Keywords

Summary



Keywords

1. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Uprawnienia Komisji – Stwierdzenie naruszenia, które już ustało – Przesłanka – Uzasadniony interes

(rozporządzenie Rady nr 17)

2. Prawo wspólnotowe – Wykładnia – Teksty wielojęzyczne – Jednolita wykładnia –Rozbieżności pomiędzy różnymi wersjami językowymi – Ogólna systematyka i cel spornego uregulowania jako punkt odniesienia

3. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Przedawnienie w zakresie postępowań – Pojęcie „kary” w rozumieniu rozporządzenia nr 2988/74 – Kary pieniężne – Włączenie – Decyzja stwierdzająca naruszenie – Wyłączenie

(rozporządzenie Rady nr 2988/74, art. 1 ust. 1)

4. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Uprawnienia Komisji – Autonomia w zakresie uprawnienia do stwierdzenia naruszenia w stosunku do uprawnienia do nakazania zaprzestania naruszenia i do nałożenia grzywny – Wpływ przedawnienia uprawnienia do nakładania grzywien na uprawnienie do stwierdzenia naruszenia – Brak

(rozporządzenia Rady nr 17 i nr 2988/74, art. 1 ust. 1)

5. Prawo wspólnotowe – Zasady ogólne prawa – Pewność prawa – Brak zasady przewidującej przedawnienie w odniesieniu do uprawnień wykonywanych przez Komisję – Naruszenie zasady pewności prawa przez prawodawcę wspólnotowego – Brak

6. Skarga o stwierdzenie nieważności – Decyzja Komisji w dziedzinie charakteryzującej się brakiem zasady przewidującej przedawnienie w odniesieniu do wykonania przez nią uprawnień – Przestrzeganie wymogów pewności prawa – Kontrola sądowa – Granice

(art. 230 WE)

7. Prawo wspólnotowe – Zasady ogólne – Uznanie – Zasada istniejąca w porządkach prawnych wszystkich państw członkowskich – Niewystarczający charakter dla jej uznania

8. Prawo wspólnotowe – Wykładnia – Zasady – Wykładnia autonomiczna – Granice – Odesłanie w pewnych przypadkach do prawa państw członkowskich

9. Prawo wspólnotowe – Zasady – Prawa podstawowe – Domniemanie niewinności – Procedura z zakresu konkurencji – Stosowanie – Ustalenie po przeprowadzeniu zwykłego postępowania odpowiedzialności sprawcy naruszenia, na którego nie można nałożyć grzywny z powodu przedawnienia – Naruszenie – Brak

(art. 6 UE)

10. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Uprawnienia Komisji – Stwierdzenie naruszenia, które już ustało – Sposoby wykonania – Wykazanie w okolicznościach danej sprawy uzasadnionego interesu

(rozporządzenie Rady nr 17)

Summary

1. Rozporządzenie nr 17 przyznało Komisji uprawnienie do nakazywania przedsiębiorstwom zaprzestania stwierdzonych naruszeń oraz nakładania grzywien i okresowych kar pieniężnych w razie stwierdzenia istnienia naruszenia reguł konkurencji. Z uprawnienia do wydawania decyzji w tym celu wynika wprost uprawnienie do stwierdzenia istnienia danego naruszenia.

Zaprzestanie naruszenia przed wydaniem przez Komisję decyzji nie stanowi dla Komisji przeszkody w wykonywaniu uprawnień do stwierdzania i karania naruszenia reguł konkurencji. W tym względzie, po pierwsze, na uprawnienie Komisji do nakładania kar nie wpływa w żaden sposób fakt, że zachowanie stanowiące naruszenie ustało i że nie wywołuje już ono żadnych szkodliwych skutków, a po drugie, Komisja może wydać decyzję stwierdzającą istnienie naruszenia, którego dane przedsiębiorstwo już zaprzestało, pod warunkiem że działa ona w uzasadnionym interesie.

(por. pkt 36, 37, 130)

2. Dokonując literalnej wykładni przepisu prawa wspólnotowego, trzeba mieć na względzie fakt, że akty prawa wspólnotowego są zredagowane w wielu językach i że różne wersje językowe tych aktów są na równi autentyczne; dokonanie wykładni przepisu prawa wspólnotowego wymaga więc przeprowadzania porównania wersji językowych.

Ponieważ zasada dokonywania jednolitej wykładni rozporządzeń wspólnotowych wyklucza możliwość analizowania określonego aktu w oderwaniu od innych, ale wymaga, aby w razie wątpliwości był on interpretowany i stosowany z uwzględnieniem wersji sporządzonych w innych językach, w przypadku rozbieżności między tymi wersjami dany przepis musi być interpretowany w duchu ogólnych założeń i celów uregulowania, którego część stanowi.

