DRŽAVNE POMOČI – BELGIJA

Državna pomoč SA.53965 (2019/NN) – oprostitev presežnega dobička, odobrena družbi BASF

Poziv k predložitvi pripomb na podlagi člena 108(2) Pogodbe o delovanju Evropske unije

(Besedilo velja za EGP)

(2020/C 288/02)

Z dopisom v verodostojnih jezikih z dne 16. septembra 2019 na straneh, ki sledijo temu povzetku, je Komisija uradno obvestila Belgijo o svoji odločitvi, da začne postopek na podlagi člena 108(2) Pogodbe o delovanju Evropske unije v zvezi z zgoraj navedeno pomočjo.

Zainteresirane strani lahko v enem mesecu od dneva objave tega povzetka in dopisa, ki mu sledi, predložijo svoje pripombe o pomoči, v zvezi s katero Komisija začenja postopek, na naslov:

European Commission Directorate-General for Competition State Aid Greffe 1049 Bruxelles/Brussel BELGIQUE/BELGIË Faks: + 32 22961242 Stateaidgreffe@ec.europa.eu

Te pripombe se pošljejo Belgiji. Zainteresirana stran, ki predloži pripombe, lahko pisno zaprosi za zaupno obravnavo svoje identitete in navede razloge za to.

Opis ukrepov, v zvezi s katerimi Komisija začenja postopek

Belgijski davčni organi so belgijski družbi BASF Antwerpen NV (v nadaljnjem besedilu: BASF) leta 2005, 2006, 2007 in 2013 izdali predhodne davčne odločbe v zvezi s tako imenovanim „presežnim dobičkom“, ki so zajemale davčna leta 2005 do 2017. Na podlagi teh davčnih odločb je bilo družbi BASF odobreno, da se del njenega zabeleženega dobička oprosti obdavčitve dohodkov pravnih oseb v Belgiji kot „presežni dobiček“, ki naj bi izhajal iz sinergij in ekonomije obsega. Davčne odločbe naj bi temeljile na členu 185(2)(b) belgijskega zakonika o davku od dohodkov.

Ocena ukrepov

Komisija resno dvomi, da so ukrepi združljivi z notranjim trgom v skladu s členom 107 Pogodbe. Začasno meni, da ti ukrepi dajejo selektivno prednost družbi BASF v obliki izvzetja iz davčne osnove, saj individualni ukrepi izboljšujejo neto finančni položaj te družbe.

Komisija nadalje meni, da ukrepi družbi BASF dajejo prednost v primerjavi z davčnimi zavezanci v primerljivem dejanskem in pravnem položaju. Po eni strani Komisija začasno meni, da ukrepi napačno uporabljajo člen 185(2)(b) belgijskega zakonika o davku od dohodkov pri odobritvi oprostitve „presežnega dobička“ družbi BASF. Prvič, z ukrepi je tej družbi odobrena preventivna in enostranska oprostitev davka na dobiček, ki ni bil vključen v davčno osnovo povezane tuje nasprotne stranke v drugi davčni jurisdikciji. Drugič, ukrepi uporabljajo člen 185(2)(b) belgijskega zakonika o davku od dohodkov, tj. določbo belgijske davčne zakonodaje, ki kodificira neodvisno tržno načelo, čeprav ne obstajajo transakcije znotraj skupine, ki bi se zaračunavale. Ukrepi posledično zagotavljajo zmanjšanje davčne osnove družbe BASF, čeprav za to v belgijski davčni zakonodaji ni pravne podlage. S tem dajejo prednost družbi BASF v primerjavi z vsemi drugimi zavezanci za davek od dohodkov pravnih oseb v Belgiji, ki so v izhodišču in ne glede na morebitne prilagoditve, ki jih določa zakonodaja, obdavčeni na podlagi njihovega računovodskega dobička.

Po drugi strani Komisija začasno meni, da ti ukrepi, čeprav bi se lahko za člen 185(2)(b) belgijskega zakonika o davku od dohodkov trdilo, da zagotavlja podlago za oprostitev dobička, ki naj bi izhajal iz sinergij in ekonomije obsega, kar Komisija izpodbija, diskriminirajo v korist družbe BASF, saj oprostitev „presežnega dobička“ ni na voljo vsem zavezancem za davek od dohodkov pravnih oseb, ki ustvarjajo, kar Belgija šteje za „presežni dobiček“.

Zaradi odsotnosti ustrezne utemeljitve Komisija začasno meni, da zadevni ukrepi in sprejetje letnih davčnih napovedi družbe BASF, ki so bile pripravljene na podlagi teh ukrepov, s strani belgijskih davčnih organov pomenijo odobritev državne pomoči družbi BASF Antwerpen NV in skupini BASF v smislu člena 107(1) Pogodbe. Na tej stopnji Komisija ni ugotovila nobenih razlogov za razglasitev združljivosti ukrepov z notranjim trgom. Zato resno dvomi, da so ukrepi združljivi z notranjim trgom.

V skladu s členom 16 Uredbe Sveta (EU) 2015/1589 se lahko vse nezakonite pomoči izterjajo od prejemnika.

BESEDILO DOPISA V FRANCOŠČINI

BESEDILO DOPISA V NIZOZEMŠČINI

(1) Décision de la Commission du 11 janvier 2016 relative au régime d’aides d’État concernant l’exonération des bénéfices excédentaires SA.37667 (2015/C) (ex 2015/NN) mis en œuvre par la Belgique (JO L 260 du 27.9.2016, p. 61).

(2) Affaire C-337/19 P Commission /Belgique et Magnetrol International.

(3) Toutes les données proviennent de la décision anticipée de 2005 telle que définie au considérant (7).

(4) Voorafgaande beslissing 500.117 du 26 mai 2005, adressée à BASF Antwerpen.

(5) Voorafgaande beslissing 500.343 du 4 mai 2006, adressée à BASF Antwerpen.

(6) Voorafgaande beslissing 600.469 du 6 février 2007, adressée à BASF Antwerpen.

(7) La répartition exacte du montant sur les années d’imposition 2007 à 2011 dépend de la date de lancement de l’installation prévue. La décision anticipée de 2006 est complétée par un «avenant» daté du 7 mai 2008, qui indique qu’aucune correction ne sera effectivement apportée pour l’année d’imposition 2007 étant donné que les projections de ventes utilisées pour établir les «bénéfices excédentaires» ne s’étaient pas concrétisées.

(8) Voorafgaande beslissing 2012.468 du 26 février 2013, adressée à BASF Antwerpen.

