Sprawa C-549/07

Friederike Wallentin-Hermann

przeciwko

Alitalia — Linee Aeree Italiane SpA

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Handelsgericht Wien)

„Transport lotniczy — Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 — Artykuł 5 — Odszkodowanie i pomoc dla pasażerów w przypadku odwołania lotu — Wyłączenie obowiązku wypłacenia odszkodowania — Odwołanie spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można by było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków”

Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 22 grudnia 2008 r. I ‐ 11065

Streszczenie wyroku

Artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów należy interpretować w ten sposób, że problem techniczny, który wystąpił w statku powietrznym, skutkujący odwołaniem lotu, nie jest objęty pojęciem „nadzwyczajne okoliczności” w rozumieniu tego przepisu, chyba że problem ten jest następstwem zdarzeń, które — ze względu na swój charakter lub źródło — nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwalają mu na skuteczne nad nimi panowanie. W istocie, mimo że ustawodawca wspólnotowy wymienił w przykładowym wykazie zawartym w motywie czternastym omawianego rozporządzenia „nieoczekiwane wady mogące wpłynąć na bezpieczeństwo lotu” i mimo że problem techniczny statku powietrznego można zaliczyć do takich wad, okoliczności związane z takim zdarzeniem mogą zostać uznane za „nadzwyczajne” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 tylko wówczas, gdy odnoszą się do zdarzenia, które — na wzór okoliczności wymienionych we wspomnianym motywie — nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwala na skuteczne nad nim panowanie, ze względu na jego charakter lub źródło. Tymczasem przewoźnicy powietrzni są stale narażeni — w ramach prowadzonej działalności — na rozmaite problemy techniczne, co jest nieuchronnie związane z eksploatacją tych maszyn. Rozwiązanie problemu technicznego będącego wynikiem braku przeglądu maszyny musi więc zostać uznane za immanentny element normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego. (por. pkt 23, 24, 34; pkt 1 sentencji)

Konwencja o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego (konwencja montrealska) nie ma przy tym rozstrzygającego znaczenia dla wykładni okoliczności uzasadniających zwolnienie przewoźnika z obowiązku wypłacenia odszkodowania, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. W istocie artykuł ten posługuje się pojęciem „nadzwyczajne okoliczności”, podczas gdy we wspomnianej konwencji nie pojawia się to pojęcie ani w art. 19, ani w jakimkolwiek innym. Artykuł 19 konwencji montrealskiej odnosi się zresztą do opóźnień, a art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 obejmuje przypadki odwołania lotu. Ponadto artykuły 19 i następne tej konwencji określają warunki, w których w przypadku opóźnienia lotu zainteresowani pasażerowie mogą wnosić powództwa o zindywidualizowane naprawienie szkód, w postaci odszkodowania. Artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 przewiduje natomiast ujednolicone i natychmiastowe środki służące naprawieniu szkody. Środki te, niezależne od środków, których zasady stosowania ustanawia konwencja montrealska, uzupełniają więc jej uregulowania. Wynika z tego, że przewidziane w art. 19 tej konwencji okoliczności uzasadniające zwolnienie przewoźnika z odpowiedzialności nie mogą być przekładane bezpośrednio na art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. (zob. pkt 30–32, 34; pkt 1 sentencji)

Częstotliwość występowania problemów technicznych u przewoźnika lotniczego sama w sobie nie stanowi czynnika przesądzającego o istnieniu lub braku „nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. (por. pkt 37; pkt 2 sentencji)