Keywords

Summary



Keywords

1. Prawo wspólnotowe – Wykładnia – Akty instytucji – Uzasadnienie

2. Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Zakaz – Naruszenia – Porozumienia i uzgodnione praktyki, które mogą być zakwalifikowane jako stanowiące jednolite naruszenie – Przypisanie odpowiedzialności przedsiębiorstwu ze względu na udział w naruszeniu postrzeganym jako całość – Dopuszczalność

(art. 81 ust. 1 WE)

3. Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Przypisanie przedsiębiorstwu – Odpowiedzialność za zachowania innych przedsiębiorstw składające się na to samo naruszenie – Dopuszczalność – Kryteria

(art. 81 ust. 1 WE)

4. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Zaprzestanie naruszenia – Uprawnienie Komisji – Nakazy skierowane do przedsiębiorstw

(rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 7 ust. 1)

5. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kwota maksymalna

(rozporządzenia Rady: nr 17, art. 15 ust. 2; nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

6. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Waga i czas trwania naruszenia – Możliwość zwiększenia grzywien w celu wzmocnienia ich odstraszającego skutku

(rozporządzenia Rady: nr 17, art. 15 ust. 2; nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

7. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Stosowność – Kontrola sądowa

(art. 229 WE, 253 WE; rozporządzenia Rady: nr 17, art. 17; nr 1/2003, art. 31)

8. Skarga o stwierdzenie nieważności – Kontrola sądowa – Granice rozpatrywania

(art. 233 WE)

9. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Rzeczywisty wpływ na rynek – Kryteria oceny

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2; komunikat Komisji 98/C 9/03)

10. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Czas trwania naruszenia – Naruszenia długotrwałe

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 1 B akapit pierwszy)

11. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Waga naruszenia – Okoliczności łagodzące – Niestosowanie porozumienia w praktyce – Ocena indywidualnego postępowania każdego z przedsiębiorstw

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 1 A akapit pierwszy, pkt 3)

12. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Waga naruszenia – Okoliczności łagodzące – Bierna rola przedsiębiorstwa lub pójście przez nie w ślad za liderem

(art. 81 WE; rozporządzenie Rady nr 17, art. 15; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 2, 3)

13. Postępowanie – Podnoszenie nowych zarzutów w toku postępowania – Przesłanki – Nowy zarzut – Pojęcie

(regulamin postępowania przed Sądem, art. 48 § 2)

14. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Obniżenie kwoty grzywny w zamian za współpracę przedsiębiorstwa, któremu zarzucono naruszenie – Przesłanki – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji

(rozporządzenie Rady nr 17; komunikat Komisji 96/C 207/04, tytuł D pkt 2)

15. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Waga naruszenia – Ustalenie grzywny proporcjonalnie do elementów oceny wagi naruszenia

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2)

Summary

1. Sentencja aktu jest nierozerwalnie związana z jego uzasadnieniem, w związku z czym w razie potrzeby powinna być interpretowana z uwzględnieniem motywów, które doprowadziły do jej przyjęcia.

(por. pkt 41)

2. Naruszenie art. 81 ust. 1 WE może wynikać nie tylko z odrębnego działania, ale również z szeregu działań, a nawet z ciągłego zachowania. Taka wykładnia nie może zostać podważona ze względu na to, że jedno lub kilka ze zdarzeń stanowiących ten szereg działań lub to ciągłe zachowanie, rozpatrywane odrębnie, może również samo w sobie stanowić naruszenie wspomnianego postanowienia.

Jednolite i ciągłe naruszenie częstokroć łączy w sobie szereg działań chronologicznie po sobie następujących, które, same w sobie, w chwili ich popełnienia mogą również stanowić naruszenie reguł konkurencji. Cechą szczególną tych działań jest to, że wpisują się one w całościową strategię.

