Keywords

Summary



Keywords

1. Postępowanie – Powaga rzeczy osądzonej – Zakres

(art. 235 WE, 288 WE)

2. Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Wystarczająco istotne naruszenie normy prawnej przyznającej uprawnienia jednostkom – Ograniczony lub nieistniejący w trakcie wydawania aktu zakres uprawnień dyskrecjonalnych instytucji wspólnotowej – Konieczność uwzględnienia danego kontekstu

(art. 288 akapit drugi WE)

3. Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Wystarczająco istotne naruszenie normy prawnej przyznającej uprawnienia jednostkom – Norma prawna przyznająca uprawnienia jednostkom – Pojęcie

(art. 288 akapit drugi WE; wspólne stanowisko Rady 2001/931, art. 1 ust. 4; rozporządzenie Rady nr 2580/2001, art. 2 ust. 3)

4. Unia Europejska – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko niektórym osobom i podmiotom w ramach walki z terroryzmem – Decyzja o zamrożeniu funduszy

(wspólne stanowisko Rady 2001/931, art. 1 ust. 4; rozporządzenie Rady nr 2580/2001, art. 2 ust. 3)

Summary

1. W ramach skargi o stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej Unii, w sytuacji, gdy Sąd uznał w pierwszym wyroku, że żądanie odszkodowania podlegało oddaleniu, ponieważ nie wykazano w sposób wystarczający ani rzeczywistego charakteru i zakresu podnoszonych szkód, ani istnienia związku przyczynowego między tymi szkodami a wypadkami niezgodności z prawem materialnym przytoczonymi na poparcie żądania, powaga rzeczy osądzonej, która przysługuje temu wyrokowi, stoi na przeszkodzie temu, by skarżący mógł ponownie, w trybie art. 235 WE i 288 WE, żądać naprawienia szkody odpowiadającej tej, której żądanie naprawienia w tym samym trybie zostało oddalone tym wyrokiem.

Rozważań dotyczących braku dowodu na rzeczywisty charakter i zakres podnoszonych szkód, jak i na istnienie związku przyczynowego między tymi szkodami a przytoczonymi wypadkami niezgodności z prawem materialnym, nie można potraktować jako „incydentalnych” lub „niekoniecznych” w ustaleniach Sądu.

(por. pkt 22–24)

2. Aby móc uznać, że przesłanka powstania odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty dotycząca bezprawności zachowania zarzucanego instytucjom jest spełniona, wymaga się, aby zostało ustalone wystarczająco istotne naruszenie normy prawnej „mającej na celu przyznanie uprawnień jednostkom”.

Rozstrzygającym kryterium pozwalającym na ustalenie, czy ten wymóg został spełniony, jest kryterium oczywistego i poważnego naruszenia przez daną instytucję wspólnotową granic przysługujących jej uprawnień dyskrecjonalnych. Zatem czynnikiem decydującym dla wykazania, czy mamy do czynienia z tego rodzaju naruszeniem, jest zakres uprawnień dyskrecjonalnych przysługujący danej instytucji. Tak więc jeżeli dana instytucja dysponuje znacznie ograniczonym zakresem uprawnień dyskrecjonalnych – bądź nie ma takiej swobody – dla stwierdzenia istnienia wystarczająco istotnego naruszenia, może wystarczyć jakiekolwiek naruszenie prawa wspólnotowego.

Jednakże nie istnieje żaden automatyczny związek między brakiem uprawnień dyskrecjonalnych danej instytucji z jednej strony a zakwalifikowaniem naruszenia jako wystarczająco istotnego naruszenia prawa wspólnotowego z drugiej strony. O ile bowiem zakres uprawnień dyskrecjonalnych danej instytucji posiada decydujące znaczenie, o tyle nie stanowi on wyłącznego kryterium. W tym względzie system wypracowany na podstawie art. 288 akapit drugi WE uwzględnia między innymi złożoność sytuacji, które podlegają uregulowaniu oraz trudności w stosowaniu czy interpretacji określonych aktów. Wynika z tego, że jedynie stwierdzenie istnienia nieprawidłowości, której nie dopuściłby się w podobnych okolicznościach organ administracyjny zwykle rozważny i staranny, pozwala na powstanie odpowiedzialności Wspólnoty.

