Sprawy połączone C‑87/03 i C‑100/03

Królestwo Hiszpanii

przeciwko

Radzie Unii Europejskiej

Rybołówstwo – Rozporządzenie rozdzielające kwoty połowowe między państwa członkowskie – Akt o przystąpieniu Hiszpanii – Upływ okresu przejściowego – Wymóg względnej stabilności – Zasada niedyskryminacji – Nowe możliwości połowowe

Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 30 marca 2006 r.

Streszczenie wyroku

1. Rybołówstwo – Ochrona zasobów morskich – Uregulowania dotyczące kwot połowowych

(akt przystąpienia z 1985 r., art. 2)

2. Rybołówstwo – Ochrona zasobów morskich – Uregulowania dotyczące kwot połowowych

(rozporządzenie Rady nr 3760/92, art. 8 ust. 4)

3. Prawo wspólnotowe – Zasady – Równość traktowania – Dyskryminacja ze względu na przynależność państwową

(akt przystąpienia z 1985 r.; rozporządzenie Rady nr 2341/2002)

4. Przystąpienie nowych państw członkowskich do Wspólnot – Hiszpania – Rybołówstwo

(akt przystąpienia z 1985 r., art. 154–166; rozporządzenie Rady nr 2341/2002)

1. Wymóg względnej stabilności rozdziału kwot połowowych między państwa członkowskie należy rozumieć jako utrzymanie udziału wyznaczonego każdemu z państw członkowskich przy rozdziale możliwości połowowych. Ustalony w rozporządzeniu nr 170/83 i przyjęty początkowo klucz rozdziału uwzględniający średnie wielkości połowów przez floty różnych państw członkowskich w okresie między 1973 a 1978 r. ma zatem nadal zastosowanie do czasu ustanowienia rozporządzenia zmieniającego, zgodnie z procedurą zastosowaną w przypadku tego rozporządzenia.

W tym zakresie skoro przystąpienie nowego państwa członkowskiego, między innymi Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalskiej, nie może samoistnie rodzić skutków prawnych, nie powoduje powstania po stronie Rady obowiązku dokonania zmian istniejącego rozdziału. Podobnie ustalone w akcie o przystąpieniu zakończenie okresu przejściowego rodzi wyłącznie skutki prawne przewidziane w tym akcie. Ten jednakże nie przewiduje ani modyfikacji klucza rozdziału wywołującej skutki z upływem okresu przejściowego, ani nawet obowiązku Rady dokonania z tą chwilą ponownej oceny klucza rozdziału. Zatem brak modyfikacji istniejącego klucza rozdziału w późniejszym akcie prawnym Rady nie jest sprzeczny z zasadą względnej stabilności.

(por. pkt 27–30, 32)

2. Rozdział możliwości połowowych między państwa członkowskie, taki jak przewidziany w art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 3760/92 ustanawiającego wspólnotowy system rybołówstwa i akwakultury, pociąga za sobą ocenę złożonej sytuacji ekonomicznej, w zakresie której to oceny Rada dysponuje znaczną swobodą uznania. W konsekwencji kontrola sądowa musi ograniczyć się do weryfikacji, czy rozpatrywane środki nie są dotknięte oczywistym błędem lub nadużyciem władzy oraz czy dany organ nie przekroczył wyznaczonych mu granic swobodnego uznania.

(por. pkt 38)

3. Nie traktując w rozporządzeniu nr 2341/2002, ustanawiającym na 2003 r. możliwości połowowe stosowane na wodach terytorialnych Wspólnoty, Królestwa Hiszpanii w ten sam sposób co państw członkowskich, które uczestniczyły przed jego przystąpieniem w początkowym rozdziale kwot połowowych lub późniejszych rozdziałach w trakcie okresu przejściowego, Rada nie działała w sposób dyskryminujący Królestwo Hiszpanii.

W istocie należy dokonać rozróżnienia pojęcia dostępu do wód i pojęcia dostępu do zasobów morza. O ile po upływie okresu przejściowego Królestwo Hiszpanii uzyskało ponownie dostęp do wód Morza Północnego i Morza Bałtyckiego, nie oznacza to, że statki hiszpańskie uzyskały dostęp do zasobów tych dwóch mórz w tych samych proporcjach jak państwa członkowskie, które uczestniczyły w początkowym lub późniejszym rozdziale. Wynika z tego, iż Królestwo Hiszpanii nie było w sytuacji równorzędnej do sytuacji państw członkowskich, których statki ostatnio, w trakcie odpowiedniego okresu odniesienia, dokonywały połowów na tych wodach.

(por. pkt 55–57)

4. Nie przyznając w rozporządzeniu nr 2341/2002, ustanawiającym na 2003 r. możliwości połowowe stosowane na wodach terytorialnych Wspólnoty, pewnych kwot połowowych na Morzu Północnym na rzecz Królestwa Hiszpanii, Rada w żaden sposób nie naruszyła aktu o przystąpieniu Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalskiej

Artykuły 154–166 tego aktu o przystąpieniu określają reżim prawny mający zastosowanie na Morzu Północnym w sektorze rybołówstwa wyłącznie w okresie przejściowym. Przepisy te nie mogą zatem zasadniczo służyć za podstawę roszczeń dotyczących okresu rozpoczynającego się po zakończeniu okresu przejściowego. Z upływem okresu przejściowego zastosowanie ma zatem wspólnotowy dorobek prawny, który obejmuje ustalony w obowiązujących w chwili przystąpienia Królestwa Hiszpanii regulacjach prawnych klucz rozdziału.

