از نمای نزدیک

گزارشی از سفر گروه جهادی شهید وزوایی به مناطق سیل‌زده بلوچستانگوشه دوست‌داشتنی ایرانهمه‌مان در تب‌وتاب شهادت سردار سلیمانی و بعد از آن سقوط هواپیمای اوکراینی و جان‌باختن هم‌وطنان و هم‌دانشگاهی‌هایمان در اثر اشتباه پدافند هوایی و حاشیه‌ها و تجمع‌های بعد از آن بودیم که خبر رسید جنوب شرق ایران را دارد آب می‌برد و دوری جغرافیایی‌اش از مرکز، باعث شده توجه‌ها هم کمتر به سویش جلب شود. سیل بلوچستان تلفات انسانی قابل‌توجهی نداشت ولی به مزارع و باغات منطقه خسارت زیادی وارد کرد و خانه‌های مردم محلی را هم غیر قابل سکونت. شرایط منطقه و بُعد فاصله سبب شد تا گروه‌های جهادی تهران کمی دست‌به‌عصاتر کارها و اقدامات‌شان را شروع کنند و بیشتر از مردم درخواست کمک‌های نقدی کنند، چرا که نیروی انسانی بدون مهارت‌های فنی کارایی خاصی در آنجا نداشت و هزینه حمل‌ونقل تا جنوب شرق کشور اعزام نیروهای جهادی را از نظر منطقی ناموجه جلوه می‌داد. البته حضور گروه‌های جهادی محلی در مناطق سیل‌زده از همان روزهای نخست قابل توجه بود.جهادی بدون بیل‌وکلنگگروه جهادی شهید وزوایی بسیج دانشجویی تصمیم گرفت یک تیم جمع‌وجور را برای شناسایی و فعالیت رسانه‌ای و بازتاب وضعیت و مشکلات مردم منطقه راهی بلوچستان کند تا اطلاعات درست و دقیقی در اختیار این گروه و دیگر گروه‌های جهادی و خیریه قرار بگیرد. فراخوانی در کانال گروه جهادی گذاشته شد و در نهایت ۵ نفر روز غروب شنبه، ۱۲ بهمن با اتوبوس عازم بندرعباس شدند. صبح یک‌شنبه گروه جمع‌وجور جهادی به بندرعباس می‌رسد و از آنجا با دو ماشین سواری و حدود سه ساعت مسافرت جاده‌ای خودش را به میناب و بعد جاسک می‌رساند. عصر یکشنبه هم گروه از جاسک به سمت دهستان گابریک راه می‌افتد تا در کنار گروه جهادی دانشگاه امیرکبیر اسکان پیدا کند.از زبان خود اهالی شنیدیمغروب یکشنبه گروه جهادی در دبیرستان شبانه‌روزی گابریک مستقر می‌شود تا در روزهای بعد به روستاهای آسیب‌دیده در آن منطقه سر بزند. مسئولیت اقدامات امدادی و کمک‌رسانی در آن منطقه نیز به نیروی دریایی سپاه واگذار شده. از همان زمان استقرار کارهای مربوط به صحبت و مصاحبه با اهالی منطقه و گروه‌های جهادی مستقر در آنجا شروع می‌شود تا تصویر و اطلاعات دقیقی از وضعیت منطقه بدست آید و بعدا نیز در رسانه‌های مختلف بازتاب داده شود. بنا به گفته مسئولین محلی ۲۲ روستا در آن منطقه درگیر سیل شده که تخریب ۶ تا از آنها قابل توجه بوده است. محرومیت عادی خود منطقه نیز در تشدید بحران ناشی از وقوع سیل تأثیرگذار بوده است.وقوع سیل قابل پیش‌بینی بودخداداد که یکی از اهالی منطقه است، وانت خودش را در اختیار گروه جهادی قرار می‌دهد تا بتوانند در روستاهای اطراف تردد کنند؛ سدیج، ککی، گرندو، کروچ، لیره‌ای و چند روستای دیگر که هرکدام حدود شصت هفتاد خانوار جمعیت دارد و بچه‌های گروه جهادی در این سه چهار روز قرار است سری به آنها بزنند. با توجه به شیب منطقه آب بعد از گذشت حدود ۲۰ روز کاملا فروکش کرده بود. دهیار گابریک می‌گوید احتمال وقوع سیل را می‌داده‌اند و هشدارها را هم به مسئولان بالاتر داده بودند ولی اقدامات لازم برای پیشگیری انجام نشده و آنها صرفا توانسته‌اند مانع تلفات جانی شوند و جان مردم را از خطر سیل نجات دهند.