Keywords

Summary



Keywords

1. Rybołówstwo – Ochrona zasobów morskich – Środki kontroli – Obowiązki kontroli i ścigania nałożone na państwa członkowskie – Zakres

(rozporządzenie Rady nr 2847/93)

2. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku – Sankcje pieniężne – Okresowa kara pieniężna – Ryczałt – Kumulacja dwóch sankcji – Dopuszczalność – Przesłanki – Naruszenie zasad non bis in idem i równości traktowania – Brak

(art. 228 ust. 2 WE)

3. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku – Sankcje pieniężne – Sposoby obliczania – Swobodna ocena dokonywana przez Trybunał – Brak wpływu wytycznych wydanych przez Komisję

(art. 228 ust. 2 WE)

4. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku – Sankcje pieniężne – Swobodna ocena dokonywana przez Trybunał – Nałożenie sankcji niezależnie od propozycji Komisji – Dopuszczalność

(art. 228 ust. 2 WE)

5. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku – Sankcje pieniężne – Okresowa kara pieniężna – Określenie kwoty – Kryteria

(art. 228 ust. 2 WE)

Summary

1. Przestrzeganie zobowiązań nałożonych na państwa członkowskie na mocy wspólnotowego systemu ochrony i gospodarowania zasobami połowowymi jest niezbędne dla ochrony zasobów rybnych, zachowania bogactwa biologicznego mórz i jego eksploatacji na długotrwałych podstawach i we właściwych warunkach gospodarczo‑społecznych. Rozporządzenie nr 2847/93 ustanawiające system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa ustanawia w tym zakresie odpowiedzialność wspólną państw członkowskich, co oznacza, że państwo członkowskie, które nie wykonuje swoich zobowiązań, narusza interesy pozostałych państw członkowskich i ich przedsiębiorstw.

Rozporządzenie nr 2847/93 wskazuje ponadto w sposób precyzyjny zakres działań, jakie państwa członkowskie powinny podjąć w celu zapewnienia skuteczności tego wspólnotowego systemu. Działania te powinny zmierzać do zapewnienia prawidłowości prowadzenia działalności połowowej, mając na uwadze zarówno zapobieganie ewentualnym nieprawidłowościom, jak i ich ściganie. Cel ten wymaga, by podjęte działania były skuteczne, proporcjonalne do celu i miały charakter odstraszający. Należy doprowadzić do sytuacji, w której osoby trudniące się rybołówstwem lub inną związaną z nim działalnością będą musiały liczyć się z poważnym prawdopodobieństwem wykrycia i odpowiedniego ukarania wszelkich naruszeń zasad wspólnej polityki rybołówstwa. Systematyczne zaniechania właściwych władz jednego z państw członkowskich w ściganiu osób popełniających tego rodzaju naruszenia stanowią bowiem zagrożenie zarówno dla ochrony i gospodarowania zasobami połowowymi, jak i dla jednolitego wdrażania wspólnej polityki rybołówstwa.

(por. pkt 33, 34, 37, 69)

2. Procedura ustanowiona w art. 228 ust. 2 WE ma za zadanie skłonienie państwa członkowskiego winnego uchybienia do wykonania wyroku stwierdzającego uchybienie i co za tym idzie zapewnienie skuteczności prawa wspólnotowego. Obie sankcje przewidziane w tym postanowieniu, to jest ryczałt i okresowa kara pieniężna, mają ten sam cel.

Zastosowanie jednej lub drugiej sankcji uzależnione jest od tego, czy w szczególnych okolicznościach konkretnej sprawy sankcja ta spełni swoje zadanie. O ile nałożenie okresowej kary pieniężnej wydaje się szczególnie właściwe, by skłonić państwo członkowskie do usunięcia w jak najkrótszym czasie uchybienia, które w braku tego rodzaju środka nacisku miałoby tendencję do utrwalania się, o tyle nałożenie ryczałtu opiera się w większym stopniu na ocenie skutków niewykonania zobowiązań państwa członkowskiego dla interesów prywatnych i interesu publicznego, w szczególności gdy uchybienie trwało przez dłuższy czas od chwili wydania stwierdzającego je wyroku.

W związku z tym zastosowanie łącznie obu rodzajów sankcji ustanowionych w art. 228 ust. 2 WE nie jest wykluczone, szczególnie w sytuacji, gdy uchybienie trwało przez dłuższy czas i ma tendencję do utrwalania się, przy czym użycie słowa „lub” w ust. 2 należy rozumieć jako alternatywę łączną a nie rozłączną.

Wynika z tego, że łączne nałożenie okresowej kary pieniężnej i ryczałtu podobnie jak nie narusza zasady non bis in idem, ponieważ okres trwania uchybienia bierze się pod uwagę jako jedno z kryteriów w celu właściwego wyważenia charakteru przymuszającego i odstraszającego sankcji, tak też nie stanowi naruszenia zasady równego traktowania, ponieważ ze względu na charakter, wagę i czas trwania stwierdzonego uchybienia taka kumulacja wydaje się właściwa, przy czym okoliczność, że w sprawach rozstrzygniętych wcześniej nie orzeczono sankcji łącznej, nie stanowi w tym zakresie przeszkody.