(por. pkt 64, 66, 67)

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)

z dnia 30 marca 2006 r.( )

Rybołówstwo – Rozporządzenie rozdzielające kwoty połowowe między państwa członkowskie – Akt o przystąpieniu Hiszpanii – Upływ okresu przejściowego – Wymóg względnej stabilności – Zasada niedyskryminacji – Nowe możliwości połowowe

W sprawach połączonych C‑87/03 i C‑100/03

mających za przedmiot skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 WE, wniesione w dniach 27 i 28 lutego 2003 r.,

Królestwo Hiszpanii, reprezentowane przez N. Díaz Abad, działającą w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

strona skarżąca,

przeciwko

Radzie Unii Europejskiej, reprezentowanej przez G. Ramosa Ruana i F. Florinda Gijóna, działających w charakterze pełnomocników,

strona pozwana,

popierana przez

Komisję Wspólnot Europejskich, reprezentowaną przez T. van Rijna, F. Jimena Fernandeza i S. Pardo Quintillán, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, reprezentowane przez D. Wyatta, QC i K. Manjiego, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

interwenienci,

TRYBUNAŁ (trzecia izba),

w składzie: A. Rosas, prezes izby, J. Malenovský, J.‑P. Puissochet, S. von Bahr (sprawozdawca), i U. Lõhmus, sędziowie,

rzecznik generalny: P. Léger,

sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,

uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 maja 2005 r.,

podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,

wydaje następujący

Wyrok

1 W swych skargach Królestwo Hiszpanii wnosi do Trybunału o stwierdzenie nieważności rozporządzenia Rady (WE) nr 2341/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. ustanawiającego na 2003 r. możliwości połowowe i związane z nimi warunki dla niektórych zasobów rybnych i grup zasobów rybnych, stosowane na wodach terytorialnych Wspólnoty oraz dla statków wspólnotowych na wodach, gdzie obowiązują ograniczenia połowowe (Dz.U. L 356, str. 12), w zakresie w jakim nie przyznaje Królestwu Hiszpanii pewnych kwot rozdzielanych możliwości połowowych na Morzu Północnym i Morzu Bałtyckim po jego przystąpieniu do Wspólnoty (sprawa C‑87/03) i na Morzu Północnym przed przystąpieniem (sprawa C‑100/03).

Ramy prawne i postępowanie

Akt o przystąpieniu Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalskiej

2 Artykuły 156–166 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalskiej oraz zmian Traktatów (Dz.U. 1985, L 302, str. 23, zwanego dalej „aktem o przystąpieniu”) regulują w szczególności dostęp statków hiszpańskich do wód wspólnotowych i ich zasobów. W świetle postanowień powołanego art. 166 określony w ten sposób reżim prawny ma zastosowanie w okresie do 31 grudnia 2002 r. (zwanym dalej „okresem przejściowym”).

Rozporządzenia nr 170/83 i 172/83

3 W rozporządzeniu Rady (EWG) nr 170/83 z dnia 25 stycznia 1983 r. ustanawiającym wspólnotowy system ochrony i zarządzania zasobami połowowymi (Dz.U. L 24, str. 1), ustawodawca określił ogólne zasady rozdziału pomiędzy państwa członkowskie całkowitych wielkości połowowych. Celem Rady Unii Europejskiej było w szczególności wzmocnienie względnej stabilności działalności połowowej. Piąty i siódmy motyw tego rozporządzenia przedstawiają pojęcie względnej stabilności jako mające na celu zabezpieczenie indywidualnych potrzeb regionów, w których miejscowa ludność jest szczególnie zależna od rybołówstwa i związanego z nim przemysłu, w świetle aktualnej sytuacji biologicznej zasobów.

4 Rada po raz pierwszy dokonała rozdziału zasobów dostępnych w wodach wspólnotowych (zwanego dalej „rozdziałem początkowym”) w rozporządzeniu Rady (EWG) z dnia 25 stycznia 1983 r. ustalającym, w odniesieniu do niektórych zasobów rybnych oraz grup zasobów rybnych występujących w strefie połowów Wspólnoty, całkowite dopuszczalne połowy na rok 1982, część tych połowów dostępnych Wspólnocie, rozdział tej części między państwa członkowskie i warunki dokonywania całkowitych dopuszczalnych połowów (Dz.U. L 24, str. 30) [tłumaczenie nieoficjalne].

5 Z czwartego motywu rozporządzenia nr 172/83 wynika, że w celu umożliwienia słusznego rozdziału dostępnych zasobów Rada uwzględniła w szczególności tradycyjną działalność połowową, specyficzne potrzeby regionów szczególnie uzależnionych od rybołówstwa i związanego z nim przemysłu oraz utratę potencjału połowowego w wodach państw trzecich.

Rozporządzenie nr 3760/92

6 Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3760/92 z dnia 20 grudnia 1992 r. ustanawiające wspólnotowy system rybołówstwa i akwakultury (Dz.U. L 389, str. 1) w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Rady (WE) nr 1181/98 z dnia 4 czerwca 1998 r. (Dz.U. L 164, str. 1, zwane dalej „rozporządzeniem nr 3760/92”) uchyla rozporządzenie nr 170/83. W art. 8 ust. 4 pkt i) tego rozporządzenia przewidziano, że dla każdego łowiska lub grupy łowisk, Rada określi w sposób indywidualny całkowity dopuszczalny połów lub całkowity dopuszczalny nakład połowowy, w odpowiednim przypadku, na bazie wieloletniej.

