Wydanie tymczasowe

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

NICHOLASA EMILIOU

przedstawiona w dniu 7 lipca 2022 r.( )

Sprawa C‑88/21

Regionų apygardos administracinio teismo Kauno rūmai

przy udziale:

Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerija

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy)]

Odesłanie prejudycjalne – System informacyjny Schengen drugiej generacji (SIS II) – Decyzja 2007/533/WSiSW – Artykuły 38 i 39 – Wpisy dotyczące przedmiotów poszukiwanych do celów zajęcia lub wykorzystania jako dowód w postępowaniu karnym – Wykonanie działania na podstawie wpisu – Uregulowanie krajowe zakazujące rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II – Usuwanie wpisów – Artykuł 17 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Prawo własności – Proporcjonalność





I. Wprowadzenie

1. W dniu 14 czerwca 1985 r. szefowie państw i rządów z kilku państw członkowskich zebrali się w niewielkiej gminie w Luksemburgu, aby podpisać pierwsze porozumienie (układ z Schengen)( ), które utorowało drogę do stworzenia europejskiej przestrzeni bez kontroli na granicach wewnętrznych: strefy Schengen.

2. W kolejnych latach owa wspólna europejska przestrzeń nie tylko ewoluowała pod względem zasięgu (geograficznie, wraz ze wzrostem liczby umawiających się państw członkowskich), lecz także pod względem dorobku prawnego Unii – znanego jako dorobek Schengen( ) – który gwarantuje właściwe funkcjonowanie strefy Schengen i zapewnia współpracę między państwami członkowskimi.

3. Postępy w dążeniu do strefy bez granic wewnętrznych umożliwiły obywatelom Unii swobodniejsze przemieszczanie się, ale jednocześnie wiązały się z odpowiedzialnością za ustanowienie i utrzymanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa na terytoriach państw członkowskich za pomocą środków, które z jednej strony zapobiegają przestępczości i ją zwalczają, a z drugiej strony poprawiają koordynację i współpracę policji i wymiarów sprawiedliwości. Swobodny przepływ może bowiem również nieuchronnie sprzyjać transgranicznej działalności przestępczej.

4. Niniejsza sprawa dotyczy jednego z kluczowych narzędzi stworzonych w związku z tą odpowiedzialnością, mianowicie systemu informacyjnego Schengen drugiej generacji (zwanego dalej „SIS II”), który ma na celu właśnie zachowanie tego rodzaju bezpieczeństwa i zarządzania granicami w Europie. W tym kontekście do Trybunału zwrócono się o dokonanie wykładni jednego z głównych instrumentów regulujących SIS II, tj. decyzji Rady 2007/533/WSiSW w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II)( ), a konkretnie jej art. 39.

5. Niniejsza sprawa stanowi dla Trybunału okazję do wyjaśnienia, jakie obowiązki spoczywają na właściwych organach państw członkowskich i jakim zakresem uznania dysponują one w sytuacji, gdy dokonano wpisu w SIS II w celu zajęcia przedmiotu lub wykorzystania go jako dowodu w postępowaniu karnym, ale wpisu tego nie uznaje się już za istotny.

II. Ramy prawne

A. Prawo Unii

1. Decyzja 2007/533

6. Zgodnie z art. 3 ust. 1 decyzji 2007/533 do celów tej decyzji:

„a) »wpis« oznacza zbiór danych wprowadzonych do SIS II, umożliwiających właściwym organom zidentyfikowanie osoby lub przedmiotu w związku z konkretnym planowanym działaniem;

b) »informacje uzupełniające« oznaczają informacje, które nie są przechowywane w SIS II, ale są związane z wpisami do SIS II, i które są wymieniane w następujących okolicznościach:

[…]”.

7. Artykuł 8 ust. 1 decyzji 2007/533 stanowi, że „[i]nformacje uzupełniające są wymieniane zgodnie z wytycznymi zawartymi w podręczniku [Sirene] za pośrednictwem infrastruktury łączności […]”.

8. Rozdział IX decyzji 2007/533, zatytułowany „Wpisy dotyczące przedmiotów przeznaczonych do zajęcia lub wykorzystania jako dowód w postępowaniu karnym”, obejmuje art. 38 i 39. Artykuł 38, zatytułowany „Cele i warunki dokonywania wpisów”, stanowi:

„1. Dane dotyczące przedmiotów poszukiwanych w celu ich zajęcia lub wykorzystania jako dowód w postępowaniu karnym są wprowadzane do SIS II.

2. Wprowadza się następujące kategorie łatwych do zidentyfikowania przedmiotów:

a) pojazdy silnikowe o pojemności skokowej przekraczającej 50 cm3, jednostki pływające i statki powietrzne;

[…]”.

9. Zgodnie z art. 39 decyzji 2007/533, zatytułowanym „Wykonanie działania na podstawie wpisu”:

„1. Jeżeli wyszukiwanie w systemie wykaże istnienie wpisu dotyczącego przedmiotu, który został znaleziony, organ, który stwierdził zgodność wpisu z przedmiotem, zgłasza ten fakt organowi, który dokonał wpisu, tak by ustalić konieczne działania […].

2. Informacje, o których mowa w ust. 1, są przekazywane w ramach wymiany informacji uzupełniających.

3. Państwo członkowskie, które odnalazło dany przedmiot, podejmuje działania zgodnie z prawem krajowym”.

10. Artykuł 45 decyzji 2007/533, który dotyczy okresu przechowywania wpisów dotyczących przedmiotów, przewiduje:

„1. Wpisy dotyczące przedmiotów wprowadzane do SIS II zgodnie z [decyzją 2007/533] są przechowywane wyłącznie przez okres konieczny do osiągnięcia celów, w których zostały wprowadzone.

[…]

3. Wpisy dotyczące przedmiotów wprowadzone zgodnie z art. 38 przechowywane są przez okres nieprzekraczający dziesięciu lat.

[…]”.

