Sprawa T-332/09

Electrabel

przeciwko

Komisji Europejskiej

„Konkurencja — Koncentracje — Decyzja nakładająca grzywnę za wprowadzenie w życie koncentracji — Obowiązek zawieszenia koncentracji — Obowiązek uzasadnienia — Błąd w ocenie — Przedawnienie — Kwota grzywny”

Streszczenie – Wyrok Sądu (trzecia izba) z dnia 12 grudnia 2012 r.

(art. 3, ust. 1 lit. g) WE, art. 81 WE, art. 82 WE, art. 83 WE; art. 261 TFUE; rozporządzenie Rady nr 4064/89, motyw 17, art. 4, art. 7 ust. 1, art. 14 ust. 2)

(art. 81 WE, 82 WE, 83WE; art. 261 TFUE; rozporządzenia Rady: nr 17, art. 15 ust. 2, nr 1/2003, art 23 ust. 2; nr 4064/89, art. 14 ust. 3; komunikaty Komisji: 98/C 9/03, 2006/C 210/02)

Koncentracje przedsiębiorstw – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Waga naruszenia – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji – Wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych za naruszenie art. 81 WE i 82 WE – Brak możliwości zastosowania – Możliwość zastosowania jedynie przepisów rozporządzenia nr 4064/89

Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Obowiązek zawieszenia koncentracji – Transakcja wprowadzona w życia zanim została uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem – Uprawnienie Komisji do wystąpienia z wnioskiem o zastosowanie środków tymczasowych w odniesieniu do transakcji wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia nr 139/2004, a nie tych objętych rozporządzeniem nr 139/2004 – Brak takiego wniosku w przypadku wchodzącym w zakres rozporządzenia nr 4064/89 – Brak wpływu na kwalifikację prawną naruszenia

(art. 81 WE, 82 WE, 83 WE)

(art. 83 WE, art. 230 akapit czwarty WE; rozporządzenie Rady nr 4064/89, art. 4 ust. 1, art. 7 ust. 1)

W dziedzinie prawa konkurencji, w przypadku sporu co do istnienia naruszenia reguł konkurencji, na Komisji spoczywa ciężar dowodu na okoliczność naruszeń, które stwierdza, oraz przedstawienia środków dowodowych mogących wykazać w stopniu wystarczającym w świetle wymogów prawa okoliczności faktyczne wskazujące na takie naruszenie. W tym celu instytucja ta powinna zebrać zgodne i wystarczająco dokładne dowody na poparcie silnego przekonania, że naruszenie zostało popełnione. Co do postępowań prowadzonych przed Sądem, to podlegają one zasadzie swobodnego doboru środków dowodowych, a jedynym kryterium istotnym dla oceny przedstawionych dowodów jest ich wiarygodność (por. pkt 31, 33, 36, 105–107)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 40–42, 47, 48, 115, 116, 120, 253)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 63, 123, 124, 173, 259, 274, 286)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 175)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 179–181)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 192–195)

Z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 4064/89 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw wynika, że naruszenie tego przepisu następuje, jeśli koncentracja o wymiarze wspólnotowym zostaje wprowadzona w życie przed jej zgłoszeniem lub zanim nie zostanie uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem, ponieważ zgłoszenie jako takie nie ma decydującego znaczenia dla ustalenia, czy nastąpiło naruszenie i nie jest też wystarczające dla jego zakończenia. W tym względzie rozróżnienie leżące u podstaw przyjęcia dwóch różnych terminów przedawnienia w rozporządzeniu nr 2988/74 dotyczącym okresów przedawnień w postępowaniach i wykonywaniu sankcji zgodnie z regułami Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej dotyczącymi transportu i konkurencji wiąże się również z charakterem naruszenia, ponieważ krótszy trzyletni termin przedawnienia został przewidziany w art. 1 ust. 1 lit. a) wspomnianego rozporządzenia w przypadku naruszeń przepisów dotyczących wniosków lub zgłoszeń przedsiębiorstw lub związków przedsiębiorstw, wniosków o udzielenie informacji lub przeprowadzenie postępowań, natomiast dłuższy pięcioletni termin przedawnienia został przewidziany w ust. 1 lit. b) ww. artykułu w przypadku innych naruszeń. Jest oczywiste, że pierwsza kategoria naruszeń określona w lit. a) dotyczy naruszeń o charakterze formalnym lub proceduralnym. Tymczasem przedwczesne wprowadzenie koncentracji w życie z naruszeniem art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 4064/89 stanowi naruszenie, którego nie można uznać za czysto formalne lub proceduralne, gdyż może ono zasadniczo zmienić warunki konkurencji. Nawet gdyby chodziło tu o kwestię dotyczącą właściwości, dotyczy ona jednak naruszeń innych niż te, o których mowa w art. 1 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 2988/74. (por. pkt 205–207)

