OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

ELEANOR SHARPSTON

przedstawiona w dniu 6 lipca 2006 r. ( 1 )

Sprawa C-239/05

BVBA Management, Training en Consultancy

przeciwko

Benelux-Merkenbureau

„Znaki towarowe — Dyrektywa 89/104/EWG — Wniosek o rejestrację znaku towarowego dla zbioru towarów i usług — Badanie oznaczenia przez właściwy organ — Uwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych — Kompetencje sądu krajowego rozpoznającego skargę”

1. Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hof van Beroep (sąd apelacyjny) w Brukseli, będący następstwem odmowy rejestracji znaku towarowego, podnosi szereg kwestii dotyczących wykładni art. 3 dyrektywy o znakach towarowych ( 2 ).

Dyrektywa o znakach towarowych

2. Preambuła dyrektywy o znakach towarowych zawiera między innymi następujące motywy: „w chwili obecnej nie wydaje się konieczne podejmowanie procesu zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w zakresie znaków towarowych w pełnym zakresie […] wystarczające będzie ograniczenie tego procesu do tych przepisów prawa krajowego, które w sposób najbardziej bezpośredni oddziałują na funkcjonowanie rynku wewnętrznego [motyw trzeci]; […] państwom członkowskim pozostawia się także swobodę ustalania przepisów proceduralnych dotyczących rejestracji, wygaśnięcia i nieważności znaków towarowych nabytych przez rejestrację; mogą one, na przykład, określać formę rejestracji znaku towarowego oraz procedury w sprawie unieważnienia […] [motyw piąty]; […] osiągnięcie celów zamierzonych przez zbliżanie ustawodawstw wymaga, aby warunki dla uzyskania i utrzymania w mocy zarejestrowanego znaku towarowego były zasadniczo jednakowe we wszystkich państwach członkowskich; […] podstawy do odmowy lub stwierdzenia nieważności dotyczące rejestracji samego znaku towarowego, na przykład brak charakteru odróżniającego, […] powinny być wymienione w sposób wyczerpujący […]” [motyw siódmy].

3. Artykuł 3 ust. 1 stanowi: „Nie są rejestrowane, a za nieważne uznaje się już zarejestrowane: […] b) znaki towarowe, które pozbawione są jakiegokolwiek odróżniającego charakteru; c) znaki towarowe, które składają się wyłącznie z oznaczeń lub wskazówek mogących służyć w obrocie do oznaczania rodzaju, jakości, ilości, przeznaczenia, wartości, pochodzenia geograficznego lub czasu produkcji towaru lub świadczenia usługi, lub innych właściwości towarów lub usług”.

4. Artykuł 3 ust. 3 stanowi: „Nie można odmówić rejestracji znaku towarowego ani stwierdzić jego nieważności zgodnie z ust. 1 lit. b), c) lub d), jeżeli przed datą złożenia wniosku o rejestrację i w następstwie jego używania znak ten uzyskał charakter odróżniający. Każde państwo członkowskie może ponadto postanowić, że niniejszy przepis będzie miał także zastosowanie, kiedy charakter odróżniający został uzyskany po dacie złożenia wniosku o rejestrację lub po dacie rejestracji”.

5. Artykuł 13 stanowi: „Jeżeli podstawy do odmowy rejestracji, wygaśnięcia lub stwierdzenia nieważności znaku towarowego istnieją jedynie w odniesieniu do niektórych towarów lub usług, dla których ten znak towarowy został zgłoszony lub zarejestrowany, odmowa rejestracji, wygaśnięcie lub stwierdzenie nieważności będzie dotyczyło jedynie tych towarów lub usług”.

6. Dyrektywa pozostawia państwom członkowskim (w tym państwom Beneluksu) swobodę ustalania przepisów proceduralnych dotyczących rejestracji.

Prawo o znakach towarowych państw Beneluksu

7. Zgodnie z jednolitą ustawą dla Beneluksu o znakach towarowych (zwaną dalej „UBZT”), zgłoszeń znaków towarowych należy dokonywać w Benelux-Markenbureau (Urzędzie Znaków Towarowych Beneluksu, zwanym dalej „UZT” ( 3 )).

8. We właściwym okresie ( 4 ) art. 6 bis, ust. 1 lit. a) UBZT stanowiła, że odmawia się rejestracji, jeżeli zgłoszone oznaczenie nie stanowi znaku w rozumieniu art. 1, „w szczególności ze względu na brak charakteru odróżniającego zgodnie z art. 6 quinquies część B ust. 2 konwencji paryskiej”.

9. Wzmiankowany artykuł Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej ( 5 ) stanowi w interesującej nas części: „B. Można odmówić rejestracji znaków towarowych, wymienionych w niniejszym artykule, lub unieważnić taką rejestrację tylko w następujących wypadkach: […] 2) jeżeli są one pozbawione jakichkolwiek znamion odróżniających albo jeżeli są one złożone wyłącznie z oznaczeń lub wskazówek, które w handlu mogą służyć do oznaczenia rodzaju, jakości, ilości, przeznaczenia, wartości, miejsca pochodzenia produktów lub czasu ich wytwarzania bądź też są zwykle używane w mowie potocznej lub w uczciwych i stałych zwyczajach handlowych w państwie, w którym wnosi się o ochronę”.

10. Artykuł 2 bis ust. 2 UBZT stanowi, że odmowa rejestracji winna dotyczyć całego oznaczenia tworzącego znak towarowy ale może ograniczać się do jednego lub więcej towarów, dla których znak towarowy jest przeznaczony.

11. Artykuł 6 ter ust. 1 UBZT stanowi, że zgłaszający, któremu odmówiono rejestracji znaku, może wnieść skargę do odpowiedniego sądu apelacyjnego (Cour d’appel w Brukseli, Gerechtshof w Hadze lub Cour d’appel w Luksemburgu), wnosząc o nakazanie rejestracji zgłoszonego znaku towarowego.

Porozumienie nicejskie

12. Dyrektywa 89/104 zezwala na rejestrację znaków towarowych odnoszących się do towarów i usług. W praktyce wnioski o rejestrację znaków towarowych odnoszących się do towarów lub usług składane są zazwyczaj przy wykorzystaniu systemu klasyfikacyjnego ustanowionego przez Porozumienie nicejskie dotyczące międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków ( 6 ), będące międzynarodowym traktatem stosowanym w ramach Światowej Organizacji Własności Intelektualnej.

13. Klasyfikacja nicejska ustanowiona przez to porozumienie obejmuje 45 tytułów klas, którym towarzyszą noty wyjaśniające, oraz alfabetyczny spis towarów i usług ze wskazaniem klasy, w której ujęty jest każdy produkt czy usługa. Tytuły klas w bardzo szeroki sposób opisują charakter towarów lub usług ujętych w każdej z 34 klas towarów oraz 11 klas usług. O ile istnieje taka potrzeba, noty wyjaśniające w sposób bardziej szczegółowy opisują rodzaj produktu lub usługi ujętej w danej klasie. Spis alfabetyczny zawiera około 10000 nazw odnoszących się do towarów oraz 1000 nazw odnoszących się do usług.

14. Właściwe urzędy państw będących stronami porozumienia nicejskiego zobowiązane są do zamieszczania w urzędowych dokumentach i publikacjach dotyczących rejestracji znaków numerów klas klasyfikacji, do których należą towary lub usługi, dla których znak jest zarejestrowany ( 7 ).

