2

Sąd dokonał następujących ustaleń: „Przedsiębiorstwa morskie [żeglugi morskiej] zaangażowane w spór 1 […] Corsica Ferries France SAS [zwana dalej »Corsica Ferries«] jest przedsiębiorstwem żeglugowym oferującym regularne połączenia morskie z Korsyką z portów we Francji kontynentalnej (Marsylii, Tulonu i Nicei) i we Włoszech. 2 [SNCM] jest przedsiębiorstwem żeglugowym oferującym regularne połączenia morskie z Korsyką z portów położonych we Francji kontynentalnej (Marsylii, Tulonu i Nicei) oraz z Afryką Północną (Algierią i Tunezją) z portów położonych we Francji, jak również połączenia z Sardynią. Jedną z głównych spółek zależnych SNCM, będącą w 100% jej własnością, jest Compagnie méridionale de navigation […]. 3 W 2002 r. SNCM w 20% była własnością Société nationale des chemins de fer, a w 80% – własnością Compagnie générale maritime et financière (zwanej dalej »CGMF«) – spółek stanowiących w 100% własność państwa francuskiego. W momencie otwarcia jej kapitału w 2006 r. dwie spółki przejmujące, Butler Capital Partners […] i Veolia Transport […], przejęły kontrolę, odpowiednio, nad 38% i 28% kapitału, natomiast CGMF pozostała właścicielem 25% kapitału, zaś 9% kapitału było zarezerwowane dla pracowników. [Butler Capital Partners] zbyło swoje udziały na rzecz [Veolia Transport]. Postępowanie administracyjne 4 Decyzją 2002/149/WE z dnia 30 października 2001 r. w sprawie pomocy państwa przyznanej przez Francję na rzecz [SNCM] (Dz.U. 2002, L 50, s. 66 […]) Komisja Wspólnot Europejskich uznała, że pomoc w wysokości 787 mln EUR przyznana na rzecz SNCM za okres od 1991 r. do 2001 r. jako rekompensata z tytułu świadczenia usługi publicznej była zgodna ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 86 ust. 2 WE. Do Sądu nie została złożona skarga o stwierdzenie nieważności tej decyzji. 5 Pismem z dnia 18 lutego 2002 r. Republika Francuska zgłosiła Komisji plan pomocy restrukturyzacyjnej na rzecz SNCM w wysokości 76 mln EUR (zwany dalej »planem z 2002 r.«). 6 Decyzją 2004/166/WE z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie pomocy na restrukturyzację, której Francja zamierza udzielić [SNCM] (Dz.U. 2004, L 61, s. 13, zwaną dalej »decyzją z 2003 r.«), Komisja zatwierdziła, pod pewnymi warunkami, dwie transze pomocy restrukturyzacyjnej wypłacone SNCM w łącznej wysokości 76 mln EUR – pierwszą transzę w wysokości 66 mln EUR, i drugą w maksymalnej wysokości 10 mln EUR, w zależności od przychodów netto ze zbycia aktywów, w szczególności statków SNCM. 7 [Corsica Ferries] w dniu 13 października 2003 r. wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności decyzji z 2003 r. [(wyrok Corsica Ferries France/Komisja, T‑349/03, EU:T:2005:221)]. 8 Decyzją 2005/36/WE z dnia 8 września 2004 r., zmieniającą decyzję [2004/166/WE w sprawie pomocy na rzecz restrukturyzacji, której Francja zamierza udzielić SNCM] (Dz.U. 2005, L 19, s. 70 […]), Komisja zmieniła jeden z warunków określonych w art. 2 decyzji z 2003 r. Chodziło o warunek dotyczący maksymalnej liczby jedenastu statków, do których zbycia uprawniona była SNCM. W decyzji [2005/36] Komisja zezwoliła na zastąpienie jednego z tych statków, Aliso, innym – Asco. 9 Decyzją z dnia 16 marca 2005 r. […] Komisja zatwierdziła wypłatę drugiej transzy pomocy restrukturyzacyjnej, w wysokości 3327400 EUR, na podstawie decyzji z 2003 r. 10 Wyrokiem […] [Corsica Ferries France/Komisja (EU:T:2005:221)] Sąd stwierdził nieważność decyzji z 2003 r. z powodu błędnej oceny minimalnego charakteru pomocy, wynikającej przede wszystkim z błędów przy obliczeniu przychodu netto ze zbycia aktywów, jednocześnie oddalając wszystkie pozostałe zarzuty, odnoszące się do braku uzasadnienia i naruszenia art. 87 ust. 3 lit. c) WE oraz wspólnotowych wytycznych dotyczących pomocy państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności (Dz.U. 1999, C 288, s. 2, zwan[ych] dalej »wytycznymi«). 