Sprawa C‑468/03

Overland Footwear Ltd

przeciwko

Commissioners of Customs & Excise

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez

VAT and Duties Tribunal, London)

Wspólna Taryfa Celna – Należności celne przywozowe – Zgłoszona wartość celna zawierająca prowizję od zakupu – Naliczenie należności celnej od całości zadeklarowanej kwoty – Rewizja zgłoszenia celnego – Warunki – Zwrot należności celnych uiszczonych od prowizji od zakupu

Opinia rzecznika generalnego M. Poiaresa Madura przedstawiona w dniu 25 maja 2005 r. I ‑ 0000

Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 20 października 2005 r. I ‑ 0000

Streszczenie wyroku

1. Wspólna Taryfa Celna – Wartość celna – Wartość transakcyjna – Ustalenie – Prowizja od zakupu nieodliczona od zadeklarowanej wartości i niewyodrębniona w zgłoszeniu przywozowym z ceny sprzedaży towarów – Włączenie

(rozporządzenie Rady nr 2913/92, art. 29, 32 i 33)

2. Unia celna – Zgłoszenia celne – Kontrola po zwolnieniu towarów – Wniosek o rewizję – Obowiązki organów celnych – Błędne zawarcie prowizji od zakupu w zadeklarowanej wartości celnej – Zwrot należności celnych od tej prowizji

(rozporządzenie Rady nr 2913/92, art. 78 i 236)

1. Artykuły 29, 32 i 33 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny należy interpretować w ten sposób, że prowizję od zakupu, która jest zawarta w zadeklarowanej wartości celnej i nie jest wyodrębniona w zgłoszeniu przywozowym z ceny sprzedaży towarów należy uznać za część wartości transakcyjnej w rozumieniu art. 29 tego kodeksu celnego, która może w związku z tym zostać obłożona cłem.

(por. pkt 38 oraz pkt 1 sentencji)

2. Artykuły 78 i 236 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny należy interpretować w ten sposób, że po zwolnieniu towarów organy celne, do których wpłynął przedstawiony przez zgłaszającego wniosek o rewizję zgłoszenia celnego dotyczącego tych towarów, są zobowiązane − z zastrzeżeniem możliwości wniesienia skargi do sądu − albo oddalić wniosek zgłaszającego w drodze decyzji z uzasadnieniem, na przykład, jeżeli weryfikowane elementy zgłoszenia wymagają przeprowadzenia kontroli fizycznej, a w związku ze zwolnieniem towarów niemożliwe jest ich ponowne przedstawienie organom celnym, albo dokonać żądanej rewizji, jeżeli niezbędna weryfikacja nie wymaga przedstawienia towarów, na przykład gdy wniosek o rewizję dotyczy jedynie zbadania dokumentacji księgowej lub kontraktowej.

Zgodnie z art. 78 ust. 3 kodeksu celnego, jeśli z dokonanej rewizji zgłoszenia wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o „nieprawidłowe lub niekompletne dane”, które to pojęcie obejmuje zarówno pomyłki lub braki rzeczowe, jak i błędy w interpretacji stosownych przepisów, takie jak błędne zawarcie prowizji od zakupu w zadeklarowanej wartości celnej, organy celne podejmują niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. Jeżeli ostatecznie okaże się, że należności przywozowe uiszczone przez zgłaszającego przekraczają kwotę prawnie należną w chwili ich zapłaty, działanie niezbędne w celu uregulowania sytuacji może polegać jedynie na zwrocie należności celnych od tej prowizji. Zwrotu tego dokonuje się zgodnie z art. 236 kodeksu celnego, jeżeli spełnione zostaną wskazane tam przesłanki, w szczególności brak świadomego działania zgłaszającego oraz zachowanie terminu, co do zasady trzyletniego, na złożenie wniosku o zwrot.