Zadaniem sądu Unii jest więc – po uprzednim ustaleniu, czy danej instytucji przysługiwał pewien zakres uprawnień dyskrecjonalnych – wzięcie pod uwagę złożonego charakteru podlegającej regulacji sytuacji, trudności w stosowaniu lub interpretacji aktów prawnych, tego, w jakim stopniu naruszona norma jest jasna i precyzyjna, oraz umyślnego lub nieusprawiedliwionego charakteru popełnionego naruszenia. W każdym wypadku naruszenie prawa wspólnotowego jest w sposób oczywisty istotne, jeżeli uchybienie trwało mimo ogłoszenia wyroku stwierdzającego zarzucane uchybienie, wydania orzeczenia prejudycjalnego lub istnienia utrwalonego orzecznictwa Trybunału w danej dziedzinie, z których wynika bezprawny charakter omawianego postępowania.

(por. pkt 33, 35–37, 39, 40)

3. W zakresie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty, przesłanka, zgodnie z którą naruszona norma prawna powinna mieć na celu przyznanie uprawnień jednostkom jest spełniona wówczas, gdy ta norma, chociaż dotyczy zasadniczo interesów o charakterze ogólnym, jednocześnie zapewnia ochronę indywidualnych interesów zainteresowanych osób.

W tym względzie art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu oraz art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska Rady 2001/931 w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu zapewniają ochronę indywidualnych interesów osób, których mogą dotyczyć, w związku z czym należy je uznać za normy prawne mające na celu przyznanie uprawnień jednostkom. Jeżeli przesłanki materialne z art. 2 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska nie są spełnione, zainteresowana jednostka ma w istocie prawo do tego, by sporne środki nie zostały wobec niej zastosowane. Takie uprawnienie w sposób nieunikniony oznacza, że jednostka, wobec której środki ograniczające zostały zastosowane w warunkach innych niż przewidziane w omawianych przepisach, może domagać się zrekompensowania jej szkodliwych skutków tych środków, jeżeli okaże się, że zostały one zastosowane z wystarczająco istotnym naruszeniem norm materialnych obowiązujących Radę.

(por. pkt 47, 52)

4. Radzie nie przysługują żadne uprawnienia dyskrecjonalne, gdy dokonuje oceny, czy okoliczności faktyczne i prawne, które warunkują zastosowanie zamrożenia funduszy względem danej osoby, grupy lub podmiotu, zdefiniowanych w art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu w związku z art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931 w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu, występują w konkretnym przypadku. Dotyczy to również w szczególności sprawdzenia, czy istnieją dokładne informacje lub dowody, które wykazują, że decyzja władzy krajowej w rozumieniu art. 1 ust. 4 wspomnianego wspólnego stanowiska została wydana wobec zainteresowanego, a następnie ustalenia, jakie skutki miała ta decyzja na szczeblu krajowym.

Jednakże sama ta okoliczność nie wystarczy, by uznać, że naruszenie tych przepisów jest wystarczająco istotne, aby spowodować powstanie odpowiedzialności Wspólnoty, w sytuacji gdy Rada wydała decyzję o zamrożeniu funduszy na podstawie krajowej decyzji dotyczącej wszczęcia dochodzenia lub postępowania w sprawie o akt terrorystyczny. Sąd ma bowiem za zadanie wziąć również pod uwagę w szczególności złożony pod względem prawnym i faktycznym charakter podlegającej regulacji sytuacji, jak również trudności w stosowaniu lub wykładni przepisów, z uwzględnieniem w szczególności znaczenia realizowanych celów leżących w interesie ogólnym, w celu ustalenia, czy naruszenie prawa, którego dopuściła się Rada, stanowi nieprawidłowość, do której nie dopuściłby się w podobnych okolicznościach organ administracyjny działający w zwykły, rozważny i staranny sposób.

(por. pkt 57, 58, 61)