WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ

(druga izba)

z dnia 30 kwietnia 2014 r.

Sprawa F‑28/13

José Manuel López Cejudo

przeciwko

Komisji Europejskiej

Służba publiczna – Dochodzenie Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) – Dieta dzienna – Artykuł 10 załącznika VII do regulaminu pracowniczego – Zwrot nadpłaconych kwot – Potrącenie z wynagrodzenia – Artykuł 85 regulaminu pracowniczego – Umyślne wprowadzenie administracji w błąd – Rozsądny termin

Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 270 TFUE, znajdującego zastosowanie do traktatu EWEA na mocy jego art. 106a, w której J.M. López Cejudo żąda głównie stwierdzenia nieważności noty z dnia 6 lipca 2012 r., w której organ powołujący Komisji Europejskiej (zwany dalej „organem powołującym”) poinformował skarżącego o swej decyzji w sprawie odzyskania, wraz z odsetkami, diet dziennych, które pobierał on w roku 1997 i 1998, a także o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 17 grudnia 2012 r., w której organ powołujący oddalił zażalenie skarżącego dotyczące tych diet dziennych (zwanej dalej „decyzją o oddaleniu zażalenia”).

Orzeczenie: Skarga zostaje oddalona. José Manuel López Cejudo pokrywa własne koszty i zostaje obciążony kosztami poniesionymi przez Komisję Europejską.

Streszczenie

1. Urzędnicy – Decyzja niekorzystna – Obowiązek uzasadnienia – Zakres

(art. 296 akapit drugi TFUE; regulamin pracowniczy, art. 25 akapit drugi)

2. Urzędnicy – Zwrot kosztów – Dieta dzienna – Warunki przyznania

(regulamin pracowniczy, art. 20, 71; załącznik VII, art. 10 § 2)

3. Urzędnicy – Zwrot nadpłaconych kwot – Przesłanki – Oczywisty brak podstawy prawnej wypłaty – Świadomość po stronie zainteresowanego – Kryteria

(regulamin pracowniczy, art. 85; załącznik VII, art. 10)

4. Urzędnicy – Zwrot nadpłaconych kwot – Termin przedawnienia – Umyślne wprowadzenie administracji w błąd przez pracownika – Niemożność powołania się na wskazany termin wobec administracji – Naruszenie zasady staranności – Brak

(regulamin pracowniczy, art. 11, 71, art. 85 akapit drugi)

1. Wymóg ustanowiony w art. 296 akapit drugi TFUE, określony również w art. 25 akapit drugi regulaminu pracowniczego, ma na celu umożliwienie Sądowi wykonywania kontroli zgodności z prawem decyzji niekorzystnych oraz zapewnienie zainteresowanym wystarczających wskazówek do ustalenia, czy decyzje te są zasadne lub czy są obarczone wadą pozwalającą na zakwestionowanie ich zgodności z prawem. Wynika z tego, że uzasadnienie powinno być co do zasady podane do wiadomości zainteresowanego w tym samym czasie co decyzja dla niego niekorzystna. Gdy organ powołujący zawarł odpowiednie uzasadnienie w decyzji o oddaleniu zażalenia, a decyzja ta potwierdza notę, w której organ powołujący poinformował skarżącego o swej decyzji w sprawie odzyskania diet dziennych, zgodność z prawem pierwotnego aktu niekorzystnego powinna być badana z uwzględnieniem uzasadnienia zawartego w decyzji o oddaleniu zażalenia, które to uzasadnienie uznaje się za zbieżne z tym aktem. Decyzja jest wystarczająco uzasadniona, jeżeli akt stanowiący przedmiot skargi został wydany w kontekście znanym zainteresowanemu urzędnikowi, takim jak wynikający z przesłuchań skarżącego przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych, i pozwala mu zrozumieć skutki podjętego wobec niego środka. Jest tak tym bardziej, gdy obszerny charakter zażalenia skarżącego wskazuje na zrozumienie przez niego powodów, dla których Komisja zdecydowała w swej nocie o odzyskaniu spornych diet dziennych.

