Keywords

Summary



Keywords

1. Zbliżanie ustawodawstw – Suplementy żywnościowe – Dyrektywa 2002/46 – Zakaz sprzedaży suplementów żywnościowych zawierających określone witaminy lub określone minerały – Środek mający na celu polepszenie funkcjonowania rynku wewnętrznego – Podstawa prawna – Artykuł 95 WE – Konieczność poszanowania wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego

(art. 95 WE; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/46, art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 15 akapit drugi lit. b) oraz załączniki I i II)

2. Swobodny przepływ towarów – Ograniczenia ilościowe – Środki o skutku równoważnym – Wynikający z przepisu wspólnotowego zakaz sprzedaży suplementów żywnościowych zawierających określone witaminy lub określone minerały – Niedopuszczalność – Względy uzasadniające – Ochrona zdrowia publicznego – Przesłanki

(art. 28 WE i 30 WE; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/46, art. 3, art. 4 ust. 1 i 5 i art. 15 akapit drugi lit. b) oraz załączniki I i II)

3. Wspólna polityka handlowa – Uregulowanie przez instytucje wspólnotowe – Rozporządzenie nr 3285/94 – Cel – Liberalizacja importu produktów pochodzących z państw trzecich – Wpływ na warunki wprowadzenia tych produktów do obrotu – Brak – Konsekwencje

(rozporządzenie Rady nr 3285/94)

4. Zbliżanie ustawodawstw – Suplementy żywnościowe – Dyrektywa 2002/46 – Przepisy harmonizujące – Zakaz sprzedaży suplementów żywnościowych zawierających określone witaminy lub określone minerały – Naruszenie zasady pomocniczości – Brak

(art. 5 akapit drugi WE i art. 95 ust. 3 WE; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/46, art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 15 akapit drugi lit. a) i b))

5. Zbliżanie ustawodawstw – Suplementy żywnościowe – Dyrektywa 2002/46 – Przepisy harmonizujące – Zakaz sprzedaży suplementów żywnościowych zawierających określone witaminy lub określone minerały – Naruszenie zasady równego traktowania – Brak

(dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/46, motyw jedenasty, art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 15 akapit drugi lit. b) oraz załącznik II)

6. Zbliżanie ustawodawstw – Suplementy żywnościowe – Dyrektywa 2002/46 – Przepisy harmonizujące – Zakaz sprzedaży suplementów żywnościowych zawierających określone witaminy lub określone minerały – Naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego konsumenta – Brak

(art. 6 ust. 2 UE; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/46, art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 15 akapit drugi lit. b))

7. Prawo wspólnotowe – Zasady – Prawa podstawowe – Prawo własności – Wolność wykonywania zawodu – Ograniczenia – Wynikający z przepisu wspólnotowego zakaz sprzedaży suplementów żywnościowych zawierających określone witaminy lub określone minerały – Naruszenie prawa własności – Brak – Naruszenie wolności wykonywania zawodu przez producentów tych produktów – Dopuszczalność – Ograniczenie usprawiedliwione interesem ogólnym – Naruszenie zasady proporcjonalności – Brak

(dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/46, art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 15 akapit drugi lit. b))

Summary

1. W sytuacji gdy występują przeszkody w wymianie handlowej lub istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich przeszkód w przyszłości z uwagi na fakt, iż państwa członkowskie podjęły lub są w trakcie podejmowania w stosunku do produktu lub grupy produktów rozbieżnych środków, które mogą zagwarantować różny poziom ochrony oraz uniemożliwić z tego względu swobodny przepływ danego towaru lub danych towarów we Wspólnocie, art. 95 WE uprawnia ustawodawcę wspólnotowego do interwencji przez przyjęcie odpowiednich środków.

Artykuł 95 WE stanowi więc jedyną odpowiednią podstawę prawną dla art. 3, art. 4 ust. 1 oraz art. 15 akapit drugi lit. b) dyrektywy 2002/46 dotyczącej suplementów żywnościowych, z uwagi na różnorodność przepisów krajowych, którym suplementy te podlegały przed uchwaleniem tej dyrektywy, i nierozłącznie z tym związane ryzyko utrudnienia ich swobodnego przepływu, a co za tym idzie wywieranie bezpośredniego wpływu na funkcjonowanie rynku wewnętrznego w tej dziedzinie.

