OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

PAOLA MENGOZZIEGO

przedstawiona w dniu 20 grudnia 2017 r. ( 1 )

Sprawa C‑647/16

Adil Hassan

przeciwko

Préfet du Pas-de-Calais

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez tribunal administratif de Lille (Francja)]

Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Granice, azyl i imigracja – Wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej – Wykładnia art. 26 rozporządzenia (UE) nr 604/2013 – Obowiązek powstrzymania się przez organy krajowe, które złożyły wniosek o przejęcie, od wydania decyzji o przekazaniu aż do czasu wyrażenia zgody na przejęcie przez państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek

1. Czy organy państwa członkowskiego mogą wydać względem osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej „wyprzedzającą decyzję o przekazaniu”, to jest decyzję, która stanowi o przekazaniu tej osoby do państwa członkowskiego, co do którego organy te ustaliły, iż jest ono odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na podstawie rozporządzenia (UE) nr 604/2013 (zwanego dalej „rozporządzeniem Dublin III”) ( 2 ), i powiadomić tę osobę o tej decyzji, zanim to drugie państwo członkowskie, należycie wezwane przez rzeczone organy, wyraziło zgodę na przejęcie bądź wtórne przejęcie zainteresowanej osoby?

2. Taka jest treść pytania prejudycjalnego przedstawionego Trybunałowi przez tribunal administratif de Lille (sąd administracyjny w Lille, Francja) we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, który jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Adilem Hassanem, obywatelem irackim, a préfet du Pas-de Calais (prefektem Pas-de-Calais, Francja), dotyczącego ważności decyzji, na podstawie której ten ostatni zarządził przekazanie A. Hassana do Niemiec.

Ramy prawne

Prawo Unii

3. Przedmiotem rozporządzenia Dublin III, zgodnie z jego art. 1, jest ustanowienie kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej wniesionego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (zwanego dalej „odpowiedzialnym państwem członkowskim”). Kryteria te zostały ustanowione w rozdziale III rzeczonego rozporządzenia, w art. 8–15, a zgodnie z art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia stosuje się je w kolejności, w jakiej są wymienione. Zgodnie z art. 3 ust. 2 rzeczonego rozporządzenia w przypadku gdy nie można wyznaczyć odpowiedzialnego państwa członkowskiego na podstawie kryteriów wymienionych w tym rozporządzeniu, odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej jest pierwsze państwo członkowskie, w którym został złożony wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej.

4. Rozdział V rozporządzenia Dublin III określa obowiązki odpowiedzialnego państwa członkowskiego. W rozdziale tym art. 18 ust. 1 lit. b) stanowi, że takie państwo członkowskie jest zobowiązane do „wtórnego przejęcia, na warunkach ustanowionych w art. 23, 24, 25 i 29 [rzeczonego rozporządzenia], wnioskodawcy ( 3 ), którego wniosek jest rozpatrywany i który złożył wniosek w innym państwie członkowskim lub który przebywa na terytorium innego państwa członkowskiego bez dokumentu pobytu”. W myśl art. 18 ust. 2 odpowiedzialne państwo członkowskie rozpatruje wniosek lub kończy rozpatrywanie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego przez wnioskodawcę.

5. Zgodnie z art. 20 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Dublin III „[w]nioskodawca, który przebywa w innym państwie członkowskim bez dokumentu pobytu lub który tam składa wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej po wycofaniu swojego pierwszego wniosku złożonego w innym państwie członkowskim w trakcie postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego, zostaje wtórnie przejęty, na warunkach ustanowionych w art. 23, 24, 25 i 29, przez państwo członkowskie, w którym ten wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej został najpierw złożony, w celu zakończenia postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego”.

6. Artykuł 24 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że w przypadku gdy państwo członkowskie, na terytorium którego przebywa bez dokumentu pobytu osoba, o której mowa w art. 18 ust. 1 lit. b), c) lub d) rzeczonego rozporządzenia, a w którym nie złożono nowego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (zwane dalej „wnioskującym państwem członkowskim”), uzna, że odpowiedzialne jest inne państwo członkowskie zgodnie z art. 20 ust. 5 i art. 18 ust. 1 lit. b), c) lub d) tego rozporządzenia, może ono zwrócić się do tego innego państwa członkowskiego o wtórne przejęcie tej osoby.

7. Zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Dublin III państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, jest zobowiązane do przeprowadzenia niezbędnych czynności sprawdzających i wydaje decyzję w sprawie wniosku o wtórne przejęcie zainteresowanej osoby tak szybko, jak to możliwe, a w każdym przypadku nie później niż jeden miesiąc od daty otrzymania wniosku. Jeżeli wniosek oparty jest na danych pochodzących z systemu Eurodac, o którym mowa w rozporządzeniu (UE) nr 603/2013 ( 4 ), termin ten ulega skróceniu do dwóch tygodni. Ustęp 2 tego artykułu precyzuje, że brak podjęcia działań w terminach jednego miesiąca lub dwóch tygodni, wymienionych w art. 25 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, jest równoznaczny z akceptacją wniosku i pociąga za sobą obowiązek wtórnego przejęcia zainteresowanej osoby, w tym obowiązek poczynienia odpowiednich przygotowań do jej przybycia.

8. Artykuł 26 rozporządzenia Dublin III znajduje się w sekcji IV rozdziału VI tego rozporządzenia, zatytułowanej „Gwarancje proceduralne”. Artykuł ten, zatytułowany „Powiadomienie o decyzji o przekazaniu”, w ust. 1 i ust. 2 akapit pierwszy stanowi, co następuje: „1. W przypadku gdy państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, zgadza się na przejęcie lub wtórne przejęcie wnioskodawcy lub innej osoby, o której mowa w art. 18 ust. 1 lit. c) lub d), wnioskujące państwo członkowskie powiadamia zainteresowaną osobę o decyzji o przekazaniu jej do odpowiedzialnego państwa członkowskiego oraz, w odpowiednich przypadkach, o nierozpatrywaniu jej wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej […]. 2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, zawiera informację na temat dostępnych środków zaskarżenia, w tym na temat prawa do wnioskowania w stosownych przypadkach o zawieszenie przekazania, oraz zawiera informację o terminach wniesienia takich środków zaskarżenia oraz terminu przeprowadzenia przekazania, a także, w razie potrzeby, informacje na temat miejsca i terminu, w których zainteresowana osoba powinna się stawić, jeżeli podróżuje do odpowiedzialnego państwa członkowskiego we własnym zakresie”.

9. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia Dublin III adresat decyzji o przekazaniu ma prawo wniesienia do sądu w rozsądnym terminie skutecznego środka zaskarżenia w formie odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie, z powodów faktycznych lub prawnych.

10. Artykuł 28 ust. 2 rozporządzenia Dublin III, zawarty w sekcji V rozdziału VI wspomnianego rozporządzenia, zatytułowanej „Zatrzymanie w celu przekazania”, ma następujące brzmienie: „Jeżeli istnieje znaczne ryzyko ucieczki danej osoby, państwa członkowskie mogą ją zatrzymać w celu zabezpieczenia przekazania zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, na podstawie indywidualnej oceny i tylko wtedy, gdy takie zatrzymanie jest proporcjonalne oraz nie można skutecznie zastosować innych, łagodniejszych środków przymusu”.