(por. pkt 45, 46)

3. Przedsiębiorstwu, które uczestniczyło w jednolitym i złożonym naruszeniu reguł konkurencji poprzez własne zachowania, odpowiadające definicji porozumienia lub uzgodnionej praktyki, mające antykonkurencyjne cele w rozumieniu art. 81 ust. 1 WE oraz przyczyniające się do realizacji naruszenia w całości, może być również przypisana odpowiedzialność za zachowania innych przedsiębiorstw składające się na to samo naruszenie za cały okres jego uczestnictwa w tym naruszeniu, jeśli zostanie wykazane, że przedsiębiorstwo to wiedziało o sprzecznych z prawem zachowaniach innych uczestników lub też mogło rozsądnie je przewidzieć i gotowe było zaakceptować związane z nimi ryzyko.

Przedsiębiorstwo może naruszyć zakaz przewidziany w art. 81 ust. 1 WE, gdy jego zachowanie, skoordynowane z zachowaniem innych przedsiębiorstw, ma na celu ograniczenie konkurencji na szczególnym rynku właściwym wewnątrz wspólnego rynku, co nie oznacza koniecznie z góry, że przedsiębiorstwo to samo jest aktywne na tym samym rynku właściwym.

(por. pkt 50, 53)

4. Uprawnienie Komisji do wydawania nakazów musi być wykonywane z uwzględnieniem charakteru stwierdzonego naruszenia.

Ponieważ dane przedsiębiorstwo nie prowadzi już działalności w rozpatrywanym sektorze, nie dotyczy go w rzeczywistości nakaz zaprzestania naruszeń. Nie może tu być zatem mowy o naruszeniu zasady proporcjonalności.

Stosowanie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1/2003 w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu może obejmować zakaz kontynuowania pewnych działań, praktyk lub sytuacji, których niezgodność z prawem została stwierdzona, ale również zakaz podobnego zachowania w przyszłości lub podjęcia wszelkiego działania mogącego mieć równoważny cel lub skutek.

Ze względu na to, że zainteresowane przedsiębiorstwo nie zobowiązało się, że nie będzie zachowywać się ponownie w antykonkurencyjny sposób, Komisja ma prawo wprowadzić nakaz, by zaniechało w przyszłości wszelkiego działania mogącego mieć równoważny cel lub skutek, nawet jeżeli to przedsiębiorstwo nie prowadzi już działalności w sektorze, którego dotyczy kartel.

Tego typu działania nie mogą jednak wykraczać poza to, co jest stosowne i konieczne do osiągnięcia zamierzonego celu.

(por. pkt 61, 63, 65, 67)

5. W celu ustalenia znaczenia wyrażenia „poprzedzający rok obrotowy” Komisja – biorąc pod uwagę kontekst oraz cel systemu kar ustanowionego w rozporządzeniu nr 17 i w rozporządzeniu nr 1/2003 w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu – jest zobowiązana dokonać, w każdym rozpatrywanym przypadku, oceny zamierzonego wpływu na zainteresowane przedsiębiorstwo, uwzględniając w szczególności obrót tego przedsiębiorstwa odzwierciedlający jego rzeczywistą sytuację gospodarczą w okresie, w którym zostało popełnione naruszenie.

Z celów systemu, w który wpisuje się art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 i art. 23 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1/2003, jak i z orzecznictwa wynika, że stosowanie górnej granicy 10% obrotu opiera się na założeniu z jednej strony, że Komisja dysponuje informacją o obrocie w ostatnim roku obrotowym, który poprzedza dzień wydania decyzji, oraz z drugiej strony, że te dane przedstawiają pełny rok normalnej działalności gospodarczej w okresie dwunastu miesięcy.

Tak więc, jeśli rok obrotowy zakończył się przed wydaniem decyzji, ale roczne sprawozdania finansowe danego przedsiębiorstwa nie zostały jeszcze sporządzone lub podane do wiadomości Komisji, Komisja ma prawo, a nawet obowiązek odnieść się do obrotu osiągniętego w trakcie wcześniejszego roku w celu zastosowania art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 i art. 23 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1/2003. Podobnie, jeśli z uwagi na restrukturyzację lub zmianę praktyk rachunkowych przedsiębiorstwo przedstawiło za poprzedni rok obrotowy sprawozdania, które dotyczą okresu krótszego niż dwanaście miesięcy, Komisja ma prawo odnieść się do obrotu osiągniętego w trakcie wcześniejszego pełnego roku obrotowego w celu zastosowania tych przepisów. Ma to również miejsce, jeżeli przedsiębiorstwo nie prowadziło działalności gospodarczej w poprzedzającym roku obrotowym i Komisja nie dysponuje informacjami o obrocie odpowiadającym działalności gospodarczej wykonywanej przezeń w tym roku obrotowym. Obrót w tym okresie nie stanowi bowiem, inaczej niż wymaga orzecznictwo, żadnej wskazówki co do wielkości tego przedsiębiorstwa i dlatego nie może posłużyć jako podstawa do określenia górnej granicy przewidzianej przez art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 i art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003.