(9) La répartition exacte de ces montants sur les années d’imposition 2012 à 2016 ou 2012 à 2017, selon le cas, dépend de la date de lancement de l’installation prévue.

(10) Voorafgaande beslissing 2013.052 du 16 avril 2013, adressée à BASF Antwerpen.

(11) Décision anticipée de 2005, point 33.

(12) Décision anticipée de 2006, point 53.

(13) Décision anticipée de 2007, points 51 et 56.

(14) Décision anticipée de février 2013, points 87 et 92.

(15) Décision anticipée d’avril 2013, points 72, 77 et 78.

(16) Décision anticipée de 2005, points 33.10 à 33.12; décision anticipée de 2006, points 53.5 à 53.7; et décision anticipée de 2007, points 53 à 55.

(17) Décision anticipée de février 2013, points 88, 89 et 91, et décision anticipée d’avril 2013, points 73, 74 et 76.

(18) Loi du 21 juin 2004 modifiant le Code des impôts sur les revenus 1992 et loi du 24 décembre 2002 modifiant le régime des sociétés en matière d’impôts sur les revenus et instituant un système de décision anticipée en matière fiscale, publiée au Moniteur belge du 9 juillet 2004: http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi/article_body.pl?language=fr&caller=summary&pub_date=04-07-09&numac=2004003278. La loi est entrée en vigueur le 19 juillet 2004.

(19) DOC 51, 1079/001; Chambre des Représentants de Belgique, 30 avril 2004: http://www.lachambre.be/FLWB/pdf/51/1079/51K1079001.pdf

(20) Ibidem, p. 7: «La notion de principe de pleine concurrence est introduite dans la législation fiscale par l’addition d’un deuxième paragraphe à l’article 185, CIR. Il est basé sur le texte de l’article 9 de la convention-modèle de l’OCDE en matière d’impôt sur le revenu et sur la fortune.»

(21) Ibidem, p. 9: «La disposition proposée permet à la législation belge de s’aligner sur la norme acceptée internationalement.»

(22) Ibidem, p. 5-6: «Le droit fiscal belge ne contient toutefois aucune disposition qui autorise une correction des bénéfices surévalués en comptabilité. Il existe plus exactement un lien très fort entre le droit comptable, d’une part, et le droit fiscal, d’autre part. Ainsi le Code des sociétés et l’arrêté royal du 30 janvier 2001 pris en exécution du Code des sociétés imposent des règles précises pour la valorisation. Ces règles doivent également s’appliquer à la détermination de la base imposable, à moins que et dans la mesure où la législation fiscale y déroge.»

(23) Circulaire no Ci.RH.421/569.019 (AOIF 25/2006) du 4 juillet 2007.

(24) Le glossaire des principes de l’OCDE en matière de prix de transfert de 2010 définit l’ajustement corrélatif comme suit: «Ajustement de l’impôt dû par l’entreprise associée établie dans un autre pays, effectué par l’administration fiscale de ce pays pour tenir compte d’un ajustement primaire effectué par l’administration fiscale du premier pays, afin d’obtenir une répartition cohérente des bénéfices entre les deux pays».

(25) Compte rendu de la réunion de la commission des finances et du budget du 13 avril 2005, CRABV 51 COM 559 — 19.

(26) Compte rendu de la réunion de la commission des finances et du budget du mercredi 11 avril 2007, CRABV 51 COM 1271 — 06.

(27) Compte rendu de la réunion de la commission des finances et du budget du mardi 6 janvier 2015, CRABV 54 COM 043 — 02.

(28) Loi du 24 décembre 2002 modifiant le régime des sociétés en matière d’impôts sur les revenus et instituant un système de décision anticipée en matière fiscale, Moniteur Belge no 410, deuxième édition, du 31 décembre 2002, p. 58817.

(29) Voir la note de bas de page no 18.

(30) La dernière version des principes a été publiée le 10 juillet 2017 (les «principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2017»). Les versions précédentes des principes de l’OCDE en matière de prix de transfert avaient été publiées en 2010 (les «principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2010») et en 1995 (les «principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 1995»).

(31) Voir le paragraphe 6 de la préface des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2010.

(32) Les administrations fiscales et les législateurs sont conscients de ce problème et la législation fiscale permet en général aux administrations fiscales de corriger les déclarations fiscales des entreprises associées qui n’appliquent pas correctement les prix de transfert pour réduire leur revenu imposable, par des prix de substitution qui correspondent à une approximation fiable de ceux approuvés par des entreprises indépendantes négociant dans des conditions comparables de pleine concurrence.

(33) Voir le paragraphe 5 de la préface des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2010.

(34) Paragraphes 1.157 et suivants des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2017.

(35) Paragraphe 1.162 des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2017.

(36) Paragraphe 1.158 des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2017.

(37) L’article 9, paragraphe 1, dispose que: «Lorsque […] les deux entreprises [associées] sont, dans leurs relations commerciales ou financières, liées par des conditions convenues ou imposées, qui diffèrent de celles qui seraient convenues entre des entreprises indépendantes, les bénéfices qui, sans ces conditions, auraient été réalisés par l’une des entreprises mais n’ont pu l’être en fait à cause de ces conditions, peuvent être inclus dans les bénéfices de cette entreprise et imposés en conséquence».

(38) L’article 9, paragraphe 2, dispose que: «Lorsqu’un État contractant inclut dans les bénéfices d’une entreprise de cet État — et impose en conséquence — des bénéfices sur lesquels une entreprise de l’autre État contractant a été imposée dans cet autre État, et que les bénéfices ainsi inclus sont des bénéfices qui auraient été réalisés par l’entreprise du premier État si les conditions convenues entre les deux entreprises avaient été celles qui auraient été convenues entre des entreprises indépendantes, l’autre État procède à un ajustement approprié du montant de l’impôt qui y a été perçu sur ces bénéfices. Pour déterminer cet ajustement, il est tenu compte des autres dispositions de la présente Convention et, si c’est nécessaire, les autorités compétentes des États contractants se consultent.»

(39) En cas de litige entre les parties concernées quant au montant et à la nature de l’ajustement approprié, la procédure amiable prévue à l’article 25 du modèle de convention de l’OCDE devrait être mise en œuvre, même en l’absence d’une disposition telle que l’article 9, paragraphe 2. Les autorités compétentes concernées sont tenues uniquement de faire tout ce qui est en leur pouvoir, mais pas d’atteindre un résultat, de sorte que le problème de la double imposition ne pourrait pas être résolu si les États contractants n’ont pas convenu d’une clause d’arbitrage dans la convention fiscale.