Tego typu przepisy winny być jednakże zgodne zarówno z art. 95 ust. 3 WE, który wymaga w sposób wyraźny, aby w ramach dokonywanej harmonizacji został zagwarantowany wysoki poziom ochrony zdrowia osób, jak i z zasadami prawnymi wymienionymi w traktacie czy ustalonymi przez orzecznictwo, w szczególności zasadą proporcjonalności. Ponadto fakt, że względy zdrowia ludzkiego zostały powołane w celu ustanowienia wynikającego z art. 3 w związku z art. 4 ust. 1 oraz art. 15 akapit drugi lit. b) dyrektywy 2002/46 zakazu sprzedaży suplementów żywnościowych zawierających witaminy, minerały i substancje witaminowe albo mineralne, które nie figurują w konkretnych wykazach załączonych do tej dyrektywy, nie jest w stanie osłabić powyższej analizy.

(por. pkt 31, 32, 35, 40, 42)

2. Artykuł 3 w związku z art. 4 ust. 1 oraz art. 15 akapit drugi lit. b) dyrektywy 2002/46 dotyczącej suplementów żywnościowych stanowią ograniczenie swobodnego przepływu towarów pomiędzy państwami członkowskimi, o którym mowa w art. 28 WE. W rzeczywistości przepisy te, zakazując sprzedaży we Wspólnocie suplementów żywnościowych zawierających witaminy, minerały lub substancje witaminowe albo mineralne, które nie figurują w konkretnych wykazach załączonych do tej dyrektywy, mają charakter ograniczający swobodny przepływ suplementów żywnościowych wewnątrz Wspólnoty. Taki środek uzasadniony względami związanymi z ochroną zdrowia ludzkiego może zostać jednak usprawiedliwiony na podstawie art. 30 WE, pod warunkiem że jest konieczny i proporcjonalny z punktu widzenia zamierzonego celu.

W celu sprostania wymogowi proporcjonalności zakaz sprzedaży produktów zawierających substancje niefigurujące w konkretnych wykazach ustanowionych w obowiązującym prawie powinien być zaopatrzony w procedurę pozwalającą na dodanie danej substancji do tego wykazu, która byłaby zgodna z ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego, w szczególności z zasadą dobrej administracji oraz pewności prawa. Taka procedura powinna być dostępna, w tym znaczeniu, że powinna być wyraźnie określona w akcie o powszechnym zasięgu wiążącym odpowiednie organy. Powinno być możliwe jej zakończenie w rozsądnym terminie. Wniosek mający na celu wpisanie substancji do wykazu substancji dozwolonych może zostać odrzucony przez odpowiednie organy jedynie na podstawie dogłębnej oceny ryzyka, jakie niesie z sobą stosowanie tej substancji dla zdrowia publicznego, dokonanej w oparciu o najbardziej wiarygodne dostępne dane naukowe i wyniki ostatnich międzynarodowych badań naukowych. Jeżeli procedura ta kończy się wydaniem odmowy wpisu, od tej decyzji powinien przysługiwać środek zaskarżenia do sądu.

Spełnia te wymogi procedura określona w art. 4 ust. 5 dyrektywy 2002/46, która pozwala na dodanie witaminy, minerału albo substancji witaminowej lub mineralnej do wyżej wymienionych wykazów.

(por. pkt 48–51, 72–74, 89)

3. Celem rozporządzenia nr 3285/94 w sprawie wspólnych reguł przywozu i uchylającego rozporządzenie nr 518/94 jest liberalizacja przywozu produktów pochodzących z państw trzecich. Nie ma ono natomiast na celu liberalizacji wprowadzenia tych produktów na rynek, która stanowi fazę następującą po przywozie. Wynika z tego, że rozporządzenie to nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia oceny zgodności z prawem środków wspólnotowych wywołujących skutki w postaci zakazu wprowadzenia na rynek we Wspólnocie produktów importowanych z państw trzecich, które nie spełniają wymogów stawianych dla wprowadzenia na rynek z punktu widzenia ochrony zdrowia ludzkiego.

(por. pkt 95, 96)

4. Przepisy art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 15 akapit drugi lit. b) dyrektywy 2002/46 dotyczącej suplementów żywnościowych nie naruszają zasady pomocniczości określonej w art. 5 akapit drugi WE.