Nie można przyjąć wykładni zgodnie z którą art. 1 ust. 2 rozporządzenia dotyczącego okresów przedawnień w postępowaniach i wykonywaniu sankcji zgodnie z regułami Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej dotyczącymi transportu i konkurencji, który przewiduje że bieg przedawnienia w postępowaniach rozpoczyna się od dnia, w którym popełniono naruszenie, z wyjątkiem ciągłych lub powtarzających się naruszeń, w przypadku których bieg przedawnienia rozpoczyna się dopiero od dnia ustania naruszenia, wprowadza rozróżnienie pomiędzy stałymi naruszeniami ciągłymi popełnionymi w drodze jednorazowego działania i kolejnymi naruszeniami ciągłymi. Możliwość wywierania decydującego wpływu na kontrolowane przedsiębiorstwo siłą rzeczy trwa bowiem przez pewien czas od momentu przejęcia kontroli aż do zakończenia jej sprawowania. Jeśli chodzi o ciągły charakter naruszenia, podmiot, który przejął kontrolę nad przedsiębiorstwem, wykonuje ją nadal z naruszeniem obowiązku zawieszenia wynikającego z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 4064/89 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw aż do momentu jej zakończenia w drodze uzyskania zatwierdzenia przez Komisję lub zaniechania sprawowania tej kontroli. W związku z tym naruszenie utrzymuje się tak długo, jak długo trwa sprawowanie kontroli z naruszeniem art. 7 ust. 1, oraz dopóty, dopóki Komisja nie zatwierdzi tej koncentracji. (por. pkt 211, 212)

Zgodnie z art. 16 rozporządzenia nr 4064/89 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw Trybunałowi przysługuje nieograniczone prawo do orzekania w przedmiocie skarg wniesionych na decyzje Komisji, w których nakładana jest kara pieniężna lub okresowa kara pieniężna; może on nałożoną karę pieniężną lub okresową karę pieniężną uchylić, obniżyć albo podwyższyć. Prawo to, poza zwykłą kontrolą zgodności sankcji z prawem, upoważnia sąd do zastąpienia oceny Komisji własną oceną i w konsekwencji uchylenia, zmniejszenia lub podwyższenia nałożonej grzywny lub okresowej kary pieniężnej. Jednakże wykonywanie nieograniczonego prawa do orzekania nie jest równoznaczne z kontrolą z urzędu, a postępowanie przed sądami Unii jest postępowaniem kontradyktoryjnym. Z wyjątkiem bezwzględnych przeszkód procesowych, które sąd ma obowiązek rozpatrzyć z urzędu, to do strony skarżącej należy podniesienie zarzutu braku uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz przedstawienie dowodów wspierających ten zarzut. (por. pkt 221, 222)