(por. pkt 48, 49, 51–54, 63, 70, 71 oraz pkt 2 sentencji)

WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)

z dnia 20 października 2005 r.( )

Wspólna Taryfa Celna – Należności celne przywozowe – Zgłoszona wartość celna zawierająca prowizję od zakupu – Naliczenie należności celnej od całości zadeklarowanej kwoty – Rewizja zgłoszenia celnego – Warunki – Zwrot należności celnych uiszczonych od prowizji od zakupu

W sprawie C‑468/03

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez VAT and Duties Tribunal, London (Zjednoczone Królestwo) postanowieniem z dnia 29 września 2003 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 6 listopada 2003 r., w postępowaniu:

Overland Footwear Ltd

przeciwko

Commissioners of Customs & Excise

TRYBUNAŁ (druga izba),

w składzie: C.W.A. Timmermans, prezes izby, J. Makarczyk, C. Gulmann (sprawozdawca), R. Schintgen i J. Klučka, sędziowie,

rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,

sekretarz: K. Sztranc, administrator,

uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 14 kwietnia 2005 r.,

rozważywszy uwagi przedstawione:

– w imieniu Overland Footwear Ltd przez R. Cordarę, QC,

– w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez K. Manjiego, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez S. Moore, barrister,

– w imieniu rządu niemieckiego przez W.D. Plessinga i M. Lummę, działających w charakterze pełnomocników,

– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez X. Lewisa, działającego w charakterze pełnomocnika,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 25 maja 2005 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 29, 32, 33, 78 i 236 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, str. 1, zwanego dalej „kodeksem celnym”).

2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Overland Footwear Ltd (zwanej dalej „Overland”) a Commissioners of Customs & Excise (zwanymi dalej „Commissioners”) w przedmiocie zwrotu należności celnych przywozowych uiszczonych od prowizji od zakupu wliczonej do zadeklarowanej wartości celnej. Stanowi on kontynuację wcześniejszego wniosku złożonego przez ten sąd w ramach tego samego sporu. W wyniku tego wcześniejszego wniosku zapadł wyrok z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie C‑379/00 Overland Footwear, Rec. str. I‑11133.

Ramy prawne

3 Artykuł 29 ust. 1 kodeksu celnego stanowi:

„Wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalana, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33 […]”.

4 Artykuł 32 tego kodeksu stwierdza:

„1. W celu ustalenia wartości celnej z zastosowaniem art. 29 do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przywożone towary dodaje się:

a) następujące elementy w wysokości, w jakiej zostały poniesione przez kupującego, lecz nie ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towary:

i) prowizje i koszty pośrednictwa, z wyjątkiem prowizji od zakupu,

[…].

3. Przy ustalaniu wartości celnej do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej nie dodaje się żadnych elementów, z wyjątkiem określonych w niniejszym artykule.

4. Do celów niniejszego rozdziału określenie »prowizja od zakupu« oznacza opłaty poniesione przez importera na rzecz jego agenta za usługę polegającą na reprezentowaniu go przy zakupie towarów, których wartość celna jest ustalana”.

5 Artykuł 33 lit. e) dodaje:

„Nie wlicza się do wartości celnej następujących kosztów, o ile można je wyodrębnić z ceny faktycznie zapłaconej lub należnej:

[…]

e) prowizja od zakupu.

[…]”.

6 Artykuł 65 stanowi:

„Po przyjęciu zgłoszenia przez organy celne zgłaszający może dokonać, na własną prośbę, sprostowania jednego lub kilku elementów zgłoszenia. Sprostowanie nie może spowodować, aby zgłoszenie dotyczyło towarów innych niż te, które początkowo były nim objęte.

Jednakże organy celne nie zezwalają na dokonanie jakiegokolwiek sprostowania, jeżeli odpowiedni wniosek został przedstawiony po tym, jak organy te:

[…]

c) zwolniły towary”.

7 Artykuł 78, pod nagłówkiem „Kontrola zgłoszeń po zwolnieniu towarów”, stwierdza:

„1. Po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać sprostowania [rewizji] zgłoszenia.

2. Po dokonaniu zwolnienia towarów organy celne mogą, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych samych towarów. Kontrole te mogą być przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowanej zawodowo tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej dla potrzeb zawodowych wymienione dokumenty i dane. Organy te mogą również przeprowadzić rewizję towarów, o ile istnieje jeszcze możliwość ich okazania.

3. Jeżeli z kontroli [rewizji] zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują”.

8 Artykuł 236 przewiduje, że:

„Należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2.

[…]

Należności nie podlegają zwrotowi […], w przypadku gdy fakty, które doprowadziły do zapłacenia […] kwoty prawnie nienależnej, są wynikiem świadomego działania osoby zainteresowanej.