(40) Conformément au paragraphe 2.9 des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2010: «Toutefois, ces autres méthodes ne doivent pas se substituer à celles reconnues par l’OCDE lorsque ces dernières sont plus appropriées aux circonstances de l’espèce.»

(41) Voir les principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 1995, paragraphes 2.14 et 2.15, et les principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2010, paragraphes 2.21 et 2.22.

(42) Affaires jointes C-20/15 P et C-21/15 P, Commission/World Duty Free, EU:C:2016:981, point 53 et la jurisprudence citée.

(43) Affaire C-387/92, Banco Exterior de España, EU:C:1994:100, point 14; affaire C-156/98, Allemagne/Commission, EU:C:2000:467, points 26 à 28; et affaire C-66/02, Italie/Commission, EU:C:2005:768, points 76 à 81.

(44) Affaire C-494/06 P, Commission/Italie et Wam, EU:C:2009:272, point 54 et la jurisprudence citée. Voir également l’affaire C-66/02, Italie/Commission, EU:C:2005:768, point 112.

(45) Affaire 730/79, Phillip Morris, EU:C:1980:209, point 11. Affaires jointes T-298/97, T-312/97, etc., Alzetta, EU:T:2000:151, point 80.

(46) Affaire C-128/16 P, Commission/Espagne, EU:C:2018:591, point 84. Voir aussi l’affaire C-271/13 P, Rousse Industry/Commission, EU:C:2014:175, point 44; les affaires jointes C-71/09 P, C-73/09 P et C-76/09 P, Comitato «Venezia vuole vivere» e.a./Commission, EU:C:2011:368, point 136; l’affaire C-172/03, Heiser, EU:C:2005:130, point 55; et l’affaire C-156/98, Allemagne/Commission, EU:C:2000:467, point 30, et la jurisprudence citée.

(47) Voir l’affaire C-20/15 P, Commission/World Duty Free Group, EU:C:2016:981, point 56, et l’affaire C-6/12, P Oy, EU:C:2013:525, point 18.

(48) Affaire C-417/10, 3M Italia, EU:C:2012:184, point 38.

(49) Affaire 173/73, Italie/Commission, EU:C:1974:71, point 13.

(50) Affaire C-66/02, Italie/Commission, EU:C:2005:768, point 78; affaire C-222/04, Cassa di Risparmio di Firenze e.a., EU:C:2006:8, point 132; et affaire C-522/13, Ministerio de Defensa et Navantia, EU:C:2014:2262, points 21 à 31.

(51) Affaire C-15/14 P, Commission/MOL, EU:C:2015:362, point 60. Voir également les affaires jointes C-20/15 P et C21/15 P, Commission/World Duty Free Group e.a., EU:C:2016:981, point 55; affaire C 211/15 P, Orange/Commission, EU:C:2016:798, points 53 et 54; et affaire C-270/15 P, Belgique/Commission, EU:C:2016:489, point 49.

(52) Ibidem.

(53) Affaire T-314/15, Grèce/Commission, EU:T:2017:903, point 79.

(54) Auquel cas, la mesure peut soit relever d’un régime d’aides d’État soit constituer une mesure générale (non sélective).

(55) Affaire C-374/17, A Brauerei, EU:C:2018:1024, point 36 et la jurisprudence citée.

(56) Voir l’affaire C-203/16 P, Dirk Andres/Commission («Sanierungsklausel»), EU: C:2018:505, point 88: «L’examen de la condition relative à la sélectivité implique donc, en principe, de déterminer, dans un premier temps, le cadre de référence dans lequel s’inscrit la mesure concernée, cette détermination revêtant une importance accrue dans le cas de mesures fiscales, puisque l’existence même d’un avantage ne peut être établie que par rapport à une imposition dite “normale”.» Voir aussi l’affaire C 88/03, Portugal/Commission, EU:C:2006:511, point 56, et l’affaire C-524/14 P, Commission/Hansestadt Lübeck, EU:C:2016:971, point 55.

(57) Voir l’affaire C-374/17, A Brauerei, EU:C:2018:1024, point 37. Voir aussi la communication de la Commission relative à la notion d'«aide d’État» visée à l’article 107, paragraphe 1, du traité sur le fonctionnement de l’Union européenne (JO C 262 du 19.7.2016, p. 1), point 134.

(58) Cour de cassation belge, 20 février 1997 (Pas., 1997, I, no 100, & RCJB, 2000, p. 525).

(59) Voir l’exposé des motifs de la loi du 21 juin 2004, p. 11: «L’ajustement corrélatif “approprié” mentionné au littera b) doit également être établi conformément au principe de pleine concurrence, de sorte que le renvoi au principe de pleine concurrence s’avère nécessaire pour cet ajustement. Sans principe de pleine concurrence il n’y aurait en effet aucune base pour l’établissement d’un ajustement corrélatif. […] À cette fin on peut mentionner que la référence en projet à un ajustement fait de manière “appropriée” découle directement des dispositions qui sont utilisées en la matière dans un contexte international.»

(60) Voir, par exemple, la décision anticipée de 2005, points 16 et 17, la décision anticipée de 2007, point 26, et la décision anticipée de 2013, point 52.

(61) Voir, par exemple, la décision anticipée de 2007, point 52.

(62) L’importance donnée, dans la fixation des prix de transfert, aux prix des transactions intragroupe ressort clairement du paragraphe 1.6 des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2010: «Le principe de pleine concurrence adopte la démarche consistant à traiter les membres d’un groupe multinational comme des entités distinctes et non comme des sous-ensembles indissociables d’une seule entreprise unifiée. En procédant de cette manière, on met l’accent sur la nature des transactions entre les membres du groupe multinational et sur le fait de savoir si les conditions de ces transactions contrôlées diffèrent de celles qui seraient obtenues pour des transactions comparables sur le marché libre. Cette analyse des transactions contrôlées et des transactions sur le marché libre, appelée “analyse de comparabilité”, est au cœur de l’application du principe de pleine concurrence.» Cet élément central de la fixation des prix des transactions intragroupe est réaffirmé au paragraphe 1.33 des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2010: «L’application du principe de pleine concurrence se fonde généralement sur une comparaison entre les conditions d’une transaction entre entreprises associées et celles d’une transaction entre entreprises indépendantes. […]».

(63) La nature transactionnelle du principe de pleine concurrence est mise en évidence dans le texte des paragraphes 1.36 et 1.42 des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 1995.

