Sprawa C-493/09

Komisja Europejska

przeciwko

Republice Portugalskiej

„Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Artykuł 63 TFUE i art. 40 porozumienia EOG — Swobodny przepływ kapitału — Krajowe i zagraniczne fundusze emerytalne — Podatek dochodowy od osób prawnych — Dywidendy — Zwolnienie — Odmienne traktowanie”

Opinia rzecznika generalnego P. Mengozziego przedstawiona w dniu 25 maja 2011 r. I - 9250

Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 6 października 2011 r. I - 9264

Streszczenie wyroku

Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia – Przepisy podatkowe – Podatek dochodowy od osób prawnych

(art. 63 TFUE; porozumienie EOG, art. 40)

Zastrzegając korzystanie ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych jedynie na rzecz funduszy emerytalnych mających siedzibę na jego terytorium, państwo członkowskie uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 63 TFUE i art. 40 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym

W istocie ze względu na takie przepisy inwestycja, jakiej mógłby dokonać w spółkę będącą rezydentem fundusz emerytalny niebędący rezydentem, jest mniej atrakcyjna niż inwestycja, której mógłby dokonać fundusz krajowy będący rezydentem. Owa różnica w traktowaniu skutkuje zniechęceniem funduszy emerytalnych niebędących rezydentami do inwestowania w spółki będące rezydentami, a osób oszczędzających będących rezydentami – do inwestowania w takie fundusze emerytalne.

Takie ograniczenie swobodnego przepływu kapitału nie jest uzasadnione celem dotyczącym konieczności zachowania spójności podatkowej, ponieważ nie jest wykazane w sposób wystarczający istnienie bezpośredniego związku pomiędzy daną korzyścią podatkową a wyrównaniem tej korzyści przez określone obciążenie podatkowe, przy czym bezpośredni charakter tego związku powinien być oceniany z punktu widzenia celu spornych przepisów.

Ponadto o ile zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych stanowi wynagrodzenie w zamian za przestrzeganie przez fundusz emerytalny ścisłych wymogów w dziedzinie zarządzania, funkcjonowania, kapitalizacji i odpowiedzialności finansowej przewidzianych przez dyrektywę 2003/41 w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami i ustawodawstwo krajowe, o tyle omawiane ograniczenie nie może jednak być uzasadnione potrzebą kontroli przestrzegania owych wymogów a zatem nie może zapewniać skuteczności kontroli podatkowych, ponieważ uregulowanie krajowe uniemożliwia funduszowi emerytalnemu w bezwarunkowy sposób przedstawienie dowodów na to, iż spełnia on wspomniane wymogi, które pozwalałyby mu na korzystanie ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych. W rzeczywistości bowiem nie można a priori wykluczyć, że fundusz emerytalny mający siedzibę w innym państwie członkowskim będzie w stanie przedstawić odpowiednie dowody umożliwiające krajowym organom podatkowym sprawdzenie w sposób pewny i precyzyjny, że spełnia on wymogi równoważne wymogom przewidzianym przez przepisy krajowe w państwie ich siedziby..

W każdym wypadku bezwarunkowa niemożność skorzystania przez fundusze emerytalne niebędące rezydentami ze zwolnienia przyznanego funduszom emerytalnym będącym rezydentami również nie może zostać uznana za proporcjonalną ze względu na trudności, na które powołuje się dane państwo członkowskie, w zakresie zbierania odpowiednich informacji i windykacji długu podatkowego.

W istocie po pierwsze, jeżeli chodzi o fundusze mające siedzibę w innym państwie członkowskim, to dyrektywa 77/799 dotycząca wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich, a także dyrektywa 2008/55 w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących niektórych opłat, ceł, podatków i innych obciążeń, oferują organom krajowym ramy współpracy i pomocy umożliwiające im uzyskanie wymaganych informacji na podstawie przepisów krajowych, a także sposoby ewentualnej windykacji długu podatkowego od funduszy emerytalnych niebędących rezydentami. Po drugie, jeżeli chodzi o fundusze emerytalne z siedzibą w innym państwie członkowskim EOG, to o ile prawdą jest, że opisane mechanizmy nie znajdują do nich zastosowania, to jednak należy stwierdzić, że sporne uregulowanie nie może być uznane z proporcjonalne ponieważ nie uzależnia ono korzystania ze zwolnienia z podatku od osób prawnych od istnienia dwustronnej umowy o pomocy pomiędzy danym państwem członkowskim a państwami członkowskimi EOG, która umożliwiłaby współpracę i pomoc równoważną współpracy i pomocy wprowadzonej pomiędzy państwami członkowskimi Unii. Ponadto w celu zapewnienia windykacji długów podatkowych można było przewidzieć środki mniej restrykcyjne dla swobody przepływu kapitału niż sporne uregulowanie, takie jak obowiązek złożenia a priori gwarancji finansowych koniecznych dla zapłaty tych długów.

(por. pkt 30, 36, 37, 46, 48–50, 52; sentencja)