Sprawa C‑127/13 P

Guido Strack

przeciwko

Komisji Europejskiej

„Odwołanie — Prawo do bycia wysłuchanym — Prawo do sądu ustanowionego ustawowo — Dostęp do dokumentów instytucji — Częściowa odmowa udzielenia wnoszącemu odwołanie dostępu do dokumentów — Pierwotna decyzja w sprawie odmowy — Powstanie dorozumianej decyzji odmownej — Zastąpienie dorozumianej decyzji odmownej decyzją wyraźną — Interes prawny po przyjęciu wyraźnych decyzji odmownej — Wyjątki dotyczące dostępu do dokumentów — Ochrona interesu dobrej administracji — Ochrona danych osobowych i interesów handlowych”

Streszczenie – wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 2 października 2014 r.

Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów – Ochrona interesów handlowych – Nadrzędny interes publiczny uzasadniający ujawnienie dokumentów – Powołanie się na zasadę przejrzystości – Konieczność wykazania szczególnych względów w odniesieniu do danej sprawy

Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów – Ochrona życia prywatnego i integralności jednostki – Zakres – Obowiązek kodowania nazwisk usuniętych w dokumentach przekazanych wnioskodawcom – Zakres – Granice

Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów – Odmowa dostępu – Właściwość sądu Unii do nakazania przedstawienia dokumentów w celu zbadania zasadności odmowy – Zakres

Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów – Ochrona życia prywatnego i integralności jednostki – Możliwość pełnego zastosowania przepisów rozporządzenia nr 45/2001 – Spoczywający na wnioskującym o dostęp do dokumentów obowiązek wykazania konieczności przekazania owych danych osobowych – Obowiązek sprawdzenia przez instytucję istnienia względów uzasadniających przekazanie danych osobowych – Brak

Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Obowiązek utworzenia rejestru dokumentów – Możliwość czuwania nad wykonaniem obowiązku poprzez wniosek o udzielenie dostępu do dokumentu – Wykluczenie

Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Odmowa dostępu do dokumentu ze względu na jego nieistnienie lub brak jego posiadania przez daną instytucję – Okoliczność niedająca podstawy do stwierdzenia niemożności stosowania rozporządzenia – Obowiązek utworzenia danego dokumentu przez instytucję – Brak

Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wniosek dotyczący bardzo dużej ilości dokumentów – Prawo instytucji do przedłużenia terminu na wydanie decyzji – Wyjątkowy charakter – Przysługująca instytucji możliwość znalezienia, z osobą wnioskującą o dostęp, rozwiązania w celu zmiany terminów określonych w rozporządzeniu – Wykluczenie – Możliwość odmowy przez instytucję dostępu do niektórych dokumentów – Wyjątkowy charakter – Poszanowanie zasady proporcjonalności

Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Nieprzestrzeganie przez daną instytucję terminów wyznaczonych do udzielenia odpowiedzi na wniosek potwierdzający o udzielenie dostępu – Dorozumiana decyzja odmowna – Uchylenie poprzez przyjęcie wyraźnej decyzji odmownej – Możliwość skargi na dorozumianą decyzję odmowną – Brak

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 24, 88–90)

Rozporządzenie nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji nie przewiduje możliwości odstąpienia od terminów przewidzianych w art. 7 i 8, ponieważ terminy te są decydujące dla przebiegu procedury udzielania dostępu do dokumentów danych instytucji, która ma na celu umożliwić szybkie i ułatwione rozpatrywanie wniosków o dostęp do tych dokumentów. W tym względzie w przypadku wniosków odnoszących się do bardzo długich dokumentów lub do bardzo dużej liczby dokumentów dopuszczone jest jedynie tytułem wyjątku przedłużenie terminu przewidzianego w art. 8 ust. 1 owego rozporządzenia o piętnaście dni roboczych. Jeśli w tego rodzaju przypadku art. 6 ust. 3 owego rozporządzenia umożliwia danej instytucji znalezienie optymalnego rozwiązania z osobą wnioskującą o dostęp do przechowywanych przez nią dokumentów, to owo rozwiązanie może dotyczyć jedynie treści lub liczby żądanych dokumentów. Instytucja mogłaby w wyjątkowych okolicznościach odmówić dostępu do niektórych dokumentów z tego względu, że obciążenie pracą związane z ich ujawnieniem byłoby nieproporcjonalne względem celów wskazanych we wniosku o dostęp do owych dokumentów. Jednakże powołanie się na zasadę proporcjonalności nie może umożliwiać zmiany terminów przewidzianych w rozporządzeniu nr 1049/2001 bez utworzenia sytuacji niepewności prawnej. (por. pkt 25, 26, 28)

