Oznacza to, że pytania dotyczące prawa Unii korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie pytania prejudycjalnego zadanego przez sąd krajowy jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia lub ocena ważności zasady prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania.

W tym względzie art. 267 TFUE ustanawia procedurę współpracy bezpośredniej pomiędzy Trybunałem a sądami państw członkowskich. W ramach tej procedury, opartej na wyraźnym rozdziale zadań sądów krajowych i Trybunału, wszelka ocena stanu faktycznego sprawy wchodzi w zakres kompetencji sądu krajowego, do którego należy, przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy, ocena zarówno tego, czy do wydania wyroku jest mu niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego, jak i znaczenia skierowanych do Trybunału pytań, podczas gdy Trybunał jest uprawniony wyłącznie do orzekania o wykładni lub ważności aktów prawa Unii w oparciu o fakty przedstawione mu przez sąd krajowy. W konsekwencji jeśli postawione pytania dotyczą wykładni lub ważności przepisu prawa Unii, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do wydania orzeczenia.

W kwestii postępowania prejudycjalnego Trybunał nie jest właściwy do orzekania w przypadku, gdy sąd odsyłający nie jest związany wykładnią Trybunału. Trybunał bowiem nie jest właściwy do udzielania odpowiedzi, które mają w rzeczywistości czysto doradczy charakter. Zatem Trybunał jest właściwy do dokonania wykładni aktu prawa Unii w celu umożliwienia sądowi odsyłającemu rozstrzygnięcia w przedmiocie stosowania prawa krajowego, w sytuacji, w której prawo krajowe nie zawiera bezpośredniego i bezwarunkowego odesłania do prawa Unii, lecz jedynie wzoruje się na akcie prawa Unii oraz przejmuje tylko częściowo treść tego aktu. Inaczej jest jednak, gdy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym bezpośrednio dotyczy wykładni i zastosowania prawa Unii, co oznacza, że wyrok Trybunału ma konkretny wpływ na rozstrzygnięcie sporu w postępowaniu głównym.

Co się tyczy odwołania prejudycjalnego dotyczącego ważności decyzji Rady Prezesów Europejskiego Banku Centralnego w sprawie programu skupu obligacji skarbowych na rynkach wtórnych, okoliczność, że program ten nie został wdrożony i że może to nastąpić dopiero po przyjęciu nowych aktów prawnych, nie pozbawia rozpatrywanych w postępowaniach głównych skarg ich przedmiotowości, gdy prawo krajowe pozwala w takiej sytuacji na przyznanie pod pewnymi warunkami prawnej ochrony prewencyjnej. Natomiast nawet jeśli skarga w postępowaniu głównym, która ma na celu zapobiec naruszeniu zagrożonych praw, musi z konieczności opierać się na z natury niepewnych przewidywaniach, to jednak prawo krajowe ją dopuszcza. W rezultacie skoro w ramach przewidzianego w art. 267 TFUE postępowania wykładnia prawa krajowego należy do wyłącznej właściwości tego sądu, fakt, iż sporne decyzje nie zostały jeszcze wdrożone i może to nastąpić dopiero po przyjęciu nowych aktów prawnych, nie powinien zatem prowadzić do zaprzeczenia temu, że wniosek prejudycjalny odpowiada obiektywnym potrzebom rozstrzygnięcia rozpatrywanych przez ten sąd sporów.

Po drugie, ze znajdującego się w rozdziale IV protokołu w sprawie Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego art. 18 ust. 1 tego protokołu wyraźnie wynika, że aby osiągnąć cele ESBC i wykonać swe zadania, które wynikają z prawa pierwotnego, Bank i krajowe banki centralne mogą zasadniczo dokonywać operacji na rynkach finansowych w formie kupna i sprzedaży bezwarunkowej papierów zbywalnych wyrażonych w euro. W odniesieniu do selektywnego charakteru programu skupu obligacji skarbowych, biorąc pod uwagę, że celem tego programu jest wyeliminowanie zaburzeń mechanizmu transmisji polityki pieniężnej powstałych w wyniku szczególnej sytuacji obligacji skarbowych wyemitowanych przez pewne państwa członkowskie, sam fakt, że wspomniany program ogranicza się w szczególności do tych obligacji skarbowych, nie oznacza zatem, iż instrumenty, które ESBC wykorzystuje, nie są objęte zakresem polityki pieniężnej. Dodatkowo żadne z postanowień traktatu FUE nie zobowiązuje ESBC do dokonywania operacji na rynkach finansowych poprzez ogólne środki, które muszą znaleźć zastosowanie do wszystkich państw należących do strefy euro.