(64) Voir les principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2017, paragraphe 6.30.

(65) Voir les principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2017, paragraphes 1.157 et 1.163.

(66) Voir, à cet égard, les paragraphes 1.161 et 1.164 à 1.173 des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2017.

(67) En ce qui concerne l’affirmation selon laquelle une partie indépendante aurait dû accorder une remise de lancement de [10-15] %, le fait est qu’une telle remise, si elle était en effet considérée comme de pleine concurrence, aurait dû être effectivement accordée et intégrée dans le prix facturé par BASF pour être prise en considération à des fins fiscales. De même, en ce qui concerne la possibilité de fonctionner immédiatement à plein rendement, l’analyse semble postuler une capacité de [60-65] %, [80-85] % et [90-95] % au cours des premières années et fait abstraction de tout bénéfice sur les ventes au-delà de ces chiffres. Or le paragraphe 1.121 des principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2017 met clairement en garde contre un tel rejet des prix et des transactions effectifs: «1.121 […] Une administration fiscale ne devra pas faire abstraction de la transaction effective ni lui substituer d’autres transactions sauf si les circonstances exceptionnelles décrites dans les paragraphes 1.122-1.125 s’appliquent». Qui plus est, si les distributeurs avaient donné des garanties spécifiques concernant l’acquisition de quantités à plein rendement, assurant ainsi la pleine utilisation de la capacité (et l’absence de risque d’inventaire), cela n’aurait pas conduit à des synergies et ce n’est pas davantage lié à l’appartenance de BASF à un groupe multinational. Une telle situation devrait tout simplement être traitée comme une répartition du risque, qui, à son tour, devrait transparaître dans les prix de transfert facturés par BASF.

(68) Décision anticipée de 2005, point 33.10; décision anticipée de 2006, point 53.5; décision anticipée de 2007, point 53; décision anticipée de février 2013, point 88, et décision anticipée d’avril 2013, point 73.

(69) Ce point est précisé dans les principes de l’OCDE applicables en matière de prix de transfert de 2017 [voir le considérant (84)].

(70) Voir les affaires jointes C-106/09 P et C-107/09 P, Commission/Government of Gibraltar et Royaume-Uni, EU:C:2011:732, point 75; les affaires jointes C-20/15 P et C-21/15 P, World Duty Free Group, EU:C:2016:981, point 54, et l’affaire C-374/17, A Brauerei, EU:C:2018:1024, points 33, 36 et 38.

(71) Cela concerne, par exemple, les sociétés soumises à l’impôt en Belgique appartenant à un groupe multinational qui exercent leurs activités dans le cadre de modèles d’entreprise existants en Belgique. Ainsi qu’il ressort de l’article 185, paragraphe 2, point b), du CIR, l’ajustement prévu par cette disposition ne peut être accordé qu’au moyen d’une décision anticipée. Conformément aux articles 20 et 22 de la loi du 24 décembre 2002, une décision anticipée ne peut être accordée que pour une situation ou une opération qui n’a pas encore produit d’effets sur le plan fiscal. Ainsi, pour demander une décision anticipée relative aux «bénéfices excédentaires», un contribuable doit présenter à l’administration fiscale belge une «situation nouvelle», telle que la fusion ou la restructuration d’activités de production, la construction de nouvelles installations, l’augmentation de la capacité de production des installations existantes ou l’internalisation des activités de fourniture.

(72) Affaire C-374/17, A Brauerei, EU:C:2018:1024, point 48 et la jurisprudence citée.

(73) Affaires jointes C-78/08 à 80/08, Paint Graphos, EU:C:2011:550, points 73 et 75.

(74) Affaire C-374/17, A Brauerei, EU:C:2018:1024, point 52.

(75) Affaire C-170/83, Hydrotherm, EU:C:1984:271, point 11. Voir également l’affaire T-137/02, Pollmeier Malchow/Commission, EU:T:2004:304, point 50.

(76) Affaire C-480/09 P, Acea Electrabel Produzione SpA/Commission, EU:C:2010:787, points 47 à 55; affaire C-222/04, Cassa di Risparmio di Firenze SpA e.a., EU:C:2006:8, point 112.

(77) Voir, par analogie, l’affaire 323/82, Intermills, EU:C:1984:345, point 11: «Il résulte des informations fournies par les requérantes elles-mêmes qu'à la suite de la restructuration, tant la société Intermills que les trois sociétés industrielles sont contrôlées par la région wallonne et qu’à la suite du transfert des installations de production aux trois sociétés nouvellement constituées, la société Intermills reste intéressée dans celles-ci. Il convient donc de constater qu’en dépit du fait que les trois sociétés industrielles possèdent chacune une individualité juridique distincte de l’ancienne société Intermills, toutes ces sociétés forment ensemble un groupe unique, en tout cas au regard de l’aide accordée par les autorités belges […].»

(78) Règlement 2015/1589, article 2.

(79) Article 108, paragraphe 3, du TFUE; règlement 2015/1589, article 3.

(80) Les dérogations prévues à l’article 107, paragraphe 2, du TFUE concernent: a) les aides à caractère social octroyées aux consommateurs individuels; b) les aides destinées à remédier aux dommages causés par les calamités naturelles ou par d’autres événements extraordinaires; et c) les aides octroyées à certaines régions de la République fédérale d’Allemagne.

(81) Les dérogations prévues à l’article 107, paragraphe 3, du TFUE concernent: a) les aides destinées à favoriser le développement de certaines régions; b) les aides destinées à promouvoir la réalisation de certains projets importants d’intérêt européen commun ou à remédier à une perturbation grave de l’économie d’un État membre; c) les aides destinées à faciliter le développement de certaines activités ou de certaines régions économiques; d) les aides destinées à promouvoir la culture et la conservation du patrimoine; et e) les autres catégories d’aides déterminées par décision du Conseil.

(82) Affaire T-68/03, Olympiaki Aeroporia Ypiresies/Commission, EU:T:2007:253, point 34.

(83) Affaire T-308/11, Eurallumina/Commission, EU:T:2014:894, points 85 et 86.

(84) Besluit van de Commissie van 11 januari 2016 betreffende de staatssteunregeling inzake vrijstelling van overwinst SA.37667 (2015/C) (ex 2015/NN) door België ten uitvoer gelegd (PB L 260 van 27.9.2016, blz. 61).

(85) Zaak C-337/19 P, Commissie/België en Magnetrol International.

(86) Alle gegevens komen uit de ruling van 2005, zoals vermeld in punt (7).

