OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

VERICY TRSTENJAK

przedstawiona w dniu 25 marca 2010 r.( )

Sprawa C‑442/08

Komisja Europejska

przeciwko

Republice Federalnej Niemiec

Artykuł 226 WE – Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Układ Europejski z Republiką Węgier – Protokół nr 4 – System współpracy – Świadectwo przewozowe Eur.1 – Następcza weryfikacja – Środek zaskarżenia – Artykuł 220 ust. 1 kodeksu celnego – Zaksięgowanie retrospektywne – Artykuł 221 kodeksu celnego – Powiadomienie dłużnika – Przedawnienie – Rozporządzenie (EWG, Euratom) nr 1552/89 i rozporządzenie (EWG, Euratom) nr 1150/2000 – Środki własne – Artykuł 10 ust. 1 akapit pierwszy – Spóźnione uznanie konta – Artykuł 11 – Odsetki za zwłokę





Spis treści





I – Ramy prawne

A – Układ Europejski z Republiką Węgier

B – Rozporządzenie nr 515/97

C – Przepisy celnoprawne

D – Przepisy w zakresie prawa o środkach własnych

II – Stan faktyczny i postępowanie poprzedzające wniesienie skargi

III – Postępowanie przed Trybunałem

IV – W przedmiocie zarzutów Komisji

A – W przedmiocie zarzutu naruszenia art. 220 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 221 ust. 1 WKC

1. W przedmiocie uwzględnienia zawisłości sądowego środka zaskarżenia przeciwko wynikom następczej weryfikacji

a) Argumenty stron

b) Ocena

i) W przedmiocie wyroku w sprawie Sfakianakis

ii) W przedmiocie skutku następczej weryfikacji

iii) W przedmiocie skutku środka zaskarżenia

iv) Wniosek

2. W przedmiocie nadmiernego rozszerzenia przesłanek art. 220 WKC

a) Wywód stron

b) Ocena

3. W przedmiocie braku dokonania oceny przez OLAF i niezbędności raportu końcowego

a) Argumenty stron

b) Ocena

4. W przedmiocie pisma w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r.

a) Argumenty stron

b) Ocena

5. Wniosek

B – W przedmiocie chwili, w której sporna kwota środków własnych powinna była zostać zapisana na dobro rachunku

1. Argumenty stron

2. Ocena

C – W przedmiocie odmowy zapłaty odsetek za zwłokę

1. Argumenty stron

2. Ocena

V – Koszty

VI – Wnioski





1. Zewnętrzną oprawą niniejszej procedury o naruszenie obowiązków państwa członkowskiego są aspekty prawne dotyczące środków własnych. W istocie chodzi jednakże o kwestie prawne odnośnie metod współpracy między administracjami celnymi w ramach Układu Europejskiego, zgodnie z którym preferencje celne są gwarantowane dla towarów pochodzących ze stowarzyszonego państwa trzeciego.

2. Sprawa dotyczy pojazdów mechanicznych, które w określonym czasie zostały przywiezione do Unii Europejskiej z Republiki Węgier, gdy była ona jeszcze państwem trzecim stowarzyszonym z Unią Europejską. Zgodnie z Układem Europejskim między Wspólnotami Europejskim i ich państwami członkowskimi z jednej strony a Republiką Węgier z drugiej strony( ) (zwanym dalej Układem Europejskim) towary pochodzenia węgierskiego były traktowane preferencyjnie przy przywozie na obszar Wspólnoty. W niniejszym przypadku węgierskie organy celne wystawiały dla określonych pojazdów mechanicznych dowody pochodzenia w formie świadectw przewozowych EUR.1 Po przywozie tych pojazdów mechanicznych na preferencyjnych warunkach do Niemiec, niemieckie organy celne poprzez Komisję uzyskały wiedzę o wynikach weryfikacji następczej świadectw przewozowych EUR.1 przeprowadzonej przez węgierskie organy celne. Odpowiednio do tych wyników nie należało pojazdów mechanicznych uważać za wyroby pochodzenia węgierskiego i w związku z tym świadectwa przewozowe EUR.1 były wystawione niezgodnie z prawem. Centralnym pytaniem w niniejszym przypadku jest, czy niemieckie organy celne były zobowiązane od tej chwili dokonać zaksięgowania retrospektywnego należności celnych w przywozie zgodnie z art. 220 ust. 1 zdanie pierwsze i powiadomić dłużnika o kwocie należności zgodnie z art. 221 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny( ) (zwanego dalej „WKC”), jeżeli były one jednocześnie poinformowane o tym, iż przed sądem węgierskim został wniesiony środek zaskarżenia przeciwko wynikowi weryfikacji następczej.

3. Niniejsze postępowanie daje możliwość Trybunałowi, w nawiązaniu do jego wyroku w sprawie Sfakianakis( ) wyjaśnić pytania odnośnie metody współpracy między administracjami celnymi, przewidzianej w protokole nr 4 do Układu Europejskiego.

I – Ramy prawne

A – Układ Europejski z Republiką Węgier

4. Protokół nr 4 do Układu Europejskiego reguluje pojęcia „wyroby z pochodzeniem z” albo „wyroby pochodzące” i metody współpracy administracji.

5. Odnośnie przedstawionego stanu faktycznego w zakresie czasowym mają zastosowanie wersje protokołu nr 4 zgodnie z decyzją nr 1/95 Rady Stowarzyszenia między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z jednej strony i Republiką Węgier z drugiej strony z dnia 17 lipca 1995 r. o zmianie protokołu nr 4 do Układu Europejskiego dla ustanowienia stowarzyszenia między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskim z jednej strony a Republiką Węgier z drugiej strony( ) oraz wersja protokołu zgodnie z decyzją nr 3/96 Rady Stowarzyszenia, o stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z jednej strony a Republiką Węgier z drugiej strony z 28 grudnia 1996 o zmianie protokołu nr 4 do Układu Europejskiego o ustanowieniu stowarzyszenia między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z jednej strony a Republiką Węgier z drugiej strony( ). W zakresie, w jakim postanowienia protokołu nr 4 w wersji decyzji nr 1/95 znajdują pod względem czasowym zastosowanie do niniejszego przypadku, są one w znacznej mierze zgodne z odpowiednimi postanowieniami protokołu nr 4 w wersji decyzji nr 3/96. W związku z tym, poniżej będę się odnosić jedynie do wersji protokołu wynikającej z decyzji nr 3/96 (zwanego dalej „protokołem”).

6. Zgodnie z art. 16 ust. 1 lit. a) protokołu produkty pochodzące z Węgier przy przywozie do Wspólnoty korzystają z preferencji określonych w układzie, o ile przedstawione zostanie świadectwo przewozowe( ).

7. Zgodnie z art. 17 ust. 1 protokołu świadectwo przewozowe EUR.1 zostaje wystawione na pisemny wniosek przez organy celne kraju wywozu, który jest złożony przez eksportera albo z zachowaniem odpowiedzialności eksportera przez jego upoważnionego przedstawiciela( ). Zgodnie z ustępem 5 tego postanowienia, organy celne, które wystawiają świadectwo przewozowe EUR.1, podejmują niezbędne działania w celu zweryfikowania statusu pochodzenia produktów i wypełnienia innych wymogów protokołu( ). W tym celu mają one prawo zażądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera lub każdą innego rodzaju kontrolę, którą uznają za odpowiednią.

8. Zgodnie z art. 31 ust. 2 protokołu celem zapewnienia właściwego stosowania protokołu Wspólnota i Węgry udzielają sobie wzajemnie, poprzez właściwe organy administracji celnej, pomocy w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych EUR.1 oraz poprawności informacji zawartych w tych dokumentach.

9. Artykuł 32 protokołu reguluje następczą weryfikację dowodów pochodzenia. Stanowi on:

„1. Następcza weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego protokołu.

2. W celach stosowania postanowień ust. 1 organy celne kraju przywozu zwracają świadectwo przewozowe EUR.1 [.…] lub kopię tych dokumentów, organom celnym kraju wywozu, podając, w razie potrzeby, powody formalne lub materialne wnioskowania o weryfikację. Wszelkie otrzymane dokumenty i informacje sugerujące, że informacja umieszczona w dowodzie pochodzenia jest nieprawdziwa, przekazuje się na poparcie wniosku o weryfikację.

3. Weryfikacji dokonują organy celne kraju wywozu. W tym celu mają prawo zażądać przedstawienia wszelkich dowodów, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą.

4. Jeżeli organy celne kraju przywozu zdecydują się zawiesić preferencyjne traktowanie w odniesieniu do sprawdzanych produktów w oczekiwaniu na wyniki weryfikacji, proponują one importerowi zwolnienie produktów, z zastrzeżeniem możliwości podjęcia wszelkich uznanych za niezbędne środków zapobiegawczych.

5. Organy celne występujące z wnioskiem o weryfikację informowane są niezwłocznie o wynikach weryfikacji. Wyniki te powinny jasno wskazywać, czy dokumenty są autentyczne oraz czy dane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty, z Węgier lub z innego z krajów wymienionych w art. 4 oraz czy spełniają one pozostałe wymogi niniejszego protokołu.

6. Jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w terminie dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie weryfikacji albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, wnioskujące o weryfikację organy celne odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji”.

10. Zgodnie z art. 33 ust. 1 protokołu spory zaistniałe w związku z procedurami weryfikacji określonymi w art. 32 pomiędzy organami celnymi wnioskującymi o przeprowadzenie weryfikacji a organami celnymi odpowiedzialnymi za przeprowadzenie weryfikacji lub w ramach których powstają wątpliwości dotyczące wykładni niniejszego protokołu przekazywane są Komitetowi Stowarzyszenia.

B – Rozporządzenie nr 515/97

11. Tytuł III rozporządzenia Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy między organami administracyjnymi państw członkowskich i współpracy między państwami członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego( ) reguluje stosunki organów celnych państw członkowskich z Komisją. Zgodnie z art. 17 ust. 2 tego rozporządzenia Komisja podaje do wiadomości właściwym władzom w każdym państwie członkowskim wszelkie informacje, które mogłyby im pomóc zapewnić stosowanie przepisów prawa celnego.

C – Przepisy celnoprawne

12. WKC został po jego ustanowieniu wielokrotnie zmieniony. Ponieważ jednakże postanowienia mające zastosowanie w czasie właściwym dla sprawy nie zostały zmienione, w następnych rozważaniach będzie brany pod uwagę jedynie WKC.

13. Zgodnie z art. 201 ust. 1 lit. a) WKC dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym.

14. Artykuł 217 ust. 1 akapit pierwszy WKC dotyczy zaksięgowania. Zgodnie z tym przepisem każda kwota należności celnych wynikających z długu celnego obliczana jest przez organy celne, z chwilą gdy znajdą się one w posiadaniu niezbędnych informacji, oraz zostaje wpisana do rejestru lub zaewidencjonowana w inny równoważny sposób.