15. Zarówno Belgia, Luksemburg, jak i Niderlandy są stronami porozumienia nicejskiego ( 8 ).

Sprawa Vlaamse Toeristenbond

16. Z postanowienia odsyłającego oraz z uwag przedstawionych w niniejszej sprawie wynika, że sąd krajowy nie jest przekonany, czy wcześniejsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Beneluksu wydane w sprawie Benelux-Merkenbureau przeciwko Vlaamse Toeristenbond ( 9 ) jest zgodne z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, i ta właśnie kwestia leży u podstaw postanowienia odsyłającego.

17. W sprawie tej spółka Vlaamse Toeristenbond wniosła o zarejestrowanie znaku słownego LANGS VLAAMSE WEGEN dla wszystkich towarów i usług ujętych w klasach 16 ( 10 ), 39 ( 11 ) oraz 41 ( 12 ) porozumienia nicejskiego ( 13 ). UZT odmówił rejestracji dla tych trzech klas, wskazując w uzasadnieniu, że w odniesieniu do tych towarów i usług zgłoszony znak pełnił funkcję czysto opisową i w rezultacie pozbawiony był wszelkiego charakteru odróżniającego.

18. Vlaamse Toeristenbond wniosła odwołanie do Hof van Beroep (sądu apelacyjnego) w Brukseli, domagając się nakazania rejestracji znaku w odniesieniu do wszystkich towarów i usług, dla których został on zgłoszony lub, tytułem ewentualnym, określenia przez sąd apelacyjny towarów i usług, dla których znak powinien zostać zarejestrowany.

19. Sad apelacyjny częściowo uwzględnił odwołanie oraz nakazał, aby UZT dokonał rejestracji znaku dla towarów i usług ujętych w dwóch z trzech zgłoszonych klas, z wyłączeniem pewnych konkretnych towarów i usług ( 14 ). Sąd ten uznał, że przy dokonywaniu oceny, czy znak nadaje się do rejestracji, UZT powinien rozważyć tę kwestię nie tylko w odniesieniu do rozpatrywanych klas traktowanych jako całość, ale także w odniesieniu do każdego z produktów lub usług ujętych w danej klasie.

20. UZT stanął na stanowisku, że działając na podstawie art. 6 ter UBZT sąd apelacyjny nie mógł nakazać częściowej rejestracji w odniesieniu do określonych towarów lub usług, w sytuacji gdy UZT odmówił rejestracji nie w odniesieniu do tychże określonych towarów lub usług, lecz w odniesieniu do całej klasy towarów lub usług. UZT wniósł zatem kasację do belgijskiego Hof van Cassatie (sądu kasacyjnego), który zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni art. 6 bis oraz 6 ter UBZT do Trybunału Sprawiedliwości Beneluksu.

21. Trybunał Sprawiedliwości Beneluksu orzekł, że zgodnie z tymi artykułami sądy apelacyjne państw Beneluksu ( 15 ) mogą orzekać wyłącznie w kwestiach dotyczących ważności decyzji UZT w przedmiocie odmowy rejestracji znaku. Powyższe ustalenie implikuje, że sąd apelacyjny może brać pod uwagę jedynie elementy, na których UZT oparł lub powinien był oprzeć swą decyzję. Sąd apelacyjny nie może zatem rozpatrywać zarzutów wykraczających poza zakres tej decyzji, ani też zarzutów, które nie zostały podniesione przed UZT. Trybunał Sprawiedliwości Beneluksu uznał w tej sytuacji, że zgodnie z art. 6 bis oraz 6 ter UBZT sądy apelacyjne, o których tu mowa, są upoważnione do nakazania rejestracji znaku w odniesieniu do określonych towarów lub usług w ramach danej klasy tylko, jeżeli UZT także odniósł swą decyzję do tychże towarów lub usług, a nie do klasy rozpatrywanej jako całość.

22. W następstwie tego rozstrzygnięcia Hof van Cassatie ( 16 ) uchylił wyrok sądu apelacyjnego w Brukseli, jako podstawę wskazując okoliczność, iż sąd ten wziął pod uwagę elementy inne niż te, na których UZT oparł lub powinien był oprzeć swą decyzję.

Postępowanie w niniejszej sprawie

23. W kwietniu 2000 r. Spółka BVBA Management Training en Consultancy (zwana dalej „MT&C”) zgłosiła w UZT oznaczenie słowne „The Kitchen Company” ( 17 ) do rejestracji w charakterze znaku towarowego dla określonych towarów w klasach 11, 20 i 21, jak również dla usług należących do klas 37 i 42 porozumienia nicejskiego. Dla każdej z tych klas wskazane zostały towary i usługi, które zgodnie ze zgłoszeniem znaku towarowego miały być objęte ochroną ( 18 ).

24. UZT odmówił rejestracji znaku argumentując, że jego funkcja sprowadzała się jedynie do opisywania rodzaju, jakości, pochodzenia lub przeznaczenia towarów i usług wymienionych w klasach 11, 20, 21, 37 oraz 42, oferowanych przez spółkę sprzedającą wyposażenie kuchni, na jej rzecz lub z związku z nią, a zatem znak ten pozbawiony jest jakiegokolwiek charakteru odróżniającego. Sąd krajowy zwraca uwagę, że UZT nie sformułował ostatecznego wniosku w odniesieniu do każdej odrębnej klasy towarów i usług, ale jedynie w odniesieniu do całego zakresu wnioskowanej ochrony, orzekając po prostu, że zgłoszone oznaczenie pozbawione jest charakteru odróżniającego.

25. MT&C złożyła skargę do sądu krajowego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i o nakazanie UZT zarejestrowania znaku towarowego dla klas 11, 20, 21, 37 oraz 42. Tytułem ewentualnym spółka wniosła o nakazanie rejestracji dla klas, w stosunku do których sąd uzna, że zgłoszony znak towarowy posiada charakter odróżniający.

26. Sąd krajowy stanął na stanowisku, że w odniesieniu do towarów i usług ujętych w klasach 11, 20, 37 i 42, zgłoszona kombinacja słów pozbawiona jest charakteru odróżniającego. Jednakże w odniesieniu do towarów ujętych w klasie 21, o których ochronę wnioskowano, sąd krajowy uznał, że charakter opisowy znaku towarowego dotyczy tylko przyborów kuchennych ze względu na ich cechy rodzajowe i przeznaczenie. W odniesieniu do pozostałych towarów połączenie słów „The Kitchen Company” nie przywołuje w świadomości przeciętnego konsumenta, w drodze spontanicznego skojarzenia językowego, przeznaczenia towarów. Sąd krajowy uznał więc, że wobec faktu, iż znak towarowy nie ma charakteru opisowego, ma on w istocie charakter odróżniający dla tych towarów ( 19 ).