7 Artykuł 8 ust. 4 pkt ii) rozporządzenia nr 3760/92 stanowi, że Rada rozdzieli moż liwości połowowe między państwa członkowskie w taki sposób, aby zapewnić każ demu państwu członkowskiemu względną stabilność działalności połowowej dla każdego z rozpatrywanych zasobów. Uwagi dotyczące pojęcia względnej stabilności są zawarte w motywach od dwunastego do czternastego tego rozporządzenia. W świetle motywu dwunastego ochrona i zarządzanie zasobami muszą przyczyniać się do większej stabilności działalności połowowej i być oceniane na podstawie rozdziału referencyjnego odzwierciedlającego wytyczne Rady. Motyw trzynasty zasadniczo powtarza sformułowania zawarte w preambule do rozporządzenia nr 170/83, przedstawione w pkt 3 niniejszego wyroku.

8 Zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt iii) rozporządzenia nr 3760/92, gdy Wspólnota ustanawia dla łowisk lub grup łowisk nowe możliwości połowowe, które nie były wcześniej wykorzystywane na podstawie wspólnotowej polityki rybołówstwa, Rada określa metody rozdziału z uwzględnieniem interesów każdego z państw członkowskich.

Rozporządzenie nr 2341/2002

9 W dniu 20 grudnia 2002 r. Rada ustanowiła będące przedmiotem niniejszej skargi rozporządzenie nr 2341/2002, powołując jako podstawę prawną między innymi postanowienia art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 3760/92.

Rozporządzenie nr 2371/2002

10 W dniu 20 grudnia 2002 r. Rada ustanowiła również rozporządzenie (WE) nr 2371/2002 w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (Dz.U. L 358, str. 59), uchylające z dniem 1 stycznia 2003 r. rozporządzenie nr 3760/92. Artykuł 17 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 stanowi, że wspólnotowe statki rybackie mają jednakowy dostęp do wód i zasobów na wszystkich wodach wspólnotowych wskazanych w tym przepisie, z zastrzeżeniem środków ustanowionych w celu zapewnienia ochrony i zrównoważenia gatunków.

11 W części zatytułowanej „Rozdział możliwości połowowych” art. 20 ust. 1 tegoż rozporządzenia stanowi, że Rada podejmuje decyzje w sprawie limitów połowowych lub nakładów połowowych oraz w sprawie rozdziału możliwości połowowych między państwa członkowskie, jak również w sprawie warunków związanych z takimi limitami. Możliwości połowowe rozdziela się pomiędzy państwa członkowskie w taki sposób, żeby zapewnić każdemu państwu członkowskiemu względną stabilność działalności połowowej dla każdego zasobu lub łowiska.

12 Ustęp 2 tegoż artykułu stanowi, że gdy Wspólnota ustanowi nowe możliwości połowowe, Rada podejmie decyzję w sprawie rozdziału tych możliwości, z uwzględnieniem interesów każdego z państw członkowskich.

Okoliczności powstania sporu i przebieg postępowania

13 W toku negocjacji rozporządzenia nr 2341/2002 dotyczącego możliwości połowowych w roku 2003, Królestwo Hiszpanii uznając, że z upływem okresu przejściowego było uprawnione do udziału w rozdziale gatunków objętych ograniczeniami połowów na Morzu Północnym i Morzu Bałtyckim, przedstawiło Radzie wniosek o przyznanie kwot połowów na tych dwóch morzach.

14 Królestwo Hiszpanii uznało, że kwoty rozdzielone przed i po jego przystąpieniu do Wspólnoty, na obszarze do którego flota hiszpańska nie miała dostępu w okresie przejściowym, powinny zostać poddane przeglądowi w celu uwzględnienia, po pierwsze, czysto prawnej niemożności uczestnictwa w tym rozdziale, a po drugie, połowów rzeczonej floty na Morzu Północnym w latach 1973–1978.

15 Rada oddaliła wniosek Królestwa Hiszpanii.

16 W tych to okolicznościach Królestwo Hiszpanii zadecydowało o wniesieniu niniejszej skargi.

17 Postanowieniami z dnia 27 czerwca i z dnia 28 sierpnia 2003 r. Komisja Wspólnot Europejskich i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej zostały kolejno dopuszczone do udziału w sprawach C‑87/03 i C‑100/03 w charakterze interwenientów popierających żądania Rady.

18 Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2005 r. sprawy C‑87/03 i C‑100/03 zostały połączone dla celów procedury ustnej oraz w celu wydania wyroku.

Żądania stron

19 Królestwo Hiszpanii wnosi do Trybunału o:

– stwierdzenie nieważności rozporządzenia nr 2341/2002 w zakresie, w jakim nie przyznano w nim Królestwu Hiszpanii pewnych kwot połowowych na Morzu Północnym i Morzu Bałtyckim, oraz

– obciążenie Rady kosztami postępowania.

20 Rada popierana przez Komisję i Zjednoczone Królestwo wnoszą do Trybunału o:

– oddalenie skargi, oraz

– obciążenie Królestwa Hiszpanii kosztami postępowania.

W przedmiocie skargi

21 W swych skargach Królestwo Hiszpanii podnosi, że wobec nieuzyskania w rozporządzeniu nr 2341/2002 pewnych kwot połowowych na Morzu Północnym i Morzu Bałtyckim, flota hiszpańska pomimo upływu okresu przejściowego znalazła się praktycznie w sytuacji braku możliwości dokonywania połowów większości gatunków objętych kwotami na tych dwóch morzach. Rząd tego państwa członkowskiego podnosi kilka zarzutów. Dwa spośród nich są identyczne w obu połączonych sprawach i oparte, w przypadku pierwszego, na naruszeniu zasady niedyskryminacji, a w przypadku drugiego, na naruszeniu aktu o przystąpieniu. Ponadto podnosi on trzeci zarzut oparty w sprawie C‑87/03 na naruszeniu art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 2371/2002, a w sprawie C‑100/03 na naruszeniu zasady względnej stabilności.