Prawo francuskie

11. Zgodnie z art. L. 742‑1 code de l’entrée et du séjour des étrangers et du droit d’asile (kodeksu o wjeździe i pobycie cudzoziemców oraz o prawie azylowym, zwanego dalej „Ceseda”), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym: „Jeżeli organ uzna, że do rozpatrzenia wniosku o udzielenie azylu właściwe jest inne państwo, do którego organ ten zamierza skierować wniosek, cudzoziemiec aż do zakończenia postępowania w sprawie ustalenia państwa odpowiedzialnego za rozpatrzenie jego wniosku korzysta z prawa do pozostania na terytorium francuskim, a w odpowiednim przypadku aż do czasu jego rzeczywistego przekazania do tego państwa […]”.

12. Zgodnie z art. L. 742‑3 Ceseda: „Z zastrzeżeniem art. L. 742‑1 akapit drugi cudzoziemiec, w przypadku którego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie azylu odpowiedzialne jest inne państwo, może zostać przekazany do państwa odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku. W każdym przypadku przekazanie wymaga pisemnej decyzji zawierającej uzasadnienie, wydanej przez organ administracji. Zainteresowanego powiadamia się o tej decyzji. W decyzji podaje się informacje o środkach i terminach zaskarżenia, a także o prawie zawiadomienia lub spowodowania zawiadomienia konsulatu, pełnomocnika lub jakiejkolwiek wybranej przez zainteresowanego osoby. Jeżeli zainteresowany występuje bez pełnomocnika, o najważniejszych częściach decyzji informuje się go w zrozumiałym dla niego języku lub w takim języku, co do którego rozsądnie można uznać, że go rozumie”.

13. W myśl przepisów art. L. 742‑4 ust. I Ceseda termin, jakim dysponuje sędzia wyznaczony przez prezesa sądu administracyjnego do wydania orzeczenia o zgodności z prawem decyzji o przekazaniu do odpowiedzialnego państwa członkowskiego na podstawie rozporządzenia Dublin III, wynosi 15 dni, przy czym nie jest to termin zawity. Wniesienie skargi wstrzymuje wykonanie decyzji.

14. Artykuł L. 551‑1, odnoszący się do umieszczenia w administracyjnym ośrodku detencyjnym, stanowi w akapicie pierwszym, że w przypadkach określonych w art. L. 561‑2 ust. I pkt 1–7 Ceseda cudzoziemiec może, gdy zostaną spełnione pewne przesłanki, zostać umieszczony przez organ administracji w ośrodku detencyjnym, w pomieszczeniach nienależących do administracji penitencjarnej, na okres 48 godzin. Zgodnie z art. L. 561‑2 ust. I pkt 1 Ceseda organ administracji może wydać decyzję o areszcie domowym względem cudzoziemca, który nie może natychmiastowo opuścić terytorium francuskiego, a w przypadku którego uzasadnione pozostaje wydalenie, jeżeli wobec tego cudzoziemca „została wydana decyzja o przekazaniu na podstawie art. L. 742‑3 [Ceseda]”. Artykuł L. 742‑5 Ceseda uściśla, że art. L. 551‑1 ma zastosowanie względem cudzoziemca, wobec którego została wydana decyzja o przekazaniu, „z chwilą powiadomienia go o tej decyzji”.

Spór w postępowaniu głównym, pytanie prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem

15. Adil Hassan, urodzony w dniu 5 stycznia 1991 r. w Sindżar (Irak), został zatrzymany przez straż graniczną Pas-de-Calais (Francja) w dniu 26 listopada 2016 r., podczas gdy znajdował się w obszarze o ograniczonym dostępie w terminalu portowym w Calais (Francja). Weryfikacja w bazie danych Eurodac wykazała, że jego odciski palców, jako osoby ubiegającej się o azyl, zostały pobrane przez organy niemieckie w dniach 7 listopada i 14 grudnia 2015 r. ( 5 ).

16. W dniu zatrzymania i weryfikacji w bazie danych Eurodac préfet du Pas-de-Calais wystąpił do organów niemieckich o wtórne przejęcie. Jednocześnie postanowił dokonać przekazania A. Hassana do Niemiec i umieścić go w administracyjnym ośrodku detencyjnym.

17. Adil Hassan, którego powiadomiono o tej decyzji tego samego dnia, po pierwsze, zaskarżył do juge de la liberté et de la détention du tribunal de grande instance de Lille (wydziału ds. wolności i zatrzymań przy sądzie okręgowym w Lille, Francja) umieszczenie go w administracyjnym ośrodku detencyjnym, a po drugie, wniósł do sądu odsyłającego skargę o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 listopada 2016 r. (zwanej dalej „decyzją zaskarżoną w postępowaniu głównym”) ( 6 ) w zakresie, w jakim nakazuje ona przekazanie go do Niemiec.

18. Wyrokiem z dnia 29 listopada 2016 r. juge de la liberté et de la détention du tribunal de grande instance de Lille nakazał uchylenie środka polegającego na umieszczeniu A. Hassana w ośrodku detencyjnym.

19. W ramach wniesionej skargi o stwierdzenie nieważności A. Hassan podnosi między innymi, że decyzja zaskarżona w postępowaniu głównym narusza art. 26 rozporządzenia Dublin III, ponieważ została wydana i przekazana do jego wiadomości zanim państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, w tym przypadku Republika Federalna Niemiec, w sposób wyraźny lub dorozumiany odpowiedziało na wniosek organów francuskich. W odpowiedzi préfet du Pas-de-Calais podnosi, że ani art. 26 rozporządzenia Dublin III, ani art. L. 742‑3 Ceseda nie sprzeciwiają się wydaniu przezeń – z chwilą umieszczenia cudzoziemca w ośrodku detencyjnym – decyzji o przekazaniu oraz powiadomieniu o niej zainteresowanego, który może skorzystać z przysługującego mu na podstawie art. 27 rzeczonego rozporządzenia środka zaskarżenia. Organ ten podnosi, że przekazania i tak nie można wykonać zanim państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, zgodzi się na przejęcie bądź wtórne przejęcie danej osoby.

20. Sąd odsyłający zwraca uwagę, że podstawą prawną przyjętą w decyzji zaskarżonej w postępowaniu głównym, w celu nakazania umieszczenia A. Hassana w ośrodku detencyjnym, nie jest art. 28 rozporządzenia Dublin III, lecz art. L 551‑1 i L 561‑2 Ceseda, oraz że préfet du Pas-de-Calais uznał, iż w celu umożliwienia umieszczenia A. Hassana w ośrodku detencyjnym, ze względu na mające zastosowanie prawo krajowe, konieczne było uprzednie wydanie decyzji o przekazaniu, bez oczekiwania na odpowiedź państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek. Taki sposób procedowania jest zgodny z praktyką stosowaną powszechnie przez właściwe organy francuskie.

21. Sąd ten podkreśla również, że w orzecznictwie istnieją rozbieżności co do prawidłowości takiej praktyki. O ile niektóre sądy administracyjne orzekające w sprawie zgodności z prawem wyprzedzających decyzji o przekazaniu stwierdzały nieważność tych decyzji z uwagi na naruszenie art. 26 rozporządzenia Dublin III ( 7 ), to inne uznawały, że przepis ten nie stoi na przeszkodzie wydawaniu przez francuskie organy decyzji i powiadamianiu o niej zainteresowanej osoby przed udzieleniem przez państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, odpowiedzi na złożony przez te organy wniosek o przejęcie lub wtórne przejęcie ( 8 ).

