Strony

Motywy wyroku

Sentencja



Strony

W sprawie T-46/09

Republika Grecka , reprezentowana przez V. Kontolaimosa, I. Chalkiasa, S. Charitaki oraz S. Papaïoannou, działających w charakterze pełnomocników,

strona skarżąca,

przeciwko

Komisji Europejskiej , reprezentowanej przez A. Markoulli oraz H. Tserepa-Lacombe, działające w charakterze pełnomocników, wspierane przez N. Korogiannakisa, adwokata,

strona pozwana,

mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 2008/960/WE z dnia 8 grudnia 2008 r. wyłączającej z finansowania wspólnotowego niektóre wydatki poniesione przez państwa członkowskie w ramach Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) (Dz.U. L 340, s. 99) w zakresie, w jakim wyłącza ona z finansowania wspólnotowego niektóre wydatki poniesione przez Republikę Grecką,

SĄD (druga izba),

w składzie: N. J. Forwood, prezes, F. Dehousse (sprawozdawca) i J. Schwarcz, sędziowie,

sekretarz: S. Spyropoulos, administrator,

uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 5 czerwca 2012 r.,

wydaje następujący

Wyrok

Motywy wyroku

Ramy prawne

1. Przepisy ogólne dotyczące finansowania wspólnej polityki rolnej

1. W rozporządzeniu Rady (EWG) nr 729/70 z dnia 21 kwietnia 1970 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (WPR) (Dz.U. L 94, s. 13) ustanowiono ogólne zasady mające zastosowanie do finansowania WPR. Rozporządzenie to zostało uchylone i zastąpione przez rozporządzenie Rady (WE) nr 1258/99 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie finansowania WPR (Dz.U. L 160, s. 103), które dotyczy wydatków dokonanych od dnia 1 stycznia 2000 r. do dnia 16 października 2006 r. w ramach finansowania WPR.

2. Artykuł 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1258/1999 przewiduje, że Komisja podejmuje decyzję w sprawie comiesięcznych zaliczek na podstawie wydatków dokonanych przez akredytowane agencje płatnicze, a art. 7 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia dotyczy decyzji o rozliczeniu rachunków agencji płatniczych.

3. Artykuł 7 ust. 4 rozporządzenia nr 1258/1999 stanowi:

„Komisja podejmuje decyzję o wykluczeniu wydatków z finansowania wspólnotowego określonego w art. 2 i 3, jeśli stwierdzi, że wydatki te nie zostały dokonane zgodnie z przepisami Wspólnoty.

Przed podjęciem decyzji o odmowie finansowania, wyniki kontroli przeprowadzonych przez Komisję i odpowiedzi zainteresowanego państwa członkowskiego są przedmiotem pisemnej notyfikacji, po której obydwie strony dołożą starań w celu osiągnięcia porozumienia co do działań, jakie należy podjąć.

W przypadku gdy porozumienie nie zostało osiągnięte, państwo członkowskie może zwrócić się o rozpoczęcie procedury mediacyjnej [zmierzającej do pogodzenia odpowiednich stanowisk] […] w okresie czterech miesięcy; jej wyniki przedstawia się w sprawozdaniu wysyłanym do Komisji i rozpatrywanym przez nią przed podjęciem decyzji o odmowie finansowania.

Komisja dokonuje oszacowania kwot, które mają być wykluczone z uwzględnieniem w szczególności stwierdzonego stopnia niezgodności. Komisja uwzględnia naturę i wagę naruszenia przepisów oraz stratę finansową poniesioną przez Wspólnotę.

Odmowa finansowania nie może dotyczyć:

a) wydatków określonych w art. 2, dokonanych wcześniej niż 24 miesiące przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego państwa członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli;

[…]”.

4. Artykuł 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1258/1999 stanowi:

„1. Państwa członkowskie, zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi prawa krajowego, podejmują środki niezbędne do:

a) upewnienia się, że transakcje finansowane przez Fundusz są rzeczywiście przeprowadzane i dokonywane w poprawny sposób;

b) zapobiegania nieprawidłowościom i postępowania z nimi [i ścigania ich];

c) odzyskiwania kwot straconych wskutek nieprawidłowości lub zaniedbań.

[…]”

5. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania WPR (Dz.U. L 209, s. 1) uchyla rozporządzenie nr 1258/1999 i stosuje się od dnia 1 stycznia 2007 r. (art. 49 rozporządzenia nr 1290/2005). Jednakże przewiduje się w nim, że między innymi art. 31 dotyczący rozliczania zgodności stosuje się od dnia 16 października 2006 r. dla wydatków dokonanych od dnia 16 października 2006 r.

6. Artykuł art. 31 rozporządzenia nr 1290/2005 zawiera zasadniczo takie same przepisy jak art. 7 ust. 4 rozporządzenia nr 1258/1999.

7. Artykuł 8 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1663/95 z dnia 7 lipca 1995 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 729/70 w odniesieniu do procedury rozliczania rachunków Sekcji Gwarancji EFOGR (Dz.U. L 158, s. 6), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2245/1999 z dnia 22 października 1999 r. (Dz.U. L 273, s. 5), stanowi:

„1. W przypadku gdy w wyniku dochodzenia Komisja uznaje, że wydatki nie zostały dokonane zgodnie z regułami wspólnotowymi, powiadamia ona zainteresowane państwo członkowskie o wynikach swojej kontroli i określa środki naprawcze, które należy podjąć w celu zagwarantowania przestrzegania tych zasad w przyszłości.

Informacja odnosi się do niniejszego rozporządzenia. Państwo członkowskie przekazuje swoją odpowiedź w terminie dwóch miesięcy, a Komisja może odpowiednio zmienić swoje stanowisko. W uzasadnionych przypadkach Komisja może przedłużyć dopuszczalny termin na udzielenie odpowiedzi.

Po wygaśnięciu terminu na udzielenie odpowiedzi Komisja zaprasza państwo członkowskie na dwustronne rozmowy, podczas których strony usiłują doprowadzić do porozumienia co do środków, które mają zostać przedsięwzięte, [a także co do] oceny wagi naruszenia, jak również straty finansowej poniesionej przez Wspólnotę. Po rozmowach i po upływie wszelkich wyznaczonych przez Komisję terminów następujących po tych rozmowach, po konsultacji z państwem członkowskim w sprawie dostarczenia dodatkowych informacji lub w przypadku gdy państwo członkowskie nie przyjmuje zaproszenia w terminie wyznaczonym przez Komisję, po upływie tego terminu Komisja oficjalnie powiadamia państwo członkowskie o swoich wnioskach, powołując się na decyzję Komisji 94/442/WE. Bez uszczerbku dla przepisów akapitu czwartego niniejszego ustępu informacja ta zawiera ocenę wszystkich wydatków, które Komisja zamierza wykluczyć na podstawie art. 5 ust. 2 lit. c) rozporządzenia […] nr 729/70.

Państwo członkowskie powiadamia Komisję w możliwie najkrótszym terminie o środkach naprawczych przyjętych w celu zapewnienia zgodności z regułami wspólnotowymi i o dacie ich wejścia w życie. Komisja przyjmuje w odpowiednim przypadku jedną lub więcej decyzji na mocy art. 5 ust. 2 lit. c) rozporządzenia […] nr 729/70 w celu wyłączenia wydatków dokonanych w sposób niezgodny z regułami wspólnotowymi, do daty wejścia w życie środków [naprawczych].

2. Decyzje określone w art. 5 ust. 2 li. c) rozporządzenia […] nr 729/70 zostają podejmowane po zbadaniu każdego raportu opracowanego przez organ pojednawczy zgodnie z przepisami ustanowionymi w [decyzji] 94/442/WE”.

8. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2005 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia […] nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz.U. L 171, s. 90) stosuje się od dnia 16 października 2006 r., a jego art. 11 ust. 1–3 przewiduje zasadniczo taką samą procedurę jak procedura ustanowiona w art. 8 rozporządzenia nr 1663/95.

2. Wytyczne Komisji

9. Wytyczne dotyczące stosowania korekt finansowych zostały określone w dokumencie Komisji nr VI/5330/97 z dnia 23 grudnia 1997 r., zatytułowanym „Wytyczne dotyczące obliczania skutków finansowych podczas przygotowania decyzji o rozliczaniu rachunków Sekcji Gwarancji EFOGR” (zwanym dalej „dokumentem nr VI/5330/97”).

10. Z załącznika 2 do dokumentu nr VI/5330/97, zatytułowanego „Skutki finansowe niedociągnięć kontroli przeprowadzonej przez państwa członkowskie celem rozliczenia rachunków Sekcji Gwarancji EFOGR”, wynika, że korekty finansowe są obliczane z uwzględnieniem w szczególności stwierdzonego stopnia niezgodności oraz że Komisja uwzględnia naturę i wagę naruszenia oraz stratę finansową poniesioną przez Wspólnotę (załącznik 2 do dokumentu nr VI/5330/97, akapit drugi).

11. Załącznik 2 do dokumentu nr VI/5330/97 przewiduje, po pierwsze, sposób oszacowania korekty finansowej na podstawie „błędów znajdujących się w aktach poszczególnych spraw”. Ten sposób oszacowania dotyczy jednorazowych nieprawidłowości – w stosownym przypadku ekstrapolowanych – i prowadzi do zastosowania korekty jednorazowej. W tym samym załączniku przewidziano, po drugie, sposób oszacowania korekty finansowej na podstawie ryzyka wystąpienia straty finansowej. Ten sposób oszacowania dotyczy nieprawidłowości systematycznych i prowadzi do zastosowania korekty ryczałtowej (załącznik 2 do dokumentu nr VI/5330/97, akapity od ósmego do dwudziestego piątego).

12. Zgodnie z drugim sposobem oszacowania, istotnym w kontekście audytu systemów, Komisja stosuje korektę ryczałtową wynoszącą 2%, 5%, 10% lub 25% zadeklarowanych wydatków, w zależności od stopnia ryzyka wystąpienia straty finansowej dla Wspólnoty wynikającego z niedostatków systemów kontroli (załącznik 2 do dokumentu nr VI/5330/97, akapit ósmy).

13. Komisja rozróżnia dwie kategorie kontroli przeprowadzanych przez państwa członkowskie (załącznik 2 do dokumentu nr VI/5330/97, akapit czternasty).

14. Po pierwsze, kontrole kluczowe obejmują inspekcje i weryfikacje administracyjne wymagane dla sprawdzenia elementów merytorycznych, w szczególności rzeczywistego istnienia przedmiotu wniosku, ilości oraz warunków jakościowych, włączając w to terminowość, wymogi zbioru, terminy przechowywania itd. Dokonywane są one w terenie i konfrontowane z informacjami uzyskanymi z niezależnego źródła, np. rejestrów katastralnych.

15. Po drugie, kontrole pomocnicze obejmują działania administracyjne konieczne dla właściwego załatwiania wniosków i obejmują działania takie jak: sprawdzanie terminowości w ich składaniu, identyfikacja wniosków dotyczących tego samego przedmiotu, analiza zagrożeń, stosowanie sankcji i odpowiednie nadzorowanie procedur.

16. W celu obliczenia wydatków niekwalifikowalnych dokument nr VI/5330/97 przewiduje cztery kategorie korekty o stawce ryczałtowej:

– 25% wydatków w sytuacji gdy w ogóle nie wprowadzono systemu kontroli lub system ten jest w dużej mierze niewystarczający oraz gdy istnieją oznaki bardzo częstych nieprawidłowości oraz niedbalstwa w walce z niezgodnymi z przepisami lub oszukańczymi praktykami, a w konsekwencji istnieje ryzyko bardzo wysokich strat dla Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR);

– 10% wydatków, jeśli nie przeprowadzono jednej lub wielu kontroli kluczowych bądź są one przeprowadzane tak źle lub tak rzadko, iż nie wystarczają do dokonania oceny dopuszczalności wniosku lub do zapobieżenia nieprawidłowościom, a więc można słusznie sądzić, że zaistniało wysokie ryzyko znacznych strat dla EFOGR;

– 5% wydatków, jeżeli wszystkie kontrole kluczowe zostały przeprowadzone, jednakże nie w takiej ilości, nie tak często i nie tak dokładnie jak wymagają tego rozporządzenia, a więc można słusznie sądzić, że kontrole te nie zapewniają oczekiwanego poziomu gwarancji co do prawidłowości wniosków i że istnieje znaczne ryzyko strat dla EFOGR;

– 2% wydatków, jeśli dane państwo członkowskie prawidłowo przeprowadziło kontrole kluczowe, jednakże zupełnie zaniedbuje przeprowadzenie jednej lub wielu kontroli pomocniczych, a w konsekwencji ryzyko strat dla EFOGR jest niższe, a waga naruszeń mniejsza.

17. Załącznik 2 do dokumentu nr VI/5330/97 przewiduje wreszcie, że „[u]chybienie staje się poważniejsze, gdy po zgłoszeniu przez Komisję koniecznych usprawnień w zakresie kontroli państwo członkowskie ich nie wprowadza” (akapit szesnasty in fine).

18. Dokument AGRI/61495/2002 dotyczy traktowania przez Komisję w ramach rozliczania rachunków Sekcji Gwarancji EFOGR przypadków powtarzających się niedostatków systemów kontroli, a jego celem jest wyjaśnienie zasady powtarzających się niedociągnięć przewidzianej w dokumencie nr VI/5330/97. Przewidziano w nim, że:

„W przypadku gdy

– brak lub niedostatek systemu kontroli lub elementu tego systemu był przedmiotem jednej lub kilku decyzji o zastosowaniu korekt finansowych w ramach rozliczenia rachunków Sekcji Gwarancji EFOGR oraz

– jeśli stwierdzono w okresie późniejszym po okresie już skorygowanym, że te same nieprawidłowości nadal występują,

z zastrzeżeniem zbadania ewentualnych środków naprawczych lub wyrównawczych podjętych przez państwo członkowskie, Komisja stwierdzi, że zwykle uzasadnione jest podwyższenie wysokości korekty ryczałtowej w stosunku do poprzedniej korekty ze względu na zwiększone ryzyko straty finansowej dla EFOGR.