11. Zgodnie z art. 49 ust. 2 decyzji 2007/533:

„Do zmiany, uzupełniania, korekty, aktualizacji lub usuwania wprowadzonych danych upoważnione jest wyłącznie państwo członkowskie, które dokonało wpisu”.

2. Rozporządzenie (WE) nr 1986/2006

12. Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 1986/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie dostępu służb odpowiedzialnych w państwach członkowskich za wydawanie świadectw rejestracji pojazdów do systemu informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II)( ):

„1. Niezależnie od art. 38, 40 i art. 46 ust. 1 [decyzji 2007/533] służby odpowiedzialne w państwach członkowskich za wydawanie świadectw rejestracji pojazdów zgodnie z dyrektywą Rady 1999/37/WE mają dostęp do następujących danych wprowadzonych do SIS II, zgodnie z art. 38 ust. 2 lit. a), b) i f) [decyzji 2007/533], jedynie w celu sprawdzenia, czy zgłoszone do rejestracji pojazdy zostały skradzione, przywłaszczone lub utracone, lub czy są poszukiwane jako dowody w postępowaniu karnym:

a) dane dotyczące pojazdów silnikowych o pojemności silnika przekraczającej 50 cm3;

[…]

2. Służby, o których mowa w ust. 1, będące służbami rządowymi, mają prawo do bezpośredniego dostępu do danych wprowadzonych do SIS II”.

3. Podręcznik Sirene

13. W ramach SIS II i zgodnie z przepisami określonymi w decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2015/219 z dnia 29 stycznia 2015 r. zastępującej załącznik do decyzji wykonawczej 2013/115/UE w sprawie przyjęcia podręcznika Sirene i innych środków wykonawczych dla systemu informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II)( )oraz załącznika do tej decyzji (zwanej dalej „podręcznikiem Sirene”) państwa członkowskie przekazują sobie informacje uzupełniające dotyczące wpisów dokonanych w SIS II. W celu zapewnienia efektywnego funkcjonowania SIS II owa wymiana informacji odbywa się za pośrednictwem biur Sirene.

14. Podręcznik Sirene przyjęto po to, aby ułatwić pracę biurom Sirene, lepiej odzwierciedlić potrzeby operacyjne użytkowników końcowych SIS II uczestniczących w działaniach Sirene oraz zapewnić większą spójność procedur roboczych.

15. Zgodnie z motywem 4 podręcznika Sirene „[…] wpis wprowadzony do systemu SIS II należy przechowywać wyłącznie przez okres konieczny do osiągnięcia celów, dla których został dokonany”.

16. Punkt 8 podręcznika Sirene obejmuje w szczególności „wpisy dotyczące przedmiotów przeznaczonych do zajęcia lub wykorzystania jako dowód (art. 38 [decyzji 2007/533])”. Punkt 8.4 podręcznika Sirene, zatytułowany „Usuwanie wpisów dotyczących przedmiotów przeznaczonych do zajęcia lub wykorzystania jako dowód w postępowaniu karnym”, przewiduje, że wpis usuwa się z chwilą:

„a) zajęcia przedmiotu lub zastosowania równoważnego środka po przeprowadzeniu niezbędnej następczej wymiany informacji uzupełniających pomiędzy biurami Sirene lub gdy przedmiot ten zostanie objęty innym postępowaniem sądowym lub administracyjnym (np. postępowaniem sądowym dotyczącym zakupu w dobrej wierze, spornego prawa własności lub też współpracy sądowej w sprawie dowodów);

b) wygaśnięcia wpisu; lub

c) wydania decyzji o usunięciu przez właściwy organ państwa członkowskiego, które dokonało wpisu”.

17. Zgodnie z pkt 2.2.2 dodatku 2 do podręcznika Sirene organy państwa członkowskiego, które zlokalizowały przedmiot, muszą, zgodnie z prawem krajowym, (i) dokonać zajęcia przedmiotu lub podjąć wszelkie niezbędne środki tymczasowe, (ii) zidentyfikować osobę będącą w posiadaniu przedmiotu oraz (iii) skontaktować się z biurem Sirene państwa członkowskiego, które dokonało wpisu.

B. Prawo krajowe

18. Punkt 3 Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministro įsakymas Nr. 1V-324 dėl Lietuvos nacionalinės antrosios kartos Šengeno informacinės sistemos nuostatų patvirtinimo (zarządzenia nr 1V-324 ministra spraw wewnętrznych Republiki Litewskiej w sprawie zatwierdzenia rozporządzenia w sprawie litewskiego krajowego systemu informacyjnego Schengen drugiej generacji) z dnia 17 września 2007 r. (zwanego „krajowymi przepisami SIS II”) stanowi, że litewski krajowy SIS II (zwany dalej „N.SIS II”) został ustanowiony i funkcjonuje w oparciu o prawo Unii.

19. Zgodnie z pkt 25 krajowych przepisów SIS II przedsiębiorstwo państwowe Regitra uzyskuje dostęp do wykazu danych N.SIS II dotyczących poszukiwanych pojazdów silnikowych i ich przyczep, krajowego rejestru pojazdów i dokumentów rejestracyjnych poszukiwanych pojazdów silnikowych.

20. Zgodnie z pkt 13–13.3 zasad dotyczących rejestracji pojazdów silnikowych i ich przyczep, zatwierdzonych zarządzeniem nr 260 ministra spraw wewnętrznych Republiki Litewskiej z dnia 25 maja 2001 r. (zwanych dalej „zasadami dotyczącymi rejestracji”) przedsiębiorstwo państwowe Regitra zawiadamia policję, między innymi gdy wnioskodawca chce zarejestrować pojazd, którego silnik lub tablica rejestracyjna znajduje się w rejestrze pojazdów poszukiwanych, w litewskim N.SIS II, lub który sam znajduje się w tym rejestrze.