22. Wreszcie sąd odsyłający zwraca uwagę, że chociaż zarówno literalna, jak i celowościowa wykładnia art. 26 rozporządzenia Dublin III skłaniają do uznania, iż organy wnioskującego państwa członkowskiego mogą wydać decyzję o przekazaniu i powiadomić o niej zainteresowaną osobę dopiero po wyraźnej lub dorozumianej akceptacji państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, to wydanie takiej decyzji i powiadomienie o niej zainteresowanej osoby nie uniemożliwia tej osobie skutecznego zaskarżenia tej decyzji przed właściwym sądem, zgodnie z postanowieniami art. 27 rzeczonego rozporządzenia. Sąd odsyłający zwraca uwagę, że w żadnym razie decyzja ta nie będzie mogła zostać wykonana, zanim państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, nie udzieli odpowiedzi, a w przypadku gdy państwo to sprzeciwi się przejęciu lub wtórnemu przejęciu wnioskodawcy – zostanie stwierdzona jej nieważność.

23. Postanowienie odsyłające precyzuje, że A. Hassan nie złożył we Francji wniosku o udzielenie azylu.

24. W tych okolicznościach Tribunal administratif de Lille (sąd administracyjny w Lille), na wniosek A. Hassana, zawiesił postępowanie i zwrócił się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy przepisy art. 26 rozporządzenia [Dublin III] stoją na przeszkodzie temu, aby właściwe organy państwa członkowskiego występującego do innego państwa członkowskiego, uznawanego przez występujące państwo za państwo odpowiedzialne na podstawie kryteriów określonych w rozporządzeniu, z wnioskiem o przejęcie lub wtórne przejęcie obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu ochrony międzynarodowej, w przedmiocie którego nie wydano jeszcze ostatecznego rozstrzygnięcia, lub innej osoby, o której mowa w art. 18 ust. 1 lit. c) lub d) [rzeczonego] rozporządzenia, wydały decyzję o przekazaniu oraz powiadomiły o niej zainteresowanego przed zaakceptowaniem wniosku o przejęcie lub wtórne przejęcie przez państwo, do którego skierowano wniosek?”.

25. Republika Francuska, Węgry i Komisja Europejska przedstawiły uwagi na piśmie.

Analiza

Uwagi wstępne

26. Przed przystąpieniem do analizy pytania prejudycjalnego należy dokonać dwóch uściśleń odnoszących się do kontekstu faktycznego i prawnego sprawy w postępowaniu głównym.

27. W pierwszej kolejności zwracam uwagę, że chociaż A. Hassan figuruje w bazie danych Eurodac jako osoba ubiegająca się o azyl w Niemczech, w świetle lektury złożonych w sekretariacie Trybunału akt sprawy w postępowaniu głównym wydaje się, że postępowanie mające na celu formalne uznanie go za osobę ubiegającą się o azyl w tym państwie członkowskim nie zostało zakończone ( 9 ).

28. Prawdą jest, że art. 20 ust. 2 rozporządzenia Dublin III w sposób bardzo szeroki określa kryterium mające na celu ustalenie, na potrzeby stosowania art. 20 ust. 1 tego rozporządzenia, chwili, od której wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w państwie członkowskim uważa się za złożony ( 10 ). W tym celu wystarczy więc, aby „formularz przedłożony przez wnioskodawcę lub sprawozdanie przygotowane przez organy dotarły do właściwych organów zainteresowanego państwa członkowskiego”. Poza tym w przypadku A. Hassana można z dużym prawdopodobieństwem przypuszczać, że przesłanki te zostały spełnione nawet w przypadku niezłożenia przezeń formalnego wniosku o azyl w Niemczech ( 11 ), w szczególności z uwagi na okoliczność, że w bazie danych Eurodac figuruje on jako osoba ubiegająca się o azyl w tym państwie członkowskim ( 12 ). Jednakże ani postanowienie odsyłające, ani decyzja zaskarżona w postępowaniu głównym nie wskazują, która litera art. 18 ust. 1 rozporządzenia Dublin III stanowiła podstawę prawną skierowanego do Republiki Federalnej Niemiec wniosku o wtórne przejęcie A. Hassana ( 13 ).

29. W tych okolicznościach, biorąc pod uwagę fakt, że sąd odsyłający nie żywi wątpliwości, co do tego, iż rozporządzenie Dublin III ma zastosowanie w sprawie A. Hassana, oraz że sąd ten nie zwrócił się do Trybunału z pytaniem w tym względzie, założę na potrzeby niniejszej opinii, że sytuacja A. Hassana objęta jest art. 18 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Dublin III (wnioskodawca, którego wniosek jest rozpatrywany i który przebywa na terytorium innego państwa członkowskiego bez dokumentu pobytu) oraz że wniosek o wtórne przejęcie wystosowany do Republiki Federalnej Niemiec przez organy francuskie został złożony na podstawie art. 24 tego rozporządzenia (złożenie wniosku w celu wtórnego przejęcia, w przypadku gdy we wnioskującym państwie członkowskim nie złożono nowego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej).

30. W drugiej kolejności zwracam uwagę, że po złożeniu wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym będącego przedmiotem niniejszej sprawy Cour d’appel de Douai (sąd apelacyjny w Douai, Francja), rozpoznający apelację od wyroku tribunal administratif de Lille (sądu administracyjnego w Lille) stwierdzającego nieważność wyprzedzającej decyzji o przekazaniu wydanej przez préfet du Pas‑de‑Calais w okolicznościach analogicznych do okoliczności w postępowaniu głównym, zwrócił się do Conseil d’État (rady stanu, Francja) z szeregiem pytań dotyczących między innymi zgodności z prawem tego rodzaju decyzji w świetle art. L. 742‑2 i L. 742‑3 Ceseda. Conseil d’État wydała opinię w dniu 19 lipca 2017 r. ( 14 ), stwierdzając w tym względzie, że decyzja o przekazaniu osoby ubiegającej się o azyl do odpowiedzialnego państwa członkowskiego „może zostać wydana, a tym bardziej przekazana do wiadomości zainteresowanego dopiero po zaakceptowaniu przejęcia przez państwo, do którego został skierowany wniosek”. Interwencja Conseil d’État powinna zatem położyć kres rozpatrywanej w postępowaniu głównym praktyce ( 15 ), jak również wskazywanym przez sąd odsyłający rozbieżnościom w orzecznictwie.

31. Warto poczynić ostatnią uwagę wstępną, tym razem niedotyczącą okoliczności sprawy w postępowaniu głównym.

32. Gdyby miała zostać przeprowadzona reforma systemu dublińskiego proponowana przez Komisję we wniosku dotyczącym rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Dublin III ( 16 ), pytanie prejudycjalne przedstawione przez tribunal administratif de Lille (sąd administracyjny w Lille) utraciłoby znaczenie w kwestii postępowania w sprawie wtórnego przejęcia. Artykuł 26 tego wniosku przewiduje bowiem zastąpienie wniosków o wtórne przejęcie „powiadomieniami o wtórnym przejęciu”, które nie wymagają odpowiedzi ze strony państwa członkowskiego, do którego je skierowano, lecz zwykłego potwierdzenia otrzymania. W konsekwencji art. 27 tego wniosku wprowadza modyfikację art. 26 ust. 1 rozporządzenia Dublin III, którego brzmienie w pozostałej części zasadniczo nie ulega zmianie, ograniczając jego zakres wyłącznie do postępowań w sprawie przejęcia. Jeżeli natomiast chodzi o postępowania w sprawie wtórnego przejęcia, art. 27 ust. 2 rzeczonego wniosku przewiduje, że „państwo członkowskie, w którym ta osoba przebywa, [powiadomi] ją na piśmie i bez zbędnej zwłoki o decyzji o przekazaniu jej do odpowiedzialnego państwa członkowskiego”.

