Keywords

Summary



Keywords

1. Unia Europejska – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów – Ochrona celów kontroli, dochodzenia i audytu

(rozporządzenie nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 4 ust. 2 tiret trzecie)

2. Unia Europejska – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Wniosek o udzielenie dostępu do informacji o środowisku – Stosowanie rozporządzenia nr 1367/2006 jako lex specialis w stosunku do rozporządzenia nr 1049/2001 – Wpływ

(art. 255 WE; rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady: nr 1049/2001, art. 4; nr 1367/2006, motywy 8, 15, art. 3, art. 6 ust. 1)

3. Unia Europejska – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Wniosek o udzielenie dostępu do informacji o środowisku – Domniemanie prawne istnienia nadrzędnego interesu publicznego określające ujawnienie informacji mających związek z emisjami do środowiska – Zakres

(rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady: nr 1049/2001, art. 4 ust. 2; nr 1367/2006, art. 6 ust. 1)

4. Unia Europejska – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów – Obowiązek przeprowadzenia przez instytucję konkretnej analizy każdego dokumentu – Wyłączenie obowiązku – Przesłanki

(rozporządzenie nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 4)

5. Unia Europejska – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów – Ochrona celów kontroli, dochodzenia i audytu

(rozporządzenie nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 4 ust. 2 tiret trzecie)

Summary

1. W ramach skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej na podstawie art. 230 WE, zgodność z prawem zaskarżonego aktu oceniana jest na podstawie okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w dniu, w którym wydany został zaskarżony akt.

Jeżeli w chwili wydania spornej decyzji toczy się postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom wszczęte na podstawie art. 226 WE, Komisja może zasadniczo powoływać się na wyjątek dotyczący ochrony celów czynności dochodzenia przewidziany w art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji.

Jeżeli odmawia ona dostępu do odnośnych dokumentów na podstawie tego wyjątku, Komisja powinna niemniej jednak, po pierwsze, wykonać obowiązek polegający na zbadaniu czy dokumenty te rzeczywiście były objęte w całości zakresem tego wyjątku, oraz po drugie, prawidłowo wyważyć ewentualne nadrzędne interesy publiczne w ich ujawnieniu z interesem w ochronie ich poufności.

Ryzyko naruszenia chronionego interesu powinno być możliwe do przewidzenia w rozsądny sposób, a nie czysto hipotetyczne. Ponadto, tak jak to wynika z jego treści, wyjątek ten nie służy ochronie czynności dochodzenia jako takich, lecz celu tych czynności, który polega w ramach postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom na skłonieniu danego państwa członkowskiego do dostosowania się do prawa wspólnotowego.

(por. pkt 100–102, 110)

2. Z motywów 8–15 rozporządzenia nr 1367/2006 w sprawie zastosowania postanowień konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, a w szczególności ze sformułowania „z zastrzeżeniem bardziej szczegółowych przepisów niniejszego rozporządzenia dotyczących wniosków o dostęp do informacji dotyczących środowiska” w związku z art. 3 i 6 rzeczonego rozporządzenia, wynika, że rozporządzenie to stanowi lex specialis w stosunku do rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, zastępując, zmieniając lub uszczegółowiając niektóre przepisy ostatniego z rozporządzeń wówczas, gdy wniosek o udzielenie dostępu dotyczy informacji dotyczących środowiska lub informacji dotyczących emisji do środowiska.

Jeżeli chodzi o prawo dostępu do dokumentów zawierających takie informacje, to motyw 15 zdanie drugie i art. 6 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 1367/2006 potwierdzają zasadę, zgodnie z którą każdy wyjątek od prawa podmiotowego lub od zasady ogólnej wynikających z prawa Unii, w tym od prawa dostępu przewidzianego przez art. 255 WE w związku z rozporządzeniem nr 1049/2001, powinien być stosowany i interpretowany w sposób ścisły. Ów obowiązek ścisłej interpretacji wyjątków przewidzianych przez rozporządzenie nr 1049/2001 jest wzmocniony, po pierwsze, koniecznością uwzględnienia przez daną instytucję interesu publicznego w ujawnieniu takich informacji, a także poprzez odniesienie się do tego, czy informacje dotyczą emisji do środowiska, oraz po drugie tym, że rozporządzenie nr 1049/2001 nie zawiera analogicznych wyjaśnień co do stosowania rzeczonych wyjątków w tej dziedzinie.