Nawet w trakcie prowadzenia normalnej działalności gospodarczej obrót przedsiębiorstwa w porównaniu z poprzednimi latami może się znacznie, a nawet zasadniczo zmniejszyć z różnych względów, przykładowo na skutek trudnej sytuacji gospodarczej, kryzysu w danej branży, klęski żywiołowej lub strajku. Jednak w przypadku gdy przedsiębiorstwo faktycznie osiągnęło obrót w trakcie pełnego roku obrotowego, w którym była prowadzona działalność gospodarcza, choćby w ograniczonym zakresie, Komisja musi wziąć pod uwagę ten obrót w celu określenia górnej granicy przewidzianej w art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 i art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003. Dlatego należy uznać, że przynajmniej w sytuacji, w której nie ma informacji o zakończeniu działalności handlowej ani o zafałszowaniu obrotu w celu uniknięcia wysokiej grzywny, Komisja ma obowiązek ustalić górną granicę grzywny w stosunku do najbardziej aktualnego obrotu odzwierciedlającego pełny rok działalności gospodarczej.

(por. pkt 89, 90, 94–97)

6. Uprawnienie Komisji do nakładania grzywien na podstawie art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 i art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu stanowi jeden ze środków przyznanych Komisji w takim celu, aby mogła ona spełniać zadanie nadzoru powierzone jej przez prawo wspólnotowe.

Zadanie to obejmuje obowiązek prowadzenia dochodzenia i karania pojedynczych naruszeń, lecz zawiera w sobie również obowiązek prowadzenia ogólnej polityki zmierzającej do stosowania w dziedzinie konkurencji zasad ustanowionych w traktacie i wyznaczania takiego kierunku zachowaniu przedsiębiorstw. Zatem obejmuje ono również karanie czynów niedozwolonych oraz zapobieganie ich ponownemu popełnianiu.

Wynika z tego, że Komisja powinna strzec, aby grzywny miały odstraszający charakter.

(por. pkt 79, 91)

7. Jeśli chodzi o skargi skierowane przeciwko decyzjom Komisji nakładającym na przedsiębiorstwa grzywny za naruszenie reguł konkurencji, do właściwości sądu wspólnotowego należy, w ramach przyznanego mu w art. 229 WE oraz w art. 17 rozporządzenia nr 17 i art. 31 rozporządzenia nr 1/2003 w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu nieograniczonego prawa orzekania, ocena stosowności kwoty grzywien. Dokonanie tej oceny może uzasadniać przedstawienie i wzięcie pod uwagę dodatkowych informacji, które nie muszą jako takie być zawarte w decyzji nakładającej grzywnę na podstawie przewidzianego w art. 253 WE obowiązku uzasadnienia.

(por. pkt 105, 106)

8. Jeżeli adresat decyzji postanawia wnieść skargę o stwierdzenie nieważności, sąd wspólnotowy rozpatruje jedynie te elementy decyzji, które dotyczą tego adresata. Natomiast te elementy decyzji, które dotyczą innych adresatów i które nie stały się przedmiotem skargi, nie stanowią przedmiotu sporu podlegającego rozstrzygnięciu przez sąd wspólnotowy.

(por. pkt 112)

9. W celu oceny rzeczywistego wpływu naruszenia na rynek Komisja jest zobowiązana do przyjęcia za punkt odniesienia konkurencję, jaka normalnie istniałaby w przypadku braku naruszenia. Do stwierdzenia istnienia wpływu na rynek wystarczy, że ustalone ceny posłużyły jako podstawa do ustalenia cen pojedynczych transakcji i ograniczyły możliwość negocjacji ze strony klientów.