Należności celne przywozowe […] są zwracane […] po złożeniu wniosku przed upływem trzech lat, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Wniosek należy złożyć we właściwym urzędzie celnym.

Termin ten może zostać przedłużony, jeżeli osoba zainteresowana udowodni, iż ze względu na nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej nie mogła złożyć wniosku w terminie.

[…]”.

Postępowanie przed sądem krajowym, poprzednie postępowanie i pytania prejudycjalne

9 W okresie, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy przed sądem krajowym, Overland, spółka z siedzibą w Zjednoczonym Królestwie, nabywała towary produkowane poza terytorium Wspólnoty, w szczególności obuwie, w celu jego przywozu i dystrybucji we Wspólnocie. Wolverine Far East (zwana dalej „Wolverine”) była jej agentem ds. zakupów na Dalekim Wschodzie.

10 Overland płaciła wynagrodzenie za usługi Wolverine w formie prowizji od zakupu w wysokości 4% ceny sprzedaży towarów. Uiszczała tę prowizję producentom, którzy przekazywali ją Wolverine w imieniu Overland.

11 Do dnia 1 stycznia 1998 r. w zgłoszeniach przywozowych dokonywanych przez Overland w celu dopuszczenia tych towarów do obrotu podawano jako wartość celną kwotę widniejącą na fakturze wystawionej przez producenta. Kwota ta obejmowała prowizję od zakupu, która nie występowała jako osobna pozycja. W związku z tym należności celne przywozowe były naliczane i uiszczane także od tej prowizji.

12 Począwszy od 1 stycznia 1998 r. Overland, za zgodą Commissioners, ujmowała w zgłoszeniach przywozowych osobno prowizję od zakupu i cenę sprzedaży przywożonych towarów. Od tej daty Commissioners nie pobierali należności celnych od kwoty odpowiadającej prowizji od zakupu.

13 Opierając się na art. 236 kodeksu celnego, Overland złożyła Commissioners cztery wnioski o zwrot, łącznie, kwoty 38 085,45 GBP uiszczonej tytułem należności celnych przywozowych od towarów przywożonych przed 1998 r. Tytułem uzasadnienia wskazała, że wartość celna podana na każdym ze zgłoszeń przywozowych odpowiadała w części prowizji od zakupu, zatem cło od tej części nie było należne.

14 Trzy pierwsze wnioski, opiewające w sumie na kwotę 4 384,29 GBP, zostały uwzględnione w pismach z dnia 5 maja, 1 lipca i 24 lipca 1998 r., a kwota ta została zwrócona. Jednakże po ponownym rozpatrzeniu sprawy Commissioners uznali, że decyzje o uwzględnieniu wniosków Overland były błędne, gdyż przedmiotowe cło było prawnie należne. W drodze decyzji z dnia 30 listopada i 16 grudnia 1998 r. Commissioners zażądali od Overland ponownej zapłaty kwoty 4 384,29 GBP. Żądanie to zostało utrzymane w mocy decyzjami z dnia 4 i 5 lutego 1999 r.

15 Commissioners odmówili ponadto, pismem z dnia 29 października 1998 r., uwzględnienia czwartego wniosku Overland, o zwrot kwoty 33 701,16 GBP. Drugą decyzją, z dnia 5 lutego 1999 r., utrzymali w mocy tę odmowę.

16 Overland zaskarżyła decyzję z dnia 4 lutego 1999 r. i obie decyzje z dnia 5 lutego 1999 r. przed VAT and Duties Tribunal, London.

17 Na mocy postanowienia z dnia 24 marca 2000 r. VAT and Duties Tribunal, London zawiesił postępowanie i zwrócił się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„Na podstawie rozporządzenia Rady nr 2913/92 (zwanego dalej »kodeksem celnym«), a w szczególności jego art. 29, 32 i 33, oraz orzecznictwa Trybunału, w sytuacji, gdy podczas odprawy celnej importer nieumyślnie zadeklaruje jako cenę zapłaconą lub należną za towar kwotę zawierającą prowizję od zakupu i nie wyodrębni, w sposób nieumyślny, tej prowizji od zakupu w zgłoszeniu przywozowym z ceny faktycznie zapłaconej lub należnej, lecz po dopuszczeniu towarów do swobodnego obrotu wykaże w zadowalający dla organów celnych sposób, że cena zadeklarowana jako zapłacona lub należna za towary, zawierała rzeczywistą prowizję od zakupu, która mogła zostać zgodnie z prawem odliczona przy przywozie, i złoży wniosek o zwrot należności celnych uiszczonych od prowizji od zakupu w terminie trzech lat od powiadomienia go o tej należności:

1) Czy prowizja od zakupu może podlegać należnościom celnym jako część ceny faktycznie zapłaconej lub należnej zgodnie z art. 29 kodeksu celnego?

