W istocie w sytuacji gdy państwa członkowskie mogą, na mocy wyżej wskazanych przepisów dyrektyw 2011/92 i 2010/75, uzależnić dopuszczalność skarg wnoszonych przez jednostki na decyzje, działania lub zaniechania, które wchodzą w zakres stosowania tych przepisów, od spełnienia warunków takich jak wymóg naruszenia prawa podmiotowego, te państwa członkowskie mogą także przewidzieć, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej przez właściwy sąd wymaga naruszenia prawa podmiotowego po stronie skarżącego. W tym względzie jest w szczególności dopuszczalne by ustawodawca krajowy ograniczał tylko do praw podmiotowych prawa, których naruszenie może być podnoszone przez jednostkę w ramach skargi do sądu na jedną z decyzji, jedno z działań lub jedno z zaniechań wspomnianych w art. 11 dyrektywy 2011/92. Takie ograniczenie nie może jednak być zastosowane jako takie do stowarzyszeń ochrony środowiska.

W zakresie w jakim zgodnie z art. 11 dyrektywy 2011/92 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko i art. 25 dyrektywy 2010/75 w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola), członkowie zainteresowanej społeczności powinni mieć możliwość wystąpienia ze skargą do sądu, by zakwestionować zgodność z prawem pod względem materialnym lub formalnym decyzji, działań lub zaniechań objętych tymi dyrektywami, przepis krajowy państwa członkowskiego, na podstawie którego dla stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego wymaga się by stwierdzenie przez sąd niezgodności z prawem pociągało za sobą naruszenia prawa podmiotowego skarżącego, nie może być uznany za sprzeczny ze wspomnianymi przepisami dyrektyw.

Artykuł 11 dyrektywy 2011/92 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, stoi na przeszkodzie temu, by państwa członkowskie ograniczały stosowanie przepisów transponujących wspomniany artykuł wyłącznie do wypadku, w którym zgodność decyzji z prawem jest kwestionowana z tego względu, że ocena skutków wywieranych na środowisko naturalne nie została przeprowadzona, bez rozszerzenia go na przypadek, w którym taka ocena została przeprowadzona, ale w ramach nieprawidłowego postępowania. W konsekwencji przepis krajowy dokonujący transpozycji, zgodnie z którym nieważność zezwolenia administracyjnego można stwierdzić tylko w sytuacji, gdy nie zostało ono wydane na podstawie oceny oddziaływania na środowisko lub oceny wstępnej i prawidłowo sporządzonych, należy uznać za sprzeczny ze wspomnianym art. 11.

O ile rozważania te dotyczą jednej z przesłanek dopuszczalności skargi do sądu, o tyle rozważania te pozostają właściwe w odniesieniu do ustanowionej przez ustawodawcę krajowego przesłanki skutkującej ograniczeniem kontroli sądowej co do istoty.

Uchybia zobowiązaniom, które ciążą na nim na mocy art. 11 dyrektywy 2011/92 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, państwo członkowskie, które ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji ze względu na uchybienia proceduralne do wypadków braku oceny oddziaływania na środowisko lub braku oceny wstępnej oraz do wypadków, w których skarżący udowodni, że uchybienie proceduralne pozostaje w związku przyczynowym z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji. Takie ograniczenie nadmiernie utrudnia korzystanie z prawa do wniesienia skargi określonego w art. 11 owej dyrektywy i narusza cel tej dyrektywy, zakładający udzielenie członkom zainteresowanej społeczności szerokiego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. W istocie odmowa stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z naruszeniem przepisów proceduralnych jedynie ze względu na to, że skarżący nie wykazał wpływu tego uchybienia na zasadność wspomnianej decyzji, pozbawia bowiem ten przepis prawa Unii wszelkiej skuteczności, w szczególności ze względu na złożoność rozpatrywanych postępowań lub techniczny charakter ocen skutków wywieranych na środowisko naturalne.

Artykuł 11 dyrektywy 2011/92 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko i art. 25 dyrektywy 2010/75 w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola), sprzeciwiają się ograniczeniu na podstawie przepisu krajowego, czynnej legitymacji procesowej i zakresu kontroli sądowej do zarzutów, które zostały podniesione w terminie przewidzianym na zgłaszanie zarzutów w postępowaniu administracyjnym, które doprowadziło do wydania decyzji, będącej przedmiotem skargi.

W tym względzie, chociaż ani art. 11 ust. 4 dyrektywy 2011/92, ani art. 25 ust. 4 dyrektywy 2010/75 nie wykluczają, by skarga do organu administracyjnego poprzedzała skargę do sądu, i nie uniemożliwiają tego, by prawo krajowe ustanawiało ciążący na skarżącym obowiązek wyczerpania wszystkich administracyjnych środków prawnych przed pozwoleniem mu na wniesienie skargi do sądu, to jednak te przepisy prawa Unii nie pozwalają ograniczać argumentacji, na jaką ten skarżący może powołać się na poparcie skargi do sądu.

Ponadto takie nałożone na skarżącego ograniczenie co do charakteru argumentacji, jaką pozwolono mu podnieść przed sądem prowadzącym badanie zgodności z prawem dotyczącej go decyzji administracyjnej, nie może być uzasadnione względami opartymi na poszanowaniu zasady pewności prawa. Nie wykazano bowiem w żaden sposób, że pełna kontrola sądowa dotycząca zasadności wspomnianej decyzji może naruszać tę zasadę.

Ponadto, co się tyczy skuteczności postępowań administracyjnych, to chociaż okoliczność podniesienia zarzutu po raz pierwszy w ramach skargi do sądu może utrudnić w niektórych wypadkach prawidłowy przebieg tego postępowania, sam cel realizowany przez art. 11 dyrektywy 2011/92 i przez art. 25 dyrektywy 2010/75 polega nie tylko na zapewnieniu podmiotowi prawa możliwie szerokiego dostępu do kontroli sądowej, ale także na pozwoleniu, by kontrola ta dotyczyła zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, pod względem materialnym lub formalnym, w całości.

Krajowy ustawodawca może niemniej jednak ustanowić szczególne przepisy proceduralne, takie jak niedopuszczalność argumentu przedstawionego w sposób nieuczciwy lub w złej wierze, które stanowią właściwe mechanizmy w celu zagwarantowania skuteczności postępowania sądowego.

(por. pkt 76, 79–81, 104; pkt 1 sentencji)