11 Pismem z dnia 7 kwietnia 2006 r. władze francuskie wezwały Komisję do wzięcia pod uwagę, że, ze względu na jej charakter rekompensaty za usługę publiczną, część pomocy restrukturyzacyjnej przyznanej w ramach planu z 2002 r., w wysokości 53,48 mln EUR, nie powinna zostać uznana za środek podjęty w ramach planu restrukturyzacji, lecz za środek niestanowiący pomocy w rozumieniu wyroku [Altmark Trans i Regierungspräsidium Magdeburg, C‑280/00, EU:C:2003:415] lub za środek niezależny na mocy art. 86 ust. 2 WE. 12 W dniu 21 kwietnia 2006 r., na podstawie art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw [(»rozporządzenia WE w sprawie koncentracji«)] (Dz.U. L 24, s. 1), został zgłoszony Komisji zamiar koncentracji dotyczący objęcia wspólnej kontroli nad SNCM przez [Butler Capital Partners] i [Veolia Transport]. W dniu 29 maja 2006 r., na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b) tego samego rozporządzenia, Komisja zezwoliła na dokonanie koncentracji. […] 14 W dniu 13 września 2006 r. Komisja podjęła decyzję o wszczęciu postępowania, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE, w odniesieniu do nowych środków podjętych na rzecz SNCM, uwzględniając plan z 2002 r. (Dz.U. 2006, C 303, s. 53 […]). 15 [Sporną decyzją] Komisja stwierdziła, że środki podjęte w ramach planu z 2002 r. stanowiły niezgodną z prawem pomoc państwa w rozumieniu art. 88 ust. 3 WE, ale były zgodne ze wspólnym rynkiem na mocy art. 86 ust. 2 WE i art. 87 ust. 3 lit. c) WE, oraz że środki podjęte w ramach planu prywatyzacji z 2006 r. (zwanego dalej »planem z 2006 r.«) nie stanowiły pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE. Sporne środki 16 [Sporna] decyzja dotyczy następujących środków: — w ramach planu z 2002 r.: wkładu kapitałowego CGMF do SNCM na kwotę 76 mln EUR, w tym 53,48 mln EUR w ramach obowiązków świadczenia usług publicznych, a reszta kwoty – w ramach pomocy restrukturyzacyjnej; — w ramach planu z 2006 r.: — ujemnej ceny sprzedaży SNCM przez CGMF w wysokości 158 mln EUR; — wkładu kapitałowego wniesionego przez CGMF w wysokości 8,75 mln EUR; — zaliczki na rachunku bieżącym udostępnionej przez CGMF w wysokości 38,5 mln EUR na rzecz zwolnionych pracowników SNCM w wypadku nowego planu socjalnego. [Sporna] decyzja 17 W [spornej] decyzji, w szczególności w motywach 37–54, Komisja stwierdziła, że obsługa połączeń z Korsyką w zakresie transportu pasażerskiego jest rynkiem charakteryzującym się znaczną sezonowością i koncentracją. Struktura konkurencyjna rynku zmieniła się w sposób istotny od czasu pojawienia się na nim [Corsica Ferries] w 1996 r. Od 2000 r. SNCM i [Corsica Ferries] stanowiły faktyczny duopol, a ich udział w rynku przekraczał 90%. W 2007 r. [Corsica Ferries] uzyskała wyraźną przewagę nad SNCM i przewoziła milion pasażerów więcej na rynku, którego stały wzrost wynosił 4% rocznie. SNCM, wspólnie z [Compagnie méridionale de navigation], zachowała natomiast faktyczny monopol, jeśli chodzi o transport towarowy. 18 Komisja stwierdziła, w motywach 219–225 [spornej] decyzji, że całość wkładów otrzymanych przez SNCM za pośrednictwem CGMF była finansowana z zasobów państwa, groziła zakłóceniem konkurencji i miała wpływ na wymianę między państwami członkowskimi. Komisja uznała zatem, że były spełnione trzy z czterech warunków z art. 87 ust. 1 WE. Wobec tego zbadała, w odniesieniu do każdego środka, istnienie selektywnej korzyści ekonomicznej i jego ewentualną zgodność ze wspólnym rynkiem. 