Keywords

Summary



Keywords

1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Interes prawny

(art. 230 akapit czwarty WE)

2. Skarga o stwierdzenie nieważności – Zawieszenie postępowania przed Sądem do czasu rozpoznania przez Trybunał sprawy dotyczącej ważności tego samego aktu

(statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 54 akapit trzeci)

3. Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie

(art. 87 ust. 1 WE)

4. Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisji stwierdzająca niezgodność systemu pomocy ze wspólnym rynkiem

(art. 88 ust. 2 WE)

5. Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisji stwierdzająca niezgodność systemu pomocy ze wspólnym rynkiem – Trudności w wykonaniu

6. Pomoc przyznawana przez państwa – Badanie przez Komisję – Postępowanie administracyjne – Obowiązek wezwania przez Komisję zainteresowanych do przedstawienia uwag

(art. 88 ust. 2 WE)

Summary

1. Skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez osobę fizyczną lub prawną jest dopuszczalna wyłącznie w zakresie, w jakim skarżący ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu. Aby skarżący mógł być stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, musi on mieć osobisty interes w stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji.

Nie jest tak w przypadku przedsiębiorstwa, które domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Komisji stwierdzającej niezgodność przyznanej mu pomocy państwa ze wspólnym rynkiem i nakazującej odzyskanie wypłaconych kwot, jeżeli w świetle porozumienia między Komisją a zainteresowanym państwem członkowskim, będącego wynikiem ich współpracy mającej na celu rozwiązanie trudności związanych z wykonaniem tej decyzji, przedsiębiorstwo to nie jest już zobowiązane do zwrotu.

(por. pkt 33–35)

2. Jeżeli Sąd i Trybunał rozpoznają sprawy dotyczące ważności tej samej decyzji i jeśli Sąd uznał za niezbędne zawiesić postępowanie do czasu wydania wyroku przez Trybunał, zarzuty i argumenty, do których Trybunał nie przychylił się, nie mogą być automatycznie odrzucone jako niedopuszczalne przez Sąd i to z dwóch powodów. Po pierwsze, zawieszenie postępowania przed Sądem na podstawie art. 54 akapit trzeci statutu Trybunału do czasu rozpoznania przez Trybunał sprawy dotyczącej ważności tego samego aktu nie pozbawia w żaden sposób Sądu jurysdykcji w sprawie, w której postępowanie zostało zawieszone. Sąd ten zachowuje nadal pełną i wyłączną właściwość do jej rozpoznania po ustaniu przyczyny zawieszenia. Po drugie, poszanowanie prawa do obrony nie pozwala, by zarzuty i argumenty zawarte w skardze, która została skutecznie wniesiona do danego sądu, zostały odrzucone przez inny sąd, przed którym wnoszący skargę nie miał możliwości wystąpienia ani przedstawienia swojego stanowiska.

Choć zasada prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości, do której przestrzegania strony przyczyniają się poprzez swoje zachowanie, może skłonić je do ograniczenia skargi i odpowiedzi na skargę do kwestii wykazujących znaczne różnice w stosunku do tych, które zostały rozstrzygnięte przez Trybunał, to nie jest rolą Sądu narzucanie takich ograniczeń z urzędu w miejsce samych stron, poprzez odrzucanie jako niedopuszczalnych określonych zarzutów przedstawionych Trybunałowi. Jednak niekonstruktywna postawa strony może spowodować niepotrzebne zwiększenie kosztów postępowania, które może zostać wzięte pod uwagę w czasie orzekania o kosztach.

Jeśli Sąd orzekł, że zawieszenie postępowania było niezbędne z uwagi na to, że zarówno przed Trybunałem, jak i przed Sądem podważona została ważność tego samego aktu i jeśli jest oczywiste, że rozstrzygnięcie Trybunału w tym zakresie należy respektować, to Sąd – jako badający stan faktyczny – powinien jednak upewnić się, czy rozstrzygnięcie Trybunału, przy uwzględnieniu ewentualnych różnic w stanie faktycznym i prawnym, nadaje się do zastosowania w postępowaniu przed Sądem. W razie wystąpienia różnic Sąd powinien ustalić, czy za ich przyczyną rozstrzygnięcie sprawy powinno być inne niż wydane przez Trybunał. W braku takich różnic, jeśli strona nadal podaje za podstawę skargi zarzuty identyczne jak te, które zostały już oddalone przez Trybunał, Sąd może oddalić te zarzuty w postanowieniu z uzasadnieniem jako oczywiście bezzasadne.

(por. pkt 36–39)

3. Komisja ma prawo stwierdzić, że przyznając prowadzącym stacje paliw pomoc mającą skompensować zmniejszenie dochodów spowodowane wzrostem akcyzy na oleje lekkie, państwo członkowskie przejmuje na siebie faktycznie część lub całość zobowiązań przedsiębiorstwa petrochemicznego zaopatrującego te stacje na podstawie umowy o wyłącznym zakupie zawierającej „klauzulę zarządzania cenami”, zobowiązującą to przedsiębiorstwo do przejęcia na siebie części ciężaru obniżki ceny zagwarantowanej przez podmioty prowadzące stacje paliw, jeśli warunki na rynku wewnętrznym lub międzynarodowym są takie, że czasowe lub trwałe zastosowanie tych obniżek jest pożądane lub konieczne. Zatem to od tego przedsiębiorstwa petrochemicznego należy odzyskać pomoc, jeśli jest ona niezgodna ze wspólnym rynkiem.

