Sprawa C‑357/14 P

Electrabel SA

i

Dunamenti Erőmű Zrt.

przeciwko

Komisji Europejskiej

„Odwołanie — Pomoc państwa — Pomoc przyznana przez władze węgierskie na rzecz niektórych producentów energii elektrycznej — Umowy kupna energii elektrycznej zawarte między przedsiębiorstwem publicznym a niektórymi producentami energii elektrycznej — Decyzja uznająca tę pomoc za niezgodną ze wspólnym rynkiem i nakazująca jej odzyskanie — Pojęcie „strony”, która może wnieść odwołanie przed Trybunałem — Przystąpienie Węgier do Unii Europejskiej — Data właściwa dla oceny istnienia pomocy — Pojęcie pomocy państwa — Korzyść — Kryterium inwestora prywatnego — Metodyka obliczania wysokości tej pomocy”

Streszczenie – wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 1 października 2015 r.

(art. 87 ust. 1 WE, art. 88 ust. 1, 3 WE)

(art. 87 ust. 1 WE, art. 88 ust. 1, 3 WE; akt o przystąpieniu z 2003 r., art. 2, załącznik IV pkt 3; rozporządzenie Rady nr 659/1999, art. 1)

Pomoc przyznawana przez państwa — Postanowienia traktatu — Zakres stosowania ratione temporis — Przystąpienie nowych państw członkowskich do Unii Europejskiej — Akt przystąpienia — Stosowanie przepisów w dziedzinie pomocy państwa od daty przystąpienia i jedynie w odniesieniu do sytuacji występujących począwszy od tej daty

(art. 87 ust. 1 WE, art. 88 ust. 1, 3 WE; art. 256 TFUE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 36, 53; regulamin postępowania przed Sądem, art. 81)

Odwołanie — Strona, której żądania nie zostały uwzględnione w pierwszej instancji — Pojęcie — Przedsiębiorstwo, które nie podniosło takich żądań lecz należało do tej samej grupy przedsiębiorstw co przedsiębiorstwo biorące udział w tym postępowaniu — Wyłączenie — Niedopuszczalność — Naruszenie zasady wolnego dostępu do wymiaru sprawiedliwości i zasady dobrej administracji — Brak

Zgodnie z brzmieniem art. 56 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości odwołanie do Trybunału może zostać wniesione przez każdą stronę, której żądania nie zostały uwzględnione, w całości lub w części. Okoliczność, że przedsiębiorstwo, które nie przedstawiło swoich żądań w pierwszej instancji stanowiło część grupy przedsiębiorstw co przedsiębiorstwo, które było stroną w postępowaniu w pierwszej instancji, nie może wystarczyć do przyznania pierwszemu z przedsiębiorstw statusu strony w rozumieniu tego przepisu. Taka wykładnia nie jest sprzeczna z przysługującym temu przedsiębiorstwu prawem dostępu do wymiaru sprawiedliwości lub z zasadą dobrej administracji Przeciwnie, ograniczenie kategorii osób, które mogą wnieść odwołanie przed Trybunałem w ramach danej sprawy, takie jak przewidziane w art. 56 statutu, ma właśnie na celu zapewnienie prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości, w szczególności poprzez zapewnienie pewnej przewidywalności co do odwołań wnoszonych od orzeczeń Sądu oraz uniemożliwienie obchodzenia terminów i przesłanek dopuszczalności, które mają zastosowanie do innych środków zaskarżenia przewidzianych w prawie Unii. (por. pkt 29, 30)

Sąd unijny może kształtować i rozwijać swój tok rozumowania w sposób, jaki uważa za odpowiedni w celu ustosunkowania się do podniesionych przed nim zarzutów. Tak więc ukształtowanie i rozwinięcie odpowiedzi wybranej przez Sąd nie mogą zostać zakwestionowane w ramach odwołania w drodze żądań, które zmierzają do wykazania, że Sąd powinien był prowadzić swą argumentację w sposób zaspokajający oczekiwania skarżącej. Sąd unijny może zbadać, czy środek stanowi pomoc państwa, dopiero po zbadaniu kwestii, czy w przypadku gdyby tak było, pomoc wynikającą z tej umowy należy zakwalifikować jako pomoc istniejącą. Ponadto nie może zarzucać Sądowi braku uzasadnienia w zakresie dotyczącym uznania takiego środka za nową pomoc z tego tylko względu, że do celów tej analizy oparł się on na założeniu istnienia pomocy państwa, skoro później przeprowadził wyczerpujące badanie argumentów dotyczących kwestii istnienia pomocy państwa. (por. pkt 36, 38, 41)

