OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

VERICY TRSTENJAK

przedstawiona w dniu 29 października 2009 r.( )

Sprawa C‑414/08

Sviluppo Italia Basilicata SpA

Odwołanie – Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) – Dotacja globalna na realizację działań wspierających małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) działające w regionie Basilicata – Artykuł 24 rozporządzenia nr 4253/88 – Zmniejszenie pomocy finansowej w stosunku do wysokości początkowo przyznanej przez EFRR – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji – Artykuły 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 – Obowiązki w zakresie monitorowania i oceny





Spis treści





I – Ramy prawne

A – Podstawowe rozporządzenia wspólnotowe

B – Decyzje Komisji zawierające właściwe przepisy regulujące sporną pomoc wspólnotową

II – Okoliczności powstania sporu

A – Akty prawne związane z przyznaniem dotacji globalnej dla regionu Basilicata

B – Utworzenie i rozpoczęcie działalności FKPR

III – Zaskarżony wyrok

IV – Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron

V – W przedmiocie argumentów Komisji dotyczących niedopuszczalności skargi do Sądu

VI – Odwołanie

A – W przedmiocie ośmiu zarzutów dotyczących oddalenia żądania stwierdzenia nieważności

1. W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na wypaczeniu spornej decyzji oraz zniekształceniu skargi wniesionej przez wnoszącą odwołanie

a) Argumenty stron

b) Ocena prawna

i) W przedmiocie argumentu dotyczącego wypaczenia spornej decyzji

ii) W przedmiocie argumentu dotyczącego zniekształcenia sensu oraz zakresu skargi wniesionej w pierwszej instancji

iii) Wniosek wstępny

2. W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na błędnej wykładni przepisów arkusza nr 19

a) Część pierwsza (zarzuty dotyczące pkt 52 zaskarżonego wyroku)

i) Argumenty stron

ii) Ocena prawna

– W przedmiocie zarzutu opartego na zastąpieniu uzasadnienia

– W przedmiocie zarzutu opartego na arbitralnej wykładni

– W przedmiocie zarzutu opartego na zastosowaniu z mocą wsteczną rozporządzenia nr 1685/2000

– W przedmiocie zarzutu opartego na sprzeczności pomiędzy wykładnią Sądu a praktyką Komisji

– Wniosek wstępny

b) Część druga (zarzut dotyczący pkt 53 zaskarżonego wyroku)

c) Część trzecia (zarzuty dotyczące pkt 55 zaskarżonego wyroku)

i) Argumenty stron

ii) Ocena prawna

d) Część czwarta (zarzuty dotyczące pkt 57 i 58 zaskarżonego wyroku)

i) Argumenty stron

ii) Ocena prawna

– Część czwarta jest nieistotna dla sprawy

– W przedmiocie zarzutu naruszenia postanowienia, które wymaga finansowania minimum dziesięciu spółek

– W przedmiocie zarzutu sprzecznego rozumowania

e) Część piąta (zarzuty dotyczące pkt 48 zaskarżonego wyroku)

i) Argumenty stron

ii) Ocena prawna

f) Wniosek wstępny

3. W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego błędnej wykładni warunku użyteczności

a) Argumenty stron

b) Ocena prawna

4. W przedmiocie zarzutów czwartego i piątego

a) W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego błędnej wykładni i w konsekwencji niezastosowania zasad sformułowanych przez Trybunał w wyroku w sprawie Mediocurso przeciwko Komisji

i) Argumenty stron

ii) Ocena prawna

– W przedmiocie zarzutu opartego na naruszeniu relacji pomiędzy postępowaniem w sprawie zmniejszenia pomocy a obowiązkami w zakresie monitorowania i oceny

– W przedmiocie stosowania norm proceduralnych nieprzewidzianych wyraźnie przez prawodawcę wspólnotowego

– W przedmiocie zarzutu opartego na obowiązku powołania się na konieczność zapewnienia prawa do obrony

– W przedmiocie zarzutu opartego na naruszeniu zasady prawa do obrony

– Wniosek wstępny

b) W przedmiocie zarzutu piątego, opartego na naruszeniu art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88, dotyczących obowiązków Komisji w zakresie monitorowania i kontroli

i) Argumenty stron

ii) Ocena prawna

5. W przedmiocie zarzutów szóstego i siódmego

a) W przedmiocie zarzutu szóstego, opartego na naruszeniu zasady uzasadnionych oczekiwań i zasady pewności prawa

b) W przedmiocie zarzutu siódmego, opartego na wypaczeniu materiału dowodowego oraz naruszeniu zasad ogólnych dotyczących ciężaru dowodu

i) Argumenty stron

ii) Ocena prawna

– Zarzut siódmy jest nieistotny dla sprawy

– W przedmiocie zastrzeżenia pierwszego, opartego na okoliczności faktycznej, że wnosząca odwołanie dostarczyła dokumenty związane z decyzjami komitetu monitorującego

– W przedmiocie zastrzeżenia drugiego, dotyczącego faktu, iż Sąd nie oparł się na ustalonych okolicznościach faktycznych

– W przedmiocie zastrzeżenia trzeciego, opartego na braku zarządzenia środków dowodowych

– W przedmiocie zastrzeżenia czwartego, związanego z dokumentami przedstawionymi przez wnoszącą odwołanie

– W przedmiocie zastrzeżenia piątego, opartego na nieuwzględnieniu wpłat dokonanych przez Komisję

– W przedmiocie zastrzeżenia szóstego, opartego na braku uzasadnienia

– Wniosek wstępny

6. W przedmiocie zarzutu ósmego, opartego na naruszeniu orzecznictwa wspólnotowego dotyczącego stosowania zasady proporcjonalności do przypadków zmniejszenia wymiaru pomocy wspólnotowej

a) Argumenty stron

b) Ocena prawna

i) W przedmiocie zakresu uznania przysługującego Komisji w ramach art. 24 rozporządzenia nr 4253/88.

ii) W przedmiocie zastrzeżenia dotyczącego braku nadużyć

iii) W przedmiocie uwzględnienia ewentualnego niedopełnienia przez Komisję obowiązków w zakresie monitorowania i oceny

iv) Wniosek wstępny

7. Wniosek

B – W przedmiocie dwóch zarzutów dotyczących roszczenia odszkodowawczego

1. W przedmiocie zarzutu dziewiątego

a) Argumenty stron

b) Ocena prawna

2. W przedmiocie zarzutu dziesiątego

a) Argumenty stron

b) Ocena prawna

i) W przedmiocie istnienia odpowiedzialności za czyn zgodny z prawem

ii) W przedmiocie zarzutów dotyczących nadzwyczajnego charakteru szkody

iii) W przedmiocie zarzutu związanego ze szczególnym charakterem szkody

C – Podsumowanie analizy prawnej

VII – W przedmiocie kosztów

VIII – Wnioski

1. W niniejszym odwołaniu Sviluppo Italia Basilicata SpA (zwana dalej „wnoszącą odwołanie”) żąda uchylenia wyroku Sądu Pierwszej Instancji z dnia 8 lipca 2008 r. w sprawie Sviluppo Italia Basilicata przeciwko Komisji( ) (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”). W zaskarżonym wyroku Sąd oddalił skargę wniesioną przez wnoszącą odwołanie z żądaniem, po pierwsze, stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Europejskiej C(2006)1706 z dnia 20 kwietnia 2006 r. dotyczącej zmniejszenia pomocy z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) przyznanej w postaci dotacji globalnej celem realizacji działań wspierających małe i średnie przedsiębiorstwa działające w regionie Basilicata we Włoszech (zwanej dalej „sporną decyzją”), a po drugie, naprawienia szkody wyrządzonej jej przez tę decyzję.

I – Ramy prawne

2. Artykuł 158 WE stanowi, że Wspólnota zmierza do zmniejszenia dysproporcji w poziomach rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów najmniej uprzywilejowanych w celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty. Zgodnie z art. 159 WE i 160 WE Wspólnota wspiera także osiąganie tych celów przez działania, które podejmuje za pośrednictwem funduszy strukturalnych, w szczególności Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), który ma na celu przyczynianie się do korygowania podstawowych dysproporcji regionalnych.

A – Podstawowe rozporządzenia wspólnotowe

3. Artykuł 1 rozporządzenie Rady (EWG) nr 2052/88 z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie zadań funduszy strukturalnych i ich skuteczności oraz w sprawie koordynacji działań funduszy między sobą i z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi( ), w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2081/93 z dnia 20 lipca 1993 r.( ), przewiduje, że aby umożliwić osiągnięcie ogólnych celów wymienionych w art. 158 WE i 160 WE, fundusze strukturalne przyczyniają się we właściwy sposób do osiągnięcia pięciu celów priorytetowych. Pierwszy spośród nich polega na „wspierani[u] rozwoju i dostosowania strukturalnego regionów opóźnionych w rozwoju”. Region Basilicata jest jednym z regionów, których dotyczy ten cel, zgodnie z załącznikiem do wyżej wymienionego rozporządzenia.

4. Artykuł 5 rozporządzenia nr 2052/88 wymienia możliwe formy pomocy finansowej z funduszy strukturalnych. Między innymi ust. 2 lit. c) tego artykułu stwierdza, że pomoc może przybrać formę „dotacji globalnej” obsługiwanej na ogół przez wyznaczonego przez państwo członkowskie w porozumieniu z Komisją pośrednika, który zajmuje się podziałem środków na dotacje indywidualne przyznawane beneficjentom końcowym.

5. Przepisy proceduralne właściwe w sprawach pomocy są ustalone w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 4253/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającym przepisy wykonawcze do rozporządzenia (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych między nimi oraz z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi( ), zmienionym rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2082/93 z dnia 20 lipca 1993 r.( ), a także w rozporządzeniu Rady 4254/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającym przepisy wykonawcze do rozporządzenia (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego( ), zmienionym rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2083/93 z dnia 20 lipca 1993 r.( ).

6. Artykuł 6 rozporządzenia nr 4254/88 przewiduje, że zasady wykorzystania dotacji globalnych są przedmiotem umowy zawieranej w porozumieniu z danym państwem członkowskim pomiędzy Komisją a pośrednikiem, która to umowa powinna w szczególności określać rodzaj działań, jakie mają być realizowane, kryteria wyboru beneficjentów, warunki oraz wielkość pomocy przyznanej z EFRR, a także zasady monitorowania wykorzystania dotacji globalnych.

7. Artykuł 24 rozporządzenia nr 4253/88, zatytułowany „Zmniejszenie, zawieszenie i cofnięcie pomocy”, stanowi:

„1. Jeśli zachodzi podejrzenie, że realizacja działania lub jednego ze środków nie uzasadnia ani części, ani całości przyznanej pomocy finansowej, Komisja w odpowiedni sposób bada dany przypadek w ramach partnerstwa, w tym w szczególności wzywa państwo członkowskie lub władze wyznaczone przez nie do realizacji działania do przedstawienia uwag w określonym terminie.

2. W wyniku powyższego badania Komisja może zmniejszyć lub zawiesić pomoc przeznaczoną na dane działanie lub środek, jeśli badanie potwierdzi występowanie nieprawidłowości lub istotnej zmiany, która wpływa na charakter lub warunki realizacji działania lub środka i która nie została przedłożona Komisji w celu zatwierdzenia […]” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego rozporządzenia poniżej].

8. Artykuły 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 ustalają zasady monitorowania i oceny wdrażania pomocy finansowej. W szczególności art. 25 ust. 1 i 3 stanowi, że:

„1. Komisja i państwa członkowskie zapewniają, w ramach partnerstwa, skuteczne monitorowanie wdrażania pomocy z funduszy na poziomie wspólnotowego wsparcia i akcji specjalnych (programy, itp.).

[…]

3. W ramach partnerstwa tworzy się komitety monitorujące na podstawie porozumienia pomiędzy danym państwem członkowskim a Komisją.

Komisja oraz, w niektórych przypadkach, EBI mogą mieć swoich przedstawicieli w tych komitetach”.

B – Decyzje Komisji zawierające właściwe przepisy regulujące sporną pomoc wspólnotową

9. W dniu 29 lipca 1994 r. Komisja przyjęła decyzję 94/629/WE dotyczącą ustalenia wspólnotowych ram wsparcia na rzecz pomocy strukturalnej Wspólnoty w regionach Włoch, które obejmuje cel nr 1, a mianowicie Abruzzia, Basilicata, Calabria, Campania, Molise, Puglia, Sardegna i Sicilia na okres od 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1999 r.( ).

10. Decyzją 97/322/WE z dnia 23 kwietnia 1997 r.( ) Komisja ustaliła zasady dotyczące wydatków kwalifikowalnych w ramach poszczególnych działań wspólnotowych zatwierdzonych w odniesieniu do Włoch. Załącznik do tej decyzji zawiera arkusz nr 19 (zwany dalej „arkuszem nr 19”) dotyczący zasad kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych dla operacji z zakresu inżynierii finansowej zawiązanych z funduszami kapitału podwyższonego ryzyka.

11. Zasady ogólne dotyczące operacji z zakresu inżynierii finansowej określonych w tym arkuszu zawierają następujące wymogi:

„[…]

vii) zasady działania tego rodzaju funduszy powinny być dostosowane do przepisów regulujących realizację pomocy pod względem finansowym, w szczególności jeśli chodzi o pojęcie zobowiązania i wydatków poniesionych oraz zakończenia pomocy;

viii) fundusze kapitału podwyższonego ryzyka inwestują w przedsiębiorstwa, które są w dobrej kondycji pod względem finansowym i ekonomicznym […]” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tej decyzji poniżej].

12. Jeśli chodzi konkretnie o fundusze kapitału podwyższonego ryzyka, arkusz nr 19 w pkt B, zatytułowanym „Zasady działania funduszu kapitału podwyższonego ryzyka”, stanowi:

„2. Działalność funduszu kapitału podwyższonego ryzyka polega na obejmowaniu udziałów, to znaczy między innym: nabywaniu kapitału podstawowego (akcje lub udziały) wspieranych przedsiębiorstw, udzielaniu pożyczek (w niektórych przypadkach o charakterze udziałowym), obligacji (w niektórych przypadkach zamiennych), itp.

[…]

8. W czasie trwania pomocy wspólnotowej przychody funduszu kapitału podwyższonego ryzyka (w szczególności ewentualne dywidendy, zyski kapitałowe oraz przychody odsetkowe z lokat) powinny być zatrzymywane w funduszu i wykorzystywane w celu pokrycia kosztów obejmowania udziałów, a także kosztów zarządzania w ustalonych granicach.

