Sprawa C-523/04

Komisja Wspólnot Europejskich

przeciwko

Królestwu Niderlandów

„Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Zawarcie przez państwo członkowskie ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki umowy dwustronnej w dziedzinie transportu lotniczego — Prawo przedsiębiorczości — Prawo wtórne regulujące wewnętrzny rynek transportu lotniczego — Kompetencje zewnętrzne Wspólnoty”

Opinia rzecznika generalnego P. Mengozziego przedstawiona w dniu 16 listopada 2006 r. I - 3270

Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 24 kwietnia 2007 r. I - 3314

Streszczenie wyroku

(traktat WE, art. 52 (obecnie, po zmianie, art. 43 WE))

(traktat WE, art. 5 (obecnie art. 10 WE); rozporządzenia Rady: nr 2299/89 i nr 2409/92)

Postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego opiera się na obiektywnym stwierdzeniu naruszenia przez państwo członkowskie zobowiązań, jakie ciążą na nim na mocy prawa wspólnotowego, i państwo członkowskie nie może powoływać się na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań w celu uniemożliwienia obiektywnego stwierdzenia naruszenia przez nie zobowiązań ciążących na nim na podstawie traktatu lub aktu prawa wtórnego, ponieważ dopuszczenie takiego uzasadnienia byłoby sprzeczne z celem, jakiemu służy postępowanie ustanowione w art. 226 WE. (por. pkt 28)

Zmiany wprowadzone po przystąpieniu państwa członkowskiego do Wspólnot Europejskich do umowy dwustronnej w dziedzinie transportu lotniczego zawartej między państwem członkowskim a państwem trzecim świadczą o całościowej renegocjacji umowy. Jakkolwiek niektóre postanowienia tej umowy nie zostały formalnie zmienione lub wprowadzono do nich tylko drobne poprawki redakcyjne, to jednak zobowiązania wynikające z tych postanowień zostały potwierdzone w trakcie jej renegocjacji. W takiej sytuacji zaś państwa członkowskie nie mają prawa nie tylko podejmować nowych zobowiązań międzynarodowych, lecz także utrzymywać w mocy takich zobowiązań, jeżeli są one sprzeczne z prawem wspólnotowym. (por. pkt 51)

Artykuł 5 traktatu (obecnie art. 10 WE) nakazuje państwom członkowskim ułatwiać Wspólnocie wykonywanie jej zadań i nie podejmować jakichkolwiek działań mogących zagrozić osiągnięciu celów traktatu. W dziedzinie stosunków zagranicznych zadania Wspólnoty i cele traktatu byłyby zagrożone, gdyby państwa członkowskie miały prawo zawierać umowy międzynarodowe, których postanowienia mogą naruszyć przepisy wydane przez Wspólnotę lub zmienić ich skutki. Utrzymując w mocy, mimo renegocjacji umowy dwustronnej w dziedzinie transportu lotniczego zawartej z państwem trzecim, zobowiązania międzynarodowe dotyczące taryf za usługi lotnicze stosowanych przez przewoźników wskazanych przez to państwo na trasach wewnątrzwspólnotowych, a także komputerowe systemy rezerwacji oferowane lub używane na jego terytorium, państwo członkowskie uchybia zobowiązaniom, które ciążą na nim na mocy art. 5 traktatu oraz rozporządzeń nr 2409/92 w sprawie taryf i stawek za usługi lotnicze i nr 2299/89 w sprawie kodeksu postępowania dla komputerowych systemów rezerwacji. (por. pkt 74–76)

Klauzula figurująca w umowie dwustronnej w dziedzinie transportu lotniczego zawartej przez państwo członkowskie z państwem trzecim, która pozwala w szczególności państwu trzeciemu odmówić koncesji i zezwolenia lub cofnąć je towarzystwu lotniczemu wyznaczonemu przez to państwo członkowskie, którego znaczna część praw własności i rzeczywista kontrola nie należą do tego państwa członkowskiego lub podmiotów mających jego przynależność państwową jest sprzeczna z art. 52 traktatu (obecnie, po zmianach, art. 43 WE).