21. Punkt 14 zasad dotyczących rejestracji stanowi, że po zawiadomieniu policji w przypadkach przewidzianych w pkt 13.1–13.3 zasad dotyczących rejestracji pojazdy wymienione w pkt 13.1.1 owych zasad mogą być zarejestrowane dopiero po wykreśleniu ich z rejestru pojazdów poszukiwanych, a mianowicie N.SIS II.

III. Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytania prejudycjalne

22. W dniu 13 listopada 2015 r. D.R kupił w Niemczech samochód na podstawie umowy zawartej ze spółką A.M. Transports. Tydzień później rzeczony samochód został wyrejestrowany w Niemczech, sprowadzony na Litwę i sprzedany innej osobie.

23. W dniu 22 lutego 2016 r. nowy właściciel próbował zarejestrować pojazd na Litwie, lecz okazało się to niemożliwe, ponieważ w dniu 23 grudnia 2015 r. dokonano w odniesieniu do niego wpisu w SIS II, gdyż istniało domniemanie, że pojazd został skradziony.

24. Organy litewskie zawiadomiły organy bułgarskie o odnalezieniu pojazdu i wszczęto w jego sprawie dochodzenie. Jednakże postanowieniem prokuratora rejonowego w Mariampolu z dnia 21 września 2016 r. dochodzenie to umorzono, po ustaleniu, że nie popełniono czynu zabronionego na Litwie. Na mocy tego samego postanowienia przedmiotowy pojazd został zwrócony D.R., a właściciel pojazdu w chwili domniemanej kradzieży, tj. NABKO HOLDING GRUP (Bułgaria), został poinformowany i przekazano mu informacje dotyczące D.R.

25. Przez ponad trzy lata właściwe organy bułgarskie nie podjęły jednak żadnych kroków w celu usunięcia z SIS II wpisu dotyczącego tego pojazdu.

26. W dniu 20 lutego 2019 r. D.R. zwrócił się do oddziału regionalnego VĮ Regitra (zwanego dalej „Regitrą”) z wnioskiem o rejestrację tego pojazdu na Litwie. Wspomniany oddział regionalny odrzucił jednak ten wniosek. Chociaż skarżąca zaskarżyła tę decyzję, Regitra utrzymała ją jednak w mocy i powołała się na pkt 14 zasad dotyczących rejestracji z tego względu, że dane dotyczące poszukiwań pojazdu w Bułgarii zostały wprowadzone do SIS II i nadal figurowały w systemie.

27. Skarżąca odwołała się od decyzji Regitra do Regionų apygardos administracinio teismo Kauno rūmai (regionalnego sądu administracyjnego dla rejonu kowieńskiego, Litwa). Zdaniem tego sądu uregulowanie krajowe, na które Regitra powołała się w celu utrzymania w mocy swojej pierwotnej decyzji wydaje się nieproporcjonalnie ograniczać przysługujące właścicielowi pojazdu prawo własności, a także prawo do rozporządzania tą własnością. Zakaz rejestracji pojazdu obowiązuje bowiem bezterminowo i nie można go dostosować do szczególnych okoliczności każdego przypadku.

28. W tych okolicznościach sąd krajowy postanowił skierować sprawę do Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższego sądu administracyjnego Litwy), aby zbadał on te kwestie. Sąd ten podziela wątpliwości wyrażone przez Regionų apygardos administracinio teismo Kauno rūmai (regionalny sąd administracyjny dla rejonu kowieńskiego). W szczególności, biorąc pod uwagę, że niektóre przepisy zasad dotyczących rejestracji wprowadzono, aby zagwarantować realizację celów dorobku Schengen i przyczynić się do ogólnego działania SIS II, sąd odsyłający zastanawia się, czy przepisy te są zgodne z prawem Unii.

29. Wobec tego Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1) Czy art. 39 [decyzji 2007/533], w szczególności jego ust. 3, należy interpretować w ten sposób, że nakłada on obowiązek wprowadzenia zakazu rejestracji przedmiotów, w odniesieniu do których dokonano wpisu w systemie informacyjnym Schengen, mimo iż ten wpis nie jest już aktualny (pojazd został odnaleziony; postępowanie karne w państwie członkowskim, w którym odnaleziono pojazd, zostało umorzone z tej przyczyny, że w owym państwie członkowskim nie popełniono czynu zabronionego; państwo, które dokonało wpisu, zostało poinformowane, ale nie podejmuje żadnych działań w celu usunięcia wpisu z systemu)?

2) Czy art. 39 [decyzji 2007/533], w szczególności jego ust. 3, należy interpretować w ten sposób, że zobowiązuje on państwo członkowskie, które odnalazło przedmiot, w odniesieniu do którego dokonano wpisu zgodnie z art. 38 ust. 1 owej decyzji, do wprowadzenia w prawie krajowym uregulowań zakazujących podejmowania jakichkolwiek działań dotyczących odnalezionego przedmiotu innych aniżeli działania zmierzające do urzeczywistnienia celu wskazanego w art. 38 (zajęcie lub wykorzystanie jako dowód w postępowaniu karnym)?

3) Czy art. 39 [decyzji 2007/533], w szczególności jego ust. 3, należy interpretować w ten sposób, że zezwala on państwom członkowskim na ustanawianie regulacji prawnych przewidujących wyjątki od zakazu rejestracji pojazdów, w odniesieniu do których dokonano wpisu w SIS zgodnie z art. 38 owej decyzji, na które to wyjątki można by się powołać wówczas, gdy właściwe organy państwa członkowskiego podjęły kroki w celu poinformowania o odnalezionym przedmiocie państwa, które dokonało wpisu?”.

30. Uwagi na piśmie przedstawiły rządy łotewski, litewski, niderlandzki i portugalski, a także Komisja Europejska.

IV. Analiza

31. Poprzez swoje trzy pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 39 decyzji 2007/533, z jednej strony, zobowiązuje państwa członkowskie do zakazania rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II, a z drugiej strony, stoi na przeszkodzie odstępstwu od takiego zakazu w sytuacji, gdy uznaje się, że wpis ten nie jest już istotny.