[…]

10. Działalność funduszu kapitału podwyższonego ryzyka jest opisywana w sprawozdaniu, które powinno być przedłożone Komisji za każdy rok kalendarzowy, po zaopiniowaniu przez komitet monitorujący. Sprawozdanie powinno zawierać bilans oraz analizę przychodów i strat funduszu kapitału podwyższonego ryzyka, szczegółowe zestawienie poniesionych kosztów zarządzania, analizę wpływów funduszu z tytułu spłat, szczegółowy wykaz posiadanych udziałów (zrealizowane inwestycje, przyznane pożyczki, itp., w podziale według przedsiębiorstw i branż, bez naruszenia zasady poufności) oraz informację o napotkanych problemach i ewentualnych rozwiązaniach zaproponowanych lub zastosowanych.

11. Komisji oraz Trybunałowi Obrachunkowemu przysługuje prawo sprawowania nadzoru nad działalnością funduszu kapitału podwyższonego ryzyka, włącznie z prawem przeprowadzenia lub zlecenia przeprowadzenia audytów w przedsiębiorstwach, w których fundusz kapitału podwyższonego ryzyka posiadał lub posiada udziały […]”.

13. Punkt C arkusza nr 19 określa „zobowiązanie prawno‑finansowe” jako „czynność prawną utworzenia lub podwyższenia kapitału początkowego funduszu kapitału podwyższonego ryzyka”. W tym samym punkcie „wydatki rzeczywiście poniesione” są zdefiniowane jako „wpłata pieniężna z tytułu udziałów w kapitale funduszu kapitału podwyższonego ryzyka wniesionych przez uczestników (kapitał wpłacony), w ścisłym związku z raportami wykonawczymi, wymieniającymi objęte udziały i stanowiącymi potwierdzenie postępu w realizacji pomocy”.

14. Punkt D arkusza nr 19, zatytułowany „Zakończenie pomocy”, przewiduje:

„1. Fundusz kapitału podwyższonego ryzyka powinien zostać utworzony na okres odpowiedni ze względu na założone cele. Minimalny okres istnienia funduszu kapitału podwyższonego ryzyka to czas trwania danej formy pomocy.

2. Po zakończeniu pomocy wspólnotowej (po terminie końcowym płatności) pozycja finansowa netto funduszu kapitału podwyższonego ryzyka powinna zostać zamknięta przez porównanie wykorzystania całego wpłaconego kapitału z łączną kwotą inwestycji w przedsiębiorstwach w danym okresie.

– Jeśli zostanie stwierdzone, że kwota wynikająca z łącznej sumy inwestycji w przedsiębiorstwach w danym okresie pokrywa co najmniej 100% wpłaconego kapitału (jest wyższa lub równa), uznaje się, że pomoc została w pełni zrealizowana.

[…]

– Jeżeli, pomimo nadzoru komitetu monitorującego, w momencie zakończenia łączna suma inwestycji w przedsiębiorstwach w ciągu okresu jest niższa niż całkowita wysokość wpłaconego kapitału, kwota odpowiadająca różnicy zostaje odjęta od salda końcowego wypłacanego państwu członkowskiemu przez Wspólnotę z tytułu danej pomocy.

3. Po wypłacie salda końcowego danej formy pomocy Komisja nie ingeruje w wykonanie lub monitorowanie działania […]”.

15. Na koniec dodano w arkuszu nr 19, że inwestycje z funduszu kapitału podwyższonego ryzyka współfinansowane przez EFRR są realizowane wyłącznie w małych i średnich przedsiębiorstwach (zwanych dalej „MŚP”).

II – Okoliczności powstania sporu

A – Akty prawne związane z przyznaniem dotacji globalnej dla regionu Basilicata

16. Komisja, w wykonaniu rozporządzenia podstawowego w sprawie funduszy strukturalnych nr 2052/88, w drodze decyzji 94/629 zatwierdziła wspólnotowe ramy prawne obowiązujące w stosunku do pomocy na rzecz regionów Włoch, które obejmuje cel nr 1, w szczególności dla regionu Basilicata, w okresie od dnia 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1999 r.

17. W celu wspierania rozwoju MŚP prowadzących działalność w regionie Basilicata rząd włoski przedłożył Komisji w dniu 24 lutego 1998 r. wniosek o przyznanie wspólnotowej pomocy finansowej na dotację globalną( ). Środek nr 2, ujęty we wniosku, przewidywał utworzenie funduszu kapitału podwyższonego ryzyka (zwanego dalej „FKPR”) ze środków pochodzący z EFRR oraz z sektora prywatnego w celu zrealizowania inwestycji finansowych (udziały w kapitale zakładowym, pożyczki udziałowe i obligacje zamienne) na rzecz przedsiębiorstw prowadzących działalność w tym regionie lub planujących jej rozpoczęcie (zwany dalej „środkiem nr 2 dotacji globalnej”).

18. Decyzją C(1999) 314 z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie przyznania pomocy Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego do dotacji globalnej przeznaczonej na realizację środków wsparcia na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw działających w regionie Basilicata, objętym przez wspólnotowe ramy wsparcia dla pomocy strukturalnej w zakresie celu nr 1 we Włoszech, Komisja zatwierdziła przyznanie pomocy wnioskowanej przez władze włoskie (zwaną dalej „decyzją o przyznaniu pomocy”). Zgodnie z art. 5 tej decyzji „pomoc wspólnotowa obejmuje wydatki związane z operacjami przewidzianymi w ramach dotacji globalnej, a które będą przedmiotem prawnie wiążących zobowiązań w państwie członkowskim i na potrzeby których niezbędne środki finansowe zostaną konkretnie przydzielone najpóźniej do dnia 31 grudnia 1999 r.”, a „ostateczny termin na zaksięgowanie wydatków związanych z tymi przedsięwzięciami ustalono na dzień 31 grudnia 2001 r.”.

19. Projekt dotacji globalnej przekazany Komisji przez władze krajowe w celu uzyskania pomocy finansowej został załączony do decyzji o przyznaniu pomocy (zwany dalej „projektem dotacji globalnej”) i stanowi jej integralną część. Projekt przewidywał, że realizacja pomocy powinna odbywać się w trzech fazach, zwanych odpowiednio fazą „promocji”, fazą „tworzenia” i fazą „zarządzania” FKPR (pkt 5.2.2). Ponadto w pkt 5.2.5 stwierdzono, że wysokość funduszu wynosi 9,7 mln EUR, z czego 4,7 mln EUR pochodzi z EFRR, oraz że zgodnie z arkuszem nr 19, załączonym do decyzji 97/322, przez „zobowiązanie” rozumie się „czynność prawną utworzenia kapitału funduszu”, a przez „wydatki” – „wpłatę pieniężną z tytułu udziałów w kapitale FKPR wniesionych przez uczestników”. Projekt stwierdzał na koniec, że zobowiązania powinny zostać zaciągnięte „do dnia 31 grudnia 1999 r.” (pkt 5.2.6) oraz że fundusz miał działać przez dziesięć lat, licząc od jego utworzenia.

20. Zasady przyznania dotacji globalnej zostały określone w umowie zawartej w dniu 22 lipca 1999 r. pomiędzy Komisją a Centro europeo di impresa e innovazione Sistema BIC Basilicata, które początkowo było podmiotem pośredniczącym przy dotacji globalnej, w którego miejsce wstąpiła wnosząca odwołanie (zwanej dalej „umową”). Umowa ta w art. 9 przewiduje powołanie komitetu monitorującego, w którego skład mieli wchodzić przedstawiciele Komisji, właściwych organów krajowych oraz pośrednika.

21. Artykuł 13 umowy stanowi:

„2. […] wypłata salda końcowego jest uzależniona od spełnienia łącznie następujących warunków:

– przedłożenie Komisji przez Regione Basilicata wniosku o płatność odpowiednio poświadczonego [przez ministra gospodarki i finansów] w terminie sześciu miesięcy od faktycznego zrealizowania danego przedsięwzięcia;

[…]

4. Zobowiązania związane z wydatkami na rzecz inicjatyw korzystających z pomocy finansowej z dotacji globalnej (decyzja o przyznaniu pomocy, zawarcie umów związanych z działalnością zewnętrzną) powinny zostać podjęte najpóźniej do 31 grudnia 1999 r. Płatności dokonywane przez pośrednika w ramach realizacji dotacji globalnej zostaną dokonane najpóźniej do 31 grudnia 2001 r., a przedstawienie Komisji rozliczenia finansowego dotyczącego wydatków poniesionych przez pośrednika w celu wykonania tej dotacji odbędzie się najpóźniej do dnia 30 czerwca 2002 r.”.

22. Artykuł 16 ust. 5 umowy przewiduje:

„Jeżeli pośrednik uchybi któremukolwiek z obowiązków określonych w umowie lub wykona go w sposób nieodpowiedni, wówczas Komisja – w porozumieniu z Regione Basilicata – może wezwać go, listem poleconym, do wykonania danego obowiązku. Jeśli obowiązek nie zostanie wykonany w ciągu miesiąca od wezwania, wówczas Komisja wspólnie z Regione Basilicata może – niezależnie od skutków przewidzianych w przepisach prawnych właściwych dla umowy – rozwiązać umowę bez żadnych innych formalności”.

23. Wreszcie art. 18 umowy stanowi, że wygasa ona w dniu 30 czerwca 2002 r.

B – Utworzenie i rozpoczęcie działalności FKPR

24. FKPR został utworzony w dniu 16 grudnia 1999 r. z wyposażeniem finansowym w wysokości 9,7 mln EUR, w tym 4,7 mln EUR ze środków EFRR oraz 5 mln EUR od inwestorów prywatnych. Wpłaty udziałów w funduszu zostały dokonane w całości w okresie od lutego 2000 r. do grudnia 2001 r.

25. Pismem z dnia 18 marca 2003 r. region Basilicata przekazał do włoskiego ministerstwa gospodarki i finansów deklarację końcową wydatków poniesionych na rzecz beneficjentów oraz wniosek o płatność, przedstawione przez wnoszącą odwołanie. W dniu 20 marca 2003 r. ministerstwo przekazało te dokumenty Komisji.

26. Pismem z dnia 10 lutego 2004 r. Komisja powiadomiła władze włoskie oraz wnoszącą odwołanie, że uważa, iż na podstawie pkt D arkusza nr 19 pewna część przyznanej pomocy nie była uzasadniona, ponieważ nie została zainwestowana w MŚP do dnia 31 grudnia 2001 r.

27. W dniu 20 kwietnia 2006 r., po wymianie korespondencji z wnoszącą odwołanie, Komisja przyjęła sporną decyzję. Zważywszy, że część pomocy z EFRR nie została wykorzystana na objęcie udziałów w przedsiębiorstwach przed upływem terminu końcowego ustalonego w decyzji o przyznaniu pomocy, to jest do 31 grudnia 2001 r., Komisja zmniejszyła wysokość pomocy przyznanej w ramach dotacji globalnej dla regionu Basilicata o 4 554 108,91 EUR i wezwała do zwrotu wypłaconej pomocy w wysokości 3 434 108,91 EUR.

III – Zaskarżony wyrok

28. W skardze złożonej w sekretariacie Sądu w dniu 30 czerwca 2006 r. wnosząca odwołanie wniosła o stwierdzenie nieważności spornej decyzji oraz wystąpiła z roszczeniem odszkodowawczym.

29. W uzasadnieniu żądania stwierdzenia nieważności wnosząca odwołanie podniosła sześć zarzutów opartych odpowiednio na:

– braku logiki, nieodpowiednim charakterze oraz braku prawnych i faktycznych przesłanek mogących stanowić podstawę zaskarżonej decyzji,

– naruszeniu arkusza nr 19,

– naruszeniu zasad postępowania przewidzianych w art. 16 umowy oraz w art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88,

– naruszeniu zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i zasady pewności prawa,

– naruszeniu zasady proporcjonalności oraz

– uchybieniu obowiązkowi uzasadnienia.

30. Swoje roszczenie odszkodowawcze wnosząca odwołanie oparła na odpowiedzialności z tytułu winy za bezprawność spornej decyzji oraz na odpowiedzialności bez winy.

31. Sąd, kierując się względami ekonomii procesowej, uznał, iż należy najpierw zbadać zarzuty podniesione przez wnoszącą odwołanie w skardze o stwierdzenie nieważności, bez wcześniejszego rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczalności tej skargi. Następnie stwierdził, że skarga o stwierdzenie nieważności jest pozbawiona podstaw. Na koniec zaś oddalił roszczenie o odszkodowanie jako nieuzasadnione.

IV – Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron

32. Wnosząca odwołanie odwołała się od zaskarżonego wyroku pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 19 września 2008 r. Wnosząca odwołanie wnosi w nim do Trybunału o:

– uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do Sądu w celu ponownego jej rozpoznania co do istoty w świetle wskazówek dostarczonych przez Trybunał;

– obciążenie Komisji kosztami postępowania w niniejszej instancji jak i w sprawie T‑176/06.

33. Komisja wnosi do Trybunału o:

– oddalenie odwołania;

– obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami niniejszego postępowania oraz kosztami postępowania w pierwszej instancji.

34. Po zakończeniu procedury pisemnej w dniu 3 września 2009 r. Trybunał przeprowadził rozprawę, w której uczestniczyli przedstawiciele wnoszącej odwołanie oraz Komisji. Na rozprawie przedstawiciele wnoszącej odwołanie i Komisji uzupełnili swoje uwagi pisemne.

V – W przedmiocie argumentów Komisji dotyczących niedopuszczalności skargi do Sądu

35. W odpowiedzi na skargę Komisja przedstawiła argumenty dotyczące niedopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej do Sądu. Według niej sporna decyzja nie dotyczyła wnoszącej odwołanie bezpośrednio w rozumieniu art. 230 ust. 4 WE.

36. Nie sądzę, aby w rozpoznawanej sprawie istniała konieczność badania zasadności tych argumentów. Przede wszystkim należy pamiętać, iż argumenty dotyczące kwestii niedopuszczalności skargi do Sądu o stwierdzenie nieważności mogłyby zostać uwzględnione jedynie w ramach odwołania wniesionego w celu uchylenia zaskarżonego wyroku. Strona, która domaga się zastąpienia wyroku Sądu, zgodnie z którym skarga o stwierdzenie nieważności jest niezasadna, przez wyrok stwierdzający, że skarga jest niedopuszczalna, jest zobowiązana wnieść do Trybunału o uchylenie wyroku Sądu oraz o ostateczne rozstrzygnięcie skargi w postępowaniu przed Sądem( ). Otóż należy stwierdzić, że w odpowiedzi na odwołanie Komisja nie wystąpiła z odwołaniem wzajemnym w celu uchylenia zaskarżonego wyroku( ). Wręcz przeciwnie, wyraźnie w niej żądała utrzymania zaskarżonego wyroku w mocy w całości. Na tej podstawie wnioskuję, iż Komisja chciała przedstawić pewne uwagi dotyczące sposobu, w jaki Sąd potraktował kwestię niedopuszczalności skargi, nie żądając jednak uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ Komisja w toku rozprawy potwierdziła tę interpretację, nie ma potrzeby badać zasadności argumentów Komisji w tym zakresie.