22 Choć naruszenie zasady względnej stabilności zostało powołane w postaci odrębnego zarzutu wyłącznie w sprawie C‑100/03, zostało ono również wspomniane w obu sprawach na poparcie zarzutu dyskryminacji i naruszenia aktu o przystąpieniu. W konsekwencji w obu sprawach należy dokonać jego oceny w pierwszej kolejności.

W przedmiocie zarzutu i argumentów opartych na naruszeniu zasady względnej stabilności

Uwagi stron

23 Rząd hiszpański podnosi, że zasada względnej stabilności ma charakter ogólny i w konsekwencji ma zastosowanie do różnych rozdziałów kwot, lecz że początkowy rozdział z roku 1983 może zostać zmieniony ze względu na istotne okoliczności. Upływ okresu przejściowego stanowi zdaniem rządu hiszpańskiego taką okoliczność.

24 W konsekwencji Królestwo Hiszpanii zostało z chwilą upływu okresu przejściowego w pełni zintegrowane w ramach wspólnej polityki rybołówstwa a zatem początkowy rozdział dokonany przed jego przystąpieniem do Wspólnoty powinien zostać zmieniony w ten sposób, by mogło ono z niego korzystać. Statki hiszpańskie powinny zatem otrzymać kwoty uwzględniające dwa z przypomnianych w pkt 5 niniejszego wyroku kryteriów początkowego rozdziału, mianowicie tradycyjną działalność połowową i specyficzne potrzeby regionów szczególnie uzależnionych od rybołówstwa i związanego z nim przemysłu.

25 Rząd te podkreśla, że statki hiszpańskie dokonywały połowów na Morzu Północnym w latach 1973–1976. Ponadto podnosi on, że poczynając od rozdziału kwot dokonanego na rok 2003, zgodnie w zasadą względnej stabilności, uwzględnione powinny zostać wyłącznie regiony, których ludność jest w tej dacie szczególnie zależna od rybołówstwa i związanej z nim działalności, a nie regiony które odpowiadały tej charakterystyce w pewnym okresie w przeszłości.

26 Rada, Komisja i Zjednoczone Królestwo stwierdzają, że dokonany w rozporządzeniu nr 2341/2002 rozdział kwot jest całkowicie zgodny z celem racjonalnego wykorzystania zasobów i zasadami rozdziału ustanowionymi zgodnie z zasadą względnej stabilności.

Ocena Trybunału

27 Trybunał orzekł już wcześniej w wyroku z dnia 16 czerwca 1987 r. w sprawie 46/86 Romkes (Rec. str. 2671, pkt 17) i potwierdził w szeregu wyroków ogłoszonych w roku 1992, że wymóg względnej stabilności należy rozumieć jako utrzymanie udziału wyznaczonego każdemu z państw członkowskich przy rozdziale możliwości połowowych. Trybunał dodał, że przyjęty początkowo klucz rozdziału uwzględniający średnie wielkości połowów przez floty różnych państw członkowskich w okresie między 1973 a 1978 r., ma nadal zastosowanie do czasu ustanowienia rozporządzenia zmieniającego, zgodnie z procedurą zastosowaną w przypadku rozporządzenia nr 170/83 (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Romkes, pkt 6, wyroki z dnia 13 października 1992 r. w sprawie C‑70/90 Hiszpania przeciwko Radzie, Rec. str. I‑5159, pkt 15, w sprawie C‑71/90 Hiszpania przeciwko Radzie, Rec. str. I‑5175, pkt 15 oraz w sprawie C‑73/90 Hiszpania przeciwko Radzie, Rec. str. I‑5191, pkt 28).

28 Trybunał orzekł również w przedmiocie skutków przystąpienia nowego państwa członkowskiego, między innymi Królestwa Hiszpanii, do Wspólnoty. Orzekł on, że taka okoliczność nie może samoistnie rodzić skutków prawnych, jako że warunki przystąpienia są określone w odpowiednim akcie (zob. ww. wyrok w sprawie C‑70/99 Hiszpania przeciwko Radzie, pkt 16). Co się tyczy tego państwa członkowskiego stwierdził on, że na mocy art. 2 aktu o przystąpieniu ma zastosowanie wspólnotowy dorobek prawny, to jest postanowienia traktatów założycielskich i przepisy ustanowione przez instytucje Wspólnot przed tym przystąpieniem, w szczególności zasada względnej stabilności w postaci przyjętej w roku 1983 (zob. wyrok z dnia 13 października 1992 r. w sprawach połączonych C‑63/90 i C‑67/90 Portugalia i Hiszpania przeciwko Radzie, Rec. str. I‑5073, pkt 31, 32 i 34 oraz ww. wyrok w sprawie C‑70/90 Hiszpania przeciwko Radzie, pkt 19 i 29).

29 Wynika z tego, że przystąpienie Królestwa Hiszpanii nie spowodowało powstania po stronie Rady obowiązku dokonania zmian istniejącego rozdziału. Przeciwnie, ustalony przed tym przystąpieniem klucz rozdziału stanowi część wspólnotowego dorobku prawnego i wobec braku zmian dokonanych przez Radę ma zastosowanie do tego państwa członkowskiego.