32. Po zwięzłym przypomnieniu treści i funkcji art. 39 decyzji 2007/533 (A) odniosę się do pierwszej kwestii podniesionej przez sąd odsyłający: czy przepis ten zobowiązuje państwa członkowskie do zakazania rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II (B). Następnie wyjaśnię, kiedy tego rodzaju wpis należy usunąć, po czym przejdę do omówienia drugiej kwestii podniesionej przez sąd odsyłający: czy prawo Unii stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu zakazującemu rejestracji pojazdu, w przypadku gdy wpis nie jest już istotny lub aktualny (C).

A. Zwięzłe wprowadzenie do art. 39 decyzji 2007/533

33. SIS II, który zaczął funkcjonować w dniu 9 kwietnia 2013 r., stanowi podstawowy instrument gwarantujący wysoki poziom bezpieczeństwa w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także zapewniający stosowanie przepisów dorobku Schengen. Aby osiągnąć te cele, system zaprojektowano w sposób umożliwiający organom bezpieczeństwa państw członkowskich wprowadzanie do SIS II określonych informacji oraz wymianę informacji uzupełniających, co pozwala na podjęcie określonych działań. W tym względzie SIS II zawiera przede wszystkim wpisy dotyczące określonych przedmiotów, takich jak banknoty, broń palna i pojazdy, które zostały skradzione, przywłaszczone lub utracone.

34. Co się tyczy tego rodzaju przedmiotów, wpisu można dokonać między innymi w celu ich zajęcia lub wykorzystania jako dowód w postępowaniu karnym zgodnie z art. 38 decyzji 2007/533. W tym kontekście art. 39 tej decyzji – przepis, który stanowi sedno niniejszej sprawy – dotyczy działań, jakie mają podjąć organy państwa członkowskiego, które odnalazły przedmiot („wykonujące państwo członkowskie”), w odniesieniu do którego organy innego państwa członkowskiego („państwo członkowskie, które dokonało wpisu”) dokonały wpisu w SIS II.

35. Zgodnie z art. 39 ust. 1 decyzji 2007/533 organy wykonującego państwa członkowskiego mają obowiązek skontaktować się z organami państwa członkowskiego, które dokonało wpisu, „tak by ustalić konieczne działania”. Z kolei w ust. 3 tego przepisu przewidziano wymóg, zgodnie z którym wykonujące państwo członkowskie „podejmuje działania zgodnie z prawem krajowym”.

36. Jak podkreślił ostatnio rzecznik generalny P. Pikamäe, brzmienie tego przepisu nie jest modelowo precyzyjne. Jednakże w pkt 2.2.2 dodatku 2 do podręcznika Sirene – który ma zapewnić jasność co do dokładnego działania, jakie ma podjąć wykonujące państwo członkowskie – wyjaśniono, że takie działanie składa się z następujących czynności: pierwszym krokiem jest zajęcie przedmiotu lub podjęcie wszelkich niezbędnych środków zabezpieczających, drugim – ustalenie tożsamości osoby będącej w posiadaniu przedmiotu, a trzecim – skontaktowanie się z biurem Sirene państwa członkowskiego, które dokonało wpisu, w celu uzgodnienia niezbędnych środków( ).

37. Wobec powyższego przejdę teraz do omówienia pierwszej kwestii wynikającej z przedstawionych pytań, mianowicie czy art. 39 decyzji 2007/533 zobowiązuje państwa członkowskie do zakazania rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II.

B. Czy art. 39 decyzji 2007/533 zobowiązuje państwa członkowskie do zakazania rejestracji pojazdu?

38. Rozpatrując tę kwestię, należy na wstępie zauważyć, że szereg uwag przedstawionych w postępowaniu w niniejszej sprawie zawiera odmienne opinie co do sposobu, w jaki należy rozstrzygnąć tę kwestię. O ile rządy łotewski i litewski uważają, że art. 39 decyzji 2007/533 zobowiązuje państwa członkowskie do wprowadzenia przepisu w tym zakresie, rządy niderlandzki i portugalski są przeciwnego zdania. Komisja ze swej strony zajmuje niejako stanowisko pośrednie: art. 39 decyzji 2007/533 stoi na przeszkodzie, przynajmniej początkowo, rejestracji pojazdu. Jednakże zdaniem Komisji państwo członkowskie nie będzie już zobowiązane zakazać rejestracji pojazdu, gdy zostanie osiągnięty cel, w związku z którym dokonano wpisu w SIS II.

39. Podsumowując, mimo że kwestie podniesione przez rządy łotewski i litewski oraz Komisję są istotnym głosem w dyskusji, zasadniczo przychylam się do stanowisk rządów niderlandzkiego i portugalskiego.

40. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dla potrzeb wykładni przepisu prawa Unii należy brać pod uwagę nie tylko jego brzmienie, ale także jego kontekst oraz cele regulacji, której część on stanowi( ).

41. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że art. 39 decyzji 2007/533 jest sformułowany w sposób luźny i ogólny. To samo odnosi się zresztą do pkt 2.2.2 dodatku 2 do podręcznika Sirene, w którym, jak zauważono w pkt 36 powyżej, wyjaśniono konkretne działania, jakie powinny podjąć organy wykonującego państwa członkowskiego przed skontaktowaniem się z organami państwa członkowskiego, które dokonało wpisu.

42. Żaden ze wspomnianych dwóch przepisów nie odnosi się wyraźnie do obowiązku państw członkowskich polegającego na zakazaniu rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II. Moim zdaniem nie oznacza to również, że obowiązek taki przewidziano w tych przepisach w sposób dorozumiany.

43. W pkt 2.2.2 dodatku 2 do podręcznika Sirene mowa jest o „wszelkich niezbędnych środkach zabezpieczających” jako alternatywnych dla zajęcia odnalezionego przedmiotu, natomiast art. 39 ust. 1 decyzji 2007/533 odnosi się jedynie do „koniecznych działań”, które należy ustalić z państwem członkowskim dokonującym wpisu. Środki zabezpieczające, które ma jednostronnie przyjąć wykonujące państwo członkowskie, przewidziano zatem jedynie jako działania zastępcze wobec (prawdopodobnie skuteczniejszego) zajęcia danego przedmiotu, podczas gdy działania, które mają zostać podjęte w następstwie wymiany informacji między organami wykonującego państwa członkowskiego a organami państwa członkowskiego, które dokonało wpisu, są ustalane przez te organy.