(87) Voorafgaande beslissing 500.117 van 26 mei 2005, gericht aan BASF Antwerpen.

(88) Voorafgaande beslissing 500.343 van 4 mei 2006, gericht aan BASF Antwerpen.

(89) Voorafgaande beslissing 600.469 van dinsdag 6 februari 2007, gericht aan BASF Antwerpen.

(90) De juiste verdeling van het bedrag over de boekjaren 2007 tot en met 2011 is afhankelijk van de datum van ingebruikname van de geplande installatie. De ruling van 2006 wordt aangevuld met een aanhangsel van 7 mei 2008, waarin is bepaald dat er feitelijk geen correctie wordt verricht over het boekjaar 2007 aangezien de geplande verkoop die gebruikt wordt om de “overwinst” vast te stellen, niet gegenereerd was.

(91) Voorafgaande beslissing 2012.468 van 26 februari 2013, gericht aan BASF Antwerpen.

(92) De juiste verdeling van deze bedragen over de boekjaren 2012 tot en met 2016, respectievelijk 2012 tot en met 2017, is afhankelijk van de datum van ingebruikname van de geplande installatie.

(93) Voorafgaande beslissing 2013.052 van 16 april 2013, gericht aan BASF Antwerpen.

(94) Ruling van 2005, paragraaf 33.

(95) Ruling van 2006, paragraaf 53.

(96) Ruling van 2007, paragrafen 51 en 56.

(97) Ruling van februari 2013, paragrafen 87 en 92.

(98) Ruling van april 2013, paragrafen 72, 77 en 78.

(99) Ruling van 2005, paragrafen 33.10 tot en met 33.12; ruling van 2006, paragrafen 53.5 tot en met 53.7, en ruling van 2007, paragrafen 53 tot en met 55.

(100) Ruling van februari 2013, paragrafen 88, 89 en 91, en ruling van april 2013, paragrafen 73, 74 en 76.

(101) Wet van 21 juni 2004 tot wijziging van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992 en de wet van 24 december 2002 tot wijziging van de vennootschapsregeling inzake inkomstenbelastingen en tot instelling van een systeem van voorafgaande beslissingen in fiscale zaken (Belgisch Staatsblad van 9 juli 2004): http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi/article_body.pl?language=fr&caller=summary&pub_date=04-07-09&numac= 2004003278. De wet werd per 19 juli 2004 van kracht.

(102) DOC 51, 1079/001; Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers, 30 april 2004: http://www.dekamer.be/FLWB/pdf/51/1079/51K1079001.pdf

(103) Ibid., blz. 7: “Door de toevoeging van een tweede paragraaf aan artikel 185, WIB 92, wordt het zogenoemde arm’s length principe in de fiscale wetgeving geïntroduceerd. Het is gebaseerd op de tekst van artikel 9 van het OESO-modelverdrag inzake belastingen naar het inkomen en naar het vermogen.”

(104) Ibid., blz. 9: “Met de voorgestelde bepaling sluit de Belgische wetgeving nauw aan bij de internationaal aanvaarde norm.”

(105) Ibid., blz. 5-6. “Nochtans bevat het Belgische fiscale recht geen bepaling die een correctie toestaat van de teveel in de boekhouding opgenomen winst. Er bestaat namelijk een enorm sterke binding tussen het boekhoudrecht enerzijds en het fiscaal recht anderzijds. Zo leggen het Wetboek van vennootschappen en het koninklijk besluit van 30 januari 2001 tot uitvoering van het Wetboek van vennootschappen bepaalde regels op met betrekking tot de waardering. Deze regels moeten ook voor het bepalen van de belastbare grondslag worden aangenomen, tenzij en in de mate dat de fiscale wetgeving er uitdrukkelijk van afwijkt.”

(106) Circulaire nr. Ci.RH.421/569.019 (AOIF 25/2006) van 4 juli 2007.

(107) Een “corresponding adjustment” (correlatieve aanpassing) wordt in de verklarende woordenlijst bij de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2010 als volgt gedefinieerd: “An adjustment to the tax liability of the associated enterprise in a second tax jurisdiction made by the tax administration of that jurisdiction, corresponding to a primary adjustment made by the tax administration in a first tax jurisdiction, so that the allocation of profits by the two jurisdictions is consistent.” [“Een aanpassing van de verschuldigde belasting van de verbonden onderneming in een tweede belastingjurisdictie door de belastingdienst van die jurisdictie, die in lijn is met een primaire aanpassing door de belastingdienst in een eerste belastingjurisdictie, zodat de toewijzing van winst door de twee jurisdicties met elkaar overeenstemt.” (vertaling Commissie)]

(108) Beknopt verslag van de Commissie voor de Financiën en de Begroting van 13 april 2005, CRABV 51 COM 559 — 19.

(109) Beknopt verslag van de Commissie voor de Financiën en de Begroting van 11 april 2007, CRABV 51 COM 1271 — 06.

(110) Beknopt verslag van de Commissie voor de Financiën en de Begroting van 6 januari 2015, CRABV 54 COM 043 — 02.

(111) Wet van 24 december 2002 tot wijziging van de vennootschapsregeling inzake inkomstenbelastingen en tot instelling van een systeem van voorafgaande beslissingen in fiscale zaken, Belgisch Staatsblad nr. 410, tweede editie, van 31 december 2002, blz. 58817.

(112) Zie voetnoot 18.

(113) De laatste versie van de richtlijnen werd op 10 juli 2017 gepubliceerd (“de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2017”). Vorige versies van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen werden gepubliceerd in 2010 (“de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2010”) en 1995 (“de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 1995”).

(114) Zie paragraaf 6 van de “preface” (inleiding) tot de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2010.

(115) Belastingdiensten en wetgevers zijn zich bewust van dit probleem en de belastingwetgeving biedt de belastingdienst doorgaans de mogelijkheid om belastingaangiften van verbonden vennootschappen, die verrekenprijzen foutief toepassen om hun belastbare inkomsten te verlagen, te corrigeren en de gehanteerde verrekenprijzen te vervangen door prijzen die overeenstemmen met een betrouwbare benadering van de prijzen overeengekomen door onafhankelijke vennootschappen die onder vergelijkbare omstandigheden zakelijk onderhandelen.

(116) Zie paragraaf 5 van de “preface” (inleiding) tot de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2010.

(117) Paragraaf 1.157 e.v. van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2017.

(118) Paragraaf 1.162 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2017.

(119) Paragraaf 1.158 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2017.

