W tym względzie, o ile na Europejskim Banku Centralnym ciąży obowiązek staranności, gdy wydaje on akt o charakterze generalnym względem swoich pracowników, obowiązek ten nie może jednak zmuszać administracji do naruszenia zakresu właściwych przepisów. Tym samym wprawdzie dawny załącznik III do warunków zatrudnienia pracowników ani mandat komitetu nadzorującego nie zakazują wyraźnie zasięgnięcia opinii tego komitetu w przedmiocie planowanych zmian w ramach reformy programu emerytalnego, niemniej, po pierwsze, przepisy te nie przewidują obowiązku takiej konsultacji, a po drugie, komitet nadzorujący ma jedynie prawo wydawania opinii w kwestiach ogólnego działania planu emerytalnego. W tych okolicznościach nie można zarzucać EBC, że nie wziął pod uwagę interesu personelu, gdy postanowił nie zasięgać opinii komitetu nadzorującego w przedmiocie wprowadzenia systemu emerytalnego.

Zważywszy na to, że zadania komitetu nadzorującego Europejskiego Banku Centralnego dotyczą jedynie działania planu emerytalnego, a nie jego założeń, wspomniany komitet może jedynie wydawać opinie związane z aspektami dotyczącymi ogólnego funkcjonowania planu emerytalnego, nie ma zaś kompetencji do wydawania opinii na temat planowanych przez Europejski Bank Centralny zmian w programie emerytalnym w ogóle. Zatem kompetencje komitetu nadzorującego nie zostają naruszone, jeżeli zasięgnięcie opinii ogranicza się do części reformy odnoszącej się do zamrożenia planu emerytalnego.

Obowiązek ten nie dotyczy wewnętrznych dokumentów przygotowawczych, do których EBC może zasadniczo odmówić dostępu organom innym niż swe organy decyzyjne. To samo dotyczy dokumentów przygotowawczych z posiedzeń Rady Prezesów, Zarządu i Rady Ogólnej, a także wyświetlanych podczas nich prezentacji. Ponadto, w zakresie protokołów z posiedzeń Rady Prezesów, Zarządu i Rady Ogólnej, zgodnie z art. 10 ust. 4 Protokołu w sprawie statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego oraz art. 23 ust. 1 regulaminu EBC obrady organów decyzyjnych EBC mają charakter poufny, chyba że Rada Prezesów upoważni prezesa EBC do podania wyników obrad do wiadomości publicznej. W tych okolicznościach EBC nie ma obowiązku przekazywania ich z własnej inicjatywy komitetowi nadzorującemu.

W związku z tym prawo komitetu pracowniczego Europejskiego Banku Centralnego do tego, by zasięgano jego opinii, nie oznacza zapewnienia wpływu na proces podejmowania decyzji, gdyż EBC nie jest obowiązany do postępowania według wyrażonego przez organ konsultacyjny punktu widzenia. W tym względzie ustalenie, czy w procedurze konsultacyjnej zabrakło skuteczności, nie zależy więc od liczby czy treści zmian wprowadzonych przez EBC na wniosek komitetu pracowniczego do pierwotnego projektu reformy, lecz od realnych możliwości, które dano temu komitetowi, by skutecznie wypowiedział się w przedmiocie projektów EBC i zbadał inne możliwe rozwiązania.

Zasięgnięcie opinii komitetu pracowniczego obejmuje jedynie prawo do bycia wysłuchanym. Choć uprzednie zasięgnięcie opinii tego komitetu stanowi istotny element dialogu społecznego, gdyż umożliwia komitetowi aktywny udział, w niektórych dziedzinach dotyczących interesów pracowniczych, w procesie podejmowania decyzji, niemniej jest to forma skromnego udziału w podejmowaniu decyzji, ponieważ nie oznacza ona, że administracja obowiązana jest podjąć działania na podstawie uwag przedstawionych przez komitet pracowniczy w ramach zasięgania jego opinii. Przy czym jednak, jeśli skuteczność obowiązku zasięgnięcia opinii tego komitetu ma pozostać nienaruszona, administracja powinna ściśle przestrzegać tego obowiązku, gdy zasięgnięcie opinii komitetu pracowniczego może wywrzeć wpływ na treść aktu, który ma zostać przyjęty.