15. Jeżeli kwota należności wynikających z długu celnego nie została zaksięgowana lub została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej, to zgodnie z art. 220 ust. 1 zdanie pierwsze WKC zaksięgowania kwoty należności do pokrycia należy dokonać w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość obliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika (zaksięgowanie retrospektywne).

16. Zgodnie z art. 221 ust. 1 WKC niezwłocznie po dokonaniu zaksięgowania dłużnik zostaje powiadomiony o kwocie należności zgodnie z odpowiednią procedurą. Zgodnie z art. 221 ust. 3 zdanie trzecie WKC powiadomienie dłużnika zasadniczo nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego.

D – Przepisy w zakresie prawa o środkach własnych

17. Zgodnie z art. 2 ust. 1 decyzji Rady 94/728/WE, Euratom z dnia 31 października 1994 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich( ) różne rodzaje środków własnych podlegają przekazaniu do budżetu Wspólnot Europejskich. Należą do nich zgodnie z lit. b) tego przepisu w szczególności cła pobierane na podstawie Wspólnej taryfy celnej i inne cła ustanowione przez instytucje Wspólnot w odniesieniu do handlu z państwami trzecimi.

18. Zgodnie z art. 8 ust. 1 zdanie pierwsze tej decyzji cła są pobierane przez państwa członkowskie zgodnie z przepisami prawa krajowego wprowadzonymi ustawą, rozporządzeniem lub aktem administracyjnym, które w razie potrzeby zostaną dostosowane, aby spełniały wymagania określone przez zasady wspólnotowe. Zgodnie z art. 8 ust. 1 zdanie trzecie tej decyzji państwa członkowskie udostępnią Komisji środki przewidziane w art. 2 ust. 1 lit. b) (cła). Zgodnie z art. 2 ust. 3 wskazanej decyzji państwa członkowskie zatrzymają jako koszty poboru 10% kwot, które mają zostać wpłacone zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b) tej decyzji.

19. W rozporządzeniu Rady (EWG, Euratom) nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. wykonującego decyzję 88/376/EWG, Euratom [94/728]( ) w sprawie systemu środków własnych Wspólnot( ) w brzmieniu rozporządzenia Rady (Euratom, WE) nr 1355/96 z dnia 8 lipca 1996 r. zmieniającego rozporządzenie nr 1552/89( ) (zwane dalej zmienionym rozporządzeniem nr 1552/89), zostały ustalone warunki, według których państwa członkowskie udostępniają Komisji przysługujące jej środki własne.

20. Zgodnie z art. 2 ust. 1 zmienionego rozporządzenia tytuł Wspólnot do środków własnych, określonych w art. 2 ust. 1 lit. b) (cła) jest ustalony, gdy zostały spełnione warunki przewidziane w regulacjach celnych dotyczących zaksięgowania należności i powiadamiania dłużnika.

21. Zgodnie z art. 2 ust. 1a zmienionego rozporządzenia datą ustalenia tytułu jest data zaksięgowania przewidziana w regulacjach celnych.

22. Artykuł 6 ust. 2 lit. a) zmienionego rozporządzenia stanowi, że z zastrzeżeniem lit. b) tego ustępu, tytuły dochodów budżetowych ustalone zgodnie z art. 2 są wpisywane w rachunkach najpóźniej pierwszego dnia roboczego po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony.

23. Zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. b) zmienionego rozporządzenia ustalone tytuły dochodów budżetowych nieuwzględnione w rachunkach określonych w lit. a), ze względu na to, że nie zostały jeszcze uzyskane ani nie przewidziano zabezpieczenia wykazywane są na odrębnych rachunkach w terminie ustanowionym w lit. a). Państwa członkowskie mogą przyjąć tę procedurę, jeżeli ustalone tytuły dochodów budżetowych, w odniesieniu do których zabezpieczenie zostało przewidziane, są kwestionowane oraz mogą podlegać zmianie w wyniku rozstrzygnięcia sporu, który powstał.

24. Na podstawie art. 9 ust. 1 akapit pierwszy zmienionego rozporządzenia zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 10, każde państwo członkowskie zapisuje środki własne na rachunek otwarty w imieniu Komisji przez jego Skarb Państwa lub organ wyznaczony przez państwo członkowskie.

25. Zgodnie z art. 10 ust. 1 akapit pierwszy zmienionego rozporządzenia po potrąceniu 10% tytułem kosztów poboru zgodnie z art. 2 ust. 3 decyzji 88/376 [decyzji 94/728] wpis środków własnych, określonych w art. 2 ust. 1 lit. b) (cła) tej decyzji dokonywany jest najpóźniej w pierwszym dniu roboczym po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony zgodnie z art. 2 tego rozporządzenia. Zgodnie z akapitem drugim w odniesieniu do tytułów dochodów budżetowych wykazanych na odrębnych rachunkach na mocy art. 6 ust. 2 lit. b) wpis musi być dokonany najpóźniej w pierwszym dniu roboczym następującym po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym kwoty odpowiadające tytułom dochodów budżetowych zostały uzyskane.

26. Zgodnie z art. 11 zmienionego rozporządzenia każda zwłoka w dokonaniu wpisu na rachunku, określonym w art. 9 ust. 1 stanowi przyczynę zapłaty przez zainteresowane państwo członkowskie odsetek według stopy procentowej obowiązującej na rynku pieniężnym państwa członkowskiego w terminie wymagalności w odniesieniu do krótkoterminowych publicznych operacji finansujących, powiększonej o dwa punkty procentowe. Stopa ta rośnie o 0,25 punktu procentowego za każdy miesiąc zwłoki. Tak powiększona stopa stosowana jest do całego okresu zwłoki.

27. Zgodnie z art. 17 ust. 1 zmienionego rozporządzenia państwa członkowskie podejmują wszystkie wymagane środki w celu zapewnienia, aby kwota odpowiadająca tytułom dochodów budżetowych ustalonym na mocy art. 2 została udostępniona Komisji jak określono w niniejszym rozporządzeniu. Na podstawie art. 17 ust. 2, zdanie pierwsze i drugie zmienionego rozporządzenia państwa członkowskie są zwolnione z obowiązku przekazania do dyspozycji Komisji kwot odpowiadających ustalonym tytułom dochodów budżetowych jedynie w przypadku gdy kwoty te nie zostały zgromadzone z powodu siły wyższej lub jeżeli po dokonaniu dokładnej oceny wszystkich istotnych okoliczności konkretnego przypadku okaże się, że ich uzyskanie jest całkowicie niemożliwe z przyczyn których nie można im przypisać.

28. Zmienione rozporządzenie nr 1552/89 zostało skodyfikowane w rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującym decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot( ). Artykuł 11 rozporządzenia nr 1150/2000 odpowiada art. 11 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89.

II – Stan faktyczny i postępowanie poprzedzające wniesienie skargi

29. Od roku 1994 w ramach Układu Europejskiego przywożone były z Republiki Węgier do Niemiec pojazdy mechaniczne, które, po przedstawieniu wystawionych przez węgierskie organy świadectw przewozowych EUR.1, korzystały z preferencji celnych.

30. Pismem w sprawie wzajemnej pomocy, które niemieckim organom zostało przekazane w wersji angielskiej w dniu 13 czerwca 1996 r. i w wersji niemieckiej w dniu 28 listopada 1996 r., jednostka ds. koordynacji zapobiegania nadużyciom finansowym Komisji (UCLAF; dalej oznaczenie dla UCLAF i jej następczyni OLAF jest używany jednolicie skrót „OLAF”) ostrzegła państwa członkowskie odnośnie przywozów określonego producenta. Miała ona wątpliwości, czy pojazdy mechaniczne spełniały przesłanki dla produktów pochodzenia węgierskiego w rozumieniu protokołu. W tym piśmie w sprawie wzajemnej pomocy OLAF zwrócił się do państw członkowskich o złożenie między innymi w węgierskich organach wniosku o przeprowadzenie następczej weryfikacji świadectw przewozowych EUR 1, o których mowa. Oprócz tego OLAF wezwał państwa członkowskie w szczególności do tego, aby przed zwolnieniem danych pojazdów mechanicznych żądać systematycznie zabezpieczenia płatności albo złożenia do depozytu ceł i do przyjęcia wszelkich aktów prawnych, które mogłyby przerwać bieg przedawnienia i zachować możliwości pokrycia retrospektywnego. W dalszej kolejności Komisja przeprowadzała sama dalsze dochodzenia, w tym także kontrolę na Węgrzech.

31. W piśmie w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 26 czerwca 1998 r., które było sporządzone także po niemiecku, OLAF poinformował niemieckie organy o wyniku następczej weryfikacji przeprowadzonej przez węgierskie organy celne. Zgodnie z jej wynikiem określone pojazdy mechaniczne nie mogły być uważane za wyroby pochodzenia węgierskiego i w tym zakresie świadectwa przewozowe EUR.1 zostały wystawione niezgodnie z prawem. Z pisma tego wynikało, że dotyczyło to 19 123 pojazdów przywożonych do Niemiec. We wskazanym piśmie OLAF zapowiadał, że zostaną przekazane dalsze dane, tłumaczenie korespondencji z węgierskimi organami celnymi jak również pliki komputerowe, w których OLAF na podstawie danych węgierskich organów celnych przedstawi przeprowadzone operacje zestawione według krajów.

32. W piśmie, które niemieckie organy otrzymały w angielskiej wersji w dniu 13 lipca 1998 r. i w niemieckiej wersji w dniu 18 sierpnia 1998 r. (zwane dalej „pismem otrzymanym w dniu 18 sierpnia 1998 r.”), OLAF przekazał zapowiedziane dokumenty i pliki komputerowe. Wśród nich znajdowało się w szczególności niemieckie tłumaczenie listu węgierskich organów celnych z dnia 26 maja 1998 r., w którym wyjaśniały one przeprowadzenie następczej weryfikacji i informowały OLAF o wynikach tej następczej weryfikacji. Przekazane zostały także załączniki i pliki komputerowe, na podstawie których były identyfikowane pojazdy, które wedle węgierskich organów celnych, wbrew wstępnej ocenie, nie mogły być uważane za produkty węgierskie i dla których świadectwa przewozowe EUR.1 zostały w związku z tym wystawione niezgodnie z prawem. W piśmie z dnia 26 maja 1998 r. organy węgierskie wskazały jednak także na to, że przeciwko wynikom następczej weryfikacji został wniesiony środek zaskarżenia i w związku z tym jest zawisłe postępowanie sądowe.

33. Po otrzymaniu tego pisma Republika Federalna Niemiec zażądała wielokrotnie końcowego raportu z kontroli przeprowadzonej przez Komisję na Węgrzech. W dniu 23 lutego 1999 r. OLAF przesłał jej formalny raport z kontroli Wspólnoty, który w dniu 2 marca 1999 r. wpłynął do właściwych organów.

34. W dniu 15 kwietnia 1999 r. niemieckie organy celne zaczęły dokonywać zaksięgowania retrospektywnego kwot należności za pojazdy mechaniczne, które według wyniku następczej weryfikacji węgierskich organów celnych nie były produktami węgierskiego pochodzenia. Ze względu na termin trzech lat dla powiadomienia dłużnika zgodnie z art. 221 ust. 3 zdanie pierwsze WKC nie mogły zostać określone należności przywozowe dla pojazdów mechanicznych przywiezionych przed dniem 15 kwietnia 1996 r. Dla tego okresu nie zostały także stwierdzone środki własne ani zapisane na dobro rachunku.