W ramach systemu ustanowionego rozporządzeniem nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji nieistnienie dokumentu stanowiącego przedmiot wniosku o dostęp lub brak jego posiadania przez daną instytucję nie skutkują brakiem możliwości zastosowania owego rozporządzenia. Ponieważ zgodnie z art. 8 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1049/2001 każda odmowa dostępu do dokumentów żądanych od organów administracji może być przedmiotem zaskarżenia na drodze sądowej, niezależnie od powołanego uzasadnienia odmowy dostępu, w związku z tym dla prawa zainteresowanego do środka zaskarżenia jest bez znaczenia, czy zostanie podniesione, że dostępu do dokumentu należy odmówić z jednego ze względów przewidzianych w art. 4 omawianego rozporządzenia, lub czy zostanie podniesione, że żądany dokument nie istnieje. Każde inne rozwiązanie prowadziłoby do niemożliwości dokonania leżącej w gestii sądu unijnego kontroli w zakresie zasadności decyzji odmawiającej dostępu do dokumentów instytucji, ponieważ wystarczyłoby, aby dana instytucja stwierdziła, że dokument nie istnieje, by uniknąć wszelkiej kontroli sądowej. Wręcz przeciwnie, do danej instytucji należy udzielenie wnioskodawcy odpowiedzi i ewentualnie uzasadnienie przed sądem swej odmowy udzielonej na tej podstawie. Ani z art. 11 rozporządzenia nr 1049/2001, ani z obowiązku pomocy przewidzianego w art. 6 ust. 2 owego rozporządzenia nie może natomiast wynikać zobowiązanie instytucji do sporządzenia dokumentu, którego od niej zażądano, a który nie istnieje. (por. pkt 39–42, 46)

Co się tyczy ustanowionego w art. 11 rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji obowiązku ustanowienia rejestru dokumentów, to ponieważ omawiane rozporządzenie nie wiąże tego obowiązku bezpośrednio z prawem dostępu do dokumentów, o którym mowa w art. 2 ust. 1 tego aktu, nie jest możliwe egzekwowanie przy pomocy wniosku o dostęp do dokumentów wykonania obowiązku rejestracji. (por. pkt 44)

W zastosowaniu art. 12 regulaminu postępowania Sąd ustala kryteria, zgodnie z którymi sprawy są rozdzielane między izby, a decyzja ta podlega opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W tym względzie, ponieważ owa decyzja pozwala prezesowi Sądu na odstąpienie od przewidzianego modelu przydzielania spraw w celu zapewnienia wyważonego podziału ciężaru pracy, zaś wykonanie owego odstępstwa nie jest ograniczone do chwili złożenia skargi, nic nie stoi na przeszkodzie, by sprawa została w każdej chwili przydzielona ponownie. Interpretacja ta jest zasadna tym bardziej z tego względu, że ponowne przydzielenie sprawy, w interesie dobrej administracji wymiaru sprawiedliwości, w celu zapewnienia wyważonego podziału ciężaru pracy, zmierza do realizacji celu rozpatrywania spraw w rozsądnym terminie, zgodnie z art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Ponieważ, podobnie jak w przypadku pierwotnego przydzielenia sprawy, jej ponowne przydzielenie składowi orzekającemu innemu niż skład początkowo przewidziany nie daje stronom prawa do uprzedniego wypowiedzenia się w przedmiocie owego środka administracji sądowej, argument dotyczący naruszenia prawa do bycia wysłuchanym przed ponownym przydzieleniem skargi jest bezzasadny. (por. pkt 50–53)

W braku jakiejkolwiek poszlaki wskazującej, że czas trwania postępowania przed Sądem miał wpływ na wynik sporu, nieprzestrzeganie terminu do wydania rozsądnego orzeczenia nie może prowadzić do uchylenia wyroku. (por. pkt 62)

Sąd – orzekając w składzie innym niż ten, który rozpoznawał spór zapoczątkowujący postępowanie, którego czas trwania jest krytykowany – jest zgodnie z art. 256 ust. 1 TFUE właściwy, aby wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania o odszkodowanie uzasadnione czasem trwania postępowania. (por. pkt 64)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 70, 101, 102, 106, 107, 111, 115)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 73, 74, 76–78, 136)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 79)

Systematyczny obowiązek kodowania nazwisk, które zostały usunięte w dokumencie przekazanym osobie wnioskującej o dostęp na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, stanowiłby szczególnie pracochłonne i bezużyteczne obciążenie. W istocie instytucje mogą w szczególnych przypadkach dać pierwszeństwo interesowi dobrej administracji po rozważeniu interesu osoby wnoszącej o dostęp do dokumentów i ciężaru pracy wynikającego z rozpatrzenia jej wniosku. (por. pkt 113)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 119)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 128, 130, 131)

Co do zasady sąd Unii nie może, nie naruszając prerogatyw władzy administracyjnej, kierować nakazów do instytucji. Zatem zgodnie z art. 264 TFUE może on jedynie stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu. Ponadto art. 266 TFUE nie przewiduje możliwości nałożenia na instytucje nakazu. Stwierdzenie to nie może zostać podważone argumentami wnoszącego odwołanie opartymi na art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, ponieważ artykuł ten nie ma na celu zmiany systemu kontroli sądowej ustanowionego w traktatach. (por. pkt 145–147)