VI – Odwołanie

37. Na poparcie swojego odwołania wnosząca odwołanie przedstawia dziesięć zarzutów. W ośmiu zarzutach odwołania kwestionuje tę część zaskarżonego wyroku, w której Sąd oddalił jej żądanie stwierdzenia nieważności spornej decyzji (A). Dwa zarzuty odwołania są skierowane do tej części, w której Sąd oddalił jej roszczenie odszkodowawcze (B).

A – W przedmiocie ośmiu zarzutów dotyczących oddalenia żądania stwierdzenia nieważności

1. W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na wypaczeniu spornej decyzji oraz zniekształceniu skargi wniesionej przez wnoszącą odwołanie

38. Zarzut pierwszy dotyczy pkt 36 i 68 zaskarżonego wyroku.

39. W pkt 36 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że skarga skarżącej w pierwszej instancji dotyczyła zasadniczo twierdzenia Komisji, że objęcie udziałów w MŚP przez FKPR powinno być przeprowadzone najpóźniej do dnia 31 grudnia 2001 r. Sąd uznał, że kwestia ta dotyczy w szczególności zarzutu wywiedzionego z naruszenia arkusza nr 19 i że w związku z tym należy najpierw zbadać zarzut oparty na naruszeniu arkusza nr 19. Sąd zbadał ten zarzut w pkt 37–59 zaskarżonego wyroku.

40. Następnie w pkt 60–75 zaskarżonego wyroku Sąd badał zarzut skarżącej wywiedziony z faktu, iż Komisja oparła sporną decyzję na „warunku użyteczności”, który jakoby nie istnieje w przepisach mających zastosowanie do pomocy wspólnotowej. W pkt 68 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił ten zarzut. Stwierdził mianowicie, że Komisja bazowała w spornej decyzji w szczególności na przepisach arkusza nr 19 oraz że pozostałe elementy uzasadnienia służyły jedynie do potwierdzenia jej wykładni tych zapisów. Nawiązując do swojej wcześniejszej analizy zarzutu wywiedzionego z naruszenia arkusza nr 19 w pkt 37–59 zaskarżonego wyroku, Sąd stwierdził, że Komisja mogła zmniejszyć wysokość pomocy wspólnotowej na podstawie przepisów arkusza nr 19. Wychodząc od tego stwierdzenia, Sąd przyjął, że nawet gdyby zarzut oparty na nieistnieniu „warunku użyteczności” był zasadny, nie mógłby spowodować stwierdzenia nieważności spornej decyzji. W pkt 69 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że w każdym razie zarzut skarżącej byłby nieuzasadniony.

a) Argumenty stron

41. Wnosząca odwołanie po pierwsze krytykuje Sąd za to, że w pkt 68 zaskarżonego wyroku wypaczył sporną decyzję, stwierdzając, iż Komisja bazowała w spornej decyzji w szczególności na przepisach arkusza nr 19 oraz że pozostałe elementy uzasadnienia służyły jedynie do potwierdzenia jej wykładni tych zapisów. Wnosząca odwołanie utrzymuje, że Komisja w pierwszym rzędzie oparła sporną decyzję na „warunku użyteczności”, wspomnianym w motywie 22 spornej decyzji, oraz że następne motywy dotyczące arkusza nr 19 są uzależnione od analizy merytorycznej tegoż „warunku użyteczności”.

42. Po drugie wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że zniekształcił sens, a w konsekwencji zakres jej skargi w pierwszej instancji. W skardze pierwszej instancji wnosząca odwołanie sprzeciwiała się głównie temu, że sporna decyzja była – jej zdaniem – oparta na nieistniejącym „warunku użyteczności”. Stwierdzając, że jej skarga dotyczyła zasadniczo twierdzenia Komisji, iż objęcie udziałów w MŚP przez FKPR powinno być przeprowadzone najpóźniej do dnia 31 grudnia 2001 r., Sąd zniekształcił sens jej skargi w pierwszej instancji. Wnosząca odwołanie utrzymuje, iż odwrócenie kolejności badania jej zarzutów, jakiego dokonał Sąd w pkt 36 zaskarżonego wyroku, jest oparte na takiej właśnie błędnej ocenie jej skargi w pierwszej instancji. Według niej bez odwrócenia kolejności zarzutów Sąd nie mógłby stwierdzić, że jej zarzut wywiedziony z nieistnienia „warunku użyteczności” jest nieskuteczny. Sąd zatem wypaczył zakres jej skargi.

43. Komisja uważa po pierwsze, że Sąd nie wypaczył spornej decyzji. Komisja oparła bowiem sporną decyzję na arkuszu nr 19. „Warunek użyteczności” wspomniany w spornej decyzji nie jest jednak podstawą, w oparciu o którą sporna decyzja została wydana, ale koncepcją, która stanowi ratio legis zasad działania FKPR oraz klucz do ich wykładni.

44. Po drugie, utrzymuje ona, że stwierdzenia Sądu w pkt 36 zaskarżonego wyroku stanowią jedynie logiczne rozważania Sądu o charakterze organizacyjnym, pozbawionym jakiegokolwiek wpływu na zaskarżony wyrok. W każdym razie Sąd przeprowadził niezależne badanie zarzutu wywiedzionego z nieistnienia „warunku użyteczności”.

b) Ocena prawna

45. Wnosząca odwołanie opiera zarzut pierwszy na dwóch argumentach dotyczących wypaczenia spornej decyzji oraz zniekształcenia sensu i zakresu jej skargi w pierwszej instancji.

i) W przedmiocie argumentu dotyczącego wypaczenia spornej decyzji

46. Argument ten jest dopuszczalny, ponieważ w ramach postępowania odwoławczego wolno zgłaszać zastrzeżenia z tytułu wypaczenia decyzji Komisji( ). Natomiast jest on bezzasadny. Sąd nie wypaczył spornej decyzji, stwierdzając, że Komisja oparła ją w szczególności na przepisach arkusza nr 19.

47. Nie można ustalić podstaw, na których Komisja oparła sporną decyzję, biorąc pod uwagę jedynie motyw 22 i następne tej decyzji. Jak słusznie zauważyła Komisja, należy przeanalizować całe uzasadnienie. Całościowa analiza uzasadnienia spornej decyzji ujawnia, że sporna decyzja jest w pierwszym rzędzie oparta na warunkach ujętych w arkuszu nr 19. Na przykład z ostatniego zdania motywu 8, a także z motywu 10 spornej decyzji wynika, że Komisja bazowała na warunkach z arkusza nr 19 w toku postępowania w sprawie zakończenia pomocy, które doprowadziło do wydania spornej decyzji. Co więcej, Komisja wyraźnie wspomniała o niedotrzymaniu warunków arkusza nr 19 w sekcji zatytułowanej „Charakter stwierdzonych nieprawidłowości” w motywach 14 i 15 spornej decyzji. Zatem Komisja wielokrotnie nawiązywała do arkusza nr 19, nie tylko w motywie 22 spornej decyzji.

48. Ponadto Komisja prawidłowo przyjęła, że odwołanie się do „warunku użyteczności” w pkt 22 spornej decyzji jest odwołaniem do pewnej koncepcji ogólnej, stanowiącej zasadę, która leży u podstaw właściwych przepisów. Zatem nie chodzi tu o „warunek” w ścisłym znaczeniu tego słowa, lecz raczej narzędzie pomocnicze przy dokonywaniu wykładni zasad obowiązujących w zakresie pomocy wspólnotowej.

49. Sąd nie popełnił więc błędu co do prawa, stwierdzając, iż Komisja oparła sporną decyzję w pierwszym rzędzie na naruszeniu arkusza nr 19. Zatem należy oddalić argument pierwszy.

ii) W przedmiocie argumentu dotyczącego zniekształcenia sensu oraz zakresu skargi wniesionej w pierwszej instancji

50. Wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że zniekształcił sens i zakres jej skargi w pierwszej instancji. Twierdzi, iż odwrócenie kolejności badania zarzutów jej skargi w pierwszej instancji spowodowało zniekształcenie treści tej skargi.

51. Zarzut ten jest bezzasadny. Z art. 225 WE oraz z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości wynika, że podstawę odwołania może stanowić brak właściwości Sądu, naruszenie procedury w postępowaniu przed Sądem wpływające niekorzystnie na interesy wnoszącego odwołanie lub naruszenie prawa wspólnotowego przez Sąd. Tymczasem zwykłe odwrócenie kolejności badania zarzutów, bez wpływu na wynik postępowania, stanowi zabieg czysto organizacyjny, który nie wpływa niekorzystnie na interesy wnoszącej odwołanie( ). Odwrócenie kolejności zarzutów wnoszącej odwołanie, jakiego dokonał Sąd w pkt 36 zaskarżonego wyroku, nie stanowi więc – samo w sobie – naruszenia prawa, które może być przywołane w odwołaniu.

52. Według wnoszącej odwołanie odwrócenie kolejności miało rzekomo wpływ na wynik postępowania. Bez tego odwrócenia kolejności Sąd nie mógłby stwierdzić w pkt 68 zaskarżonego wyroku, że zarzut wnoszącej odwołanie wywiedziony z nieistnienia „warunku użyteczności” nie mógł spowodować stwierdzenia nieważności spornej decyzji, nawet gdyby był zasadny.

53. Twierdzenie to jest nieuzasadnione. Prawdą jest, iż Sąd w pkt 68 zaskarżonego wyroku nawiązał do wykładni spornej decyzji, jaką sformułował wcześniej w pkt 52–59 zaskarżonego wyroku. Z formalnego punktu widzenia to nawiązanie do wcześniejszej wykładni było więc konsekwencją odwrócenia przez Sąd kolejności badania zarzutów. Jednakże należy stwierdzić, iż wnosząca odwołanie nie wskazała żadnego przekonującego powodu, dla którego odwrócenie kolejności badania zarzutów miałoby mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a w szczególności na wykładnię spornej decyzji. Zatem mamy do czynienia ze zwykłym odwróceniem kolejności badania zarzutów, bez wpływu na rezultat badania Sądu, którego to zabiegu nie można zaskarżyć w ramach postępowania odwoławczego( ).

54. Argument dotyczący zniekształcenia sensu i zakresu skargi w pierwszej instancji powinien więc zostać oddalony.

55. W każdym razie należy stwierdzić, iż Sąd przeprowadził badanie zarzutu opartego na nieistnieniu „warunku użyteczności” w pkt 69 zaskarżonego wyroku i go oddalił.

iii) Wniosek wstępny

56. Należy zatem oddalić zarzut pierwszy.

2. W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na błędnej wykładni przepisów arkusza nr 19

57. Zarzut drugi dotyczy pkt 42–59 zaskarżonego wyroku. W tej części zaskarżonego wyroku Sąd oddalił zarzut wnoszącej odwołanie oparty na naruszeniu przepisów arkusza nr 19.

58. W pkt D arkusza nr 19 jest mowa o „zakończeniu pomocy wspólnotowej” jako terminie końcowym dokonywania płatności. W spornej decyzji Komisja stwierdziła po pierwsze, że płatności w rozumieniu pkt D stanowiły nie tylko płatności niezbędne do utworzenia FKPR, lecz także obejmowanie udziałów przez FKPR w MŚP, a po drugie, że terminem końcowym dla płatności w rozumieniu pkt D był dzień 31 grudnia 2001 r.

59. Wnosząca odwołanie uważa, że powyższa wykładnia jest błędna. Według niej jest ona oparta na nieprawidłowej interpretacji celu środka nr 2 dotacji globalnej. Środek nr 2 dotacji globalnej obejmuje wyłącznie utworzenie i wyposażenie FKPR. Zatem środki finansowe konieczne do wyposażenia FKPR powinny były zostać wpłacone do dnia 31 grudnia 2001 r. Natomiast obejmowanie udziałów przez FKPR w MŚP mogło nastąpić po dacie 31 grudnia 2001 r. Końcowym terminem obejmowania udziałów przez FKPR w MŚP jest więc data zakończenia działalności FKPR, to znaczy dzień 16 grudnia 2009 r.

60. W pkt 47–59 zaskarżonego wyroku Sąd potwierdził wykładnię Komisji. W pkt 47–50 zaskarżonego wyroku Sąd odrzucił argument wnoszącej odwołanie, jakoby czas trwania pomocy pokrywał się z okresem istnienia FKPR. W pkt 51–55 zaskarżonego wyroku uznał, że obejmowanie udziałów w MŚP powinno było zostać przeprowadzone do dnia 31 grudnia 2001 r. Sąd oparł tę wykładnię na przepisach arkusza nr 19, pkt 5.2.5 projektu dotacji, art. 5 decyzji o przyznaniu pomocy oraz art. 13 ust. 4 umowy. W pkt 56–58 zaskarżonego wyroku Sąd odrzucił argument wnoszącej odwołanie, że tylko jej interpretacja arkusza nr 19 jest racjonalna z ekonomicznego punktu widzenia.

61. Ponieważ wnosząca odwołanie krytykuje wykładnię Sądu, nie podając wyraźnie, jaką część zaskarżonego wyroku ma na myśli, należy odrzucić te zarzuty jako niedopuszczalne zgodnie z art. 225 WE oraz z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału i z art. 112 § 1 lit. c) regulaminu Trybunału( ).

62. W zakresie w jakim wnosząca odwołanie kwestionuje pkt 52, 53, 55, 57 i 58, a także pkt 48 zaskarżonego wyroku, jej zarzut może zostać podzielony na pięć części.

a) Część pierwsza (zarzuty dotyczące pkt 52 zaskarżonego wyroku)

63. W pkt 51 i 52 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że – wbrew temu, co utrzymuje wnosząca odwołanie – pojęcia „zobowiązania na szczeblu krajowym” oraz „wydatki rzeczywiście poniesione” znajdujące się w pkt C arkusza nr 19 nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do faktu, iż udziały w MŚP powinny być objęte do dnia 31 grudnia 2001 r. Wprawdzie definicja „zobowiązania” w pkt C arkusza nr 19 może być interpretowana w ten sposób, że odnosi się wyłącznie do czynności prawnej utworzenia FKPR, jednak pojęcie „wydatki rzeczywiście poniesione”, które powinny być zrealizowane do dnia 31 grudnia 2001 r., nie może dotyczyć wyłącznie wydatków związanych z powołaniem do życia FKPR, lecz obejmuje także wydatki z tytułu wkładów do FKPR oraz wydatki związane z obejmowaniem udziałów w MŚP.

i) Argumenty stron

64. Wnosząca odwołanie uważa, że sformułowana przez Sąd definicja pojęcia „wydatków rzeczywiście poniesionych” w rozumieniu pkt C arkusza nr 19 jest obarczona błędem prawnym.