35. W piśmie w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r. OLAF poinformował państwa członkowskie o tym, że postępowanie przed węgierskim sądem zakończyło się, i że węgierskie organy celne zmieniły odpowiednio wyniki ich następczej weryfikacji. Według zmienionego wyniku część pojazdów, którym węgierskie organy celne w swoim piśmie z dnia 26 maja 1998 r, jeszcze odmówiły uznania statusu produktów pochodzących, należało jednak uważać za produkty węgierskie. Odnośnie pozostałej części organy celne pozostały jednakże przy wyniku, iż nie chodziło w tym przypadku o produkty węgierskie i świadectwo przewozowe zostało wystawione niezgodnie z prawem. W konsekwencji niemieckie organy celne umorzyły względnie zwróciły należności przywozowe dla tych pojazdów mechanicznych, których węgierskie pochodzenie zostało jednak przyjęte przez węgierskie organy celne.

36. W maju 2000 r. Komisja przeprowadziła w Niemczech kontrolę środków własnych. Okazało się przy tym, że w zakresie dotyczącym pojazdów mechanicznych,

– dla których następcza weryfikacja węgierskich organów celnych najpierw wykazała, że nie były pochodzenia węgierskiego i dla których świadectwa przewozowe EUR.1 zostały w związku z tym wystawione niezgodnie z prawem,

– dla których wynik ten po wydaniu wyroku węgierskiego sądu nie został zmieniony,

– które od 18 listopada 1995 r. zostały przywiezione do Niemiec, i

– dla których niemieckie organy celne od dnia 15 kwietnia 1999 r. nie dokonały zaksięgowania retrospektywnego, ani nie powiadomiły dłużników celnych o kwotach należności w ramach pokrycia retrospektywnego z powodu upływu terminu przedawnienia trzech lat zgodnie z art. 221 ust. 3 zdanie pierwsze WKC,

niemieckie organy celne nie zapisały na dobro rachunku odpowiednich środków własnych. Dalej będą te pojazdy mechaniczne określane jako sporne pojazdy, a odpowiednie opłaty przywozowe jako sporne opłaty przywozowe.

37. W konsekwencji Komisja wezwała Republikę Federalną Niemiec do zapłaty odpowiednich środków własnych. Podczas posiedzenia, którego przebieg został ujęty w protokole z posiedzenia z dnia 12 czerwca 2003 r., Komisja zwróciła się do niemieckich organów z prośbą o to, aby podały jej bliższe informacje o spornych należnościach przywozowych. Komisja zapowiedziała, że w przyszłości zostanie wydane formalne pismo wzywające. W końcu stwierdziła, iż płatność w ramach przewidzianego terminu pomoże uniknąć naliczenia odsetek za zwłokę.

38. Pismem z dnia 30 marca 2005 r. niemieckie organy poinformowały Komisję, że dane opłaty przywozowe wynoszą 408 735,53 EUR. W piśmie z dnia 4 maja 2005 r. Komisja wezwała niemieckie organy, pod groźbą wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, do udostępnienia w terminie dwóch miesięcy spornych należności przywozowych pomniejszonych o stawkę poboru w wysokości 10%, a więc 367 861,98 EUR (zwana dalej „sporną kwotą środków własnych”). Komisja wskazała, że po otrzymaniu tej kwoty naliczy należne odsetki za zwłokę.

39. W piśmie z dnia 8 listopada 2005 r. niemieckie organy poinformowały Komisję o tym, iż w dniu 31 października 2005 r. dokonały płatności w wysokości 408 735,53 EUR, jednakże z zastrzeżeniem wydania orzeczenia przez Trybunał potwierdzającego pogląd prawny Komisji. Niemieckie organy podkreśliły w tym piśmie, że poprzez zapłatę nie został uznany pogląd prawny Komisji i że zapłata służy jedynie ograniczeniu ryzyka płatności odsetek za zwłokę w przypadku przegrania sprawy przed Trybunałem.

40. W pismach z dni 16 grudnia 2005 r. i 30 marca 2006 r. Komisja wskazała na to, że stawka poboru w wysokości 10% (40 873,55 EUR) nie została przez niemieckie organy odliczona i dlatego zostanie zwrócona. Oprócz tego objaśniła podstawy dla naliczenia odsetek za zwłokę i zażądała na tej podstawie kwoty w wysokości 571 011,21 EUR (zwana dalej „sporną kwotą odsetek za zwłokę”).

41. Pismem z dnia 13 czerwca 2006 r. niemieckie organy odmówiły zapłaty spornej kwoty odsetek za zwłokę i powtórzyły ponownie, że zapłata kwoty głównej nastąpiła tylko z zastrzeżeniem.

42. W związku z tym Komisja wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego zgodnie z art. 226 WE. Po wezwaniu Republiki Federalnej Niemiec przez Komisję w piśmie z dnia 18 października 2006 r. do przedstawienia uwag i w następstwie odpowiedzi z dnia 19 lutego 2007 r., Komisja przesłała w dniu 29 czerwca 2007 r. uzasadnioną opinię. Komisja wezwała w niej Republikę Federalną Niemiec do podjęcia wszelkich środków do zastosowania się do uzasadnionej opinii w terminie dwóch miesięcy od jej doręczenia.

III – Postępowanie przed Trybunałem

43. Ponieważ odpowiedź Republiki Federalnej Niemiec na uzasadnioną opinię z dnia 24 sierpnia 2007 r. nie zadowoliła Komisji, wniosła ona w dniu 6 października 2008 r. skargę o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na podstawie art. 226 WE.

44. W dniu 4 lutego 2009 r. została przeprowadzona rozprawa, na której przedstawiciele Komisji i rządu niemieckiego uzupełnili swoje wywody i odpowiedzieli na pytania.

45. Komisja wnosi, aby Trybunał orzekł, iż:

1. Republika Federalna Niemiec uchybiła ciążącym na niej zobowiązaniom na podstawie art. 2, 6, 9, 10 i 11 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89 względnie rozporządzenia nr 1150/2000:

– dopuszczając do przedawnienia wierzytelności celnych, pomimo otrzymania pisma w sprawie wzajemnej pomocy, popadając w zwłokę przy odprowadzeniu środków własnych należnych w tym zakresie, oraz

– odmawiając uiszczenia przypadających odsetek za zwłokę.

2. Republika Federalna Niemiec zostaje obciążona kosztami postępowania.

46. Republika Federalna Niemiec wnosi o:

1. oddalenie skargi i

2. obciążenie Komisji kosztami postępowania.

IV – W przedmiocie zarzutów Komisji

47. Komisja opiera swoją skargę na trzech sukcesywnych zarzutach naruszenia prawa wspólnotowego. W pierwszej kolejności zarzuca, że niemieckie organy celne naruszyły art. 220 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 221 ust. 1 WKC. Zdaniem Komisji niemieckie organy celne dysponowały w dniu 18 sierpnia 1998 r. wszystkimi niezbędnymi informacjami, ażeby dokonać zaksięgowania retrospektywnego kwoty spornych należności przywozowych i powiadomić o niej dłużników celnych. Niemieckie organy celne zaczęły jednakże działać w tym zakresie nie najpóźniej do dnia 18 listopada 1998 r., lecz dopiero w dniu 1 kwietnia 1999 r. Wskutek tego sporne należności przywozowe przedawniły się (A). Opierając się na tym Komisja zarzuca naruszenie art. 2, 6, 9, 10 i 17 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89. Sporna kwota środków własnych była wymagalna najpóźniej od dnia 20 stycznia 1999 r. Republika Federalna Niemiec zapisała ją jednakże na dobro rachunku Komisji dopiero w dniu 31 października 2005 r. (B). W końcu Komisja zarzuca naruszenie art. 11 rozporządzenia nr 1522/1989 względnie rozporządzenia nr 1150/2000. Republika Federalna Niemiec nie zapłaciła odsetek za zwłokę od spornej kwoty środków własnych (C).

A – W przedmiocie zarzutu naruszenia art. 220 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 221 ust. 1 WKC

48. Zasadniczo, należności celne przywozowe, które powstają stosownie do art. 201 ust. 1 lit. a) WKC przy dopuszczeniu do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym muszą na podstawie art. 217 ustęp 1 WKC zostać przez organy celne obliczone i zapisane z chwilą, gdy znajdą się one w posiadaniu niezbędnych informacji. Jeżeli jednak następcza weryfikacja zgłoszenia wykaże, że przy przywozie towarów przyjęto nieprawidłowe albo niepełne podstawy, to zgodnie z art. 78 ust. 3 WKC organy celne powinny podjąć konieczne działania, aby ten przypadek uregulować przy uwzględnieniu znanych im nowych okoliczności. Do tych działań zalicza się w szczególności zaksięgowanie retrospektywne kwoty należności przywozowych, która odpowiada prawnie należnemu długowi celnemu. To zaksięgowanie powinno nastąpić zgodnie z art. 220 ust. 1 zdanie pierwsze WKC zasadniczo w ciągu dwóch dni po dniu, w którym organy celne stwierdzą tę okoliczność i są w stanie obliczyć prawnie należną kwotę jak również określić dłużnika celnego. O należnej kwocie należy zgodnie z art. 221 ust. 1 WKC w odpowiedniej formie powiadomić dłużnika celnego.

49. Komisja zarzuca, że niemieckie organy celne naruszyły art. 220 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 221 ust. 1 WKC, ponieważ mimo pisma otrzymanego w dniu 18 sierpnia 1998 r. nie podjęły one wymaganych działań, aby ten przypadek uregulować z uwzględnieniem znanych im nowych okoliczności. Według poglądu Komisji niemieckie organy celne powinny były w ciągu trzech miesięcy po otrzymaniu tego pisma, a więc do dnia 18 listopada 1998 r., dokonać retrospektywnego pokrycia kwoty opłat, co zakłada ich uprzednie zaksięgowanie retrospektywne i powiadomienie dłużnika celnego.

50. Według poglądu rządu niemieckiego od dnia 18 sierpnia 1998 r. nie istniał jeszcze obowiązek niemieckich organów celnych do zaksięgowania retrospektywnego i powiadomienia dłużnika celnego. Ze względu na wniesienie sądowego środka zaskarżenia przeciwko wynikom następczej weryfikacji przeprowadzonej przez węgierskie organy celne nie było dopuszczalne zaksięgowanie retrospektywne i powiadomienie dłużnika (1). Stąd też nie istniały podstawy prawne dla tych działań. Artykuł 220 WKC nie może być rozszerzany na przypadek, w którym ex ante istniały wątpliwości, co do tego, czy kwoty opłat są uzasadnione (2). Ponadto rząd niemiecki zarzuca, że ustalenia węgierskich organów celnych odnośnie wyników następczej weryfikacji nie zostały ocenione przez OLAF. Ponadto niemieckie organy celne byłyby uprawnione do podjęcia działań jedynie na podstawie raportu końcowego OLAF (3). W końcu rząd niemiecki zarzuca, iż Komisja pozostaje w sprzeczności względem jej pisma w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r. (4).