27. W postępowaniu przed sądem krajowym UZT nie zgodził się z takim stanowiskiem. UZT podnosi, że sąd ten nie może uwzględnić ewentualnego żądania, w którym MT&C domaga się rejestracji dla towarów i usług, w odniesieniu do których, w ocenie tego sądu, znak posiadać będzie charakter odróżniający. Jest tak, ponieważ spółka MT&C nie wniosła do UZT o rejestrację ograniczoną do niektórych towarów lub usług, a w świetle wyroków Trybunału Sprawiedliwości Beneluksu oraz Belgijskiego Sądu Kasacyjnego wydanych w sprawie Vlaamse Toeristenbond, krajowy sąd apelacyjny nie może orzekać w przedmiocie żądań, które wykraczają poza ramy decyzji UZT lub które nie zostały temu ostatniemu przedstawione.

28. Sąd krajowy nie jest pewny, czy orzecznictwo to jest spójne z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 lutego 2004 r. wydanym w sprawie Postkantoor ( 20 ). W sprawie tej Trybunał uznał, że: i) przed wydaniem ostatecznej decyzji w przedmiocie rejestracji znaku towarowego urząd ds. znaków towarowych powinien uwzględnić mające znaczenie okoliczności faktyczne ( 21 ); ii) sąd rozpoznający skargę na tę decyzję powinien także wziąć pod uwagę wszelkie mające znaczenie okoliczności faktyczne, w granicach jego kompetencji określonych przez stosowne przepisy prawa krajowego ( 22 ); iii) jeżeli wnosi się o rejestrację znaku w odniesieniu do różnych towarów lub usług, urząd ds. znaków towarowych powinien upewnić się, że w odniesieniu do każdego z tych towarów lub każdej z usług, żadna z podstaw odmowy rejestracji wymienionych w art. 3 ust. 1 dyrektywy o znakach towarowych nie znajduje zastosowania do zgłoszonego znaku, a w zależności od branych pod uwagę towarów lub usług organ ten może dojść do różnych wniosków ( 23 ).

29. Sąd krajowy twierdzi, że z wyroku wydanego w sprawie Postkantoor wynika, iż urząd ds. znaków towarowych winien badać zgłoszenie znaku towarowego w odniesieniu do każdego z towarów lub każdej z usług, których dotyczy żądanie objęcia ochroną, oraz że w odniesieniu do każdego z nich organ ten może dojść do odmiennych wniosków. Skoro tak, wnioski te muszą być sformułowane w tymczasowej oraz ostatecznej decyzji o odmowie rejestracji.

30. Sąd krajowy podnosi również, że „istotne okoliczności faktyczne” mogą ulec zmianie pomiędzy wydaniem przez właściwy organ zaskarżonej decyzji a wydaniem przez sąd orzeczenia w przedmiocie skargi wniesionej na tę decyzję.

31. W rozpatrywanej sprawie UZT nie sformułował ostatecznego wniosku w odniesieniu do każdego z towarów i każdej z usług odrębnie; wskazał natomiast w sposób ogólny, że zgłoszone oznaczenie pozbawione jest jakiegokolwiek charakteru odróżniającego.

32. W ocenie sądu krajowego, następstwem wydania tak ogólnego rozstrzygnięcia przez sąd rozpoznający skargę na decyzję może być sytuacja, w której na gruncie właściwych przepisów krajowych sąd ten nie będzie w stanie wziąć pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności faktycznych zgodnie z wymogiem sformułowanym w wyroku wydanym w sprawie Postkantoor. Stanie się tak dlatego, że „istotną okoliczność faktyczną” przy dokonywaniu oceny znaku może stanowić okoliczność, iż w odniesieniu do jednego z produktów nie istnieje żadna podstawa odmowy rejestracji, podczas gdy podstawa taka może istnieć w odniesieniu do innych towarów objętych zgłoszeniem. Jeżeli decyzja nie odnosi się odrębnie do każdego z towarów lub każdej z usług, sąd rozpoznający skargę nie może korzystać ze swych kompetencji, w sytuacji gdy i) przepis krajowy stanowi, że sąd ten uprawniony jest do wydawania rozstrzygnięć jedynie w zakresie kwestii podniesionych przed właściwym organem ds. znaków towarowych i zawartych w decyzji tego organu; oraz gdy ii) ani zgłoszenie rejestracyjne, ani decyzja nie odnosi się odrębnie do każdego z towarów lub każdej z usług.

33. W tej sytuacji sąd krajowy postanowił zawiesić postępowanie i zwrócił się do Trybunału w trybie prejudycjalnym z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania dotyczące art. 3 dyrektywy o znakach towarowych: „1) Czy organ właściwy w sprawach znaków towarowych, po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia bezwzględnej podstawy odmowy rejestracji, zobowiązany jest do przedstawienia w decyzji tymczasowej i w decyzji ostatecznej w przedmiocie [zgłoszenia znaku towarowego do rejestracji] odrębnych wniosków w odniesieniu do każdego z towarów i każdej z usług, dla których żądano ochrony znaku towarowego? 2) Czy istotne okoliczności faktyczne, które winny być uwzględniane przez sąd w przypadku skargi na decyzję organu właściwego w sprawach znaków towarowych, mogą się różnić z uwagi na upływ czasu pomiędzy datami orzekania, czy też sąd zobowiązany jest do uwzględnienia tylko okoliczności faktycznych istniejących w chwili wydania decyzji przez organ właściwy w sprawach znaków towarowych? 3) Czy wykładnia dokonana przez Trybunał […] w [wymienionym wyżej] wyroku [w sprawie Koninklijke KPN Nederland] wyklucza taką wykładnię przepisów prawa krajowego dotyczących uprawnień [wspomnianego] sądu, zgodnie z którą sąd ten nie może uwzględnić istotnych okoliczności faktycznych, które uległy zmianie, ani też orzec co do charakteru odróżniającego znaku towarowego dla każdego z towarów i każdej z usług [z osobna]?”.

34. Pisemne uwagi zostały przedstawione przez UZT, rząd niemiecki oraz Komisję. Rozprawa nie odbyła się, ponieważ żadna ze stron nie wniosła o jej przeprowadzenie.

W przedmiocie pytania pierwszego

35. Zwracając się z pierwszym pytaniem, sąd krajowy w istocie pyta, czy art. 3 dyrektywy o znakach towarowych wymaga, aby w decyzji ( 24 ), mocą której urząd ds. znaków towarowych odmawia rejestracji znaku z uwagi na występowanie bezwzględnej podstawy odmowy rejestracji sformułowane były wnioski, do jakich doszedł ten organ, odrębnie w odniesieniu do każdego z towarów i każdej z usług, dla których zażądano ochrony znaku towarowego.

36. UZT podnosi, że na pierwsze pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej, natomiast rząd niemiecki wyraża pogląd przeciwny. Stanowisko prezentowane przez Komisję jest bardziej złożone, lecz generalnie jest zbieżne ze stanowiskiem UZT.

37. Rząd niemiecki powołuje się na treść wyroku wydanego w sprawie Postkantoor ( 25 ) twierdząc, że i) skoro wniosek o rejestrację znaku zawsze odnosi się do towarów lub usług w nim wskazanych, kwestia, czy odmowa rejestracji może nastąpić na podstawie jednej z bezwzględnych podstaw odmowy wskazanych w art. 3, winna być oceniana przy uwzględnieniu okoliczności dotyczących tych towarów lub usług ( 26 ) oraz ii) jeżeli wniosek o rejestrację znaku dotyczy różnych towarów lub usług, jego analiza winna być przeprowadzana w odniesieniu do każdego z tych towarów lub każdej z usług i może ona prowadzić do odmiennych wniosków w zależności od branych pod uwagę towarów lub usług ( 27 ). Rząd niemiecki powołuje się także na art. 13 dyrektywy, który stanowi, że jeżeli podstawy do odmowy rejestracji, wygaśnięcia lub stwierdzenia nieważności znaku towarowego istnieją jedynie w odniesieniu do niektórych towarów lub usług, dla których znak towarowy został zgłoszony lub zarejestrowany, odmowa rejestracji, wygaśnięcie lub stwierdzenie nieważności będzie dotyczyło jedynie tych towarów lub usług.