[…]

W celu zapewnienia ryczałtowego charakteru korekt, przewidzianego w dokumencie C 3909 z dnia 8 grudnia 1997 r. (VI/5330/97), kiedy nie można określić rzeczywistej wysokości nieprawidłowych wydatków, a zatem wysokości straty finansowej poniesionej przez Wspólnotę, następujące wartości procentowe służą jako wytyczne:

[…]

– w przypadku gdy poprzednia korekta wynosiła 5%, w odniesieniu do kolejnego okresu stosuję się korektę wynoszącą 10%;

– w przypadku gdy poprzednia korekta wynosiła 10%, w odniesieniu do kolejnego okresu stosuję się korektę wynoszącą co najmniej 15% w zależności od stopnia wzrostu ryzyka;

[…]”

Okoliczności powstania sporu

19. Decyzją 2008/960/WE z dnia 8 grudnia 2008 r. wyłączającą z finansowania wspólnotowego niektóre wydatki poniesione przez państwa członkowskie w ramach Sekcji Gwarancji EFOGR oraz Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) (Dz.U. L 340, s. 99, zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”) Komisja wyłączyła z finansowania wspólnotowego w odniesieniu do Republiki Greckiej w sektorach owoców i warzyw, bawełny, mięsa wołowego i cielęcego, oliwy z oliwek i audytu finansowego całkowitą kwotę wynoszącą 179 140 594,66 EUR za lata budżetowe 2002–2006.

20. Powody korekt finansowych zastosowanych przez Komisję zostały streszczone w sprawozdaniu zbiorczym AGRI-63130-00-2008 z dnia 11 września 2008 r. dotyczącym kontroli przeprowadzanych przez Komisję w ramach rozliczania zgodności, zgodnie z art. 7 ust. 4 rozporządzenia nr 1258/1999 i art. 31 rozporządzenia nr 1290/2005 (zwanego dalej „sprawozdaniem zbiorczym”).

21. W zaskarżonej decyzji Komisja zastosowała następujące korekty:

– w sektorze „owoce i warzywa – przetwórstwo owoców cytrusowych”: zostały zastosowane dwie korekty ryczałtowe wynoszące 10% ze względu na płatności czekiem oraz niedociągnięcia w kontrolach administracyjnych i kontrolach rachunkowości, w wysokości 2 289 213 EUR za rok budżetowy 2005 i 385 748 EUR za rok budżetowy 2006;

– w sektorze bawełny: poza dwoma korektami jednorazowymi za przekroczenie produkcji kwalifikującej się do pomocy w wysokości 4 870 264,97 EUR za rok budżetowy 2003 i w wysokości 2 143 945,63 EUR za rok budżetowy 2004, które nie zostały podważone, Komisja zastosowała korekty ryczałtowe wynoszące 5% w wysokości 27 731 557,37 EUR za rok budżetowy 2002 i w wysokości 32 655 464,17 EUR za rok budżetowy 2003;

– w sektorze premii za wołowinę i cielęcinę Komisja zastosowała korekty ryczałtowe ze względu na niedociągnięcia w bazie identyfikacji i rejestracji bydła oraz w kontrolach na miejscu wynoszące 10% za rok budżetowy 2003, 5% i 10% za rok budżetowy 2004, 5% i 10% za rok budżetowy 2005 oraz 5% i 10% za rok budżetowy 2006, czyli korektę w wysokości całkowitej 14 341 429,92 euro;

– w sektorze pomocy produkcyjnej dla oliwy z oliwek Komisja zastosowała korekty ryczałtowe wynoszące 10% i 15% za lata budżetowe 2003–2006 ze względu na powtarzające się niedociągnięcia w kontrolach drzew oliwnych, tłoczni i zbiorów, czyli korektę w wysokości całkowitej 83 641 370,78 euro, oraz

– w sektorze audytu finansowego za rok budżetowy 2005 Komisja zastosowała korektę jednorazową w wysokości 4 521 536,62 EUR ze względu na niedotrzymanie terminów płatności; zastosowała także korektę jednorazową za przekroczenie pułapów finansowych w wysokości 6 326 450,77 EUR za rok budżetowy 2004 oraz w wysokości 233 613,43 EUR za rok budżetowy 2005.

Przebieg postępowania i żądania stron

22. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 6 lutego 2009 r. Republika Grecka wniosła niniejszą skargę.

23. W wyniku zmiany składu izb Sądu, w dniu 30 września 2010 r. sprawa została przyznana piątej izbie. W dniu 15 lutego 2011 r. wyznaczono nowego sędziego sprawozdawcę, a ponieważ został on przydzielony do izby drugiej, sprawa została przyznana tejże izbie.

24. Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (druga izba) postanowił otworzyć pisemny etap postępowania i w ramach środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 64 regulaminu postępowania przed Sądem zadał stronom pytania na piśmie. Strony odpowiedziały na te pytania w wyznaczonym terminie. Na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. Sąd wysłuchał wystąpień stron oraz odpowiedzi na zadane przezeń pytania.

25. Republika Grecka wnosi do Sądu o:

– stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji lub jej zmianę zgodnie z jej żądaniami zawartymi w pismach;

– obciążenie Komisji kosztami postępowania.

26. Komisja wnosi do Sądu o:

– oddalenie skargi;

– obciążenie Republiki Greckiej kosztami postępowania.

Co do prawa

1. W przedmiocie zakresu skargi

27. Republika Grecka w celu stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji podniosła w skardze dwanaście zarzutów. Dwa pierwsze zarzuty dotyczą sektora przetwórstwa owoców cytrusowych. Trzeci zarzut dotyczy sektora bawełny. Zarzuty czwarty, piąty i szósty dotyczą sektora wołowiny i cielęciny. Zarzuty siódmy, ósmy i dziewiąty dotyczą sektora oliwy z oliwek, a zarzuty jedenasty i dwunasty dotyczą sektora audytu finansowego.

28. Podczas rozprawy Republika Grecka oświadczyła, że wycofuje zarzuty czwarty i siódmy dotyczące braku właściwości Komisji ratione temporis oraz naruszenia zasady pewności prawa ze względu na przewlekłość postępowania, w odniesieniu odpowiednio do sektorów wołowiny i cielęciny oraz oliwy z oliwek.

29. Wycofała także zarzuty piąty i ósmy dotyczące przekroczenia terminu wynoszącego 24 miesiące przewidzianego w art. 7 ust. 4 rozporządzenia nr 1258/1999, w odniesieniu odpowiednio do sektorów wołowiny i cielęciny oraz oliwy z oliwek.

30. W odniesieniu do sektora audytu finansowego wycofała zarzut dwunasty, dotyczący dochodzenia o numerze referencyjnym FA/2006/137/GR, oparty na braku uzasadnienia. Poza tym co do zarzutu dziesiątego, dotyczącego dochodzenia o numerze referencyjnym A/2005/70/GR, odnoszącego się do korekt dotyczących po pierwsze obszarów mniej uprzywilejowanych, po drugie restrukturyzacji i przekształcenia winnic, a po trzecie płatności uzupełniających w sektorze wołowiny i cielęciny, oświadczyła, że podtrzymuje ten zarzut wyłącznie w zakresie dotyczącym obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

31. Wreszcie oświadczyła, że wycofuje się z części żądań dotyczącej zmiany zaskarżonej decyzji.

32. Odnotowano to w protokole z rozprawy.

2. W przedmiocie zarzutów pierwszego i drugiego, dotyczących korekt zastosowanych w sektorze „owoce i warzywa – przetwórstwo owoców cytrusowych”

Przepisy wspólnotowe

33. W rozporządzeniu Rady (WE) nr 2202/96 z dnia 28 października 1996 r. wprowadzającym program pomocy wspólnotowej dla producentów niektórych owoców cytrusowych (DZ.U. L 297, s. 49) ustanowiono narzędzie wsparcia finansowego producentów, które opiera się między innymi na zawieraniu umów pomiędzy organizacjami producentów uznanych lub wstępnie uznanych na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 2200/96 z dnia 28 października 1996 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw (Dz.U. L 297, s. 1) a przetwórcami lub ich stowarzyszeniami albo związkami ustanowionymi zgodnie z prawem.

34. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2111/2003 z dnia 1 grudnia 2003 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2202/96 (Dz.U. L 317, s. 5) przewiduje w art. 7 ust. 1 lit. f), że umowy określają w szczególności cenę, która ma być zapłacona organizacji producentów za surowce mogące się różnić w zależności od odmiany lub jakości lub okresu dostawy, a która zostaje zapłacona w drodze przelewu bankowego lub przekazu pocztowego.

35. Artykuł 24 ust. 1 lit. d) rozporządzenia nr 2111/2003 przewiduje, że państwa członkowskie podejmują niezbędne kroki dla kontrolowania rejestrów organizacji producentów i przetwórców przewidzianych w art. 25 i 26, zapewniając, by zgadzały się one z rachunkowością wymaganą od organizacji producentów i przetwórców na mocy prawa krajowego.

36. Artykuł 27 rozporządzenia nr 2111/2003 dotyczący kontroli przewiduje:

„1. W stosunku do każdej organizacji producentów, dostarczającej słodkie pomarańcze, mandarynki, klementynki, satsumę, cytryny, grejpfruty i pomelo do przetworzenia, na każdy produkt i rok gospodarczy prowadzone są następujące kontrole:

[…]

b) kontrole administracyjne i księgowe co najmniej:

i) 5% producentów objętych umowami, w celu sprawdzenia w szczególności, czy w przypadku każdego producenta obszary, całkowity zbiór plonów, ilość dostarczona organizacji producentów oraz ilość dostarczona do przetworzenia są całkowicie zgodne z płatnościami pomocy przewidzianymi w art. 23 oraz płatnościami otrzymanymi;

[…]

c) kontrole administracyjne i księgowe w celu weryfikacji, czy całkowite ilości produktów dostarczonych organizacji producentów przez producentów określonych w art. 15 ust. 1 i 2, całkowite ilości dostarczone do przetworzenia, wszystkie świadectwa dostawy określone w art. 17 ust. 2, a także czy całkowite ilości zadeklarowane we wnioskach o przyznanie pomocy są w pełni zgodne z pomocą wypłaconą na mocy art. 23 oraz płatnościami otrzymanymi od przetwórcy;

2. W przypadku przetwórców słodkich pomarańczy, mandarynek, klementynek, satsumy, cytryn, grejpfrutów i pomelo, prowadzone są następujące kontrole dla każdego zakładu, produktu i roku gospodarczego:

a) kontrole administracyjne i księgowe co najmniej:

i) 5% partii otrzymanych na mocy każdego rodzaju umowy (krótkoterminowa lub wieloletnia) w celu sprawdzenia, czy dane ilości są objęte umową oraz świadectwami dostawy określonymi w art. 17 ust. 2, dokładnej identyfikacji wykorzystanych środków transportu oraz dla zgodności z minimalnymi wymaganiami ustanowionymi w załączniku I;

[…]

c) kontrole administracyjne i księgowe w celu sprawdzenia na podstawie faktur wydanych i otrzymanych oraz na podstawie danych rachunkowych, czy ilości produktu gotowego otrzymanego z surowców oraz ilości wyrobów gotowych zakupionych są zgodne z ilościami produktów gotowych sprzedanych;

[…]”

37. Załącznik 16 do dokumentu Komisji nr 17933/2000 definiuje kontrole kluczowe i kontrole pomocnicze w sektorze owoców cytrusowych. W szczególności rozpatrywany załącznik określa sześć kontroli kluczowych, wśród których znajdują się między innymi kontrole prawidłowego prowadzenia rejestrów oraz ich zgodności z księgowością wymaganą przez prawo krajowe w odniesieniu do organizacji producentów i przetwórców.

Sprawozdanie zbiorcze

38. W ramach dochodzenia o numerze referencyjnym FV/2006/315/GR służby Komisji przeprowadziły w Grecji kontrole w dniach od 3 do 7 kwietnia 2006 r. Po wymianie korespondencji, w dniu 27 lutego 2007 r. odbyło się dwustronne posiedzenie z udziałem Komisji i władz greckich. Pismem z dnia 10 stycznia 2008 r. Komisja powiadomiła władze greckie o swych wnioskach. W związku z opinią organu pojednawczego z dnia 19 czerwca 2008 r. pismem z dnia 21 sierpnia 2008 r. Komisja przekazała swe ostateczne stanowisko.

39. W sprawozdaniu zbiorczym zostały przytoczone pewne niedostatki w zakresie kontroli administracyjnych i księgowych przewidzianych w art. 27 ust. 1 lit. b) ppkt i) oraz ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 2111/2003, a także w art. 27 ust. 2 lit. a) ppkt i) i ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 2111/2003. Poza tym w sprawozdaniu zbiorczym wskazano, że co najmniej w jednym przypadku kontrole przewidziane w art. 24 ust. 1 lit. d) tegoż rozporządzenia nie zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami prawodawstwa wspólnotowego. Ponadto stwierdzono, że często brakowało dokumentów uzupełniających, które powinny towarzyszyć tym kontrolom. Te niedociągnięcia były spowodowane co do zasady brakiem jasnych wytycznych i ograniczonej wiedzy danych inspektorów w zakresie księgowości. Służby Komisji uznały, że te niedostatki dotyczyły zasadniczych aspektów systemu kontroli oraz że nieprzeprowadzenie kontroli lub niewystarczające kontrole doprowadziły do zaistnienia wysokiego ryzyka dla EFOGR. Komisja stwierdziła, że podobne braki zostały wykryte w szczególności w toku dochodzenia w przedmiocie przetwarzania owoców cytrusowych w 2003 r.

40. Poza tym z ustaleń służb Komisji wynika, że jedna z płatności przetwórcy na rzecz organizacji producenta została dokonana czekiem, podczas gdy tego rodzaju płatność powinna być dokonana przelewem bankowym lub pocztowym, oraz że kwestia ta była już w przeszłości przedmiotem uwag ze strony Komisji. Ze sprawozdania zbiorczego wynika także, że inspektorzy, którzy przeprowadzali kontrole, nie posiadali wiedzy na temat wymogów wspólnotowych i krajowych w tej dziedzinie.