1. W przedmiocie uwzględnienia zawisłości sądowego środka zaskarżenia przeciwko wynikom następczej weryfikacji

a) Argumenty stron

51. Rząd niemiecki powołuje się w pierwszej kolejności na wyrok w sprawie Sfakianakis( ). Z punktu 32 i 43 tego wyroku wynika, iż wraz z otrzymaniem pisma z dnia 18 sierpnia 1998 r. niemieckie organy celne nie miały prawa dokonać zaksięgowania retrospektywnego należności przywozowych. Cofnięcie świadectw przewozowych EUR.1 nie było jeszcze w tym przypadku ostateczne. Stąd też sporne świadectwa przewozowe EUR.1 były nadal „na świecie” i w związku z tym do uwzględnienia przez niemieckie organy celne. Zaksięgowanie retrospektywne wyprzedzałoby w sposób niedopuszczalny zawisły środek zaskarżenia.

52. Według poglądu Komisji z wyroku w sprawie Sfakianakis nie można wnioskować, iż organy celne państw członkowskich musiałyby pozostać bezczynne, jak długo przeciwko cofnięciu świadectw przewozowych EUR.1 jest zawisłe postępowanie w przedmiocie środka zaskarżenia. Ponadto protokół stoi na przeszkodzie obowiązkowi niemieckich organów celnych do zaksięgowania retrospektywnego długów celnych, kiedy cofnięcie nie jest jeszcze ostateczne. Ten przypadek nie jest mianowicie w protokole uregulowany. Zresztą postanowienia WKC oferują dłużnikom celnym wystarczające możliwości ochrony.

b) Ocena

53. W pierwszej kolejności należy zbadać, czy rozważania zawarte w punkcie 32 i 43 wyroku w sprawie Sfakianakis znajdą zastosowanie do niniejszej sprawy (i). Twierdzeniu temu należy moim zdaniem zaprzeczyć. Stąd też zbadam poniżej, jaki skutek prawny miało powiadomienie niemieckich organów celnych o wyniku następczej weryfikacji świadectw przewozowych EUR 1 przez węgierskie organy celne (ii) i czy ma na to wpływ fakt, iż zawisły był środek zaskarżenia przeciwko wynikowi następczej weryfikacji (iii).

i) W przedmiocie wyroku w sprawie Sfakianakis

54. W przeciwieństwie do poglądu rządu niemieckiego Trybunał nie orzekł w wyroku w sprawie Sfakianakis, iż zaksięgowanie retrospektywne i powiadomienie dłużników celnych w przypadku jak niniejszy było niedopuszczalne.

55. Jak sam wywodzi rząd niemiecki, cytowany przez niego pkt 32 tego wyroku dotyczy przypadku, gdy władze państwa przywozu zostały poinformowane o już wydanych orzeczeniach sądów państwa wywozu. O taki przypadek nie chodzi w niniejszej sprawie. Niemieckie organy celne dowiedziały się bowiem o orzeczeniu węgierskich sądów dopiero po dniu 18 sierpnia 1998 r. i także po dniu 18 listopada 1998 r., mianowicie dopiero wraz z pismem w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r..

56. W zakresie, w jakim rząd niemiecki celem poparcia swego stanowiska opiera się na pkt 43 wyroku w sprawie Sfakianakis również nie jest przekonujące. W pkt 43 wyroku w sprawie Sfakianakis Trybunał stwierdził, iż ze względu na skuteczność przewidzianego w układzie stowarzyszeniowym zniesienia ceł niedopuszczalne jest, by organy celne kraju przywozu wydały decyzje administracyjne zobowiązujące do zapłaty cła przed otrzymaniem informacji o ostatecznym rozstrzygnięciu w przedmiocie skarg na wyniki następczej weryfikacji, gdy decyzje władz kraju wywozu, które początkowo wystawiły świadectwa EUR.1 nie zostały cofnięte ani uchylone. Z tej odpowiedzi Trybunału nie daje się moim zdaniem wyciągnąć wniosku, że zaksięgowanie retrospektywne także w przypadku takim jak niniejszy jest niedopuszczalne. Trybunał odniósł się mianowicie tylko do sytuacji, w której organy celne państwa członkowskiego na podstawie posiadanych przez nie informacji nie mogły ostatecznie z pewnością przyjąć, że było przedstawione powiadomienie węgierskich organów celnych, iż świadectwa przewozowe EUR.1 zostały wystawione niezgodnie z prawem.

57. Można to po pierwsze, wywnioskować z części zdania „gdy decyzje władz kraju wywozu, które początkowo wystawiły świadectwa EUR.1 nie zostały cofnięte ani uchylone”. Po drugie, jak Trybunał stwierdził w pkt 40 tego wyroku, ze stanu faktycznego przedstawionego przez sąd krajowy nie wynikało, by władze węgierskie dokonały takiego cofnięcia, co pozwoliłoby władzom greckim na zawieszenie stosowania preferencyjnego traktowania w stosunku do rozpatrywanych towarów. To stwierdzenie należy postrzegać w związku z pkt 11 tego wyroku. Stosownie do niego organy celne państwa członkowskiego otrzymały po przekazaniu informacji o wynikach następczej weryfikacji przez Komisję dalsze informacje bezpośrednio od węgierskich organów celnych. Przesłały one do organów celnych państwa członkowskiego w piśmie z dnia 3 listopada 1998 r. zestawienie składające się z trzech części. Pierwsza zawierała dane identyfikacyjne wszystkich pojazdów, których węgierskie pochodzenie zostało stwierdzone zarówno przez producenta jak i przez węgierskie władze przeprowadzające weryfikację, druga wskazywała pojazdy, co do których wskazane władze stwierdziły pochodzenie zagraniczne, które producent oficjalnie uznał, trzecia obejmowała pojazdy, których pochodzenie było przedmiotem postępowania sądowego. Jeśli chodzi o trzecią część, w której wskazano pojazdy obciążone dodatkowymi należnościami, będącymi przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, władze węgierskie stwierdziły, że nie mogą przedstawić informacji na temat wyniku wszczętych postępowań sądowych do czasu ich zakończenia. Władze te zwróciły się do władz greckich, by wstrzymały się one z pobraniem spornych należności celnych. Na tym tle Trybunał stwierdził w pkt 41 wskazanego wyroku, iż na sądzie krajowym ciąży obowiązek oceny, czy władze greckie uzyskały wystarczające informacje by stwierdzić, że sporne świadectwa EUR.1 nie zostały cofnięte i w konsekwencji pozostawały w mocy.

58. W niniejszej sprawie stan faktyczny jest inny. Jak wyjaśnił rząd niemiecki podczas rozprawy, niemieckie organy celne otrzymały w niniejszej sprawie jedynie powiadomienie Komisji o wyniku następczej weryfikacji. Inaczej niż w wyroku Sfakianakis nie otrzymały one żadnych dalszych informacji bezpośrednio od węgierskich organów celnych, które mogłyby podać w wątpliwość informacje zawarte w piśmie otrzymanym w dniu 18 sierpnia 1998 r. Niniejsza sprawa nie odpowiada w związku z tym przypadkowi, który Trybunał omówił w pkt 43 wyroku w sprawie Sfakianakis.

59. Stąd też zarzuty rządu niemieckiego oparte na pkt 32 i 43 wyroku w sprawie Sfakianakis należy odrzucić.

ii) W przedmiocie skutku następczej weryfikacji

60. Dokonam teraz badania, jaki skutek prawny miało powiadomienie niemieckich organów celnych o wynikach następczej weryfikacji. Ponieważ postanowienia protokołu jako międzynarodowej umowy mają pierwszeństwo przed WKC, zaliczającym się do prawa wtórnego, należy w pierwszej kolejności zbadać, czy odpowiedź na to pytanie wynika z postanowień protokołu.

61. Wbrew poglądowi Komisji( ) wydaje mi się, iż protokół jednak reguluje, jakie skutki prawne ma powiadomienie o wynikach następczej weryfikacji, jeżeli wynikiem jest, że dane pojazdy mechaniczne nie mogą być uważane za produkty węgierskie i stąd też świadectwa przewozowe EUR.1 zostały wystawione niezgodnie z prawem. Wynika to z systemu współpracy administracji, który jest wyrażony w szczególności w art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 1 i art. 32 protokołu.

62. Zgodnie z art. 16 ust. 1 protokołu wyroby pochodzenia węgierskiego korzystają z preferencyjnego traktowania przy przywozie do Wspólnoty, o ile zostanie przedstawiony dowód pochodzenia. Zgodnie z art. 17 ust. 1 protokołu dla wystawienia świadectw przewozowych EUR.1 właściwe są węgierskie organy celne. Muszą one przy tym zgodnie z 17 ust. 4 i 5 protokołu podjąć działania, które są niezbędne w celu zweryfikowania statusu pochodzenia produktów. Z art. 32 ust. 3 i 5 protokołu wynika, że są one właściwe także dla ich następczej weryfikacji.

63. Ten system współpracy administracji zobowiązuje organy celne państwa przywozu w pierwszej kolejności do tego, by zasadniczo uznać wystawione przez organy celne państwa wywozu świadectwa przewozowe EUR.1. W dalszej kolejności zobowiązuje je do tego, by zasadniczo uznać wynik następczej weryfikacji organów celnych państwa wywozu( ). System współpracy polega mianowicie na podziale zadań i na wzajemnym zaufaniu między organami celnymi państwa przywozu i organami celnymi państwa wywozu. Podział zadań jest uzasadniony poprzez to, że organy państwa wywozu mają najlepsze możliwości, by bezpośrednio ustalić fakty, od których zależy status pochodzenia danego produktu. System ten może funkcjonować jedynie wówczas, gdy organy celne państwa przywozu uznają oceny dokonane przez organy państwa wywozu i to nie tylko przy wystawieniu świadectw przewozowych EUR.1, lecz także podczas ich następczej weryfikacji.

64. W niniejszym przypadku niemieckie organy celne powinny były w związku z tym uznać wynik następczej weryfikacji dokonanej przez węgierskie organy celne, wedle którego sporne pojazdy mechaniczne nie były produktami węgierskimi i świadectwa przewozowe EUR.1 dla tych pojazdów mechanicznych zostały wystawione niezgodnie z prawem.

65. Natomiast nie można podnosić, że następcza weryfikacja w niniejszym przypadku nastąpiła w związku z kontrolą Komisji. Co prawda art. 32 ust. 1 protokołu przewiduje, że następczą weryfikację przeprowadza się wyrywkowo lub w razie uzasadnionych wątpliwości organów celnych kraju przywozu. Nie może to być jednak rozumiane jako wyliczenie enumeratywne. Wykładnia tego postanowienia jako zamkniętej regulacji przypadków, w których dopuszczalna jest następcza weryfikacja, prowadziłaby mianowicie do oczywiście nieracjonalnych wyników, ponieważ wykluczone byłyby wówczas także następcze weryfikacje, które przeprowadzane są z urzędu przez węgierskie organy celne w związku z pozyskaną informacją lub podejrzeniem.

