود دفاع کرد (سوره مریم، آیه 23 به بعد). معجزه وی اینجا به پایان رسید و در بزرگسالی به پیامبری برگزیده شد و از معجزات وی شفادادن کور و زنده کردن پرندگان گلی بوده است. پس مسیح پیامبر، فردی از بنی اسرائیل، از قوم یهود، آمده از سرزمین کنعان است و هیچ ربطی به رم ندارد، چه باستان و چه فعلی. مسیحیان معتقدند که یهودیان مسیح را کشتند و به صلیب کشیدند و یهودیان معتقدند هنوز مسیح نیامده و آن پیامبر دروغین بوده است. قرآن می گوید مسیح به طرف خدا درگذشته و توسط کسی کشته نشده است.پیامبر بعد از مسیح پیامبر، محمد پیامبر، پیامبر مسلمانان است. معجزه وی خواندن و نوشتن بوده است. محمد پیامبر، علیرغم درخواست اعراب برای معجزاتی مثل پیامبران قبلی، هیچ معجزه دیگری نیاورد چرا که این معجزات در زمان خود باعث ایمان آوردن انسانها نشد. آنها که انتخاب کرده بودند که به خدا و آنچه خدا می گوید ایمان بیاورند نیازی به چنین معجزاتی نداشتند. و محمد پیامبر، بدون معجزاتی از این دست، شبه جزیره عربستان را مسلمان می کند، مکه را فتح می کند، ده سال پس از هجرت در می گذرد، دینی که آورده به همه غلبه می کند و بسیاری از زنجیرهایی که به دست و پای انسان بوده را باز می کند. به طوری که مسلمانان تا اسپانیا را فتح می کنند، پایه گذار بسیاری از علوم می شوند، پیشرفت می کنند تا جایی که سالها بعد از پیامبرشان، حتی جنگ های صلیبی را می برند.به گفته قرآن، داستان انسان همچنان تکراری است. همان حرف هایی که قوم نوح به پیامبرشان زدند، همان ها، ادامه پیدا کرد و به محمد پیامبر گفته شد. اما انسان، در متوسط خود، پیشرفت کرده، چرا که دیگر انقراض اقوام نمی بینیم. ذکر دو نکته مهم در اینجا ضروری است: داستان ثواب و گناه، به انتخاب انسان اشاره می کند. یعنی یک انسان، یک شخص، قصد کار اخلاقی دارد. اما اخلاقیات فقط به محدوده اشخاص منحصر نمی شوند. یعنی اگر جمعی از انسانها، اگر ملت ها، از اخلاقیات فاصله بگیرند منقرض می شوند چون این امر با خلقت تضاد دارد. در هیچکدام از داستانهای اقوام باستانی، پیامبر به جنگ قومش نرفت و تنها آنان را ترک کرد. آنها با بلایای طبیعی منقرض شدند. یعنی نوع زندگی آن اقوام، با نفس خلقت درتضاد بوده است. این نوع زندگی را هم اکنون می توانیم ببینیم. زندگی مسرفانه، بی قید و بند، ولنگارانه و مصرفی انسان تکنولوژیک، که داعیه خدایی دارد با خلقت در تضاد است. ویروس همه گیر کرونا گوشه کوچکی از آن است. گازهای متان شمالگان در حال آزاد شدن هستند، آنها باعث چنان تغییرات اقلیمی شدیدی خواهند شد که تصورش هم مشکل است. گاز متان تا 80 برابر بیشتر از دی اکسید کربن باعث گرمایش می شود. بشر به سمت انقراض می رود مگر آن که از توانایی امروزش برای به تعادل رساندن طبیعت، یا همان خلقت، استفاده کند.به ابتدای صحبت برگردیم. تشکیلات مذهبی کلیسا، یک تشکیلات مبتنی بر قدرت است نه اصالت خداوند و نه اصالت اخلاقیات که تمامی ادیان برای همین آمده اند. خداوند در قرآن تنها اخلاقیات را واجد اصالت می داند، پس شعارهای هیچ کس وقتی در وادی عمل به صفر برسد، نتیجه ای نخواهد داشت (سوره انعام، آیه 158)، نام ها و ریشه های خانوادگی هم کاری نخواهند کرد (سوره بقره، آیه 61: هنگامی که بنی اسرائیل به موسی گفتند... چرا که آنها به نشانه های خدا کفر می ورزیدند و پیامبران را به ناحق می کشتند و این به علت آن است که نافرمانی کردند و تجاوز می کردند). کسی که به خدا بگرود و رویش را به خدا تسلیم کند و نیکوکار باشد جزایش نزد پروردگارش است و ترسی بر اینان نیست و اندوهگین نمی شوند (سوره بقره، آیه 112). نه به دلخواه شماست و نه به دلخواه اهل کتاب، هر کسی کار بدی انجام بدهد کیفر خواهد شد و جز خدا دوست و سرپرستی نخواهد یافت (سوره نساء، آیه 123). و قرآن پر است از این سفارشات.