نفرآباد در چنگال توسعه

آنچه طرح‌های توسعه بر سر مردم می‌آورند...نفرآباد یکی از محله‌های قدیمی شهرری است که با توجه به تاریخ تأسیس تکیه‌ی عزاداری‌اش، میتوان حدس زد که قدمت آن، دست کم به چهار صد سال می‌رسد. این محله از شمال به میدان شهرری و از جنوب به بلوار سلمان فارسی محدود شده است.نفرآباد را به علت مهاجرت یکی از تیره‌های استان فارس در زمان صفوی به نام نفر، به این اسم نامیدند. این منطقه را می‌توان حقیقتاً هسته‌ی اصلی شکل‌گیری شهرری دانست و قابل‌انتظار است که بافت این منطقه قدیمی و نمای آجری و معماری بسیاری از خانه‌ها ردی از تاریخ تهران قدیم را با خود به همراه داشته باشد.متاسفانه این محله حدود 30 سال قبل در طرح توسعۀ حرم حضرت عبدالعظیم(ع) قرار گرفت و خانه‌های زیادی از این منطقه خراب و به مناطقی خالی از سکنه تبدیل شد؛ البته در میان این بافت تاریخی، خانه‌های ساختمانی هم دیده می‌شود. محله دسترسی به برق، گاز و آب شرب دارد، اما فاقد سیستم فاضلاب شهری است و به علت اینکه آب فاضلاب خانگی مستقیماً در جوی‌های بیرون از خانه جاری می‌شود، از نظر بهداشتی نیز دچار مشکل است.این محله از لحاظ اقلیمی در شرایط خیلی مطلوبی قرار گرفته است؛ مردم خونگرم شهید پرور و بامعرفت از لحاظ مذهبی و دینی دارد و همچنین از بافت فرهنگی محله‌ی نفرآباد می‌توان فهمید که این محله همیشه و در هر زمان به اعتقادات مذهبی و مناسک دینی پایبند بوده و است؛ مردم این محل خودشان را خانه‌زاد حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام می‌دانند.مسئله چیست؟!از دهه ۷۰ به خاطر طرح نوسازی و توسعه‌ی حرم، این محله و مردمانش به وضع بسیار نابسامانی درآمدند و محله‌ای با مردمان اصیل چندین ساله و ریشه‌دار، اکنون به مخروبه‌ای که سکونت در آن ممکن نیست، بدل گشته است.حرم حضرت عبدالعظیم به بهانه‌ی اینکه این محله باید باغ گورستان شود، با همکاری شهرداری، اختیار خرید، فروش و ساخت را از مردم گرفت و اعلام کرد که فقط تولیت و شهرداری حق خرید منازل و زمین هارا دارند، آن هم به قیمتی تقریبا مفت!اختلافات بین تولیت حرم و شهرداری سال‌ها برای مردم دردسرساز بود و تعدادی از زمین‌ها پایین‌تر از ارزش واقعی به این دو نهاد فروخته شد.اکنون حرم، بعد از 30 سال محدوده‌ی خودرا تعیین کرده و دست از این محله برداشته است؛ حالا مردم مانده‌اند و خانه‌هایی که به مخروبه تبدیل شده، حال آنکه قدرت ساخت و بازسازی خانه‌هایشان را هم ندارند.عجیب‌تر آنکه، در سال های منتهی به 1399 شورای شهر وقت تهران طرحی را در کمیسیون ماده 5 مجلس و شورای عالی شهرسازی به تصویب می‌رساند که بعد از گذشت یکسال و نیم از تصویب آن، مردم حاضر به اجرای این طرح در محله خود نشده‌اند.درحالی طرح تفصیلی بدون نظرخواهی از مردم، تحت عنوان" ایرانی- اسلامی" در شورای عالی شهرسازی به تصویب می‌رسد که بارها شورای محله و امنای محل به مراجع ذیربط اخطار داده بودند که این طرح به نفع مردم نیست؛ اما مشخص نیست چه اصراری بر این وجود داشت که طرح ساخت خانه‌های مردم را به آن‌ها تحمیل کنند.اما ایرادات طرح که مردم با اجرای آن مخالف بوده و هستند، چیست؟ 1-مردم حق ندارند بیشتر از سه طبقه خانه های خود را بسازند؛ چراکه محله نزدیک حرم است وباید ارتفاع خانه ها بیشتر از 10 متر نباشد.این تبصره را در حالی وزارت میراث فرهنگی در طرح میگنجاند که دقیقا در ضلع شمالی حرم حضرت عبدالعظیم(ع)، یکی از نمایندگان مجلس و همسایگانش خانه هایشان تا 6 طبقه ارتفاع دارد. در عین حال، در ضلع غربی حرم، کاسبان متصل به حلقه‌های قدرت و ثروت، در حال ساخت مرکز خرید 14طبقه هستند!از طرفی؛ خود تولیت در حیاط مصلی، سازه ای را بناکرده که نصف گنبد حرم را پوشانده است.