W przedmiocie pytania prejudycjalnego

33. W przedstawionym pytaniu prejudycjalnym tribunal administratif de Lille (sąd administracyjny w Lille) zwraca się w istocie do Trybunału o ustalenie, czy art. 26 ust. 1 rozporządzenia Dublin III sprzeciwia się temu, aby właściwy organ państwa członkowskiego wydał i przekazał do wiadomości osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową decyzję o przekazaniu tej osoby do państwa członkowskiego, które organ ten uznaje za odpowiedzialne za rozpatrzenie tego wniosku w myśl przepisów rozporządzenia Dublin III, zanim to ostatnie państwo wyrazi w sposób wyraźny lub dorozumiany zgodę na przejęcie bądź wtórne przejęcie rzeczonego wnioskodawcy.

34. Wszystkie zainteresowane strony, które przedstawiły Trybunałowi uwagi, są zdania, że literalna wykładnia art. 26 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Dublin III prowadzi do wniosku, iż zainteresowana osoba może zostać powiadomiona o decyzji o przekazaniu jej do odpowiedzialnego państwa członkowskiego dopiero wówczas, gdy państwo to w sposób wyraźny lub dorozumiany zaakceptuje przejęcie lub wtórne przejęcie tej osoby.

35. Podzielam to zdanie. Brzmienie tego przepisu jest jasne. Zastosowanie spójnika wprowadzającego zdanie podrzędne okolicznikowe warunku lub czasu praktycznie we wszystkich wersjach językowych ( 17 ) niewątpliwie podkreśla ustanowienie ścisłego porządku proceduralnego i chronologicznego pomiędzy zgodą państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, a powiadomieniem zainteresowanego o decyzji o przekazaniu. Wnioskujące państwo członkowskie dokonuje takiego powiadomienia wyłącznie, jeżeli (a więc zawsze po tym gdy) odpowiedzialne państwo członkowskie udzieliło pozytywnej odpowiedzi na wniosek o przejęcie bądź wtórne przejęcie lub gdy termin na udzielenie takiej odpowiedzi upłynął, co oznacza dorozumianą zgodę.

36. Brzmienie art. 26 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Dublin III odzwierciedla zresztą intencję prawodawcy Unii, która wynika z prac przygotowawczych nad tym rozporządzeniem. W pierwotnym wniosku Komisji dotyczącym przekształcenia rozporządzenia Dublin II ( 18 ), który doprowadził do przyjęcia rozporządzenia Dublin III ( 19 ) (zwanym dalej „przedstawionym przez Komisję wnioskiem dotyczącym rozporządzenia”), jest mowa o potrzebie „większego uściślenia” procedury powiadamiania zainteresowanej osoby o decyzji o przekazaniu. W sporządzonym przez służby Komisji dokumencie załączonym do tego wniosku wskazano, że uściślenia, które należy wprowadzić powinny dotyczyć „terminu, formy i treści takiego powiadomienia” ( 20 ). Zgodnie z tymi wskazaniami art. 25 ust. 1 rzeczonego wniosku określał jednolitą procedurę powiadamiania – mającą zastosowanie zarówno w postępowaniu w celu przejęcia osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową, jak też w postępowaniu w celu wtórnego przejęcia ( 21 ) – której przedmiotem jest „decyzja o przekazaniu” zainteresowanej osoby do odpowiedzialnego państwa członkowskiego ( 22 ). Przepis ten został zredagowany praktycznie w taki sam sposób jak art. 26 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Dublin III i doznał w toku procesu legislacyjnego wyłącznie zmian o niewielkim znaczeniu ( 23 ).

37. Mimo braku niejasnego brzmienia art. 26 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Dublin III Komisja w swoich uwagach na piśmie proponuje, aby Trybunał odpowiedział na pytanie prejudycjalne w ten sposób, że przepis ten nie stoi na przeszkodzie wydaniu i powiadomieniu o wyprzedzającej decyzji o przekazaniu. Zdaniem Komisji takie rozwiązanie jest spójne z podstawowym celem rozporządzenia Dublin III – którym jest wprowadzenie skutecznej metody umożliwiającej szybkie ustalenie odpowiedzialnego państwa członkowskiego, tak aby uniemożliwić wtórne przemieszczanie się osób ubiegających się o azyl – i nie stanowi zagrożenia dla praw zainteresowanych osób.

38. Na wstępie pragnę zauważyć w tym względzie, że w niedawnym wyroku, wydanym po zakończeniu pisemnego etapu postępowania w sprawie będącej przedmiotem niniejszej opinii Trybunał – mimo że nie udzielał w nim odpowiedzi na pytanie dotyczące wykładni tego przepisu – uznał, że na podstawie art. 26 ust. 1 rozporządzenia Dublin III zainteresowana osoba może zostać powiadomiona o decyzji o przekazaniu dopiero po tym, gdy państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, zgodzi się na jej przejęcie lub wtórne przejęcie ( 24 ). Wydaje się więc, że Trybunał odrzucił już wykładnię, jaką proponuje Komisja.

39. Niezależnie od powyższego wykładnia ta nie jest dla mnie i tak przekonująca przede wszystkim z punktu widzenia metodologicznego.

40. Wprawdzie, jak przypomina Komisja, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część przepis ten stanowi ( 25 ), wątpię jednak, aby posłużenie się argumentami wywiedzionymi z systematyki lub celu mogło prowadzić do nadania takiemu przepisowi zupełnie innego, jeśli nie przeciwstawnego, znaczenia niż to, które jasno wynika z jego treści, nawet jeżeli taka operacja miałaby w założeniu prowadzić do rezultatu spójnego z celami aktu prawnego, w którym znajduje się ów przepis.

41. Następnie, wbrew temu, co twierdzi Komisja, uważam, że analiza systematyczna i celowościowa potwierdza wykładnię, która jasno wynika z treści art. 26 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Dublin III.

42. Po pierwsze, jakkolwiek z art. 20 ust. 5 rozporządzenia Dublin III wynika, że proces ustalania odpowiedzialnego państwa członkowskiego kończy się dopiero z chwilą przekazania wnioskodawcy do tego państwa, sekcje II i III rozdziału VI tego rozporządzenia określają procedury, które mają zastosowanie odpowiednio do „wniosków w sprawie przejęcia” i do „wniosków w sprawie wtórnego przejęcia”, które stanowią wewnętrzne etapy tego procesu. Otóż procedury te zostają wszczęte wraz ze złożeniem – przez państwo członkowskie, w którym został złożony wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej (art. 21 wspomnianego rozporządzenia) lub państwo członkowskie, w którym osoba, o której mowa w art. 18 ust. 1 lit. b), c) lub d) tego rozporządzenia, złożyła nowy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej (art. 23 tego rozporządzenia) lub też na terytorium którego przebywa (art. 24 tego rozporządzenia) – wniosku o przejęcie bądź wtórne przejęcie skierowanego do państwa członkowskiego uznanego za odpowiedzialne, a kończą się dopiero po uzyskaniu od tego państwa wyraźnej lub dorozumianej odpowiedzi. Dopiero po dopełnieniu tych procedur możliwe jest przejście do ostatniego etapu procesu ustalania odpowiedzialnego państwa członkowskiego, a mianowicie do przekazania zainteresowanej osoby (art. 29 tego rozporządzenia), który to etap nie może się rozpocząć zanim nie zostanie wydana ostateczna decyzja w wyniku odwołania się lub złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie decyzji o przekazaniu, jeśli postanowiono o zawieszeniu przekazania. Sekcja IV rozdziału VI rozporządzenia Dublin III, w której znajduje się art. 26, jest umiejscowiona po sekcjach poświęconych opisanym wyżej procedurom i przed sekcją VI. W myśl systematyki tego rozdziału powiadomienie o decyzji o przekazaniu (art. 26 wspomnianego rozporządzenia) i skorzystanie ze środków zaskarżenia (art. 27 wspomnianego rozporządzenia) stanowią (ewentualne) fazy procesu ustalania odpowiedzialnego państwa członkowskiego, które mają miejsce, wyłącznie gdy i jeżeli procedury opisane w sekcjach II i III tego rozdziału zakończą się wyrażeniem wyraźnej lub dorozumianej zgody państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek.

