Co się tyczy rynku krajowego charakteryzującego się istnieniem faktycznych monopoli terytorialnych, okoliczność, że na tym rynku nie istniał monopol ustawowy, jest bezznaczenia. Aby ustalić, czy na danym rynku istnieje potencjalna konkurencja, Komisja powinna bowiem zbadać rzeczywiste i konkretne możliwości, by dane przedsiębiorstwa mogły ze sobą konkurować lub by na rynek mógł wejść nowy uczestnik i konkurować z już działającymi na nim przedsiębiorstwami. Badanie to Komisja powinna przeprowadzać, oceniając te możliwości w sposób obiektywny, wobec czego okoliczność, że są one wykluczone ze względu na istnienie monopolu mającego swe źródło bezpośrednio w przepisach krajowych lub pośrednio w sytuacji faktycznej powstałej w wyniku stosowania tychże przepisów, jest tu bez znaczenia.

Artykuł 81 ust. 1 WE ma zastosowanie jedynie do sektorów otwartych na konkurencję ze względu na postawione w nim wymogi dotyczące wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi oraz następstwa dla konkurencji. Badanie warunków konkurencji opiera się nie tylko na rzeczywistej konkurencji między przedsiębiorstwami już obecnymi na rynku właściwym, lecz także na konkurencji potencjalnej. W tym względzie, jeżeli wyrażany przez przedsiębiorstwo zamiar wejścia na rynek ma w danym przypadku znaczenie dla celów zbadania, czy może być ono zaliczone do potencjalnych konkurentów na tym rynku, to zasadniczy czynnik, na którym musi się opierać taka kwalifikacja, polega na jego zdolności do wejścia na dany rynek.

Co się tyczy rynków krajowych charakteryzujących się monopolem ustawowym lub faktycznym, Komisja nie może uznać, że porozumienia lub praktyki odnoszące się do takich rynków są w stanie wywrzeć odczuwalny wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi, o ile nie wykaże istnienia potencjalnej konkurencji na tych rynkach.

Poza tym zdolność kartelu do wywierania wpływu na handel między państwami członkowskimi, to znaczy potencjalny skutek kartelu, wystarczy, aby kartel ten był objęty zakresem zastosowania art. 81 WE, a wykazywanie rzeczywistego zakłócenia wymiany handlowej nie jest potrzebne. Jednakże konieczne jest, by potencjalny wpływ kartelu na handel międzypaństwowy był odczuwalny lub, innymi słowy, by nie był mało znaczący.

Artykuł 81 ust. 1 WE ma zastosowanie wyłącznie do porozumień, które mogą wpływać na handel między państwami członkowskimi.

O ile taki wymóg autonomii nie wyłącza prawa podmiotów gospodarczych do przystosowywania się w sprawny sposób do stwierdzonego lub spodziewanego zachowania konkurentów, o tyle jednak stoi on na przeszkodzie wszelkim kontaktom między tymi podmiotami gospodarczymi, tak bezpośrednim jak i pośrednim, które mogłyby wywrzeć wpływ na zachowanie aktualnego lub potencjalnego konkurenta na rynku bądź ujawnić temu konkurentowi postępowanie, które ten podmiot sam zdecydował lub planuje realizować na rynku, jeżeli celem lub skutkiem tych kontaktów jest doprowadzenie do warunków konkurencji, które nie odpowiadają normalnym warunkom konkurencji na rynku właściwym, przy uwzględnieniu charakteru produktów lub świadczonych usług, znaczenia i liczby przedsiębiorstw, jak również rozmiaru wspomnianego rynku.

Uzgodniona praktyka oznacza pewien rodzaj koordynacji pomiędzy przedsiębiorstwami, która wprawdzie nie prowadzi jeszcze do zawarcia umowy we właściwym tego słowa znaczeniu, lecz pozwala świadomie zastąpić konkurencję i związane z nią ryzyko praktyczną współpracą przedsiębiorstw. Kryteria koordynacji i współpracy stanowiące przesłanki uzgodnionej praktyki winny być postrzegane w świetle koncepcji właściwej postanowieniom traktatu dotyczącym konkurencji, zgodnie z którą każdy podmiot gospodarczy winien określać w sposób autonomiczny politykę, jaką zamierza realizować na wspólnym rynku.