38. Zgodziłabym się oczywiście ze stwierdzeniem, że jeżeli wniosek o rejestrację znaku dotyczy różnych towarów lub usług, jego analiza winna być przeprowadzana w odniesieniu do każdego z tych towarów lub każdej z usług. W jaki inny sposób urząd ds. znaków towarowych miałby określić towary lub usługi, dla których znak może zostać skutecznie zarejestrowany, zapewniając tym samym przestrzeganie norm zawartych w art. 13 dyrektywy o znakach towarowych? Mówiąc bardziej ogólnie, postępowanie takie podyktowane jest wymogiem nakazującym, aby urząd ds. znaków towarowych przeprowadzał „rygorystyczną i pełną analizę, w celu wykluczenia nieprawidłowości rejestracji znaków towarowych” ( 28 ).

39. Nie uważam jednak, aby musiało stąd wynikać, że decyzja, mocą której urząd ds. znaków towarowych odmawia rejestracji znaku z uwagi na występowanie bezwzględnej podstawy odmowy, powinna formułować wnioski odrębnie w odniesieniu do każdego z towarów i każdej z usług. W sytuacji, gdy w oparciu o taką podstawę odmawia się rejestracji całej grupy lub kategorii towarów lub usług, wystarczy, aby decyzja, zarówno tymczasowa jak i ostateczna, stwierdzała tę okoliczność oraz w adekwatny sposób wyjaśniała dlaczego dana grupa lub kategoria jako taka nie może zostać objęta rejestracją.

40. Jak trafnie podkreśla Komisja, orzecznictwo Trybunału wymaga istnienia sądowej kontroli wszelkich decyzji, mocą których krajowy organ władzy odmawia realizacji prawa uznawanego przez prawo wspólnotowe. Skuteczna kontrola sądowa powinna umożliwiać i obejmować kontrolę uzasadnienia zaskarżonej decyzji pod względem jego zgodności z prawem. Oznacza to co do zasady, iż sąd rozpoznający sprawę może zażądać od właściwego organu władzy przedstawienia uzasadnienia wydanej przez ten organ decyzji ( 29 ). Krajowy urząd ds. znaków towarowych jest zatem zobligowany do przedstawienia uzasadnienia decyzji odmawiającej rejestracji znaku towarowego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uzasadnienie indywidualnej decyzji musi przedstawiać w wyraźny i jednoznaczny sposób rozumowanie instytucji będącej autorem aktu, w sposób pozwalający zainteresowanym na zapoznanie się z motywami podjętej decyzji, zaś właściwemu sądowi na sprawowanie kontroli. Nie jest jednak wymagane, by uzasadnienie wymieniało wszelkie właściwe okoliczności prawne i faktyczne, gdyż kwestia, czy jest ono wystarczające, powinna być oceniana nie tylko w świetle treści danego aktu, lecz również z uwzględnieniem okoliczności, w jakich ten akt został wydany, oraz całokształtu przepisów prawnych regulujących dane zagadnienie ( 30 ).

41. Nie jest zatem konieczne, aby krajowy urząd ds. znaków towarowych przedstawiał uzasadnienie odmowy rejestracji odrębnie w odniesieniu do każdego z produktów lub każdej z usług. Chociaż urząd zobowiązany jest przedstawić uzasadnienie dotyczące wszystkich rozpatrywanych towarów i usług, co do zasady może to jednak uczynić w sposób ogólny, o ile uzna, że uzasadnienie takie znajduje zastosowanie do wszystkich towarów i usług w danej grupie, rozpatrywanych łącznie. W praktyce przedstawianie odrębnego uzasadnienia dla każdego indywidualnego produktu lub każdej indywidualnej usługi nie zawsze okazuje się przydatne.

42. Zaletą takiego podejścia, której nie można jednak nadmiernie eksponować, jest jego praktyczność. UZT zwraca uwagę, że każdego roku w państwach Beneluksu składanych jest 35000 wniosków o rejestrację znaku towarowego, obejmujących najczęściej kilka klas towarów i usług, a zawierających najczęściej długą listę towarów i usług ujętych w klasach objętych zgłoszeniem rejestracyjnym ( 31 ). Jedyną praktyczną metodą, którą urząd ds. znaków towarowych posługuje się przy rozpatrywaniu zgłoszenia, jest dokonanie wstępnego przegrupowania zgłoszonych towarów i usług wokół towarów i usług uznawanych za kluczowe dla danej kategorii. Naturalny związek pomiędzy tak zgrupowanymi towarami i usługami powinien już być widoczny dla właściwego kręgu odbiorców ( 32 ). Istotne jest, że urząd wyraźnie wskazuje w swej decyzji powody, dla których uznał, że w przypadku danej kategorii towarów lub usług zachodzi bezwzględna podstawa odmowy rejestracji. Gdy urząd ds. znaków towarowych zakomunikuje swą decyzję (tymczasową bądź ostateczną) skarżącemu, to na tym ostatnim spoczywać będzie ciężar wykazania, o ile ma on taki zamiar, z jakiej przyczyny podstawa odmowy nie powinna znaleźć zastosowania do niektórych spośród towarów i usług, dla których zgłoszony został znak towarowy ( 33 ). Umożliwi to przeprowadzenie rzeczywistej kontroli sądowej decyzji urzędu dotyczącej tych towarów i usług.

43. W niniejszej sprawie zgłoszenie rejestracyjne obejmowało towary ujęte w trzech klasach oraz usługi ujęte w dwóch klasach. Można je interpretować jako wniosek o zarejestrowanie 32 rodzajów produktów oraz 13 rodzajów usług ( 34 ). UZT uznał, że znak nie może zostać skutecznie zarejestrowany dla żadnej z tych klas produktów lub usług ze względu na istnienie jednej bezwzględnej podstawy odmowy rejestracji. Decyzja urzędu powinna oczywiście wyraźnie wyjaśniać w odniesieniu do każdej z klas, dlaczego uznał on, że bezwzględna podstawa odmowy rejestracji znajduje zastosowanie do całego zbioru towarów lub usług zawierających się w klasie, dla której wnioskowana jest rejestracja znaku towarowego. Wydaje mi się jednak, że przepisy prawa wspólnotowego byłyby oczywiście nieproporcjonalne, gdyby w takiej sytuacji wymagały od krajowych urzędów ds. znaków towarowych wskazywania przyczyny odmowy rejestracji w odniesieniu do każdego indywidualnego produktu i każdej indywidualnej usługi.