(120) Artikel 9, lid 1, luidt als volgt: “Where […] conditions are made or imposed between the two [associated] enterprises in their commercial or financial relations which differ from those which would be made between independent enterprises, then any profits which would, but for those conditions, have accrued to one of the enterprises, but, by reason of those conditions, have not so accrued, may be included in the profits of that enterprise and taxed accordingly.” [“[Indien] tussen de twee [verbonden] ondernemingen in hun handelsbetrekkingen of financiële betrekkingen voorwaarden worden overeengekomen of opgelegd die afwijken van die welke zouden worden overeengekomen tussen onafhankelijke ondernemingen, mogen winsten die één van de ondernemingen zonder die voorwaarden zou hebben behaald, maar ten gevolge van die voorwaarden niet heeft behaald, worden begrepen in de winst van die onderneming en dienovereenkomstig worden belast.” (vertaling Commissie)]

(121) Artikel 9, lid 2, luidt als volgt: “Where a Contracting State includes in the profits of an enterprise of that State — and taxes accordingly — profits on which an enterprise of the other Contracting State has been charged to tax in that other State and the profits so included are profits which would have accrued to the enterprise of the first mentioned State if the conditions made between the two enterprises had been those which would have been made between independent enterprises, then that other State shall make an appropriate adjustment to the amount of the tax charged therein on those profits. In determining such adjustment, due regard shall be had to the other provisions of this Convention and the competent authorities of the Contracting States shall if necessary consult each other.” [“Indien een overeenkomstsluitende Staat in de winst van een onderneming van die Staat winst opneemt — en dienovereenkomstig belast — ter zake waarvan een onderneming van de andere overeenkomstsluitende Staat in die andere Staat is belast, en de aldus opgenomen winst winst is die de onderneming van de eerstgenoemde Staat zou hebben behaald indien tussen de twee ondernemingen zodanige voorwaarden zouden zijn overeengekomen als tussen onafhankelijke ondernemingen zouden zijn overeengekomen, herziet die andere Staat op passende wijze het bedrag aan belasting dat aldaar over die winst is geheven. Bij het bepalen van die herziening wordt rekening gehouden met de overige bepalingen van deze overeenkomst en plegen de bevoegde autoriteiten van de overeenkomstsluitende Staten indien nodig overleg met elkaar.” (vertaling Commissie)]

(122) Bij een geschil tussen de betrokken partijen over het bedrag en de aard van de passende aanpassing moet de onderlinge overlegprocedure van artikel 25 van het OESO-modelbelastingverdrag worden toegepast, zelfs bij gebreke van een bepaling zoals artikel 9, lid 2. Voor de betrokken bevoegde autoriteiten geldt dit alleen als een inspanningsverbintenis, niet als een resultaatverbintenis, zodat dubbele belasting niet kan worden opgelost indien het tussen de overeenkomstsluitende staten gesloten belastingverdrag geen arbitrageclausule bevat.

(123) Paragraaf 2.9 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2010 luidt als volgt: “Such other methods should however not be used in substitution for OECD-recognised methods where the latter are more appropriate to the facts and circumstances of the case.” [“Dergelijke andere methoden mogen echter niet worden gebruikt ter vervanging van door de OESO erkende methoden indien die laatste beter aansluiten bij de feiten en omstandigheden van de zaak.” (vertaling Commissie)]

(124) Zie de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 1995, paragrafen 2.14 en 2.15, en de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2010, paragrafen 2.21 en 2.22.

(125) Arrest van het Hof van Justitie van 21 december 2016, Commissie/World Duty Free Group, C-20/15 P en C-21/15 P, ECLI:EU:C:2016:981, punt 53 en de aangehaalde rechtspraak.

(126) Arrest van het Hof van Justitie van 15 maart 1994, Banco Exterior de España/Ayuntamiento de Valencia, C-387/92, ECLI:EU:C:1994:100, punt 14; arrest van het Hof van Justitie van 19 september 2000, Duitsland/Commissie, C-156/98, ECLI:EU:C:2000:467, punten 26 tot en met 28, en arrest van het Hof van Justitie van 15 december 2005, Italië/Commissie, C-66/02, ECLI:EU:C:2005:768, punten 76 tot en met 81.

(127) Arrest van het Hof van Justitie van 30 april 2009, Commissie/Italië en Wam, C-494/06 P, ECLI:EU:C:2009:272, punt 54 en de aangehaalde rechtspraak. Zie ook arrest van het Hof van Justitie van 15 december 2005, Italië/Commissie, C-66/02, ECLI:EU:C:2005:768, punt 112.

(128) Arrest van het Hof van Justitie van 17 september 1980, Philip Morris/Commissie, 730/79, ECLI:EU:C:1980:209, punt 11. Arrest van het Gerecht van 15 juni 2000, Alzetta e.a./Commissie, T-298/97, T-312/97 enz., ECLI:EU:T:2000:151, punt 80.

(129) Arrest van het Hof van Justitie van 25 juli 2018, Commissie/Spanje e.a., C-128/16 P, ECLI:EU:C:2018:591, punt 84. Zie ook arrest van het Hof van Justitie van 20 maart 2014, Rousse Industry/Commissie, C-271/13 P, ECLI:EU:C:2014:175, punt 44; arrest van het Hof van Justitie van 9 juni 2011, Comitato “Venezia vuole vivere” e.a./Commissie, C-71/09 P, C-73/09 P en C-76/09 P, ECLI:EU:C:2011:368, punt 136; arrest van het Hof van Justitie van 3 maart 2005, Heiser, C-172/03, ECLI:EU:C:2005:130, punt 55, en arrest van het Hof van Justitie van 19 september 2000, Duitsland/Commissie, C-156/98, ECLI:EU:C:2000:467, punt 30 en de aangehaalde rechtspraak.

(130) Zie arrest van het Hof van Justitie van 21 december 2016, Commissie/World Duty Free Group, C-20/15 P en C-21/15 P, ECLI:EU:C:2016:981, punt 56, en arrest van het Hof van Justitie van 18 juli 2013, P, C-6/12, ECLI:EU:C:2013:525, punt 18.

(131) Arrest van het Hof van Justitie van 29 maart 2012, 3M Italia, C-417/10, ECLI:EU:C:2012:184, punt 38.

(132) Arrest van het Hof van Justitie van 2 juli 1974, Italië/Commissie, 173/73, ECLI:EU:C:1974:71, punt 13.