41. Komisja stwierdziła, że zgodnie z wytycznymi określonymi w dokumencie nr VI/5330/97 kontrole kluczowe nie zostały przeprowadzone w liczbie i zgodnie z wymogami przewidzianymi w obowiązujących rozporządzeniach, a poza tym że niedociągnięcie to powtarzało się. Stwierdziła, że poprzednia korekta wynosiła 5% i zastosowała w niniejszym przypadku korektę ryczałtową wynoszącą 10% w odniesieniu do lat budżetowych 2005 i 2006, a okres objęty korektą rozpoczął się w dniu 30 sierpnia 2004 r. i trwał do roku gospodarczego 2004/2005 włącznie.

Ocena Sądu

42. Republika Grecka podnosi pierwszy zarzut dotyczący błędnej wykładni i stosowania wytycznych Komisji określonych w dokumentach nr VI/5330/97 i 17933/2000 oraz drugi zarzut dotyczący błędnej oceny okoliczności faktycznych i nieproporcjonalnego charakteru korekt.

W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego błędnej wykładni i zastosowania dokumentów nr VI/5330/97 i 17933/2000

43. W pierwszej kolejności Republika Grecka utrzymuje, że kontrole kluczowe zostały przeprowadzone. Jej zdaniem spośród zidentyfikowanych niedostatków tylko te, które dotyczą kontroli prawidłowego prowadzenia rejestrów i ich zgodności z kontrolą księgową, stanowią kontrolę kluczową. Korekta nie powinna zatem była przekroczyć 2%.

44. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie Komisja zastosowała rozpatrywane korekty finansowe ze względu między innymi na niedostatki w zakresie kontroli administracyjnych i księgowości przewidzianych w art. 24 i 27 rozporządzenia nr 2111/2003.

45. Po pierwsze, ze sprawozdania zbiorczego wynika bowiem, że te niedostatki zostały stwierdzone w szczególności w odniesieniu do kontroli przewidzianych w art. 24 ust. 1 lit. d) rozporządzenia nr 2111/2003, dotyczącym prowadzenia rejestrów organizacji producentów i przetwórców oraz ich zgodności z księgowością wymaganą na mocy prawa krajowego. Należy zaznaczyć, że tego rodzaju kontrola określona jest jako kontrola kluczowa w załączniku 16 do dokumentu nr 17933/2000, czego skądinąd Republika Grecka nie podważa.

46. Po drugie, korekty ryczałtowe zostały zastosowane także ze względu na niedostatki dotyczące kontroli administracyjnych i księgowości przewidzianych w art. 27 rozporządzenia nr 2111/2003. Tymczasem kontrole te stanowią również kontrole kluczowe. Ich celem jest bowiem zweryfikowanie zgodności pomiędzy ilością produktów dostarczonych do przetworzenia a wypłatami pomocy, a także zweryfikowanie na podstawie faktur wydanych i otrzymanych oraz na podstawie danych rachunkowych, czy ilości produktu gotowego otrzymanego oraz ilości wyrobów gotowych zakupionych są zgodne z ilościami produktów gotowych sprzedanych. Są to zatem kontrole wymagane w celu zweryfikowania aspektów zgodności materialnej.

47. A zatem w świetle załącznika 2 do dokumentu nr VI/5330/97 i załącznika 16 do dokumentu nr 17933/2000 Komisja słusznie stwierdziła, że niedostatki wykryte w niniejszym przypadku dotyczyły kontroli kluczowych.

48. W odniesieniu do zastosowanej wysokości korekty Komisja stwierdziła, że niedostatki stwierdzone w zakresie kontroli kluczowych były przedmiotem poprzedniej korekty wynoszącej 5% i uwzględniając powtarzający się charakter tych niedostatków, podwyższyła wysokość korekt ryczałtowych do 10%.

49. W tym względzie należy przypomnieć w świetle wytycznych określonych w dokumencie nr VI/5330/97, że jeżeli nie ma możliwości dokonania precyzyjnej oceny strat poniesionych przez Wspólnotę, Komisja może zastosować korektę ryczałtową (wyrok Trybunału z dnia 24 kwietnia 2008 r. w sprawie C-418/06 P Belgia przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-3047, pkt 136).

50. W celu obliczenia wydatków niekwalifikujących się do pomocy dokument nr VI/5330/97 przewiduje stawkę ryczałtową wynoszącą 5% wydatków, w przypadku gdy wszystkie kontrole kluczowe zostały przeprowadzone, jednakże nie w takiej ilości, nie tak często i nie tak dokładnie, jak wymagają tego rozporządzenia, tak że można słusznie sądzić, iż kontrole te nie zapewniają oczekiwanego poziomu gwarancji co do prawidłowości wniosków, a zatem istnieje znaczne ryzyko strat dla EFOGR (zob. pkt 14 i 16 powyżej).

51. Tak jest w niniejszym przypadku, ponieważ chodzi o niedostatki stwierdzone w zakresie kontroli kluczowych, które nie zostały przeprowadzone zgodnie z wymogiem dokładności przewidzianym w rozporządzeniach i nie chodzi wyłącznie o nieprzeprowadzenie kontroli pomocniczych.

52. Republika Grecka niesłusznie zatem twierdzi, że w niniejszym przypadku powinna była zostać zastosowana korekta wynosząca 2%. Nie można zatem uwzględnić w tym zakresie zarzutu dotyczącego błędnej wykładni i stosowania wytycznych Komisji określonych w dokumentach nr VI/5330/97 i 17933/2000.

53. W drugiej kolejności Republika Grecka utrzymuje, że podwojenie wysokości korekty nie ma podstawy prawnej oraz podważa powtarzający się charakter stwierdzonych niedociągnięć.

54. Po pierwsze, Republika Grecka utrzymuje, że żadne rozporządzenie nie definiuje pojęcia „recydywy”, określonego po raz pierwszy w dokumencie AGRI/60637/2006, który nie ma zastosowania do lat budżetowych 2005/2006.

55. Nie można uwzględnić tej argumentacji.

56. Należy bowiem przypomnieć, że art. 7 ust. 4 akapit czwarty rozporządzenia nr 1258/1999 i art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1290/2005 (zob. pkt 3 i 6 powyżej) przewidują, że Komisja uwzględnia wagę popełnionego naruszenia przy ocenie kwoty, która ma być wykluczona w następstwie stwierdzenia nieprawidłowości.

57. W tym kontekście powtarzanie się danych nieprawidłowości może być uznane za czynnik obciążający, który może uzasadniać podwyższenie zastosowanej korekty finansowej. Rozpatrywane podwyższenie korekty może w tym zakresie być uznane za czynność objętą określeniem całkowitej wysokości korekty, jaką należy zastosować wobec Republiki Greckiej (zob. podobnie, wyrok Trybunału z dnia 21 stycznia 1999 r. w sprawie C-54/95 Niemcy przeciwko Komisji, Rec. s. I-35, pkt 13).

58. Należy wiec oddalić zarzut, zgodnie z którym uwzględnienie powtarzania się stwierdzonych niedociągnięć nie posiada odpowiedniej podstawy prawnej w przepisach obowiązujących rozporządzeń.

59. Ponadto zasady, które Komisja ustanowiła w wytycznych, czyli w dokumentach nr VI/5330/97, AGRI/61495/2002 i AGRI/60637/2006, mogą obejmować konsekwencje ustalenia powtarzania się stwierdzonych niedociągnięć.

60. Twierdzenie Republiki Greckiej, że „recydywa” jako okoliczność obciążająca została określona po raz pierwszy w dokumencie AGRI/60637/2006, jest błędne. Z jednej strony bowiem załącznik 2 do dokumentu nr VI/5330/97 przewiduje, że „[u]chybienie staje się poważniejsze, gdy po zgłoszeniu przez Komisję koniecznych usprawnień w zakresie kontroli państwo członkowskie ich nie wprowadza”. Z drugiej strony dokument AGRI/61495/2002, do którego odwołuje się Republika Grecka w skardze, dotyczy traktowania przez Komisję w ramach rozliczania rachunków Sekcji Gwarancji EFOGR przypadków powtarzających się niedociągnięć w zakresie systemów kontroli, a jego celem jest wyjaśnienie zasady powtarzających się niedociągnięć przewidzianej w dokumencie nr VI/5330/97. Przewiduje on co do zasady, że jeśli te same niedostatki nadal występują, możliwe jest podwyższenie wysokości korekty ryczałtowej zastosowanej w przypadku poprzedniej korekty, oraz że jeśli poprzednia korekta wynosiła 5%, w odniesieniu do kolejnego okresu stosuję się korektę wynoszącą 10% (zob. pkt 18 powyżej).

61. A zatem należy oddalić zarzut dotyczący braku podstawy prawnej dla podwyższenia korekty w przypadku powtarzania się stwierdzonych nieprawidłowości.

62. Po drugie, Republika Grecka utrzymuje, że w celu stwierdzenia powtarzającego się niedociągnięcia należy stwierdzić dokładnie takie same niedostatki jak w przeszłości. Jej zdaniem nie jest tak w niniejszym przypadku, ponieważ system został usprawniony w całości, a korekta nie może być podwyższona, w przypadku gdy zniknęły niektóre powody jej zastosowania.

63. W tym zakresie należy zaznaczyć, że aby ustalić powtarzanie się stwierdzonych niedostatków, Komisja odwołała się w szczególności do dochodzenia FV/302/2003, dotyczącego systemu przetwórstwa owoców cytrusowych (załącznik 4 do skargi), które odprowadziło do wydania wyroku Sądu z dnia 11 czerwca 2009 r. (sprawa T-33/07 Grecja przeciwko Komisji, niepublikowany w Zbiorze, pkt 56–58). W ramach dochodzenia FV/302/2003 niedostatki zostały stwierdzone między innymi w zakresie kontroli administracyjnych i księgowych, w szczególności w odniesieniu do kontroli zgodności danych zawartych w rejestrach organizacji producentów i przetwórców z kontrolą księgową wymaganą przez przepisy krajowe, między innymi ze względu na brak instrukcji ze strony Opekepe (grecka agencja ds. wypłat i kontroli wspólnotowej pomocy orientacji i gwarancji) dla prefektur (nomos) oraz brak doświadczenia personelu przeprowadzającego kontrole (zob. dokument Komisji z dnia 4 marca 2003 r. dotyczący wniosków z dochodzenia FV/302/2003, w szczególności pkt 8, a także ww. wyrok w sprawie Grecja przeciwko Komisji, pkt 58).

64. Tymczasem, jak wynika ze sprawozdania zbiorczego (zob. pkt 39 powyżej) oraz jak stwierdził organ pojednawczy, niedostatki stwierdzone w ramach dochodzenia FV/302/2003 oraz niedostatki stwierdzone w niniejszym przypadku są podobne.

65. Poza tym, jak stwierdziły służby Komisji, niedostatki wykryte w zakresie kontroli administracyjnych i księgowych dotyczących zasadniczych aspektów systemu kontroli i nieprzeprowadzenia kontroli lub niewystarczających kontroli prowadzą do zaistnienia wysokiego ryzyka dla EFOGR (zob. pkt 39 powyżej). Te niedostatki miały zatem decydujące znaczenie dla zastosowania korekty o podwyższonej wysokości (zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 28 września 2011 r. w sprawie T-352/05 Grecja przeciwko Komisji, niepublikowany w Zbiorze, pkt 327).

66. Z powyższego wynika, że niedociągnięcia są podobne, dotyczą tego samego sektora (owoce cytrusowe), należy je przypisać temu samemu państwu członkowskiemu oraz zostały uznane za decydujące dla zastosowania korekty o podwyższonej wysokości. Komisja zatem nie popełniła błędu, stwierdzając, że niedostatki te mają powtarzający się charakter.

67. W zakresie, w jakim Republika Grecka opiera się na wynikach dochodzenia FV/2004/312 dotyczącego pomocy na przetwórstwo pomidorów w celu podważenia powtarzania się niedociągnięć, należy podnieść, że jak podkreśla Komisja i jak wynika ze sprawozdania zbiorczego streszczającego stanowisko Komisji przed procedurą pojednawczą, wspomniane powtarzanie się niedociągnięć nie jest oparte na wynikach tegoż dochodzenia, ale na wynikach dochodzenia FV/302/2003 dotyczącego przetwórstwa owoców cytrusowych.

68. Tak więc należy odrzucić w niniejszym przypadku argument Republiki Greckiej, zgodnie z którym niedostatki nie miały powtarzającego się charakteru.

69. Poza tym argument, zgodnie z którym wprowadzenie usprawnień uniemożliwia stwierdzenie powtarzania się niedociągnięć, także należy odrzucić. Republika Grecka bowiem ogólnie twierdzi, że system został usprawniony, nie wykazując, że usprawnienia te dotyczyły właśnie rozpatrywanych w niniejszym przypadku niedociągnięć o decydującym znaczeniu w niniejszej sprawie. Poza tym przytacza ona wnioski służb Komisji sformułowane w ramach dochodzenia FV/2004/312 dotyczącego przetwórstwa pomidorów, które nie ma znaczenia w niniejszym przypadku (zob. pkt 67 powyżej).

70. A zatem należy odrzucić w niniejszym przypadku argumenty, zgodnie z którymi korekty finansowe nie mogą być podwyższone.

71. Po trzecie, Republika Grecka podnosi, że podwyższenie korekty nie może być automatyczne i powinno być uzasadnione, a tak nie jest w niniejszym przypadku.

72. W odniesieniu do dopuszczalności tego argumentu Sąd twierdzi, że został on podniesiony w pkt 18 skargi, a zatem jest dopuszczalny, wbrew temu, co twierdzi Komisja w duplice.

73. Co się tyczy zasadności tego argumentu, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w szczególnym kontekście wydawania decyzji odnoszących się do rozliczania rachunków uzasadnienie decyzji winno być uznane za dostateczne, jeżeli państwo członkowskie będące adresatem decyzji jest ściśle zaangażowane w proces jej wydawania i zna powody, dla których Komisja odmawia obciążenia EFOGR sporną kwotą (zob. między innymi wyroki Trybunału: z dnia 20 września 2001 r. w sprawie C-263/98 Belgia przeciwko Komisji, Rec. s. I-6063, pkt 98; z dnia 9 września 2004 r. w sprawie C-332/01 Grecja przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-7699, pkt 67; wyrok Sądu z dnia 30 września 2009 r. w sprawie T-55/07 Niderlandy przeciwko Komisji, niepublikowany w Zbiorze, pkt 125).