Zasady lub metody ustalania grzywien wymienione w wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 23 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1/2003, a także w wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 EWWiS mają zastosowanie wyłącznie w ramach rozporządzenia Rady nr 17, pierwszego rozporządzenia wprowadzającego w życie art. 81 WE i 82 WE oraz rozporządzenia nr 1/2003 w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 101 TFUE i 102 TFUE, a więc nie mają zastosowania do grzywien nakładanych na mocy rozporządzenia nr 4064/89 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw. Nawet jeśli można ustalić pewne podobieństwa, nie można zarzucać Komisji, że w celu ustalenia wysokości grzywny w sprawie koncentracji przedsiębiorstw nie zastosowała takiej czy innej metody wymienionej we wspomnianych wytycznych. Kontekstem dla oceny Komisji powinien być art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 4064/89, zgodnie z którym przy ustalaniu wysokości grzywny uwzględnia się charakter i wagę naruszenia i w odniesieniu do którego Komisja nie wydała wytycznych określających metodę obliczania, którą miałaby obowiązek stosować przy ustalaniu wysokości grzywien. (por. pkt 227, 228, 272)

Fakt, iż rozporządzenie nr 4064/89 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw przewiduje grzywny sięgające 10% obrotu zainteresowanych przedsiębiorstw wskazuje na zamiar chronienia przez prawodawcę systemu zgłaszania i zatwierdzania poprzedzających wprowadzenie w życie koncentracji o wymiarze wspólnotowym. Celem bowiem uregulowań unijnych w zakresie kontroli koncentracji jest zapobieganie nieodwracalnemu w skutkach i trwałemu wpływowi na konkurencję. Z rozporządzenia nr 4064/89 wynika jednak również, że system kontroli koncentracji, który ono ustanawia, ma umożliwiać Komisji skuteczne monitorowanie wszystkich koncentracji z punktu widzenia wpływu na strukturę konkurencji (motyw siódmy) oraz że skuteczność tego systemu zostaje zapewniona poprzez ustanowienie kontroli ex ante skutków koncentracji o wymiarze wspólnotowym. Z motywu 17 zaskarżonej decyzji oraz z art. 4 i art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 4064/89 wynika, że skuteczność tej kontroli opiera się na obowiązku wcześniejszego zgłoszenia przez przedsiębiorstwa takich koncentracji o wymiarze wspólnotowym oraz zawieszenia koncentracji do czasu wydania przez Komisję decyzji uznającej ją za zgodną ze wspólnym rynkiem. Poza tym ograniczenia związane z możliwością zastosowania odstępstwa od zobowiązania do zawieszenia na mocy art. 7 oraz surowość sankcji związanych z jego naruszeniem w ramach art. 14 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 4064/89 potwierdzają podstawowe znaczenie, jakie w ramach kontroli koncentracji zostało przypisane przez prawodawcę obowiązkowi zawieszenia, a które to podejście uzasadnione jest ze względu na to, że wprowadzenie w życie koncentracji wpływa na strukturę rynku i może utrudnić decyzje Komisji zmierzające ewentualnie do przywrócenia warunków skutecznej konkurencji. W odniesieniu w tym kontekście do nieumyślnego charakteru naruszenia, art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 4064/89 nie wprowadza rozróżnienia w zależności od tego, czy naruszenie zostało popełnione umyślnie czy nie, ale alternatywnie wymienia te dwa warunki nałożenia grzywny. Co więcej, z punktu widzenia ich wpływu na konkurencję naruszenia popełniane nieumyślnie nie są mniej poważne niż naruszenia popełnione umyślnie. (por. pkt 234–237, 245, 246, 253, 273)

Ryzyko naruszenia konkurencji wzrasta, kiedy sytuacja niezgodna z prawem przedłuża się, oraz jeśli chodzi o naruszenie obowiązku zawieszenia koncentracji, ryzyko to należy szacować z wyprzedzeniem, abstrahując od analizy skutków koncentracji w przyszłości. Jeżeli naruszenie zostaje określone jako przeprowadzenie niezgodnego z prawem działania lub działalności, słuszne jest uwzględnienie zakresu rozpatrywanego działania lub działalności oraz czasu, przez który działalność była wykonywana, nawet gdyby były to okoliczności, które wystąpiły po popełnieniu naruszenia. (por. pkt 267)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 272, 275–277)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 279)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 282)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 286, 299)