2) W przypadku odpowiedzi przeczącej na pierwsze pytanie – czy rzeczywistą prowizję od zakupu można odliczyć od zgłoszonej wartości transakcyjnej, biorąc pod uwagę postanowienia art. 32 ust. 3 i art. 33 kodeksu celnego?

3) Czy w takiej sytuacji organy celne zobowiązane są na podstawie kodeksu celnego, a w szczególności art. 78 ust. 3, do wyrażenia zgody na rewizję ceny zapłaconej lub należnej za przywożone towary i co za tym idzie obniżoną wartość celną?

4) Czy importer ma w związku z tym na podstawie kodeksu celnego, w szczególności jego art. 236, prawo do zwrotu należności celnych uiszczonych od prowizji od zakupu?”.

18 W uzasadnieniu tego postanowienia sąd krajowy wyjaśnił, że Overland złożyła trzy skargi na decyzje Commissioners, „z których każda dotyczyła utrzymania w mocy decyzji w sprawie żądania, na podstawie art. 242 [kodeksu celnego] zapłaty należności celnych niesłusznie zwróconych uprzednio [Overland] na podstawie art. 236 tego kodeksu”. Dodał, że „kwestie sporne” podlegają w całości prawu wspólnotowemu.

19 Opisawszy okoliczności faktyczne leżące u podstaw rozpatrywanego przez niego sporu, sąd krajowy wskazał, że w odpowiedzi na trzy pierwsze wnioski Overland Commissioners dokonali zwrotu należności celnych, natomiast czwarty wniosek został oddalony.

20 Następnie sąd krajowy opisał decyzje Commissioners z dnia 30 listopada i 16 grudnia 1998 r. w sprawie żądania ponownej zapłaty przez Overland kwot uprzednio zwróconych w odpowiedzi na trzy pierwsze wnioski.

21 Streścił on wreszcie argumenty stron dotyczące właściwych przepisów.

22 Jego wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym był przedmiotem ww. wyroku w sprawie Overland Footwear, w którym Trybunał orzekł, co następuje:

– artykuły 29, 32 i 33 kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że prowizję od zakupu, która jest zawarta w zadeklarowanej wartości celnej i nie jest wyodrębniona w zgłoszeniu przywozowym z ceny sprzedaży towarów, należy uznać za część wartości transakcyjnej w rozumieniu art. 29 tego kodeksu, wobec czego podlega ona należnościom celnym;

– w sytuacji gdy organy celne zgodziły się na dokonanie rewizji zgłoszenia przywozowego i podjęły decyzję umożliwiającą „uregulowanie sytuacji” w rozumieniu art. 78 ust. 3 kodeksu celnego, z uwzględnieniem okoliczności, że zgłoszenie było niekompletne w wyniku nieumyślnego błędu zgłaszającego, organy te nie mogą zmienić tej decyzji.

23 W pkt 22 tego wyroku Trybunał stwierdził, że nie ma konieczności orzekać, czy, i ewentualnie w jakich okolicznościach, organy celne mają obowiązek dokonać rewizji zgłoszenia na wniosek zgłaszającego zgodnie z art. 78 kodeksu celnego.

24 Trybunał stwierdził w tej kwestii w pkt 23 wyroku, że Commissioners pierwotnie uwzględnili wniosek Overland o zwrot, po niezbędnym ponownym zbadaniu zgłoszeń celnych w świetle przedstawionych przez nią nowych danych. Wywiódł stąd wniosek, że organy te wyraziły zgodę na dokonanie rewizji zgłoszeń i w świetle wyników tej rewizji wydały decyzje niezbędne w celu „uregulowania sytuacji” w rozumieniu art. 78 ust. 3 kodeksu celnego, uwzględniając okoliczność, że zgłoszenie było niekompletne na skutek nieumyślnego błędu zgłaszającego.