74. W niniejszej sprawie z jej akt wynika, że Republika Grecka była zaangażowana w proces wydawania zaskarżonej decyzji i że kwestia powtarzania się rozpatrywanych niedostatków została podniesiona w ramach procedury pojednawczej, w szczególności w piśmie Komisji z dnia 10 stycznia 2008 r., w protokole z posiedzenia z dnia 4 kwietnia 2007 r., w opinii organu pojednawczego i w sprawozdaniu zbiorczym. Z akt sprawy wynika także, że Republika Grecka znała powody rozpatrywanego podwyższenia, a w szczególności nieprawidłowości będące przedmiotem korekt, decyzję w sprawie poprzedniej korekty finansowej, wysokość poprzedniej korekty oraz zastosowane podwyższenia, a także wiedziała o istnieniu zwiększonego ryzyka straty finansowej dla EFOGR.

75. Należy zatem odrzucić także argument dotyczący braku uzasadnienia podwyższenia korekt, a w konsekwencji oddalić pierwszy zarzut w całości.

W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego błędnej oceny okoliczności faktycznych i nieproporcjonalnego charakteru zastosowanych korekt

76. Po pierwsze, Republika Grecka utrzymuje, że kontrole administracyjne i księgowe przewidziane w art. 24 i 27 rozporządzenia nr 2111/2003 zostały przeprowadzone w ilościach większych od tych, które są przewidziane w przepisach, nawet jeśli nie została zapewniona możliwość ich prześledzenia.

77. Sąd przypomina, że EFOGR finansuje jedynie działania przeprowadzone zgodnie z unormowaniami wspólnotowymi w ramach wspólnej organizacji rynków rolnych (wyroki Trybunału z dnia 6 marca 2001 r. w sprawie C-278/98 Niderlandy przeciwko Komisji, Rec. s. I-1501, pkt 38 i z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie C-300/02 Grecja przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-1341, pkt 32; wyrok Sądu z dnia 14 lutego 2008 r. w sprawie T-266/04 Hiszpania przeciwko Komisji, niepublikowany w Zbiorze, pkt 97).

78. Poza tym, w odniesieniu do zasad dotyczących ciężaru dowodu w dziedzinie rozliczania rachunków należy przypomnieć, że aby wykazać naruszenie zasad wspólnej organizacji rynków rolnych, Komisja nie jest obowiązana wykazywać w sposób wyczerpujący braku dostatecznej kontroli ze strony organów krajowych lub nieprawidłowości w przedkładanych przez nie danych liczbowych, lecz powinna wskazać dowody uzasadniające jej poważną i uzasadnioną wątpliwość co do tej kontroli czy tychże danych liczbowych. Zdjęcie z Komisji tego obowiązku dowodowego uzasadnione jest faktem, iż to właśnie państwo członkowskie jest w najlepszej sytuacji, by zgromadzić i zweryfikować dane niezbędne do rozliczenia rachunków EFOGR, i na nim ciąży w związku z tym obowiązek przedstawienia jak najbardziej szczegółowego i pełnego dowodu rzeczywistego przebiegu przeprowadzanych przezeń kontroli, danych liczbowych, a w razie konieczności nieprawdziwości twierdzeń Komisji (wyroki Trybunału z dnia 11 stycznia 2001 r. w sprawie C-247/98 Grecja przeciwko Komisji, Rec. s. I-1, pkt 7–9 i z dnia 19 czerwca 2003 r. w sprawie C-329/00 Hiszpania przeciwko Komisji, Rec. s. I-6103, pkt 68).

79. W niniejszym przypadku z akt sprawy, a w szczególności z protokołu z posiedzenia dwustronnego wynika, że niedociągnięcia w zakresie kontroli administracyjnych i księgowych stwierdzone w niniejszej sprawie nie zostały podważone dowodami z dokumentów, które popierałyby argumenty Republiki Greckiej.

80. Z opinii organu pojednawczego wynika także, że wyjaśnienia przedstawione przez Republikę Grecką, według której kontrole te zostały przeprowadzone, ale zostały źle udokumentowane, nie są poparte wiarygodnymi dowodami. Sama Republika Grecka przyznaje, że możliwość prześledzenia kontroli nie jest natychmiast widoczna. Potwierdza także niedociągnięcia dotyczące obowiązku dochodzenia w zakresie kontroli księgowych.

81. Poza tym Republika Grecka podkreśla, że w 2006 r. przyjęła nowe wytyczne, aby zaradzić stwierdzonym niedociągnięciom.

82. Jednakże wystarczy stwierdzić, że taki argument nie może zmienić niewystarczającego charakteru kontroli stwierdzonego w odniesieniu do poprzednich lat gospodarczych rozpatrywanych w niniejszym przypadku.

83. A zatem nie zostało wykazane, że ustalenia Komisji dotyczące niedociągnięć wykrytych w zakresie kontroli administracyjnych i księgowych są błędne i że korekty nie są w tym względzie uzasadnione.

84. Po drugie, Republika Grecka podnosi, że płatność czekiem stanowi odosobniony przypadek i że korekta ryczałtowa wynosząca 10% jest nieproporcjonalna.

85. W niniejszej sprawie, uwzględniając ustalenia dokonane w zakresie wcześniej zbadanych kontroli administracyjnych i księgowych wystarczy podnieść, że stwierdzenie płatności czekiem nie stanowiło jedynej podstawy zastosowania korekt w niniejszym przypadku.

86. A zatem należy odrzucić argumenty Republiki Greckiej mające na celu uznanie nieproporcjonalnego charakteru korekty zastosowanej ze względu na płatność czekiem.

87. Należy zatem oddalić drugi zarzut w całości.

88. Z całości powyższych rozważań wynika, że Republika Grecka nie przedstawiła żadnego argumentu, który mógłby podważyć zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym zastosowania korekt ryczałtowych wynoszących 10% w odniesieniu do sektora przetwórstwa owoców cytrusowych.

3. W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego korekt zastosowanych w sektorze bawełny

Przepisy wspólnotowe

89. Pomoc produkcyjna dla bawełny regulowana jest między innymi rozporządzeniem Rady (WE) nr 1051/2001 z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie pomocy produkcyjnej dla bawełny (Dz.U. L 148, s. 3), które uchyla rozporządzenie Rady (WE) nr 1554/95 z dnia 29 czerwca 1995 r. ustanawiające zasady ogólne systemu pomocy dla bawełny i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2169/81 (Dz.U. 148, s. 48). Zgodnie z art. 23 rozporządzenie nr 1051/2001 wchodzi w życie z dniem jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich , czyli w dniu 1 czerwca 2001 r., i jest stosowane od dnia 1 września 2001 r.

90. Na mocy art. 1 ust. 3 rozporządzenia nr 1051/2001 rok gospodarczy trwa od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia.

91. Artykuł 11 lit. d) i art. 12 ust. 1 lit. d) rozporządzenia nr 1051/2001 przewidują, że w celu otrzymania pomocy produkcyjnej dla bawełny przedsiębiorstwa odziarniające bawełnę muszą przekazać dowód, że dostarczona w ramach umowy bawełna jest przedmiotem deklaracji dotyczącej obsianego obszaru, określonej w art. 16 ust. 2 tegoż rozporządzenia.

92. Artykuł 16 ust. 2 rozporządzenia nr 1051/2001 przewiduje, że państwa członkowskie będące producentami określają system deklaracji o zasianych obszarach, w szczególności w celu zapewnienia, że bawełna objęta wnioskami o pomoc ma ustalone pochodzenie.

93. Aby uwzględnić kryteria środowiskowe, państwa członkowskie powinny określić i przyjąć takie środki ochrony środowiska, jakie uznają za właściwe do uregulowania wykorzystywania użytków rolnych do produkcji bawełny (motyw 13 rozporządzenia nr 1051/2001). I tak art. 17 rozporządzenia nr 1051/2001 przewiduje:

„1. Państwa członkowskie ustalają w odniesieniu do sektora bawełny:

– środki mające na celu poprawę środowiska, w szczególności techniki uprawy zmierzające do ograniczenia negatywnego wpływu na śro dowisko,

– programy badawcze służące rozwojowi bardziej sprzyjających środowisku metod uprawy,

– środki informowania producentów o wynikach takich badań oraz korzyściach związanych z wykorzystywaniem wspomnianych technik.

2. Państwa członkowskie podejmują takie działania w zakresie ochrony środowiska, jakie uważają za stosowne w odniesieniu do szczególnej sytuacji obszarów rolnych użytkowanych do produkcji bawełny. Ponadto państwa członkowskie podejmują niezbędne kroki w celu przypomnienia producentom, że wymaga się od nich stosowania prawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska.

3. W stosownych przypadkach państwa członkowskie ograniczają obszary uprawnione do pomocy produkcyjnej na nieodziarnioną bawełnę, uwzględniając obiektywne kryteria, odnoszące się do:

– gospodarki rolnej tych regionów, gdzie bawełna jest główną uprawą,

– gleby i klimatu określonych obszarów,

– gospodarki wodą nawadniającą,

– systemów płodozmianu i metod upraw przyczyniających się do poprawy środowiska.

4. Przed dniem 31 grudnia 2004 r. Republika Grecka i Królestwo Hiszpanii przekażą Komisji sprawozdanie dotyczące sytuacji środowiskowej w sektorze bawełny oraz wpływu środków krajowych przyjętych zgodnie z ust. 1–3”.

94. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1591/2001 z dnia 2 sierpnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania systemu pomocy dla bawełny (Dz.U. L 210, s. 10) uchyla rozporządzenie Komisji (EWG) nr 1201/89 z dnia 3 maja 1989 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania systemu pomocy dla bawełny (Dz.U. L 123, s. 23) i zgodnie z art. 19 stosuje się od dnia 1 września 2001 r.

95. Artykuł 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1591/2001, dotyczący deklaracji obszarów upraw, przewiduje:

„Przed upływem terminu końcowego ustalonego przez państwo członkowskie wszyscy wspólnotowi plantatorzy bawełny składają wnioski o pomoc dla obszarów, jak przewidziano w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli, przez zadeklarowanie wielkości obszarów upraw w następnym roku gospodarczym. Przedmiotowa plantacja lub plantacje są identyfikowane zgodnie z systemem identyfikacji działek rolnych, przewidzianym w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli. W przypadku gdy ma to zastosowanie, plantatorzy składają poprawioną deklarację w celu uwzględnienia obszarów rzeczywistej uprawy bawełny do dnia ustalonego przez państwo członkowskie i nie później niż do 31 maja danego roku gospodarczego”.

96. Artykuł 17 rozporządzenia nr 1591/2001 przewiduje, że w odniesieniu do roku gospodarczego 2001/2002 deklaracje obszarów upraw określone w art. 8 rozporządzenia nr 1201/89 złożone przed dniem 1 września 2001 r. uważa się za równoważne deklaracjom obszarów upraw określonym w art. 9 rozporządzenia nr 1591/2001.

97. Artykuł 13 rozporządzenia nr 1591/2001, dotyczący kontroli, w wersji obowiązującej od dnia 1 września 2001 r. do dnia 23 sierpnia 2002 r. stanowi:

„1. Jednostka kontrolująca wyznaczona przez państwo członkowskie producenta sprawdza:

a) czy deklaracje obszarów upraw bawełny są dokładne, przez kontrole na miejscu odnoszące się do nie mniej niż 5% deklaracji;

[…]

f) w drodze kontroli porównawczej, czy działki rolne wymienione w umowach odpowiadają działkom zadeklarowanym przez plantatorów w ich deklaracjach obszarów upraw bawełny.

2. Jeżeli zostaną stwierdzone nieprawidłowości w związku z deklaracją obszaru określoną w art. 9, pod warunkiem zastosowania kar określonych w art. 14 ust. 1, pomoc jest przyznawana dla ilości bawełny, w odniesieniu do których zostały spełnione wszystkie inne wymogi.

3. Jeżeli za kontrolę odpowiedzialnych jest kilka jednostek, państwo członkowskie ustanawia w tym celu system koordynacji”.

98. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1486/2002 z dnia 19 sierpnia 2002 r. zmieniające rozporządzenie nr 1591/2001 (Dz.U. L 223, s. 3), obowiązujące od dnia 23 sierpnia 2002 r. zastępuje przepis zawarty w art. 13 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1591/2001 następującym sformułowaniem:

„czy deklaracje obszarów upraw bawełny są dokładne, przez kontrole na miejscu odnoszące się do nie mniej niż 5% deklaracji; należy je przeprowadzić najpóźniej w dniu 15 listopada danego roku gospodarczego”.

Sprawozdanie zbiorcze

99. W ramach dochodzeń o numerach referencyjnych OT/2003/01/GR i OT/2003/03/GR Komisja przeprowadziła w Grecji kontrole odpowiednio od dnia 31 marca do dnia 4 kwietnia 2003 r. i od dnia 20 października do dnia 24 października 2003 r., odnoszące się do pomocy produkcyjnej dla bawełny za lata gospodarcze 2001/2002 i 2002/2003. Po wymianie korespondencji w dniu 8 grudnia 2005 r. odbyło się dwustronne posiedzenie z udziałem Komisji i władz greckich. Pismem z dnia 3 lipca 2007 r. Komisja przekazała wnioski władzom greckim. W związku z opinią organu pojednawczego z dnia 21 stycznia 2008 r. pismem z dnia 6 sierpnia 2008 r. Komisja przekazała swe ostateczne stanowisko.

100. Poza ustaleniami dotyczącymi przekroczenia produkcji kwalifikującej się do pomocy służby Komisji wskazały niedociągnięcia w zakresie kontroli, streszczone w sprawozdaniu zbiorczym.