(por. pkt 105, 107)

3. Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1367/2006 w sprawie zastosowania postanowień konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska nie podważa zasady ustanowionej przez art. 4 ust. 2 in fine rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, lecz ogranicza się do zmiany i uszczegółowienia warunków, na jakich instytucja ta dokonywać będzie oceny istnienia nadrzędnego interesu publicznego w ujawnieniu w ramach wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów zawierających informacje dotyczące środowiska. W ten sposób wspomniany przepis przewiduje domniemanie prawne, zgodnie z którym ujawnienie leży w nadrzędnym interesie publicznym wówczas, gdy wnioskowane informacje dotyczą emisji do środowiska, chyba że informacje te dotyczą dochodzenia, zwłaszcza w sprawie ewentualnego uchybienia prawu Unii.

Z powyższego wynika, że pomimo iż owo domniemanie prawne nie ma zastosowania do dokumentów dotyczących dochodzenia wszczętego w ramach postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom, to jednak nie zwalnia ono Komisji z obowiązku uwzględnienia w każdym przypadku ewentualnych nadrzędnych interesów w ujawnieniu, zwłaszcza tych związanych z informacjami dotyczącymi środowiska w znaczeniu szerszym niż informacje dotyczące emisji do środowiska a także z obowiązku wyważenia nadrzędnych interesów publicznych w ich ujawnieniu z interesem w ochronie ich poufności.

Jednakże, o ile nie ulega wątpliwości, że art. 6 ust. 1 rozporządzenia 1367/2006 może prowadzić do szerszego dostępu do informacji dotyczących środowiska, o tyle twierdzenie to nie ma wpływu na kwestię, czy dana instytucja powinna dokonać konkretnej i indywidualnej oceny wnioskowanych dokumentów lub informacji. W związku z tym warunki zezwalające tej instytucji na powstrzymanie się tytułem wyjątku od dokonywania takiej konkretnej i indywidualnej oceny, ma zastosowanie mutatis mutandis wówczas, gdy dokumenty te należą do tej samej kategorii, która może być objęta jednym z wyjątków przewidzianych w art. 4 rozporządzenia nr 1049/2001. W rzeczywistości bowiem, pomimo że z art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1367/2006 wynika, że domniemanie istnienia nadrzędnego interesu publicznego w ujawnieniu informacji dotyczących emisji do środowiska nie ma zastosowania w toczącym się postępowaniu w sprawie uchybienia zobowiązaniom, to jednak wszystkie dokumenty wydane w takim postępowaniu w sprawie uchybienia mogą być chronione jako kategoria.

(por. pkt 108, 117)

4. Istnieje kilka wyjątków od obowiązku dokonywania przez Komisję konkretnej i indywidualnej oceny dokumentów, w odniesieniu do których wystąpiono o dostęp.