Program skupu przez Europejski System Banków Centralnych obligacji skarbowych na rynkach wtórnych, którego celem jest zapewnienie zarówno odpowiedniej transmisji polityki pieniężnej, jak i jednolitości tej polityki, jest objęty zakresem polityki pieniężnej. Po pierwsze, cel polegający na zapewnieniu jednolitości polityki pieniężnej przyczynia się do osiągnięcia celów tej polityki, ponieważ zgodnie z art. 119 ust. 2 TFUE polityka ta powinna być jednolita. Po drugie, cel zapewnienia odpowiedniej transmisji polityki pieniężnej umożliwia jednocześnie zachowanie jednolitości omawianej polityki i przyczynia się do osiągnięcia jej głównego celu, który polega na utrzymaniu stabilności cen. Tej analizy nie może podważyć okoliczność, że wspomniany program może ewentualnie także przyczynić się do stabilności strefy euro, co wchodzi w zakres polityki gospodarczej. Środka z zakresu polityki pieniężnej nie można bowiem utożsamiać ze środkiem z zakresu polityki gospodarczej tylko z tej przyczyny, że może on mieć pośredni wpływ na stabilność strefy euro.

Dla ustalenia, czy dany środek wchodzi w zakres polityki pieniężnej, należy odnieść się w szczególności do celów tego środka. Podjęte w ramach tego środka działania zmierzające do osiągnięcia tych celów są również istotne.

Jednakże w przypadkach, gdy instytucji Unii przysługuje szeroki zakres uznania, podstawowego znaczenia nabiera kontrola przestrzegania pewnych gwarancji proceduralnych. Do gwarancji tych zalicza się ciążący na ESBC obowiązek zbadania w sposób staranny i bezstronny wszystkich istotnych okoliczności danej sprawy oraz uzasadnienie w wystarczający sposób swojej decyzji. W tym względzie okoliczność, że uzasadniona analiza sytuacji gospodarczej strefy euro jest kwestionowana, jako taka nie wystarcza do podważenia wniosku Trybunału co do braku oczywistego błędu w ocenie, bowiem – zważywszy na kontrowersyjny charakter, który zazwyczaj wykazują kwestie polityki pieniężnej, i szeroki zakres uznania ESBC – od ESBC nie można wymagać więcej niż wykorzystania jego znawstwa gospodarczego i niezbędnych środków technicznych, którymi dysponuje, do przeprowadzenia tej analizy z należytą starannością i dokładnością.

Z art. 119 ust. 2 TFUE oraz art. 127 ust. 1 TFUE w związku z art. 5 ust. 4 TUE wynika, że wchodzący w zakres polityki pieniężnej program skupu obligacji może zostać skutecznie przyjęty i być realizowany jedynie wtedy, gdy środki, które wykorzystuje, są proporcjonalne do celów tej polityki. W odniesieniu do sądowej kontroli spełnienia tych przesłanek należy przyznać Europejskiemu Systemowi Banków Centralnych (ESBC) szeroki zakres uznania w kwestii podejmowania decyzji o charakterze technicznym oraz sporządzania prognozy i dokonywania złożonych ocen podczas opracowywania i realizacji programu dotyczącego operacji otwartego rynku.

Skup przez Europejski System Banków Centralnych (ESBC) obligacji skarbowych państw członkowskich strefy euro na rynkach wtórnych, których stopy procentowe podlegały dużym wahaniom i wykazywały ogromne dysproporcje ze względu na w szczególności premie z tytułu ryzyka mającego na celu pokrycie ryzyka rozpadu strefy euro, może przyczynić się do obniżenia tych stóp i rozwiać nieuzasadnione obawy rozpadu strefy euro, i w ten sposób przyczynić się do wycofania, a nawet do zaniku wspomnianych premii.

W tym kontekście ESBC słusznie uznał, że takie kształtowanie się stóp procentowych może ułatwić transmisję polityki pieniężnej ESBC i zapewnić jednolitość tej polityki. ESBC mógł słusznie uznać, że taki program może przyczynić się do osiągnięcia realizowanych przez ESBC celów, a zatem do utrzymania stabilności cen. Program nie wykracza w sposób oczywisty poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów, ponieważ w szczególności pozwala on na skup obligacji skarbowych na rynkach wtórnych, jedynie jeżeli skup ten jest konieczny do osiągnięcia celów tego programu, oraz ponieważ skup ten zostanie zakończony w momencie osiągnięcia tych celów.

Program taki dotyczy ostatecznie jedynie ograniczonej części obligacji skarbowych wyemitowanych przez państwa należące do strefy euro, a więc zobowiązania, które Europejski Bank Centralny może powziąć podczas realizacji tego programu, są w istocie ściśle ograniczone. W tych okolicznościach program, którego skala jest w ten sposób ograniczona, może skutecznie zostać przyjęty przez ESBC bez ustalania limitów ilościowych przed jego realizacją, zwłaszcza że ograniczenie takie może osłabić skuteczność tego programu. Należy ponadto stwierdzić, że program taki identyfikuje państwa członkowskie, których obligacje mogą zostać nabyte, na podstawie kryteriów związanych z realizowanymi celami, a nie w następstwie arbitralnego wyboru.

Ponadto ESBC, wyważając różne wchodzące w grę interesy, działa w taki sposób, by skutecznie zapobiec niedogodnościom, które mogą wystąpić podczas realizacji omawianego programu i które są oczywiście nieproporcjonalne w stosunku do celów, do których osiągnięcia taki program dąży. W tych okolicznościach taki program nie narusza zasady proporcjonalności.

(por. pkt 72, 76, 77, 80–82, 87, 88, 90–92)