66. Następnie nie można kwestionować wyniku następczej weryfikacji, ze względu na to, że powiadomienie nie nastąpiło bezpośrednio między węgierskimi i niemieckimi organami celnymi. Artykuł 32 ust. 5 protokołu przewiduje, że o wynikach następczej weryfikacji powiadamia się organy celne, które złożyły wniosek o weryfikację. Także, jeżeli pojęcie organów celnych jest w protokole używane zasadniczo dla organów celnych państw członkowskich i Węgier, to stosowanie tego postanowienia powinno być możliwe w niniejszym przypadku przynajmniej odpowiednio względem Komisji, z której inicjatywy przeprowadzono obszerną następczą weryfikację. Przemawia za tym po pierwsze, że zgodnie z art. 31 ust. 2 protokołu Wspólnota i Węgry udzielają sobie wzajemnie, poprzez właściwe organy administracji celnej, pomocy w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych EUR.1. Pojęcie administracji celnej Wspólnoty w rozumieniu tego przepisu wydaje mi się obejmować także Komisję. Po drugie, w stosunku wewnętrznym między Komisją a państwami członkowskimi należy uwzględnić także art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 515/97, zgodnie z którym Komisja jest upoważniona do podania do wiadomości właściwym władzom w każdym państwie członkowskim wszelkich informacji, które mogłyby im pomóc zapewnić stosowanie przepisów prawa celnego.

67. W końcu należy także odrzucić zarzut rządu niemieckiego, iż informacje przekazane przez Komisję nie wskazywały ostatecznego wyniku, ponieważ węgierskie organy celne zapowiedziały przekazanie ostatecznych wyników weryfikacji organom celnym państw członkowskich. Jest bowiem oczywiste, że chodziło o organy celne państw członkowskich, które zastosowały się do wezwania Komisji w piśmie w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 13 czerwca 1996 r. i z dnia 28 listopada 1996 r. i wezwały same bezpośrednio węgierskie organy do następczej weryfikacji świadectw przewozowych EUR.1. Ponieważ rząd niemiecki nie zastosował się do tego wezwania, nie może się on także powołać na to, iż oczekiwał bezpośredniej reakcji węgierskich organów celnych. Ponadto z listu węgierskich organów celnych z dnia 26 maja 1998 r. wynikało wystarczająco wyraźnie, że chodziło już o ostateczne wyniki. Organom celnym państw członkowskich, które powinny były zostać poinformowane bezpośrednio, należało mianowicie wskazać, iż mogły otrzymać od Komisji szczegółowe dane. Chodziło przy tym o dane, które Komisja przekazała niemieckim organom celnym pismem otrzymanym w dniu 18 sierpnia 1998 r.

68. Na podstawie danych z pisma otrzymanego w dniu 18 sierpnia 1998 r. niemieckie organy celne musiały przyjąć, iż sporne pojazdy mechaniczne nie były produktami węgierskimi i stąd też przy ich przywozie nie należało stosować traktowania preferencyjnego zgodnie z art. 16 ust. 1 protokołu. W związku z tym niemieckie organy celne powinny były przeprowadzić zaksięgowanie retrospektywne kwoty należności przywozowych i powiadomić dłużników celnych.

iii) W przedmiocie skutku środka zaskarżenia

69. W niniejszej sprawie powstaje pytanie, czy okoliczność, iż niemieckie organy celne były poinformowane także o tym, że przeciwko wynikom następczej weryfikacji wniesiono środek zaskarżenia zmienia ocenę prawną. Na to pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej.

70. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w protokole brak jest wyraźnego postanowienia, zgodnie z którym wynik następczej weryfikacji musi być prawomocny. Przeciwnie, wydaje mi się, iż art. 32 ust. 5 protokołu, zgodnie z którym o wyniku następczej weryfikacji należy powiadomić tak szybko jak to możliwe, przemawia przeciwko takiemu założeniu.

71. Następnie Trybunał wyjaśnił co prawda, że organy celne państw członkowskich muszą uwzględnić już wydane orzeczenia węgierskich sądów w sprawie środka zaskarżenia przeciwko wynikom następczej weryfikacji( ). To zobowiązanie jest z jednej strony rezultatem przewidzianego w protokole podziału zadań i wzajemnego zaufania między węgierskimi organami celnymi i organami celnymi państw członkowskich, które ostatecznie rozciąga się także na sądy( ). Z drugiej strony wynika ono z konieczności gwarancji efektywnej ochrony prawnej( ). Wbrew poglądowi rządu niemieckiego nie oznacza to jednak, iż niemieckie organy celne musiały odstąpić od zaksięgowania retrospektywnego także przed wydaniem takiego orzeczenia sądowego.

72. Po pierwsze przeciwko takiemu założeniu przemawia przewidziany w protokole system współpracy, który opiera się na zasadach podziału zadań i wzajemnego zaufania między organami celnymi. Jak już powyżej wspomniano( ), organy celne państwa wywozu są właściwe dla następczej weryfikacji świadectw przewozowych EUR.1 i organy celne państwa przywozu muszą zasadniczo zawierzyć prawidłowości wyników. Z okoliczności, że został wniesiony środek zaskarżenia przeciwko wynikowi następczej weryfikacji, nie wynika jeszcze, jakie są szanse jego powodzenia. Stąd też okoliczność ta nie może podważyć zaufania, które organy celne państw członkowskich powinny okazać względem wyników następczej weryfikacji przeprowadzonej przez węgierskie organy celne.

73. Po drugie także zasada gwarancji efektywnej ochrony prawnej nie nakazuje w niniejszym przypadku odstąpienia od zaksięgowania retrospektywnego zgodnie z art. 220 ust. 1 zdanie pierwsze WKC i od powiadomienia dłużników celnych zgodnie z art. 221 ust. 1 WKC. Byłoby to mianowicie nakazane jedynie wówczas, gdyby orzeczenia węgierskich sądów, które są wydane w związku ze środkiem zaskarżenia przeciwko wynikom następczej weryfikacji, po ich wydaniu nie mogłyby zostać już skutecznie uwzględnione. Nie można jednak w niniejszej sprawie wyjść z tego założenia nawet wówczas, gdyby węgierskie organy celne miały po wydaniu wyroku zawiadomić, że dane pojazdy mechaniczne należało jednak uważać za produkty węgierskie (czego one nie uczyniły)( ). Jak słusznie wywodzi Komisja, cła, które później okażą się nienależne, zostaną zgodnie z art. 236 ust. 1 WKC umorzone albo zwrócone. Gdy organy celne państw członkowskich zostaną powiadomione o tym, iż organy celne państwa wywozu zmienią na podstawie wyroku sądowego wyniki ich następczej weryfikacji i ponownie przyjmą węgierskie pochodzenie danych produktów, są one zobowiązane to uwzględnić( ). Także w przypadku, w którym odczekanie na zwrot byłoby zbyt uciążliwe, istnieją zgodnie z WKC wystarczające możliwości ochrony. Tak np. danemu dłużnikowi celnemu może zostać przyznane ułatwienie płatnicze z zachowaniem przesłanek art. 229 WKC. Jest ono wprawdzie zasadniczo zależne od złożenia zabezpieczenia. Można z jednak od niego odstąpić, jeżeli prowadziłoby ono do poważnych trudności natury gospodarczej lub społecznej.

74. Sama okoliczność, że został wniesiony środek zaskarżenia przeciwko wynikom następczej weryfikacji, nie stanowi w związku z tym podstawy, aby odstąpić od zaksięgowania retrospektywnego.

75. Co innego ma miejsce wówczas, jeśli z powiadomienia organów celnych nie wynika jasno, jaki jest wynik następczej weryfikacji. Tego rodzaju przypadek zachodzi np. wówczas, gdy organy celne państwa wywozu powiadamiają organy celne państwa przywozu, iż do końca postępowania w sprawie środka zaskarżenia nie mogą podać bliższych danych i zwracają się do organów celnych państwa przywozu, by wstrzymały się z poborem ceł spornych w postępowaniu przed sądem krajowym. Taki przypadek nie ma tu jednak miejsca.

iv) Wniosek

76. Na podstawie informacji, którymi dysponowały niemieckie organy celne po otrzymaniu pisma doręczonego w dniu 18 sierpnia 1998 r., powinny były one dokonać zaksięgowania retrospektywnego kwoty należności przywozowych i powiadomić o należnej kwocie dłużnika celnego.

2. W przedmiocie nadmiernego rozszerzenia przesłanek art. 220 WKC

a) Wywód stron

77. Następnie rząd niemiecki podnosi, iż rozszerzającego stosowania art. 220 WKC dla zaksięgowania należności przywozowych, co do prawidłowości których istniały wątpliwości ex ante, nie można opierać na tym, iż WKC przewiduje mechanizmy ochronne dla przedsiębiorstw. Wprost przeciwnie w takich przypadkach w interesie danych przedsiębiorstw nakazane jest odstąpienie od zaksięgowania retrospektywnego. Należy pogodzić się z tym, iż wskutek tego długi celne się przedawnią. Kwestię te można ewentualnie rozwiązać poprzez dopasowanie WKC.

b) Ocena

78. Także ten zarzut należy odrzucić. Jak przedstawiono powyżej, zgodnie z postanowieniami protokołu niemieckie organy celne z chwilą otrzymania pisma z dnia 18 sierpnia 1998 r. musiały przyjąć, że brak było podstawy dla traktowania preferencyjnego danych pojazdów mechanicznych. Artykuł 220 ust. 1 zdanie pierwsze WKC nie zostałby w niniejszym przypadku zastosowany rozszerzająco. Zarzut rządu niemieckiego, który się opiera w pierwszym rzędzie na tym, że brak było podstawy prawnej dla zaksięgowania retrospektywnego należy w związku z tym odrzucić.

79. Jedynie tytułem uzupełniającym chciałabym wskazać na to, iż pogląd rządu niemieckiego jest nie tylko nietrafny, lecz ponadto także może prowadzić do znacznego ryzyka dla budżetu Wspólnoty. Zgodnie z art. 221 ust. 3 zdanie pierwsze WKC powiadomienie dłużników celnych może nastąpić mianowicie tylko w terminie trzech lat od chwili powstania długu celnego. Wniesienie środka zaskarżenia przeciwko wynikom następczej weryfikacji przed węgierskimi sądami nie wywiera żadnych skutków odnośnie tego terminu. Jeżeli organy celne państw członkowskich musiałyby przy wniesieniu takiego środka zaskarżenia zawsze oczekiwać na orzeczenie węgierskich sądów, zanim mogłyby dokonać zaksięgowania retrospektywnego i powiadomić dłużnika celnego, groziłoby to w wielu przypadkach nastąpieniem przedawnienia stwierdzenia należności zgodnie z art. 221 ust. 3 zdanie pierwsze WKC. W związku z tym należy wziąć pod rozwagę, iż postępowanie sądowe nie musi się ograniczać koniecznie do jednej instancji, w konsekwencji czego może upłynąć znaczny okres zanim wyrok stanie się prawomocny i zanim uzyska się ostateczny wynik. Ponadto przy zastosowaniu poglądu prawnego rządu niemieckiego istnieje zupełnie oczywisty interes dłużnika celnego w tym, aby przeciągać postępowanie przed sądami węgierskimi celem skorzystania w jak najwyższym możliwie stopniu ze skutku przedawnienia stwierdzenia należności.