44. Istnienie znacznej swobody dla wykonującego państwa członkowskiego w tym kontekście znajduje także potwierdzenie w art. 39 ust. 3 decyzji 2007/533, zgodnie z którym podejmowane działania muszą być „zgodn[e] z prawem krajowym”.

45. W związku z tym w treści art. 39 decyzji 2007/533 nie widzę żadnego elementu, który sugerowałby, że w sposób wyraźny lub dorozumiany istnieje obowiązek przyjęcia przez wykonujące państwo członkowskie pewnych szczególnych środków, które wykraczają poza ewentualne zajęcie przedmiotu (lub środki równoważne) i identyfikację osoby posiadającej przedmiot. W szczególności nic nie wskazuje na istnienie obowiązku państw członkowskich polegającego na zakazaniu rejestracji pojazdów, w odniesieniu do których dokonano wpisu w SIS II( ).

46. Ustalenie to wydaje się znajdować potwierdzenie w wykładni systemowej odpowiednich przepisów prawa Unii i powiązanym prawodawstwie Unii.

47. Po pierwsze, żaden przepis ani motyw decyzji 2007/533 nie zawiera jakichkolwiek dodatkowych szczegółów co do tego, w jaki sposób państwa członkowskie mają (lub w ogóle mogą) wywiązać się z obowiązku „[podejmowania działań] zgodnie z prawem krajowym” na gruncie art. 39 tej decyzji. Ponadto, jak już zauważono, podręcznik Sirene nie zawiera żadnych innych stwierdzeń w tym względzie poza tymi, które ujęto w jego pkt 2.2.2( ).

48. Po drugie, zgodnie z sugestią rządu niderlandzkiego, warto odwołać się do rozporządzenia nr 1986/2006, ponieważ przyznaje ono służbom państw członkowskich odpowiedzialnym za wydawanie świadectw rejestracji pojazdów dostęp do danych przechowywanych w SIS II. W art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia, w związku z jego motywem 8, wyjaśniono, że takiego dostępu udziela się właściwym służbom w administracyjnym „celu sprawdzenia, czy zgłoszone do rejestracji pojazdy zostały skradzione, przywłaszczone lub utracone, lub czy są poszukiwane jako dowody w postępowaniu karnym”. Najprawdopodobniej zatem, gdyby intencją prawodawcy Unii było uniemożliwienie tym organom dokonania rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego wykryły one wpis w SIS II, wyraźnie ustanowiłby w tym celu przepis w owym rozporządzeniu.

49. Wydaje mi się zatem, że brak szczególnych informacji dotyczących konkretnych środków, jakie państwa członkowskie mają przyjąć, aby wykonać wpis dokonany w SIS II na podstawie art. 38 decyzji 2007/533, było świadomym wyborem prawodawcy Unii. Zamiarem prawodawcy było pozostawienie państwom członkowskim szerokiego zakresu uznania w tym względzie.

50. W tym kontekście i zgodnie z owym zakresem uznania pragnę zauważyć, że wiele państw członkowskich w rzeczywistości zezwala na rejestrację pojazdów, nawet jeśli w odniesieniu do takiego pojazdu dokonano wpisu do SIS II, a przynajmniej jej wyraźnie nie wyklucza. W końcu rejestracja to po prostu formalny proces ustalania właściciela lub użytkownika pojazdu, głównie dla celów podatkowych lub wykrywania naruszeń prawa.

51. Rządy łotewski i litewski twierdzą jednak, że bardziej rygorystyczna wykładnia art. 38 decyzji 2007/533 byłaby zgodniejsza z ogólnymi celami tej decyzji oraz że wykładnia zaproponowana w niniejszej opinii częściowo pozbawiłaby art. 39 decyzji 2007/533 jego skuteczności.

52. W tym względzie należy uznać, że środek krajowy zakazujący rejestracji pojazdów, w odniesieniu do których dokonano wpisu, może przyczynić się do zapewnienia „wysokiego poziomu bezpieczeństwa w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości Unii Europejskiej”, co stanowi nadrzędny cel SIS II( ). Podobnie taki środek wydaje się również odpowiedni do zwiększenia skuteczności wpisów dokonywanych w SIS II zgodnie z art. 38 decyzji 2007/533.

53. W istocie, mimo że uregulowanie krajowe zawierające bezwzględny zakaz rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II, nie jest środkiem mającym bezpośrednio na celu zajęcie tego pojazdu lub wykorzystanie go jako dowodu w postępowaniu karnym, środek taki może jednak pomóc zapobiec używaniu lub sprzedaży danego pojazdu, minimalizując w ten sposób ryzyko, że pojazd ten uniknie zajęcia lub nie będzie mógł zostać wykorzystany jako dowód w postępowaniu karnym. Z tego powodu uregulowanie krajowe, takie jak w niniejszej sprawie, może w istocie pomóc właściwym organom w podjęciu kroków niezbędnych do dokonania wpisu i osiągnięcia celów określonych w art. 38 decyzji 2007/533.

54. Tak czy inaczej argumenty te nie muszą prowadzić do wniosku, że wprowadzenie do prawa krajowego uregulowania takiego jak sporne w niniejszej sprawie jest w istocie obowiązkowe dla państw członkowskich.

55. Pomijając elementy tekstowe, o których mowa powyżej, nie należy tracić z pola widzenia tego, czym w istocie jest SIS II i jak ma działać. SIS II jest – jak jednoznacznie sama nazwa wskazuje – systemem informacyjnym( ). Decyzja 2007/533 ma na celu ustanowienie wspólnego systemu informacji( ) i przyjęcie dotyczących go uregulowań, którego natychmiastowym celem jest „wspomaganie współpracy operacyjnej organów policji i organów sądowniczych w sprawach karnych”( ).