44. Udzielając odpowiedzi na pierwsze z przedstawionych pytań dochodzę więc do wniosku, że urząd ds. znaków towarowych, odmawiając rejestracji znaku towarowego, nie jest zobowiązany do podania w swej decyzji wniosków, do jakich doszedł odrębnie w odniesieniu do każdego z towarów lub każdej z usług, dla których wniesiono o ochronę znaku towarowego. Wystarczy, że z decyzji wynika, dlaczego odmówiono rejestracji w odniesieniu do poszczególnych kategorii towarów lub usług, do których należą dane towary lub usługi.

W przedmiocie pytania drugiego oraz pierwszej części pytania trzeciego

45. Zwracając się z pytaniem drugim sąd krajowy co do istoty pyta, czy art. 3 dyrektywy o znakach towarowych należy rozumieć w ten sposób, że sąd rozpoznający skargę na decyzję urzędu ds. znaków towarowych powinien brać pod uwagę jedynie okoliczności faktyczne istniejące w chwili wydawania decyzji przez ten urząd, czy też przepis ten zezwala sądowi na wzięcie pod uwagę okoliczności faktycznych, które zaistniały dopiero po wydaniu decyzji. W pierwszej części pytania trzeciego sąd krajowy co do istoty pyta, czy zgodne z art. 3 dyrektywy o znakach towarowych są uregulowania krajowe, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję urzędu ds. znaków towarowych uwzględnienie jakichkolwiek zmian w zakresie okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

46. Obydwa te pytania dotyczą najwyraźniej dwóch stron tego samego medalu. Pierwsze z nich dotyczy kwestii, czy w świetle art. 3 sąd rozpoznający skargę może wziąć pod uwagę okoliczności faktyczne zaistniałe w późniejszym czasie, drugie dotyczy zaś kwestii, czy w tej sytuacji przepisy krajowe mogą uniemożliwiać sądowi rozpoznającemu skargę uwzględnienie okoliczności faktycznych zaistniałych w późniejszym czasie. Proponuję zatem rozważyć obydwa te pytania łącznie.

47. UZT stoi na stanowisku, że obydwa pytania są niedopuszczalne: postanowienie odsyłające w żaden sposób nie sugeruje bowiem, aby rzeczywiście wystąpiła jakakolwiek „zmiana” w zakresie „istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych”.

48. Z postanowienia odsyłającego wynika, że „zmiana”, którą formułując te pytania miał na myśli sąd krajowy, oznacza różnicę pomiędzy stanowiskiem prezentowanym przez urząd ds. znaków towarowych, którego decyzja została zaskarżona, a stanowiskiem prezentowanym przez sąd rozpoznający skargę na tę decyzję.

49. Nie jestem przekonana, czy różnica ta powinna zostać zakwalifikowana jako zmiana dotycząca istotnych „okoliczności faktycznych”. Bliżej jest jej raczej do zagadnienia prawnego, gdyż zajęcie „stanowiska” jest wynikiem zastosowania kryteriów prawnych do określonych (ustalonych) okoliczności faktycznych. Ponadto w odpowiednich punktach wyroku wydanego w sprawie Postkantoor, które najwyraźniej skłoniły sąd krajowy do postawienia pytań, termin „okoliczności faktyczne” użyty został w znaczeniu bardziej ogólnym ( 35 ). Pytania zostały jednak sformułowane w sposób ogólny i uważam, że możliwe jest udzielenie na nie ogólnej odpowiedzi.

50. W każdym razie nie wydaje mi się, aby pytania należało uznać za niedopuszczalne na tej podstawie, że jedna ze stron postępowania uważa, iż opierają się one na błędnym założeniu przyjętym przez sąd krajowy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, co do zasady ( 36 ) wyłącznie w gestii sądu krajowego, przed którym toczy się spór i który ponosi odpowiedzialność za treść późniejszego orzeczenia sądowego, leży ustalenie w świetle szczególnych okoliczności każdej ze spraw, czy istnieje potrzeba wystąpienia z wnioskiem o wydanie rozstrzygnięcia w trybie prejudycjalnym dla umożliwienia mu wydania wyroku oraz określenie znaczenia, jakie dla rozstrzygnięcia sprawy ma przedstawione Trybunałowi pytanie ( 37 ).

51. Tytułem ewentualnym UZT podnosi także, że art. 3 dyrektywy o znakach towarowych nie może dawać żadnej odpowiedzi na pytanie drugie. Zarzut ten zasługuje według mnie na oddalenie. Rozstrzygnięcie prejudycjalne wydane przez Trybunał w sprawie Postkantoor, które skłoniło sąd krajowy do postawienia tych pytań, dotyczyło właśnie wykładni art. 3.

52. Rząd niemiecki twierdzi, że dyrektywa nie określa w sposób wyczerpujący zasad dotyczących zakresu kontroli sądowej decyzji wydawanych przez urzędy ds. znaków towarowych, co jasno wynika ze zdania drugiego art. 3 ust. 3. To prawo krajowe powinno zatem określać, czy można lub czy należy uwzględniać okoliczności faktyczne, które zaszły lub ujawniły się dopiero po dokonaniu rejestracji. Komisja zajmuje podobne stanowisko.

53. Jak wskazuje Komisja, w sprawie Postkantoor Trybunał podkreślił, że właściwy organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie istotne okoliczności faktyczne przed podjęciem ostatecznej decyzji w przedmiocie zgłoszenia rejestracyjnego znaku towarowego ( 38 ). Sąd, przed którym zaskarżono taką decyzję, „powinien także uwzględnić wszystkie istotne okoliczności faktyczne, w granicach przysługujących mu kompetencji określonych przez właściwe przepisy krajowe” ( 39 ). W postępowaniu takim sąd musi orzec w przedmiocie zgodności z prawem danej decyzji urzędu ds. znaków towarowych. Decyzja taka (w oczywisty sposób) mogła zostać podjęta wyłącznie w oparciu o okoliczności faktyczne istniejące w czasie jej podejmowania. Według mnie, jest więc całkowicie dopuszczalne, aby system prawny zakazywał sądowi stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o okoliczności faktyczne zaistniałe w późniejszym czasie. Stanowisko takie jest w istocie zgodne z praktykami stosowanymi przez liczne organy sądownicze rozpoznające skargi na decyzje. Zasada ta respektowana jest także przez prawo wspólnotowe ( 40 ).

54. Co więcej, w szczególnym kontekście sądowej kontroli decyzji wspólnotowego urzędu ds. znaków towarowych ( 41 ) Trybunał potwierdził niedawno, że „Sąd [Pierwszej Instancji] może stwierdzić nieważność lub dokonać zmiany decyzji będącej przedmiotem skargi wyłącznie wtedy, gdy w chwili wydania była ona objęta jedną z tych podstaw stwierdzenia nieważności. Sąd nie może natomiast stwierdzić nieważności lub dokonać zmiany wspomnianej decyzji z uwagi na podstawy, które zaistniały po jej wydaniu” ( 42 ).

55. Dochodzę zatem do wniosku, że na pytanie drugie oraz na pierwszą część pytania trzeciego należy udzielić odpowiedzi, że i) to prawo krajowe powinno określać, czy sąd rozpoznający skargę na decyzję urzędu ds. znaków towarowych odmawiającą rejestracji znaku towarowego może wziąć pod uwagę fakty i okoliczności, które nie istniały w chwili wydania decyzji przez urząd ds. znaków towarowych oraz że ii) zgodne z art. 3 dyrektywy o znakach towarowych są przepisy krajowe, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na taką decyzję uwzględnienie tych okoliczności faktycznych.

