Sprawa C‑531/15

Elda Otero Ramos

przeciwko

Servicio Galego de Saúde

i

Instituto Nacional de la Seguridad Social

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal Superior de Justicia de Galicia)

Odesłanie prejudycjalne – Dyrektywa 92/85/EWG – Artykuł 4 ust. 1 – Ochrona bezpieczeństwa i zdrowia pracowników – Pracownica karmiąca piersią – Ocena zagrożeń występujących na stanowisku pracy – Zakwestionowanie przez pracownicę, której to dotyczy – Dyrektywa 2006/54/WE – Artykuł 19 – Równość traktowania – Dyskryminacja ze względu na płeć – Ciężar dowodu

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 19 października 2017 r.

Polityka społeczna – Pracownicy płci męskiej i pracownicy płci żeńskiej – Dostęp do zatrudnienia i warunki pracy – Równość traktowania – Artykuł 2 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2006/54 – Zakres stosowania – Mniej korzystne traktowanie pracownicy ze względu na jej status kobiety karmiącej piersią – Włączenie – Ciężar dowodu w sprawach dyskryminacji – Stosowanie w sporze dotyczącym pracownicy karmiącej piersią kwestionującej ocenę zagrożeń występujących na jej stanowisku pracy – Zasady stosowania reguł dowodowych

[dyrektywy: Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/14, art 2 ust. 2 lit. c), art. 19 ust. 1; Rady 92/85, motyw 14, art. 4 ust. 1, art. 8]

Artykuł 19 ust. 1 dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, że ma on zastosowanie w sytuacji takiej jak ta, której dotyczy postępowanie główne, w której pracownica karmiąca piersią kwestionuje przed sądem krajowym lub jakimkolwiek innym właściwym organem danego państwa członkowskiego ocenę zagrożeń występujących na jej stanowisku pracy z uwagi na to, że ocena ta nie została przeprowadzona zgodnie z art. 4 ust. 1 dyrektywy Rady 92/85/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią.

W tej kwestii należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2006/54 dyskryminacja obejmuje w szczególności „wszelkie mniej korzystne traktowanie kobiety związane z ciążą lub urlopem macierzyńskim w rozumieniu dyrektywy [92/85]”.

Jak Trybunał orzekł już w przeszłości, celem zamierzonym przez przepisy prawa Unii dotyczące równości kobiet i mężczyzn w dziedzinie praw kobiet ciężarnych, kobiet, które niedawno urodziły, oraz kobiet karmiących piersią jest ochrona pracownic w okresie przed urodzeniem i po urodzeniu dziecka (wyrok z dnia 11 listopada 2010 r.Danosa, C‑232/09, EU:C:2010:674, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo).

Ponadto z motywu 14 oraz z art. 8 dyrektywy 92/85 wynika, że „ochrona zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i karmiących piersią wymaga zagwarantowania im prawa do urlopu macierzyńskiego wynoszącego co najmniej 14 nieprzerwanych tygodni, przyznawanego przed porodem lub po nim oraz obowiązkowego co najmniej dwutygodniowego urlopu macierzyńskiego przed porodem lub po nim”. Urlop macierzyński służy więc ochronie pracownicy w ciąży, pracownicy, która niedawno rodziła, oraz pracownicy karmiącej piersią.

Wynika stąd, że skoro status kobiety karmiącej piersią jest ściśle związany z macierzyństwem, a w szczególności „z ciążą lub urlopem macierzyńskim”, pracownice karmiące piersią powinny być chronione na tej samej podstawie, co pracownice w ciąży lub te, które niedawno rodziły.

W konsekwencji należy uznać, że wszelkie mniej korzystne traktowanie pracownicy ze względu na jej status kobiety karmiącej piersią wchodzi w zakres stosowania art. 2 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2006/54 i w związku z tym stanowi dyskryminację bezpośrednią ze względu na płeć.

Artykuł 19 ust. 1 dyrektywy 2006/54 należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji takiej jak ta, której dotyczy postępowanie główne, do zainteresowanej pracownicy należy uprawdopodobnienie okoliczności mogących sugerować, że ocena zagrożeń występujących na jej stanowisku pracy nie została przeprowadzona zgodnie z wymogami art. 4 ust. 1 dyrektywy 92/85, i pozwalających zatem domniemywać istnienie bezpośredniej dyskryminacji ze względu na płeć w rozumieniu dyrektywy 2006/54, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego. Do strony pozwanej będzie wówczas należeć udowodnienie, że rzeczona ocena zagrożeń została przeprowadzona zgodnie z wymogami tego przepisu, a zatem naruszenie zasady niedyskryminacji nie miało miejsca.

(zob. pkt 55, 57–60, 65, 76; pkt 1, pkt 2 sentencji)