25 W pkt 24 wyroku Trybunał orzekł, że w takiej sytuacji organy celne nie miały prawa zmienić tych decyzji.

26 Na mocy postanowienia z dnia 29 września 2003 r. VAT and Duties Tribunal, London ponownie zawiesił postępowanie w rozpatrywanej sprawie i zwrócił się do Trybunału w trybie prejudycjalnym.

27 W postanowieniu tym sąd krajowy stwierdza, że Trybunał nie ze swojej winy oparł ww. wyrok w sprawie Overland Footwear na nieprawdziwych okolicznościach, w związku z czym odpowiedzi na postawione pytania nie są użyteczne dla rozstrzygnięcia sporu.

28 Sąd ten wskazuje, że pismami z dnia 7 i 8 lipca 1999 r. Commissioners poinformowali Overland o cofnięciu decyzji w sprawie żądania wpłaty łącznej kwoty 4 384,29 GBP z tego względu, iż zgodnie z art. 221 ust. 3 kodeksu celnego powiadomienie o wysokości należności celnych nie może nastąpić po upływie trzech lat od powstania długu celnego.

29 Podkreśla on, że w związku z tym w chwili wydania pierwszego postanowienia odsyłającego między stronami toczył się jedynie spór dotyczący decyzji w sprawie oddalenia czwartego wniosku Overland, o zwrot kwoty 33 701,16 GBP, również zaskarżonej we wszczętym przed nim postępowaniu.

30 Sąd krajowy zauważa, że okoliczności tych nie podano we właściwy sposób do wiadomości Trybunału.

31 Stwierdza on następnie, że założenia, jakie Trybunał przyjął w pkt 23 ww. wyroku w sprawie Overland Footwear, zgodnie z którymi:

– Commissioners pierwotnie uwzględnili wniosek Overland o zwrot,

– organy celne wyraziły zgodę na dokonanie rewizji zgłoszeń i na podstawie wyników tej rewizji wydały decyzje niezbędne w celu „uregulowania sytuacji”,

nie dotyczą czwartego wniosku o zwrot, gdyż został on przez Commissioners oddalony i nie doprowadził do zwrotu należności.

32 W tych okolicznościach VAT and Duties Tribunal, London postanowił ponownie zwrócić się do Trybunału z pytaniami o takim samym brzmieniu jak pytania przedstawione w postanowieniu odsyłającym z dnia 24 marca 2000 r.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

Uwagi wstępne

33 W pierwszym postanowieniu odsyłającym, z dnia 24 marca 2000 r., wskazano, że skarga Overland skierowana była przeciwko trzem decyzjom Commissioners, z których każda dotyczyła utrzymania w mocy decyzji w sprawie żądania zapłaty należności celnych niesłusznie zwróconych uprzednio skarżącej na podstawie art. 236 kodeksu celnego.

34 Oddalenie czwartego wniosku o zwrot wspomniane zostało jedynie dodatkowo, jako element opisu chronologii wydarzeń poprzedzających wszczęcie postępowania przed sądem krajowym. Postanowienie odsyłające nie wskazywało wyraźnie, że decyzja o oddaleniu wniosku również została zaskarżona.

35 W postanowieniu tym nie wspomniano również o cofnięciu w trakcie postępowania decyzji w sprawie żądania zapłaty łącznie kwoty 4 384,29 GBP.

36 Należy zatem stwierdzić, że z powodów opisanych w drugim postanowieniu odsyłającym sądu krajowego ww. wyrok w sprawie Overland Footwear nie daje na postawione pytania odpowiedzi przydatnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sporu istniejącego w chwili wydania pierwszego orzeczenia odsyłającego.

37 Trzeba zatem rozważyć te same pytania w świetle okoliczności faktycznych, jakie obecnie zostały podane do wiadomości Trybunału.

W przedmiocie pierwszego i drugiego pytania

38 W ww. wyroku w sprawie Overland Footwear Trybunał orzekł w odpowiedzi na dwa pierwsze pytania sądu krajowego, że art. 29, 32 i 33 kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że prowizję od zakupu, która jest zawarta w zadeklarowanej wartości celnej i nie jest wyodrębniona w zgłoszeniu przywozowym z ceny sprzedaży towarów, należy uznać za część wartości transakcyjnej w rozumieniu art. 29 tego kodeksu, wobec czego podlega ona należnościom celnym.