30 Co się tyczy ustalonego w akcie o przystąpieniu zakończenia okresu przejściowego, rodzi ono wyłącznie skutki prawne przewidziane w tym akcie. Ten jednakże nie przewiduje ani modyfikacji klucza rozdziału wywołującej skutki z upływem okresu przejściowego, ani nawet obowiązku Rady dokonania z tą chwilą ponownej oceny klucza rozdziału. Wobec braku szczególnych postanowień w akcie o przystąpieniu lub zmian ustanowionych przez Radę z upływem okresu przejściowego, istniejący klucz rozdziału, ustanowiony zgodnie z zasadą względnej stabilności, pozostaje w mocy.

31 Ponadto okoliczność, że statki hiszpańskie mogły w latach 1973–1976 dokonywać połowów na Morzu Północnym, nie może zostać powołana na uzasadnienie modyfikacji klucza rozdziału. Ta działalność połowowa zakończyła się w roku 1977 w następstwie decyzji północnych państw nadbrzeżnych o rozszerzeniu ich wyłącznej strefy połowów do 200 mil morskich, w świetle rozwoju międzynarodowego prawa morskiego. Sytuacja ta została następnie utrzymana na podstawie porozumienia dwustronnego zawartego w roku 1980 między Królestwem Hiszpanii i Wspólnotą Europejską, a później na podstawie aktu o przystąpieniu.

32 W konsekwencji, gdy chodzi o ustalony przed przystąpieniem Królestwa Hiszpanii klucz rozdziału możliwości połowowych, brak jego modyfikacji w późniejszym akcie prawnym Rady, między innymi w rozporządzeniu nr 2341/2002, nie jest sprzeczny z zasadą względnej stabilności.

33 Zatem oparty na naruszeniu tej zasady zarzut, który podniesiono w sprawie C‑100/03, musi zostać oddalony.

34 W świetle rozważań przedstawionych w pkt 22 niniejszego wyroku należy również dokonać oceny argumentów przedstawionych w sprawie C‑87/03, w świetle których brak przeglądu klucza rozdziału zastosowanego przy przyznawaniu kwot na Morzu Północnym i Morzu Bałtyckim po raz pierwszy po przystąpieniu Królestwa Hiszpanii, spowodował naruszenie tej zasady.

35 Należy wskazać, że zasada względnej stabilności zawarta w rozporządzeniu nr 3760/92 zachowuje znaczenie dla wskazanych powyżej rozdziałów kwot.

36 Rada popierana przez Komisję podnosi, że ustaliła aktualny, reprezentatywny i wieloletni okres odniesienia oraz oceniła wielkość połowów dokonanych przez rybaków z państw członkowskich w celu uwzględnienia potrzeb ludności szczególnie zależnej od rybołówstwa. Ponieważ statki hiszpańskie nie były obecne na tych wodach od wielu lat, Królestwu Hiszpanii nie przyznano żadnej kwoty ani przy pierwszym rozdziale, ani przy rozdziale dokonanym w roku 2003, zgodnie z zasadą względnej stabilności.

37 Rząd hiszpański twierdzi, że zasada ta powinna była zostać zmodyfikowana w celu uwzględnienia interesów tego państwa członkowskiego. Rząd ten zasadniczo podnosi, że zamiast rozdzielać kwoty z zachowaniem udziałów ustalonych przy rozdziałach dokonanych w okresie przejściowym − okresie gdy Królestwo Hiszpanii nie mogło z nich korzystać − Rada powinna była uwzględnić działalność połowową statków hiszpańskich w latach 1973–1976, jak również potrzeby jego ludności utrzymującej się obecnie z rybołówstwa.

38 W tym zakresie należy przypomnieć, że rozdział możliwości połowowych między państwa członkowskie, taki jak przewidziany w art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 3760/92, pociąga za sobą ocenę złożonej sytuacji ekonomicznej, w zakresie której to oceny Rada dysponuje znaczną swobodą uznania. W konsekwencji kontrola sądowa musi ograniczyć się do weryfikacji, czy rozpatrywane środki nie są dotknięte oczywistym błędem lub nadużyciem władzy oraz czy dany organ nie przekroczył wyznaczonych mu granic swobodnego uznania (wyroki z dnia 12 lipca 2001 r. w sprawie C‑189/01 Jippes i in., Rec. str. I‑5689, pkt 80 oraz z dnia 9 września 2004 r. w sprawie C‑304/01 Hiszpania przeciwko Komisji, Rec. str. I‑7655, pkt 23).

39 Należy na wstępie stwierdzić, że w sytuacji stwierdzonego przez Radę i Komisję istotnego spadku liczebności gatunków, Rada nie naruszyła zasady względnej stabilności, określając aktualny i wieloletni okres odniesienia dla pierwszego rozdziału kwot na pewne gatunki na Morzu Północnym i Morzu Bałtyckim. Jak wynika bowiem z pkt 42 wyroku z dnia 25 października 2001 r. w sprawie C‑120/99 Włochy przeciwko Radzie (Rec. str. I‑7997), ustawodawca wspólnotowy dysponuje znaczną swobodą w tej dziedzinie.

40 Następnie wobec nieobecności statków hiszpańskich na tych dwóch morzach w okresie przejściowym, Rada tym bardziej nie dopuściła się naruszenia zasady względnej stabilności, wyłączając Królestwo Hiszpanii z tego rozdziału.

41 Wreszcie ten sam wniosek dotyczy utrzymania tego wyłączenia w ramach rozdziału możliwości połowowych na rok 2003 w świetle poprzednio dokonanego rozdziału i przypomnianej w pkt 31 niniejszego wyroku okoliczności, że statki hiszpańskie nie dokonywały połowów tych gatunków na Morzu Północnym i Morzu Bałtyckim przez okres ponad dwudziestu lat.