زندگی در چادر و بلاتکلیفیدر بیشتر مناطق سیل قسمتی از خانه را تخریب کرده یا پی آن را با خود برده بود و دیوارهای خانه‌ها هم عمدتا ترک خورده بودند. بیشتر اهالی خودشان دست به کار شده بودند و گروه جهادی دانشگاه امیرکبیر هم چند دستگاه بلوک‌زنی و میکسر همراه آورده بود تا مصالح موردنیاز برای بازسازی منازل را تأمین کند. البته تخریب خانه‌ها و ترس از سیل و بارندگی‌های بعدی باعث شده بود اهالی برخی روستاها که در حاشیه رودخانه اسکان داشتند، خانه و کاشانه را رها کنند و در چادرهای هلال احمر زندگی را بگذارنند. خیلی از اهالی نمی‌دانستند قرار است در همان محل قبلی باقی بمانند یا روستایشان جابه‌جا می‌شود و همین بلاتکلیفی مانع برگشتن سریع‌تر جریان زندگی به حالت طبیعی می‌شد. مسئولان محلی قول احداث سیل‌بند در حاشیه رودخانه را می‌دادند ولی اهالی که قبلا هم چندبار این‌جور سیلاب‌ها را تجربه کرده بودند، اعتمادی به این حرف‌ها و سیل‌بندها نداشتند، چراکه سیل‌بندهای خاکی در این مواقع هیچ فایده‌ای ندارد و به راحتی شسته می‌شود.سیل قایق‌هایمان را هم با خود بردبیشتر اهالی روستاهای آن منطقه شغل‌شان ماهیگیری و صیادی است. البته برخی‌هایشان هم به کشت صیفی‌جات و خرما و دام‌داری مشغول هستند ولی این نوع مشاغل حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد است. بیشتر اهالی از طریق جاده‌ای که زیاد وضعیت مناسبی برای حمل‌ونقل ندارد، خودشان را به دریای عمان می‌رسانند، در آنجا قایق‌شان را از اسکله برمی‌دارند و مشغول صید ماهی می‌شوند. اهالی می‌گویند سیل قایق‌هایشان را با خودش برده و اسکله را هم تخریب کرده و دیگر وسیله‌ای برای امرار معاش ندارند.آب برای استحمام نیستدر روزهای بعد از وقوع سیل آب شرب منطقه از طریق چند تانکر تأمین می‌شود ولی آب برای استحمام و دیگر کارها در دسترس نیست. پمپ آبی که از طریق چاه آب روستاها را تأمین می‌کند، با کمک گروه‌های جهادی تعمیر شده و فقط گل‌ولای مانده داخل لوله‌ها و شکستگی برخی قسمت‌های لوله‌های آب‌رسانی باید برطرف شود تا حداقل دسترسی اهالی منطقه به آب به وضعیت مطلوب برسد.سدی که قرار است مشکلات را حل کندطبق گفته‌های مسئولان محلی با چند اقدام مشکلات این منطقه می‌تواند رفع شود تا دیگر در مقابل این نوع بارندگی‌ها و سیلاب‌ها آسیب‌پذیر نباشد. اولین آنها احداث سدی روی رودخانه گابریک است که می‌تواند جریان آب را کنترل کند. البته احداث این سد حداقل دو روستا را زیر آب می‌برد و لازم است که آنها جابه‌جا شوند که این جابه‌جایی نیازمند هماهنگی و همکاری فرمانداری، بنیاد مسکن، سازمان آب و منابع طبیعی است. برای جابه‌جایی این دو روستا چند نقطه درنظر گرفته شده که باید زودتر نهایی شود تا مردم آنها نیز از بلاتکلیفی دربیایند. سایر روستا طبق برآورد کارشناسان نیازی به جابه‌جایی و نقل مکان ندارند ولی خود اهالی از وضعیت فعلی ناراضی‌اند و مقرر شده اگر همه‌شان برای جابه‌جایی هم‌نظر شوند و استشهاد محلی جمع کنند، برای نقل مکان آنها نیز فکری شود.اقدامات موردنیاز دیگر احداث سیل‌بندهای اصولی از جنس بتن در حاشیه رودخانه و لای‌روبی رودخانه است. طبق گفته‌های کارشناس آب منطقه‌ای بیشتر این مسائل از قبل هم مشخص بوده ولی کمبود بودجه مانع اجرای آنها شده است.بازتاب رسانه‌ای در کنار مطالبه‌گری و پیگیریقرار بچه‌های گروه جهادی این است که در کنار بازتاب رسانه‌ای مسائل و مشکلات منطقه پیگیری‌های لازم از مسئولانی مثل دکتر اردکانیان، وزیر نیرو برای اجرای هرچه زودتر اقدامات موردنیاز در منطقه صورت گیرد تا بعد از این اقدامات و خارج شدن مردم از بلاتکلیفی پروژه‌ها و برنامه‌هایی برای محرومیت‌زدایی در این منطقه کلید بخورد.البته قبل از این سفر و حضور میدانی نیز کارهایی مثل ارتباط با گروه‌های فعال در منطقه و ارسال کمک نقدی برای تأمین اقلام، ارتباط با آموزش‌وپرورش چابهار و برآورد تعداد واحدهای آموزشی آسیب‌دیده در سیل و پیگیری از آموزش‌وپرورش و جمع‌آوری کمک نقدی از طریق فضای مجازی و در مسیر راهپیمایی 22 بهمن و صرف آنها برای بازسازی جاسک از سوی گروه جهادی شهید وزوایی انجام شده بود.