Prezes Europejskiego Banku Centralnego nie ma żadnego obowiązku podejmowania jakichkolwiek działań, w tym zwołania posiedzenia Zarządu EBC, w celu przedłożenia członkom Zarządu i Rady Prezesów pisma komitetu pracowniczego. Wprawdzie bowiem zgodnie z art. 6 regulaminu EBC prezes EBC może zwołać posiedzenie Zarządu za każdym razem, kiedy uzna to za konieczne, a art. 4 regulaminu Zarządu pozwala na podejmowanie decyzji przez Zarząd w drodze telekonferencji, niemniej to do prezesa należy ocena konieczności zwołania takiego posiedzenia Zarządu lub telekonferencji.

Jednakże, chociaż art. 6.3 dawnego załącznika III do warunków zatrudnienia pracowników EBC stanowi, że EBC wypłaci ze swoich ogólnych aktywów dodatkowe składki, które Rada Prezesów po zasięgnięciu opinii aktuarialnej uzna za stosowne, to gdy Rada Prezesów uzna, że nie należy utrzymywać na przyszłość obowiązku wpłacania przez EBC dodatkowych składek na plan emerytalny, EBC nie ma obowiązku dokonywania tych wpłat. Podobnie nie można skutecznie utrzymywać, że Europejski Bank Centralny powinien był przywrócić równowagę finansową planu w drodze podniesienia swoich zwykłych składek na podstawie art. 6.6 dawnego załącznika III do warunków zatrudnienia. Z samego brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że taka decyzja zależy w całości od uznania Rady Prezesów.

W tym względzie sam fakt, że konsekwencje reformy są odmienne w zakresie składek dla członków personelu i dla EBC jako pracodawcy, nie pozwala sam w sobie wykazać naruszenia zasady proporcjonalności, gdyż dawny załącznik III do warunków zatrudnienia nie zobowiązywał EBC do automatycznego wpłacania dodatkowych składek w celu zaradzenia ewentualnemu deficytowi planu emerytalnego, a w dodatku taka wpłata uzależniona była od zgody Rady Prezesów, która uznała, że należy zamrozić plan i zastąpić go systemem emerytalnym.

Równowaga aktuarialna systemu emerytalno-rentowego urzędników Unii, do której odnoszą się zasady określone w załączniku XII do regulaminu pracowniczego, wymaga długofalowego uwzględnienia zmian w gospodarce i zmiennych finansowych oraz wykonania złożonych obliczeń statystycznych. Dlatego też prawodawca Unii dysponuje szerokim zakresem uznania przy ustalaniu zasad dotyczących równowagi aktuarialnej przedmiotowego systemu emerytalnego. Podobnie powinno być w przypadku przepisów ustanawianych przez Radę Prezesów Europejskiego Banku Centralnego, gdyż jej również przysługuje szeroki zakres uznania w celu zagwarantowania równowagi aktuarialnej programu emerytalnego, któremu podlegają członkowie personelu EBC. Jako że chodzi jednak o dziedzinę, w której prawodawca ma szeroki zakres uznania, kontrola proporcjonalności ogranicza się do badania, czy dany środek nie jest oczywiście niewłaściwy w stosunku do celu, za którego realizację odpowiedzialna jest właściwa instytucja.

Tym samym, skoro umowy o pracę zawiera się zgodnie z warunkami zatrudnienia na podstawie wspomnianego art. 9 lit. a), to kontrasygnując pismo w sprawie zatrudnienia, o którym mowa w art. 10 lit. a) warunków zatrudnienia, pracownicy przyjmują warunki zatrudnienia bez możliwości indywidualnego negocjowania jakiegokolwiek z ich punktów. Tym samym zgodne oświadczenia woli są w części ograniczone do akceptacji praw i obowiązków określonych w tych warunkach zatrudnienia. Rzeczone umowy o pracę są umowami o charakterze wynikającym w znacznej mierze z regulaminu i już na etapie ich zawierania swoboda woli przyszłych pracowników jest bardzo ograniczona. Wprawdzie umowy mogą zawierać inne elementy przyjęte przez danego pracownika w wyniku rozmów dotyczących na przykład istotnych cech powierzonych mu zadań, jednak istnienie takich elementów nie stoi samo w sobie na przeszkodzie, aby organy kierownicze EBC skorzystały z uznania, którym dysponują, w celu stosowania środków wynikających z obowiązków interesu ogólnego związanych ze szczególną misją powierzoną EBC. Aby spełnić takie wymagania służby, a w szczególności by być w stanie dostosować się do nowych potrzeb, organy te mogą być zatem zmuszone do podjęcia jednostronnych decyzji lub działań prowadzących do zmiany w szczególności warunków wykonania umów o pracę. Z powyższego wynika, że organy kierownicze EBC, korzystając z uznania, w żaden sposób nie znajdują się w sytuacji odmiennej niż ta, w której są organy kierownicze innych organów i instytucji Unii w ich stosunkach ze swoimi pracownikami.