42 W świetle powyższego argumenty podniesione w sprawie C‑87/03 co do naruszenia zasady względnej stabilności należy odrzucić.

W przedmiocie zarzutu opartego na naruszeniu zasady niedyskryminacji

Uwagi stron

43 Rząd hiszpański podnosi, że z upływem okresu przejściowego statki hiszpańskie powinny były korzystać nie tylko z równego dostępu do wód wspólnotowych − czego im nie odmówiono − lecz również z równego dostępu do ich zasobów, z czym miałoby się wiązać przyznanie kwot połowowych na Morzu Północnym i Morzu Bałtyckim. Nie przyznając tych kwot, rozporządzenie nr 2341/2002 naruszyło przesłanki równego traktowania i doprowadziło do dyskryminacji hiszpańskich rybaków.

44 Żadne obiektywne względy nie uzasadniają tej dyskryminacji. Należy przestrzegać ogólnej zasady pełnego stosowania całego prawa wspólnotowego do nowych państw członkowskich od chwili ich przystąpienia. Przewidziane w akcie o przystąpieniu odstępstwa od tej zasady są tymczasowe i powinny być interpretowane w sposób zawężający.

45 O ile przed dniem 31 grudnia 2002 r. Królestwo Hiszpanii nie mogło powołać się na działalność połowową statków hiszpańskich na wodach Morza Północnego w okresie odniesienia obejmującym lata 1973–1978, ponieważ zastosowanie miały szczególne przepisy przewidziane w akcie o przystąpieniu, sytuacja ta ulegała zmianie po tej dacie. Działalność ta powinna była z tą chwilą zostać uwzględniona w celu modyfikacji rozdziału możliwości połowowych obowiązującego do chwili jego przystąpienia do Wspólnoty i w okresie przejściowym. Zatem Królestwo Hiszpanii powinno było uzyskać kwoty połowowe proporcjonalne do połowów dokonywanych przez statki hiszpańskie przed wejściem w życie wspólnotowych przepisów o ochronie zasobów.

46 Rząd hiszpański dodaje, że w razie braku okresu przejściowego, Królestwo Hiszpanii uczestniczyłoby w rozdziałach nowych kwot począwszy od roku 1986, w świetle trzech okoliczności: po pierwsze, połowów dokonywanych przez rybaków hiszpańskich na Morzu Północnym w latach 1973–1976, to jest w okresie, który uwzględniono gdy zasada względnej stabilności została ustanowiona po raz pierwszy, po drugie, połowów tych samych gatunków w strefach połączonych oraz, po trzecie, potrzeb rybaków hiszpańskich w zakresie połowów dodatkowych.

47 Zdaniem Rady, Komisji i Zjednoczonego Królestwa rozporządzenie nr 2341/2002 nie prowadziło do dyskryminacji Królestwa Hiszpanii. Jest ono bowiem traktowane w ten sam sposób co państwa członkowskie, które nie skorzystały z przeprowadzonego przed ich przystąpieniem początkowego rozdziału kwot i które stanowią prawie połowę rzeczonych państw. Instytucje te i Zjednoczone Królestwo podkreślają, że rząd hiszpański nie czyni mającego zastosowanie rozróżnienia między pojęciami dostępu do wód wspólnotowych i dostępu do ich zasobów.

Ocena Trybunału

48 Poszanowanie zasady niedyskryminacji wymaga, by porównywalne sytuacje nie były traktowane w sposób odmienny, a sytuacje odmienne nie były traktowane w sposób identyczny, chyba że jest to obiektywnie uzasadnione (zob. w szczególności wyrok z dnia 17 października 1995 r. w sprawie C‑44/94 Fishermen’s Organisations i in., Rec. str. I‑3115, pkt 46).

49 Należy zatem ustalić czy sytuacja Królestwa Hiszpanii jest podobna do sytuacji państw członkowskich, które na mocy rozporządzenia nr 2341/2002 uzyskały kwoty połowowe na wodach Morza Północnego i Morza Bałtyckiego.

50 Trybunał miał już okazję dokonać oceny zagadnienia ewentualnej dyskryminacji państwa członkowskiego, które nie uzyskało pewnych kwot połowowych po przystąpieniu do Wspólnoty.

51 W pkt 41 ww. wyroku Portugalia i Hiszpania przeciwko Radzie, pkt 41, Republika Portugalska podniosła, że flota portugalska dokonywała połowów na wodach grenlandzkich od 1973 do 1977 r., to jest w części początkowego okresu odniesienia, oraz podkreśliła, że wielkości połowów tej floty były podobne do połowów floty niemieckiej i znacznie przewyższały połowy floty Zjednoczonego Królestwa.

52 Trybunał stwierdził jednakże, iż sytuacja Republiki Portugalskiej nie była porównywalna do sytuacji innych państw członkowskich korzystających z rozdziału kwot. Trybunał orzekł, że w zakresie, w jakim aktem o przystąpieniu nie zmieniono istniejącej sytuacji dotyczącej rozdziału zewnętrznych zasobów, stosować należy wspólnotowy dorobek prawny, a zatem że nowe państwa członkowskie nie mogły powołać się na okoliczności poprzedzające przystąpienie, w szczególności na swą działalność połowową w okresie odniesienia, w celu wyłączenia stosowania rozpatrywanych postanowień. Od chwili przystąpienia znajdują się one w tej samej sytuacji co państwa członkowskie wykluczone z rozdziału na podstawie zasady względnej stabilności działalności połowowej odzwierciedlonej, gdy chodzi o porozumienia zawarte przez przystąpieniem, w rozdziale, którego dokonano w roku 1983 (ww. wyrok w sprawie Hiszpania przeciwko Portugalii, pkt 43 i 44).