(zob. pkt 34, 36–38)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa 195/80 Michel przeciwko Parlamentowi, 26 listopada 1981 r., pkt 22; sprawy połączone C‑116/88 i C‑149/88 Hecq przeciwko Komisji, 7 marca 1990 r., pkt 26; sprawa C‑17/07 P Neirinck przeciwko Komisji, 28 lutego 2008 r., pkt 50

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑118/11 R Marcuccio przeciwko Komisji, 13 lutego 2012 r., pkt 73; sprawa F‑10/12 Infante Garcia-Consuegra przeciwko Komisji, 19 marca 2013 r., pkt 14 i przytoczone tam orzecznictwo; sprawa F‑46/11 Tzirani przeciwko Komisji, 11 lipca 2013 r., pkt 138–140

2. Gdy urzędnik zmuszony jest zmiany miejsca zamieszkania, aby spełnić wymagania art. 20 regulaminu pracowniczego, dieta dzienna ma w istocie stanowić wynagrodzenie kosztów i niedogodności spowodowanych koniecznością przemieszczania się oraz tymczasowego osiedlenia się w miejscu nowego zatrudnienia. Tym samym przyznawanie diet dziennych jest uzależnione od spełnienia dwóch warunków, a mianowicie, po pierwsze, warunku zmiany miejsca zamieszkania przez zainteresowanego, aby spełnić wymagania art. 20 regulaminu pracowniczego, a po drugie, warunku poniesienia kosztów lub niedogodności spowodowanych koniecznością przemieszczenia się lub tymczasowego osiedlenia w nowym miejscu zatrudnienia. Ponieważ te dwa warunki są kumulatywne, dieta dzienna nie może zostać w szczególności przyznana urzędnikowi, który nie udowodnił poniesienia takich kosztów lub takich niedogodności. Prawo do diety dziennej powstaje wprawdzie nawet przed przeniesieniem przez zainteresowanego miejsca zamieszkania do miejsca zatrudnienia lub nowego miejsca zatrudnienia, jednak art. 10 ust. 2 akapit trzeci załącznika VII do regulaminu pracowniczego przewiduje, że dieta ta w żadnym razie nie przysługuje po dacie, w której urzędnik dokonał przeprowadzki w celu spełnienia zobowiązań z art. 20 regulaminu pracowniczego. Tym samym data przeprowadzki stanowi datę końcową, kładącą automatycznie kres prawu do diety dziennej. Jednakże ten powód wygaśnięcia prawa do tej diety nie umniejsza faktu, że aby móc korzystać ze wspomnianej diety, zainteresowany powinien spełniać przynajmniej dwa warunki określone w art. 20 regulaminu pracowniczego.

(zob. pkt 43, 44, 46, 47)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa 280/85 Mouzourakis przeciwko Parlamentowi, 5 lutego 1987 r., pkt 9

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑63/91 Benzler przeciwko Komisji, 10 lipca 1992 r., pkt 20

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑131/07 Baniel-Kubinova i in. przeciwko Parlamentowi, 2 grudnia 2008 r., pkt 17, 24; ww. sprawa Infante Garcia-Consuegra przeciwko Komisji, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo

3. Na podstawie art. 85 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego, aby nienależnie wypłacona kwota mogła być odzyskana, konieczne jest wykazanie, że beneficjent rzeczywiście wiedział o nieprawidłowym charakterze zapłaty lub że nieprawidłowość była tak oczywista, iż beneficjent nie mógł tego nie zauważyć. W tym względzie każdy dochowujący zwykłej staranności urzędnik powinien znać regulamin pracowniczy. Ponadto biorąc pod uwagę grupę funkcyjną skarżącego, jego wysoką grupę zaszeregowania, długi staż pracy oraz merytoryczne doświadczenie, tak w materii budżetowej, jak też w materii zmian miejsca zatrudnienia, nie może racjonalnie utrzymywać, że regulacja dotycząca diety dziennej wydawała mu się skomplikowana i że nie był w stanie dokonać niezbędnych ustaleń.

