روایت، تاریخ می‌سازد

دوباره رستاخیزی به رنگ خون بر پا شده بود. آلمان حالا 20 سال پس از تحقیر در معاهده ورسای، به انتقام برخاسته بود و عملاً هیچ قدرتی در اروپا جلودارش نبود. اروپای غربی وجب به وجب زیر چکمه‌ی سربازان تحت امر هیتلر فتح می‌شد و ارتش‌های پرمدعای اروپایی یک به یک در برابرش زانو می‌زدند. در بندر دانکرک دیگر مفهوم پیروزی برای سربازان ارتش بریتانیا عوض شده بود و فرار از معرکه‌ی جنگ برایشان حکم پیروزی را داشت؛ فراری که اسمش را گذاشتند «معجزه دانکرک». معجزه‌ای که اتفاقاً آن را هم مدیون هیتلر هستند؛ مدیون فرصتی که برای فرار به آن‌ها داد. ارتش نازی به رهبری هیتلر همه چیز را زیر و رو می‌کرد و جهان، این قدرت‌نماییِ وحشت‌آفرین را به نظاره نشسته بود. درست در همان شب و روزهای جنگ و خونریزی، در آلمان فیلم‌هایی به سفارش گوبلز، وزیر پروپاگاندای آلمان نازی، تولید و اکران می‌شد. فیلم‌هایی که همان مانیفست ضدیهودِ نازی‌ها را، این بار نه با زبان اسحله و زور، بلکه با زبان تصویر بازگو می‌کرد. «یهودی ابدی» فیلم مستندی بود که در سال 1940 به سفارش گوبلز تولید و اکران شد. فیلم، یهودیان را انگل‌هایی معرفی می‌کرد که باعث فاسد شدن اقتصاد، هنر و به طور کلی جامعه‌ی اروپا شده‌اند. کمی قبل‌تر از آن نازی‌ها فیلم ضدیهودی دیگری با عنوان «زوس یهودی» را هم تولید کردند. فیلمی که برخلاف «یهودی ابدی» مستند نبود و در دل قصه و به صورت غیرمستقیم پیام‌های ضدیهودی را به مخاطب منتقل می‌کرد و به همین خاطر فروش بسیار بالایی داشت. اما به راستی هیتلر و گوبلز چرا در میانه جنگی به گستردگی تمامی اروپا، به سراغ ساخت فیلم رفتند؟ چه ضرورتی آن‌ها را در اوج یکه‌تازی نظامی به سمت سالن سینما کشاند؟واقعیت این است که قدرت پایدار و بلندمدت نه با جنگ و خونریزی بلکه با اقناع حاصل می‌شود و برای اقناع راهی نیست مگر روایت هنرمندانه. احتمالاً هیتلر و گوبلز هم این حقیقت را می‌دانستند. آن‌ها می‌دانستند که اگر نفرت عموم مردم را نسبت به یهودی‌ها بر بیانگیزند این نفرت ماندگارتر از نفرتی است که ارتش نازی با خشونت و خونریزی از خود نشان می‌دهد. آن‌ها این حقایق را می‌دانستند که حتی در میانه جنگ به سراغ هنر و روایت آمدند اما جنگ آنقدر امانشان نداد که روایت‌شان را غالب کنند و تقدیر، قدرت روایت را به دست دشمنانشان داد. جنگ جهانی دوم که با غلبه متفقین تمام شد، غالبانِ جنگ، معماریِ دنیای پس از جنگ را بر اساس منافع خود آغاز کردند. یکی از مهمترین ابعادِ این معماری، گذاشتن سنگ بنای روایت‌های تاریخیِ نو بود. می‌گویند تاریخ را غالبان می‌نویسند و چنین هم شد. به تدریج همزمان با کنار رفتن قدرت سخت آلمان‌ها، روایت‌هایشان هم به حاشیه رفت و غالبان شروع کردند به روایت کردن تاریخ از زاویه نگاه خودشان. آن‌ها هم برای گفتن از تاریخ به سراغ هنر رفتند و واقعیت را آنطور که می‌خواستند در سالن‌های سینما تصویر کردند و نتیجه‌ی این تصویرگری، تلقی‌هایی است که امروز عموم مخاطبان هالیوود از «هیتلر»، «هلوکاست» و مظلومیت