39 Jak podkreśla rzecznik generalny w pkt 23–25 swej opinii, okoliczność, że spór przed sądem krajowym dotyczy wyłącznie decyzji Commissioners w sprawie oddalenia czwartego wniosku Overland, o zwrot kwoty 33 701,16 GBP i że kwota nie została początkowo zwrócona przez organy celne, nie ma żadnego wpływu na założenia, jakie Trybunał przyjął, udzielając takiej odpowiedzi.

40 Okoliczność ta, w odniesieniu do czterech wniosków Overland o zwrot, jest późniejsza od istotnych dla sprawy zdarzeń, czyli dokonania zgłoszenia celnego i pobrania należności celnych przywozowych.

41 Kwestia, czy prowizja od zakupu wliczona przez importera do wartości celnej bez wyodrębnienia jej z ceny sprzedaży może również stanowić część podstawy naliczenia należności przywozowych, przedstawia się w identyczny sposób zarówno w odniesieniu do trzech pierwszych wniosków o zwrot, jak w odniesieniu do czwartego.

42 W tym względzie, ponieważ:

– zgodnie z art. 62 ust. 1 kodeksu celnego zgłaszający zobowiązany jest przedstawić w zgłoszeniu „wszystkie elementy niezbędne do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary”,

– na podstawie art. 71 tego kodeksu przepisy regulujące procedurę celną stosuje się na podstawie danych zawartych w zgłoszeniu w przypadku niedokonania jego weryfikacji lub gdy weryfikacja ta nie pozwala na podważenie tych danych,

organy celne mogą zgodnie z prawem obłożyć towar cłem na podstawie jego zgłoszonej wartości celnej, ewentualnie wraz z prowizją od zakupu wskutek błędu wliczoną przez zgłaszającego do tej wartości, której występowania organy te nie mogą podejrzewać ze względu na brak jakichkolwiek informacji na ten temat.

43 W związku z powyższym, niezależnie od okoliczności podanych do wiadomości Trybunału w drugim orzeczeniu odsyłającym, na dwa pierwsze pytania prejudycjalne należy udzielić identycznej odpowiedzi jak w ww. wyroku w sprawie Overland Footwear, przytoczonej w pkt 38 niniejszego wyroku.

W przedmiocie trzeciego i czwartego pytania

44 Poprzez trzecie i czwarte pytanie, które należy rozpatrywać łącznie, sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy art. 78 i 236 kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że po zwolnieniu przywożonych towarów, organy celne, do których wpłynął złożony przez zgłaszającego wniosek o rewizję zgłoszenia celnego dotyczącego tych towarów, mają obowiązek dokonać tej rewizji oraz, jeżeli w jej wyniku stwierdzą błąd w zgłoszeniu celnym polegający na wliczeniu do zadeklarowanej wartości celnej prowizji od zakupu, uregulować sytuację poprzez zwrot należności celnych od tej prowizji.

45 Artykuł 78 ust. 1 kodeksu celnego stanowi, że organy celne „mogą” z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać rewizji, to jest ponownego badania zgłoszenia.

46 W sytuacji, gdy zgłaszający zwraca się o dokonanie rewizji, organy celne zobowiązane są rozpatrzyć ten wniosek, co najmniej w celu ustalenia, czy należy dokonać rewizji.

47 W ramach tej wstępnej oceny organy celne biorą pod uwagę w szczególności, czy możliwe jest przeprowadzenie kontroli danych zawartych w zgłoszeniu, które ma podlegać rewizji, oraz we wniosku o jej dokonanie.

48 Mogą na przykład odmówić dokonania rewizji, jeżeli weryfikowane elementy zgłoszenia wymagają przeprowadzenia kontroli fizycznej, a w związku ze zwolnieniem towarów niemożliwe jest ich ponowne przedstawienie organom celnym.

49 Jeżeli natomiast niezbędna weryfikacja nie wymaga przedstawienia towarów, na przykład gdy wniosek o rewizję dotyczy jedynie zbadania dokumentacji księgowej lub kontraktowej, dokonanie rewizji jest co do zasady możliwe.