Natomiast jeżeli Komisja udowodni wprowadzenie kartelu w życie, nie można od niej wymagać, by systematycznie wykazywała, że porozumienia rzeczywiście pozwoliły określonym przedsiębiorstwom uzyskać poziom cen transakcji wyższy od poziomu, który byłby osiągnięty przy braku kartelu. Nieproporcjonalne byłoby wprowadzenie wymogu przeprowadzenia tego dowodu, ponieważ pochłonęłoby ono znaczne koszty, biorąc pod uwagę, że wymagałoby zastosowania teoretycznych obliczeń, opartych na wzorach ekonomicznych, których dokładność byłoby trudno skontrolować sądowi i których niezawodność nie jest pewna. Przy ocenie wagi naruszenia decydujące znaczenie ma bowiem ustalenie, że członkowie kartelu zrobili wszystko, co było w ich mocy, aby ich zamiary przyniosły rzeczywisty skutek. Natomiast to, co stało się później w zakresie rzeczywistego poziomu cen na rynku, mogło być uzależnione od innych czynników, niepodlegających kontroli ze strony członków kartelu. Członkowie kartelu nie mogą powoływać na swoją korzyść czynników zewnętrznych, które pokrzyżowały ich zamiary, i wskazywać ich jako okoliczności uzasadniających obniżenie grzywny.

Rzeczywiste zachowanie przedsiębiorstwa, które miało jakoby miejsce, nie ma znaczenia przy ocenie wpływu kartelu na rynek. Uwzględnić należy tylko skutki wynikające z całości naruszenia. Zatem uwzględnienie noszącego znamiona naruszenia konkurencji zachowania zainteresowanego przedsiębiorstwa ma na celu ocenę jego indywidualnej sytuacji, ale nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na zaliczenie naruszenia do kategorii „bardzo poważnych” naruszeń.

Jeżeli chodzi o naruszenie długotrwałe, jest mało prawdopodobne, by zainteresowane przedsiębiorstwa mogły uważać, że zarzucane praktyki były całkowicie pozbawione skuteczności i użyteczności.

Charakter naruszenia odgrywa zasadniczą rolę w szczególności przy badaniu przesłanek „bardzo poważnych” naruszeń. W tym względzie z opisu bardzo poważnych naruszeń zawartego w wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS wynika, że porozumienia lub uzgodnione praktyki, których celem jest między innymi ustalenie cen, mogą na podstawie samego ich charakteru spowodować uznanie ich za „bardzo poważne”, bez konieczności dokonania charakterystyki tych zachowań z punktu widzenia wpływu na rynek czy określonego obszaru geograficznego. Opis „bardzo poważnych” naruszeń nie zawiera żadnego wymogu rzeczywistego wpływu na rynek ani skutków dotyczących określonego obszaru.

(por. pkt 126, 128–130, 133, 134, 136, 137)

10. Czas trwania naruszenia stanowi jeden z elementów, które należy uwzględnić przy określaniu wysokości grzywny, jaką nakłada się na przedsiębiorstwa winne naruszenia reguł konkurencji. Jeżeli chodzi o naruszenia długotrwałe, Komisja może automatycznie zastosować maksymalną stawkę podwyższenia o 10% za każdy rok kwoty ustalonej z tytułu wagi naruszenia. W istocie nawet jeżeli pkt 1 B akapit pierwszy tiret trzecie wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS nie przewiduje automatycznego podwyższenia, to pozostawia Komisji w tym względzie zakres swobodnego uznania.

Wytyczne w żaden sposób nie stoją na przeszkodzie uwzględnieniu przy ustalaniu kwoty grzywny rzeczywistego czasu trwania naruszenia Takie podejście jest całkowicie logiczne i rozsądne oraz mieści się w przysługującym Komisji zakresie swobodnego uznania.