آیا قانون فقط برای مردم مستضعف 30 سال ظلم دیده؛ قانون است؟ آیا فقط خانه های کسانی که در حاکمیت صدایی ندارند باید قانونی ساخته شود؟ یا قانون فقط برای آنهایی است که زدوبند نمی کنند و دستشان به کسی نمیرسد و به جایی وصل نیستند؟!! 2-مردم باید 3 طبقه خودرا نه بصورت مجزا بلکه به صورت پلکانی بسازند که نمایی از سازه های ایرانی-اسلامی، در این محله به چشم بخورد.جالب تر از محدودیت بالا، این محدودیت است که مردم را ملزم به ساخت خانه‌هایشان به صورت پلکانی کرده است؛ یعنی اگر زمین 100 متری را بخواهند بسازند، طبقه همکف 80 بنا، طبقه دوم 60 متر و طبقه سوم 40 متر باید باشد؛ سند مجزا برای طبقات صادر نمی‌شود و کل ساختمان یک سند خواهد داشت.حال خودتان بسنجید با این وضعیت چه کسی حاضر خواهد شد که خانه خودرا بکوبد و از نو بسازد؟!از طرفی هم با این وضعیت و هزینه‌ی ساخت بالا، سازنده‌ای پیدا نمی‌شود که خانه‌ای را بسازد؛ چون شیوه‌ی کاری سازندگان مسکن، شراکت در طبقات مجزاست و مردم مستضعف محله، قدرت ساخت زمین‌های خود به این شیوه را به تنهایی ندارند.حال این سوال پیش می‌آید که آیا بعد از 30 سال سرگردانی، اینگونه رفتار کردن با مردم صحیح است؟!چرا نهادهای پیشران توسعه در کشور برای اجرای طرح های ایرانی- اسلامی، سراغ الهیه و زعفرانیه و کامرانیه و... نمی‌روند؟! حتما باید این قبیل طرح‌ها در محله‌ای مستضعف و مظلوم پیاده‌سازی شود؟! 3-خانه ها، نیاز به پارکینگ ندارند و شهرداری از قِبَل زمین‌هایی که قبلا خریداری کرده در 4 طرف محله پارکینگ طبقاتی می‌سازد و با قیمت پایین‌تر در اختیار اهالی قرار می‌دهد. این ایراد نیاز به توضیح ندارد، فقط باید گریست به حال شورای عالی شهرسازی و کارشناسان آن که چنین طرحی در آنجا به تصویب رسیده است!نقش ما چه بود؟!بسیج دانشجویی با توجه به رسالتی که دارد، هرساله در سالگرد روز دانشجو به منظور همبستگی دانشجویان و مستضعفین، منطقه‌ای را جهت اجرای برنامه، با محوری مشخص انتخاب‌می‌کند؛ امسال هم باتوجه به نکات گفته‌شده برنامه‌ای با محور «نقش طرح‌های توسعه‌ای در محروم کردن مناطق و محلات» در محله‌ی نفرآباد تهران برگزارشد.لازم به ذکر است که این دست از طرح‌های توسعه‌محور فقط در محله‌ی نفرآباد اجرا نشده و شامل محله‌هایی مانند ده ونک، بخش‎هایی از لواسان، بلوار فرهنگ منطقه ۲، زمین‎های اطراف حرم امام خمینی (ره) و... هم می‌شود که متأسفانه هراز چندگاهی صدای مردم این مناطق در رسانه‌ها پخش می‌شود اما آنهایی که باید بشنوند، نمی شنوند.این برنامه با حضور نمایندگان مجلس، شورای شهر، شهرداری و فرماندار برگزار شد که با توجه به تصمیمی که قبل از برنامه اتخاذ شد قرار بر این بود که هر کدام از مسئولین که در تریبون قرار می‌گیرند وعده‌های مشخصی را راجع به محله بدهند و صورتجلسه شود و در آخر همه‌ی آن‌ها باید صورتجلسه را امضاء کنند.بعد از برنامه با پیگیری‌هایی که از نمایندگان مجلس شد، جلسه‌ای با حضور همه‌ی مسئولین ذیربط در مجلس تشکیل دادند و در آنجا با توجه به سرو صداهای رسانه‌ای زیاد، عملا هیچ آورده‌ای برای مردم محله رقم نخورد و فقط وام‌های تسهیلاتی ساخت این منازل پلکانی را از 2 وام ( صندوق توسعه حرم‌ها، بانک ملی) به 3 وام (صندوق توسعه حرم ها، بانک ملی، کمیته امداد) افزایش دادند؛ درصورتی که مسئله‌ی مردم این محله، تعداد و یا مقدار وام نیست. چرا که اصلا توان بازپرداخت آن هم با سودهای کلان را ندارند.حال، نهاد اصلی که باید قفل این مسئله را باز کند شهرداری تهران است؛ شهرداریست که باید اصلاحیه‌ی این طرح را یکی یکی از شورای شهر تهران، کمیسیون ماده 5 مجلس و در آخر، شورای عالی شهرسازی بگیرد تا بعد از این کمی آب خوش از گلوی مردم رنج‌کشیده‌ی این محله پایین برود.محمدجواد دارا - کارشناسی علوم سیاسی