W istocie, ponieważ konkretna i indywidualna ocena, której co do zasady powinna dokonać instytucja w odpowiedzi na wniosek o udzielenie dostępu, złożony na podstawie rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, ma na celu umożliwienie danej instytucji zarówno ocenę, w jakim zakresie znajduje zastosowanie wyjątek od prawa dostępu, jak i ocenę możliwości udzielenia dostępu częściowego, tego typu ocena może nie być konieczna, gdy ze względu na szczególne okoliczności danej sprawy jest oczywiste, że należy udzielić dostępu bądź go odmówić. Z taką sytuacją możemy mieć do czynienia w szczególności, gdy pewne dokumenty są albo w sposób oczywisty objęte w całości wyjątkiem od prawa dostępu albo, przeciwnie, w sposób oczywisty dostępne w całości, bądź też były już uprzednio przedmiotem konkretnej i indywidualnej oceny Komisji dokonanej w podobnych okolicznościach. Ponadto zasadniczo dopuszczalne jest, by dana instytucja oparła się, w tym w ramach uzasadnienia decyzji o odmowie, na ogólnych domniemaniach mających zastosowanie do niektórych kategorii dokumentów, ponieważ podobne względy natury ogólnej mogą mieć zastosowanie do wniosków o ujawnienie dotyczących dokumentów o tym samym charakterze, pod warunkiem jednak, że sprawdzi ona w każdym przypadku, czy znajdujące zazwyczaj zastosowanie do określonego rodzaju dokumentów względy natury ogólnej faktycznie mają zastosowanie do dokumentu, o ujawnienie którego się wnioskuje.

(por. pkt 113–115)

5. Jeżeli chodzi o kontrolę, do dokonywania której wezwana została Komisja w ramach postępowania w sprawie uchybienia wszczętego na podstawie art. 226 WE, należy stwierdzić, że kontrola ta należy do funkcji administracyjnych, w ramach której dysponuje ona szerokim zakresem swobodnego uznania i podejmuje dwustronny dialog z danym państwem członkowskim.

Pozycja w postępowaniu stron, które wniosły do Komisji skargę, w zasadniczy sposób różni się w ramach postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom wszczętego na podstawie art. 226 WE od pozycji zajmowanej przez nie na przykład w ramach postępowania z zakresu stosowania wspólnotowych reguł konkurencji, takiego jak przewidziane przez rozporządzenie nr 1/2003 w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81WE i 82 WE oraz rozporządzenie nr 773/2004. odnoszące się do prowadzenia przez Komisję postępowań zgodnie z art. 81 WE i art. 82 WE, w trakcie którego skarżący dysponują szczególnymi gwarancjami procesowymi, których przestrzeganie poddane jest rzeczywistej kontroli sądowej w ramach skargi na decyzje o oddaleniu skargi do Komisji. Z kolei skarżący w rozumieniu komunikatu 2002/C 244/03 dotyczącego stosunków Komisji z osobą składającą do niej skargę w sprawach z zakresu naruszeń prawa konkurencji nie mają możliwości wystąpienia do sądu Unii ze skargą na ewentualną decyzję o oddaleniu ich skargi i nie korzystają z praw procesowych porównywalnych do praw, jakimi mogą dysponować w ramach postępowania wszczętego na mocy ww. rozporządzeń, które pozwalają im na domaganie się od Komisji informacji i wysłuchania ich.

W związku z tym w braku prawa strony skarżącej w ramach takiego postępowania do wglądu do dokumentów zawartych w aktach administracyjnych Komisji, należy uznać, analogicznie do sytuacji zainteresowanych w ramach postępowania kontrolnego w sprawie pomocy państwa, istnienie ogólnego domniemania, zgodnie z którym ujawnienie dokumentów akt administracyjnych stanowi co do zasady zagrożenie dla ochrony celów czynności dochodzenia. W związku z tym wystarczającym jest, aby Komisja sprawdziła, czy należy stosować owo domniemanie ogólne do wszystkich odnośnych dokumentów, bez konieczności dokonywania uprzedniej konkretnej i indywidualnej oceny treści każdego z tych dokumentów. Tymczasem w sytuacji gdy w chwili wydania decyzji o odmowie dostępu do dokumentów toczy się już postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom, Komisja musi wyjść koniecznie z założenia, że owo domniemanie ogólne ma zastosowanie do wszystkich odnośnych dokumentów.

Domniemanie to nie wyłącza zatem prawa zainteresowanych do wykazania, że dany dokument, o ujawnienie którego się wnosi, nie jest objęty tym domniemaniem, lub że istnieje nadrzędny interes publiczny uzasadniający ujawnienie dokumentu przewidziany w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001.

(por. pkt 126–128)