19 Jeśli chodzi o kwotę 76 mln EUR zgłoszoną w 2002 r., w motywie 236 [spornej] decyzji Komisja stwierdziła, że kwota 53,48 mln mogła zostać uznana za rekompensatę z tytułu świadczenia usług publicznych. Zgodnie z pkt 320 wyroku [Corsica Ferries France/Komisja (EU:T:2005:221)] oceniła ten wkład w świetle wyroku [Altmark Trans i Regierungspräsidium Magdeburg (EU:C:2003:415)] i w motywie 257 [spornej] decyzji stwierdziła, że wprawdzie stanowi on pomoc państwa, jednak pomoc ta jest zgodna ze wspólnym rynkiem na mocy art. 86 ust. 2 WE. Pozostała kwota 22,52 mln EUR powinna wobec tego zostać uznana za pomoc restrukturyzacyjną. 20 Co się tyczy planu z 2006 r., Komisja zastosowała następnie, w motywach 267–352 [spornej] decyzji, test prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej (zwany dalej »testem prywatnego inwestora«) w odniesieniu do ujemnej ceny sprzedaży w wysokości 158 mln EUR. W tym celu oceniła ona, czy hipotetyczny prywatny inwestor, w sytuacji i na miejscu CGMF, wolałby dokapitalizować [SNCM] o tę kwotę, czy też postawić spółkę w stan likwidacji i ponieść jej koszty. Konieczne było zatem oszacowanie kosztu umorzenia kapitału do poziomu minimalnego. 21 W motywach 267–280 [spornej] decyzji Komisja stwierdziła, że koszt likwidacji musiał uwzględniać koszt planu socjalnego, to znaczy koszt dodatkowych odpraw, który należy dodać do zobowiązań ustawowych i umownych, aby dostosować się do obecnej praktyki dużych grup przedsiębiorstw i nie popsuć wizerunku całego holdingu i jego właściwego akcjonariusza. Komisja oszacowała zatem, z pomocą niezależnego eksperta, koszt tych dodatkowych odpraw, dokonując porównania z planami socjalnymi wdrożonymi ostatnio we Francji przez grupy przedsiębiorstw takie jak Michelin lub Yves Saint‑Laurent. 22 Komisja uznała, w motywie 350 [spornej] decyzji, że ujemna cena sprzedaży była wynikiem otwartej, przejrzystej, bezwarunkowej i niedyskryminującej procedury selekcji i w tym względzie stanowiła cenę rynkową. W motywie 352 wspomnianej decyzji Komisja stwierdziła zatem, przy założeniu kosztu likwidacji ograniczonego do samych odpraw, że koszt likwidacji był wyższy niż ujemna cena sprzedaży i że wobec tego wkład kapitałowy w wysokości 158 mln EUR nie stanowił pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE. 23 Jeśli chodzi o wniesiony przez CGMF wkład kapitałowy w kwocie 8,75 mln EUR, w motywach 356–358 [spornej] decyzji Komisja wskazała, że ponieważ wkład prywatnych spółek przejmujących był znaczący i równoczesny, charakter pomocy można automatycznie wykluczyć. Następnie stwierdziła, że stałe oprocentowanie stanowiło odpowiedni zwrot zainwestowanego kapitału i że istnienie klauzuli umożliwiającej odstąpienie od umowy zbycia nie podważało zasady równego traktowania. W motywie 365 tej decyzji Komisja doszła do wniosku, że wniesiony przez CGMF wkład kapitałowy w kwocie 8,75 mln EUR nie stanowił pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE. 24 Komisja zauważyła następnie, w motywach 372–378 [spornej] decyzji, że środki pomocowe na rzecz osób fizycznych, w wysokości 38 mln EUR, złożone na rachunku zastrzeżonym zostaną zastosowane w wypadku nowego planu socjalnego realizowanego przez spółki przejmujące i że nie odpowiadają one wykonaniu planów zmniejszenia zatrudnienia przewidzianego w kontekście planu z 2002 r. Według Komisji pomoc ta może zostać wypłacona jedynie osobom, których umowa o pracę z SNCM zostanie wcześniej rozwiązana. Środki te nie stanowią zatem obciążeń wynikających z normalnego zastosowania przepisów dotyczących spraw socjalnych związanych z rozwiązaniem umowy o pracę. Komisja stwierdziła, że owa pomoc na rzecz osób fizycznych, przyznana przez państwo jako władzę publiczną, a nie państwo jako akcjonariusza, wchodzi w zakres polityki społecznej państw członkowskich i wobec tego nie stanowi pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE. 25 Co się tyczy pozostałych 22,52 mln EUR zgłoszonych w ramach pomocy restrukturyzacyjnej, to znaczy różnicy między kwotą 76 mln EUR zgłoszoną w ramach planu z 2002 r. i kwotą 53,48 mln EUR uznaną za zgodną ze wspólnym rynkiem na mocy art. 86 ust. 2 WE […], Komisja stwierdziła w motywie 381 zaskarżonej decyzji, że stanowią one pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE. Następnie oceniła zgodność tego środka z wytycznymi. 