101. W pierwszej kolejności w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (zwanego dalej „IACS”) służby Komisji stwierdziły, że chociaż deklaracje wielkości obszarów upraw bawełny były włączone do deklaracji wielkości obszarów IACS, księgowość obydwóch systemów nie była prawidłowo prowadzona, co zostało już ustalone w odniesieniu do lat gospodarczych od 1997/98 do 2000/2001. W szczególności:

– ujawniono niespójności pomiędzy poszczególnymi dokumentami (umowy pomiędzy rolnikami a osobami zajmującymi się odziarnianiem, deklaracje IACS obszarów upraw bawełny), które w sposób oczywisty nie zostały wykryte przez władze greckie i które podawały w wątpliwość skuteczność kontroli porównawczych, a w konsekwencji wiarygodność informacji wykorzystywanych przez osoby zajmujące się odziarnianiem w celu zweryfikowania, czy dostarczona bawełna była przedmiotem deklaracji obszarów upraw;

– komunikacja pomiędzy służbami odpowiedzialnymi za bazę danych IACS a służbami odpowiedzialnymi za pomoc produkcyjną dla bawełny została uznana za w dużym stopniu niewystarczającą; służby Opekepe dysponowały bowiem wyłącznie informacjami dotyczącymi bawełny zawartymi w deklaracjach wielkości obszarów upraw, co nie pozwalało na uwzględnienie ryzyka zaniżania wielkości obszarów upraw bawełny; podobnie, służby odpowiedzialne za IACS nie zgłosiły żadnej nieprawidłowości służbom odpowiedzialnym za bawełnę w latach 2001/2002 i 2002/2003, podczas gdy urządzenia do teledetekcji wskazywały obszary niezadeklarowane lub nieprawidłowo zadeklarowane.

102. W drugiej kolejności w odniesieniu do kontroli środków ochrony środowiska w sprawozdaniu zbiorczym podkreślono, że w ramach reformy systemu pomocy produkcyjnej dla bawełny przeprowadzonej w 2001 r. wprowadzono środki ochrony środowiska, których charakter, a także mechanizm kontroli i sankcji powinny być określone przez państwo członkowskie. Stwierdzono, że Republika Grecka ustanowiła w ramach tych środków ograniczenie obszaru produkcji, ustalenie maksymalnych zbiorów oraz przestrzeganie kodeksu dobrych praktyk, w tym obowiązkowy płodozmian.

103. Służby Komisji podniosły brak mechanizmu kontroli tych środków ochrony środowiska oraz niestosowanie sankcji. W szczególności za niewystarczającą uznano kontrolę administracyjną nieprzekraczania maksymalnych zbiorów określonych dla każdego producenta. Podobnie, kontrole na miejscu obszarów upraw, przeprowadzone po ostatnim zbiorze, a zatem zbyt późno, aby zweryfikować wiarygodność zadeklarowanych zbiorów, powinny były być ukierunkowane na wykrycie niezadeklarowanych obszarów upraw bawełny oraz kontrolę przestrzegania kodeksu dobrych praktyk. Na przykład zostały skontrolowane wyłącznie obszary zbiorów zadeklarowane jako uprawy bawełny, co nie pozwalało na wykrycie plantacji bawełny zadeklarowanych jako zboże lub inna uprawa. Wreszcie podniesiono, że nie została przeprowadzona żadna kontrola przestrzegania kodeksu dobrych praktyk.

104. W opinii wydanej w dniu 21 stycznia 2008 r. organ pojednawczy wezwał Komisję do upewnienia się, że uwzględniając datę wejścia w życie kryteriów środowiskowych w tym systemie pomocy, zgodność z tymi kryteriami mogła być podniesiona jako kryterium prawnie wiążące w celu przyznania pomocy wspólnotowej dla bawełny uprawianej w roku gospodarczym 2001/2002.

105. W piśmie z dnia 6 sierpnia 2008 r. służby Komisji przekazały swe ostateczne stanowisko, w którym utrzymały proponowaną korektę. Podkreśliły, że dzień 1 września jest pierwszym dniem roku gospodarczego, co nie oznacza, że kontrole obszarów upraw (a w szczególności ograniczeń środowiskowych) są fakultatywne w pierwszym roku, gdyż wszystkie kryteria kwalifikowalności dotyczące operacji dokonywanych na etapie przed sprzedażą powinny być skontrolowane przed rozpoczęciem sprzedaży. Podkreśliły także, że treść dyskusji na temat reformy bawełny była znana przed dniem 1 czerwca 2001 r. i że władze greckie dokonały świadomego wyboru, aby stosować od pierwszego roku gospodarczego art. 17 ust. 3 rozporządzenia nr 1051/2001, wydając decyzję ministerialną w lutym 2001 r., która przewidywała między innymi obowiązkowy płodozmian oraz ograniczenie wielkości obszarów upraw bawełny, co nie doprowadziło do przeprowadzenia żadnej kontroli na poziomie rolników.

106. W trzeciej kolejności w odniesieniu do kontroli na miejscu obszarów upraw, służby Komisji po pierwsze stwierdziły, że w przypadku roku gospodarczego 2001/2002 wybór gospodarstw do przeprowadzenia kontroli z tytułu pomocy produkcyjnej dla bawełny nie został oparty na żadnej analizie ryzyka, ponieważ metoda wyboru losowego była niedostosowana do ryzyka związanego z tym rokiem gospodarczym (wykrywanie niezadeklarowanych obszarów upraw bawełny, wykrywanie naruszeń dobrych praktyk rolniczych). O ile wydaje się, że procedura wyboru została zmieniona w odniesieniu do roku gospodarczego 2002/2003, została ona uznana za niewystarczającą, ponieważ uwzględniała elementy ryzyka niezwiązane z bawełną (wybór IACS) i nie pozwalała na uwzględnienie w wystarczającym stopniu nietypowych zbiorów stwierdzonych w ciągu roku gospodarczego. W konsekwencji stwierdzono, że zmiany w zakresie wyboru nie umożliwiły usprawnienia tego narzędzia w wystarczającym stopniu, tak aby uwzględniało ono ryzyko związane z zaniżaniem deklarowanych obszarów upraw.

107. Po drugie, przeprowadzenie kontroli na miejscu zostało uznane za spóźnione i nieumożliwiające określenia granic wielu małych plantacji bawełny, które często były wyodrębnione wyłącznie poprzez zmianę odmian bawełny, różniących się wyglądem liści i owocu, podczas gdy zgodnie z zasadami ustanowionymi w ramach IACS pomiar obszaru uprawy może być dokonany wystraczająco dokładnie wyłącznie w przypadku, gdy uprawa znajduje się jeszcze na polu. Poza tym, dopiero w dniu 22 stycznia 2008 r., w związku z wezwaniem organu pojednawczego, władze greckie dostarczyły dane dotyczące dat przeprowadzenia kontroli na miejscu, z których zdaniem służb Komisji nie wynika żadna wiarygodna wskazówka co do odsetka spóźnionych kontroli, ponieważ wiele dat (co najmniej szesnaście) jest niewiarygodnych. Poza tym, oprócz tych niespójności, wydaje się, że istnienie zbyt późno przeprowadzonych kontroli (po styczniu) jest potwierdzone w przypadku pięciu nomosów w latach 2001/2002 i siedmiu nomosów w 2002 r.

108. Po trzecie, stwierdzono także, że w latach 2001/2002 instrukcje skierowane do kontrolerów nie przewidywały żadnej formalizacji pomiarów ani żadnej możliwości śledzenia dopuszczalnej tolerancji technicznej oraz że zostało to zmienione dopiero w latach 2002/2003, kiedy Opekepe zaczęła przeprowadzać kontrole na miejscu.

Ocena Sądu

109. W odniesieniu do sektora bawełny Republika Grecka podnosi zarzut dotyczący nieuzasadnionego i nieproporcjonalnego charakteru korekty ryczałtowej wynoszącej 5% zastosowanej do lat gospodarczych 2002 i 2003 oraz błędnej oceny okoliczności faktycznych.

110. Zarzut ten podzielony jest na pięć części. Części pierwsza i druga dotyczą nieproporcjonalnego charakteru korekty finansowej, części trzecia, czwarta i piąta dotyczą rzekomo błędnego charakteru ustaleń Komisji dotyczących odpowiednio niedociągnięć IACS, środków ochrony środowiska i kontroli na miejscu obszarów upraw.

111. Sąd zbada najpierw części trzecią, czwartą i piątą, a następnie dwie pierwsze części niniejszego zarzutu.

W przedmiocie części trzeciej, dotyczącej zarzucanego błędnego charakteru ustaleń Komisji dotyczących niedociągnięć IACS

112. Republika Grecka podważa ustalenia Komisji dotyczące niedociągnięć IACS i twierdzi, że kontrole porównawcze były skuteczne. Opisuje procedurę, w ramach której producenci deklarują obszary upraw do IACS i podkreśla, że pomoc dla bawełny nie jest związana z obszarem, ale jest wypłacana według ilości bawełny dostarczanej przez producentów do zakładu odziarniania, która jest kontrolowana. Dodaje, że fakt, iż IACS zawierał kilka niedostatków, wyjaśnionych w wysłanym przez nią Komisji piśmie z dnia 26 listopada 2004 r., nie miał żadnego wpływu na prawidłowość wypłat na rzecz beneficjentów.

113. Sąd przypomina, że harmonizacja systemu pomocy produkcyjnej dla bawełny z IACS została ustanowiona w rozporządzeniu nr 1201/89, zmienionym rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1740/97 z dnia 5 września 1997 r. (Dz.U. L 244, s. 1), w celu wzmocnienia zarządzania i kontroli systemu pomocy dla bawełny i uniknięcia ryzyka podwójnych wypłat dla tych samych obszarów. Motyw 9 rozporządzenia nr 1591/2001, które uchyla rozporządzenie nr 1201/89, przewiduje także, że w celu zapewnienia, aby bawełna objęta wnioskiem o pomoc była właściwego pochodzenia, musi być możliwe zidentyfikowanie obszarów uprawy bawełny za pomocą systemu identyfikującego działki rolne, przewidzianego w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3508/92 z dnia 27 listopada 1992 r. ustanawiającym IACS niektórych wspólnotowych systemów pomocy (Dz.U. L 355, s. 1). Oznacza to, że obydwa systemy są ze sobą powiązane i umożliwiają wymianę danych, zwłaszcza za pomocą kontroli porównawczych przewidzianych w art. 13 ust. 1 lit. f) rozporządzenia nr 1591/2001 (zob. pkt 97 powyżej).

114. Zgodnie z orzecznictwem państwo członkowskie, wobec którego Komisja uzasadniła swą decyzję stwierdzającą brak kontroli lub niedociągnięcia w ramach kontroli przeprowadzanych przy stosowaniu zasad funkcjonowania Sekcji Gwarancji EFOGR, nie może podważyć ustaleń Komisji bez wsparcia swych zarzutów dowodami wykazującymi istnienie wiarygodnego i działającego systemu kontroli. Jeśli nie uda mu się wykazać, że ustalenia Komisji są niedokładne, ustalenia te stanowią dowody, które mogą zrodzić poważne wątpliwości w odniesieniu do wprowadzenia całości odpowiednich i skutecznych środków nadzoru i kontroli (wyrok Trybunału z dnia 13 lipca 2000 r. w sprawie C-46/97 Grecja przeciwko Komisji, Rec. s. I-5719, pkt 58).

115. W niniejszym przypadku Republika Grecka nie podważa w sposób szczegółowy niedociągnięć stwierdzonych w rozpatrywanym systemie kontroli. Ogranicza się do twierdzenia, że niedociągnięcia IACS nie miały wpływu na prawidłowość wypłat dla beneficjentów i że przeprowadzone przez nią kontrole były wystarczające, ponieważ dotyczyły ilości bawełny dostarczonej przez producentów do zakładu odziarniania oraz zbiorów.

116. Jednakże istnienie takich kontroli nie wystarcza do naprawienia niedociągnięć przytoczonych w sprawozdaniu zbiorczym (zob. pkt 101 powyżej). W tym względzie należy przypomnieć, że w przypadku gdy rozporządzenie ustanawia szczególne środki kontroli, państwa członkowskie są zobowiązane do ich stosowania, przy czym nie jest konieczne badanie zasadności ich argumentu, zgodnie z którym ewentualnie zastosowany inny system kontroli miałby być bardziej skuteczny (wyrok Trybunału z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie C-130/99 Hiszpania przeciwko Komisji, Rec. s. I-3005, pkt 87).

117. Ponadto, w odniesieniu do niedociągnięć wykrytych w kontroli działek Republika Grecka odwołuje się do wysłanego do Komisji pisma z dnia 26 listopada 2004 r. W piśmie tym wyjaśnia między innymi, że te niedociągnięcia są uzasadnione błędami ponownej transkrypcji obszarów podczas wprowadzania wyników kontroli na miejscu do rejestru streszczającego kontrole, służącego następnie do uaktualnienia rejestru komputerowego dotyczącego kontroli na miejscu (pkt 27 pisma z dnia 26 listopada 2004 r.).

118. A zatem należy stwierdzić, że Republika Grecka wyjaśnia w ten sposób powody stwierdzonych błędów, nie wykazując jednak błędnego charakteru ustaleń Komisji i nie eliminując istniejących wątpliwości co do skuteczności systemu kontroli.

119. Wreszcie Republika Grecka utrzymuje, że „dokładność deklaracji obszarów upraw” stała się kryterium kwalifikowalności od wejścia w życie rozporządzenia nr 1486/2002, obowiązującego od roku gospodarczego 2002/2003, a zatem niemającego zastosowania do niniejszej sprawy.

120. W tym względzie Sąd zaznacza, że deklaracja obszarów upraw bawełny była przewidziana w art. 9 rozporządzenia nr 1591/2001 (zob. pkt 95 powyżej) już przed zmianą wspomnianego rozporządzenia przez rozporządzenie nr 1486/2002 oraz skądinąd była już przewidziana w art. 8 rozporządzenia nr 1201/89, zmienionego rozporządzeniem nr 1740/97 (zob. pkt 96 powyżej). Podobnie kontrola prawidłowości deklaracji obszarów upraw bawełny na miejscu, która dotyczy co najmniej 5% deklaracji, także była przewidziana w art. 13 rozporządzenia nr 1591/2001 (zob. pkt 97 powyżej) już przed zmianą wspomnianego rozporządzenia przez rozporządzenie nr 1486/2002, a wcześniej p rzez art. 12 rozporządzenia nr 1201/89. Zmiana wprowadzona w tym względzie przez rozporządzenie nr 1486/2002 polega tylko na wyjaśnieniu, że tę kontrolę na miejscu należy przeprowadzić najpóźniej w dniu 15 listopada danego roku gospodarczego (zob. pkt 98 powyżej).

