WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ

(trzecia izba)

z dnia 13 marca 2013 r.

Sprawa F‑91/10

AK

przeciwko

Komisji Europejskiej

Służba publiczna – Urzędnicy – Artykuł 43 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego – Sporządzenie sprawozdań z przebiegu kariery zawodowej po terminie – Krzywda – Utrata szansy na awans

Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 270 TFUE, znajdującego zastosowanie do traktatu EWEA na mocy jego art. 106a, w której AK żąda, po pierwsze, stwierdzenia nieważności odmownej decyzji Komisji Wspólnot Europejskich z dnia 24 listopada 2009 r. w sprawie jej wniosku o odszkodowanie za szkodę poniesioną z powodu niesporządzenia sprawozdań z przebiegu kariery zawodowej (zwanych dalej „sprawozdaniami”) za okresy lat 2001/2002, 2004, 2005 i 2008 oraz o wszczęcie dochodzenia administracyjnego w sprawie mobbingu; po drugie, zasądzenia od Komisji odszkodowania.

Orzeczenie: Zasądza się od Komisji na rzecz AK kwotę 15 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za doznaną przez nią krzywdę. Zasądza się od Komisji na rzecz AK kwotę 4000 EUR tytułem rekompensaty za utratę szansy na awans do grupy zaszeregowania wyższej od A 5 lub równoważnej przed dniem 1 marca 2008 r. W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona. Komisja Europejska pokrywa własne koszty i zostaje obciążona kosztami poniesionymi przez AK.

Streszczenie

1. Skargi urzędników – Interes prawny – Skarga o odszkodowanie lub zadośćuczynienie – Sporządzenie sprawozdań z przebiegu kariery zawodowej po terminie – Urzędnik przeniesiony w stan spoczynku z powodu trwałej i całkowitej niepełnosprawności – Zachowanie interesu prawnego

(regulamin pracowniczy, art. 53, 78, 90, 91)

2. Urzędnicy – Ocena – Sprawozdanie z przebiegu kariery zawodowej – Sporządzenie – Przekroczenie terminu – Zawinione działanie administracji wyrządzające krzywdę – Przesłanki – Urzędnik przeniesiony w stan spoczynku z powodu trwałej i całkowitej niepełnosprawności – Zakres szkody

(regulamin pracowniczy, art. 43)

3. Urzędnicy – Pozaumowna odpowiedzialność instytucji – Uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku stwierdzającego nieważność w rozsądnym terminie – Zawinione działanie administracji

(art. 266 TFUE)

4. Skargi urzędników – Nieograniczone prawo orzekania – Naprawienie szkody materialnej związanej z utratą szansy – Ocena – Kryteria

(regulamin pracowniczy, art. 91 ust. 1)

1. Urzędnik skierowany z urzędu na rentę inwalidzką, bez względu na to, czy w jego przypadku możliwość przywrócenia do pracy jest czysto hipotetyczna, czy bardzo realna, zachowuje co do zasady interes w żądaniu odszkodowania za szkodę, którą rzeczywiście poniósł z powodu opóźnienia przy sporządzaniu sprawozdań z przebiegu jego kariery zawodowej. Nie zwalnia to jednak tego urzędnika z obowiązku przestrzegania zasad powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii, a w szczególności warunku, zgodnie z którym, aby otrzymać odszkodowanie, musi wykazać, że poniósł rzeczywistą i pewną szkodę.

(zob. pkt 33, 35)

Odesłanie:

Trybunał: sprawy połączone 256/80, 257/80, 265/80, 267/80 i 5/81 Birra Wührer i in. przeciwko Radzie i Komisji, 27 stycznia 1982 r., pkt 9; sprawa C‑198/07 P Gordon przeciwko Komisji, 22 grudnia 2008 r.

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑99/95 Stott przeciwko Komisji, 12 grudnia 1996 r., pkt 72

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑50/09 Missir Mamachi di Lusignano przeciwko Komisji, 12 maja 2011 r., pkt 117, odwołanie w toku przed Sądem Unii Europejskiej, sprawa T‑401/11 P; sprawa F‑101/09 AA przeciwko Komisji, 13 września 2011 r., pkt 78

2. Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracja powinna zadbać o okresowe przygotowanie sprawozdań w terminach przewidzianych w regulaminie pracowniczym lub przepisach przyjętych na jego podstawie oraz o to, by były one sporządzane w sposób prawidłowy, zarówno z uwagi na zasadę dobrej administracji, jak i w celu ochrony interesów urzędników. W związku z tym, przy braku szczególnych okoliczności, działanie administracji jest zawinione i może powodować powstanie jej odpowiedzialności, gdy sporządza ona sprawozdanie z opóźnieniem.

