Keywords

Summary



Keywords

1. Pytania prejudycjalne – Wystąpienie do Trybunału – Spoczywający na sądzie krajowym obowiązek informowania z urzędu ministra sprawiedliwości o postępowaniu prejudycjalnym równolegle z jego wszczęciem – Brak wpływu

(art. 267 TFUE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 23)

2. Zbliżanie ustawodawstw – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Nieuczciwy warunek w rozumieniu art. 3 – Pojęcie – Warunki umowne ustalające właściwość sądu

(dyrektywa Rady 93/13, art. 3 ust. 1)

3. Zbliżanie ustawodawstw – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Spoczywający na sądzie krajowym obowiązek zbadania z urzędu warunków w umowie przedstawionej mu do oceny – Zakres

(dyrektywa Rady 93/13, art. 3)

Summary

1. Artykuł 23 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie sprzeciwia się przepisowi krajowemu zgodnie z którym sąd, który wydaje postanowienie odsyłające, zobowiązany jest równocześnie zawiadomić o tym fakcie ministra właściwego do spraw sprawiedliwości danego państwa członkowskiego.

Nie wydaje się, by taki obowiązek mógł być uznany za formę ingerencji w mechanizm dialogu międzysądowego ustanowionego w art. 267 TFUE. Nałożony na sądy zainteresowanego państwa członkowskiego obowiązek poinformowania ministra właściwego do spraw sprawiedliwości w chwili przekazywania postanowienia odsyłającego do Trybunału nie stanowi bowiem przesłanki warunkującej skierowanie odesłania. Nie może on zatem mieć wpływu na kompetencję tych sądów do skierowania pytania prejudycjalnego ani nie narusza uprawnień przysługujących tym sądom z mocy art. 267 TFUE. Nie wydaje się ponadto, by ewentualne naruszenie omawianego obowiązku zawiadomienia wywierało skutki prawne, które mogłyby naruszać przebieg postępowania określonego w art. 267 TFUE, podczas gdy nie została wskazana żadna okoliczność, z której można by wyciągnąć wniosek, że wspomniany obowiązek zawiadamiania mógłby zniechęcać sądy krajowe zainteresowanego państwa członkowskiego do kierowania odesłań do Trybunału.

(por. pkt 31-35; pkt 1 sentencji)

2. Artykuł 267 TFUE należy interpretować w ten sposób, że właściwość Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej obejmuje wykładnię pojęcia nieuczciwych warunków umownych, o których mowa w art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz w załączniku do niej, jak też wykładnię kryteriów, jakie sąd krajowy może lub powinien stosować w toku badania warunku umownego w świetle przepisów tej dyrektywy, przy czym zadaniem sądu krajowego jest dokonanie skonkretyzowanej oceny nieuczciwego charakteru danego postanowienia umownego w oparciu o wskazane kryteria oraz w świetle okoliczności danej sprawy.

Nieuczciwy charakter warunków umownych określa się z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, których umowa dotyczy oraz w świetle wszelkich okoliczności towarzyszących zawarciu umowy w chwili jej zawierania, w tym faktu, że postanowienie, bez uprzedniego indywidualnego uzgodnienia zostało włączone do umowy zawartej pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem i że przyznaje ono wyłączną właściwość miejscową sądowi, w którego okręgu znajduje się siedziba przedsiębiorcy.

(por. pkt 42-44; pkt 2 sentencji)

3. Sąd krajowy zobowiązany jest przeprowadzić z urzędu dochodzenie w celu ustalenia, czy postanowienie umowne określające wyłączną właściwość miejscową sądu, zamieszczone w umowie pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem będącej przedmiotem sporu przed tym sądem, jest objęte zakresem zastosowania dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, i jeżeli jest nim objęte – zobowiązany jest z urzędu zbadać, czy warunek taki jest nieuczciwy.

W istocie aby zapewnić zamierzoną przez unijnego ustawodawcę ochronę konsumenta w sytuacji cechującej się nierównością pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą, która może zostać usunięta jedynie poprzez czynną interwencję podmiotu niebędącego stroną umowy, sąd krajowy jest zobowiązany, w pierwszym etapie prowadzonego badania – w każdym wypadku i niezależnie od przepisów prawa krajowego – zbadać, czy sporny warunek umowny został indywidualnie uzgodniony przez przedsiębiorcę i konsumenta.

Gdy chodzi o drugi etap owego badania, postanowienie, które bez uzgodnienia indywidualnego zostało zamieszczone w umowie pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem i które przyznaje wyłączną właściwość sądowi, który znajduje się w pobliżu siedziby przedsiębiorcy zarówno pod względem geograficznym, jak i pod względem komunikacyjnym, należy uznać za nieuczciwe w rozumieniu art. 3 dyrektywy, albowiem wbrew wymogom dobrej wiary prowadzi ono do istotnej nierównowagi praw i obowiązków stron wynikających z umowy na niekorzyść konsumenta.

(por. pkt 48, 51-53, 56; pkt 3 sentencji)