121. A zatem argument ten jest bezzasadny.

122. Tak więc należy oddalić trzecią część niniejszego zarzutu.

W przedmiocie części czwartej, dotyczącej zarzucanego błędnego charakteru ustaleń Komisji dotyczących środków ochrony środowiska

123. Należy przypomnieć, że reforma systemu pomocy produkcyjnej dla bawełny w 2001 r. przeprowadzona za pomocą art. 17 rozporządzenia nr 1051/2001 wprowadziła obowiązek przyjęcia przez państwa członkowskie takich środków ochrony środowiska, jakie uznają za właściwe (zob. pkt 93 powyżej). Republika Grecka w ramach tych środków wprowadziła ograniczenie powierzchni produkcyjnej, określenie maksymalnych zbiorów oraz przestrzeganie kodeksu dobrych praktyk, w tym obowiązkowy płodozmian. Środki te przewidziane są w ypourgikes apofaseis (zarządzeniach ministerialnych) z dnia 28 lutego 2001 r. oraz z dnia 4 i 10 maja 2001 r., przyjętych po przeprowadzeniu szerokiego dialogu z producentami, co podkreśliła Republika Grecka.

124. Przede wszystkim Republika Grecka podnosi, że wyniki kontroli nie mogły być dostrzeżone natychmiast, ponieważ środki ochrony środowiska zostały przyjęte w 2001 r.

125. W niniejszym przypadku Sąd zaznacza, że stosując korektę ryczałtową wynoszącą 5% ze względu na niewystarczające kontrole kryteriów środowiskowych, Komisja nie podważa skuteczności ani zasadności przyjętych środków ochrony środowiska, ale brak kontroli ich przestrzegania od momentu ich przyjęcia. A zatem argumentacja Republiki Greckiej, zgodnie z którą skuteczność przyjętych środków ochrony środowiska wymaga czasu, jest bez znaczenia w niniejszym przypadku.

126. Następnie Republika Grecka utrzymuje, że kontrola przestrzegania środków ochrony środowiska odbywała się we właściwy sposób.

127. Jednakże Sąd zauważa, że twierdzenia tego nie popierają akta sprawy.

128. W odniesieniu w pierwszej kolejności do kontroli zbiorów Republika Grecka wskazała bowiem, że przeprowadziła kontrole przez teledetekcję, aby zweryfikować zbiory na obszarach, na których zaobserwowano przekroczenie określonych wielkości. Jednakże ze sprawozdania zbiorczego wynika, że w roku gospodarczym 2001/2002 nie dostarczono żadnych danych, a z danych dostarczonych w roku gospodarczym 2002/2003 wynika, że poddano kontroli tylko 7,5% nietypowych przypadków. Poza tym Republika Grecka odwołuje się do metody średniej wielkości zbiorów w ciągu trzech poprzednich lat oraz do kontroli zbiorów na hektar. Jednak argumenty te nie dowodzą istnienia kontroli umożliwiających indywidualne zweryfikowanie, czy beneficjenci wypełnili obowiązki nałożone w ramach tych środków. Jak podkreśla Komisja, pomoc mogła być więc przyznana producentom, którzy niekoniecznie przestrzegali obowiązki wynikające ze środków ochrony środowiska.

129. Podobnie Republika Grecka, powołując się w drugiej kolejności na obniżenie powierzchni upraw bawełny, nie dowiodła istnienia indywidualnej kontroli w tym względzie.

130. W odniesieniu w trzeciej kolejności do kontroli przestrzegania dobrych praktyk sama Republika Grecka wskazała w toku procedury pojednawczej, że ich bezpośrednia kontrola była trudna, a nawet niemożliwa do przeprowadzenia. Utrzymuje, że wprowadziła wskaźniki, takie jak „orientacyjna produkcja na pniu” (orientacyjna produkcja dopuszczalna), z myślą o przeprowadzaniu pełnej kontroli w celu ograniczenia stosowania pestycydów i nawozów. Jednakże były to ogólne środki poprawienia wskaźników ochrony środowiska, które nie dowodzą istnienia indywidualnej kontroli przestrzegania przez producentów wprowadzonych środków.

131. Należy zatem odrzucić argument Republiki Greckiej, zgodnie z którym kontrola przestrzegania środków ochrony środowiska była przeprowadzana we właściwy sposób.

132. Ponadto Republika Grecka podkreśla w replice zastrzeżenia organu pojednawczego dotyczące możliwości stosowania do bawełny już zasianej środków ochrony środowiska ustanowionych w art. 17 rozporządzenia nr 1051/2001, obowiązującego od dnia 1 września 2001 r.

133. Sąd przypomina, że w opinii wydanej w dniu 21 stycznia 2008 r. organ pojednawczy wezwał Komisję do upewnienia się, że uwzględniając datę wejścia w życie kryteriów środowiskowych w tym systemie pomocy, na zgodność z tymi przepisami można powoływać się jako na kryterium prawnie wiążące w celu przyznania pomocy wspólnotowej na bawełnę uprawianą w roku gospodarczym 2001/2002.

134. W ostatecznym stanowisku Komisja podtrzymała, że art. 17 rozporządzenia nr 1051/2001 ma zastosowanie do środków ochrony środowiska przyjętych przez Republikę Grecką w odniesieniu do roku gospodarczego 2001/2002. Jej zdaniem co do zasady dzień 1 września 2001 r. jest pierwszym dniem roku gospodarczego dla bawełny zasianej w 2001 r. i sprzedanej do jesieni 2001 r., niemniej jednak wszystkie kryteria kwalifikowalności dotyczące operacji poprzedzających sprzedaż, w tym zasianie, należy kontrolować wcześniej.

135. Sąd stwierdza, że Republika Grecka nie podważa tej argumentacji. W replice odwołuje się ona bowiem tylko do zastrzeżeń organu pojednawczego, nie przedstawiając uzasadnionej argumentacji, aby odpowiedzieć na argumentację Komisji.

136. W zakresie, w jakim jej argument, który nie wynika ze skargi, można uznać za powiązany z zarzutem dotyczącym środków ochrony środowiska, a zatem za dopuszczalny w rozumieniu art. 48 § 2 regulaminu, należy stwierdzić, że nie jest on w żaden sposób uzasadniony.

137. Ponadto należy odrzucić argument, iż szczegółowe środki przewidziane w rozporządzeniu nr 1051/2001 nie były jeszcze znane. Republika Grecka sama bowiem przyjęła środki ochrony środowiska i nie kwestionuje, że te środki ochrony środowiska były natychmiast stosowane. Przeciwnie, utrzymuje, że wspomniane środki były już przedmiotem wystarczających kontroli, co oznacza, że były one stosowane. Skoro postanowiła ona przyjąć te środki w celu wprowadzenia w życie rozporządzenia nr 1051/2001 od roku gospodarczego 2001/2002, powinna zatem kontrolować ich przestrzeganie przez producentów bawełny. Poza tym, jak podkreśliła Komisja w odpowiedzi na pytanie pisemne Sądu, z motywów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1398/2002 z dnia 31 lipca 2002 r. określającego dla roku gospodarczego 2001/2002 wielkość rzeczywistej produkcji bawełny nieodziarnionej w Grecji, a także obniżkę ceny docelowej, która wynika z tej produkcji, oraz wprowadzającego odstępstwo w odniesieniu do roku gospodarczego 2001/2002 od określonych reguł zarządzania i szczegółowych zasad przyznawania pomocy w Grecji (Dz.U. L 203, s. 24) wynika, że same władze greckie uznały przestrzeganie środków ochrony środowiska przewidzianych w art. 17 ust. 3 rozporządzenia nr 1051/2001 za kryterium kwalifikowalności do pobierania pomocy w roku gospodarczym 2001/2002.

138. Poza tym kwestia kontroli środków ochrony środowiska w okresie do dnia 1 września 2001 r. dotyczy tylko roku gospodarczego 2001/2002 i stanowi jedynie część zarzutu odnoszącego się do środków ochrony środowiska, na którym jest oparta korekta ryczałtowa, która dotyczy także roku gospodarczego 2002/2003.

139. Wreszcie, wbrew temu, co twierdzi Republika Grecka, nie popierając w inny sposób swego argumentu, Komisja słusznie stwierdziła, że kontrole dotyczące środków ochrony środowiska stanowią kontrole kluczowe w rozumieniu załącznika 2 do dokumentu nr VI/5330/97. Takie kontrole obejmują bowiem inspekcje i weryfikacje administracyjne wymagane dla sprawdzenia elementów merytorycznych, odnoszących się w niniejszym przypadku do powierzchni produkcji, określenia zbiorów maksymalnych oraz przestrzegania dobrych praktyk ustanowionych przez Republikę Grecką zgodnie z art. 17 rozporządzenia nr 1051/2001.

140. Z powyższego wynika, że należy oddalić czwartą część niniejszego zarzutu.

W przedmiocie części piątej, dotyczącej zarzucanego błędnego charakteru ustaleń Komisji dotyczących kontroli na miejscu obszarów upraw

141. Po pierwsze Republika Grecka podważa, jakoby kontrole na miejscu były spóźnione. Utrzymuje, że w rozporządzeniach nr 1051/2001 i 1591/2001 nie przewidziano daty końcowej przeprowadzania kontroli na miejscu 5% obszarów, a dzień 15 listopada został określony jako data końcowa dopiero od 2003 r. w rozporządzeniu nr 1486/2002. Jej zdaniem, o ile kontrola powinna być przeprowadzona we właściwym terminie, czyli w momencie, w którym kontrolowany obszar był obsiany bawełną, może ona być przeprowadzona dopóki łodygi bawełny pozostają na polu, czyli w sierpniu, w październiku lub nawet w styczniu albo aż do siewu w następną wiosnę. Dodaje, że baza danych kontroli na miejscu nie wskazywała daty, ponieważ nie wymagały tego rozporządzenia. Podkreśla, że protokoły odnoszą się do daty, w której zostały one przeprowadzone, że wynika z nich, że kontrole miały miejsce co do zasady od sierpnia do listopada i że niewiele kontroli zostało przeprowadzonych poza tym okresem.

142. W tym względzie należy przypomnieć, że na mocy art. 13 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1591/2001 prawidłowość deklaracji obszarów upraw bawełny należy zweryfikować poprzez kontrolę na miejscu.

143. Jak podkreśla Republika Grecka, przed dniem 23 sierpnia 2002 r. – datą wejścia w życie rozporządzenia nr 1486/2002, które przewiduje, że kontrole powinny być przeprowadzane najpóźniej w dniu 15 listopada danego roku gospodarczego – rozporządzenie nr 1591/2001 nie przewidywało terminu zakończenia tych kontroli. Inaczej mówiąc ta data końcowa – 15 listopada – obowiązuje od roku gospodarczego 2002/2003.

144. W przypadku roku gospodarczego 2001/2002, jak przyznaje Republika Grecka, kontrole te powinny jednak być przeprowadzane we właściwym terminie (zob. podobnie ww. w pkt 63 wyrok z dnia 11 czerwca 2009 r. w sprawie Grecja przeciwko Komisji, pkt 196), czyli w momencie, który może być określony jako pewny i gwarantujący, że kontrolowany obszar został obsiany bawełną, a zatem przed zbiorem lub w czasie zbioru.

145. W niniejszej sprawie w dniu 22 stycznia 2008 r., w związku z wezwaniem organu pojednawczego, władze greckie dostarczyły dane dotyczące dat przeprowadzenia kontroli na miejscu. Jednak, jak stwierdziła Komisja, z danych tych nie wynikał porządek chronologiczny kontroli na miejscu ani wskazówka co do odsetka spóźnionych kontroli. Ponadto, niektóre wskazane daty były niespójne, a niektóre kontrole były wyjątkowo spóźnione (po styczniu) w przypadku pięciu nomosów w latach 2001/2002 oraz siedmiu nomosów w 2002 r.

146. Zgodnie z orzecznictwem (ww. w pkt 73 wyrok z dnia 9 września 2004 r. w sprawie Grecja przeciwko Komisji, pkt 51) na państwie członkowskim spoczywa obowiązek przedstawienia najbardziej szczegółowych i wszechstronnych dowodów na to, że przeprowadziło kontrole oraz, w danym przypadku, że twierdzenia Komisji są błędne.

147. Tymczasem Republika Grecka podniósłszy, że w bazie danych kontroli na miejscu nie było wskazówki co do daty, przedstawiła daty kontroli, z których wynikają po pierwsze pewne niespójności (niektóre daty wskazują rok 1901 lub 1902), a po drugie, że daty kontroli są czasami późniejsze niż styczeń danego roku gospodarczego.

148. W tym względzie, nawet jeśli – jak utrzymuje Republika Grecka – łodygi bawełny mogą potwierdzać istnienie uprawy bawełny, Komisja słusznie stwierdziła, że ani dokładne granice plantacji ani zbiory z nich nie mogły być ustalone w sposób pewny w oparciu o te łodygi. Wspomniana data końcowa dotycząca przeprowadzenia kontroli na miejscu została zresztą ustalona na 15 listopada danego roku gospodarczego przez rozporządzenie nr 1486/2002.

149. Poza tym w załączniku 2 do repliki Republika Grecka przedstawia dane potwierdzające, że w przypadku obydwóch lat gospodarczych większość kontroli na miejscu miała miejsce do listopada. Komisja jednak utrzymuje, że dane te nie zostały jej przekazane w toku postępowania administracyjnego, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji, co zostało potwierdzone w odpowiedziach Republiki Greckiej na środek organizacji postępowania i na pytania Sądu podczas rozprawy. Tymczasem zgodność z prawem decyzji Komisji powinna być oceniana w oparciu o informacje, którymi Komisja mogła dysponować w momencie jej wydania (zob. podobnie wyroki Sądu: z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie T-232/08 Luksemburg przeciwko Komisji, niepublikowany w Zbiorze, pkt 54 i 55 i z dnia 14 lutego 2012 r. w sprawie T-267/06 Włochy przeciwko Komisji, niepublikowany w Zbiorze, pkt 46–48; zob. analogicznie wyrok Trybunału z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-333/07 Regie Networks, Zb.Orz. s. I-10807, pkt 81). W konsekwencji te przedstawione przez Republikę Grecką dane nie mogą być uwzględnione do celów oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

150. Z powyższego wynika, że Republika Grecka nie wykazała, że ustalenia Komisji w tym względzie są błędne. Poza tym w każdym razie – jak podkreśla Komisja – kwestia spóźnionych kontroli stanowi tylko jeden z zarzutów dotyczących kontroli kluczowych, na których opiera się korekta ryczałtowa (zob. pkt 101–108 powyżej).