W ramach postępowania w dziedzinie konkurencji decyzja stwierdzająca istnienie naruszenia nie stanowi kary w rozumieniu art. 25 rozporządzenia nr 1/2003, a zatem nie jest objęta przedawnieniem przewidzianym w tym przepisie. Rozdział VI rozporządzenia nr1/2003, który dotyczy kar, odnosi się bowiem jedynie do grzywien i okresowych kar pieniężnych, zaś żaden z przepisów tego rozporządzenia nie pozwala uznać, że decyzje Komisji, o których mowa w art. 7, mocą których instytucja ta stwierdza istnienie naruszenia przepisów art. 81 WE lub 82 WE, należą do wskazanych w tym rozdziale sankcji. Tak więc z przedawnienia uprawnienia do nałożenia grzywien i okresowych kar pieniężnych nie może wynikać przedawnienie dorozumianego uprawnienia do stwierdzenia istnienia naruszenia.

Artykuły 81 WE i 82 WE dotyczą tylko działań antykonkurencyjnych podjętych przez przedsiębiorstwa z ich własnej inicjatywy. Jeśli działanie antykonkurencyjne zostaje narzucone przedsiębiorstwom przez ustawodawstwo krajowe lub jeśli ustawodawstwo to tworzy ramy prawne, które same z siebie eliminują wszelkie możliwości działania zgodnego z regułami konkurencji z ich strony, art. 81 WE i 82 WE nie znajdują zastosowania. W takiej sytuacji bowiem ograniczenie konkurencji nie znajduje swej przyczyny w niezależnych działaniach przedsiębiorstw. Natomiast art. 81 WE i 82 WE mogą znaleźć zastosowanie, jeśli okaże się, że ustawodawstwo krajowe pozostawia możliwość istnienia konkurencji, która może być uniemożliwiona, ograniczona lub zakłócona poprzez niezależne działania przedsiębiorstw.

A zatem w przypadku rynku krajowego charakteryzującego się istnieniem monopolu ustawowego Komisja może stwierdzić naruszenie art. 81 WE, jeżeli dane państwo członkowskie nie dokonało w przepisanym terminie transpozycji dyrektywy mającej na celu utworzenie konkurencyjnego rynku, a przepisy krajowe, chociaż wciąż pozostające formalnie w mocy, nie pozwalają w praktyce na uznanie ich za narzucające antykonkurencyjne zachowanie lub za tworzące ramy prawne, które same z siebie eliminują po stronie przedsiębiorstw wszelkie możliwości działania zgodnego z regułami konkurencji.

Władze krajowe powinny odstąpić od stosowania – wraz z upływem terminu transpozycji dyrektywy, której celem jest utworzenie konkurencyjnego rynku – wszelkich sprzecznych z tym aktem przepisów. W szczególności nie mogą one powoływać się na takie przepisy wobec konkurentów danego przedsiębiorstwa, pragnących wejść na rynek krajowy. Pierwszeństwo prawa Unii wymaga bowiem, by nie stosować przepisów prawa krajowego, które są sprzeczne z przepisem prawa Unii, niezależnie od tego, czy zostały one wydane przed przepisem prawa Unii czy też po nim. Ponadto wśród podmiotów, przeciwko którym dopuszczalne jest powołanie się na dyrektywę, która może być bezpośrednio skuteczna, figuruje również podmiot, któremu – niezależnie od jego formy prawnej – na podstawie aktu władzy publicznej i pod jej kontrolą powierzono wykonywanie usług użyteczności publicznej i który w tym celu dysponuje uprawnieniami wykraczającymi poza normy obowiązujące w stosunkach między jednostkami.

(por. pkt 312–314, 317, 323)