Druga część pytania trzeciego

56. W drugiej części pytania trzeciego sąd krajowy pyta w istocie, czy wykładni art. 3 dyrektywy o znakach towarowych należy dokonywać w ten sposób, że nie są z nim zgodne uregulowania krajowe, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję urzędu ds. znaków towarowych orzeczenie w przedmiocie odróżniającego charakteru znaku towarowego dla każdego z towarów lub każdej z usług rozpatrywanych odrębnie.

57. UZT twierdzi, że w zakresie, w jakim pytanie to dotyczy kompetencji sądu rozpoznającego skargę do orzekania w przedmiocie odróżniającego charakteru znaku „dla każdego z towarów lub każdej z usług samych w sobie”, odpowiedź na nie została już udzielona w ramach pytania pierwszego. W zakresie, w jakim pytanie to sugeruje istnienie sprzeczności pomiędzy wyrokiem Trybunału wydanym w sprawie Postkantoor a wykładnią „przepisów prawa krajowego dotyczących uprawnień sądu”, jest ono bezpodstawne. W wyroku wydanym w sprawie Postkantoor Trybunał wyraźnie stwierdził, że uprawnienia sądu rozpoznającego skargę „podlegają ograniczeniom przewidzianym przez stosowne przepisy prawa krajowego”. Prawo krajowe może więc wyznaczać granice kompetencji sądów krajowych.

58. Rząd niemiecki podnosi natomiast, że przepisy krajowe nie mogą ograniczać uprawnień sądów odwoławczych do dokonywania oceny charakteru odróżniającego w odniesieniu do odrębnych towarów i usług. Zgodnie z wykładnią dokonaną przez Trybunał w sprawie Postkantoor, dyrektywa ustanawia bezwzględnie obowiązujące wytyczne odnoszące się do decyzji wydawanych przez krajowe urzędy ds. znaków towarowych. Sądy, które zgodnie z przepisami prawa krajowego uprawnione są do kontroli decyzji jedynie pod względem ich legalności, muszą weryfikować, czy te bezwzględnie obowiązujące wytyczne zostały zastosowane, a więc mogą, a nawet muszą, co do zasady, orzekać odrębnie w odniesieniu do poszczególnych klas.

59. Komisja powołuje się początkowo na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Beneluksu wydane w sprawie Vlaamse Toeristenbond ( 43 ) podnosząc, że jedną z różnic w zakresie stanu faktycznego pomiędzy wspomnianą wyżej sprawą a niniejszą sprawą jest okoliczność, że spółka Vlaamse Toeristenbond wnosiła o rejestrację dla kilku zupełnych klas porozumienia nicejskiego. W niniejszej sprawie natomiast spółka MT&C wniosła o rejestrację niektórych, lecz nie wszystkich towarów i usług ujętych w kilku klasach.

60. Komisja rozważa następnie argumenty przemawiające za i przeciwko poglądowi, według którego art. 3 dyrektywy o znakach towarowych nie zezwala na istnienie przepisów krajowych, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję urzędu ds. znaków towarowych orzekanie co do charakteru odróżniającego znaku towarowego odrębnie dla każdego z towarów oraz każdej z usług. Dochodzi do wniosku, że art. 3 zezwala na stosowanie takich przepisów przede wszystkim dlatego, iż dyrektywa w sposób wyraźny przyznaje państwom członkowskim swobodę działania w zakresie stanowienia procedur dotyczących znaków towarowych. Komisja twierdzi ponadto, że zgodnie z procedurą stosowaną w państwach Beneluksu, w sytuacji gdy wnioskodawca poinformuje UZT, że ma interes w uzyskaniu rejestracji dla mniejszej liczby towarów lub usług, niż wynika to z pierwotnego zgłoszenia rejestracyjnego, UZT zobowiązany jest rozpatrzyć taki wniosek, a wnioskodawca może wówczas domagać się częściowej rejestracji w postępowaniu przed sądem rozpoznającym skargę na decyzję odmawiającą rejestracji. Komisja uważa więc, że z punktu widzenia praktyki, prawo Beneluksu wydaje się być zgodne z art. 13 dyrektywy.

61. Zgadzam się z tym stanowiskiem.

62. Trzeci motyw preambuły do dyrektywy 89/104/EWG wyraźnie stanowi, że dyrektywa nie zmierza do podejmowania procesu zbliżenia ustawodawstw w pełnym zakresie. Zgodnie z motywem piątym preambuły „państwom członkowskim pozostawia się także swobodę ustalania przepisów proceduralnych dotyczących rejestracji” znaków towarowych. Wydaje się, że swobodzie tej nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że system krajowy dopuszcza rejestrację częściową (oznaczającą rejestrację znaku towarowego wnioskowaną jedynie w odniesieniu do niektórych spośród rozpatrywanych towarów lub usług), pod warunkiem że wnioskodawca zażąda zastosowania takiego rozwiązania jako alternatywnego w stosunku do pełnej rejestracji w zgłoszeniu rejestracyjnym wniesionym przed właściwy organ ds. znaków towarowych.

63. Swoboda, o której tu mowa, stanowi jedynie ilustrację bardziej ogólnej zasady ustanowionej przez Trybunał, zgodnie z którą „w braku wspólnotowych uregulowań szczególnego aspektu dziedziny, która objęta jest zakresem prawa wspólnotowego, porządek prawny każdego państwa członkowskiego winien określać szczegółowe przepisy proceduralne dotyczące środków prawnych mających na celu zagwarantowanie praw wywodzonych przez podmioty z prawa wspólnotowego” ( 44 ) (oczywiście pod warunkiem poszanowania zasad równoważności i skuteczności). W szczególnym kontekście problematyki znaków towarowych w wyroku wydanym w sprawie Postkantoor Trybunał stwierdził, że „sąd, przed którym zaskarżono decyzję w przedmiocie wniosku o rejestrację znaku towarowego, powinien także uwzględnić wszystkie istotne okoliczności faktyczne, w granicach przysługujących mu kompetencji określonych przez właściwe przepisy krajowe” ( 45 ).

64. Całkowicie spójna z tym orzecznictwem wydaje mi się sytuacja, w której przepisy krajowe uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję urzędu ds. znaków towarowych orzekanie co do charakteru odróżniającego znaku odrębnie dla każdego z towarów oraz każdej z usług. Nie wydaje mi się też pozbawione sensu ani nadmiernie uciążliwe, by oczekiwać od zgłaszającego znak towarowy, który zmierza do zachowania swego prawa do domagania się rejestracji częściowej, aby wyraźnie wskazał tę okoliczność w zgłoszeniu rejestracyjnym. W końcu to właśnie na tym etapie wnioskodawca jest w stanie najlepiej ocenić swoje interesy gospodarcze (w istocie zgłoszenie rejestracyjne stanowi najprawdopodobniej punkt kulminacyjny okresu oceny) oraz zadecydować, czy w przypadku odmowy pełnej rejestracji znaku towarowego satysfakcjonowałaby go częściowa rejestracja tego znaku dla mniejszej liczby towarów lub usług, czy też wolałby złożyć nowe zgłoszenie rejestracyjne, w którym wnosiłby o rejestrację innego znaku dla większej liczby towarów lub usług.