151. Po drugie, Republika Grecka utrzymuje, że analiza ryzyka została przeprowadzona i że w jej wyniku wyłączono ilości bawełny nieznanego pochodzenia. Usprawnienie systemu komputerowego oraz kontroli w czasie rzeczywistym dostaw bawełny do zakładów odziarniania przyczyniło się do usprawnienia procedury wyboru próbek, a zatem analizy ryzyka.

152. Jednakże argument ten nie podważa ustaleń Komisji, zgodnie z którymi w odniesieniu do roku gospodarczego 2001/2002 analiza ryzyka oparta była na losowym wyborze wielowarstwowej populacji, niedostosowanym do ryzyka związanego z rozpatrywanym rokiem gospodarczym. Podobnie w odniesieniu do roku gospodarczego 2002/2003 Republika Grecka nie dowiodła błędnego charakteru ustaleń Komisji streszczonych w pkt 106 i 108 powyżej.

153. Należy zatem oddalić także piątą część niniejszego zarzutu.

154. Z powyższego wynika, że podważana korekta finansowa wynosząca 5% nie może w tych okolicznościach być uznana za wynik błędnej oceny okoliczności faktycznych.

W przedmiocie części pierwszej i drugiej, dotyczących nieproporcjonalnego charakteru korekty finansowej

155. W ramach pierwszej części niniejszego zarzutu Republika Grecka utrzymuje, że korekta ryczałtowa wynosząca 5%, która została więcej niż dwukrotnie podwyższona w stosunku do wcześniejszych korekt wynoszących 2%, jest nieproporcjonalna, ponieważ nie uwzględniono późnej zmiany systemu pomocy dla bawełny w 2001 r. przez rozporządzenie nr 1051/2001, opublikowane w czerwcu, czyli w połowie okresu uprawy. Podkreśla, że żaden przepis przejściowy nie zmniejszył kosztu wprowadzenia nowego sposobu obliczania współodpowiedzialności oraz podnosi wysokość kosztów poniesionych w wyniku podjętych środków.

156. Sąd przypomina, że Komisja może odmówić pokrycia wszystkich poniesionych wydatków, jeśli uzna, że nie istnieją właściwe procedury kontroli (zob. w szczególności wyrok Trybunału z dnia 18 maja 2000 r. w sprawie C-242/97 Belgia przeciwko Komisji, Rec. s. I-3421, pkt 122).

157. W niniejszej sprawie okazuje się, że niedostatki wykryte przez służby Komisji dotyczą istotnych elementów systemu kontroli, a także przeprowadzania kontroli, które odgrywają zasadniczą rolę przy ustalaniu zgodności z prawem wydatków, tak że można w sposób uzasadniony sądzić, że ryzyko strat dla EFOGR było wysokie.

158. Z powyższego wynika, że stosując w niniejszej sprawie korektę ryczałtową wynoszącą tylko 5% rozpatrywanych wydatków, podczas gdy kontrole przeprowadzone przez władze greckie naruszyły wymogi ustanowione w przepisach wspólnotowych, Komisja nie naruszyła zasady proporcjonalności (zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 24 marca 2011 r. w sprawie T-184/09 Grecja przeciwko Komisji, niepublikowany w Zbiorze, pkt 72 i przytoczone tam orzecznictwo).

159. Argument dotyczący zmiany wynikającej z przyjęcia rozporządzenia nr 1051/2001 nie podważa tego stwierdzenia. Należy bowiem zaznaczyć, że obowiązki dotyczące IACS oraz kontrole na miejscu obszarów upraw znajdują się we wcześniejszym uregulowaniu (zob. pkt 113 powyżej). Rozporządzenie nr 1051/2001 nie zmieniło zatem elementów, w odniesieniu do których stwierdzono w niniejszej sprawie niedostatki. Poza tym, jak już zostało podniesione (zob. pkt 137 powyżej), w zakresie, w jakim Republika Grecka postanowiła przyjąć środki ochrony środowiska w celu wdrożenia rozporządzenia nr 1051/2001 od roku gospodarczego 2001/2002, powinna ona kontrolować ich przestrzeganie przez producentów bawełny.

160. Należy zatem odrzucić argument Republiki Greckiej dotyczący zmiany rozpatrywanego systemu.

161. Wreszcie koszt środków przyjętych ze względu na to nowe rozporządzenie nie może uzasadniać ujawnionych niedostatków i nie może być w związku z tym uwzględniony w celu dokonania oceny nieproporcjonalnego charakteru rozpatrywanej korekty finansowej.

162. Argumenty przedstawione w uzasadnieniu tej pierwszej części nie dowodzą zatem nieproporcjonalnego charakteru rozpatrywanej korekty.

163. W ramach drugiej części niniejszego zarzutu Republika Grecka podnosi, że sama Komisja stwierdziła wprowadzenie usprawnień w okresie od 2002 r. do 2003 r. oraz że korekta dotycząca tego okresu powinna była być zatem niższa od korekty zastosowanej za okres od 2001 r. do 2002 r.

164. Tymczasem należy podnieść, że o ile usprawnienia dotyczące roku gospodarczego 2002/2003 zostały stwierdzone przez Komisję w piśmie z dnia 17 lipca 2004 r., służby Komisji w tym samym piśmie stwierdziły także niedociągnięcia dotyczące kontroli na miejscu obszarów upraw oraz IACS, stanowiące poważniejsze i zasadnicze niedostatki. Niedociągnięcia te wynikają także ze sprawozdania zbiorczego.

165. A zatem sama okoliczność, że zostały stwierdzone usprawnienia, nie pozwala Republice Greckiej na twierdzenie, że wysokość korekty wynosząca 5% powinna była być obniżona.

166. W konsekwencji Republika Grecka nie wykazała nieproporcjonalnego charakteru korekty ryczałtowej wynoszącej 5% danych wydatków.

167. Ze wszystkich powyższych rozważań wynika, że należy oddalić w całości trzeci zarzut dotyczący korekty ryczałtowej zastosowanej w sektorze bawełny.

4. W przedmiocie zarzutu szóstego, dotyczącego korekt zastosowanych w sektorze premii za bydło oraz premii rekompensacyjnych

Przepisy wspólnotowe

168. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1254/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wołowiny i cielęciny (Dz.U. L 160, s. 21) reguluje przyznawanie premii w tym sektorze.

Kontrole

169. Rozporządzenie nr 3508/92 przewiduje, że każde państwo członkowskie tworzy IACS dotyczący określonych systemów pomocy wspólnotowej. Zgodnie z jego motywem 6 zarządzanie zebranymi danymi i ich zastosowanie do weryfikacji wniosków o przyznanie pomocy wymaga stworzenia bardzo sprawnych, skomputeryzowanych baz danych, umożliwiających w szczególności przeprowadzanie kontroli przekrojowych.

170. Artykuł 1 ust. 1 lit. b) wspomnianego rozporządzenia przewiduje między innymi, że każde państwo członkowskie ustanawia IACS mający zastosowanie do premii i płatności dla producentów wołowiny i cielęciny.

171. Zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 3508/92 zintegrowany system zawiera różne elementy, między innymi skomputeryzowaną bazę danych, system identyfikacji i rejestracji zwierząt, wnioski o przyznanie pomocy oraz zintegrowany system kontroli. Artykuł 3 rozporządzenia nr 3508/92 przewiduje, że w skomputeryzowanej bazie danych zapisywane są dla każdego gospodarstwa rolnego dane uzyskane z wniosków o przyznanie pomocy.

172. Na mocy art. 8 ust. 1 i 2 wspomnianego rozporządzenia państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy, a kontrole administracyjne uzupełniane są przez kontrole na miejscu obejmujące reprezentatywną grupę gospodarstw rolnych.

173. W odniesieniu do tych kontroli rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania IACS niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem nr 3508/92 (Dz.U. L 327, s. 11) przewiduje:

„Kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację zgodności z warunkami, zgodnie z którymi przyznawana jest pomoc”.

174. Artykuł 16 rozporządzenia nr 2419/2001 stanowi:

„Kontrole administracyjne, określone w art. 8 ust. 1 rozporządzenia […] nr 3508/92, obejmują w szczególności:

a) kontrolę przekrojową zadeklarowanych działek rolnych i zwierząt w celu uniknięcia zbiegu przyznawania tej samej pomocy w odniesieniu do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego oraz zapobieżenie przypadkom jakiejkolwiek kumulacji pomocy przyznawanej w ramach wspólnotowych systemów pomocy opartych na deklaracjach dotyczących obszaru;

b) kontrolę przekrojową przy pomocy skomputeryzowanej bazy danych w celu weryfikacji uprawnień do pomocy”.

175. Artykuł 25 rozporządzenia nr 2419/2001 przewiduje:

„1. Kontrola na miejscu obejmuje cały inwentarz żywy, dla którego zostały złożone wnioski o pomoc w ramach systemów pomocy oraz, w przypadku kontroli systemów pomocy w odniesieniu do bydła, również bydła niewykazanego.

2. Kontrola na miejscu obejmuje w szczególności:

a) sprawdzenie, czy liczba zwierząt obecnych w gospodarstwie, w odniesieniu do której złożone zostały wnioski o pomoc, oraz liczba niewykazanego bydła odpowiada liczbie zwierząt wprowadzonych do rejestrów, a w przypadku bydła – liczbie zwierząt zgłoszonej do skomputeryzowanej bazy danych;

b) w odniesieniu do systemów pomocy w odniesieniu do bydła, kontrole:

– poprawności wpisów w rejestrze oraz zgłoszeń do skomputeryzowanej bazy danych na podstawie próbki dokumentów towarzyszących, takich jak faktury kupna i sprzedaży, zaświadczenia o uboju, świadectwa weterynaryjne oraz, tam, gdzie ma to zastosowanie, paszporty zwierząt, w odniesieniu do zwierząt dla których wnioski o pomoc zostały złożone w okresie 12 miesięcy przed kontrolą na miejscu,

– czy informacje przechowywane w skomputeryzowanej bazie danych odpowiadają informacjom zapisanym w rejestrze na podstawie próbki w odniesieniu do zwierząt, dla których wnioski o pomoc zostały złożone w okresie 12 miesięcy przed kontrolą na miejscu,

– czy wszystkie zwierzęta obecne w gospodarstwie i przetrzymywane w ramach obowiązku przetrzymywania kwalifikują się do udzielenia wnioskowanej pomocy,

– czy całość bydła obecnego w gospodarstwie jest oznakowana paskami identyfikacyjnymi na uszach i czy towarzyszą im, tam, gdzie jest to konieczne, paszporty zwierząt oraz czy zostały wpisane do rejestru i należycie zgłoszone do skomputeryzowanej bazy danych[; k]ontrole te przeprowadzane są indywidualnie dla każdego byka nadal trzymanego na podstawie zobowiązania do przetrzymywania, w odniesieniu do którego złożony został wniosek o premię specjalną za wołowinę, z wyjątkiem wniosków złożonych zgodnie z art. 4 ust. 6 rozporządzenia […] nr 1254/1999[; w]e wszystkich innych przypadkach kontrola poprawności wpisu w paszporcie zwierzęcym, rejestrze i zgłoszeniu do skomputeryzowanej bazy danych może zostać dokonana na podstawie próbki;

[…]”

Premia za ubój

176. Artykuł 11 ust. 1 rozporządzenia nr 1254/1999 przewiduje:

„Producent hodujący w swoim gospodarstwie bydło może uzyskać prawo, po złożeniu stosownego wniosku, do premii za ubój. Premia taka jest przyznawana w momencie uboju uprawnionych zwierząt lub ich wywozu do państwa trzeciego w ramach wyznaczonych pułapów krajowych.

Do premii za ubój kwalifikują się:

a) byki, woły, krowy i jałówki po ukończeniu ósmego miesiąca życia;

b) cielęta w wieku od jednego do siedmiu miesięcy i o masie poniżej 160 kg,

pod warunkiem, że były hodowane przez producenta przez wyznaczony okres”.

177. Artykuł 26 rozporządzenia nr 2419/2001 przewiduje:

„1. W odniesieniu do premii specjalnej za wołowinę, przewidzianej w art. 4 ust. 6 rozporządzenia […] nr 1254/1999 oraz premii ubojowej, przewidzianej w art. 11 tego rozporządzenia, kontrole na miejscu przeprowadza są w ubojniach. W takim przypadku państwa członkowskie również przeprowadzają kontrole na miejscu:

a) w co najmniej 30% wszystkich ubojni, wyselekcjonowanych na podstawie analizy ryzyka, w takim przypadku kontrola obejmuje próbkę 5% łącznej liczby bydła, ubitego w danej ubojni w okresie 12 miesięcy przed kontrolą na miejscu; lub

b) w co najmniej 20% tych ubojni, które zostały uprzednio zatwierdzone zgodnie ze szczególnymi kryteriami wiarygodności określanymi przez państwa członkowskie, i zostały wybrane na podstawie analizy ryzyka, w takim przypadku kontrola obejmuje próbkę 2% łącznej liczby bydła, ubitego w danej ubojni w okresie 12 miesięcy przed kontrolą na miejscu.

Wymienione kontrole na miejscu obejmują a posteriori szczegółową kontrolę dokumentów, porównanie z pozycjami do świadectw uboju lub zastępujących je informacji, które zostały przesłane do pozostałych państw członkowskich zgodnie z art. 35 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2342/1999.

2. Kontrole na miejscu w ubojniach obejmują kontrole bezpośrednie procedur ubojowych przeprowadzane w dniu kontroli na miejscu na podstawie próbki. W miarę potrzeby kontroluje się, czy tusze przedstawione do ważenia kwalifikują się do pomocy”.

178. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2342/1999 z dnia 28 października 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 1254/1999 przewiduje między innymi w art. 37, w wersji zmienionej [rozporządzenie Komisji (WE) nr 1042/2000 z dnia 18 maja 2000 r. (Dz.U. L 118, s. 4)], że premię wypłaca się na rzecz producenta, który hodował zwierzę przez minimalny okres chowu wynoszący dwa miesiące, kończący się później niż miesiąc przed ubojem lub dwa miesiące przed wywozem zwierzęcia, oraz że w przypadku cieląt, które poddano ubojowi w wieku poniżej trzech miesięcy, okres chowu wynosi jeden miesiąc.

Premie rekompensacyjne

179. Artykuł 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1254/1999 stanowi:

„Producenci otrzymujący premię specjalną lub premię od krów mamek mogą ubiegać się o premie rekompensacyjne”.

180. Artykuł 13 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia przewiduje, że premia rekompensacyjna wynosi 100 EUR od każdej udzielonej premii specjalnej i premii od krów mamek pod warunkiem, że w danym roku kalendarzowym liczebność stada w danym gospodarstwie hodowlanym jest mniejsza lub równa 1,4 sztuki dużej (LU) na hektar (z zastrzeżeniem niższych kwot określonych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 13 ust. 2 akapit drugi wspomnianego rozporządzenia).

181. Zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 1254/1999 liczebność stada jest wyrażona w LU na jednostkę powierzchni paszowej przeznaczonej dla hodowanych zwierząt.

182. Zgodnie z art. 12 ust. 2 rozporządzenia nr 1254/1999 do celów obliczania liczebności stada w gospodarstwie należy uwzględnić:

„[…]

a) samce, krowy mamki i jałówki, owce lub kozy, w odniesieniu do których został złożony wniosek o przyznanie premii, jak również krowy mleczne potrzebne do produkcji łącznej ilości mleka wyznaczonej dla tego producenta. Liczba zwierząt jest przeliczana na LU za pomocą tabeli przeliczeniowej znajdującej się w II;

b) obszar przeznaczony na pasze dla zwierząt, rozumiany jako ta część gospodarstwa, która jest przeznaczona przez cały rok kalendarzowy na hodowlę bydła, owiec lub kóz. Obszar taki nie obejmuje:

– budynków, lasu, stawów, ścieżek,

– obszaru wykorzystywanego do innych upraw objętych wspólnotowym programem pomocy lub przeznaczonego na uprawy wieloletnie lub uprawy ogrodowe, z wyjątkiem pastwisk stałych, objętych płatnościami obszarowymi przyznawanymi zgodnie z art. 17 niniejszego rozporządzenia i art. 19 rozporządzenia […] nr 1255/1999,

– obszaru uprawnionego do objęcia systemem pomocy dla producentów niektórych upraw rolniczych wykorzystywanego w programie pomocy na pasze suche lub zgodnie z krajowym lub wspólnotowym programem rezerw.

Obszar przeznaczony na pasze dla zwierząt obejmuje obszary we współużytkowaniu i obszary, na których stosowane są uprawy mieszane”.

183. Artykuł 13 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 1254/1999 przewiduje:

„[W] drodze odstępstwa od przepisów art. 12 ust. 2 lit. a) liczebność stada w gospodarstwie hodowlanym jest określana poprzez uwzględnienie samców, krów i jałówek znajdujących się w takim gospodarstwie w danym roku kalendarzowym, łącznie z owcami lub kozami, w odniesieniu do których zostały złożone wnioski o przyznanie premii w tym samym roku kalendarzowym. Liczba zwierząt jest przeliczana na LU za pomocą tabeli przeliczeniowej znajdującej się w załączniku III”.

184. Artykuł 32 ust. 3 rozporządzenia nr 2342/1999 przewiduje, że w celu sprawdzenia, czy całkowita liczba zwierząt obliczona zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1254/1999 spełnia wymagania dotyczące liczebności określone w tym rozporządzeniu, państwa członkowskie ustalają co roku przynajmniej pięć terminów spisu zwierząt i powiadamiają o nich Komisję.

185. Spis zwierząt w tych terminach może odbywać się zgodnie z wyborem państw członkowskich według jednej z dwóch metod przewidzianych w art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 2342/1999. Zgodnie z pierwszą metodą państwo członkowskie zwraca się do producenta o zgłoszenie, w oparciu o rejestr gospodarstw, przed terminem ustalanym przez państwo członkowskie, liczby jednostek żywego inwentarza lub liczby zwierząt z każdej z dwóch kategorii bydła określonych w załączniku III rozporządzenia nr 1254/1999 (czyli po pierwsze kategorii obejmującej samce i jałówki powyżej 24. miesiąca życia, krowy mamki i krowy mleczne, a po drugie samce i jałówki w wieku od sześciu do 24 miesięcy). Druga metoda, zarezerwowana dla państw członkowskich, które dysponują skomputeryzowaną bazą danych zgodną z wymogami rozporządzenia Rady (WE) nr 820/97 z dnia 21 kwietnia 1997 r. ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczącego etykietowania mięsa wołowego i produktów z mięsa wołowego (Dz.U. L 117, s. 1) i które uznają, że ta baza danych daje odpowiednie gwarancje dotyczące prawidłowości zawartych w niej danych do celów systemu premii rekompensacyjnych, polega na wykorzystaniu informacji zawartych w tej bazie danych do ustalenia liczby jednostek żywego inwentarza.

186. Na mocy art. 32 ust. 3 akapit czwarty rozporządzenia nr 2342/1999, w przypadku gdy państwo członkowskie decyduje, że terminy spisów mogą przypadać na dowolne dni w roku, może ono przewidzieć, że liczebność oblicza się pro rata temporis w odniesieniu do okresu, w którym zwierzęta są obecne w gospodarstwie.

187. Artykuł 32 ust. 4 rozporządzenia nr 2342/1999 przewiduje:

„W drodze odstępstwa od ust. 3 państwa członkowskie mogą dawać producentom możliwość wybrania systemu uproszczonego.

W tym przypadku producent musi stwierdzić we wniosku o pomoc obszarową, że:

a) oświadcza, że spełniał każdego dnia wymogi maksymalnej obsady zwierząt określone w art. 13 ust. 2 rozporządzenia […] nr 1254/1999 aż do daty wniosku o pomoc obszarową;

i

b) zobowiązuje się on do spełniania każdego dnia wymogu dotyczącego obsady zwierząt w okresie między datą wniosku o pomoc obszarową i dniem 31 grudnia.

[…]

Oświadczenie i zobowiązanie określone w niniejszym ustępie podlegają przepisom dotyczący[m] kontroli i kar, przewidzianych w ramach zintegrowanego systemu.

[…]”.

Sprawozdanie zbiorcze

188. W ramach dochodzeń o numerach referencyjnych ΑΡ/2003/09a, ΑΡ/2003/11, ΑΡ/2004/04 i ΑΡ/2005/05 Komisja przeprowadziła w Grecji kontrole, odpowiednio w maju 2003 r., wrześniu 2003 r., marcu 2004 r. i kwietniu 2005 r. Uwagi Komisji na podstawie art. 8 rozporządzenia nr 1663/95 zostały sformułowane w pismach z dnia 19 września 2003 r., z dnia 22 stycznia 2004 r., z dnia 5 sierpnia 2004 r. i z dnia 29 lipca 2005 r. W dniu 1 października 2004 r. odbyło się posiedzenie dwustronne dotyczące dwóch pierwszych dochodzeń, w dniu 11 marca 2005 r. dotyczące trzeciego dochodzenia, a w dniu 7 czerwca 2006 r. dotyczące czwartego dochodzenia. Komisja przekazała władzom greckim protokoły z tych posiedzeń odpowiednio w dniu 30 listopada 2004 r., w dniu 22 czerwca 2005 r. i w dniu 22 września 2006 r. Władze greckie odpowiedziały na nie odpowiednio w dniu 28 grudnia 2004 r., w dniu 21 lipca 2005 r. i w dniu 20 października 2006 r. W dniu 3 maja 2007 r. Komisja oficjalnie powiadomiła władze greckie o swych wnioskach dotyczących czterech dochodzeń.

189. W związku z opinią organu pojednawczego z dnia 8 stycznia 2008 r. i informacjami dostarczonymi przez władze greckie Komisja przekazała ostateczne stanowisko z dnia 16 czerwca 2008 r., które jest przedstawione w sprawozdaniu zbiorczym.

190. W pierwszej kolejności ze sprawozdania zbiorczego wynika, że w odniesieniu do premii za bydło służby Komisji stwierdziły niedostatki w zakresie kontroli przekrojowych i kontroli na miejscu.

191. Po pierwsze, co do kontroli przekrojowych (zob. pkt 169 i 174 powyżej), ze sprawozdania zbiorczego wynika, że w roku gospodarczym 2002 po raz pierwszy w Grecji skomputeryzowane kontrole przekrojowe obejmujące bazę identyfikacji i rejestracji oraz bazę wniosków o premie za bydło zostały wykorzystane jako kontrole administracyjne. O ile uznano to za postęp, wprowadzenie w życie tych kontroli zostało uznane za niewystarczające. W szczególności stwierdzono, że w 2002 r. kontrolom przekrojowym nie poddano podstawowych kryteriów kwalifikowalności. Istniało zatem ryzyko, że zwierzęta niekwalifikowalne zostały uznane za kwalifikujące się do płatności. Poza tym służby Komisji stwierdziły, że istniały nieprawidłowości (brak rejestracji lub nieprawidłowe zarejestrowane w bazie identyfikacji i rejestracji) w odniesieniu do bardzo wielu zwierząt, które były przedmiotem wniosku o pomoc, i uznały, że liczne zmiany wprowadzone do bazy identyfikacji i rejestracji bez dokumentów uzupełniających miały wpływ na kwalifikowalność wszystkich zwierząt będących przedmiotem wniosku o pomoc. Podniesiono także, że władze greckie nie były w stanie dostarczyć danych dotyczących liczby zwierząt, w odniesieniu do których stwierdzono nieprawidłowości, wraz z dokumentami uzasadniającymi zmianę ich statusu. Istniało zatem ryzyko, że do systemu zostały wprowadzone nieuzasadnione zmiany, co doprowadziło do nadpłat.

192. Po drugie, w odniesieniu do kontroli na miejscu uznano, że były one niewystarczającej jakości. W szczególności ze sprawozdania zbiorczego wynika, że przeprowadzenie tych kontroli wykazało liczne braki, a kontrole były niezgodne z art. 25 rozporządzenia nr 2419/2001 (zob. pkt 175 powyżej). Tak więc służby Komisji przytoczyły brak kontroli zwierząt niebędących przedmiotem wniosku o pomoc, brak kontroli dokumentów uzupełniających i informacji dotyczących zwierząt będących przedmiotem kontroli w ciągu dwunastu miesięcy poprzedzających kontrolę, brak kontroli na miejscu chowu zwierząt, niewystarczające weryfikacje dokumentów z kontroli i statusu kontrolowanych zwierząt, a także trudności w zakresie porównania z wynikami poprzednich kontroli.

193. Poza tym służby Komisji przytoczyły brak kontroli na miejscu zwierząt będących przedmiotem wniosku o premię za ubój. W tym względzie organ pojednawczy zaproponował ponowne zbadanie planowanej korekty, podkreślając niewielkie znaczenie kontroli na miejscu w przypadku premii za ubój, ponieważ w odniesieniu do poddanego ubojowi bydła najważniejsze są kontrole przeprowadzane w ubojniach oraz kontrole ex post rejestrów danego gospodarstwa.

194. Komisja jednak podtrzymała swe stanowisko z tego względu, że nałożenie się na siebie wielu braków miało wpływ na kontrole kluczowe przeprowadzane w odniesieniu do wszystkich premii za bydło, w tym premii za ubój. Jej zdaniem brak kontroli na miejscu w gospodarstwach w odniesieniu do premii za ubój stanowi dodatkowe ryzyko dla EFOGR w odniesieniu do tego systemu, które nie może być w pełni skompensowane przeprowadzeniem kontroli w ubojni i kontroli administracyjnych (które w każdym razie powinny być przeprowadzone w ramach każdego systemu kontroli premii za ubój), tym bardziej że w wyniku kontroli przeprowadzonych w ubojniach w toku dochodzenia AP/2003/09 ujawniono istotne braki. Komisja przyznała, że kontrole na miejscu w gospodarstwach są mniej ważne niż w przypadku innych systemów pomocy i oznaczają zazwyczaj kontrole dokumentów, co tłumaczy fakt, że wysokość korekty zastosowanej w przypadku premii za ubój nie jest wyższa od wysokości korekty zastosowanej w przypadku innych premii za bydło.

195. Służby Komisji wykryły także brak kontroli statusu zwierząt i stosunku krowy/jałówki w odniesieniu do premii za krowę mamkę.

196. W drugiej kolejności w odniesieniu do premii rekompensacyjnych prawidłowe określenie kwalifikowalnej powierzchni paszowej oraz liczby LU w gospodarstwie zostało uznane za kontrolę kluczową. Służby Komisji stwierdziły, że w 2002 r. i w 2003 r. grecki system kontroli liczby LU nie zawsze był zgodny z normami (czy to w odniesieniu do metody obliczania pro rata temporis opartej na bazie identyfikacji i rejestracji, czy też uproszczonego systemu pięciu terminów spisu), a także, że nie obejmował 100% wnioskodawców pięć razy w roku, jak przewidywała Republika Grecka, mimo że w 2003 r. odnotowano pewien postęp w związku ze zwiększonym wykorzystaniem bazy identyfikacji i rejestracji. Uznano, że w 2003 r. sytuacja nieco poprawiła się, ale nie został wykazany żaden rzeczywisty postęp w odniesieniu do pomiaru kwalifikowalnej powierzchni paszowej za lata 2002/2003. W odniesieniu do określenia LU służby Komisji podkreśliły, że Grecja nadal stosowała alternatywny system kontroli (który prawdopodobnie dotknięty był brakami stwierdzonymi podczas kontroli na miejscu w Gr