53 Rozumowanie to ma zastosowanie do rozpatrywanych spraw. Wynika z niego, że Królestwo Hiszpanii nie znajduje się w sytuacji porównywalnej do sytuacji państw członkowskich, których statki skorzystały z kwot w ramach początkowego rozdziału, i że w konsekwencji rząd hiszpański nie może powoływać się na działalność połowową statków hiszpańskich w latach 1973–1976 na Morzu Północnym w początkowym okresie odniesienia. Jego sytuacja jest natomiast porównywalna do sytuacji państw członkowskich, których statki nie uzyskały takich kwot, bez względu na to czy państwa te prowadziły działalność połowową na wodach Morza Północnego lub Morza Bałtyckiego w początkowym okresie odniesienia czy też nie.

54 Należy dodać, że upływ okresu przejściowego w żaden sposób nie zmienia tej sytuacji.

55 Rada, Komisja i Zjednoczone Królestwo słusznie podniosły, że należy dokonać rozróżnienia pojęcia dostępu do wód i pojęcia dostępu do zasobów. O ile po upływie okresu przejściowego Królestwo Hiszpanii uzyskało ponownie dostęp do wód Morza Północnego i Morza Bałtyckiego, nie oznacza to, że statki hiszpańskie uzyskały dostęp do zasobów tych dwóch mórz w tych samych proporcjach jak państwa członkowskie, które uczestniczyły w początkowym lub późniejszym rozdziale.

56 Jak wynika z pkt 41 niniejszego wyroku, Rada mogła uznać, że ponieważ statki hiszpańskie nie dokonywały połowów na wodach Morza Północnego i Morza Bałtyckiego przez okres ponad dwudziestu lat, brak przyznania kwot nie naruszy zasady względnej stabilności działalności połowowej ludności tego państwa. Zatem Rada mogła również stwierdzić, że Królestwo Hiszpanii nie było w sytuacji równorzędnej do sytuacji państw członkowskich, których statki ostatnio, w trakcie odpowiedniego okresu odniesienia, dokonywały połowów na tych wodach.

57 W konsekwencji nie traktując w rozporządzeniu nr 2341/2002 Królestwa Hiszpanii w ten sam sposób co państw członkowskich, które uczestniczyły przed jego przystąpieniem w początkowym rozdziale kwot połowowych lub późniejszych rozdziałach w trakcie okresu przejściowego, Rada nie działała w sposób dyskryminujący Królestwo Hiszpanii.

58 W świetle powyższych rozważań należy oddalić zarzut oparty na naruszeniu zasady niedyskryminacji.

W przedmiocie zarzutu opartego na naruszeniu aktu o przystąpieniu

Uwagi stron

59 Rząd hiszpański twierdzi, że nie przyznając Królestwu Hiszpanii części kwot połowowych rozdzielanych dla obszaru wód wspólnotowych Morza Północnego i Morza Bałtyckiego, po przystąpieniu tego państwa członkowskiego do Wspólnoty, rozporządzenie nr 2341/2002 przedłuża okres przejściowy przewidziany w akcie o przystąpieniu i w konsekwencji narusza jego postanowienia.

60 Podobne rozumowanie ma zdaniem rządu hiszpańskiego zastosowanie do braku dokonania w tym rozporządzeniu ponownej oceny klucza rozdziału ustalonego dla Morza Północnego przed przystąpieniem Królestwa Hiszpanii do Wspólnoty.

61 Rząd hiszpański uważa, że rozciągnięcie derogacji przewidzianych w akcie o przystąpieniu poza ustalony w nim okres przejściowy stanowi naruszenie ich wyjątkowego, przejściowego i ograniczonego charakteru, jak również ich celu w postaci progresywnej integracji nowego państwa członkowskiego w ramach Wspólnoty.

62 Rada, Komisja i Zjednoczone Królestwo twierdzą, że stosowanie postanowień aktu o przystąpieniu ustało z upływem okresu przejściowego i nie mogą one zatem stanowić kryterium oceny legalności środków ustanowionych przez Radę.

63 Ponadto akt o przystąpieniu nie wymaga ani nie przewiduje przeglądu systemu rozdziału kwot.

Ocena Trybunału

64 Należy przypomnieć, że art. 154–166 aktu o przystąpieniu określają reżim prawny mający zastosowanie w sektorze rybołówstwa wyłącznie w okresie przejściowym. Przepisy te nie mogą zatem zasadniczo służyć za podstawę roszczeń dotyczących okresu rozpoczynającego się po zakończeniu okresu przejściowego.

65 Ponadto z aktu o przystąpieniu w żaden sposób nie wynika, że na Radzie ciążył obowiązek dokonania w przyszłości modyfikacji klucza rozdziału możliwości połowowych ustanowionego przed przystąpieniem Królestwa Hiszpanii lub w okresie przejściowym po jego przystąpieniu.