65. Po pierwsze zgłasza zastrzeżenia wobec faktu, iż w pkt 52 zaskarżonego wyroku Sąd zastąpił uzasadnienie Komisji swoim własnym uzasadnieniem. Z motywu 23 spornej decyzji jej zdaniem wynika, że Komisja nie uwzględniła argumentu wnoszącej odwołanie wywiedzionego z rozróżnienia pomiędzy pojęciami „zobowiązanie” a „wydatki rzeczywiście poniesione”. Stosując rozróżnienie tych dwóch pojęć w pkt 52 zaskarżonego wyroku, Sąd zastąpił swoim własnym uzasadnieniem uzasadnienie Komisji.

66. Po drugie, wykładnia Sądu stoi w sprzeczności z właściwymi przepisami. W treści przepisów arkusza nr 19 nie ma bezpośrednich wzmianek na temat obejmowania udziałów. Co więcej, wykładnia pojęcia „wydatków rzeczywiście poniesionych” przyjęta przez Sąd pokrywa się z wykładnią rozporządzenia Komisji (WE) nr 1685/2000 z dnia 28 lipca 2000 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 w odniesieniu do warunków, jakie muszą spełniać wydatki na działania współfinansowane z funduszy strukturalnych( ). Ponieważ rozporządzenie to nie miało jeszcze zastosowania w rozpoznawanej sprawie, wykładnia Sądu stanowi zastosowanie rozporządzenia z mocą wsteczną, co jest sprzeczne z wolą prawodawcy wspólnotowego.

67. Po trzecie, definicja Sądu jest niezgodna z praktyką Komisji. W piśmie z dnia 4 czerwca 2004 r. Komisja wskazała, że wydatki kwalifikowalne stanowią wpłaty pieniężne na udziały w kapitale zakładowym FKPR.

68. Komisja odpiera, że po pierwsze Sąd nie sformułował w pkt 52 zaskarżonego wyroku nowej definicji pojęcia „wydatków rzeczywiście poniesionych”, sprzecznej z definicją zawartą w spornej decyzji. Sąd oparł swoją wykładnię na zasadzie, że warunki działania FKPR powinny być adekwatne do przepisów dotyczących współfinansowania ze środków funduszy strukturalnych. Jej zdaniem z motywów 12 i 13 spornej decyzji wynika, że Komisja wykorzystała tę samą koncepcję.

69. Po drugie, Komisja utrzymuje, że arkusz nr 19 potwierdził już zasadę, iż „wydatki rzeczywiście poniesione” są wyraźnie powiązane z rzeczywistym działaniem z zakresu inżynierii finansowej na rzecz MŚP. Nie chodzi zatem o nową koncepcję wprowadzoną przez rozporządzenie nr 1685/2000.

70. Po trzecie, w piśmie z dnia 4 czerwca 2004 r. Komisja uściśliła, że wyłącznie realizacja inwestycji finansowych w MŚP uzasadnia przyznaną pomoc finansową oraz że te warunki zostały wyjaśnione przez prawodawcę wspólnotowego w arkuszu nr 19.

ii) Ocena prawna

– W przedmiocie zarzutu opartego na zastąpieniu uzasadnienia

71. Zarzut oparty na zastąpieniu uzasadnienia jest bezzasadny.

72. Prawdą jest, iż Sąd nie ma prawa zastępować uzasadnienia decyzji Komisji swoim własnym uzasadnieniem( ). Jednakże reakcja Sądu na argumenty przedstawione w piśmie procesowym przez stronę nie stanowi per se zastąpienia uzasadnienia, jeżeli Sąd nie opiera zaskarżonej decyzji na uzasadnieniu, które nie było w niej zawarte.

73. Tymczasem z pkt 37, 38, 51 i 52 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd ograniczył się, w pkt 52 zaskarżonego wyroku, do odrzucenia argumentów wysuniętych przez wnoszącą odwołanie, w których utrzymywała, że Komisja nieprawidłowo zinterpretowała pojęcie „wydatków rzeczywiście poniesionych” zawarte w pkt C arkusza nr 19, nie zastępując jednak uzasadnienia spornej decyzji własnym uzasadnieniem. Należy stwierdzić, że definicja pojęcia „wydatków rzeczywiście poniesionych” przyjęta przez Sąd w pkt 52 zaskarżonego wyroku jest zgodna z definicją, jaką Komisja przyjęła w motywach 12, 13, 15, 18 i 19 spornej decyzji. Sąd – podobnie jak Komisja – stwierdził, iż pojęcie to pokrywa obejmowanie udziałów w MŚP.

74. Zatem zarzut oparty na zastąpieniu uzasadnienia powinien zostać oddalony.

– W przedmiocie zarzutu opartego na arbitralnej wykładni

75. Zarzut oparty na arbitralnej wykładni pojęcia „wydatków rzeczywiście poniesionych” jest nieuzasadniony. Wykładnia Sądu, w pkt 52 zaskarżonego wyroku, jest oparta na przepisach arkusza nr 19. Sąd słusznie stwierdził, że według definicji w pkt C arkusza nr 19 „wydatki rzeczywiście poniesione” stanowi wpłata pieniężna na kapitał FKPR wniesiony przez uczestników, w ścisłym związku z raportami wykonawczymi, wymieniającymi objęte udziały i stanowiącymi potwierdzenie postępu w realizacji pomocy. Ponadto Sąd słusznie wywnioskował z pkt vii) zasad ogólnych arkusza nr 19, że zasady działania FKPR powinny być dostosowane do przepisów regulujących realizację pomocy pod względem finansowym, w szczególności jeśli chodzi o pojęcia zobowiązań i wydatków rzeczywiście poniesionych, i że pojęcie wydatków rzeczywiście poniesionych powinno wobec tego pokrywać obejmowanie udziałów w MŚP.

– W przedmiocie zarzutu opartego na zastosowaniu z mocą wsteczną rozporządzenia nr 1685/2000

76. Zarzut zastosowania z mocą wsteczną rozporządzenia nr 1685/2000 również powinien zostać oddalony jako bezzasadny. Jak słusznie zauważyła Komisja, przepisy arkusza nr 19 wprowadzają tę samą zasadę co zasada nr 8 rozporządzenia nr 1685/2000, chociaż robią to w różny sposób. Zasada nr 8 rozporządzenia nr 1685/2000 nie wprowadza więc całkiem nowej koncepcji. Co więcej, należy stwierdzić, że Sąd w zaskarżonym wyroku nie zawarł żadnej wzmianki na temat rozporządzenia nr 1685/2000. Jego tok rozumowania opiera się wyłącznie na przepisach obowiązujących ratione temporis.

– W przedmiocie zarzutu opartego na sprzeczności pomiędzy wykładnią Sądu a praktyką Komisji

77. Na koniec należy oddalić zarzut oparty na sprzeczności pomiędzy wykładnią Sądu a praktyką Komisji. Nawet przy założeniu, że pismo Komisji z dnia 4 czerwca 2004 r. zawierało element wskazujący, iż Komisja zgadzała się z interpretacją wnoszącej odwołanie (czemu sama Komisja zaprzecza), fakt ten sam jeden nie byłby wystarczający, by wykazać, że wykładnia Sądu jest obarczona błędem prawnym. Istotna dla sprawy nie jest kwestia ustalenia, czy wykładnia Sądu jest zgodna z wykładnią Komisji, lecz raczej czy jest zgodna z obowiązującymi przepisami.

– Wniosek wstępny

78. Część pierwsza zarzutu drugiego powinna w związku z powyższym zostać oddalona.

b) Część druga (zarzut dotyczący pkt 53 zaskarżonego wyroku)

79. W części drugiej wnosząca odwołanie formułuje zarzuty do pkt 53 zaskarżonego wyroku. Sąd stwierdził w nim, że definicje zawarte w pkt 5.2.5 projektu dotacji globalnej stanowią powtórzenie definicji znajdujących się w pkt C arkusza nr 19.

80. Wnosząca odwołanie utrzymuje, że sformułowana przez Sąd definicja pojęcia „wydatków rzeczywiście poniesionych” z pkt C arkusza nr 19 jest sprzeczna z definicją „wydatków” w pkt 5.2.5 projektu dotacji globalnej. Wbrew twierdzeniu Sądu pkt 5.2.5 projektu dotacji globalnej nie ogranicza się do przytoczenia definicji z pkt C arkusza nr 19, lecz wyłącza wyraźnie z jej treści i zakresu stosowania obejmowanie udziałów w MŚP.

81. Ten zarzut nie jest zasadny. Według definicji z pkt 5.2.5 dotacji globalnej przez „wydatek” rozumie się wpłatę pieniężną z tytułu udziałów w kapitale wniesionych przez FKPR zgodnie z przepisami pkt C arkusza nr 19. Pojęcie „wydatków” w pkt 5.2.5 projektu dotacji globalnych nawiązuje więc do pojęcia „wydatków rzeczywiście poniesionych” w pkt C arkusza nr 19.

82. Zatem część druga zarzutu drugiego powinna zostać oddalona.

c) Część trzecia (zarzuty dotyczące pkt 55 zaskarżonego wyroku)

83. W części trzeciej wnosząca odwołanie podważa pkt 55 zaskarżonego wyroku. Sąd zauważył w nim, że art. 13 ust. 4 umowy stoi w wyraźnej sprzeczności z interpretacją wnoszącej odwołanie. Sąd przypomniał, że postanowienie to przewiduje, iż zobowiązania związane z wydatkami na rzecz inicjatyw korzystających z pomocy finansowej z dotacji globalnej (decyzja o przyznaniu pomocy, zawarcie umów związanych z działalnością zewnętrzną) powinny zostać podjęte najpóźniej do 31 grudnia 1999 r., a płatności dokonywane przez pośrednika w ramach realizacji dotacji globalnej zostaną przeprowadzone najpóźniej do 31 grudnia 2001 r. Następnie Sąd stwierdził, że po pierwsze „inicjatywy korzystające z pomocy finansowej z dotacji” to – jak wynika z pkt 54 zaskarżonego wyroku – wnioski o objęcie udziałów zgłoszone przez MŚP, a po drugie „płatnościami dokonanymi przez pośrednika” mogą być wyłącznie wspomniane powyżej objęte udziały.

i) Argumenty stron

84. Wnosząca odwołanie uważa po pierwsze, że Sąd nieprawidłowo zinterpretował treść oraz cele środka nr 2 dotacji globalnej. Utrzymuje, że ponieważ środek nr 2 dotacji globalnej ma na celu utworzenie i wyposażenie FKPR, pojęcia „zobowiązania” oraz „płatności” w art. 13 ust. 4 umowy powinny być interpretowane jako odwołujące się do utworzenia i wyposażenia FKPR. W tym kontekście wnosząca odwołanie powołuje się na pkt 5.2.1 i 5.2.3 projektu dotacji globalnej.

85. Po drugie, wnosząca odwołanie twierdzi, że Sąd dopuścił się błędu, uznając, iż inicjatywami korzystającymi z pomocy finansowej z dotacji są wnioski o objęcie udziałów zgłoszone przez MŚP. Przeczy temu bowiem fakt, iż beneficjentem środka nr 2 dotacji globalnej jest podmiot pośredniczący, a nie MŚP. W tym kontekście wnosząca odwołanie powołuje się na pkt 5.2.7 projektu dotacji globalnej.

86. Komisja odpiera ten argument twierdzeniem, że treść art. 13 ust. 4 umowy jest bardzo jasna i że wnosząca odwołanie opiera się na sztucznym rozróżnieniu pomiędzy „fazą realizacji” a „fazą operacyjną” środka nr 2 dotacji globalnej. Cel środka nr 2 dotacji globalnej nie może się ograniczać do „fazy realizacji”, lecz obejmuje także „fazę operacyjną”. Zgodnie z zasadą ogólną, która obowiązuje przy wszystkich działaniach funduszy strukturalnych, współfinansowanie wspólnotowe powinno służyć realizacji określonego celu w określonym terminie. Celem środka nr 2 dotacji globalnej jest wzmocnienie kapitałowe MŚP w regionie Basilicata.

ii) Ocena prawna

87. Zarzuty wnoszącej odwołanie są bezzasadne.

88. Po pierwsze, z brzmienia art. 13 ust. 4 umowy wynika, że płatności realizowane przez pośrednika (a więc przez wnoszącą odwołanie) w ramach wykonania dotacji globalnej powinny być dokonane najpóźniej do dnia 31 grudnia 2001 r., a przekazanie Komisji rozliczenia finansowego w zakresie wydatków poniesionych przez pośrednika w celu wykonania tej dotacji powinno się odbyć najpóźniej do dnia 20 czerwca 2002 r.

89. Po drugie, ani pkt 5.2.1, ani pkt 5.2.3 projektu dotacji globalnej nie zawierają elementów, które mogłyby poddać w wątpliwość wykładnię Sądu opartą na arkuszu nr 19 i bardzo jasnej treści art. 13 ust. 4 umowy. Według pkt 5.2.1 projektu dotacji globalnej utworzenie FKPR, którego zadaniem jest udzielanie pomocy finansowej na rzecz MŚP prowadzących działalność w regionie Basilicata lub zamierzających ją tam rozpocząć, powinno odbywać się zgodnie z arkuszem nr 19. Ponadto przeznaczenie oraz cel środka nr 2 dotacji globalnej wspomniane w tym punkcie wyraźnie odwołują się do wspierania MŚP w regionie Basilicata. Co się tyczy pkt 5.2.3 projektu dotacji globalnej, to stanowi on, iż realizacja środka powinna polegać na utworzeniu FKPR zgodnie z przepisami składającymi się na ramy prawne przypomniane powyżej. Otóż ramy prawne, o których mowa, stanowi arkusz nr 19.

90. Po trzecie, wykładnia art. 13 ust. 4 umowy, według której jedynie do wnoszącej odwołanie odnosi się wyrażenie „inicjatyw korzystających z pomocy finansowej”, jest niezgodna z brzemieniem tego postanowienia, które przewiduje, że płatności dokonywane przez pośrednika na rzecz inicjatyw korzystających z pomocy finansowej w ramach realizacji dotacji globalnej zostaną przeprowadzone najpóźniej do 31 grudnia 2001 r.