65. Rozważanie kwestii, czy konieczna jest pełna rejestracja, czy też wystarczy częściowa, na etapie zgłoszenia rejestracyjnego wydaje się także najlepiej służyć interesom skuteczności procesowej. Krajowy urząd ds. znaków towarowych jest bez wątpienia bardziej stosownym forum dla dokonywania oceny tej kwestii po raz pierwszy, aniżeli sąd apelacyjny.

66. Komisja uważa, że głównym argumentem przemawiającym przeciwko takiemu stanowisku jest brzmienie art. 13 dyrektywy o znakach towarowych, który stanowi, że odmowa rejestracji nie może dotyczyć towarów innych niż te, w odniesieniu do których istnieje podstawa odmowy rejestracji.

67. Przepis ten należy jednak czytać w kontekście całego systemu przepisów dyrektywy, a zwłaszcza mając na uwadze kompetencje w zakresie stanowienia przepisów proceduralnych, które dyrektywa ta zastrzega na rzecz państw członkowskich. Wydaje mi się, że cel art. 13 może być adekwatnie realizowany tylko pod warunkiem, że prawo krajowe zapewnia podmiotom zgłaszającym znak towarowy możliwość alternatywnego domagania się w ich zgłoszeniu rejestracji częściowej.

68. Co więcej, wykładnia taka jest w mojej ocenie spójna ze stanowiskiem zajętym przez Trybunał w wyroku wydanym w sprawie Postkantoor, według którego „w sytuacji, gdy wnioskowana jest rejestracja znaku w odniesieniu do całej klasy […], właściwy organ może, na podstawie art. 13 dyrektywy, zarejestrować znak jedynie w odniesieniu do niektórych towarów i usług należących do tej klasy […]” ( 46 ). Trybunał powołał się wówczas na art. 13 jako na podstawę przyznania krajowemu urzędowi ds. znaków towarowych tego (dyskrecjonalnego) uprawnienia. Nie wynika stąd jednak, by art. 13 nakładał na urząd ds. znaków towarowych obowiązek rozważenia częściowej rejestracji z urzędu we wszystkich przypadkach. Z tego względu sprzeczność z art. 13 nie zachodzi, jeżeli krajowe przepisy proceduralne wymagają od podmiotu domagającego się, by urząd ds. znaków towarowych rozważył możliwość częściowej rejestracji, wyraźnego wskazania tej okoliczności w zgłoszeniu rejestracyjnym. Wręcz przeciwnie, przepisy takie zwiększają skuteczność procesową, są raczej mniej, aniżeli bardziej uciążliwe w kontekście procedury postrzeganej jako całość, jak również nie uniemożliwiają, ani też nie utrudniają nadmiernie korzystania z uprawnień wynikających z prawa wspólnotowego.

69. Z dokumentów przedłożonych Trybunałowi wynika, że MT&C nie wniosła tytułem ewentualnym o dokonanie częściowej rejestracji, ani przed UZT — w swym pierwotnym zgłoszeniu rejestracyjnym, ani też na etapie zaskarżania przed UZT decyzji tymczasowej. Spółka MT&C nie skorzystała więc z żadnej z dwóch możliwości złożenia pomocniczego wniosku w przedmiocie częściowej rejestracji, które system stosowany w państwach Beneluksu oferuje w ramach dwuetapowego procesu decyzyjnego — tymczasowego i ostatecznego. Wniosek pomocniczy został złożony najwyraźniej dopiero przed sądem rozpoznającym skargę. Nie widzę powodu, dla którego MT&C (lub jakikolwiek inny wnioskodawca) nie mógłby złożyć takiego wniosku pomocniczego (przewidzianego przez krajowe przepisy proceduralne) już na etapie składania wniosku o rejestrację w urzędzie ds. znaków towarowych.

70. Z powyższych względów dochodzę do wniosku, że gdy sąd krajowy rozpoznaje skargę na decyzję urzędu ds. znaków towarowych w przedmiocie odmowy rejestracji znaku towarowego, art. 3 dyrektywy o znakach towarowych nie stoi na przeszkodzie stosowaniu przepisów krajowych, które uniemożliwiają temu sądowi orzekanie co do charakteru odróżniającego znaku towarowego odrębnie dla każdego z towarów oraz każdej z usług, pod warunkiem że przepisy te zapewniają stronie skarżącej rzeczywistą możliwość domagania się w zgłoszeniu wnoszonym do urzędu ds. znaków towarowych częściowej rejestracji znaku (a mianowicie rejestracji odnoszącej się jedynie do niektórych towarów lub usług objętych pierwotnym zgłoszeniem).

Wnioski

71. Z powyższych względów stoję na stanowisku, że Trybunał powinien udzielić następujących odpowiedzi na pytania przedstawione przez Hof van Beroep w Brukseli: 1) Dyrektywa Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych nie wymaga, aby urząd ds. znaków towarowych, odmawiając rejestracji znaku towarowego, zobowiązany był do podania w swej decyzji wniosków, do jakich doszedł w odniesieniu do każdego z towarów lub każdej z usług, dla których wniesiono o ochronę znaku towarowego. Wystarczy, że z decyzji wynika, dlaczego odmówiono rejestracji w odniesieniu do poszczególnych kategorii towarów lub usług. 2) Dyrektywa 89/104 pozostawia prawu krajowemu określenie, czy sąd rozpoznający skargę na decyzję urzędu ds. znaków towarowych odmawiającą rejestracji znaku towarowego, może wziąć pod uwagę fakty i okoliczności, które nie istniały w chwili wydania decyzji przez urząd ds. znaków towarowych. 3) Zgodne z dyrektywą 89/104 są przepisy krajowe, które uniemożliwiają sądowi rozpoznającemu skargę na taką decyzję i) uwzględnienie okoliczności faktycznych nieistniejących w chwili wydania decyzji przez urząd ds. znaków towarowych oraz ii) orzekanie co do charakteru odróżniającego znaku towarowego odrębnie dla każdego z towarów oraz każdej z usług, pod warunkiem że przepisy te zapewniają stronie skarżącej rzeczywistą możliwość domagania się w zgłoszeniu wnoszonym do urzędu ds. znaków towarowych częściowej rejestracji znaku (a mianowicie rejestracji odnoszącej się jedynie do niektórych towarów lub usług objętych pierwotnym zgłoszeniem).

( 1 ) Język oryginału: angielski.

( 2 ) Pierwsza dyrektywa Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. 1989, L 40, str. 1).

( 3 ) Dyrektywa 89/104 o znakach towarowych ma zastosowanie w szczególności do znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji w Urzędzie Znaków Towarowych Państw Beneluksu (art. 1).

( 4 ) Artykuł 6 bis ust. 1 został później zmieniony (ze skutkiem od 2004 r.) i stanowi obecnie bliższe odzwierciedlenie brzmienia art. 3 ust. 1 lit. a)–d) dyrektywy 89/104 o znakach towarowych.

( 5 ) Z dnia 20 marca 1883 r., z późniejszymi zmianami.

( 6 ) Z dnia 15 czerwca 1957 r., z późniejszymi zmianami.

( 7 ) Artykuł 2 ust. 3 porozumienia nicejskiego.

( 8 ) Tak jak wszystkie inne państwa członkowskie, z wyjątkiem Cypru i Malty (obydwa te państwa posługują sie jednak w praktyce klasyfikacją nicejską).