Uogólniając, przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa wspólnotowego należy brać pod uwagę nie tylko jego brzmienie, ale również jego kontekst i cele uregulowania, którego część stanowi, oraz wszystkie przepisy prawa wspólnotowego.

(por. pkt 42, 46, 47)

3. Pojęcie „kary” w art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/74 dotyczącego okresów przedawnień w postępowaniach i wykonywaniu sankcji zgodnie z regułami Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej dotyczącymi transportu i konkurencji służy wyłącznie objęciu jednym reżimem przedawnienia uprawnienia Komisji do nakładania kar pieniężnych za naruszenia przepisów Wspólnot Europejskich w dziedzinie transportu i konkurencji, bez względu na nazewnictwo stosowane do określenia tych sankcji w aktach prawnych je ustanawiających.

Decyzja stwierdzająca istnienie naruszenia nie stanowi kary w rozumieniu art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/74, a zatem nie jest objęta przedawnieniem przewidzianym w tym przepisie.

(por. pkt 60, 61)

4. Jeżeli bowiem w ramach reżimu ustanowionego przez rozporządzenie nr 17 uprawnienie Komisji do stwierdzenia naruszenia jest jedynie dorozumiane, tzn. jeżeli wynika jednoznacznie z wyraźnych uprawnień do nakazania położenia kresu naruszeniom i nałożenia grzywien, to takie dorozumiane uprawnienie nie jest jednakże uzależnione tylko od wykonywania przez instytucję jej wyraźnych uprawnień. Autonomia takiego uprawnienia nie może zatem zostać zanegowana, podobnie jak nie narusza jej fakt, że wykonywanie tego uprawnienia jest uzależnione od istnienia uzasadnionego interesu po stronie instytucji.

A zatem fakt, że Komisja nie dysponuje już uprawnieniem do nakładania grzywien na autorów naruszeń ze względu na upływ terminu przedawnienia określonego w art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/74 dotyczącego okresów przedawnień w postępowaniach i wykonywaniu sankcji zgodnie z regułami Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej dotyczącymi transportu i konkurencji, sam w sobie nie stanowi przeszkody w wydaniu decyzji stwierdzającej, że to przeszłe naruszenie zostało popełnione.

(por. pkt 63, 131)

5. Aby termin przedawnienia mógł wypełniać swoje zadanie polegające na zagwarantowaniu pewności prawa, musi zostać określony z góry, a ustalenie jego długości oraz zasad stosowania powinno podlegać kompetencji ustawodawcy wspólnotowego.

Przedawnienie, zapobiegając możliwości wzruszania bez końca stanów utrwalonych wskutek upływu czasu, służy wzmocnieniu pewności prawa, lecz może też stanowić akceptację sytuacji, które przynajmniej pierwotnie były bezprawne. Stopień, w jakim czyni się do niego odwołanie, stanowi zatem kompromis między wymogami pewności prawa a wymogami legalności, będący wypadkową kontekstu historycznego i społecznego przeważających w danym czasie w społeczeństwie. Dlatego też jego określenie należy wyłącznie do ustawodawcy.

Wybory dokonane przez ustawodawcę wspólnotowego w zakresie ustanawiania reżimu przedawnienia i określania jego terminów nie mogą tym samym być podawane w wątpliwość przez sąd wspólnotowy. Brak określenia terminu przedawnienia dla wykonywania przez Komisję uprawnień do stwierdzania istnienia naruszeń prawa wspólnotowego nie jest więc sam w sobie bezprawny z punktu widzenia zasady pewności prawa.

(por. pkt 81–83)

6. Ustalanie terminów, zakresu i zasad stosowania przedawnienia w odniesieniu do działań stanowiących naruszenia nie należy do sądu wspólnotowego, czy to ogólnie, czy w związku z konkretnym przypadkiem mu przedłożonym. Jednakże brak ustawowego przedawnienia nie uniemożliwia dokonania oceny działania Komisji w konkretnym przypadku w świetle zasady pewności prawa. W istocie w sytuacji braku aktu prawnego określającego termin przedawnienia podstawowy wymóg pewności prawa stoi na przeszkodzie temu, by Komisja mogła opóźniać bez końca wykonywanie swoich uprawnień.