56. W związku z tym decyzja 2007/533 jest zasadniczo instrumentem przyjętym w celu utworzenia systemu informacyjnego i określenia zasad niezbędnych do jego funkcjonowania: kto ma zarządzać systemem; jakie informacje powinny się w nim znaleźć i w jaki sposób; kiedy informacje należy dodawać i usuwać itd. Filozofia leżąca u podstaw SIS II jest prosta – organy krajowe powinny wymieniać się informacjami i nawiązywać współpracę.

57. Natomiast celem decyzji 2007/533 nie jest ustanowienie przepisów materialnych dotyczących obowiązków organów krajowych wykraczających poza to, co wyraźnie zawarto w dodatku 2 do podręcznika Sirene, czyli (i) zajęcie przedmiotu (lub przyjęcie równoważnych środków zapobiegawczych) i ustalenie tożsamości osoby, która jest w posiadaniu tego przedmiotu (ii) oraz nawiązanie współpracy z organami na odpowiednim szczeblu.

58. Takie przepisy nie są zharmonizowane w prawie Unii, lecz w całości reguluje je krajowy porządek prawny( ). Dzieje się tak nawet wówczas, gdy przepisy te mogą (i) przyczynić się do osiągnięcia celu, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości lub (ii) zwiększyć skuteczność wpisów dokonywanych w SIS II.

59. W odniesieniu do tego ostatniego aspektu należy jedynie dodać, że w systemie Unii zasada skuteczności oznacza przede wszystkim, że wykładnia przepisów prawa Unii powinna zapewniać minimum skuteczności, aby uniknąć sprowadzania ich istnienia do zwykłej formalności oraz wykluczyć interpretacje prowadzące do absurdalnych lub niewłaściwych rezultatów. Zasady skuteczności nie należy postrzegać jako środka maksymalizacji zasięgu i skuteczności przepisów prawa Unii, zwłaszcza gdy wykracza to poza wyraźne intencje prawodawcy Unii( ).

60. Podsumowując, uważam, że art. 39 decyzji 2007/533 nie zobowiązuje państw członkowskich do zakazania rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II.

61. Równie jasne jest jednak dla mnie, że w decyzji 2007/533 nie ma nic, co – przynajmniej co do zasady – stałoby na przeszkodzie wprowadzeniu przez państwa członkowskie przepisu w tym zakresie. Jak wspomniano w pkt 52 i 53 powyżej, tego rodzaju środek może rzeczywiście zagwarantować, by przedmioty wskazane we wpisie, po ich odnalezieniu, mogły być następnie zajęte lub wykorzystane jako dowód w postępowaniu karnym, przyczyniając się w ten sposób do osiągnięcia nadrzędnych celów, jakie przyświecały ustanowieniu SIS II.

62. Niemniej jednak, jak każdy inny przepis lub środek krajowy przyjęty w celu wdrożenia prawodawstwa Unii na szczeblu krajowym, przepis taki musi być zgodny z innymi przepisami i zasadami wynikającymi z prawa Unii w szerszym ujęciu, w tym z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej (zwaną dalej „kartą”).

63. Ta ostatnia kwestia prowadzi mnie do rozważań, czy powyższa odpowiedź jest zasadna w okolicznościach, w których wpis dokonany w SIS II uznaje się już za nieistotny, ponieważ osiągnięto cel, w jakim go dokonano.

C. Czy art. 39 stoi na przeszkodzie temu, by państwa członkowskie zakazały rejestracji pojazdu, gdy wpis w SIS II zostanie już uznany za nieistotny?

64. Należy przypomnieć, że ocena i ustalenie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należą wyłącznie do sądu krajowego. Z postanowienia odsyłającego jasno wynika, że sąd odsyłający jest zdania, iż wpis dokonany w SIS II w odniesieniu do spornego pojazdu nie jest już istotny.

65. W razie trafności takiego założenia sąd odsyłający wskazuje, że uregulowanie krajowe, które ustanawia bezwzględny zakaz rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II, i które nie może zostać dostosowane do szczególnych okoliczności danej sprawy, na przykład gdy wpis ten nie jest już istotny lub aktualny, budzi wątpliwości co do zgodności tego uregulowania krajowego z prawem Unii, w szczególności z prawem własności i zasadą proporcjonalności.

66. Aby udzielić sądowi krajowemu możliwie najbardziej pomocnej odpowiedzi, w pierwszej kolejności rozważę kwestię tego, kiedy wpis należy usunąć (1), a następnie zastanowię się and zasadnością tych uwag sądu odsyłającego (2).

1. Usunięcie wpisu

67. W art. 45 decyzji 2007/533 określono okres przechowywania wpisów dotyczących przedmiotów. Z owego przepisu, interpretowanego w świetle motywu 13 tej decyzji, wynika, że wpisy należy przechowywać wyłącznie przez okres konieczny do osiągnięcia celów, w których zostały wprowadzone. Gdy tylko warunki przechowywania wpisu przestają być spełnione, państwo członkowskie, które dokonało wpisu, musi go bezzwłocznie usunąć( ). Wyjaśnienie co do tego, kiedy uznaje się, że cel wpisu dotyczącego przedmiotu został osiągnięty, a wpis należy usunąć znajduje się w podręczniku Sirene( ).

68. Z art. 39 decyzji 2007/533 i w ujęciu bardziej ogólnym z podręcznika Sirene wynika jednak jasno, że współpraca poprzez wymianę informacji – zwłaszcza w formie (i) pierwszego kontaktu w celu ustalenia koniecznych działań oraz (ii) dodatkowej komunikacji poprzez wymianę informacji uzupełniających – jest niezbędna do wykonania wpisu i konieczna do osiągnięcia celu, w jakim wpis wprowadzono do SIS II.