43. Po drugie, tę lekturę systemową potwierdza analiza sformułowań użytych przez prawodawcę Unii. Podczas gdy w art. 22 i 25 rozporządzenia Dublin III dla określenia państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek o przejęcie bądź wtórne przejęcie, na który nie została jeszcze udzielona odpowiedź, posłużono się sformułowaniem „państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek”, w art. 26 wspomnianego rozporządzenia dla określenia państwa członkowskiego, do którego dana osoba ma być przekazana, zostało zastosowane wyrażenie „odpowiedzialne państwo członkowskie”. To rozróżnienie terminologiczne ewidentnie wskazuje na przejście, w procesie ustalania odpowiedzialnego państwa członkowskiego, do etapu późniejszego w stosunku do etapów opisanych w sekcjach II i III rozdziału VI rozporządzenia Dublin III, które to przejście następuje, gdy państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, wyrazi zgodę na przejęcie albo wtórne przejęcie danej osoby.

44. Po trzecie, zwracam uwagę, że art. 26 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Dublin III precyzuje, iż decyzja o przekazaniu, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, zawiera między innymi informacje „o terminach […] przeprowadzenia przekazania, a także, w razie potrzeby, informacje na temat miejsca i terminu, w których zainteresowana osoba powinna się stawić, jeżeli podróżuje do odpowiedzialnego państwa członkowskiego we własnym zakresie”. Ponieważ tego rodzaju informacje uzależnione są z jednej strony od daty, w której państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, wyraziło w sposób wyraźny lub dorozumiany zgodę na przejęcie bądź wtórne przejęcie danej osoby, a z drugiej strony od treści tej odpowiedzi (gdy jest ona udzielona w sposób wyraźny), uściślenie zawarte w art. 26 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Dublin III stanowi potwierdzenie wykładni ust. 1 tego artykułu, zgodnie z którą powiadomienie o decyzji o przekazaniu następuje dopiero po tym, gdy wnioskujące państwo członkowskie otrzyma zgodę państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek.

45. Po czwarte, art. 27 ust. 3 rozporządzenia Dublin III stanowi, że państwa członkowskie wybierają jedną z trzech opcji wyszczególnionych w lit. a)–c) tego przepisu, bądź zapewniając, by odwołanie od decyzji o przekazaniu lub wniosek o ponowne rozpoznanie były automatycznie suspensywne, bądź umożliwiając danej osobie złożenie wniosku o zawieszenie wykonania decyzji. Natomiast ust. 4 tego samego artykułu daje państwom członkowskim możliwość wprowadzenia uregulowania, zgodnie z którym właściwe organy, działając z urzędu, mogą zadecydować o zawieszeniu wykonania decyzji. Przepisy te zakładają, że decyzja o przekazaniu jest natychmiast wykonalna, co nie jest możliwe w przypadku wyprzedzającej decyzji o przekazaniu ( 26 ).

46. Po piąte, chociaż fakt powiadomienia o decyzji o przekazaniu przed wyrażeniem przez państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, zgody na przejęcie albo na wtórne przejęcie danej osoby, nie uniemożliwiłoby tej osobie wniesienia odwołania od tej decyzji (lub wniosku o ponowne rozpoznanie) na podstawie art. 27 ust. 1 rozporządzenia Dublin III, należy jednak rozważyć, czy taka okoliczność nie skutkowałaby ograniczeniem zakresu odwołania określonego w motywie 19 rzeczonego rozporządzenia, zgodnie z którym takie odwołanie powinno umożliwić kontrolę prawidłowości stosowania tego rozporządzenia ( 27 ).

47. Należy w tym względzie podkreślić, że Trybunał przestrzegał przed zawężającą wykładnią zakresu prawa do odwołania ustanowionego w art. 27 ust. 1 rozporządzenia Dublin III. Wykładnia taka mogłaby bowiem przeszkodzić w realizacji celu wyrażonego w motywie 9 tego rozporządzenia, jakim jest zwiększenie skuteczność ochrony udzielanej wnioskodawcom w ramach systemu dublińskiego ( 28 ). Zobowiązywanie zainteresowanego, aby wnosił odwołanie od decyzji, która nie zawierałaby wszystkich elementów umożliwiających zweryfikowanie, czy przepisy rozporządzenia Dublin III zostały prawidłowo zastosowane w celu dokonania przekazania, oznaczałoby w istocie ograniczenie zakresu jego prawa do odwołania.

48. W szczególności uznanie, wbrew jednoznacznemu brzmieniu art. 26 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Dublin III, że pojęcie „decyzji o przekazaniu” na potrzeby stosowania tego przepisu obejmuje wyprzedzające decyzje o przekazaniu, skutkowałoby tym, że nałożony na wnioskujące państwo członkowskie obowiązek powiadomienia nie musiałby rozciągać się na takie elementy jak data lub treść odpowiedzi udzielonej przez państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, w przypadku gdy odpowiedź ta jest udzielana w sposób wyraźny. Zainteresowany mógłby zatem nigdy nie zostać powiadomiony o tych elementach. W takiej sytuacji, podobnie jak w przypadku, gdyby do powiadomienia o nich doszło po wydaniu decyzji w przedmiocie odwołania lub ponownego rozpoznania – co mogłoby zdarzać się często, zważywszy na bardzo krótkie terminy w tego rodzaju postępowaniach – zainteresowany nie miałby żadnej możliwości kwestionowania ewentualnych informacji zawartych w odpowiedzi państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, w zakresie motywów, jakimi się ono kierowało, wyrażając zgodę na przejęcie lub na wtórne przejęcie ( 29 ), ani zweryfikowania, w przypadku odmowy wstrzymania wykonania, czy wykonanie przekazania odbywa się w zgodzie przepisami rozporządzenia Dublin III. Wreszcie zainteresowany nie miałby także możliwości zweryfikowania, czy jego przekazanie jest dokonywane w terminach przewidzianych, odpowiednio, w art. 28 ust. 3 akapit trzeci, czy w art. 29 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Dublin III ( 30 ), a w konsekwencji czy państwo członkowskie, do którego jest przekazywany, jest nadal odpowiedzialne za rozpatrzenie jego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w świetle zasady sformułowanej odpowiednio w art. 28 ust. 3 akapit czwarty, czy też art. 29 ust. 2 rzeczonego rozporządzenia. W wyroku z dnia 25 października 2017 r., Shiri (C‑201/16, EU:C:2017:805, pkt 44), jakkolwiek w okolicznościach innych niż te w postępowaniu głównym, Trybunał orzekł, że osobie ubiegającej się o ochronę międzynarodową powinien przysługiwać skuteczny i szybki środek zaskarżenia umożliwiający jej powołanie się na upływ sześciomiesięcznego terminu określonego w art. 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia Dublin III ( 31 ). W okolicznościach opisanych powyżej prawo takie nie byłoby zagwarantowane.