W istocie wynikający z tych przepisów zakaz sprzedaży suplementów żywnościowych niezgodnych z dyrektywą 2002/46, uzupełniony obowiązkiem państw członkowskich, zgodnie z art. 15 akapit drugi lit. a) tej dyrektywy, zezwolenia na zgodny z nią handel suplementami żywnościowymi ma na celu wyeliminowanie przeszkód wynikających z różnic między normami krajowymi odnośnie do witamin, minerałów i substancji witaminowych i mineralnych dozwolonych lub zabronionych przy produkcji suplementów żywnościowych przy zapewnieniu, zgodnie z art. 95 WE ust. 3, wyższego poziomu ochrony w dziedzinie ochrony zdrowia ludzi. Pozostawienie w kompetencji państw członkowskich kwestii regulacji handlu suplementami spożywczymi, które są niezgodne z dyrektywą 2002/46, doprowadziłoby do utrwalenia niejednorodnego rozwoju krajowych regulacji i w rezultacie utrzymania przeszkód w handlu między państwami członkowskimi oraz zakłóceń konkurencji jeśli chodzi o te produkty. Ponadto cel art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 15 akapit drugi lit. b) tej dyrektywy nie mógł zostać osiągnięty w sposób zadowalający poprzez działanie podjęte tylko na poziomie państw członkowskich i wymagał on podjęcia działania na poziomie Wspólnoty.

(por. pkt 105–108)

5. Przepisy art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 15 akapit drugi lit. b) dyrektywy 2002/46 dotyczącej suplementów żywnościowych nie naruszają zasady równego traktowania.

W istocie wynikający z powyższych przepisów zakaz sprzedaży suplementów żywnościowych zawierających substancje witaminowe i minerałowe, które nie figurują w konkretnym wykazie w załączniku II do dyrektywy 2002/46, opiera się na tym, iż substancje te – w przeciwieństwie do substancji figurujących w załączniku – nie były w momencie przyjęcia tej dyrektywy przedmiotem oceny naukowej właściwej do zapewnienia ich zgodności z punktu widzenia kryteriów nieszkodliwości i przyswajalności, o których mowa w motywie jedenastym dyrektywy. Ta różnica w sytuacjach uzasadnia zatem traktowanie w sposób odmienny, bez możliwości skutecznego podniesienia naruszenia zasady równego traktowania.

(por. pkt 116, 118, 119)

6. Faktu, że przepisy art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 15 akapit drugi lit. b) dyrektywy 2002/46 dotyczącej suplementów żywnościowych mogły pozbawić określone osoby prawa do konsumpcji suplementów żywnościowych niezgodnych z tą dyrektywą, nie można uznać za stanowiący naruszenie ich prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego w rozumieniu art. 8 europejskiej konwencji praw człowieka.

(por. pkt 123, 124)

7. Prawo własności zalicza się, podobnie jak prawo do swobodnego wykonywania działalności gospodarczej, do ogólnych zasad prawa wspólnotowego. Zasady te jednak nie mają charakteru bezwzględnie obowiązującego, ale powinny być brane pod uwagę z punktu widzenia ich funkcji społecznej. W konsekwencji korzystanie z prawa własności, jak również prawa swobodnego wykonywania działalności gospodarczej, może podlegać ograniczeniom, pod warunkiem że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają zamierzonym przez Wspólnotę celom służącym interesowi ogółu i że nie stanowią z punktu widzenia realizowanego celu nieproporcjonalnej oraz niedopuszczalnej ingerencji w samą istotę praw w ten sposób gwarantowanych.

W tym zakresie wynikający z art. 3 w związku z art. 4 ust. 1 i art. 15 akapit drugi lit. b) dyrektywy 2002/46 dotyczącej suplementów żywnościowych zakaz sprzedaży i wprowadzenia na rynek wspólnotowy suplementów żywnościowych niezgodnych z tą dyrektywą nie podważa w żaden sposób prawa własności. Żaden podmiot gospodarczy nie może bowiem rościć sobie prawa własności do części rynku, nawet jeśli w przeszłości, w momencie ustanowienia środka dotyczącego tego rynku, ją posiadał, ponieważ taki udział w rynku stanowi jedynie chwilową pozycję gospodarczą, która jest narażona na ryzyko związane ze zmianą okoliczności.

Natomiast zakaz ten może ograniczać wolność wykonywania zawodu przez producentów suplementów żywnościowych. Nie można jednak postrzegać tego ograniczenia – z punktu widzenia celu służącego interesowi ogółu, jakim jest będąca celem tego zakazu ochrona zdrowia ludzi – jako nieproporcjonalnej ingerencji w wolność wykonywania zawodu przez tych producentów.

(por. pkt 126–129)