Sąd wspólnotowy, dokonując analizy zarzutu opartego na twierdzeniu o spóźnionym podjęciu przez Komisję działań, nie może zatem ograniczyć się tylko do uznania, że nie istnieje żaden termin przedawnienia, lecz musi sprawdzić, czy Komisja nie działała z nadmiernym opóźnieniem.

Jednakże kwestia podjęcia przez Komisję działania z nadmiernym opóźnieniem musi być oceniana wyłącznie w odniesieniu do czasu, który upłynął od wystąpienia okoliczności stanowiących przedmiot tego działania do jego podjęcia. Przeciwnie, działanie Komisji nie może zostać uznane za nadmiernie opóźnione, jeżeli nie można jej przypisać opóźnienia lub innego rodzaju niedbalstwa; oraz że należy mieć szczególnie na względzie moment, w którym instytucja dowiedziała się o działaniach stanowiących naruszenie, i rozsądną długość postępowań administracyjnych.

(por. pkt 87–89)

7. Okoliczność, że porządki prawne wszystkich państw członkowskich zawierają tę samą zasadę prawa, nie wystarcza, aby prawo wspólnotowe przyznało jej status zasady ogólnej prawa wspólnotowego.

(por. pkt 97, 99)

8. Przepisowi prawa wspólnotowego, który nie zawiera żadnego wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich w celu określenia jego znaczenia i zakresu, musi zostać co do zasady nadana autonomiczna wykładnia, dokonana z uwzględnieniem kontekstu przepisu i celu danego uregulowania.

W szczególności w braku wyraźnego odesłania – w przypadku gdy sąd wspólnotowy nie może wyprowadzić z prawa wspólnotowego lub zasad ogólnych prawa wspólnotowego kryteriów umożliwiających mu ustalenie treści i zakresu przepisu prawa wspólnotowego za pomocą autonomicznej wykładni – stosowanie tego prawa może wymusić odwołanie do ustawodawstw państw członkowskich.

(por. pkt 100, 101)

9. Domniemanie niewinności, zapisane między innymi w art. 6 ust. 2 europejskiej konwencji praw człowieka, należy do praw podstawowych, które, zgodnie z art. 6 ust. 2 UE, są objęte we wspólnotowym porządku prawnym ochroną.

Ma ono zastosowanie do postępowań w sprawie naruszenia reguł konkurencji dotyczących przedsiębiorstw, które mogą prowadzić do nałożenia grzywien lub okresowych kar pieniężnych.

Domniemanie niewinności oznacza, że każdego oskarżonego o popełnienie czynu zagrożonego karą uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy zgodnie z ustawą. Zasada ta wyklucza jakiekolwiek formalne stwierdzenie, a nawet samą aluzję w sprawie odpowiedzialności oskarżonego o popełnienie danego naruszenia w decyzji kończącej postępowanie w sprawie, bez uprzedniego zapewnienia mu wszelkich gwarancji normalnie przysługujących w wykonywaniu prawa do obrony w postępowaniu prowadzonym w zwykłym trybie, zakończonym wydaniem rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

Domniemanie niewinności nie stoi natomiast na przeszkodzie stwierdzeniu odpowiedzialności oskarżonego o popełnienie danego naruszenia w wyniku postępowania przeprowadzonego w pełnej zgodności z obowiązującymi zasadami, i w którego toku zagwarantowana była możliwość skorzystania w pełni z prawa do obrony, nawet jeżeli ze względu na przedawnienie uprawnień właściwego organu w stosunku do osoby, która popełniła naruszenie, nie może zostać orzeczona kara.

(por. pkt 104–107)

10. Jeśli chodzi o sposoby wykonania kompetencji do stwierdzenia w drodze decyzji naruszenia reguł konkurencji, które już ustało, Komisja narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności tej decyzji, jeśli nie weryfikuje, przy wydawaniu takiej decyzji, czy stwierdzenie to jest usprawiedliwione uzasadnionym interesem. W tym zakresie Komisja nie może się ograniczyć do wskazania w ogólny sposób takich hipotetycznych sytuacji, jak konieczność wspierania przykładnego zachowania ze strony przedsiębiorstw, interes zapobiegania wszelkiej recydywie, zważywszy na szczególnie poważny charakter omawianych naruszeń oraz interes ułatwiania wszczynania postępowań przed krajowymi sądami cywilnymi przez poszkodowane osoby trzecie. Musi ona wykazać w okolicznościach danej sprawy, że sytuacje te zaistniały i że w konsekwencji stanowią one podstawę jej uzasadnionego interesu w wydaniu decyzji stwierdzającej to naruszenie.

(por. pkt 132, 136–138)