(133) Arrest van het Hof van Justitie van 15 december 2005, Italië/Commissie, C-66/02, ECLI:EU:C:2005:768, punt 78; arrest van het Hof van Justitie van 10 januari 2006, Cassa di Risparmio di Firenze e.a., C-222/04, ECLI:EU:C:2006:8, punt 132, en arrest van het Hof van Justitie van 9 oktober 2014, Ministerio de Defensa en Navantia, C-522/13, ECLI:EU:C:2014:2262, punten 21 tot en met 31.

(134) Arrest van het Hof van Justitie van 4 juni 2015, Commissie/MOL, C-15/14 P, ECLI:EU: C:2015:362, punt 60. Zie ook arrest van het Hof van Justitie van 21 december 2016, Commissie/World Duty Free Group, C-20/15 P en C-21/15 P, ECLI:EU:C:2016:981, punt 55; arrest van het Hof van Justitie van 26 oktober 2016, Orange/Commissie, C-211/15 P, ECLI:EU:C:2016:798, punten 53 en 54, en arrest van het Hof van Justitie van 30 juni 2016, België/Commissie, C-270/15 P, ECLI:EU:C:2016:489, punt 49.

(135) Ibid.

(136) Arrest van het Gerecht van 13 december 2017, Griekenland/Commissie, T-314/15, ECLI:EU:T:2017:903, punt 79.

(137) In dat geval kan de maatregel hetzij een onderdeel vormen van een staatssteunregeling hetzij een algemene (niet-selectieve) maatregel zijn.

(138) Arrest van het Hof van Justitie van 19 december 2018, A-Brauerei, C-374/17, ECLI:EU:C:2018:1024, punt 36 en de aangehaalde rechtspraak.

(139) Zie arrest van het Hof van Justitie van 28 juni 2018, Andres (liquidatie Heitkamp BauHolding)/Commissie, C-203/16 P, ECLI:EU:C:2018:505, punt 88: “Het onderzoek van de selectiviteitsvoorwaarde impliceert dus in beginsel dat allereerst het referentiekader waarvan de desbetreffende maatregel deel uitmaakt, wordt afgebakend. Deze afbakening is nog belangrijker bij fiscale maatregelen, daar het bestaan zelf van een voordeel slechts ten opzichte van een zogenoemde “normale” belasting kan worden vastgesteld.” Zie ook arrest van het Hof van Justitie van 6 september 2006, Portugal/Commissie, C-88/03, ECLI:EU:C:2006:511, punt 56, en arrest van het Hof van Justitie van 21 december 2016, Commissie/Hansestadt Lübeck, C-524/14 P, ECLI:EU:C:2016:971, punt 55.

(140) Arrest van het Hof van Justitie van 19 december 2018, A-Brauerei, C-374/17, ECLI:EU:C:2018:1024, punt 37. Zie ook de mededeling van de Commissie betreffende het begrip “staatssteun” in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (PB C 262 van 19.7.2016, blz. 1), punt 134.

(141) Hof van Cassatie van België, 20 februari 1997 (Pas., 1997, I, nr. 100, en RCJB, 2000, blz. 525): “Sauf dérogation expresse de la loi fiscale, les bénéfices imposables des entreprises sont déterminés conformément aux règles du droit comptable.”

(142) Zie de memorie van toelichting bij de wet van 21 juni 2004, blz. 11: “De “passende” correlatieve aanpassing vermeld in de littera b), moet eveneens worden vastgesteld conform het arm’s length principe, zodat de verwijzing naar het arm’s length principe noodzakelijk is voor deze aanpassing. Zonder arm’s length principe zou er immers geen standaard of basis bestaan voor de vaststelling van een correlatieve aanpassing. Te dien einde kan hier ook nog worden vermeld dat de in het ontwerp gebruikte verwijzing naar een op “passende” wijze uitgevoerde herziening rechtstreeks voortkomt uit de bepalingen die terzake in de internationale context worden gebruikt.”

(143) Zie bijvoorbeeld ruling van 2005, paragrafen 16 en 17, ruling van 2007, paragraaf 26, en ruling van april 2013, paragraaf 52.

(144) Zie bijvoorbeeld ruling van 2007, paragraaf 52.

(145) Dat de nadruk bij verrekenprijzen op de beprijzing van intragroepstransacties ligt, volgt duidelijk uit paragraaf 1.6 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2010: “Because the separate entity approach treats the members of an MNE group as if they were independent entities, attention is focused on the nature of the transactions between those members and on whether the conditions thereof differ from the conditions that would be obtained in comparable uncontrolled transactions. Such an analysis of the controlled and uncontrolled transactions, which is referred to as a comparability analysis, is at the heart of the application of the arm’s length principle.” [“Omdat in de afzonderlijke-entiteitenbenadering de leden van een multinationale groep worden behandeld als waren zij onafhankelijke entiteiten, gaat de aandacht uit naar de aard van de transacties tussen die leden en naar de vraag of de voorwaarden daarvan verschillen van de voorwaarden die in vergelijkbare vrijemarkttransacties zouden zijn bedongen. Een dergelijke analyse van de concern- en de vrijemarkttransacties, die de “vergelijkbaarheidsanalyse” wordt genoemd, vormt de kern van de toepassing van het zakelijkheidsbeginsel.” (vertaling Commissie)]. Deze nadruk op de beprijzing van intragroepstransacties wordt herhaald in paragraaf 1.33 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2010: “Application of the arm’s length principle is generally based on a comparison of the conditions in a controlled transaction with the conditions in transactions between independent enterprises. […].” [“De toepassing van het zakelijkheidsbeginsel is algemeen gebaseerd op een vergelijking van de voorwaarden in een verbonden transactie met de voorwaarden in transacties tussen onafhankelijke ondernemingen. […]” (vertaling Commissie)].

(146) De transactionele aard van het zakelijkheidsbeginsel wordt benadrukt in de tekst van de paragrafen 1.36 en 1.42 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 1995.

(147) Zie de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2017, paragraaf 6.30.

(148) Zie de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2017, paragrafen 1.157 en 1.163.

(149) Zie in dat verband de paragrafen 1.161 en 1.164 tot en met 1.173 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2017.