3. W przedmiocie braku dokonania oceny przez OLAF i niezbędności raportu końcowego

a) Argumenty stron

80. Rząd niemiecki zarzuca, iż nie została przeprowadzona przez OLAF ocena wyniku następczej weryfikacji węgierskich organów celnych. Ponadto niemieckie organy celne były uprawnione do podjęcia działań tylko na podstawie raportu końcowego OLAF. Pogląd ten rząd niemiecki opiera po pierwsze, na mocy dowodowej raportu końcowego i po drugie, na pkt 4.5 wytycznych Komisji dla misji wspólnotowych dokonywanych na podstawie rozporządzenia nr 515/97( ) (zwanych dalej „wytycznymi”).

81. Komisja prezentuje pogląd, iż nie były konieczne ani ocena ani raport końcowy. W niniejszym przypadku nie istniały już świadectwa przewozowe EUR.1, ponieważ zostały one przez węgierskie organy celne cofnięte. Komisja nie jest oprócz tego zobowiązana do przeprowadzenia misji kontrolnych na miejscu. Wreszcie w wywodzie rządu niemieckiego zawarte są sprzeczności. Również przedstawienie raportu końcowego nie prowadzi bowiem do tego, iż dojdzie do wydania ostatecznego, a więc prawomocnego rozstrzygnięcia węgierskich organów celnych, jak tego żąda rząd niemiecki.

b) Ocena

82. Także te zarzuty niemieckiego rządu nie są przekonujące. W pierwszej kolejności należy ponownie wskazać na to, iż system współpracy może funkcjonować tylko wtedy, kiedy organy celne państwa przywozu uznają oceny przeprowadzone przez organy państwa wywozu i to nie tylko przy wystawieniu świadectw przewozowych EUR.1, lecz także przy ich następczej weryfikacji( ). To zasadnicze zobowiązanie do uznania nie jest zależne od tego, czy OLAF albo Komisja oceni stanowisko organów celnych państwa wywozu.

83. O ile rząd niemiecki powołuje się po pierwsze na to, że tylko raport końcowy w rozumieniu rozporządzenia nr 515/97 zapewnia niemieckim organom celnym niezbędne minimum bezpieczeństwa, aby odstąpić od uwzględnienia świadectw przewozowych EUR.1 węgierskich organów celnych, zarzut ten opiera się na nietrafnym założeniu. Niemieckie organy celne były poinformowane o wyniku następczej weryfikacji węgierskich organów celnych, zgodnie z którym sporne pojazdy mechaniczne nie były produktami węgierskiego pochodzenia i w tym zakresie świadectwa przewozowe EUR.1 zostały wystawione niezgodnie z prawem. Stąd też musiały one wyjść z założenia, że sporne pojazdy nie były produktami węgierskimi. Dlatego też założenie, że musiałyby zostać w tym przypadku obalone dowody pochodzenia, nie jest trafne.

84. Po drugie należy odrzucić zarzut, że niemieckie organy celne powinny były odczekać na ocenę Komisji albo na raport końcowy Komisji z jej misji kontrolnej na Węgrzech. Wprawdzie Komisja sama przeprowadziła misję kontrolną na Węgrzech w ścisłym związku z następczą weryfikacją węgierskich organów celnych, jednak wyniki kontroli Komisji i następczej weryfikacji węgierskich organów celnych należy rozdzielić. Niemieckie organy celne zostały poinformowane o wyniku następczej weryfikacji węgierskich organów celnych w piśmie otrzymanym w dniu 18 sierpnia 1998 r. Pismo to powinno było zostać zasadniczo uznane przez niemieckie organy celne jako wynik następczej weryfikacji zgodnie z art. 32 ust. 5 protokołu bez konieczności dodatkowej oceny Komisji albo raportu końcowego Komisji.

85. Po trzecie należy odrzucić także zarzut oparty na pkt 4.5 wytycznych, zgodnie z którym państwa członkowskie musiałyby odczekać na raport końcowy Komisji zanim podejmą działania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wytyczne były dokumentem z kwietnia 2009 r., który według informacji Komisji podanej na rozprawie został przyjęty przez komitet zgodnie z art. 43 rozporządzenia nr 515/97 dopiero w grudniu 2009 r., a więc wyraźnie po istotnym w niniejszej sprawie okresem między dniem 18 sierpnia 1998 r. i dniem 15 kwietnia 1999 r. Ponadto jak wyraźnie wskazano we wprowadzeniu do wytycznych, nie mają one wiążącego skutku, ani nie mają także pełnić roli wykładni rozporządzenia nr 515/97.

86. Zresztą wydaje mi się, że nie można rozumieć pkt 4.5 wytycznych w ten sposób, że dotyczy on przypadku, w którym węgierskie organy celne same stwierdzają w ramach wyniku dokonanej przez nie następczej weryfikacji, że dane towary nie są pochodzenia węgierskiego. W tym przypadku z protokołu wynika bowiem, że organy celne państw członkowskich powinny uznać ten wynik niezależnie od raportu końcowego Komisji. Obowiązuje to niezależnie od tego, czy następcza weryfikacja nastąpiła ze względu na wątpliwości Komisji czy też była przeprowadzona w związku z misją kontrolną Komisji.

87. Przeciwnie, pkt 4.5 wytycznych dotyczy przypadku, gdy organy celne państwa trzeciego mimo podniesionych wątpliwości podtrzymują status pochodzenia danych produktów i jako wynik ich następczej weryfikacji stwierdzą, że wątpliwości dotyczące węgierskiego pochodzenia wyrobów są nieuzasadnione i stąd też świadectwa przewozowe zostały wystawione zgodnie z prawem. W takim przypadku, pomimo wątpliwości, organy celne państw członkowskich zasadniczo nie mają prawa do jednostronnego nieuwzględnienia obowiązujących w dalszym ciągu dowodów pochodzenia. Organy celne mogą jedynie przy spełnieniu przesłanek art. 32 ust. 6 protokołu odrzucić przyznanie traktowania preferencyjnego, a więc kiedy przy uzasadnionych wątpliwościach, po upływie dziesięciu miesięcy od chwili wniosku o następczą weryfikację brak jest odpowiedzi albo zawiera ona niewystarczające dane. Przypadki, które nie są objęte zakresem art. 32 ust. 6 protokołu, należy wyjaśniać w postępowaniu w zmierzającym do rozwiązania sporu zgodnie z art. 33 protokołu. Z wyżej wymienionych powodów w tych przypadkach, w których wyrażone wątpliwości odnośnie statusu pochodzenia nie zostaną ostatecznie uwzględnione przez węgierskie organy celne, wskazane byłoby, aby organy celne państw członkowskich, które nie wzięły udziału w misji wspólnotowej, odczekały na wyniki raportu końcowego( ).

4. W przedmiocie pisma w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r.

a) Argumenty stron

88. Rząd niemiecki powołuje się wreszcie na pismo w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r. Wynika z niego, iż Komisja sama reprezentuje pogląd, że niemieckie organy celne są zobowiązane do zaksięgowania retrospektywnego dopiero na podstawie raportu końcowego Komisji. Rząd niemiecki opiera się w związku z tym w pierwszym rzędzie na zawartym w piśmie w sprawie wzajemnej pomocy wezwaniu państw członkowskich przez OLAF do oparcia swoich działań na wnioskach raportu Wspólnoty z lutego 1999( ).

b) Ocena

89. Także ten zarzut nie jest przekonujący.

90. W pierwszej kolejności należy wskazać, że rząd niemiecki przytoczył pismo w sprawie wzajemnej pomocy z dnia 27 października 1999 r. w sposób bardzo skrócony. W piśmie tym OLAF wezwał organy celne po pierwsze, do odrzucenia zmienionych wniosków węgierskich organów celnych, które latem 1999 r. skierowane zostały pojedynczo do państw członkowskich i po drugie, do oparcia swoich działań na wnioskach raportu wspólnotowego z lutego 1999 r. Wbrew poglądowi rządu niemieckiego, z wezwania tego nie można wywieść, że Komisja przyjęła, iż obowiązek działania niemieckich organów celnych powstanie dopiero po otrzymaniu raportu końcowego.

91. Należy mianowicie uwzględnić w zakresie dotyczącym stanu faktycznego, iż węgierskie organy celne po wydaniu wyroku sądu węgierskiego zmieniły częściowo wynik ich następczej weryfikacji i uznały określone pojazdy mechaniczne ponownie za produkty węgierskie. Zgodnie z przewidzianym w protokole systemem współpracy niemieckie organy celne powinny były zasadniczo uznać te zmiany. Wezwanie przez OLAF do oparcia się na raporcie końcowym Komisji należy rozpatrywać na tym tle. OLAF nie chciał uznać zmienionych wyników następczej weryfikacji i stąd też wezwał państwa członkowskie do oparcia się na raporcie końcowym Komisji, aby nie uwzględniać tych zmienionych wyników.

92. Kwestia, czy to wezwanie było zgodne z protokołem nie musi zostać w niniejszej sprawie wyjaśniane. Nie wynikało z niego bowiem, że Komisja uważała za niezbędne oparcie się na raporcie końcowym w zakresie spornych pojazdów mechanicznych. Wezwanie zawarte w piśmie w sprawie wzajemnej pomocy odnosiło się bowiem jedynie do pojazdów mechanicznych, w stosunku do których węgierskie organy celne ponownie przyjęły węgierskie pochodzenie. Odnośnie spornych pojazdów mechanicznych węgierskie organy celne pozostały jednak także po wydaniu wyroku sądu przy ocenie, że nie chodziło o wyroby węgierskie i że świadectwa przewozowe EUR 1 zostały w związku z tym wystawione niezgodnie z prawem.

5. Wniosek

93. Należy zatem po pierwsze stwierdzić, że niemieckie organy celne na podstawie informacji, którymi dysponowały po otrzymaniu pisma doręczonego w dniu 18 sierpnia 1998 r., powinny były dokonać zaksięgowania retrospektywnego należności przywozowych zgodnie z art. 220 ust. 1 zdanie pierwsze WKC i powiadomić zgodnie z art. 221 ust. 1 WKC dłużników z tytułu opłat celnych.