Opóźnienie w sporządzeniu sprawozdań z oceny może samo w sobie wyrządzać szkodę urzędnikowi z tego tylko względu, że brak takiego sprawozdania w momencie, w którym winny zostać podjęte dotyczące go decyzje, może negatywnie wpłynąć na przebieg jego kariery. W świetle powyższego można uznać, że urzędnik skierowany z urzędu na rentę inwalidzką domaga się zadośćuczynienia za krzywdę, mającą rzeczywisty i pewny charakter, wynikającą ze stanu niepewności i niepokoju co do jego przyszłości zawodowej, jaką mógł wywołać u niego brak sprawozdania, w czasie gdy był on czynny zawodowo. Jest tak zwłaszcza dlatego, że sprawozdanie to stanowi formalny dowód na piśmie jakości pracy wykonanej przez urzędnika w danym okresie.

Należy natomiast uznać, że urzędnik przeniesiony w stan spoczynku z powodu niepełnosprawności, którego możliwości przywrócenia na stanowisko są hipotetyczne, w okresie trwającym od przeniesienia z urzędu w stan spoczynku nie może dłużej powoływać się na krzywdę, mającą charakter rzeczywisty i pewny, wynikającą ze stanu niepewności i niepokoju co do swojej przyszłości zawodowej, właśnie dlatego, że ta przyszłość zawodowa jest hipotetyczna.

(zob. pkt 49, 60, 63)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑59/96 Burban przeciwko Parlamentowi, 28 maja 1997 r., pkt 68; sprawa T‑279/01 Lebedef przeciwko Komisji, 23 października 2003 r., pkt 55, 56; sprawa T‑246/02 Ferrer de Moncada przeciwko Komisji, 30 września 2004 r., pkt 68

3. W przypadku stwierdzenia nieważności aktu przyjętego przez instytucję jest ona zobowiązana do podjęcia środków, które zapewnią wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność. W tym względzie, ponieważ wykonanie takiego wyroku wymaga przyjęcia szeregu środków administracyjnych, instytucji przysługuje rozsądny termin na zastosowanie się do tego wyroku. W związku z tym instytucja narusza art. 266 TFUE i popełnia zawinione uchybienie powodujące powstanie odpowiedzialności Unii, w przypadku gdy w braku szczególnych trudności związanych z wykładnią wyroku stwierdzającego nieważność lub w braku trudności praktycznych nie przyjmuje konkretnych środków w celu wykonania tego wyroku w rozsądnym terminie.

(zob. pkt 50)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑81/96 Apostolidis i in. przeciwko Komisji, 10 lipca 1997 r., pkt 37

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawy połączone F‑44/06 i F‑94/06 C i F przeciwko Komisji, 17 kwietnia 2007 r., pkt 60, 63–67

4. Utrata szansy, w szczególności takiej jak szansa na wcześniejszy awans, stanowi szkodę materialną podlegającą naprawieniu, pod warunkiem że została wystarczająco poparta. Urzędnik skierowany z urzędu na rentę inwalidzką zachowuje prawa do żądania naprawienia utraty szansy na awans, nawet jeśli jego perspektywy powrotu do służby są hipotetyczne, ponieważ ta utrata szansy mogła mu wyrządzić szkodę w czasie, gdy pozostawał czynny zawodowo, i może mieć wpływ na wysokość wypłacanej mu renty inwalidzkiej, a także na wysokość przyznanej mu później emerytury.

W celu określenia kwoty odszkodowania z tytułu utraty szansy, po ustaleniu charakteru szansy, której urzędnik został pozbawiony, należy wyznaczyć datę, od której mógł skorzystać z tejże szansy, następnie określić liczbowo tę szansę, a w końcu sprecyzować, jakie były dla urzędnika skutki finansowe tej utraty szansy. Ponadto, o ile to możliwe, szansa, której został pozbawiony urzędnik, powinna zostać określona w sposób obiektywny w postaci matematycznego współczynnika wynikającego ze szczegółowej analizy. Jednakże w przypadku gdy wspomniana szansa nie może zostać określona w taki sposób, przyjmuje się, że poniesioną szkodę można oszacować ex æquo et bono.

(zob. pkt 69, 91, 92)

Odesłanie:

Sąd do spraw Służby Publicznej: ww. sprawa AA przeciwko Komisji, pkt 81, 83, 93, 94

Sąd Unii Europejskiej: sprawa T‑260/09 P OHIM przeciwko Simões Dos Santos, 10 listopada 2010 r., pkt 104