یهودیان در ذهن دارند. تلقی‌هایی که غربی‌ها با استفاده از آن‌ها به اشغالگری یهودیان در فلسطین مشروعیت داده و عملاً آینده سیاسی خودشان را با آن شکل‌دهی می‌کنند. فهرست بلندبالایی از آثار سینمایی که به موضوع جنگ جهانی دوم، هلوکاست و مظلومیت یهودیان پرداخته‌اند وجود دارد اما شاید یکی از مشهورترین این روایت‌های سینمایی «فهرست شیندلر» ساخته استیون اسپیلبرگ باشد. فیلمی که در ضمن نمایش هنرمندانه‌ی ظلم نازی‌ها به یهودیان، عملاً هجرت به اورشلیم را حقِ یهودیانِ آسیب دیده در جنگ جهانی دوم می‌داند.وقتی در پایان فیلم، «یهودیانِ شیندلر» دست در دست هم سرود Jerusalem of Gold را می‌خوانند و به سمت اورشلیم حرکت می‌کنند، دیگر برای مخاطب عام حقایق اهمیتی ندارد. اینجا فقط واقعیت وجود دارد و واقعیت آن چیزی است که روایت می‌شود. واقعیت برای مخاطب این است که این قوم ظلم کشیده حالا کمترین حقش داشتن یک آشیانه‌ی دائمی است یعنی اورشلیم. مخاطبی که حتی روحش از بیانیه بالفور خبر ندارد. مخاطبی که نمی‌داند در 1917، یعنی حتی پیش از پایان جنگ جهانی اول، بریتانیا قول فلسطین را کتباً به جامعه یهودیان داده است. برای او یهودیان شیندلر یعنی همه کتاب‌های تاریخ. این سبک بازنمایی درباره شخصیت هیتلر هم مطرح است. هیتلر همواره در روایت‌های غربی یک خونخوارِ دیوانه که با دیوانگی‌اش دنیا را به آتش کشاند، معرفی می‌شود.سابقه روایتِ غربی‌ها از هیتلر به همان روزهای جنگ جهانی دوم برمی‌گردد وقتی در سال 1940، چارلی چاپلین «دیکتاتور بزرگ» را به منظور هجو هیتلر ساخت و البته این خط روایت از همان روزها تا به امروز ادامه داشته و هیتلر را برای همه ما به نمادی از استبداد، دیکتاتوری و جنون تبدیل کرده است اما سوال اینجاست که اگر هیتلر شیطان بود، آیا استالین، روزولت و چرچیل فرشته بودند؟ روایتی که «تاریک‌ترین ساعات» به کارگردانی جو رایت از چرچیل ارائه می‌دهد دقیقاً همین است: رهبری که فقط دغدغه ملتش را دارد. پیرمردی که به جای مذاکره با نازی‌های وحشی مقاومت کرد و در یک کلام فرشته‌ای در برابر شیطانی به نام هیتلر!از روایت‌های سینمایی مربوط به جنگ جهانی دوم و اختلاف این روایت‌ها با حقایق بسیار می‌توان نوشت اما نوشتن از این روایت‌های غلط اما غالب، مساله‌ای را حل نمی‌کند چرا که برای باطل کردن یک روایت، راهی جز روایت نیست. به جای نوشتن چندین باره‌ی گزاره‌های تاریخی در جواب روایت‌های تاریخی غالب، باید پای این گزاره‌ها را به سالن‌های سینما باز کرد. نباید فراموش کنیم که روایت تاریخ در واقع معماری آینده است و راویان تاریخ معمارانی هستند که بنای آینده‌ی جامعه بشری را خشت به خشت شکل می‌دهند. آینده را انگیزه‌ها می‌سازند و روایت‌های هنرمندانه از تاریخ، جرقه‌هایی است که آتش انگیزه برای حرکت را در دل جامعه روشن می‌کند. برای احقاق حق فلسطینیان و نابودی اسرائیل بیش از هر چیز نیاز به روایت هنری از تاریخ داریم. اگر «فهرست شیندلر» توجیه‌گر وجود اسرائیل است، برای نابودی اسرائیل هم به چیزی شبیه آن نیاز داریم!