Jeśli zostanie wykazane, że przedsiębiorstwo wiedziało o noszących znamiona naruszenia zachowaniach innych uczestników lub też mogło rozsądnie je przewidzieć i gotowe było zaakceptować związane z nimi ryzyko, uznaje się je również za odpowiedzialne, przez cały okres jego uczestnictwa w naruszeniu, za zachowania innych przedsiębiorstw w ramach tego samego naruszenia. Komisja może słusznie w sposób dorozumiany uznać, iż czas trwania naruszenia nie powinien być dzielony w zależności od stopnia natężenia uczestnictwa skarżącego przedsiębiorstwa w naruszeniu na rynkach właściwych. Jeśli rola, jaką dane przedsiębiorstwo odegrało w kartelu, została prawidłowo uwzględniona przy określaniu wyjściowej kwoty grzywny, okoliczność, że przedsiębiorstwo nie uczestniczyło we wszystkich działaniach składających się na kartel, nie może być ponownie uwzględniona przy określaniu czasu trwania naruszenia.

Zwiększenia kwoty grzywny w zależności od czasu trwania naruszenia dokonuje się poprzez podwyższenie o określoną wartość procentową kwoty wyjściowej, która jest ustalana w oparciu o wagę całości naruszenia i odzwierciedla już zmienne natężenie naruszenia. Uwzględnienie zmian natężenia naruszenia w rozpatrywanym okresie w ramach zwiększenia kwoty grzywny z uwagi na czas jego trwania byłoby zatem nielogiczne. Należy zawsze dokonać rozróżnienia między czasem, w ciągu którego ten kartel rzeczywiście działa, a wagą tego kartelu, która wynika z jego charakteru.

(por. pkt 147, 148, 150, 152, 156, 157, 159, 160)

11. Wszystkie okoliczności łagodzące przewidziane w pkt 3 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS opierają się na zachowaniu właściwym każdemu przedsiębiorstwu. Aby dokonać ich oceny, nie należy uwzględniać skutków wywołanych całością naruszenia, gdyż te powinny być wzięte pod uwagę podczas oceny rzeczywistego wpływu naruszenia na rynek w celu oceny wagi naruszenia, ale zachowanie właściwe dla każdego przedsiębiorstwa, tak by zbadać względną wagę udziału każdego przedsiębiorstwa w naruszeniu.

Przedsiębiorstwa winny zatem podnieść inne argumenty pozwalające ustalić, iż w okresie, w trakcie którego przystąpiły one do porozumień stanowiących naruszenie, rzeczywiście uchylały się od ich stosowania poprzez przyjęcie konkurencyjnej postawy na rynku lub iż przynajmniej wyraźnie i w znaczącym stopniu naruszały zobowiązania mające na celu wprowadzenie tego kartelu w życie, do tego stopnia, iż zakłócały one samo funkcjonowanie tego kartelu.

(por. pkt 178, 180)

12. Bierna rola zakłada przyjęcie przez dane przedsiębiorstwo „niezaangażowanej postawy”, czyli brak aktywnego udziału w przygotowywaniu porozumienia lub porozumień antykonkurencyjnych. Do okoliczności, które potwierdzają bierną rolę przedsiębiorstwa w kartelu, należą znacznie rzadsze – w porównaniu ze zwykłymi członkami kartelu – uczestniczenie przezeń w spotkaniach, jak również późne wejście na rynek, którego dotyczy naruszenie – niezależnie od długości trwania uczestnictwa w tym naruszeniu – czy ewentualne wyraźne oświadczenia złożone w tym zakresie przez przedstawicieli przedsiębiorstw trzecich uczestniczących w naruszeniu.

Jedynie w pewnych szczególnych okolicznościach niewielki rozmiar przedsiębiorstwa stanowi istotny element, jaki należy uwzględnić. W przypadku gdy zarząd tego przedsiębiorstwa obejmuje rolę przewodniczącego podczas wielu spotkań i je organizuje, Komisja słusznie wnioskuje o braku biernego zachowania: bezsporne jest, że możliwość zwoływania spotkań, proponowania porządku spotkania i rozdawania dokumentów w celu przygotowania takich spotkań nie jest zgodna z bierną rolą przedsiębiorstwa, które idzie w ślad za liderem i przyjmuje postawę niezaangażowaną, ponieważ takie inicjatywy wskazują na przychylną i czynną postawę zainteresowanych przedsiębiorstw w zakresie przygotowania, kontynuowania i kontroli kartelu.