Przepisy Unii w dziedzinie pomocy państwa stały się prawem powszechnie obowiązującym w nowych państwach członkowskich w dniu ich przystąpienia do Unii. Kwestia ustalenia daty właściwej do celów oceny, na podstawie art. 87 ust. 1 WE, środka państwowego przyjętego przez nowe państwo członkowskie przed dniem jego przystąpienia do Unii, mającego nadal zastosowanie po tej dacie, powinna zostać zbadana w świetle aktu przystąpienia tego państwa członkowskiego. W istocie państwa, które były członkami Unii przed t datą pragnęły ochronić rynek wewnętrzny przed środkami stanowiącymi pomoc państwa, które zostały wprowadzone w krajach kandydackich przed przystąpieniem do Unii i które mogły potencjalnie zakłócić konkurencję, poddając te środki od dnia przystąpienia systemowi nowej pomocy, jeśli środki te nie były objęte wyjątkami wyraźnie wymienionymi w pkt 3 załącznika IV do owego aktu przystąpienia. Ponadto z brzmienia art. 1 lit. b) pkt v) rozporządzenia nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 traktatu WE a w szczególności z pierwszego zdania tego przepisu, wynika, że środek państwowy, który nie stanowił pomocy państwa w czasie, gdy został wprowadzony w życie, może następnie się nią stać. Każdy inny wniosek prowadziłby do pozbawienia znaczenia celu realizowanego przez autorów traktatu o przystąpieniu. W istocie przyjęcie za właściwą daty przyjęcia środka prowadziłoby do usunięcia z zakresu kontroli Komisji, w przypadku państwa członkowskiego, które przystąpiło do Unii w dniu 1 maja 2004 r., wszelkich środków wprowadzonych przed tą datą, które nie stanowiły pomocy państwa w czasie jego przyjmowania, lecz stały się taką pomocy i są nią nadal po tym dniu. (por. pkt 58, 60–62, 65)

W dziedzinie pomocy państwa w odniesieniu do zastosowania kryterium inwestora prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej w przypadku gdy Komisja bada kwestię tego, czy państwo działało w charakterze akcjonariusza i czy zatem kryterium inwestora prywatnego ma zastosowanie w okolicznościach danej sprawy, to do niej należy dokonanie całościowej oceny z uwzględnieniem – poza dowodami przedłożonymi przez to państwo członkowskie – wszelkich innych dowodów istotnych w danym przypadku, które umożliwiają jej ustalenie, czy sporne działanie zostało podjęte w ramach działalności tego państwa członkowskiego jako akcjonariusza, czy jako władzy publicznej. W tym względzie istotne mogą być charakter i przedmiot tego działania, kontekst, w jaki się ono wpisuje oraz cel, jakiemu to działanie służy i reguły, jakim podlega. Ponadto, w przypadku gdy Komisja weryfikuje, czy przesłanki możliwości zastosowania i stosowania kryterium inwestora prywatnego są spełnione, instytucja ta może odmówić zbadania istotnych informacji przedstawionych przez dane państwo członkowskie tylko wtedy, gdy przedłożone dowody pochodzą z okresu po wydaniu decyzji o dokonaniu spornej inwestycji. Do celów zastosowania kryterium inwestora prywatnego istotne są bowiem jedynie elementy dostępne w momencie wydania decyzji o przeprowadzeniu inwestycji oraz rozwój wydarzeń przewidywalny w tymże momencie. Dotyczy to zatem w szczególności sytuacji, w której Komisja bada istnienie pomocy państwa w związku z inwestycją, która nie została jej zgłoszona i która w momencie przeprowadzania badania przez tę instytucję została już wdrożona przez dane państwo członkowskie. Informacje dotyczące okoliczności sprzed dnia przyjęcia środka państwowego, które są dostępne w tym dniu, mogą okazać się istotne dla sprawy w zakresie, w jakim informacje te mogą wyjaśnić kwestię tego, czy ów środek stanowi korzyść w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE. (por. pkt 102, 103, 105)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 108, 118)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 110, 111)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 112, 113)