91. Część trzecia zarzutu drugiego powinna więc zostać oddalona.

d) Część czwarta (zarzuty dotyczące pkt 57 i 58 zaskarżonego wyroku)

92. W części czwartej wnosząca odwołanie formułuje zarzuty do pkt 57 i 58 zaskarżonego wyroku. W pkt 56–58 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał argumenty wnoszącej odwołanie, w których utrzymuje ona, że jedynie jej wykładnia jest racjonalna z ekonomicznego punktu widzenia, ponieważ trudne byłoby lub wręcz niemożliwe zrealizowanie inwestycji do dnia 31 grudnia 2001 r., gdyż jest to termin bardzo bliski dnia 31 grudnia 1999 r., to jest daty utworzenia samego FKPR. Sąd odrzucił te argumenty.

93. W pkt 57 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że projekt dotacji przewidywał w pkt 5.2.2 pierwszą fazę realizacji pomocy wspólnotowej zwaną fazą „promocji”. Sąd uznał, że już w trakcie tej fazy, poprzedzającej fazę „tworzenia funduszu”, należało przeprowadzić pewne prace przygotowawcze, polegające na zidentyfikowaniu przedsiębiorstw potencjalnie zainteresowanych FKPR oraz na przeprowadzeniu oceny wstępnej. Na tej podstawie doszedł do wniosku, że fakt, iż ostateczny termin na obejmowanie udziałów był ustalony na dzień 31 grudnia 2001 r., nie musiał skutkować uniemożliwieniem realizacji inwestycji finansowych. Ponadto wziął pod uwagę fakt, iż z uwagi na sumy inwestowane w MŚP, których maksymalna wysokość mogła sięgać 1 mln EUR, nie trzeba było przeprowadzać dużej liczby operacji, by wyczerpać całą kwotę pomocy wspólnotowej, która wynosiła około 5 mln EUR.

94. W pkt 58 zaskarżonego wyroku Sąd odpowiedział na argument wnoszącej odwołanie wywiedziony z faktu, iż wpłaty udziałów FKPR mogły być dokonywane do dnia 31 grudnia 2001 r. Sąd uważa mianowicie, że nawet gdyby nie przewidziano na te wpłaty innego terminu niż dzień 31 grudnia 2001 r., z właściwych przepisów wynika, że omawiane wpłaty do FKPR powinny być zrealizowane z wyprzedzeniem wystarczającym, aby umożliwić pełne wykorzystanie środków wspólnotowych na inwestycje w MŚP przed terminem końcowym ustalonym dla płatności.

i) Argumenty stron

95. Według wnoszącej odwołanie Sąd w pkt 57 zaskarżonego wyroku zasugerował, że pięć operacji wystarczyło do wyczerpania całej kwoty pomocy wspólnotowej, ponieważ inwestycje mogły osiągać wysokość 1 mln EUR. Wnosząca odwołanie zarzuca, że tego rodzaju wykładnia jest niezgodna z treścią projektu, który wymagał finansowania minimum dziesięciu spółek, oraz z celem finansowania możliwie największej liczby przedsiębiorstw.

96. Ponadto ma zastrzeżenia, że uzasadnienie Sądu zawarte w pkt 58 zaskarżonego wyroku zawiera sprzeczności. Z jednej strony Sąd uznał, że nie było obowiązku prawnego wyposażenia FKPR do dnia 31 grudnia 2001 r. Z drugiej strony uważał, że był obowiązek prawny wyposażenia wnoszącej odwołanie do dnia 31 grudnia 2001 r. W tym kontekście wnosząca odwołanie utrzymuje, iż pkt 5.2.6 projektu dotacji globalnej stanowi, że „wydatek”, a więc jedynie wpłata do FKPR, powinien być zrealizowany w ciągu dwóch lat po terminie końcowym przewidzianym na podejmowanie zobowiązań, a więc do dnia 31 grudnia 2001 r.

97. Według Komisji czwarta część zarzutu wnoszącej odwołanie jest nieistotna dla sprawy. Komisja utrzymuje, że Sąd oparł się w pierwszym rzędzie na podstawie wskazanej w pkt 56 zaskarżonego wyroku, że właściwe przepisy są precyzyjne. Uzasadnienie przedstawione w pkt 57 zaskarżonego wyroku jest jedynie uzasadnieniem pomocniczym.

98. W każdym razie stwierdzenie Sądu dotyczące ograniczonej liczby operacji pomocniczych koniecznych do wykorzystania współfinansowania stanowiło jedynie element toku rozumowania dużo bardziej rozbudowanego. Sąd stwierdził w pierwszej kolejności, że projekt dotacji globalnej przewidywał pierwszą fazę promocji funduszu i że faza ta umożliwiła wykonanie prac przygotowawczych poprzedzających fazę tworzenia funduszu.

99. Ponadto Komisja uważa, że rozumowanie Sądu w pkt 58 zaskarżonego wyroku nie jest sprzeczne. Ponieważ pojęcie „wydatków” zawiera obejmowanie udziałów w MŚP, jest oczywiste, iż wpłaty powinny być zrealizowane z wyprzedzeniem wystarczającym, aby umożliwić pełne wykorzystanie środków wspólnotowych na inwestycje w MŚP przed terminem końcowym ustalonym dla płatności.

ii) Ocena prawna

– Część czwarta jest nieistotna dla sprawy

100. Jak słusznie stwierdziła Komisja, część czwarta jest nieistotna dla sprawy. Jak wynika w szczególności z pkt 56 zaskarżonego wyroku, oddalając zarzut wnoszącej odwołanie, Sąd oparł się w pierwszym rzędzie na jasnym charakterze spornych przepisów oraz na ich zgodności. Punkty 57 i 58 zaskarżonego wyroku stanowią więc jedynie dodatkowe uzasadnienie. Zarzuty skierowane wobec tych punktów powinny zatem zostać oddalone jako niemające znaczenia dla sprawy, ponieważ nawet gdyby były zasadne, nie mogłyby doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku( ).

101. W każdym razie poszczególne zarzuty części czwartej do tego nie prowadzą.

– W przedmiocie zarzutu naruszenia postanowienia, które wymaga finansowania minimum dziesięciu spółek

102. Zarzut wywiedziony z naruszenia postanowienia, które wymaga finansowania minimum dziesięciu spółek, powinien zostać oddalony jako nieskuteczny nie tylko ze względów wymienionych w pkt 100 niniejszej opinii, lecz także z następującego powodu. Jak słusznie zaznaczyła Komisja, Sąd odrzucił argument wnoszącej odwołanie dotyczący braku możliwości realizacji objęcia udziałów do dnia 31 grudnia 2001 r., opierając się przede wszystkim na istnieniu fazy promocji funduszu, podczas której wnosząca odwołanie mogła wykonać prace przygotowawcze. Takie wyjaśnienie potwierdza sam tok rozumowania Sądu. Ponieważ nie zostało ono zakwestionowane przez wnoszącą odwołanie, zarzut naruszenia postanowienia, które wymaga finansowania minimum dziesięciu spółek, powinien zostać oddalony jako nieskuteczny.

103. W każdym razie krytyczna ocena wnoszącej odwołanie jest nieuzasadniona.

104. Wbrew twierdzeniom wnoszącej odwołanie Sąd nie stwierdził, że wnosząca odwołanie powinna sfinansować tylko pięć spółek. W pkt 57 zaskarżonego wyroku Sąd wspomniał jedynie o wkładzie finansowym EFRR do FKPR, który wynosił 4,7 mln EUR. Należy przypomnieć, że całkowita wysokość środków finansowych FKPR wynosiła 9,7 mln EUR. Nawet gdyby wnosząca odwołanie obejmowała udziały o maksymalnej wartości 1 mln EUR( ), do zainwestowania wszystkich środków finansowych FKPR potrzeba byłoby co najmniej dziesięciu przedsięwzięć pomocowych. Sąd nie sugerował więc wykładni sprzecznej z projektem dotacji globalnej, zgodnie z którym należało sfinansować minimum dziesięć spółek.

105. Co więcej, Sąd nie sugerował w pkt 57 zaskarżonego wyroku, żeby finansować możliwie najmniejszą liczbę MŚP. Wykazał jedynie, że argument wnoszącej odwołanie dotyczący braku możliwości objęcia udziałów w MŚP był bezzasadny.

106. Zarzut powinien zatem zostać oddalony.

– W przedmiocie zarzutu sprzecznego rozumowania

107. Zarzut sprzecznego rozumowania w pkt 58 zaskarżonego wyroku jest nieuzasadniony. Tok rozumowania Sądu nie jest sprzeczny. Prawdą jest, iż Sąd w pkt 58 zaskarżonego wyroku stwierdził, że właściwe przepisy nie przewidywały explicite terminu końcowego na wyposażenie FKPR. Jednakże Sąd słusznie przyjął, że dzień 31 grudnia 2001 r. był terminem końcowym na obejmowanie przez FKPR udziałów w MŚP( ) oraz że wyposażenie finansowe FKPR było warunkiem wstępnym obejmowania tych udziałów. Jego wnioskowanie, że wyposażenie finansowe FKPR powinno być dokonane z wyprzedzeniem wystarczającym, aby umożliwić objęcie udziałów przed terminem końcowym 31 grudnia 2001 r., jest więc całkowicie logiczne. Zatem zarzut sprzecznego rozumowania powinien zostać oddalony.

108. Ponieważ wnosząca odwołanie opiera swój zarzut na błędnej interpretacji pojęcia „wydatki” w pkt 5.2.5 projektu dotacji globalnej, należy oddalić ten zarzut, powołując się na pkt 81 niniejszej opinii.

e) Część piąta (zarzuty dotyczące pkt 48 zaskarżonego wyroku)

109. W części piątej wnosząca odwołanie formułuje zarzuty do pkt 48 zaskarżonego wyroku. Sąd odrzucił w nim argument wnoszącej odwołanie, że czas trwania pomocy jest identyczny jak minimalny czas działania FKPR, wobec czego obejmowanie udziałów w MŚP mogło być dokonywane do dnia 16 grudnia 2009 r. Sąd stwierdził, że z pkt D.1 oraz z pkt B.8 arkusza nr 19 wynika, że okres działania FKPR i czas trwania pomocy nie muszą być identyczne i że czas trwania pomocy mógł być krótszy niż okres działalności FKPR.

i) Argumenty stron

110. Wnosząca odwołanie uważa, że wspomniany pkt 48 powinien zostać uchylony ze względu na niewystarczające uzasadnienie. Sąd ograniczył się do zaproponowania rozwiązania alternatywnego w stosunku do rozwiązania zaproponowanego przez wnoszącą odwołanie. Uzasadnienie Sądu nie pozwoli Trybunałowi zrozumieć, dlaczego Sąd wybrał swoje własne rozwiązanie, a nie rozwiązanie zaproponowane przez wnoszącą odwołanie. Rozwiązanie wnoszącej odwołanie nie jest błędne, za to bardziej spójne z charakterem środka nr 2 dotacji globalnej. W tym kontekście wnosząca odwołanie powtarza swoje zarzuty dotyczące terminu końcowego na wyposażenie FKPR oraz terminu na obejmowanie udziałów.

111. Komisja podkreśla, że Sąd jednoznacznie stwierdził, iż z właściwych przepisów jasno wynika, że okres działalności FKPR nie musi pokrywać się z czasem trwania pomocy.

ii) Ocena prawna

112. Zarzuty wnoszącej odwołanie są nieuzasadnione. W pkt 48 zaskarżonego wyroku Sąd wyraźnie odrzucił argument wnoszącej odwołanie, że czas trwania pomocy i FKPR powinny być identyczne. W tym zakresie Sąd oparł się na przekonującej wykładni pkt D.1. i B.8 arkusza nr 19, której wnosząca odwołanie nie podważa.

113. Następnie należy podkreślić, że w pkt 47–50 zaskarżonego wyroku Sąd ograniczył się do odrzucenia argumentu wnoszącej odwołanie, jakoby czas trwania pomocy i FKPR powinny być identyczne. Natomiast Sąd nie ograniczył się do zaproponowania rozwiązania alternatywnego. W pkt 51–55 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że terminem końcowym na obejmowanie udziałów w MŚP był dzień 31 grudnia 2001 r., a więc nie dzień 16 grudnia 2009 r. Stwierdził zatem jednoznacznie, że interpretacja zaproponowana przez wnoszącą odwołanie jest niezgodna z właściwymi przepisami.

114. Ponieważ wnosząca odwołanie powtarza zarzuty dotyczące wniosków Sądu w kwestii terminu końcowego na wyposażenie finansowe FKPR oraz na obejmowanie udziałów, należy oddalić te zarzuty, powołując się w szczególności na pkt 75, 81 i 87–90 niniejszej opinii.

115. Część piąta zarzutu drugiego powinna więc zostać oddalona.

f) Wniosek wstępny

116. Zarzut drugi należy zatem oddalić w całości.

3. W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego błędnej wykładni warunku użyteczności

117. Trzecia podstawa odwołania dotyczy pkt 69 i 70 zaskarżonego wyroku. W pkt 66–72 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił zarzut wnoszącej odwołanie, w którym krytykowała Komisję za oparcie decyzji na „warunku użyteczności”. Sąd podkreślił najpierw w pkt 68 zaskarżonego wyroku, że Komisja oparła się w pierwszym rzędzie nie na „warunku użyteczności”, lecz na pkt D arkusza nr 19. W pkt 69 zaskarżonego wyroku stwierdził, że w każdym razie nawet gdyby wyrażenie „warunek użyteczności” nie figurowało w przepisach regulujących sporną dotację globalną, warunek wymagający, by pomoc ze środków EFRR służyła do finansowania konkretnych przedsięwzięć w terenie, a nie pozostawała unieruchomiona w FKPR do czasu zakończenia pomocy, wynika bardzo jasno z całości właściwych przepisów i nie jest niczym nowym.

a) Argumenty stron

118. Wnosząca odwołanie uważa po pierwsze, że Sąd dopuścił się błędu prawnego w pkt 70 zaskarżonego wyroku. Krytykuje Sąd za wywnioskowanie istnienia „warunku użyteczności” z przepisów, które ograniczają się do ustalenia terminu końcowego na dokonywanie różnego rodzaju wpłat na rzecz FKPR. Żadne przepisy ani dokumenty powołane przez Sąd nie wspominają o takim warunku. Co więcej, Sąd nie wskazał precedensu w celu potwierdzenia istnienia warunku użyteczności. Wnosząca odwołanie utrzymuje, że ten błąd jest nieuniknioną konsekwencją nieprawidłowego zrozumienia środka nr 2 dotacji globalnej.