Choć stosunki pracy między EBC i jego personelem mają charakter umowny, to z art. 9 lit. a) warunków zatrudnienia wynika również, że stosunki te są określone w umowie o pracę zawartej zgodnie z tymi warunkami zatrudnienia. Z tego wynika, że treść tych warunków zatrudnienia, a także dawnego załącznika III dotyczącego programu emerytalnego EBC stanowią część składową umów o pracę personelu. W tym względzie warunków zatrudnienia nie można uznać za porozumienia zbiorowe w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. j) i i) dyrektywy 91/533 w sprawie obowiązku pracodawcy dotyczącego informowania pracowników o warunkach stosowanych do umowy lub stosunku pracy, gdyż zostały one przyjęte jednostronnie przez samą Radę Prezesów, wykonującą swoje uprawnienia prawodawcze, przekazane jej na podstawie art. 36.1 Protokołu w sprawie statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, i nie były przedmiotem rokowań między pracownikami a instytucją.

Urzędnik może powoływać się na prawa nabyte wyłącznie wtedy, gdy zdarzenie rodzące te prawa nastąpiło pod rządami zasad regulaminu pracowniczego obowiązujących przed zmianą, którą wprowadzono do tych zasad, i którą kwestionuje on w swojej skardze.

W odniesieniu do nowelizacji warunków zatrudnienia pracowników Europejskiego Banku Centralnego wiążących się ze zmianą dawnego załącznika III do tych warunków w celu zamrożenia planu emerytalnego EBC i zastąpienia go nowym programem emerytalnym, tj. systemem emerytalnym, w zakresie prawa nabytego przez członka wskazanego personelu do przejścia na emeryturę z chwilą ukończenia 60 lat bez obniżenia świadczeń na podstawie art. 11.1 i 11.5 tego dawnego załącznika III, z przepisów tych wynika, że to fakt ukończenia przez członka personelu 60 lat stanowi zdarzenie rodzące prawo i daje mu możliwość żądania natychmiastowego rozliczenia uprawnień emerytalnych i wypłaty świadczeń bez ich obniżenia. Zatem członek personelu EBC, który nie osiągnął tego wieku w chwili wejścia w życie nowelizacji, jest dopiero w trakcie nabywania jedynie przyszłego prawa, jeszcze wcale nienabytego, do uzyskania rozliczenia swoich uprawnień emerytalnych bez obniżenia świadczeń.

Ponadto, skoro istnieje jasne rozróżnienie między ustaleniem prawa do emerytury a wypłatą wynikających z niego świadczeń, prawa nabyte w zakresie ustalenia emerytury nie zostają naruszone, gdy zmiany następujące w rzeczywiście wypłacanych kwotach wynikają z działania współczynników konwersji, które nie naruszają prawa do emerytury jako takiego. Współczynniki konwersji emerytury nie stanowią bowiem części składowej uprawnień emerytalnych jako takich, tylko instrument zapewniający obliczanie świadczeń emerytalnych na podstawie zaktualizowanych tablic trwania życia. Ponieważ zaś współczynniki konwersji oparte są między innymi na tablicach trwania życia, regularna aktualizacja jest niezbędna, by oddać prognozy w zakresie oczekiwanej dalszej długości trwania życia. Zatem członkowi personelu EBC nie może przysługiwać prawo nabyte do utrzymania stosowanych współczynników konwersji emerytury w postaci obowiązującej przed wejściem w życie nowelizacji ani do rozliczenia w stosownym czasie jego uprawnień emerytalnych z tytułu okresów odbytych w ramach zamrożonego planu według w szczególności rzeczonych współczynników.

(zob. pkt 385–387, 389, 390)

Trybunał: sprawa 127/80 Grogan przeciwko Komisji, 11 marca 1982 r., pkt 14, 15

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑135/05 Campoli przeciwko Komisji, 29 listopada 2006 r., pkt 78, 80; sprawa T‑58/05 Centeno Mediavilla i in. przeciwko Komisji, 11 lipca 2007 r., pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo