Sprawa C-269/07

Komisja Wspólnot Europejskich

przeciwko

Republice Federalnej Niemiec

„Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Swobodny przepływ pracowników — Rozporządzenie nr 1612/68 — Premia emerytalna — Podleganie nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu”

Opinia rzecznika generalnego J. Mazáka przedstawiona w dniu 31 marca 2009 r. I ‐ 7816

Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 10 września 2009 r. I ‐ 7847

Streszczenie wyroku

(art. 18 WE, 39 WE; rozporządzenie Rady nr 1612/68, art. 7 ust. 2)

Pojęcie przywileju socjalnego, o którym mowa w art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1612/68 w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty, obejmuje wszelkie przywileje, związane lub niezwiązane z umową o pracę, z jakich korzystają zwykle pracownicy krajowi, przede wszystkim w związku ze swym statutem pracownika, ale też z racji zamieszkiwania na terytorium kraju, których rozszerzenie na pracowników pochodzących z innych państw członkowskich wydaje się w związku z tym przyczyniać się do ułatwienia ich mobilności we Wspólnocie. Pojęcie to obejmuje premię emerytalną stworzoną w celu skompensowania przyszłego zmniejszenia się wysokości ustawowych świadczeń emerytalnych oraz stanowiącą w tym celu pomoc finansową mającą na celu skłonienie zainteresowanych do zawarcia umowy o emeryturę uzupełniającą w okresie ich aktywności zawodowej, która to premia jest udzielana przede wszystkim pracownikom najemnym, podlegającym ustawowemu systemowi ubezpieczeń emerytalnych, i której to przyznawanie jest dokonywane niezależnie od wysokości przychodów zainteresowanego, a jej wysokość zależy od wysokości składek wpłacanych na konto emerytury kapitałowej oraz od liczby dzieci na utrzymaniu. (por. pkt 39, 41–43)

Uchybia zobowiązaniom, jakie ciążą na nim na mocy art. 39 WE oraz art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1612/68 w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty, państwo członkowskie, które przyjmuje i utrzymuje w mocy przepisy dotyczące dodatkowych ubezpieczeń emerytalnych, w zakresie w jakim przepisy te odmawiają pracownikom przygranicznym i ich małżonkom prawa do premii emerytalnej, w sytuacji gdy nie podlegają oni nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w tym państwie członkowskim. W istocie o ile przepis prawa krajowego nie jest obiektywnie uzasadniony i nie jest proporcjonalny do realizowanego celu, to należy uznać go za pośrednio dyskryminujący, gdy ze swej natury może wpłynąć on w większym stopniu na położenie pracowników migrujących niż pracowników krajowych i gdy w konsekwencji istnieje ryzyko postawienia tych pierwszych w gorszej sytuacji. W odniesieniu do pracowników przygranicznych, których dochód podlega opodatkowaniu jedynie w państwie, w którym mają oni miejsce zamieszkania, zgodnie z dwustronnymi konwencjami o unikaniu podwójnego opodatkowania, nie ma możliwości, w państwie członkowskim zatrudnienia, zrównania ich z podatnikami objętymi nieograniczonym obowiązkiem podatkowym. W takich okolicznościach wymóg podlegania nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w państwie członkowskim zatrudnienia równoważny jest wymogowi posiadania miejsca zamieszkania. Wynika stąd, że pracownicy przygraniczni, których to dotyczy i którzy z definicji mają miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, wyłączeni są z możliwości uzyskania premii emerytalnej. Zatem uzależnienie przyznania owej premii od wymogu równoważnego wymogowi posiadania miejsca zamieszkania stanowi naruszenie art. 39 WE i art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1612/68. To samo dotyczy okoliczności, gdy dane przepisy krajowe uzależniają przyznanie premii emerytalnej małżonkom od tego, by podlegali oni nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w państwie członkowskim zatrudnienia. Taki środek krajowy nie może być uzasadniony z uwagi na wymóg spójności systemu podatkowego danego państwa członkowskiego, ponieważ spójność tę zapewniają dwustronne konwencje o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarte przez to państwo z innymi państwami członkowskimi. (por. pkt 54, 56, 57, 59, 63, 65–69; sentencja)

Uchybia zobowiązaniom, jakie ciążą na nim na mocy art. 39 WE oraz art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1612/68 w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty, państwo członkowskie ustanawiające i utrzymujące w mocy przepisy w dziedzinie emerytur uzupełniających, w zakresie w jakim przepisy te zakazują pracownikom przygranicznym wykorzystania subwencjonowanego kapitału dla celów nabycia lub wybudowania mieszkania służącego zaspokajaniu osobistych potrzeb mieszkaniowych, w sytuacji gdy mieszkanie to nie jest położone na terytorium państwa członkowskiego zatrudnienia. Przewidując dla pracowników przygranicznych traktowanie mniej korzystne niż traktowanie przewidziane dla pracowników zamieszkałych w państwie członkowskim zatrudnienia, przepis taki stanowi przejaw pośredniej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, która to dyskryminacja nie może być uzasadniona celem w postaci zapewnienia odpowiedniej podaży mieszkań oraz ochrony krajowego systemu zabezpieczenia społecznego. W istocie jeśli chodzi, po pierwsze, o cel w postaci zapewnienia odpowiedniej podaży mieszkań, przyjmując nawet, iż tego rodzaju cel stanowi nadrzędny wzgląd interesu ogólnego, warunek wedle którego mieszkanie, które ma zostać nabyte lub wybudowane, powinno być położone w państwie członkowskim zatrudnienia, w każdym wypadku wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia zamierzonego celu, albowiem cel ten mógłby zostać osiągnięty także w wypadku, gdyby pracownicy przygraniczni w dalszym ciągu obierali sobie miejsce zamieszkania na terytorium innego państwa członkowskiego, a nie na terytorium państwa członkowskiego zatrudnienia. Jeśli chodzi, po drugie, o ochronę krajowego systemu zabezpieczenia społecznego, cel ten może zostać osiągnięty również w razie wykorzystania kapitału zgromadzonego na koncie emerytury kapitałowej dla celów nabycia mieszkania poza terytorium państwa członkowskiego zatrudnienia. (por. pkt 80–82, 84, 85; sentencja)