69. Nie wymaga przypomnienia, że przekazanie państwu członkowskiemu, które dokonało wpisu, informacji o miejscu, w którym znajduje się dany przedmiot, nie jest równoznaczne z osiągnięciem porozumienia co do koniecznych działań. Przekazanie takiej informacji stanowi jedynie jeden z etapów (początkowy) całego procesu. W związku z tym organy wykonującego państwa członkowskiego mają prawo oczekiwać, że po nawiązaniu kontaktu organy państwa członkowskiego, które dokonało wpisu, udzielą odpowiedzi umożliwiającej podjęcie dalszych działań służących osiągnięciu celu, w jakim wpis w ogóle wprowadzono do SIS II.

70. Jeżeli taka współpraca będzie miała miejsce, dany przedmiot po jego wstępnym zajęciu zostanie prawdopodobnie przekazany organom państwa członkowskiego, które dokonało wpisu. W tym kontekście cel wpisu zostanie uznany za spełniony, a sam wpis należy usunąć.

71. Nieuchronnie zdarzają się jednak sytuacje, w których organy wykonującego państwa członkowskiego podejmują współpracę – często po zajęciu danego przedmiotu – kontaktując się z organami państwa członkowskiego, które dokonało wpisu, a te ostatnie nie odpowiadają ani nie podejmują żadnych działań.

72. W istocie z informacji przekazanych przez sąd odsyłający wynika, że sprawa w postępowaniu głównym może rzeczywiście stanowić przykład takiej sytuacji( ). Po odnalezieniu przedmiotowego pojazdu organy litewskie skontaktowały się bowiem z organami bułgarskimi, aby ustalić odpowiednie działania, jakie należy podjąć. Jednakże, jak rozumiem, pomimo znacznego upływu czasu te ostatnie do tej pory nie zareagowały.

73. Moim zdaniem w tych okolicznościach sąd krajowy może z dużym prawdopodobieństwem uznać, że cel wpisu w SIS II został osiągnięty, przynajmniej częściowo. Organy wykonującego państwa członkowskiego zareagowały bowiem na wpis i nawiązały kontakt ze swoimi odpowiednikami w państwie członkowskim, które dokonało wpisu. W ten sposób umożliwiono współpracę między odpowiednimi organami administracji krajowej.

74. System wpisów stanowiący podstawę SIS II opiera się na zasadzie wzajemnego zaufania, która jest kamieniem węgielnym przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości( ). Owo wzajemne zaufanie oznacza, że organy państwa członkowskiego, które dokonało wpisu, są z zasady organami właściwymi do decydowania o tym, czy wpis dokonany w SIS II jest istotny i aktualny. Organy wykonującego państwa członkowskiego muszą zasadniczo ufać, że tak jest i co do zasady nie mogą tego kwestionować poprzez lekceważenie wpisu.

75. Wzajemne zaufanie nie może jednak przybrać formy ślepego zaufania( ). Jeżeli zatem organy wykonującego państwa członkowskiego kontaktują się ze swoimi odpowiednikami, wypełniając w ten sposób obowiązek lojalnej współpracy, ale organy państwa członkowskiego, które dokonało wpisu, nie reagują w rozsądnym terminie – w tym przypadku trzech lat – wówczas organy wykonującego państwa członkowskiego powinny móc uznać, że dany wpis nie jest już istotny i mogą go zlekceważyć( ).

76. Pozostaje jednak faktem, że zgodnie z art. 49 ust. 2 decyzji 2007/533 jedynie państwo członkowskie, które dokonało wpisu, może go usunąć. W związku z tym organy wykonującego państwa członkowskiego nie mogą same tego uczynić i dopóki wpis ten nadal znajduje się w systemie, muszą podjąć działania określone w odpowiednich przepisach prawa Unii.

77. Niemniej jednak nic nie stoi na przeszkodzie, by organy wykonującego państwa członkowskiego zmieniły lub zmodyfikowały, w zależności od okoliczności sprawy, działania podjęte w celu wykonania wpisu, które nie są wymagane przez żaden przepis prawa Unii. Sytuacja taka zachodzi, jak wyjaśniono powyżej, w przypadku uregulowania krajowego takiego jak sporne w niniejszej sprawie. Byłoby zatem całkowicie możliwe, aby organy te, po skontaktowaniu się z organami, które dokonały spornego wpisu, i w przypadku braku odpowiedzi ze strony tych ostatnich w rozsądnym terminie, zdecydowały, że zakaz rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II, nie powinien być dłużej stosowany, jeżeli dojdą do wniosku, iż wpis ten, mimo że nadal znajduje się w systemie, nie jest już istotny( ).

78. W każdym razie sąd odsyłający zasadniczo zastanawia się, czy państwo członkowskie jest zobowiązane znieść zakaz rejestracji pojazdu, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II, jeżeli dojdzie ono do wniosku, iż wpis ten, mimo że nadal znajduje się w systemie, nie jest już istotny. Innymi słowy, sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy prawo Unii stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu zakazującemu rejestracji przedmiotu, takiego jak pojazd, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II, w sytuacji gdy uznaje się, że wpis ten nie jest już istotny.

79. W tym względzie zgadzam się z sądem odsyłającym, że takie uregulowanie krajowe może rzeczywiście wywołać szereg wątpliwości w odniesieniu do prawa własności zapisanego w art. 17 karty, zgodnie z którym każdy ma prawo do władania, używania i rozporządzania swoim mieniem nabytym zgodnie z prawem. Dlatego też poniżej przejdę do omówienia tej kwestii.

2. Prawo własności i proporcjonalność

80. Po pierwsze, warto przypomnieć, że prawa podstawowe zapisane w karcie są wiążące dla państw członkowskich, gdy działają one w zakresie zastosowania prawa Unii( ). Sporne uregulowanie krajowe, które wiąże rejestrację pojazdu z wpisem dokonanym w SIS II, zgodnie ze szczegółowymi przepisami decyzji 2007/533, jak również zasadami określonymi w podręczniku Sirene, naturalnie mieści się w zakresie zastosowania prawa Unii. W związku z tym uregulowanie to musi być zgodne z prawami podstawowymi zapisanymi w karcie.