49. Po szóste, mimo że jak podkreśla Komisja, umożliwienie wnioskującemu państwu członkowskiemu dokonania powiadomienia o decyzji o przekazaniu bez oczekiwania na odpowiedź państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, pozostawałoby zapewne w zgodzie z zawartym w motywie 5 rozporządzenia Dublin III postulatem szybkości rozpatrywania wniosków o azyl, przypomnę, że Trybunał orzekł już, w kontekście rozporządzenia Dublin II, iż prawodawca Unii nie zamierzał podporządkowywać ochrony sądowej osób wnioskujących o azyl wymogowi szybkości ( 32 ). Zdaniem Trybunału stwierdzenie to ma zastosowanie, a fortiori, w odniesieniu do rozporządzenia Dublin III, gdyż prawodawca Unii znacznie wzmocnił w tym rozporządzeniu gwarancje proceduralne przysługujące osobom ubiegającym się o azyl w ramach systemu dublińskiego ( 33 ). Poza tym należy podkreślić, że zgodnie z art. 22 i 25 rozporządzenia Dublin III obowiązek oczekiwania na wyraźną lub dorozumianą zgodę państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, skutkowałby powiadomieniem o decyzji o przekazaniu późniejszym o najwyżej dwa miesiące w przypadku wniosku o przejęcie i jeden miesiąc w przypadku wniosku o wtórne przejęcie.

50. Wobec wszystkich przedstawionych powyżej rozważań uważam, że art. 26 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Dublin III należy interpretować w ten sposób, że zakazuje on wnioskującemu państwu członkowskiemu powiadamiania zainteresowanej osoby o decyzji o przekazaniu do państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, zanim to ostatnie państwo nie wyrazi, w sposób wyraźny bądź dorozumiany, zgody na takie przekazanie.

51. Po wykluczeniu możliwości takiego „wyprzedzającego powiadomienia” kwestia ustalenia, czy decyzja o przekazaniu może zostać wydana przed wyrażeniem zgody przez państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, siłą rzeczy traci znaczenie praktyczne. Ponieważ terminy na wniesienie odwołania ustanowione w art. 27 ust. 1 rozporządzenia Dublin III mogą biec dopiero od chwili powiadomienia zainteresowanego o tej decyzji, jej wydanie z wyprzedzeniem nie powoduje jakiegokolwiek istotnego ograniczenia, jeśli chodzi o czas procedury przejęcia lub wtórnego przejęcia, a zatem pozostaje neutralne względem podkreślanego przez Komisję postulatu szybkości rozpatrywania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

52. Mając na względzie powyższe, zwracam uwagę, że mimo iż w art. 26 ust. 1 rozporządzenia Dublin III jest mowa wyraźnie tylko o powiadomieniu o decyzji o przekazaniu, a nie o jej wydaniu, art. 5 ust. 2 lit. b) i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Dublin III wskazują na art. 26 ust. 1 tego rozporządzenia jako przepis, na podstawie którego wydawana jest decyzja o przekazaniu wnioskodawcy do odpowiedzialnego państwa członkowskiego ( 34 ). Zatem oparte na systematyce argumenty, co do istoty identyczne z tymi, które zostały przedstawione w pkt 42–45 niniejszej opinii, przemawiają za wykluczeniem wykładni, zgodnie z którą państwa członkowskie miałyby możliwość wydawania decyzji o przekazaniu przed wyrażeniem zgody na przejęcie danej osoby przez państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek. Przeciwnie, argumenty te przemawiają za uznaniem, że przed wyrażeniem zgody na przejęcie bądź wtórne przejęcie danej osoby przez państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, nie są zgromadzone wszystkie elementy umożliwiające wydanie przez wnioskujące państwo członkowskie decyzji w zgodzie z procedurami ustanowionymi w rozporządzeniu Dublin III.

53. Z tego względu jestem zdania, że art. 26 ust. 1 rozporządzenia Dublin III nie pozwala ani na powiadomienie, ani na wydanie decyzji o przekazaniu do państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, zanim państwo to nie wyrazi, w sposób wyraźny lub dorozumiany, zgody na przejęcie bądź wtórne przejęcie danej osoby.

54. Zanim zakończę, pragnę jeszcze uściślić, mając na względzie przyczyny, które leżą u podstaw stosowanej przez francuskie organy praktyki wydawania wyprzedzających decyzji o przekazaniu, że art. 28 rozporządzenia Dublin III nie stoi na przeszkodzie umieszczeniu danej osoby w ośrodku detencyjnym zanim zapadnie decyzja co do przekazania tej osoby, jeżeli spełnione są wszystkie przewidziane w tym przepisie przesłanki dla zastosowania takiego środka ( 35 ). Zakaz stosowania środków w postaci zatrzymania przed wydaniem decyzji o przekazaniu wynika więc wyłącznie z prawa francuskiego, a nie z prawa Unii ( 36 ).

Wnioski

55. W świetle całości powyższych rozważań proponuję Trybunałowi, aby na przedstawione przez tribunal administratif de Lille (sąd administracyjny w Lille) pytanie prejudycjalne odpowiedział w sposób następujący: Artykuł 26 ust. 1 rozporządzenia nr 604/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca stoi na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie, które zwróciło się do państwa członkowskiego uznanego przez nie za odpowiedzialne za rozpatrzenie o przejęcie lub wtórne przejęcie na podstawie art. 21, 23 i 24 tego rozporządzenia, wydało decyzję o przekazaniu danej osoby do państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek o przejęcie lub wtórne przejęcie, i powiadomiło ją o tej decyzji, zanim państwo członkowskie, do którego skierowano wspomniany wniosek, wyrazi zgodę na przejęcie lub wtórne przejęcie tej osoby.

( 1 ) Język oryginału: francuski.

( 2 ) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz.U. 2013, L 180, s. 31). Rozporządzenie to stanowi przekształconą wersję rozporządzenia Rady (WE) nr 343/2003 z dnia 18 lutego 2003 r. ustanawiającego kryteria i mechanizmy określania państwa członkowskiego właściwego dla rozpatrywania wniosku o azyl, wniesionego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego (Dz.U. 2003, L 50, s. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem Dublin II”), które z kolei zastąpiło konwencję dublińską z dnia 15 czerwca 1990 r. (Dz.U. 1997, C 254, s. 1). Wniosek Komisji Europejskiej dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, mający na celu zmianę rozporządzenia Dublin III (zwany dalej „wnioskiem dotyczącym rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Dublin III”) został przedłożony w dniu 4 maja 2016 r. [COM(2016) 270 final].

( 3 ) Artykuł 2 lit. c) rozporządzenia Dublin III definiuje „wnioskodawcę” jako obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, w odniesieniu do którego nie została jeszcze podjęta ostateczna decyzja.