Odzyskanie tej pomocy od przedsiębiorstwa petrochemicznego jest uzasadnione nawet wtedy, gdy klauzula zarządzania cenami nie ma charakteru imperatywnego lub automatycznego ze względu na prawo tego przedsiębiorstwa do niestosowania tej klauzuli, gdyż klauzula ta może znaleźć zastosowanie i przedsiębiorstwo zastosowało ją rzeczywiście w okolicznościach opisanych przez Komisję.

(por. pkt 53–55, 60–62)

4. Badając system pomocy, Komisja nie jest co do zasady w stanie precyzyjnie określić wysokości kwoty pomocy otrzymanej przez każdego z indywidualnych beneficjentów tej pomocy ani też nie ma takiego obowiązku.

(por. pkt 67)

5. Jeżeli państwo członkowskie zgłosiło trudności w wykonaniu decyzji Komisji dotyczącej pomocy i rozwiązało te trudności w drodze lojalnej współpracy z Komisją, środki ostatecznie zastosowane przez to państwo członkowskie oceniane są przez sądy krajowe. Dzieje się tak nawet wówczas, gdy Komisja wyraziła zgodę na zaproponowany przez dane państwo członkowskie sposób wykonania decyzji. Zgoda ta stanowi jedynie wyraz opinii Komisji co do dopuszczalności takiego wykonania decyzji z punktu widzenia prawa wspólnotowego, przy uwzględnieniu trudności z wykonaniem decyzji napotkanych przez to państwo członkowskie. W żaden sposób nie zmienia ona faktu, że to państwo członkowskie odpowiedzialne jest za identyfikację tych trudności i sposób ich rozwiązania. Gdyby do sporu w kwestii odzyskiwania pomocy, w szczególności dotyczącego ustaleń faktycznych zawartych w zaskarżonej decyzji lub dokładnej wysokości rzeczywistych korzyści podlegających odzyskaniu, doszło po wyrażeniu tej zgody, rozwiązanie trudności z wykonaniem decyzji należałoby do sądu krajowego, który powinien to uczynić w świetle norm prawa krajowego, zaskarżonej decyzji i – jeśli zajdzie taka potrzeba – w świetle tych istniejących trudności, przy uwzględnieniu zgody Komisji. W razie wątpliwości sąd krajowy może zawsze zwrócić się do Komisji o udzielenie odpowiedzi na pytania na podstawie zasady lojalnej współpracy lub wystąpić z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału.

(por. pkt 67, 69)

6. Postępowanie administracyjne w sprawie pomocy państwa wszczyna się wyłącznie przeciwko danemu państwu członkowskiemu. Przedsiębiorstwa będące beneficjentami tej pomocy uważane są w tym postępowaniu wyłącznie za zainteresowanych. Wynika z tego, że przedsiębiorstwo będące beneficjentem pomocy – nie mając bynajmniej możliwości powoływania się na prawo do obrony przysługujące osobom, względem których postępowanie się toczy – uprawnione jest jedynie do wzięcia udziału w postępowaniu w takim zakresie, jaki wynika z okoliczności danej sprawy.

Zgodnie z art. 88 ust. 2 WE Komisja ma obowiązek wezwania zainteresowanych stron do przedstawienia uwag na etapie formalnego postępowania wyjaśniającego. Jeśli chodzi o powyższy obowiązek, opublikowanie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich stanowi właściwy sposób poinformowania wszystkich zainteresowanych stron o wszczęciu postępowania, a powiadomienie to ma jedynie na celu uzyskanie od zainteresowanych stron wszelkich informacji mogących stanowić dla Komisji wskazówkę co do jej działań w przyszłości. W konsekwencji przedsiębiorstwo będące beneficjentem pomocy nie może wskazywać na naruszenie zasady dobrej administracji polegające na tym, że Komisja nie wezwała go osobiście do przedstawienia uwag dotyczących postępowania wyjaśniającego. Natomiast Komisja ma obowiązek umożliwić zainteresowanym stronom przedstawienie uwag w ramach formalnego postępowania wyjaśniającego. O ile z obowiązku tego nie wynika dla Komisji – która ma tylko poważne wątpliwości co do zgodności danego środka finansowego ze wspólnym rynkiem – wymóg przedstawienia szczegółowej analizy danej pomocy w komunikacie dotyczącym wszczęcia tej procedury, konieczne jest jednak, by Komisja dostatecznie precyzyjnie zdefiniowała zakres przeprowadzanego przez nią postępowania wyjaśniającego, aby prawo zainteresowanych stron do przedstawienia uwag nie było pozbawione sensu.

(por. pkt 80–83, 85)