B – W przedmiocie chwili, w której sporna kwota środków własnych powinna była zostać zapisana na dobro rachunku

1. Argumenty stron

94. Według poglądu Komisji niemieckie organy celne powinny były w ciągu trzech miesięcy po dniu 18 sierpnia 1998 r., a więc do dnia 18 listopada 1998 r. dokonać zaksięgowania retrospektywnego kwot należności i powiadomić dłużników celnych. Ponadto z art. 2, 6, 9, 10 i 17 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89, względnie rozporządzenia nr 1150/2000 oraz orzecznictwa Trybunału w sprawie C‑392/02 Komisja przeciwko Danii( ) wynika, iż Republika Federalna Niemiec powinna była z dniem 20 stycznia 1999 r. zapisać na dobro rachunku sporną kwotę środków własnych, która odpowiadała danym należnościom przywozowym po odliczeniu 10%.

95. Rząd niemiecki podnosi, że nie można mu zarzucić błędnego postępowania w aspekcie celnoprawnym i już z tej przyczyny nie powstało roszczenie Wspólnoty przeciwko Republice Federalnej Niemiec o środki własne. Następnie rząd niemiecki powołał się na rozprawie po raz pierwszy na to, że zaksięgowanie retrospektywne i powiadomienie dłużników celnych w ciągu trzech miesięcy od dnia 18 sierpnia 1998 r. nie prowadziłoby koniecznie do tego, że z dniem 20 stycznia 1999 r. powstałoby roszczenie o środki własne. Komisja uwzględnia jedynie przypadek wskazany w art. 6 ust. 2 lit. a) zmienionego rozporządzenia nr 1552/89. Należy jednakże uwzględnić, iż zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia roszczenia, które z powodu upadłości dłużnika celnego nie mogły zostać windykowane, zostają wykazane w odrębnej księgowości. Jest to możliwe także wtedy, kiedy zostanie wniesiony środek zaskarżenia. Należy jednak z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością przyjąć, że takie środki zaskarżenia zostałyby wniesione.

2. Ocena

96. Komisja podnosi, że niemieckie organy celne powinny były w ciągu trzech miesięcy po 18 sierpnia 1998 r. dokonać zaksięgowania retrospektywnego i powiadomić dłużników celnych. Komisja wskazuje przy tym z jednej strony na złożoność przypadku, a z drugiej strony na to, iż przypadek ten był znany państwom członkowskim od 1996 roku. Rząd niemiecki nie zaprzecza temu pod względem faktycznym( ). Uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy okres trzech miesięcy nie wydaje mi się być nieodpowiednio krótki. Zatem dla celów niniejszego postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego można przyjąć, iż niemieckie organy celne powinny były dokonać zaksięgowania retrospektywnego i powiadomienia dłużników celnych w terminie trzech miesięcy od dnia 18 sierpnia 1998 r.

97. Zgodnie z art. 2 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89 tytuł Wspólnot do środków własnych jest ustalony, gdy właściwy organ państwa członkowskiego powiadomi dłużnika o kwocie należności celnych. Stosownie do art. 6 ust. 2 lit. a) tego rozporządzenia z zastrzeżeniem lit. b) tego ustępu, tytuły dochodów budżetowych ustalone zgodnie z art. 2 są wpisywane w rachunkach najpóźniej pierwszego dnia roboczego po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony. Zgodnie z art. 9 i 10 ust. 1 akapit pierwszy państwo członkowskie powinno dokonać wpisu środków własnych na rachunek Komisji najpóźniej w pierwszym dniu roboczym po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony.

98. W sprawie C‑392/02 Komisja przeciwko Danii Trybunał stwierdził, iż zobowiązanie państw członkowskich do ustalenia środków własnych istnieje także wówczas, gdy organy celne państw członkowskich zaniechały, w sposób sprzeczny z prawem celnym, dokonania pokrycia retrospektywnego należności od dłużnika. Odnośnie zobowiązania do uznania konta na rachunku Komisji w ciągu ustanowionego terminu nie można czynić różnicy między przypadkiem, w którym państwo członkowskie ustaliło środki własne bez ich odprowadzenia a przypadkiem, w którym niezgodnie z prawem zaniechało ono ustalenia środków własnych( ).

99. Przy zastosowaniu tych zasad prawnych należy w niniejszej sprawie stwierdzić, że jest oczywiste, iż Republika Federalna Niemiec zapisała sporną kwotę środków własnych na dobro rachunku z opóźnieniem. Zaksięgowanie retrospektywne i powiadomienie dłużników celnych powinno było nastąpić najpóźniej z dniem 18 listopada 1998 r. Uznanie konta powinno było nastąpić do dnia 20 stycznia 1999 r. Nastąpiło ono jednakże dopiero w dniu 31 października 2005 r.

100. Rząd niemiecki powołał się na rozprawie pierwszy raz na okoliczność, iż w (hipotetycznym) przypadku, w którym niemieckie organy celne dokonałyby zaksięgowania retrospektywnego i powiadomiłyby o należnościach to wchodziłoby w rachubę także wykazanie w odrębnych rachunkach stosownie do art. 6 ust. 2 lit. b) zmienionego rozporządzenia nr 1552/89. W tym przypadku uznanie konta powinno było nastąpić zgodnie z art. 10 ust. 2 akapit drugi tego rozporządzenia dopiero najpóźniej pierwszego dnia roboczego po 19 drugiego miesiąca, który następował po miesiącu, w którym kwoty odpowiadające tytułom budżetowym zostały uzyskane.

101. Zarzut ten należy odrzucić bez konieczności wyjaśniania, czy podniesienie go po raz pierwszy w stadium rozprawy było dopuszczalne w aspekcie procesowym. Po pierwsze należy wskazać, że Republika Federalna Niemiec ponosiła zgodnie z zasadą reus in excipiendo fit actor ciężar dowodu zaistnienia przesłanek art. 6 ust. 2 lit. b) zmienionego rozporządzenia nr 1552/89. Republika Federalna Niemiec jednak z jednej strony nie wskazała, z jakich powodów należałoby przyjąć w niniejszej sprawie upadłość dłużnika celnego( ). Z drugiej strony nie jest przekonujący jej wywód dotyczący możliwości państw członkowskich wykazania tytułów budżetowych w odrębnych rachunkach w przypadku zaskarżenia. Rząd niemiecki wskazuje, że dłużnicy celni z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością zaskarżyliby roszczenia. Odnośnie tego faktycznego twierdzenia istnieją poważne wątpliwości. Dopóki bowiem węgierskie organy celne pozostawały przy wyniku, iż sporne pojazdy mechaniczne nie były pochodzenia węgierskiego, zaskarżenie roszczeń stwierdzonych przed niemieckimi organami celnymi nie mogło mieć szansy na powodzenie. Podobnie jak niemieckie organy celne wynik ten musiały zasadniczo respektować niemieckie sądy. Rozsądny dłużnik celny próbowałby w związku z tym w pierwszej kolejności wystąpić przeciwko wynikowi następczej weryfikacji na Węgrzech. Wbrew poglądowi rządu niemieckiego nie można zatem przyjąć, że nastąpiłoby bezpośrednio zaskarżenie roszczeń celnych stwierdzonych przez niemieckie organy celne. Ostatecznie pozostaje więc sytuacja non liquet, która obciąża zobowiązaną do przeprowadzenia dowodu Republikę Federalną Niemiec. Wynik ten wydaje mi się być w niniejszej sprawie uzasadniony również z tego względu, że niemożność wyjaśnienia należy w niniejszym przypadku tłumaczyć tym, iż niemieckie organy celne sprzecznie z prawem celnym nie żadnego zaksięgowania retrospektywnego i nie powiadomiły dłużników celnych o należnościach. Należy zresztą wskazać, że przesłanką wykazania tytułów budżetowych w odrębnych rachunkach zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. b) zmienionego rozporządzenia nr 1552/89 nie jedynie zaskarżenie ustalonych tytułów, lecz także złożenie zabezpieczenia. Odnośnie tej przesłanki rząd niemiecki nie podał jakichkolwiek wyjaśnień.

102. W związku z powyższym należy stwierdzić, że Republika Federalna Niemiec poprzez spóźnione uznanie konta w zakresie środków własnych naruszyła art. 2, 6 ust. 2 lit. b), 9, 10 ust. 1 akapit pierwszy i 17 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89.

C – W przedmiocie odmowy zapłaty odsetek za zwłokę

1. Argumenty stron

103. Komisja zarzuca wreszcie naruszenie art. 11 rozporządzenia nr 1552/89 względnie rozporządzenia nr 1150/2000, ponieważ Republika Federalna Niemiec nie zapłaciła odsetek za zwłokę od spornej kwoty środków własnych. Zobowiązaniu do zapłaty odsetek nie sprzeciwia się także jej wskazówka w dokumencie z posiedzenia z dnia 12 czerwca 2003 r., zgodnie z którą zapłata w ciągu terminu zaproponowanego przez Komisję pomoże uniknąć naliczenia odsetek za zwłokę. Tym sformułowaniem Komisja nie wyraziła zdania, iż dopiero od tej chwili przypadną odsetki za zwłokę. Republika Federalna Niemiec nie może się powoływać na ochronę uzasadnionych oczekiwań.

104. Rząd niemiecki najpierw podnosi w pierwszej kolejności, że wskutek braku spóźnionego uznania konta nie istnieje także roszczenie o odsetki. Nawet, jeżeli zostanie przyjęte błędne działanie w zakresie prawa celnego, spóźnienie nastąpiło dopiero z wyznaczeniem terminu przez Komisję. Następnie rząd niemiecki podnosi, iż roszczenie o odsetki nie może zacząć biec z początkiem terminu trzech miesięcy określonego ex post. Ponadto rząd niemiecki powołuje się na zdanie w dokumencie z posiedzenia z dnia 12 czerwca 2003 r., według którego zapłacenie w ciągu zaproponowanego przez Komisję terminu pomoże w uniknięciu odsetek. Ponieważ Republika Federalna Niemiec zapłaciła w ciągu podanego terminu korzysta ona z ochrony uzasadnionych oczekiwań.

2. Ocena

105. Zgodnie z art. 11 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89 względnie z czasowo po nim następującym art. 11 rozporządzenia nr 1150/2000 państwa członkowskie są przy spóźnionym uznaniu konta zobowiązane do zapłaty odsetek za zwłokę. Spóźnienie Republiki Federalnej miało tutaj miejsce. Jak wskazano powyżej, uznanie konta powinno było nastąpić najpóźniej do dnia 20 stycznia 1999 r.; nastąpiło jednakże dopiero w dniu 31 października 2005 r.

106. Zarzuty, które Republika Federalna Niemiec podnosi przeciwko wystąpieniu spóźnienia nie przekonują.

107. Po pierwsze przesłanki dla zaistnienia spóźnienia nie stanowi okoliczność, że Komisja wyznaczy termin i termin ten upłynie przy braku zapłaty. Z art. 11 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89 i następującego po nim rozporządzenia nr 1150/2000 wynika, że przy spóźnionym uznaniu konta powstaje obowiązek zapłaty odsetek. Zgodnie z brzmieniem tego przypisu wyznaczenie terminu nie jest istotne. Ponadto z art. 10 ust. 1 akapit pierwszy zmienionego rozporządzenia nr 1552/89 i następującego po nim rozporządzenia nr 1150/2000 wynika, iż uznanie konta ma nastąpić pierwszego dnia roboczego po 19 dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony. Również zgodnie z tym przepisem wymagalność jest określona prawnie określoną datą kalendarzową. Stąd też i w tym kontekście wyznaczenie terminu nie ma znaczenia.