( 4 ) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia systemu Eurodac do porównywania odcisków palców w celu skutecznego stosowania rozporządzenia nr 604/2013 oraz w sprawie występowania o porównanie z danymi Eurodac przez organy ścigania państw członkowskich i Europol na potrzeby ochrony porządku publicznego oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1077/2011 ustanawiające Europejską Agencję ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (Dz.U. 2013, L 180, s. 1).

( 5 ) Z akt sprawy wynika, że numer referencyjny przypisany odciskom palców A. Hassana, wskazuje kategorię, której odpowiadają te odciski, w tym przypadku kategorię 1, oznaczającą „osobę ubiegającą się o azyl”.

( 6 ) Decyzja ta precyzuje, że „do [niemieckich] organów został w dniu dzisiejszym złożony wniosek o wtórne przejęcie oraz że organy te nie poinformowały jeszcze w niezależny sposób o ich zgodzie, a co za tym idzie, o terminie i trybie ewentualnego wtórnego przejęcia zainteresowanego na ich terytorium”. Artykuł 1 decyzji stanowi, że „A. Hassan, obywatel iracki nielegalnie przebywający we Francji, zostanie przekazany organom niemieckim”. Decyzja o przekazaniu została wydana na podstawie art. L742‑3 Ceseda. Co się tyczy decyzji o umieszczeniu w administracyjnym ośrodku detencyjnym, préfet du Pas-de-Calais uzasadnia jej wydanie tym, że zainteresowany „nie przedstawia rzeczywistych gwarancji stawiennictwa, które zapobiegałyby ryzyku unikania przezeń […] środka wydaleniowego, i nie może opuścić niezwłocznie terytorium francuskiego z uwagi na konieczność uzyskania zgody organów państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek”. Środek ten został wydany na podstawie art. L. 511‑1, ust. III pkt 3° i art. L. 551‑1 Ceseda, chociaż decyzja stanowi również, w odniesieniu do art. 28 rozporządzenia Dublin III, iż istnieje ryzyko ucieczki zainteresowanego.

( 7 ) Sąd odsyłający przytacza, tytułem przykładu, wyrok tribunal administratif de Rouen (sądu administracyjnego w Rouen, Francja) nr 1603104 z dnia 23 września 2016 r. Sąd ten odwołuje się również do postanowienia juge des libertés et de la détention du tribunal de grande instance de Lille (wydziału ds. wolności i zatrzymań przy sądzie okręgowym w Lille) z dnia 10 listopada 2016 r.

( 8 ) Sąd odsyłający przytacza w szczególności wyroki tribunal administratif de Rouen (sądu administracyjnego w Rouen) nr 1603199 z dnia 5 października 2016 r. oraz nr 1603674 z dnia 19 listopada 2016 r., jak również wyroki tribunal administratif de Lille (sądu administracyjnego w Lille) nr 1606297 z dnia 26 sierpnia 2016 r., i nr 1607048 z dnia 23 września 2016 r.

( 9 ) We wniesionej do sądu odsyłającego skardze A. Hassan podniósł, że „chciałby ubiegać się o azyl w Niemczech, jednakże do tej pory nie przeprowadzono z nim rozmowy dotyczącej motywów jego wniosku”. W innym miejscu tej skargi twierdzi on, że préfet du Pas-de-Calais nie wykazał, iż Niemcy były pierwszym państwem członkowskim, w którym ubiegał się on o azyl.

( 10 ) Artykuł 20 ust. 1 rozporządzenia Dublin III stanowi, że „[p]ostępowanie w sprawie ustalania odpowiedzialnego państwa członkowskiego wszczyna się, gdy tylko wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej zostanie po raz pierwszy złożony w państwie członkowskim”.

( 11 ) Odsyłam w tym względzie do pkt 75–103 wyroku z dnia 26 lipca 2017 r., Mengesteab (C‑670/16, EU:C:2017:587), w którym Trybunał miał już sposobność wypowiedzieć się na temat wykładni art. 20 rozporządzenia Dublin III w związku z trybem składania wniosków o azyl w Niemczech.

( 12 ) Artykuł 9 ust. 1 rozporządzenia nr 603/2013 stanowi, że „[k]ażde państwo członkowskie niezwłocznie pobiera odciski wszystkich palców od każdej osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową w wieku co najmniej 14 lat oraz najszybciej jak to możliwe i nie później niż 72 godziny po złożeniu przez nią wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej określonego w art. 20 ust. 2 rozporządzenia [Dublin III] przesyła je, wraz z danymi, o których mowa w art. 11 lit. b)–g) niniejszego rozporządzenia, do systemu centralnego”.

( 13 ) Sąd odsyłający poprzestaje w tym względzie na oddaleniu, jako bezzasadnego, podniesionego przez A. Hassana zarzutu dotyczącego braku uzasadnienia decyzji zaskarżonej w postępowaniu głównym, który to zarzut opierał się na tym, że decyzja ta nie precyzuje, którą literą art. 18 ust. 1 rozporządzenia Dublin III objęta jest sytuacja A. Hassana.

( 14 ) Opinia nr 408919 (ECLI:FR:CECHR:2017:408919.20170719).

( 15 ) W swoich uwagach na piśmie Republika Francuska podkreśla, że jakkolwiek praktyka ta jest powszechnie stosowana przez niektóre organy prefektury, to organy francuskiej administracji centralnej jej nie stosują.

( 16 ) Wspomnianym w przypisie 2 do niniejszej opinii.

( 17 ) Spójnik ten, który w języku francuskim odpowiada, w zależności od przypadku, wyrażeniom „lorsque”, „quand”, „dans le cas où”, „si”, „dans la mesure où”, został użyty w wersjach językowych bułgarskiej („когато”), czeskiej („pokud”), duńskiej („når”), estońskiej („kui”), irlandzkiej („i gcás ina”), greckiej („όταν”), hiszpańskiej („cuando”), chorwackiej („kada”), włoskiej („quando”), łotewskiej („ja”), litewskiej („jei”), węgierskiej („amennyiben”), maltańskiej („meta”), niderlandzkiej („wanneer”), polskiej („w przypadku gdy”), portugalskiej („caso”), rumuńskiej („atunci când”), słoweńskiej („kadar se”), słowackiej („keď”), fińskiej („jos”), szwedzkiej („om”) angielskiej („where”). W wersji w języku niemieckim następstwo czasowe tych dwóch czynności oddane jest poprzez konstrukcję zdania.

( 18 ) Powołane w przypisie 2 do niniejszej opinii.

( 19 ) Zobacz wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego kryteria i mechanizmy ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela kraju trzeciego lub bezpaństwowca (przekształcenie) [COM(2008) 820 final].

( 20 ) Dokument SEC(2008) 2962, z dnia 3 grudnia 2008 r., dostępny wyłącznie w wersji angielskiej, zob. sekcja „Effective right to remedy”, pkt 1, w którym we wszystkich przewidzianych możliwościach pojawia się wymóg: „further specify the procedure for notification of transfer decisions to asylum-seekers, in particular as regards the time, form and content of such notifications”. Zobacz podobnie również wyrok z dnia 7 czerwca 2016 r., Ghezelbash (C‑63/15, EU:C:2016:409, pkt 49).

( 21 ) Z tego względu art. 25 ust. 1 przedstawionego przez Komisję wniosku dotyczącego rozporządzenia miał zastąpić art. 19 ust. 1 (jeżeli chodzi o przejęcie) oraz art. 20 ust. 1 lit. e) rozporządzenia Dublin II (jeżeli chodzi o wtórne przejęcie).