پس موافقت کلیسا با سقط جنین وقتی حدود و ثغور آن را نمیداند و چرایی آن را، و موافقت کلیسا با ازدواج همجنسگرایان، وقتی حتی نمی فهمد چرا اینگونه شده است، راه نجاتی برای وی نیست. این داستان انسان است نه داستان پیامبران. همه پیامبران جز یک حرف را نزدند ( سوره آل عمران، آیه 64: بیایید به کلمه ای که بین ما و شما مساوی است ایمان آوریم، این که جز خدا نپرستیم و برای وی شریک قرار ندهیم و بعضی از ما، بعضی دیگر را ارباب غیر از خدا قرار ندهند...). اما اخلاقیات امری انسانی اند. انسانها زمانی به نهادی مذهبی می گروند که ضامن و پیشرو اخلاقیات باشد و نه حصاری محکم و نه حصاری فروریخته و نه هیچ گونه تشکیلاتی. و علیرغم تلاش کلیسا، که سعی می کند به روز باشد و بماند و در تاریخ منقرض نشود، این تلاشها به جایی نخواهد رسید.هم اکنون، شاهد موردی تقریباً مشابه در میان مسلمانان هستیم. اول آن که باید اذعان کرد مثل صدر اسلام، تنها ادعای فردی برای این که مسلمان باشد کافیست و مسلمانان جایی برای ثبت و ضبط ندارند. پس بسیاری از آنان مسلمان خود خوانده اند. بسیاری از این مسلمانان در جهان دست به خشونت هایی می زنند که کاملاً مخالف تعالیم اسلام است، اسلامی که هیچ گاه نتوانسته خود را از زیر سیطره قرآن رها کند و هر کسی از هر گوشه ای، به شرط خواندن و نوشتن و داشتن روحی که خیلی نترسد و خود را نبازد، می تواند به بسیاری از جنایاتی که به اسم دین می شود پی ببرد. قرآنی که حتی به زنده ماندن پیامبر برای ادامه ایمان آوردن اعتقادی ندارد (سوره آل عمران، آیه 144: و محمد نیست مگر پیامبری، قبل از او پیامبران درگذشته اند، آیا اگر وی بمیرد و یا کشته شود شما به گذشته تان برمیگردید؟ و هر کس به گذشته اش برگردد به خدا آزاری نمی رساند و خدا سپاسگزاران را پاداش خواهد داد). گفته می شود فردی به علت تصویر توهین آمیز به پیامبر، فرد دیگری را به قتل رسانده است. قتل، قتل است (سوره مائده، آیه 32: ... بر بنی اسرائیل نوشتیم هر کس فردی را که کسی را نکشته و فسادی در زمین نکرده بکشد انگار همگان را کشته است....) و جای هیچ توجیهی ندارد. حال بنگریم واکنش مسلمانان را به این قتل، و واکنش مسلمانان را به ادامه توهین به پیامبر اسلام. توهین به هیچ کس، نه تنها به پیامبر اسلام، هیچ جایی ندارد، هیچ توجیهی ندارد و می تواند حتی معنای حذف و طرد یک گروه از اجتماع را هم داشته باشد. اما قتل یک انسان، معادل قتل تمامی انسانهاست. تصور کنیم که مسلمانان قبل از هر چیز، در مقابل این قتل عمد و فجیع، صف آرایی می کردند. آیا واقعاً کسی می توانست با نقاب دلقک وار آزادی بیان (که در واقع معنی آزادی آزار کلامی و تصویری را گرفته) به پیامبر اسلام توهین کند؟ اگر مسلمانان ابتکار عمل را به دست گرفته بودند و بیشتر از هموطن های خود قربانی، از این حادثه فجیع ابراز انزجار کرده بودند چنین کار سیاسی ای چه معنایی پیدا میکرد؟ جز آن که رئیس جمهور یک کشور، به آزار کلامی و تصویری و نفرت پراکنی بخشی از فرانسوی ها حکم داده است؟ این اصالت اخلاقیات است، چیزی که وجود و ماهیت دارد.ای کسانی که ایمان آورده اید، برای خدا قیام کنید در حالی که به عدالت گواهی میدهید، دشمنی گروهی شما را وادار نکند که عدالت را رعایت نکنید، عدالت به پرهیزگاری نزدیک تر است، برای خدا پرهیزگار باشید، خدا آگاه است به آن چه که انجام میدهید.سوره مائده، ایه 8