Sprawa C‑123/15

Max-Heinz Feilen

przeciwko

Finanzamt Fulda

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym

złożony przez Bundesfinanzhof)

„Odesłanie prejudycjalne — Podatki — Swobodny przepływ kapitału — Podatek od spadków — Uregulowanie państwa członkowskiego przewidujące obniżenie podatku od spadków mające zastosowanie do spadków obejmujących majątek, który był już przedmiotem dziedziczenia powodującego pobranie takiego podatku w tym państwie członkowskim — Ograniczenie — Względy uzasadniające — Spójność systemu podatkowego”

Streszczenie – wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 30 czerwca 2016 r.

Swobodny przepływ kapitału i płatności – Ograniczenia – Podatek od spadków – Uregulowanie krajowe dotyczące obliczania podatku od spadków, przewidujące obniżenie owego podatku mające zastosowanie do spadków obejmujących majątek, który był już przedmiotem dziedziczenia powodującego pobranie takiego podatku w tym państwie członkowskim – Odmienne traktowanie w zależności od położenia majątku i miejsca stałego pobytu stron, których dotyczy dziedziczenie podczas wcześniejszego dziedziczenia – Niedopuszczalność – Względy uzasadniające – Konieczność zagwarantowania spójności systemu podatkowego

(art. 63 ust. 1 TFUE, art. 65 TFUE)

Artykuł 63 ust. 1 TFUE i art. 65 TFUE nie stoją na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które przewiduje, w przypadku dziedziczenia przez osoby należące do określonej grupy podatkowej, obniżenie podatku od spadków, jeżeli spadek obejmuje majątek, który w okresie ostatnich dziesięciu lat poprzedzających jego nabycie w drodze dziedziczenia był już przedmiotem dziedziczenia, pod warunkiem że z tytułu owego wcześniejszego dziedziczenia pobrano podatek od spadków w tym państwie członkowskim.

Istotnie takie uregulowanie uzależnia skorzystanie z obniżenia podatku od spadków od miejsca położenia majątku objętego spadkiem podczas wcześniejszego dziedziczenia i od miejsca zamieszkania spadkodawcy lub nabywcy podczas tego wcześniejszego dziedziczenia. Konsekwencją tego uregulowania jest to, że spadek obejmujący majątek znajdujący się w innym państwie członkowskim podczas wcześniejszego dziedziczenia, w ramach którego żaden z podmiotów nie miał miejsca zamieszkania w danym państwie członkowskim, podlega wyższemu opodatkowaniu podatkiem od spadków niż w przypadku pobrania tego podatku od spadku obejmującego jedynie majątek, który znajdował się w tym ostatnim państwie członkowskim podczas wcześniejszego dziedziczenia, lub obejmował majątek znajdujący się w innym państwie członkowskim, w ramach którego przynajmniej jeden z podmiotów miał miejsce zamieszkania w danym państwie członkowskim. Uregulowanie to skutkuje zatem zmniejszeniem wartości spadku i stanowi ograniczenie w przepływie kapitału w rozumieniu art. 63 ust. 1 TFUE.

Co się tyczy opartego na art. 65 TFUE ewentualnego uzasadnienia tego ograniczenia, należy odróżnić odmienne traktowanie, jakie dopuszcza art. 65 ust. 1 lit. a) TFUE, od arbitralnej dyskryminacji zakazanej przez art. 65 ust. 3 TFUE. Niezbędne jest by odmienne traktowanie albo dotyczyło sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne, albo było uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego. W odniesieniu do kwestii porównywalności rozpatrywanych sytuacji bezsporne jest, że uregulowanie stawia na tej samej płaszczyźnie do celów podatku od spadków zamieszkujące na terytorium kraju osoby należące do określonej grupy podatkowej, które nabyły w drodze dziedziczenia majątek obejmujący dobra, które w okresie ostatnich dziesięciu lat poprzedzających to nabycie były już przedmiotem dziedziczenia, którego nabywcy należeli do tej samej grupy podatkowej, niezależnie od miejsca położenia tych składników majątku lub miejsca zamieszkania podmiotów wcześniejszego dziedziczenia. Jedynie dla zastosowania obniżenia podatku od spadków przewidzianego uregulowanie to traktuje w sposób odmienny te osoby w zależności od tego, czy podczas wcześniejszego dziedziczenia przedmiotowy majątek znajdował się na terytorium kraju, czy też nie, lub też od tego, czy strony tego dziedziczenia miały miejsce zamieszkania na tym terytorium, czy też nie. Wynika stąd, że odmienne traktowanie wprowadzone przez omawiane uregulowanie dotyczy sytuacji obiektywnie porównywalnych.

Jednakże z racji istnienia przesłanki, że z obniżenia podatku od spadków korzystać mogą wyłącznie osoby, które otrzymały majątek w drodze dziedziczenia opodatkowany takim podatkiem w państwie członkowskim miejsca opodatkowania podczas wcześniejszego dziedziczenia, konfiguracja tej korzyści podatkowej odzwierciedla symetryczną logikę, tworząc tym samym bezpośredni związek między wspomnianą korzyścią podatkową a wcześniejszym obciążeniem. Logika ta zostałaby zachwiana, gdyby owa korzyść podatkowa przysługiwała także osobom dziedziczącym majątek, od którego nie pobrano podatku od spadków w tym państwie członkowskim. Ponieważ celem korzyści podatkowej przewidzianej przez uregulowanie krajowe jest zmniejszenie w pewnym stopniu obciążenia podatkowego związanego ze spadkiem obejmującym majątek przenoszony między bliskimi krewnymi, który podlegał już wcześniejszemu opodatkowaniu, poprzez częściowe uniknięcie podwójnego opodatkowania tego majątku w państwie członkowskim miejsca opodatkowania w krótkim czasie, istnieje bezpośredni związek między obniżeniem podatku od spadków a wcześniejszym pobraniem podatku od spadków, ponieważ owa korzyść podatkowa i to wcześniejsze opodatkowanie dotyczą tego samego podatku, tego samego majątku oraz tych samych bliskich krewnych należących do tej samej rodziny.

W konsekwencji konieczność zachowania spójności systemu podatkowego może uzasadniać ograniczenie przepływu kapitału wynikające z takiego uregulowania krajowego.

(por. pkt 21, 22, 24, 26–28, 33, 34, 37, 38, 42; sentencja)