119. Po drugie, wnosząca odwołanie powołuje się na pkt 75 wyroku w sprawie Niemcy przeciwko Komisji( ), zgodnie z którym zakres uznania, z jakiego korzysta Komisja w zakresie zmniejszania pomocy, nie może obejmować wydawania decyzji niezgodnych z jej aktami, a zachowanie Komisji stanowi dla podmiotów gospodarczych podstawowe kryterium oceny słuszności i prawidłowości ich działań.

120. Według Komisji Sąd stwierdził, że wyrażenie „warunek użyteczności” nie figuruje we właściwych przepisach, ale wywnioskował z tych przepisów, że pomoc ze środków EFRR powinna służyć do finansowania konkretnych przedsięwzięć w terenie, a nie pozostawać unieruchomiona w FKPR do czasu zakończenia pomocy. Sąd przytoczył pkt 92 i 93 wyroku w sprawie Regione Marche przeciwko Komisji( ) jako przykład wcześniejszego orzecznictwa.

b) Ocena prawna

121. Zarzut oparty na nieistnieniu „warunku użyteczności” powinien zostać oddalony.

122. Po pierwsze, zarzut ten jest nieistotny dla sprawy. Jak Sąd słusznie stwierdził w pkt 68 zaskarżonego wyroku, Komisja oparła się w pierwszym rzędzie na pkt D arkusza nr 19( ). Ten powód sam jeden jest w stanie uzasadnić ustalenie Sądu w sposób zgodny z wymogami prawa. Ewentualny błąd Sądu dotyczący badania uzasadnienia dodatkowego w pkt 69 i 70 zaskarżonego wyroku nie może więc podważyć zaskarżonego wyroku.

123. Po drugie, zarzut ten jest bezzasadny.

124. Jak słusznie stwierdził Sąd, „warunek użyteczności” nie był nowym wymogiem, którego wnosząca odwołanie nie znała. Nawet jeśli wyrażenie „warunek użyteczności” nie figuruje we właściwych przepisach, z art. 1 rozporządzenia nr 4254/88 wynika, że pomoc EFRR ma na celu wspieranie działalności MŚP, w szczególności poprzez ułatwienie dostępu przedsiębiorstw do rynku kapitałowego. Cele te zostały dokładnie określone dla FKPR w arkuszu nr 19, którego pkt C i D stanowią, że obejmowanie udziałów w MŚP powinno być przeprowadzone najpóźniej do dnia 31 grudnia 2001 r.( ).

125. Ponieważ wnosząca odwołanie zarzuca nieprawidłowe zrozumienie środka nr 2 dotacji globalnej, należy oddalić ten zarzut, powołując się na pkt 75, 81 i 87–90 niniejszej opinii.

126. Jeśli chodzi o uwagi krytyczne wnoszącej odwołanie, że Komisja działała niezgodnie z własnymi aktami prawnymi, to są one nieuzasadnione. W toku postępowania, które zakończyło się wydaniem spornej decyzji, Komisja zbadała, czy pomoc była uzasadniona w świetle przepisów regulujących pomoc wspólnotową. Komisja nie wprowadziła a posteriori nowych warunków.

127. Ostatecznie fakt, iż Sąd nie powołuje się na precedens w orzecznictwie, sam w sobie nie stanowi naruszenia prawa, które może być podniesione w ramach postępowania odwoławczego. Zatem jedynie tytułem uzupełnienia należy stwierdzić, że – wbrew temu, co twierdzi wnosząca odwołanie – Sąd powołał się na precedens w orzecznictwie, przywołując pkt 92 i 93 wyroku w sprawie Regione Marche przeciwko Komisji( ), zgodnie z którymi to MŚP a nie FKPR są ostatecznymi adresatami, a więc beneficjentami pomocy wspólnotowej, zatem kwalifikowalność wydatków jest związana z inwestycjami rzeczywiście zrealizowanymi na rzecz MŚP.

128. Zarzut trzeci powinien zatem zostać oddalony.

4. W przedmiocie zarzutów czwartego i piątego

129. Zarzuty czwarty i piąty dotyczą pkt 79 i 80 zaskarżonego wyroku. Sąd odrzucił w nich argument wnoszącej odwołanie, że Komisja nie mogła wszcząć postępowania w sprawie zmniejszenia pomocy wspólnotowej przewidzianego w art. 24 rozporządzenia nr 4253/88 bez uprzedniego zgłoszenia zastrzeżeń co do wykonania w trakcie fazy wykonawczej dotacji globalnej, a w szczególności podczas posiedzeń komitetu monitorującego.

130. W pkt 79 zaskarżonego wyroku Sąd przede wszystkim stwierdził, że przepisy rozporządzenia nr 4253/88 nie zawierają żadnej normy proceduralnej uzależniającej prawo Komisji do zmniejszenia lub cofnięcia pomocy wspólnotowej od warunku zgłoszenia wątpliwości co do prawidłowego wykonania projektu przed zakończeniem pomocy. Następnie Sąd stwierdził, że normy proceduralne nieprzewidziane wyraźnie przez ustawodawcę wspólnotowego mogą zostać wywiedzione przez sąd wspólnotowy tylko w przypadku, gdy stają się niezbędne do spełnienia wymogów wynikających z podstawowych zasad takich jak prawo do obrony i wyłącznie w zakresie koniecznym do zagwarantowania przestrzegania tych zasad.

131. W pkt 80 zaskarżonego wyroku Sąd oparł się na argumencie pomocniczym, aby odrzucić argument wnoszącej odwołanie. Stwierdził mianowicie, że norma proceduralna w brzmieniu zaproponowanym przez wnoszącą odwołanie skutkowałaby w bardzo wielu przypadkach uniemożliwieniem Komisji wydania decyzji o cofnięciu lub zmniejszeniu pomocy wspólnotowej. Sąd uznał, że ze względu na dużą liczbę projektów finansowanych przez Wspólnotę, byłoby dla niej trudne, jeśli nie niemożliwe, wykryć większość nieprawidłowości w wykonaniu projektów, zwłaszcza kiedy dotyczą one uzasadnienia lub zaklasyfikowania wydatków kwalifikowanych.

a) W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego błędnej wykładni i w konsekwencji niezastosowania zasad sformułowanych przez Trybunał w wyroku w sprawie Mediocurso przeciwko Komisji

i) Argumenty stron

132. Zarzut czwarty dotyczy pkt 79 zaskarżonego wyroku.

133. Wnosząca odwołanie twierdzi, po pierwsze, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa, ograniczając możliwość wywiedzenia norm proceduralnych nieprzewidzianych wyraźnie przez prawodawcę do jednej sytuacji, kiedy są one niezbędne i konieczne do zagwarantowania prawa do obrony.

134. Po drugie, Sąd dopuścił się naruszenia prawa, przyjmując, że wnosząca odwołanie powinna była powołać się na konieczność istnienia normy proceduralnej w celu zagwarantowania jej prawa do obrony, oraz stwierdzając, że wnosząca odwołanie nie uważała, iż przestrzeganie przepisów proceduralnych z art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 było konieczne do zagwarantowania jej prawa do obrony.

135. Komisja odpowiada, że prawo do obrony wnoszącej odwołanie nie miało z tym związku, ponieważ nie toczyło się żadne postępowanie mogące doprowadzić do wydania aktu niekorzystnego dla wnoszącej odwołanie. Co więcej, art. 24 rozporządzenia nr 4253/88 nie jest umieszczony w tym samym tytule co art. 25 i 26 tego rozporządzenia. Celem art. 25 i 26 jest jedynie zapewnienie monitorowania i skutecznej oceny działania funduszy strukturalnych. Sąd słusznie więc uznał, że art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 nie przewidują żadnej normy proceduralnej nakładającej na Komisję obowiązek wyrażenia wątpliwości co do prawidłowego wykonania programu przed zakończeniem pomocy. Ostatecznie nie było luki prawnej, która mogłaby spowodować naruszenie prawa do obrony.

ii) Ocena prawna

136. Zarzuty dotyczące nadmiernie ograniczonego zastosowania art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 oraz zasady prawa do obrony powinny zostać oddalone jako bezzasadne.

– W przedmiocie zarzutu opartego na naruszeniu relacji pomiędzy postępowaniem w sprawie zmniejszenia pomocy a obowiązkami w zakresie monitorowania i oceny

137. Zarzut oparty na naruszeniu relacji pomiędzy postępowaniem w sprawie zmniejszenia pomocy na podstawie art. 24 rozporządzenia nr 4253/88 z jednej strony, a obowiązkami w zakresie monitorowania i oceny określonym w art. 25 i 26 tego rozporządzenia z drugiej strony powinien zostać oddalony. Sąd słusznie stwierdził, że wszczęcie postępowania w sprawie zmniejszenia pomocy na podstawie art. 24 rozporządzenia 4253/88 nie jest uzależnione od dopełnienia obowiązków w zakresie monitorowania i oceny zgodnie ze wspomnianymi art. 25 i 26( ).

138. Przede wszystkim w treści art. 24 rozporządzenia 4253/88 z późniejszymi zmianami nie przewidziano, że wszczęcie postępowania na podstawie art. 24 rozporządzenia nr 4253/88 z późniejszymi zmianami ma być uzależnione od dopełnienia obowiązków w zakresie monitorowania i oceny zgodnie z art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 z późniejszymi zmianami.

139. Co więcej, z systemowego punktu widzenia należy stwierdzić, że art. 24 rozporządzenia nr 4253/88 znajduje się w jego tytule VI, o brzmieniu „Przepisy finansowe”, podczas gdy art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 znajdują się w jego tytule VII, o brzmieniu „Monitorowanie i ocena”.

140. W końcu wykładnia, według której wypełnienie obowiązków w zakresie monitorowania i oceny zgodnie z art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 miałaby być warunkiem niezbędnym do wszczęcia postępowania w sprawie zmniejszenia pomocy na podstawie art. 24 tego rozporządzenia, moim zdaniem nadmiernie ogranicza skuteczność tego artykułu. Przepis ten powinien zapewniać rzeczywiste przestrzeganie warunków przyznania pomocy wspólnotowej. Możliwość zmniejszenia pomocy wspólnotowej w razie nieprawidłowości jest ważnym instrumentem w ramach zdecentralizowanego zarządzania pomocą EFRR. Umożliwia kontrolę a posteriori wykorzystania pomocy wspólnotowej przez pośrednika. Natomiast interpretacja zaproponowana przez wnoszącą odwołanie spowodowałaby w konsekwencji zwolnienie pośrednika od odpowiedzialności za wszystkie nieprawidłowości, które nie zostały zgłoszone przez Komisję podczas wykonania działania. Nie sądzę, aby tego rodzaju zwolnienie pośrednika od odpowiedzialności było do pogodzenia z celem zapewnienia skutecznego przestrzegania warunków przyznania pomocy wspólnotowej.

141. Moim zdaniem Komisja może więc wszcząć postępowanie w sprawie zmniejszenia pomocy przewidziane w art. 24 rozporządzenia nr 4253/88, nawet w sytuacji gdy nie dopełniła obowiązków w zakresie monitorowania i oceny zgodnie z art. 25 i 26 tego rozporządzenia. Zatem zastrzeżenie wysunięte przez wnoszącą odwołanie w zarzucie czwartym powinno zostać oddalone jako bezzasadne.

142. Jednakże należy odróżnić kwestię, czy niedopełnienie obowiązków w zakresie monitorowania i oceny uniemożliwia wszczęcie postępowania w sprawie zmniejszenia pomocy przewidzianego w art. 24 rozporządzenia nr 4253/88, od kwestii, czy Komisja może być zobligowana, żeby wziąć pod uwagę niedopełnienie swoich obowiązków w zakresie monitorowania i oceny w ramach takiego postępowania. Ta ostatnia kwestia nie jest istotna dla sprawy w ramach zarzutu czwartego. Zostanie przeanalizowana w ramach zarzutu ósmego, w pkt 213–217 niniejszej opinii.

– W przedmiocie stosowania norm proceduralnych nieprzewidzianych wyraźnie przez prawodawcę wspólnotowego

143. Zarzut oparty na niezastosowaniu norm proceduralnych nieprzewidzianych wyraźnie przez prawodawcę wspólnotowego również powinien zostać oddalony. Sąd nie dopuścił się błędu prawnego, stwierdzając, że normy proceduralne nieprzewidziane wyraźnie przez ustawodawcę wspólnotowego mogą zostać wywiedzione przez sąd wspólnotowy tylko w przypadku, gdy stają się niezbędne do spełnienia wymogów wynikających z podstawowych zasad takich jak prawo do obrony i wyłącznie w zakresie koniecznym do zagwarantowania przestrzegania tych zasad.

144. Przede wszystkim należy przypomnieć, że rola Sądu ogranicza się do dokonywania wykładni i stosowania norm. Sąd, wspominając w pkt 79 zaskarżonego wyroku o prawie do obrony, powołał się na zasadę ogólną prawa, a więc normę prawa pierwotnego( ), która obowiązuje, nawet jeśli nie została wyraźnie sformułowana przez prawodawcę wspólnotowego w odpowiednich aktach prawa wtórnego.

145. Wnosząca odwołanie sugeruje – jak się wydaje – że Sąd powinien stosować normę proceduralną nawet w przypadku, gdy nie została przewidziana przez prawodawcę wspólnotowego ani nie jest niezbędna czy konieczna do zagwarantowania przestrzegania norm prawa pierwotnego. Takie podejście jest błędne. Spowodowałoby w konsekwencji, że Sąd sam tworzyłby nowe przepisy prawne, a więc przekroczyłby zakres swoich kompetencji. Wbrew twierdzeniom wnoszącej odwołanie, ani wyrok w sprawie Mediocurso przeciwko Komisji( ), ani pozostałe wyroki powołane przez wnoszącą odwołanie( ) nie podważają tej zasady, która jest – moim zdaniem – równie oczywista co elementarna.

146. Zatem Sąd słusznie stwierdził, że zaproponowana przez wnoszącą odwołanie norma proceduralna, która nie została przewidziana przez prawodawcę wspólnotowego, mogła być zastosowana tylko, jeśli była niezbędna i konieczna do zagwarantowania przestrzegania norm prawa pierwotnego, jak na przykład prawa do obrony.