81. Z łatwością dochodzę zatem do wniosku, że uregulowanie krajowe takie jak sporne stanowi ograniczenie prawa własności. Ze względu na takie uregulowanie osoba posiadająca pojazd, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II, może bowiem nie być w stanie używać go lub rozporządzać nim w sposób, w jaki sobie życzy( ).

82. Niemniej jednak, zgodnie z art. 52 ust. 1 karty, ograniczenia w korzystaniu z praw uznanych w karcie mogą być wprowadzane, o ile są przewidziane ustawą, szanują istotę tych praw i wolności oraz, z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię Europejską lub potrzebie ochrony praw i wolności innych osób.

83. Jak już zauważyłem powyżej, takie uregulowanie krajowe może ułatwić wykonanie wpisu w zakresie, w jakim ustanowiony w nim zakaz pomaga zminimalizować ryzyko, że dany pojazd uniknie zajęcia lub że nie będzie mógł zostać wykorzystany jako dowód w postępowaniu karnym.

84. Warto przypomnieć, że wpisy wprowadzane do SIS II zgodnie z art. 38 decyzji 2007/533 dotyczą przedmiotów, które w przeważającej mierze uległy kradzieży, przywłaszczeniu lub zaginięciu, albo nawet, które mogą stanowić zagrożenie dla ogółu społeczeństwa, na przykład w przypadku broni palnej. Wpisy takie są wykonywane po to, by dany przedmiot mógł zostać zajęty lub wykorzystany jako dowód w postępowaniu karnym, w ogólnym interesie publicznym. Zajęcie niebezpiecznych przedmiotów prowadzi bowiem do ograniczenia ich obecności na ulicach Europy, a zajęcie i wykorzystanie jako dowodu w postępowaniu karnym przedmiotów skradzionych lub przywłaszczonych pomaga w zapewnieniu sprawiedliwości ofiarom przestępstw.

85. Nie ulega zatem najmniejszej wątpliwości, że uregulowanie krajowe, które uniemożliwia rejestrację pojazdu dopóki wpis dotyczący tego przedmiotu figuruje w SIS II, zostało przyjęte w interesie publicznym i ma przyczynić się do osiągnięcia ogólnych celów interesu publicznego realizowanych przez Unię Europejską, w szczególności w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

86. Tak czy inaczej jestem zdania, że – ze względu na pewne cechy – uregulowanie takie jak sporne może powodować niepotrzebną i nieproporcjonalną ingerencję w prawo własności niektórych osób.

87. Sporne uregulowanie krajowe ma bowiem zastosowanie ad infinitum. Innymi słowy, ustanowione w nim ograniczenie co do terminu rejestracji pojazdu może być stosowane przez czas nieokreślony, ponieważ dopóki wpis dotyczący określonego pojazdu wprowadzony do SIS II pozostaje w systemie, dopóty rejestracja tego pojazdu na Litwie jest zwyczajnie niemożliwa.

88. Ponadto owego uregulowania krajowego nie można dostosować do szczególnych okoliczności danej sprawy, na przykład do faktu, że wpis jest już nieistotny. Nie przyznaje ono zatem organom decydującym w przedmiocie rejestracji pojazdu możliwości decydowania o ewentualnym zastosowaniu tego ograniczenia.

89. Moim zdaniem uregulowanie krajowe takie jak sporne wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonych celów interesu ogólnego, i narusza w sposób nieproporcjonalny prawo własności jednostek, które znajdują się w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, mianowicie gdy spełniony został cel wpisu dotyczącego pojazdu wprowadzonego do SIS II i gdy w związku z tym wpis ten powinien zostać usunięty przez państwo członkowskie, które go dokonało, lecz takiego działania jeszcze nie podjęto.

90. W przypadku zaistnienia takich okoliczności trudno jest przychylić się do stanowiska, że takie ograniczenie prawa własności – w formie spornego uregulowania krajowego w jego obecnym brzmieniu – jest nadal konieczne do celów wykonania rzeczonego wpisu lub, w szerszym ujęciu, do celów i właściwego funkcjonowania SIS II.

91. Brak możliwości używania lub dysponowania pojazdem przez jednostkę w sposób, w jaki sobie życzy, z uwagi na to, że wpis dotyczący tego przedmiotu nadal figuruje w SIS II, wydaje mi się nieproporcjonalnie naruszać prawo własności tej jednostki, jeżeli przyczyną, dla której wpis ten nadal figuruje w systemie, jest brak reakcji i współpracy ze strony organów państwa członkowskiego, które dokonało wpisu, z organami państwa członkowskiego, które odnalazło odnośny przedmiot.

92. W związku z tym jestem skłonny przyjąć, że uregulowanie krajowe, które ustanawia bezwzględny i bezterminowy zakaz rejestracji pojazdu, wykracza poza to, co konieczne, i stanowi nieproporcjonalną ingerencję w prawo własności określone w art. 17 karty w sytuacji, gdy wpis dokonany w SIS II obiektywnie nie jest już istotny, mimo że pozostaje w systemie.

V. Wnioski

93. W świetle powyższego proponuję, aby na pytania prejudycjalne, z którymi zwrócił się Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy), Trybunał odpowiedział w sposób następujący:

– Artykuł 39 decyzji Rady 2007/533/WSiSW w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania systemu informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II) nie zobowiązuje państw członkowskich do zakazania ani nie stoi na przeszkodzie wprowadzeniu przez nie zakazu rejestracji przedmiotu, takiego jak pojazd, w odniesieniu do którego dokonano wpisu w SIS II.

– Artykuł 17 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które wprowadza bezwzględny i bezterminowy zakaz rejestracji pojazdu, nawet w sytuacji, gdy wpis dokonany w SIS II pozostaje w systemie, mimo że został już uznany za nieistotny.