Komisja nie jest związana praktyką decyzyjną: okoliczność, iż w poprzednich sprawach Komisja mogła wziąć pod uwagę sytuację ekonomiczną sektora jako okoliczność łagodzącą, nie oznacza, że musi ona nadal przestrzegać tej praktyki. Komisja zobowiązana jest dokonać zindywidualizowanej oceny okoliczności właściwych każdej sprawie, nie będąc związaną poprzednimi decyzjami dotyczącymi innych podmiotów gospodarczych, innych rynków produktów i usług lub innych rynków geograficznych w innych okresach.

(por. pkt 184, 185, 189, 193–195)

13. Z przepisów art. 48 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem wynika, że nie można podnosić nowych zarzutów w toku postępowania, chyba że podstawą tych zarzutów są okoliczności prawne i faktyczne ujawnione dopiero w toku postępowania.

Jednakże zarzut, który stanowi rozszerzenie zarzutu postawionego uprzednio, bezpośrednio lub w sposób dorozumiany, w skardze wszczynającej postępowanie, który pozostaje z nim w ścisłym związku, należy uznać za dopuszczalny.

(por. pkt 198, 199)

14. Komisja dysponuje szerokim zakresem uznania co do metody ustalania grzywien i ma prawo w tym względzie brać pod uwagę liczne czynniki, wśród których znajduje się współpraca zainteresowanych przedsiębiorstw w trakcie dochodzenia prowadzonego przez służby tej instytucji. Współpraca przedsiębiorstwa z Komisją może stanowić uzasadnienie dla obniżenia grzywny na podstawie komunikatu w sprawie nienakładania grzywien lub obniżenia ich kwoty w sprawach dotyczących karteli wyłącznie wówczas, gdy ułatwia ona Komisji wykonanie jej zadania polegającego na stwierdzeniu istnienia naruszenia i na doprowadzeniu do jego zakończenia.

Komisja nie jest związana wcześniejszą praktyką decyzyjną, kiedy przyznaje obniżkę na pewnym poziomie za określone zachowanie; nie jest ona zobowiązana przyznać proporcjonalnie taką samą obniżkę, gdy ocenia podobne zachowanie w ramach późniejszego postępowania administracyjnego.

Komisji przysługuje szeroki zakres uznania przy dokonywaniu oceny jakości i użyteczności współpracy danego przedsiębiorstwa, w szczególności w porównaniu ze współpracą innych przedsiębiorstw. W tym kontekście Komisja ma obowiązek przeprowadzenia złożonej oceny okoliczności faktycznych, w tym również okoliczności dotyczących odpowiedniej współpracy zainteresowanych przedsiębiorstw. Wykaz okoliczności prowadzących do obniżenia grzywny zawarty w tytule D pkt 2 komunikatu w sprawie współpracy ma jedynie charakter przykładowy.

Komisja nie może pominąć użyteczności dostarczonych informacji, która bezwzględnie zależy od posiadanych już środków dowodowych. Jeśli przedsiębiorstwo potwierdza jedynie, w sposób mniej precyzyjny i wyraźny, informacje, które zostały już dostarczone przez inne przedsiębiorstwo, nie ułatwia to Komisji zadania w znacznym stopniu i wyklucza obniżenie grzywny ze względu na współpracę.

Łagodzenie sankcji jest nagrodą przyznawaną przedsiębiorstwu przez Komisję w zamian za ułatwienie stwierdzenia naruszenia i to niezależnie od etapu, na jakim doszło do udzielenia pomocy przez przedsiębiorstwo, oraz od tego, czy pomoc polegała na dostarczeniu nowych informacji i dowodów, czy na uznaniu okoliczności faktycznych lub ich kwalifikacji prawnej.

Obniżenie grzywny z uwagi na współpracę zależy głównie od jakości i użyteczności współpracy, którą Komisja ocenia w ramach przysługującego jej szerokiego zakresu uznania, którego jedynie oczywiste przekroczenie może stać się przedmiotem krytyki..

Komisja, dokonując oceny współpracy przedsiębiorstw, musi przestrzegać zasady równego traktowania, która zostaje naruszona w wypadku, gdy porównywalne sytuacje są traktowane w różny sposób lub gdy różne sytuacje są traktowane w ten sam sposób, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione.