– W przedmiocie zarzutu opartego na obowiązku powołania się na konieczność zapewnienia prawa do obrony

147. Wnosząca odwołanie ma zastrzeżenia do stwierdzenia Sądu w pkt 79 zaskarżonego wyroku, że wnosząca odwołanie powinna była powołać się na okoliczność, iż proponowana przez nią norma proceduralna jest konieczna do zapewnienia prawa do obrony. Ten zarzut jest nieuzasadniony. Opiera się na błędnym odczytaniu pkt 79 zaskarżonego wyroku. Sąd nie stwierdził, że wnosząca odwołanie powinna była powołać się na konieczność zastosowania normy proceduralnej, którą zaproponowała, w celu zapewnienia prawa do obrony. Według mnie Sąd chciał raczej powiedzieć w pkt 79 zaskarżonego wyroku, że nawet wnosząca odwołanie nie utrzymywała, że ta norma proceduralna jest konieczna do zagwarantowania jej prawa do obrony.

– W przedmiocie zarzutu opartego na naruszeniu zasady prawa do obrony

148. Na koniec wnosząca odwołanie krytykuje stwierdzenie Sądu, że w swojej skardze w pierwszej instancji nie powołała się na zasadę prawa do obrony.

149. Ten zarzut jest bezzasadny.

150. Po pierwsze, należy stwierdzić, że w skardze w pierwszej instancji wnosząca odwołanie oparła się na normie proceduralnej wywiedzionej z błędnej interpretacji art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88. Nie wspominała o poszanowaniu prawa do obrony. To Sąd zbadał, czy tego rodzaju norma proceduralna, która nie została wyraźnie przewidziana we wspomnianych art. 25 i 26, mogła ewentualnie wynikać z prawa pierwotnego.

151. Po drugie, należy stwierdzić, że norma proceduralna zaproponowana przez wnoszącą odwołanie nie jest konieczna do zagwarantowania poszanowania prawa do obrony. Poszanowanie prawa do obrony wymaga, by w trakcie każdego postępowania przeciwko danej osobie mogącego doprowadzić do wydania niekorzystnego dla niej aktu miała ona możliwość przedstawienia w sposób użyteczny swojego stanowiska( ). Jak wynika z pkt 24–29 zaskarżonego wyroku, wnosząca odwołanie miała możliwość przedstawienia w sposób użyteczny swojego stanowiska na piśmie oraz ustnie w ramach postępowania, które doprowadziło do wydania spornej decyzji. Z wyżej wymienionych punktów zaskarżonego wyroku oraz ze spornej decyzji wynika, że wnosząca odwołanie zgłosiła zastrzeżenia, które zostały przedyskutowane przez obie strony przed wydaniem spornej decyzji. W tych okolicznościach Sąd miał słuszność, uważając, że prawo do obrony nie zostało naruszone i że zaproponowana przez wnoszącą odwołanie norma wykraczała poza granice tego, co konieczne do zagwarantowania tego prawa.

– Wniosek wstępny

152. Zarzut czwarty powinien zatem zostać oddalony w całości.

b) W przedmiocie zarzutu piątego, opartego na naruszeniu art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88, dotyczących obowiązków Komisji w zakresie monitorowania i kontroli

153. Zarzut piąty dotyczy pkt 80 zaskarżonego wyroku( ).

i) Argumenty stron

154. Wnosząca odwołanie twierdzi, że rozumowanie przedstawione w pkt 80 zaskarżonego wyroku zachęca do niestosowania i nieprzestrzegania systemu monitoringu i kontroli przewidzianego przez art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 ze względu na to, że Komisja praktycznie nie jest w stanie wywiązać się z tego zadania. To rozumowanie jest sprzeczne z wolą prawodawcy, który chciał stworzyć system kontroli sprawowanej przy partnerskiej współpracy państw członkowskich.

155. Komisja uważa, że zarzut jest oparty na ewidentnym i wprowadzającym w błąd zniekształceniu zaskarżonego wyroku. Sąd nie zachęcał Komisji do nieprzestrzegania art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88. Ograniczył się tylko do wyolbrzymienia do ekstremum propozycji wnoszącej odwołanie, według której art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 zawierają przepis proceduralny uzależniający prawo Komisji do zmniejszenia lub cofnięcia pomocy od dopełnienia obowiązków w zakresie monitorowania i oceny.

156. Propozycja wnoszącej odwołanie jest niezgodna z podziałem zadań między Komisją a państwami członkowskimi w ramach zarządzania funduszami strukturalnymi. Pomoc z funduszy strukturalnych jest zarządzana w sposób zdecentralizowany, a w tym systemie na pierwszej linii znajdują się organy państw członkowskich. Zatem w pierwszej kolejności do państw członkowskich – w rozpoznawanej sprawie do wnoszącej odwołanie jako podmiotu pośredniczącego wyznaczonego przez państwo członkowskie – należy obowiązek kontrolowania prawidłowego wykorzystania pomocy wspólnotowej, a w szczególności kwalifikowania wydatków.

ii) Ocena prawna

157. Zarzut piąty jest nieistotny dla sprawy. Sąd w pierwszym rzędzie oparł się na argumencie z pkt 79 zaskarżonego wyroku, że art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 nie zawierają żadnego przepisu proceduralnego uzależniającego prawo Komisji do zmniejszenia lub cofnięcia pomocy wspólnotowej od warunku zgłoszenia wątpliwości co do prawidłowego wykonania projektu przed zakończeniem pomocy. Zatem zarzut piąty nie mógłby zostać uwzględniony, nawet gdyby był uzasadniony( ).

158. W każdym razie zarzut ten jest nieuzasadniony.

159. Po pierwsze, opiera się na niewłaściwym odczytaniu zaskarżonego wyroku. W pkt 80 zaskarżonego wyroku Sąd nie stwierdził, że Komisja nie musi przestrzegać art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88, ponieważ nie jest w stanie przestrzegać tych przepisów. Stwierdził jedynie, że norma proceduralna w brzmieniu, jakie wnosząca odwołanie chce wywieść z tych przepisów, skutkowałaby w bardzo wielu przypadkach uniemożliwieniem Komisji wydania jakiejkolwiek decyzji o cofnięciu lub zmniejszeniu pomocy ze środków wspólnotowych. Sąd więc po prostu nakreślił konsekwencje normy proceduralnej w brzmieniu, jakie zaproponowała wnosząca odwołanie (której w każdym razie nie można wywieść z art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88)( ). Wbrew twierdzeniom wnoszącej odwołanie, Sąd ani nie ograniczył stosowania istniejącej normy proceduralnej, ani nie zachęcał Komisji do naruszenia wspomnianych art. 25 i 26.

160. Po drugie, należy podkreślić, że norma proceduralna zaproponowana przez wnoszącą odwołanie, według której niedopełnienie obowiązków w zakresie monitorowania i oceny wynikających z art. 25 i 26 rozporządzenia nr 4253/88 uniemożliwia wszczęcie postępowania w sprawie zmniejszenia pomocy przewidzianego w art. 24 tego rozporządzenia, nie jest jedyną możliwością sankcji za ewentualne niedopełnienie obowiązków w zakresie monitorowania i oceny. W tym zakresie odsyłam do pkt 213–217 niniejszej opinii, gdzie ta kwestia będzie analizowana.

161. Zatem zarzut piąty powinien zostać oddalony.

5. W przedmiocie zarzutów szóstego i siódmego

162. Zarzuty szósty i siódmy dotyczą pkt 88–92 zaskarżonego wyroku. Sąd oddalił w nich zarzut wnoszącej odwołanie oparty na naruszeniu zasady uzasadnionych oczekiwań i zasady pewności prawa. Sąd najpierw stwierdził, że istnienie uprawnienia do powoływania się na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań uzależnione jest od łącznego spełnienia trzech przesłanek, przy czym pierwszą przesłanką są dokładne, bezwarunkowe i zgodne zapewnienia pochodzące z uprawnionych i wiarygodnych źródeł, drugą charakter zapewnień wzbudzający u podmiotu, do którego są skierowane, uzasadnione oczekiwanie, trzecią zaś udzielenie zapewnień zgodnie z właściwymi przepisami.

a) W przedmiocie zarzutu szóstego, opartego na naruszeniu zasady uzasadnionych oczekiwań i zasady pewności prawa

163. Zarzut szósty dotyczy pkt 90 zaskarżonego wyroku. Sąd uznał w nim, że trzecia przesłanka wymagana do wykazania istnienia uzasadnionych oczekiwań (zapewnienia zgodne z właściwymi przepisami) nie została spełniona, ponieważ ewentualne zapewniania Komisji byłyby sprzeczne z właściwymi przepisami. W tych okolicznościach Sąd uznał, że w świetle właściwych przepisów obejmowanie udziałów w MŚP powinno być przeprowadzone najpóźniej do dnia 31 grudnia 2001 r.

164. Wnosząca odwołanie twierdzi, że ustalenie Sądu jest oparte na nieprawidłowej ocenie treści i realizacji środka nr 2 dotacji globalnej. Beneficjentem środka nr 2 dotacji globalnej jest według niej FKPR, a nie MŚP. Terminem końcowym na obejmowanie udziałów w MŚP jest dzień 16 grudnia 2009 r., a nie 31 grudnia 2001 r.

165. Komisja uważa, że wykładnia Sądu dotycząca środka nr 2 dotacji globalnej oraz daty zakończenia pomocy jest poprawna. Dodaje również, że nigdy nie udzieliła wnoszącej odwołanie dokładnych, bezwarunkowych i zgodnych zapewnień, na które ta się powołuje.

166. Zarzut ten nie jest uzasadniony. Należy przypomnieć, przywołując w szczególności pkt 75, 81 i 87–90 niniejszej opinii, że ocena Sądu dotycząca treści i realizacji środka nr 2 dotacji globalnej nie jest błędna, zwłaszcza w zakresie wskazania beneficjenta środka nr 2 dotacji globalnej oraz terminu końcowego na obejmowanie udziałów w MŚP.

b) W przedmiocie zarzutu siódmego, opartego na wypaczeniu materiału dowodowego oraz naruszeniu zasad ogólnych dotyczących ciężaru dowodu

167. Zarzut siódmy dotyczy pkt 91 zaskarżonego wyroku. Sąd stwierdził w nim, że według wyjaśnień Komisji, informacje przekazane komitetowi monitorującemu pozwalały sądzić, że całość dotacji może zostać zainwestowana w MŚP do dnia 31 grudnia 2001 r. Następnie Sąd podkreślił, że wnosząca odwołanie nie dostarczyła ani sprawozdań półrocznych przekazanych komitetowi monitorującemu, a które – według niej – wykazywały jasno, że żadna operacja finansowa nie została zrealizowana, ani raportu dotyczącego aktualizacji z dnia 21 listopada 2001 r. wymienionego w protokole z posiedzenia komitetu monitorującego z dnia 10 grudnia 2001 r. Sąd na tej podstawie stwierdził, że w tych okolicznościach nie jest w stanie zbadać, czy komitet monitorujący był poinformowany o fakcie, że cały wpłacony kapitał nie zostanie zainwestowany w MŚP do dnia 31 grudnia 2001 r.

i) Argumenty stron

168. Wnosząca odwołanie opiera swój zarzut na oczywistym naruszeniu zasad ogólnych dotyczących oceny materiału dowodowego, wypaczeniu dowodów oraz odmowie uwzględnienia przez Sąd dowodów dostarczonych przez wnoszącą odwołanie.

169. Po pierwsze, twierdzi ona, że w postępowaniu w pierwszej instancji dostarczyła dokumenty związane z decyzjami komitetu monitorującego, które to dokumenty potwierdzały jego akceptację wyrażoną w grudniu 2001 r. co do stanu zaawansowania projektu dotacji globalnej.

170. Po drugie, zarzuca, że Sąd nie uwzględnił ustalonych okoliczności faktycznych. Strony postępowania były zgodne, iż sprawozdania półroczne wykazywały, że Komisja była doskonale poinformowana o stanie zaawansowania projektu, że akceptowała działania podmiotu pośredniczącego oraz że podzielała poglądy wnoszącej odwołanie w kwestii interpretacji właściwych przepisów.

171. Po trzecie, wnosząca odwołanie uważa, że Sąd powinien był zażądać sprawozdań półrocznych przekazanych komitetowi monitorującemu oraz raportu dotyczącego aktualizacji z dnia 21 listopada 2001 r. wymienionego w protokole z posiedzenia komitetu monitorującego z dnia 10 grudnia 2001 r. w toku postępowania w pierwszej instancji, skoro rzeczywiście uważał je za niezbędne. Przez to zaniechanie Sąd pozbawił wnoszącą odwołanie możliwości skorzystania z praw przysługujących w postępowaniu kontradyktoryjnym.

172. Po czwarte, wnosząca odwołanie powołuje się na dokumenty zamieszczone w załącznikach 4–7 do odwołania, wykazujących, iż Komisja zatwierdziła poniesione wydatki pod względem kwalifikowania się do pomocy i prawidłowości, a także interpretację wnoszącej odwołanie.

173. Po piąte, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że nie uwzględnił faktu, iż Komisja dokonała wpłat z tytułu kolejnych transzy pomocy. Powinien na tej podstawie wywnioskować, że Komisja potwierdziła kwalifikowalność wydatków wnoszącej odwołanie.

174. Po szóste, wnosząca odwołanie zarzuca brak uzasadnienia. Jej zdaniem Sąd nie wziął pod uwagę wszystkich przedstawionych przez nią dowodów.

175. Komisja uważa, że zarzut siódmy jest nieistotny dla sprawy. Sąd oparł swoje rozumowanie dotyczące naruszenia zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań w pierwszym rzędzie na argumencie zawartym w pkt 90 zaskarżonego wyroku, że ewentualne zapewnienie Komisji byłoby sprzeczne z właściwymi przepisami, a więc nie mogło wzbudzić u wnoszącej odwołanie uzasadnionych oczekiwań.

176. Co do istoty, Komisja uważa, że zarzut opiera się na błędnym odczytaniu zaskarżonego wyroku. Dodaje, że Sąd nie stwierdził wcale, że nie jest w stanie ustalić, że na dzień 30 czerwca 2001 r. żadna operacja nie została zrealizowana i że pierwsza miała być przeprowadzona w dniu 19 listopada 2001 r. Sąd jedynie stwierdził, że nie mógł ustalić, czy komitet monitorujący był poinformowany o fakcie, iż objęcie udziałów w MŚP nie będzie mogło zostać zrealizowane do dnia 31 grudnia 2001 r. Komisja utrzymuje, że dokumenty przedstawione przez wnoszącą odwołanie w postępowaniu w pierwszej instancji nie zawierały jasnych informacji na ten temat. Zatem Sąd nie dopuścił się błędu w ocenie ani wypaczenia dowodów.

177. Jeśli chodzi o pisma w załącznikach 4–7 do odwołania, Komisja uważa, że powinny zostać odrzucone jako niedopuszczalne ze względu na zbyt późne przedstawienie oraz treść odnoszącą się do okoliczności faktycznych.