(por. pkt 80–86)

3. W ramach procedury wszczętej na podstawie art. 228 ust. 2 WE Trybunał, jeśli stwierdzi, że państwo członkowskie nie zastosowało się do jego wyroku, może nałożyć na nie jednocześnie okresową karę pieniężną lub ryczałt. Wykonywanie tych uprawnień nie jest uzależnione od wydania przez Komisję wytycznych określających sposoby obliczania kwoty ryczałtu lub okresowej kary pieniężnej, której nałożenie zamierza zaproponować Trybunałowi, nawet jeśli tego rodzaju wytyczne przyczyniłyby się do zapewnienia przejrzystości, przewidywalności i bezpieczeństwa prawnego w działaniach Komisji. W każdym razie wytyczne te nie mogą wiązać Trybunału.

(por. pkt 85)

4. W ramach procedury wszczętej na podstawie art. 228 ust. 2 WE, jeśli Trybunał stwierdzi, że państwo członkowskie nie zastosowało się do jego wyroku, może nałożyć na nie sankcje finansowe. W tym zakresie Trybunał może odstąpić od propozycji Komisji i nałożyć na dane państwo ryczałt, podczas gdy Komisja tego nie proponowała.

Jeśli chodzi, po pierwsze, o polityczną legitymację Trybunału do orzekania sankcji finansowych, których nie zaproponowała Komisja, to ponieważ kwestia, czy państwo członkowskie wykonało wcześniejszy wyrok Trybunału, podlega rozpatrzeniu w postępowaniu sądowym, gdzie względy polityczne są bez znaczenia, oceny stosowności sankcji finansowej i wyboru sankcji najbardziej właściwej w okolicznościach konkretnej sprawy dokonać można wyłącznie w świetle ustaleń Trybunału zawartych w wyroku, jaki wydaje on na podstawie art. 228 ust. 2 WE. Kwestie te nie należą zatem do domeny politycznej.

Po drugie, nie można zaakceptować argumentu, zgodnie z którym odstępując lub wykraczając poza propozycje Komisji Trybunał naruszyłby ogólną zasadę postępowania cywilnego zabraniającą sądowi wykraczać poza żądania stron. Procedura ustanowiona w art. 228 ust. 2 WE jest bowiem szczególną procedurą sądową, której nie można przyrównywać do procedury cywilnej i nałożenie okresowej kary pieniężnej lub ryczałtu nie ma na celu wyrównania jakiejkolwiek szkody wyrządzonej przez zainteresowane państwo członkowskie, lecz wywarcie na to państwo nacisku ekonomicznego, który skłoni je do usunięcia stwierdzonego uchybienia.

Nie można również zaakceptować argumentu, że naruszone zostało prawo do obrony. W istocie procedurę ustanowioną w art. 228 ust. 2 WE uznać trzeba za szczególną procedurę sądową mającą na celu doprowadzenie do wykonania wyroku, czyli innymi słowy postępowanie egzekucyjne. Oceny gwarancji proceduralnych, z jakich korzystać powinno zainteresowane państwo członkowskie, dokonywać należy zatem w tym kontekście. W związku z tym, po stwierdzeniu w postępowaniu kontradyktoryjnym dalszego trwania uchybienia prawu wspólnotowemu, prawo do obrony, jakie należy przyznać państwu członkowskiemu winnemu uchybienia w odniesieniu do rozpatrywanych sankcji finansowych, uzależnione być musi od zamierzonego celu, jakim jest pewność i gwarancja przywrócenia poszanowania prawa.

(por. pkt 87, 90–93)

5. Jeśli chodzi o kwestię nałożenia na państwo członkowskie okresowej kary pieniężnej jako kary za niewykonanie wyroku stwierdzającego uchybienie zobowiązaniom, propozycje Komisji dotyczące kwoty okresowej kary pieniężnej stanowią jedynie użyteczny punkt odniesienia i nie mogą wiązać Trybunału. Zadaniem Trybunału jest określić, w ramach przysługujących mu uprawnień do swobodnej oceny, wysokość okresowej kary pieniężnej w ten sposób, by była ona, po pierwsze, stosowna do okoliczności sprawy, a po drugie, proporcjonalna do stwierdzonego uchybienia oraz do możliwości płatniczych zainteresowanego państwa członkowskiego. W tym celu jako podstawowe kryteria zapewniające, że okresowa kara pieniężna wywrze odpowiedni nacisk, wymuszając jednolite i skuteczne stosowanie prawa wspólnotowego, należy przyjąć co do zasady czas trwania naruszenia, wagę tego naruszenia oraz możliwości płatnicze zainteresowanego państwa członkowskiego. Stosując te kryteria, trzeba wziąć pod uwagę w szczególności skutki niewykonania wyroku dla interesów prywatnych i interesu publicznego oraz stopień pilności w doprowadzeniu do zastosowania się przez państwo członkowskie do jego zobowiązań.

(por. pkt 103, 104)