108. Zarzut rządu niemieckiego, iż w sprawie takiej jak niniejsza niedopuszczalne jest, by Komisja wyznaczała ex post, według swojego uznania, kiedy następuje wymagalność uznania konta, jest chybiony. Jak wskazano powyżej chwila wymagalności nie zależy od terminu, który zostanie określony przez Komisję. Ma to również zastosowanie w niniejszej sprawie. Od kwestii tej należy jednak odróżnić kwestię procesowego działania Komisji. W niniejszej sprawie jest obiektywnie trudno ustalić dokładną chwilę, w której niemieckie organy celne powinny były być w stanie dokonać zaksięgowania retrospektywnego i powiadomienia dłużników celnych. Z tej przyczyny Komisja przyjęła w skardze, że trzy miesiące stanowiły dla niemieckich organów celnych wystarczająco długi okres, by dokonać zaksięgowania retrospektywnego i powiadomienia dłużników celnych. Procesowe działanie Komisji należy przeto rozumieć w ten sposób, że najpóźniej do tej chwili należało przyjąć zaistnienie naruszenia. Nie oznacza to jednak, że Komisja wyznaczyła termin dla wymagalności uznania konta i dla początku zwłoki w rozumieniu materialnoprawnym.

109. Rząd niemiecki nie może także opierać swojego poglądu na wyroku w sprawie Komisja przeciwko Danii( ). Wyrok ten nie zawiera jakiejkolwiek wskazówki, że zobowiązanie do zapłaty odsetek wbrew brzmieniu art. 10 i 11 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89 i następującego po nim rozporządzenia nr 1150/2000 jest zależne od wyznaczenia terminu. W zakresie, w którym rząd niemiecki odsyła do pkt 27, należy wskazać, że Trybunał odtworzył tam jedynie stan faktyczny. Także z sentencji wyroku nie da się wbrew poglądowi rządu niemieckiego wyprowadzić odpowiedniego wniosku albo uznania dla praktyki administracyjnej. W tym postępowaniu w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego Komisja wnioskowała mianowicie jedynie o stwierdzenie uchybienia z powodu braku zapłaty odsetek za zwłokę od upłynięcia terminu, który wyznaczyła państwu członkowskiemu celem uznania konta w zakresie niezapłaconych kwot( ). Fakt, iż Trybunał w swojej sentencji wyroku rozstrzygnął odpowiednio do wniosku opiera się na zasadzie ne ultra petita. Nie można z tej okoliczności wyprowadzać wniosku co do wykładni art. 10 i 11 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89 i następującego po nim rozporządzenia nr 1150/2000, która byłaby niezgodna z brzmieniem tych przepisów. Przeciwnie, z uzasadnienia Trybunału w pkt 67 tego wyroku i cytowanego tam orzecznictwa wynika, iż istnieje nierozwiązywalny związek między zobowiązaniem do ustalenia środków własnych Wspólnot, zobowiązaniem do uznania konta w ciągu wyznaczonego (przez rozporządzenie) terminu i zobowiązaniem do zapłaty odsetek za zwłokę. Stanowi to podstawę zawartej również w pkt 67 tego wyroku myśli, że pod względem prawa o środkach własnych nie może stanowić różnicy, czy państwo członkowskie ustali środki własne nie uiszczając ich, czy też w ogóle zaniecha ustalenia środków własnych. Państwo członkowskie nie powinno więc mieć możliwości osiągnięcia korzyści z tego względu, że nie zapisało ono środków własnych na dobro rachunku w chwili przewidzianej w zmienionym rozporządzeniu nr 1552/89 i następującym po nim rozporządzeniu nr 1150/2000.

110. Po drugie rząd niemiecki podnosi, iż na podstawie uzasadnionych oczekiwań nie jest on zobowiązany do zapłaty odsetek za zwłokę. Według dokumentu z posiedzenia z dnia 12 czerwca 2003 r. Komisja wskazała, że zapłata w ciągu zaproponowanego przez nią terminu pomoże w uniknięciu naliczenia odsetek za zwłokę. Rząd niemiecki twierdzi, że ponieważ zapłacił sporną kwotę w terminie wyznaczonym przez Komisję, korzysta on ochrony uzasadnionych oczekiwań.

111. Także ten zarzut należy odrzucić. Ochrona uzasadnionych oczekiwań Republiki Federalnej Niemiec oparta na tym, że nie jest ona w ogóle zobowiązana do zapłaty odsetek za zwłokę nie może zostać w niniejszej sprawie przyjęta. Przesłanką dla takiej ochrony jest mianowicie po pierwsze okoliczność, że muszą zostać poczynione przez właściwą i godną zaufania stronę precyzyjne, bezwarunkowe i spójne zapewnienia. Ponadto zapewnienia te muszą być odpowiednie dla wzbudzenia u adresata uzasadnionych oczekiwań. Wreszcie zapewnienia te muszą odpowiadać obowiązującym przepisom( ).

112. W niniejszej sprawie nie wystąpiły już obydwie pierwsze przesłanki. Rząd niemiecki nie mógł mianowicie wywnioskować z treści protokołu posiedzenia z dnia 12 czerwca 2003 r. wystarczająco precyzyjnych zapewnień, które były odpowiednie dla wzbudzenia w nim uzasadnionych oczekiwań. Wprawdzie wskazane zdanie z protokołu posiedzenia, wbrew poglądowi Komisji, można rozumieć nie tylko w ten sposób, iż w zdaniu tym wskazano jedynie na skrócenie okresu zwłoki. Jednakże, wbrew poglądowi Republiki Federalnej Niemiec, zdanie to nie musi być rozumiane koniecznie w ten sposób, że przy uznaniu konta w zakresie spornej kwoty środków własnych w wyznaczonym terminie nie przypadną jakiekolwiek odsetki za zwłokę. Przeciwko temu przemawia już fakt, że sporne odsetki za zwłokę osiągnęły ze względu na upływ czasu znaczącą wysokość (571 011,21 EUR), która przewyższyła kwotę spornych środków własnych (367 861,98 EUR). Ponadto wskazane zdanie Komisji mogło zostać także zrozumiane w ten sposób, że dla celów naliczenia odsetek za zwłokę wszystkich państw członkowskich, które sprzecznie z prawem celnym nie dokonały pokrycia retrospektywnego i nie przekazały Komisji odpowiednich środków własnych Komisja chciała wyznaczyć nie tylko jednolitą datę początkową, lecz także jednolitą datę końcową( ). Takie działanie ułatwiłoby naliczenie odsetek za zwłokę, ponieważ okresu zwłoki nie trzebaby było ustalać indywidualnie dla każdego państwa członkowskiego. Ostatecznie można pozostawić otwartą kwestię, jak należało rozumieć tę wskazówkę. Można bowiem z pewnością stwierdzić, iż zdaniu temu brakowało wymaganej precyzji, aby uzasadnić zaistnienie uzasadnionych oczekiwań Republiki Federalnej Niemiec.

113. Rząd niemiecki podnosi w tym kontekście, że niejasności powinny obciążać Komisję. Wynika to z tego, iż zasadzie bezpieczeństwa prawnego w zakresie fiskalnym powinno zostać przyznane szczególne znaczenie. Niezależnie od kwestii, czy tego rodzaju szczególne znaczenie należy przypisać zasadzie bezpieczeństwa prawnego w zakresie powstania tytułów do środków własnych, zarzut ten jest nietrafny. Podstawą prawną, która regulowała powstanie roszczeń odsetkowych były mianowicie postanowienia art. 11 w związku z art. 10 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89. Przepisy te są jasne i wyraźne. W niniejszej sprawie natomiast chodzi o kwestię, czy Republika Federalna Niemiec na podstawie wskazówki w protokole z posiedzenia z dnia 12 czerwca 2003 r. mogła oczekiwać, iż Komisja zrezygnuje z roszczenia o odsetki. W tym zakresie obowiązują zasady wskazane w pkt 111 niniejszej opinii.

114. Po trzecie przeciwko ochronie uzasadnionych oczekiwań rządu niemieckiego przemawia także następujące przemyślenie. Nawet, jeżeli zdanie z protokołu posiedzenia z dnia 12 czerwca 2003 r. powinno zostać interpretowane w ten sposób, że Komisja przy uznaniu konta w ciągu wyznaczonego przez nią terminu nie będzie żądać powstałego roszczenia o odsetki, nie występowały przesłanki ochrony uzasadnionych oczekiwań Republiki Federalnej Niemiec. Wobec znaczącej wysokości roszczenia o odsetki i genezy sprawy tego rodzaju oferta mogłaby zostać w rzetelny sposób zrozumiana tylko w ten sposób, iż Komisja rezygnuje z zapłaty odsetek, jeżeli państwa członkowskie ze swojej strony uznają zobowiązanie do zapłaty spornych środków własnych. Niezależnie od kwestii, czy takie działanie Komisji byłoby dopuszczalne, należy stwierdzić, że Republika Federalna Niemiec zapłaciła sporną kwotę środków własnych tylko z zastrzeżeniem i bez uznania tytułu do środków własnych.

115. W związku z powyższym Republika Federalna Niemiec powinna była zapłacić odsetki za zwłokę za okres od dnia 21 stycznia 1999 r. do dnia 30 października 2005 r. W rezultacie należy stwierdzić, iż Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom do zapłaty odsetek za zwłokę ciążącym na niej na podstawie art. 11 zmienionego rozporządzenia nr 1552/89 względnie następującego po nim rozporządzenia nr 1150/2000.

V – Koszty

116. Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Federalnej Niemiec kosztami postępowania, a Republika Federalna Niemiec przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.

VI – Wnioski

117. Ze względu na powyższe rozważania proponuję, aby Trybunał stwierdził co następuje:

1. Republika Federalna Niemiec uchybiła ciążącym na niej zobowiązaniom na podstawie art. 9 w związku z art. 2, 6 ust. 2 lit. a) i 10 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (EWG, Euratom) nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. wykonującego decyzję 88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot w brzmieniu rozporządzenia Rady (Euratom, WE) nr 1355/96 z dnia 8 lipca 1996 r. zmieniającego rozporządzenie nr 1552/89, nie zapisując na dobro rachunku środków własnych w wysokości 367 861,98 EUR najpóźniej do dnia 20 stycznia 1999 r., lecz dopiero w dniu 31 października 2005 r.

2. Republika Federalna Niemiec uchybiła ciążącym na niej zobowiązaniom na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 1552/89 w brzmieniu rozporządzenia nr 1355/96 i art. 11 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot, odmawiając zapłaty odsetek za zwłokę w wysokości 571 011,21 EUR, które powstały w związku ze zwłoką w płatności należnej kwoty środków własnych od dnia 21 stycznia 1999 r. do dnia 30 października 2005 r.

3. Republika Federalna Niemiec zostaje obciążona kosztami postępowania.