50 Po rozpatrzeniu sprawy organy celne są zatem zobowiązane − z zastrzeżeniem możliwości wniesienia skargi do sądu − albo oddalić wniosek zgłaszającego w drodze decyzji z uzasadnieniem, albo dokonać żądanej rewizji.

51 W razie uwzględnienia wniosku organy te ponownie badają zgłoszenie, oceniając zasadność twierdzeń zgłaszającego w świetle przedstawionych im okoliczności.

52 Jeżeli z rewizji zgłoszenia wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z art. 78 ust. 3 kodeksu celnego, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

53 Jeżeli ostatecznie okaże się, że należności przywozowe uiszczone przez zgłaszającego przekraczają kwotę prawnie należną w chwili ich zapłaty, działanie niezbędne w celu uregulowania sytuacji może polegać jedynie na zwrocie kwoty nienależnie pobranej.

54 Zwrotu tego dokonuje się zgodnie z art. 236 kodeksu celnego, jeżeli spełnione zostaną wskazane tam przesłanki, w szczególności brak świadomego działania zgłaszającego oraz zachowanie terminu, co do zasady trzyletniego, na złożenie wniosku o zwrot.

55 Rządy niemiecki i Zjednoczonego Królestwa utrzymują, że art. 78 ust. 3 kodeksu celnego znajduje zastosowanie jedynie w przypadku błędnej klasyfikacji towarów, błędów rachunkowych, zastosowania nieprawidłowych kodów waluty lub błędnego wskazania ilości.

56 Przepis ten znajduje, ich zdaniem, zastosowanie w sytuacji, gdy prowizja od zakupu nie została ujęta oddzielnie od ceny towaru. W takim przypadku prowizja stanowi składnik wartości celnej, w związku z czym cło od tej prowizji należy uznać za prawnie należne.

57 Zdaniem rządu niemieckiego, brak wykazania prowizji od zakupu w zgłoszeniu celnym stanowił wybór Overland. W świetle swobody tego wyboru Overland nie popełniła błędu.

58 Rząd Zjednoczonego Królestwa twierdzi, że w sytuacji tego rodzaju jak w postępowaniu przed sądem krajowym zastosowanie art. 78 ust. 3 kodeksu celnego pozbawia skuteczności art. 65 tego kodeksu. Artykuł 78 wprowadza odstępstwo od zakazu ustanowionego w art. 65, lecz odstępstwo to ma ograniczony zakres stosowania.

59 Rządy niemiecki i Zjednoczonego Królestwa uznają, że art. 236 kodeksu celnego również nie ma zastosowania do sytuacji tego rodzaju jak w postępowaniu przed sądem krajowym. Cło przywozowe od prowizji od zakupu było bowiem w chwili jego zapłaty prawnie należne w rozumieniu tego przepisu.

60 Argumenty te nie zasługują na uwzględnienie.

61 Należy, po pierwsze, przypomnieć, że art. 65 kodeksu celnego zakazuje zgłaszającemu sprostowania zgłoszenia po zwolnieniu towarów. Podobny zakaz obowiązywał jeszcze przed wejściem w życie kodeksu celnego w dniu 1 stycznia 1994 r.

62 Artykuł 78 kodeksu celnego wyraźnie wprowadził, począwszy od tej daty, możliwość dokonania przez organy celne rewizji zgłoszenia celnego na wniosek zgłaszającego złożony po zwolnieniu towarów.

63 Ustęp 3 tego artykułu nie rozróżnia pomyłek lub braków możliwych do skorygowania od tych, których skorygować nie można. Pojęcie „nieprawidłowe lub niekompletne dane” należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono zarówno pomyłki lub braki rzeczowe, jak i błędy w interpretacji stosownych przepisów.

64 Nie można więc uznać, że zastosowanie art. 78 kodeksu celnego do sytuacji tego rodzaju, jak w postępowaniu przed sądem krajowym, pozbawia skuteczności, całkowicie czy choćby częściowo, art. 65 tego kodeksu. W rzeczywistości oba przepisy wprowadzają dwa reżimy zmiany danych uwzględnianych przy określaniu wartości celnej, a co za tym idzie przy ustalaniu wysokości należności przywozowych, znajdujące zastosowanie, odpowiednio, przed i po zwolnieniu towarów.