178. Ostatecznie to na wnoszącej odwołanie spoczywał obowiązek uzasadnienia i poparcia dowodami swoich twierdzeń przedstawionych w odpowiedzi na zarzuty podniesione przez Komisję.

ii) Ocena prawna

– Zarzut siódmy jest nieistotny dla sprawy

179. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zarzut siódmy dotyczący pkt 91 zaskarżonego wyroku jest nieistotny dla sprawy( ). Jak słusznie zauważyła Komisja, Sąd oddalił zarzut wnoszącej odwołanie oparty na rzekomym naruszeniu zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań w pierwszym rzędzie na podstawie argumentu przedstawionego w pkt 90 zaskarżonego wyroku, że udzielone zapewnienia muszą być zgodne z obowiązującym prawem. Podobnie jak zarzut szósty, który dotyczy pkt 90 zaskarżonego wyroku, powinien zostać oddalony( ), gdyż stwierdzenie w pkt 90 samo w sobie uzasadnia oddalenie zarzutu wnoszącej odwołanie opartego na naruszeniu zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań. Zastrzeżenia wnoszącej odwołanie, które dotyczą pkt 91 zaskarżonego wyroku, mogą więc zostać oddalone jako nieistotne dla sprawy, bez potrzeby badania ich zasadności.

180. W każdym razie zastrzeżenia są bezzasadne.

– W przedmiocie zastrzeżenia pierwszego, opartego na okoliczności faktycznej, że wnosząca odwołanie dostarczyła dokumenty związane z decyzjami komitetu monitorującego

181. Wnosząca odwołanie utrzymuje, że dostarczyła dokumenty związane z decyzjami komitetu monitorującego, które to dokumenty potwierdzały akceptację Komisji wyrażoną w grudniu 2001 r. co do stanu zaawansowania projektu dotacji globalnych.

182. Ponieważ wnosząca odwołanie nie określiła dokładnie naruszenia prawa, na którym opiera to zastrzeżenie, należy najpierw przypomnieć, że zgodnie z art. 225 ust. 1 WE oraz z art. 51 statutu Trybunału Sprawiedliwości, zadanie Trybunału w ramach postępowania odwoławczego ogranicza się do badania kwestii prawnych. Zatem odwołanie może opierać się jedynie na zarzutach dotyczących naruszenia przepisów prawa z wyłączeniem oceny jakichkolwiek okoliczności faktycznych( ). W zakresie w jakim zastrzeżenie wnoszącej odwołanie należy rozumieć jako krytykę oceny okoliczności faktycznych przez Sąd, jest ono niedopuszczalne. Z wyjątkiem oczywistego wypaczenia wyłącznie Sąd jest właściwy, by oceniać materiał dowodowy( ). Tymczasem wnosząca odwołanie nie dostarczyła dowodów wykazujących na wypaczenie treści dokumentów, które przedstawiła w pierwszej instancji.

183. W zakresie w jakim wnosząca odwołanie krytykowałaby Sąd z powodu nieuwzględnienia dostarczonych przez nią dokumentów związanych z decyzjami komitetu monitorującego, zastrzeżenie to byłoby dopuszczalne, gdyż mielibyśmy do czynienia z błędem proceduralnym. Niemniej jest ono bezzasadne. Z pkt 91 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd wziął pod uwagę dokumenty związane z decyzjami komitetu monitorującego. Jednakże uznał, że przy braku sprawozdań półrocznych oraz raportu dotyczącego aktualizacji z dnia 21 listopada 2001 r. na podstawie tych dokumentów nie może wywnioskować, czy komitet monitorujący był poinformowany o fakcie, że cały wpłacony kapitał nie zostanie zainwestowany w MŚP do dnia 31 grudnia 2001 r.

184. Zatem zastrzeżenie pierwsze powinno zostać oddalone.

– W przedmiocie zastrzeżenia drugiego, dotyczącego faktu, iż Sąd nie oparł się na ustalonych okolicznościach faktycznych

185. Według wnoszącej odwołanie strony postępowania były zgodne, iż sprawozdania półroczne wykazywały, że Komisja, po pierwsze, była doskonale poinformowana o stanie zaawansowania projektu, po drugie, że akceptowała działania wnoszącej odwołanie, a po trzecie, że podzielała poglądy wnoszącej odwołanie w kwestii interpretacji właściwych przepisów. Wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że nie oparł się na tych ustalonych okolicznościach faktycznych.

186. Zastrzeżenie to jest bezzasadne. Wbrew twierdzeniom wnoszącej odwołanie, strony wcale nie były zgodne co do tych okoliczności faktycznych. Z pkt 90 zaskarżonego wyroku oraz z pkt 83–91 odpowiedzi Komisji na skargę wynika, że Komisja zaprzeczyła odpowiednim twierdzeniom wnoszącej odwołanie.

– W przedmiocie zastrzeżenia trzeciego, opartego na braku zarządzenia środków dowodowych

187. W zastrzeżeniu trzecim wnosząca odwołanie krytykuje Sąd za zaniechanie zarządzenia środków dowodowych. Sąd nie zażądał od wnoszącej odwołanie przedstawienia w toku postępowania sprawozdań półrocznych. Wnosząca odwołanie uważa, że Sąd powinien był zażądać tych dokumentów w toku postępowania, zamiast czekać do wydania wyroku, żeby zarzucić ich brak. Sąd jest – jej zdaniem – zobowiązany do wykorzystania z własnej inicjatywy instrumentów procesowych w celu uzupełnienia wszelkich informacji, które mogą być decydujące dla sprawy.

188. Zastrzeżenie to jest bezzasadne.

189. Przede wszystkim należy stwierdzić, że ciężar dowodu spoczywał na wnoszącej odwołanie. W skardze powołała się ona na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań. Zatem to ją obarczał ciężar uzasadnienia i udowodnienia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki dające podstawy do ochrony uzasadnionych oczekiwań.

190. Co się tyczy prawa Sądu do udziału w udowodnieniu okoliczności faktycznych przez określenie środków dowodowych zgodnie z art. 66 § 1 regulaminu Sądu, z orzecznictwa Trybunału wynika, że jest to uprawnienie co do zasady opcjonalne i komplementarne, zważywszy, że wyłącznie do Sądu należy ocena ewentualnej konieczności uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego w rozpatrywanych przez niego sprawach( ). W wyjątkowych okolicznościach – jak uznał Trybunał ­– Sąd jest zobligowany określić środki dowodowe( ). Uważam jednak, że okoliczności niniejszej sprawy nie mogą powodować powstania takiego obowiązku. Wnosząca odwołanie, którą obarczał ciężar dowodu, nie przywołała wyjątkowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać taki obowiązek, jak na przykład niemożność przedstawienia wspomnianych sprawozdań.

– W przedmiocie zastrzeżenia czwartego, związanego z dokumentami przedstawionymi przez wnoszącą odwołanie

191. W zakresie w jakim wnosząca odwołanie opiera się na dokumentach znajdujących się w załącznikach 4–7 do odwołania, należy stwierdzić, że nie przedstawiła ich w postępowaniu w pierwszej instancji. Co więcej, wnosząca odwołanie domaga się nowej oceny okoliczności faktycznych. Zarzuty bazujące na tych dokumentach powinny więc zostać odrzucone jako niedopuszczalne.

– W przedmiocie zastrzeżenia piątego, opartego na nieuwzględnieniu wpłat dokonanych przez Komisję

192. Zastrzeżenie wnoszącej odwołanie oparte na fakcie, iż Sąd jakoby nie uwzględnił, że Komisja dokonała różnych wpłat z tytułu pomocy wspólnotowej i potwierdziła w ten sposób słuszność interpretacji wnoszącej odwołanie, a także prawidłowość i kwalifikowalność poniesionych wydatków, jest dopuszczalne, ale nieuzasadnione.

193. To zastrzeżenie nie dotyczy tylko – według mnie – oceny okoliczności faktycznych przez Sąd, lecz bardziej kwalifikacji prawnej faktów w celu ustalenia istnienia przesłanek ochrony uzasadnionych oczekiwań. Zatem mamy do czynienia z kwestią prawną, która jest dopuszczalna w ramach postępowania odwoławczego.

194. Jednakże zastrzeżenie to jest bezzasadne. Fakt, iż Komisja dokonała wpłaty z tytułu kolejnych transzy pomocy wspólnotowej, nie jest okolicznością takiego rodzaju, żeby stanowić dokładne i bezwarunkowe zapewnienie mogące wzbudzić u wnoszącej odwołanie uzasadnione oczekiwanie. Po pierwsze, z art. 24 rozporządzenia nr 4253/88 wynika, że wpłaty są realizowane z zastrzeżeniem braku nieprawidłowości lub poważnych zmian, które mają wpływ na charakter lub warunki wdrożenia projektu( ). Po drugie, wnosząca odwołanie nie wykazała, że Komisja wiedziała, iż objęcie udziałów nie będzie już mogło zostać zrealizowane do dnia 31 grudnia 2001 r., chociaż ciężar dowodu spoczywał na wnoszącej odwołanie.

195. Zatem zastrzeżenie piąte powinno zostać oddalone.

– W przedmiocie zastrzeżenia szóstego, opartego na braku uzasadnienia

196. W końcu zastrzeżenie szóste, oparte na braku uzasadnienia, jest bezzasadne. Ustalenie Sądu nie jest dotknięte brakiem uzasadnienia. Ciężar dowodu spoczywał na wnoszącej odwołanie. W pkt 91 zaskarżonego wyroku Sąd wyraźnie oparł się na twierdzeniu, że przedstawione przez wnoszącą odwołanie elementy stanu faktycznego nie pozwalają mu ustalić, czy Komisja wiedziała, że objęcie udziałów w MŚP nie będzie mogło zostać zrealizowane do dnia 31 grudnia 2001 r.

– Wniosek wstępny

197. Zarzut siódmy powinien zatem zostać oddalony w całości.

6. W przedmiocie zarzutu ósmego, opartego na naruszeniu orzecznictwa wspólnotowego dotyczącego stosowania zasady proporcjonalności do przypadków zmniejszenia wymiaru pomocy wspólnotowej

198. Zarzut ósmy dotyczy pkt 93 zaskarżonego wyroku. Sąd stwierdził w nim, że Komisja nie dysponowała zakresem uznania, jeśli chodzi o konsekwencje, jakie należało wyciągnąć z faktu, iż na dzień 31 grudnia 2001 r. część kapitału wpłaconego do FKPR nie została zainwestowana w MŚP. W tym względzie Sąd powołał się na pkt 22, 23 i 47 wyroku w sprawie Niderlandy przeciwko Komisji( ).

199. Ponadto stwierdził, że uwzględnienie okoliczności przywołanych przez wnoszącą odwołanie oznaczałoby naruszenie arkusza nr 19 oraz że byłoby nie do zaakceptowania, żeby wnosząca odwołanie osiągnęła korzyść z jego błędnej interpretacji, jakiej nie miałyby inne podmioty pośredniczące, które znalazłszy się w identycznej sytuacji, zrezygnowałyby z żądania wypłaty części środków z tytułu pomocy, której nie mogły zainwestować w terminie.

a) Argumenty stron

200. Wnosząca odwołanie uważa, że art. 24 rozporządzenia nr 4253/88 nie zawiera odniesienia do automatycznego systemu odzyskiwania pomocy, który nie pozostawia Komisji żadnego zakresu uznania. Krytykuje Sąd za to, że oparł się na wyroku w sprawie Niderlandy przeciwko Komisji( ), który dotyczy art. 12 rozporządzenia nr 4253/88, a nie art. 24 tego rozporządzenia.

201. Według wnoszącej odwołanie Komisja powinna wziąć pod uwagę zachowanie wnoszącej odwołanie, a zwłaszcza okoliczność, iż nie dopuściła się nadużyć. Wnosząca odwołanie uważa, że zmniejszenie wymiaru pomocy powinno być odpowiednie w stosunku do stopnia naruszenia i wysokości kwoty, której dotyczy naruszenie popełnione przez wnoszącą odwołanie. W tym zakresie powołuje się na pkt 135–153 wyroku w sprawie Conserve Italia przeciwko Komisji( ).

202. Komisja uważa, że w sytuacji gdy stwierdza nieprawidłowość lub zmianę, powinna działać na podstawie art. 24 rozporządzenia nr 4253/88. Spoczywają na niej bowiem określone obowiązki w zakresie właściwego gospodarowania środkami z budżetu wspólnotowego.

203. Komisja uważa, że pkt 130 i następne wyroku w sprawie Conserve Italia przeciwko Komisji( ) potwierdzają, iż Komisja powinna przeprowadzić zwykłą korektę finansową niezależnie od jakichkolwiek ustaleń w kwestii winy lub ewentualnego usiłowania nadużycia ze strony wnoszącej odwołanie. Punkty 135–138 tego wyroku nie podważają tej zasady. Dotyczą one sposobu obliczania innego niż zastosowany przez Komisję w tamtej sprawie. Zatem Sąd nie naruszył orzecznictwa związanego z zasadą proporcjonalności, twierdząc, iż Komisja nie dysponowała zakresem uznania, jeśli chodzi o zmniejszenie wysokości współfinansowania.

204. W każdym razie nie było obowiązku, by przedstawiciel Komisji zasiadał w komitecie monitorującym.

b) Ocena prawna

205. Zarzut ósmy nie może być uwzględniony. Mimo iż wnosząca odwołanie słusznie zauważyła, że Komisja dysponuje pewnym zakresem uznania w ramach postępowania w sprawie zmniejszenia pomocy zgodnie z art. 24 rozporządzenia nr 4253/88, jednak wnosząca odwołanie nie wskazała okoliczności, które mogłyby wykazać nadużycie uprawnień dyskrecjonalnych.

i) W przedmiocie zakresu uznania przysługującego Komisji w ramach art. 24 rozporządzenia nr 4253/88.

206. Przede wszystkim należy przypomnieć, że system rozporządzenia nr 4253/88 opiera się między innymi na spełnieniu szeregu warunków, które uprawniają do uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej. W sytuacji gdy nie wszystkie warunki zostały spełnione, art. 24 rozporządzenia nr 4253/88 upoważnia Komisję do zmiany stanowiska w kwestii zakresu zobowiązań, jakie na niej spoczywają na mocy decyzji o przyznaniu danej pomocy( ).

207. Stopień realizacji projektu dotacji stanowi dla Komisji bardzo ważne kryterium w ramach postępowania w sprawie zmniejszenia pomocy. Zasady właściwego gospodarowania środkami z budżetu wspólnotowego przemawiają zdecydowanie za zmniejszeniem pomocy wspólnotowej, jeżeli