(150) Met betrekking tot het argument dat een onafhankelijke partij een premarketingkorting van [10-15] % had moeten toestaan, had een dergelijke korting, als zij inderdaad als zakelijk zou worden beschouwd, in daadwerkelijk moeten worden verleend en in de door BASF aangerekende prijs moeten worden opgenomen, om voor belastingdoeleinden in aanmerking te worden genomen. Op dezelfde manier lijkt de analyse, met betrekking tot de mogelijkheid om van bij de aanvang tegen volle capaciteit te werken, uit te gaan van de hypothese van een capaciteit van [60-65] %, [80-85] % en [90-95] % gedurende de eerste jaren en worden alle winsten uit verkoop boven deze cijfers uitgesloten. Tegen het negeren van daadwerkelijk gehanteerde prijzen en transacties wordt duidelijk gewaarschuwd in paragraaf 1.121 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2017: […] A tax administration should not disregard the actual transaction or substitute other transactions for it unless the exceptional circumstances described in the following paragraphs 1.122-1.125 apply“[Een belastingdienst mag de daadwerkelijke transactie niet negeren of in plaats daarvan andere transacties in aanmerking nemen tenzij uitzonderlijke omstandigheden als beschreven in de volgende paragrafen 1.122 tot en met 1.125 van toepassing zijn.”] (vertaling Commissie). Indien de distributeurs specifieke garanties hadden gegeven voor aankoop van de volledige productiehoeveelheden, waarbij dus de volledige productiecapaciteit was verzekerd (zonder voorraad risico), zou dit bovendien niet leiden tot synergieën en bestaat er zelfs geen verband met het feit dat BASF deel uitmaakt van een multinationale groep. Een dergelijke situatie zou gewoonweg moeten worden behandeld als een risicoverdeling, hetgeen opnieuw in de door BASF aangerekende verrekenprijzen zou moeten worden weerspiegeld.

(151) Ruling van 2005, paragraaf 33.10; ruling van 2006, paragraaf 53.5; ruling van 2007, paragraaf 53; ruling van februari 2013, paragraaf 88, en ruling van april 2013, paragraaf 73.

(152) Dit wordt verder verduidelijkt in de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen 2017 (zie punt (84)).

(153) Arrest van het Hof van Justitie van 15 november 2011, Commissie en Spanje/Government of Gibraltar en Verenigd Koninkrijk, C-106/09 P en C-107/09 P, ECLI:EU:C:2011:732, punt 75; arrest van het Hof van Justitie van 21 december 2016, Commissie/World Duty Free Group, C-20/15 P en C-21/15 P, ECLI:EU:C:2016:981, punt 54, en arrest van het Hof van Justitie van 19 december 2018, A-Brauerei, C-374/17, ECLI:EU:C:2018:1024, punten 33, 36 en 38.

(154) Het gaat bijvoorbeeld om Belgische belastingplichtige vennootschappen behorend tot een multinationale ondernemingengroep, die volgens bestaande bedrijfsmodellen in België actief zijn. Zoals volgt uit artikel 185, paragraaf 2, onder b), WIB 92, kan de aanpassing waarin die bepaling voorziet slechts bij voorafgaande beslissing worden toegestaan. Volgens de artikelen 20 en 22 van de wet van 24 december 2002 mag een voorafgaande beslissing alleen worden gegeven met betrekking tot een situatie of verrichting die op fiscaal vlak nog geen gevolgen heeft gehad. Om een ruling inzake “overwinst” aan te vragen, moet een belastingplichtige dus een “nieuwe situatie” aan de Belgische belastingdienst voorleggen, zoals de fusie of herstructurering van productieactiviteiten, de bouw van nieuwe installaties, de verhoging van de productiecapaciteit van bestaande installaties of de internalisering van leveringsactiviteiten.

(155) Arrest van het Hof van Justitie van 19 december 2018, A-Brauerei, C-374/17, ECLI:EU:C:2018:1024, punt 48 en de aangehaalde rechtspraak.

(156) Arrest van het Hof van Justitie van 8 september 2011, Paint Graphos e.a, C-78/08 tot en met C-80/08, ECLI:EU:C:2011:550, punten 73 en 75.

(157) Arrest van het Hof van Justitie van 19 december 2018, A-Brauerei, C-374/17, ECLI:EU:C:2018:1024, punt 52.

(158) Arrest van het Hof van Justitie van 12 juli 1984, Hydrotherm, 170/83, ECLI:EU:C:1984:271, punt 11. Zie ook arrest van het Gerecht van 14 oktober 2004, Pollmeier Malchow/Commissie, T-137/02, ECLI:EU:T:2004:304, punt 50.

(159) Arrest van het Hof van Justitie van 16 december 2010, AceaElectrabel Produzione/Commissie, C-480/09 P, ECLI:EU:C:2010:787, punten 47 tot en met 55, en arrest van het Hof van Justitie van 10 januari 2006, Cassa di Risparmio di Firenze e.a., C-222/04, ECLI:EU:C:2006:8, punt 112.

(160) Zie, bij analogie, arrest van het Hof van Justitie van 14 november 1984, Intermills, 323/82, ECLI:EU:C:1984:345, punt 11: “Uit de door de verzoeksters zelf verstrekte inlichtingen blijkt, dat sinds de herstructurering toezicht wordt uitgeoefend door het Waalse Gewest op zowel de vennootschap Intermills als op de drie industriële vennootschappen en dat de vennootschap Intermills na de overdracht van de productie-installaties aan de drie nieuw opgerichte vennootschappen, daarin nog steeds een belang heeft. Bijgevolg moet worden vastgesteld dat, ondanks het feit dat elk van de drie industriële vennootschappen een juridische identiteit heeft, onafhankelijk van de oude vennootschap Intermills, al deze vennootschappen tezamen, althans wat de steun van de Belgische overheid betreft, een groep vormen […].”

(161) Verordening (EU) 2015/1589, artikel 2.

(162) Artikel 108, lid 3, VWEU. Verordening (EU) 2015/1589, artikel 3.

(163) De in artikel 107, lid 2, VWEU vastgestelde afwijkingen hebben betrekking op: a) steunmaatregelen van sociale aard aan individuele verbruikers; b) steunmaatregelen tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen; en c) steunmaatregelen aan de economie van bepaalde streken van de Bondsrepubliek Duitsland.

(164) De in artikel 107, lid 3, VWEU vastgestelde afwijkingen hebben betrekking op: a) steunmaatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling van bepaalde streken; b) steunmaatregelen voor bepaalde belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang of om een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen; c) steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken; d) steunmaatregelen om de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen; en e) andere soorten van steunmaatregelen aangewezen bij besluit van de Raad.

(165) Arrest van het Gerecht van 12 september 2007, Olympiaki Aeroporia Ypiresies/Commissie, T-68/03, ECLI:EU:T:2007:253, punt 34.

(166) Arrest van het Gerecht van 16 oktober 2014, Eurallumina/Commissie, T-308/11, ECLI:EU:T:2014:894, punten 85 en 86.