(zob. pkt 61–63)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa 142/78 Berghmans przeciwko Komisji, 11 października 1979 r., pkt 9

Sąd Pierwszej Instancji: sprawy połączone T‑34/96 i T‑163/96 Connolly przeciwko Komisji, 19 maja 1999 r., pkt 168; sprawy połączone T‑180/02 i T‑113/03 Gouvras przeciwko Komisji, 15 lipca 2004 r., pkt 111; sprawa T‑324/04 F przeciwko Komisji, 16 maja 2007 r., pkt 144, 145 i przytoczone tam orzecznictwo

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑18/08 Ritto przeciwko Komisji, 9 września 2008 r., pkt 29; sprawa F‑128/12 CR przeciwko Parlamentowi, 12 marca 2014 r., pkt 45

4. Ogólnie rzecz biorąc, celem realizowanym przez art. 85 regulaminu pracowniczego jest ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej w szczególnym kontekście stosunków między instytucjami Unii a ich pracownikami, to znaczy osobami, które są związane z tymi instytucjami obowiązkiem szczególnej lojalności, formalnie przypomnianej w art. 11 regulaminu pracowniczego. Artykuł 85 akapit drugi zdanie drugie dotyczy sytuacji, w której pracownik, działając w celu otrzymania nienależnej wypłaty, wprowadza organ powołujący rozmyślnie w błąd, między innymi poprzez niepodanie wszystkich informacji dotyczących jego sytuacji osobistej albo niepowiadomienie o zmianach, jakie nastąpiły w jego sytuacji osobistej, albo wreszcie poprzez stosowanie wybiegów mających utrudnić wykrycie przez organ powołujący nienależnego charakteru wypłaty kwoty, w tym przez podanie niezgodnych z prawdą lub nieścisłych informacji.

Dieta dzienna jest świadczeniem o charakterze powtarzalnym w czasie. W konsekwencji zainteresowany powinien spełniać warunki jej przyznania nie tylko w momencie złożenia wniosku, lecz również w ciągu całego okresu wypłaty diet. W ten sposób jego zadaniem, z racji obowiązku lojalności, jest informowanie administracji o wszystkich zmianach mogących dotyczyć jego prawa do danego świadczenia. Ponadto w razie wątpliwości w przedmiocie zasadności pobierania diety dziennej zainteresowany mógł zapytać administrację i przedstawić jej dokonaną w sposób samodzielny interpretację art. 10 złącznika VII do regulaminu pracowniczego, aby zapewnić sobie wypłatę całości diet przewidzianych w art. 71 regulaminu pracowniczego.

Należy oddalić jako bezzasadny argument skarżącego, jakoby zasadniczo administracja, aby móc powoływać się na art. 85 akapit drugi zdanie drugie regulaminu pracowniczego, powinna być w stanie wykazać, w ciągu pięciu lat po stwierdzeniu nieprawidłowości, że została wprowadzona w błąd przez rozmyślne działanie zainteresowanego, a w braku tego dowodu należy uznać, że przedawnienie nastąpiło. Argument ten jest bowiem niezgodny z samym brzmieniem tego przepisu i gdyby go przyjąć, pozbawiałby ten przepis skuteczności. Co więcej, biorąc pod uwagę, że zainteresowany miał zamiar wprowadzenia organu powołującego w błąd, nie może on zarzucać temu organowi niedopełnienia obowiązku staranności tam, gdzie to właśnie urzędnik naruszył przypomniany obecnie w art. 11 regulaminu pracowniczego obowiązek lojalności.

(zob. pkt 66, 67, 69, 78, 79, 103)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑195/03 Thommes przeciwko Komisji, 29 września 2005 r., pkt 126

Sąd do spraw Służby Publicznej: ww. sprawa CR przeciwko Parlamentowi, pkt 61