26 W motywach 387–401 [spornej] decyzji Komisja stwierdziła, że w 2002 r. SNCM była przedsiębiorstwem zagrożonym w rozumieniu pkt 5 lit. a) i pkt 6 wytycznych i że plan z 2002 r. mógł zapewnić przywrócenie rentowności przedsiębiorstwa, zgodnie z pkt 31–34 wytycznych. 27 Jeśli chodzi o zapobieganie nieuzasadnionym zakłóceniom konkurencji (pkt 35–39 wytycznych), Komisja w motywie 404 [spornej] decyzji oceniła, że rynek połączeń morskich z Korsyką nie charakteryzował się przerostem zdolności produkcyjnych, a zatem nie należało starać się o uzdrowienie tej sytuacji. Następnie w motywie 406 tej decyzji stwierdziła, że zgłoszony plan restrukturyzacji przyczyniał się w znaczący sposób do ograniczenia działalności przedsiębiorstwa na rynku. Kryterium dotyczące zapobiegania nieuzasadnionym zakłóceniom konkurencji było zatem również spełnione. 28 W motywach 410–419 [spornej] decyzji Komisja zauważyła, że zapotrzebowanie na pomoc, obliczone zgodnie z pkt 40 i 41 wytycznych w wysokości minimalnej, było w dniu 9 lipca 2003 r. ograniczone do kwoty 19,75 mln EUR, z zastrzeżeniem przychodu netto ze zbycia aktywów przewidzianego w decyzji z 2003 r. W tym celu Komisja zaczęła od obliczenia potrzeb związanych z zachowaniem płynności SNCM w związku z planem jej restrukturyzacji. Koszt planu restrukturyzacji wynosił jej zdaniem 46 mln EUR. Następnie odjęła wszystkie zbycia aktywów dokonane między dniem 18 lutego 2002 r. (dniem zgłoszenia planu z 2002 r.) i dniem 9 lipca 2003 r. (dniem wydania decyzji z 2003 r.), to znaczy kwotę 26,25 mln EUR, otrzymując kwotę 19,75 mln EUR. 29 W odniesieniu do środków kompensacyjnych Komisja stwierdziła, że wszystkie warunki przewidziane w decyzji z 2003 r. dotyczące nabywania, użytkowania floty, zbycia aktywów, zakazu oferowania cen niższych niż każdy z konkurentów […] i ograniczenia liczby rejsów na trasach rozpoczynających się na Korsyce były przestrzegane niemal w całości. Ze względu na to, że warunki te zostały spełnione i że zgłoszona kwota pomocy była znacząco niższa od kwoty zatwierdzonej w 2003 r., Komisja nie uznała za wskazane nałożenia dodatkowych obowiązków. Zatem, po uwzględnieniu kwoty dodatkowych transakcji zbycia aktywów przewidzianych w decyzji z 2003 r., Komisja stwierdziła w motywie 434 [spornej] decyzji, że saldo końcowe restrukturyzacji, ustalone na kwotę 15,81 mln EUR, stanowiło pomoc państwa zgodną ze wspólnym rynkiem na mocy art. 87 ust. 3 lit. c) WE. 30 Sentencja [spornej] decyzji ma następujące brzmienie: »Artykuł 1 Rekompensata wypłacona przez państwo francuskie na rzecz SNCM w kwocie 53,48 mln EUR z tytułu obowiązków użyteczności publicznej [zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych] w latach 1991–2001 stanowi pomoc państwa niezgodną z prawem w rozumieniu art. 88 ust. 3 traktatu WE, ale zgodną ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 86 ust. 2 wspomnianego traktatu. Ujemna cena sprzedaży SNCM w wysokości 158 mln EUR, pokrycie przez CGMF kosztów środków socjalnych wobec pracowników w kwocie 38,5 mln EUR oraz łączne i równoczesne dofinansowanie SNCM przez CGMF w kwocie 8,75 mln EUR nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 traktatu WE. Pomoc restrukturyzacyjna w kwocie 15,81 mln EUR, jakiej Francja udzieliła [SNCM], stanowi pomoc państwa niezgodną z prawem w rozumieniu art. 88 ust. 3 traktatu WE, ale zgodną ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 86 ust. 2 wspomnianego traktatu. Artykuł 2 Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Francuskiej«”.