Ocena użyteczności współpracy nie opiera się na wzorze arytmetycznym pociągającym za sobą z urzędu obniżkę w wysokości co najmniej 20%, jeżeli w rachubę wchodzą obydwa tiret tytułu D komunikatu w sprawie współpracy.

(por. pkt 219–225, 238, 246, 248)

15. Zasada proporcjonalności wymaga, aby akty wydawane przez instytucje wspólnotowe nie przekraczały granic tego, co jest stosowne i konieczne do realizacji wyznaczonego celu.

W przypadku ustalania grzywien waga naruszeń musi zostać ustalona na podstawie licznych czynników, przy czym żadnemu z nich nie należy przypisywać nieproporcjonalnie dużego znaczenia w porównaniu z innymi elementami oceny.

Zasada proporcjonalności oznacza w tej sytuacji, że Komisja powinna ustalić grzywnę proporcjonalnie do czynników uwzględnionych w ocenie wagi naruszenia i w tym celu musi ocenić te czynniki w sposób spójny i obiektywnie uzasadniony.

Przy określaniu kwoty grzywny Komisja nie ma zatem obowiązku uwzględnienia deficytowej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, gdyż uznanie istnienia takiego obowiązku prowadziłoby do przyznania przedsiębiorstwom najmniej przystosowanym do warunków rynku nieuzasadnionej przewagi konkurencyjnej. Zakładając w każdym razie, iż zastosowany przez organ wspólnotowy środek prowadzi do likwidacji przedsiębiorstwa w jego istniejącej formie prawnej – to nawet jeśli może on naruszać interesy finansowe właścicieli, akcjonariuszy lub udziałowców – nie oznacza to jednak, że osobowe, materialne lub niematerialne składniki tego przedsiębiorstwa utracą również swoją wartość.

Tak więc ani rozporządzenie nr 17, ani rozporządzenie nr 1/2003 w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu, ani wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS nie przewidują, że kwota grzywien winna zostać ustalona bezpośrednio w zależności od rozmiaru rynku, którego dotyczy naruszenie, jako że czynnik ten jest tylko jednym z istotnych elementów.

O ile wytyczne nie przewidują, iż kwota grzywien jest ustalana na podstawie całkowitego obrotu lub obrotu uzyskanego przez przedsiębiorstwa na danym rynku, o tyle nie stoją one na przeszkodzie temu, aby taki obrót został wzięty pod uwagę przy określaniu kwoty grzywny, tak by przestrzegane były ogólne zasady prawa wspólnotowego oraz gdy wymagają tego okoliczności. Obrót pochodzący z towarów, których dotyczy naruszenie, może być dokładną wskazówką co do rozmiaru naruszenia i odpowiedzialności każdego członka kartelu na danym rynku. Stanowi on zatem okoliczność obiektywną, która pozwala na dokładne określenie szkodliwości spornej praktyki dla normalnej konkurencji, i jest dobrym wskaźnikiem możliwości wyrządzenia szkody przez każde zainteresowane przedsiębiorstwo. Nie istnieje jednak ogólna zasady, zgodnie z którą kara musi być proporcjonalna do obrotu uzyskanego przez przedsiębiorstwo ze sprzedaży produktu będącego przedmiotem naruszenia.

Komisja nie jest zobowiązana do zapewnienia, w przypadku gdy grzywny są nałożone na kilka przedsiębiorstw uczestniczących w tym samym naruszeniu, by ostateczne kwoty grzywien ustalone przez nią dla zainteresowanych przedsiębiorstw odzwierciedlały wszystkie różnice pomiędzy nimi, jeśli chodzi o ich całkowite obroty lub ich obroty na właściwym rynku produktowym. Komisja nie ma obowiązku określenia kwoty grzywny, uwzględniając rozmiar zainteresowanych przedsiębiorstw; nie ma żadnego powodu, aby małe i średnie przedsiębiorstwa traktować inaczej niż pozostałe przedsiębiorstwa, ponieważ nie zwalnia ich to z obowiązku przestrzegania reguł konkurencji.

(por. pkt 260, 261, 264, 266, 267, 275, 277–283)