( 22 ) Wyrażenie „decyzja o przekazaniu” nie pojawia się w rozporządzeniu Dublin II, które w art. 19 ust. 1 stanowiło, że po wyrażeniu zgody przez państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, państwo członkowskie, w którym złożony został wniosek o udzielenie azylu, powiadamia wnioskodawcę „o decyzji dotyczącej nierozpatrywania wniosku oraz o obowiązku przeniesienia wnioskodawcy do odpowiedzialnego państwa członkowskiego”. Z kolei art. 20 ust. 1 lit. e) tego rozporządzenia stanowił, że „wnioskujące państwo członkowskie powiadamia osobę ubiegającą się o azyl o decyzji dotyczącej jej przyjęcia z powrotem przez odpowiedzialne państwo członkowskie”, nie precyzując chwili, w jakiej powiadomienie to powinno zostać dokonane.

( 23 ) Zobacz sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie przedstawionego przez Komisję wniosku dotyczącego rozporządzenia, A6–0284/2009, z dnia 29 kwietnia 2009 r., s. 18.

( 24 ) Wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., A.S. (C‑490/16, EU:C:2017:585, pkt 33, zob. również pkt 60).

( 25 ) Zobacz podobnie m.in. wyrok z dnia 15 marca 2017 r., Al Chodor (C‑528/15, EU:C:2017:213, pkt 30).

( 26 ) Mimo że rozporządzenie Dublin III nie zakazuje wyraźnie przekazania obywatela państwa trzeciego do państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, zanim państwo to wyrazi zgodę na jego przejęcie bądź wtórne przejęcie, upoważnienie państw członkowskich do dokonywania takiego przekazania niweczyłoby jasność i skuteczność systemu ustanowionego przez rozporządzenie Dublin III. Jak wyjaśnił Trybunał, stosowanie tego rozporządzenia opiera się głównie na prowadzeniu postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego wyznaczonego na podstawie kryteriów ustanowionych w rozdziale III tego rozporządzenia (wyroki: z dnia 7 czerwca 2016 r., Ghezelbash, C‑63/15, EU:C:2016:409, pkt 41; z dnia 7 czerwca 2016 r., Karim, C‑155/15, EU:C:2016:410, pkt 23). W ramach takiego procesu procedury przejęcia i wtórnego przejęcia „powinny być obowiązkowo prowadzone zgodnie z regułami wymienionymi w szczególności w rozdziale VI wspomnianego” rozporządzenia” (wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Mengesteab, C-670/16, EU:C:2017:587, pkt 49). Zasady te, szczegółowo opisujące procedurę, która składa się z różnych następujących kolejno po sobie etapów, nie są możliwe do pogodzenia z przekazaniem przeprowadzonym przed zakończeniem wcześniejszych etapów procedury. Trybunał obrał zresztą ten kierunek w wyroku z dnia 26 lipca 2017 r., A.S. (C‑490/16, EU:C:2017:585), w którym stwierdził on w pkt 50, że art. 29 ust. 2 rozporządzenia Dublin III „odnosi się do wykonania decyzji o przekazaniu i może być zastosowany dopiero po tym, jak przekazanie co do zasady zostanie uzgodnione, czyli najwcześniej w momencie, gdy państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, wyraziło zgodę na przejęcie lub wtórne przejęcie”.

( 27 ) Zobacz wyroki: z dnia 7 czerwca 2016 r., Ghezelbash (C‑63/15, EU:C:2016:409, pkt 40); z dnia 26 lipca 2017 r., Mengesteab (C‑670/16, EU:C:2017:587, pkt 43). Zobacz również wyrok z dnia 7 czerwca 2016 r., Karim (C‑155/15, EU:C:2016:410, pkt 22).

( 28 ) Zobacz wyrok z dnia 7 czerwca 2016 r., Ghezelbash (C‑63/15, EU:C:2016:409, pkt 53).

( 29 ) Prawdą jest, że takie informacje – które powinny stanowić przedmiot powiadomienia skierowanego do adresata decyzji o przekazaniu, aby zapewnić mu skutecznie prawo do odwołania – mogą być zawarte raczej w odpowiedzi na wniosek o przejęcie niż w odpowiedzi na wniosek o wtórne przejęcie, czyli w sytuacji innej niż ta w postępowaniu głównym. W ramach rozpatrywania pierwszego typu wniosków państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, ma bowiem obowiązek wyczerpującego i obiektywnego sprawdzenia, czy została ustalona jego właściwość dla rozpatrywania wniosku o azyl, biorąc pod uwagę wszystkie informacje, którymi bezpośrednio lub pośrednio dysponuje, a więc także informacje, które nie są znane wnioskującemu państwu członkowskiemu [zob. rozporządzenie Komisji (WE) nr 1560/2003 z dnia 2 września 2003 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 343/2003]. Jednakże nie można według mnie dopuszczać odmiennej wykładni art. 26 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Dublin III i ustanowionego w tym artykule zakresu obowiązku powiadomienia w zależności od rodzaju wniosku (przejęcie lub wtórne przejęcie) złożonego przez państwo członkowskie, które dokonuje ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego.

( 30 ) Termin ten wynosi sześć tygodni od zaakceptowania przez inne państwo członkowskie – wprost lub nie wprost – wniosku o przejęcie lub o wtórne przejęcie lub od chwili, gdy ustaje suspensywność odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie, jeśli dana osoba przebywa w ośrodku detencyjnym w czasie, gdy zachodzi jedno z tych dwóch zdarzeń (art. 28 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia Dublin III, zgodnie z wykładnią zawartą w wyroku z dnia 13 września 2017 r., Khir Amayry, C‑60/16, EU:C:2017:675, pkt 39, 54). W innych przypadkach termin ten wynosi sześć miesięcy od dnia wymienionych zdarzeń.

( 31 ) Przy okazji zwracam uwagę, że wniosek dotyczący rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Dublin III przewiduje zniesienie zasady przejścia odpowiedzialności na wnioskujące państwo członkowskie w przypadku nieprzestrzegania przez nie terminów przewidzianych na dokonanie przekazania.

( 32 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 29 stycznia 2009 r., Petrosian (C‑19/08, EU:C:2009:41, pkt 48).

( 33 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 7 czerwca 2016 r., Ghezelbash (C‑63/15, EU:C:2016:409, pkt 57).

( 34 ) Przy okazji zwracam uwagę, że wniosek dotyczący rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Dublin III przewiduje zmianę wskazanych ustępów art. 5 tego rozporządzenia poprzez usunięcie wszelkich odniesień do decyzji o przekazaniu.

( 35 ) Wniosek dotyczący rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Dublin III przewidywał, że umieszczenie w ośrodku detencyjnym może być stosowane dopiero od chwili, gdy zainteresowany został powiadomiony o decyzji o przekazaniu do odpowiedzialnego państwa członkowskiego (art. 27 ust. 4), lecz przepis ten został zmieniony w toku procedury przyjmowania rozporządzenia Dublin III.

( 36 ) Zwracam w tym względzie uwagę, że w swojej opinii z dnia 19 lipca 2017 r., przytoczonej w pkt 30 niniejszej opinii, Conseil d’État (rada stanu) powierdziła, że art. L 742‑2 Ceseda nie umożliwia wydania decyzji dotyczącej umieszczenia w administracyjnym ośrodku detencyjnym na podstawie art. L 551‑1 Ceseda przed wydaniem decyzji o przekazaniu (i powiadomieniem o niej).