65 Artykuł 65 kodeksu celnego pozwala na jednostronne sprostowanie przez samego zgłaszającego zgłoszenia celnego do momentu zwolnienia towarów. Uprawnienie to uzasadnia okoliczność, że do chwili zwolnienia towarów organy celne są w stanie łatwo zbadać prawidłowość sprostowania, przeprowadzając fizyczną kontrolę towarów. Ponadto sprostowanie następuje przed ustaleniem przez organy celne wysokości należności przywozowych.

66 Artykuł 78 wprowadza bardziej restrykcyjny reżim. Znajduje on zastosowanie po zwolnieniu towarów, czyli w chwili, gdy przedstawienie towarów może się okazać niemożliwe i gdy wysokość należności przywozowych została już ustalona. Powierza on więc organom celnym dokonanie rewizji na wniosek zgłaszającego, poddając ich ocenie zarówno samą zasadność jej dokonania, jak i jej wynik.

67 Należy ponadto stwierdzić, że okoliczność, iż z formalnego punktu widzenia zgłoszenie nie ujmuje oddzielnie prowizji od zakupu, która wszakże nie stanowi składnika ceny towarów, powoduje jedynie, że prowizję tę można obciążyć należnościami przywozowymi, w związku z czym należności od tej prowizji są prawnie należne.

68 Jeżeli jednak istnieje możliwość dokonania na wniosek zgłaszającego późniejszej rewizji zgłoszenia celnego, powyższa okoliczność nie może powodować, by należności, które zostały pobrane zgodnie z prawem tylko ze względu na reguły dowodowe, zostały następnie uznane za prawnie należne w rozumieniu art. 236 ust. 1 kodeksu celnego, mimo przedstawienia wystarczających dowodów.

69 Trzeba wreszcie stwierdzić, że w każdym razie błędu polegającego na nieumyślnym braku precyzji prezentowanych danych nie można uznać za dokonanie wyboru, który z definicji musi być świadomy.

70 W świetle powyższego art. 78 i 236 kodeksu celnego znajdują zastosowanie do zgłoszenia celnego, w którym w wartości celnej wskutek błędu zawarto prowizję od zakupu.

71 Na trzecie i czwarte pytanie należy zatem odpowiedzieć, iż art. 78 i 236 kodeksu celnego powinno się interpretować w ten sposób, że:

– po zwolnieniu towarów organy celne, do których wpłynął przedstawiony przez zgłaszającego wniosek o rewizję zgłoszenia celnego dotyczącego tych towarów, są zobowiązane − z zastrzeżeniem możliwości wniesienia skargi do sądu − albo oddalić wniosek zgłaszającego w drodze decyzji z uzasadnieniem, albo dokonać żądanej rewizji;

– jeżeli w wyniku rewizji organy celne stwierdzą, że w zadeklarowanej wartości celnej wskutek błędu zawarto prowizję od zakupu, mają obowiązek uregulowania sytuacji poprzez zwrot należności celnych od tej prowizji.

W przedmiocie kosztów

72 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:

1) Artykuły 29, 32 i 33 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny należy interpretować w ten sposób, że prowizję od zakupu, która jest zawarta w zadeklarowanej wartości celnej i nie jest wyodrębniona w zgłoszeniu przywozowym z ceny sprzedaży towarów, należy uznać za część wartości transakcyjnej w rozumieniu art. 29 tego kodeksu, wobec czego podlega ona należnościom celnym.

2) Artykuły 78 i 236 rozporządzenia nr 2913/92 należy interpretować w ten sposób, że:

– po zwolnieniu towarów organy celne, do których wpłynął przedstawiony przez zgłaszającego wniosek o rewizję zgłoszenia celnego dotyczącego tych towarów, są zobowiązane − z zastrzeżeniem możliwości wniesienia skargi do sądu − albo oddalić wniosek zgłaszającego w drodze decyzji z uzasadnieniem, albo dokonać żądanej rewizji;

– jeżeli w wyniku rewizji organy celne stwierdzą, że w zadeklarowanej wartości celnej wskutek błędu zawarto prowizję od zakupu, mają obowiązek uregulowania sytuacji poprzez zwrot należności celnych od tej prowizji.

Podpisy