66 Nawet jeśli mający zastosowanie w okresie przejściowym reżim prawny jest z definicji tymczasowy, nie oznacza to, że wszystkie przewidziane w nim ograniczenia automatycznie wygasają z upływem tego okresu, jeżeli wynikają one również z mającego zastosowanie do tego państwa członkowskiego wspólnotowego dorobku prawnego. Jak stwierdzono w pkt 29 niniejszego wyroku, ustalony w obowiązujących w chwili przystąpienia Królestwa Hiszpanii regulacjach prawnych klucz rozdziału stanowi element wspólnotowego dorobku prawnego. Pozostaje on zasadniczo w mocy do czasu jego zmiany przez Radę. Co się tyczy dokonanych w okresie przejściowym rozdziałów kwot, nie podlegają one przepisom aktu o przystąpieniu, lecz rozporządzeniom ustanawiającym rozpatrywane kwoty oraz zasadzie względnej stabilności.

67 Zatem nie przyznając w rozporządzeniu nr 2341/2002 pewnych kwot połowowych na Morzu Północnym na rzecz Królestwa Hiszpanii, Rada w żaden sposób nie naruszyła aktu o przystąpieniu.

68 Zarzut oparty na naruszeniu aktu o przystąpieniu należy zatem oddalić.

W przedmiocie zarzutu opartego na naruszeniu art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 2371/2002

Uwagi stron

69 Rząd hiszpański podnosi, że z upływem okresu przejściowego nowe możliwości połowowe dotyczące Morza Północnego i Morza Bałtyckiego rozdzielone w latach 1992–1998 powinny były zostać przyznane zgodnie z art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 2371/2002 z uwzględnieniem interesów każdego z państw członkowskich, a zatem również Królestwa Hiszpanii.

70 Rząd ten ponownie podkreśla w ramach tego zarzutu, że przy przypadku braku okresu przejściowego Królestwo Hiszpanii uczestniczyłoby w rozdziałach nowych kwot począwszy od 1986 r.

71 Rada, Komisja i Zjednoczone Królestwo stwierdzają, że możliwości połowowe objęte po przystąpieniu Królestwa Hiszpanii podziałem kwot między państwa członkowskie w latach 1992–1998, nie są nowymi możliwościami w rozumieniu art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 2371/2002 ani też art. 8 ust. 4 pkt iii) rozporządzenia nr 3760/92, a zatem zarzut podniesiony przez Królestwo Hiszpanii jest bezzasadny.

Ocena Trybunału

72 Należy stwierdzić, zgodnie z tym co wskazała Rada, że rozporządzenie nr 2341/2002 nie jest oparte na rozporządzeniu 2371/2002, lecz na rozporządzeniu nr 3760/92. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 2371/2002 nie ma znaczenia dla sprawy.

73 Należy jednakże stwierdzić, że postanowienia tegoż art. 20 ust. 2 powtarzają zasadniczo brzmienie art. 8 ust. 4 pkt iii) rozporządzenia nr 3760/92.

74 W niniejszej sprawie należy zatem rozpatrzyć podniesiony przez Królestwo Hiszpanii zarzut jako dotyczący tego ostatniego przepisu.

75 Rząd hiszpański wskazuje pewne gatunki objęte pierwszym rozdziałem dokonanym w okresie przejściowym, lecz nie powołuje żadnego konkretnego rozporządzenia na poparcie swych twierdzeń.

76 Natomiast Rada i Zjednoczone Królestwo wskazują dwa rozporządzenia, na które w ich opinii powołuje się Królestwo Hiszpanii, czego to ostatnie nie kwestionuje, to jest rozporządzenie Rady (WE) nr 783/98 z dnia 7 kwietnia 1998 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 45/98 ustalające, w odniesieniu do niektórych zasobów rybnych oraz grup zasobów rybnych, całkowite dopuszczalne połowy na 1998 r. oraz niektóre warunki prowadzenia tych połowów (Dz.U. L 113, str. 8) oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1570/1999 z dnia 12 lipca 1999 r. w sprawie podziału możliwości połowowych niektórych zasobów rybnych oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 48/1999 ustalające, w odniesieniu do niektórych zasobów rybnych oraz grup zasobów rybnych, całkowite dopuszczalne połowy na 1999 r. oraz niektóre warunki prowadzenia tych połowów (Dz.U. L 187, str. 5) [tłumaczenia nieoficjalne].

77 Należy stwierdzić, że kwoty połowów rozdzielone rozporządzeniem nr 2341/2002 na rok 2003 i dotyczące gatunków objętych dwoma powołanymi powyżej rozporządzeniami, nie stanowią kwot ustanowionych po raz pierwszy przez Radę, lecz przeciwnie, kwoty które były przedmiotem rozdziału dokonanego w trakcie okresu przejściowego.

78 W konsekwencji kwoty te nie stanowią nowych możliwości połowowych w rozumieniu art. 8 ust. 4 pkt iii) rozporządzenia nr 3760/92, lecz dotyczą istniejących możliwości połowowych, o których mowa w art. 8 ust. 4 pkt ii) tego rozporządzenia i do których ma zastosowanie zasada względnej stabilności.

79 W świetle powyższych rozważań należy oddalić zarzut Królestwa Hiszpanii oparty na naruszeniu postanowień art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 2371/2002.

80 Jako że żaden z zarzutów przedstawionych przez to państwo członkowskie nie został uwzględniony, niniejsze skargi należy oddalić.

W przedmiocie kosztów

81 Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Rada wniosła o obciążenie Królestwa Hiszpanii kosztami postępowania, a to przegrało sprawę, należy obciążyć je kosztami postępowania. W myśl art. 69 § 4 akapit pierwszy regulaminu Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Komisja pokrywają własne koszty.

Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

1) Skarga zostaje oddalona.

2) Królestwo Hiszpanii poniesie koszty postępowania.

3) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Komisja Wspólnot Europejskich pokrywają własne koszty.

Podpisy