( 9 ) Wyrok z dnia 15 grudnia 2003 r. w sprawie A 2002/2.

( 10 ) „Papier, tektura i wyroby z tych materiałów nie ujęte w innych klasach; druki; materiały introligatorskie; materiały fotograficzne; materiały piśmienne; kleje do materiałów piśmiennych lub do celów domowych; materiały przeznaczone dla artystów; pędzle malarskie; maszyny do pisania i sprzęt biurowy (z wyjątkiem mebli); materiały szkoleniowe i instruktażowe (z wyjątkiem aparatów); materiały z tworzyw sztucznych do pakowania (nieujęte w innych klasach); czcionki drukarskie; matryce”.

( 11 ) „Transport; pakowanie i składowanie towarów; organizowanie podróży”.

( 12 ) „Nauczanie; organizacja szkoleń; rozrywka; działalność sportowa i kulturalna”.

( 13 ) Mówiąc ściśle, klasy stanowią raczej część klasyfikacji niż porozumienia, jednak Trybunał określa je zazwyczaj jako klasy porozumienia.

( 14 ) Wyrok z dnia 16 maja 2000 r. (1998/AR/1599).

( 15 ) Zobacz pkt 11 powyżej.

( 16 ) Wyrok Sądu Kasacyjnego z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie nr C.00.0472.N.

( 17 ) Warto zwrócić uwagę, że zaproponowany znak składa się z kombinacji słów angielskich, chociaż język ten nie należy do języków urzędowych obowiązujących w obrębie jurysdykcji, na obszarze której złożony został wniosek o rejestrację. Sąd krajowy twierdzi, iż: „ani ta kombinacja słów, ani jej elementy składowe nie należą jako takie do żadnego z języków, które na terytorium Beneluksu używane są powszechnie przez miejscowych konsumentów, do których kierowany jest znak; nie są one także używane w mowie potocznej w celu oznaczenia towarów i usług w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy WE o znakach towarowych. Niemniej jednak należy przyjąć założenie, że język angielski przeniknął do wspólnot językowych na terytorium Beneluksu w stopniu wystarczającym, aby konsument, do którego adresowany jest zgłoszony znak, słuchając brzmienia tych słów, rozpoznał, iż zarówno każde z osobna, jak i w zestawieniu ze sobą należą one do języka angielskiego, mimo iż języka tego nie używa się specjalnie w odniesieniu do towarów i usług ujętych we wspomnianych wyżej klasach”. Analiza ta jest odzwierciedleniem stanowiska zajętego przez rzecznika generalnego F. G. Jacobsa oraz stanowiska Trybunału sformułowanego w wyroku z dnia 9 marca 2006 r. wydanym w sprawie C-421/04 Matrazten Concord, Zb.Orz., str. I-2303, jak również stanowiska prezentowanego w opinii, którą przedstawiłam w dniu 30 marca 2006 r. w toczącej się przed Trybunałem sprawie C-108/05 Bovemij Verzekeringen.

(

)

„(11) kuchenki z panelami sterującymi, płyty grzejące, lodówki, kuchenki mikrofalowe, pojemniki chłodnicze, komory chłodnicze, boilery, frytkownice elektryczne, piekarniki, opiekacze wbudowane, wyciągi wentylacyjne, zlewy kuchenne, krany; (20) drewniane i plastikowe meble kuchenne, krzesła kuchenne, blaty kuchenne wykonane z drewna, plastiku, granitu, kamienia naturalnego lub kafli; (21) przybory kuchenne oraz wyposażenie gospodarstwa domowego oraz kuchenne wykonane ze szkła, porcelany, metali nieszlachetnych, plastiku oraz materiałów ceramicznych; (37) instalowanie i montaż mebli oraz sprzętu kuchennego, konserwacja i naprawa; (42) doradztwo dotyczące użytkowania, charakteru i zastosowania sprzętu kuchennego, planowanie i doradztwo w zakresie instalowania kuchni i sprzętu wbudowanego, w tym także podczas ich zakupu”.

( 19 ) Czyli artykułów gospodarstwa domowego oraz wyposażenia kuchennego wykonanego ze szkła, porcelany, metali nieszlachetnych, plastiku i materiałów ceramicznych.

( 20 ) Sprawa C-363/99, Rec. str. I-1619.

( 21 ) Punkt 36.

( 22 ) Ibidem.

( 23 ) Punkt 73.

( 24 ) W pytaniu pierwszym użyte zostało sformułowanie „decyzja tymczasowa i ostateczna” w przedmiocie odmowy rejestracji, co stanowi odzwierciedlenie procedury stosowanej przez UZT. Procedury różnią się jednak w poszczególnych państwach członkowskich, a zasady ogólne stanowione przez Trybunał winny w równym stopniu znajdować zastosowanie do procedur przewidujących jednoetapowy proces wydawania decyzji przez krajowe urzędy ds. znaków towarowych.

( 25 ) Wymienionego wyżej w przypisie 20.

( 26 ) Ibidem, pkt 31 i n.

( 27 ) Ibidem, pkt 73.

( 28 ) Wyrok z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie C-104/01 Libertel, Rec. str. I-3793, pkt 59.

( 29 ) Wyrok z dnia 15 października 1987 r. w sprawie 222/86 Heylens, Rec. str. 4097, pkt 14 i 15.

( 30 ) Wyrok z dnia 21 października 2004 r. w sprawie C-447/02 P KWS Saat przeciwko OHIM, Zb.Orz. str. I-10107, pkt 65.

( 31 ) Tytułem przypomnienia, porozumienie nicejskie zawiera 45 kategorii, w których ujętych zostało około 11000 różnych towarów i usług.

( 32 ) Taki podział na grupy odpowiada generalnie klasyfikacji stosowanej w zgłoszeniu rejestracyjnym znaku, która z kolei oparta jest na klasyfikacji nicejskiej.

( 33 ) Szczegółowy sposób postępowania określają tu oczywiście przepisy krajowe.

( 34 ) Zależnie od metody, przy użyciu której obliczone zostaną poszczególne permutacje.

( 35 ) Zobacz pkt 20–37.

( 36 ) Istnieją pewne wyjątki od tej ogólnej zasady, jednakże żaden z nich nie został przywołany przez UZT.

( 37 ) Zobacz przykładowo wyrok z dnia 27 października 1993 r. w sprawie C-127/92 Enderby, Rec. str. I-5535, pkt 10.

( 38 ) Punkt 35.

( 39 ) Punkt 36.

( 40 ) Zobacz przykładowo wyrok z dnia 26 września 1996 r. w sprawie C-241/94 Francja przeciwko Komisji, Rec. str. I-4551, pkt 33.

( 41 ) Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory).

( 42 ) Wyrok z dnia 11 maja 2006 r. w sprawie C-416/04 P Sunrider przeciwko OHIM, Zb.Orz. str. I-4237, pkt 55.

( 43 ) Wymienione wyżej w przypisie 9, zob. pkt 16–22 powyżej.

( 44 ) Wyrok z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie C-472/99 Clean Car Autoservice, Rec. str. I-9687, pkt 28 oraz przywołane tam orzecznictwo.

( 45 ) Punkt 36; podkreślenie własne.

( 46 ) Punkt 113.