Sprawa T-75/06

Bayer CropScience AG i in.

przeciwko

Komisji Wspólnot Europejskich

„Dyrektywa 91/414/EWG — Środki ochrony roślin — Substancja czynna endosulfan — Wycofanie zezwoleń na wprowadzanie do obrotu — Postępowanie w sprawie oceny — Termin — Prawo do obrony — Zasada proporcjonalności”

Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (czwarta izba) z dnia 9 września 2008 r. II ‐ 2086

Streszczenie wyroku

(art. 230 WE, art. 233 akapit pierwszy WE; dyrektywa Rady 91/414, art. 6, art. 8 ust. 2)

Skarga o stwierdzenie nieważności – Interes prawny – Skarga na decyzję Komisji dotyczącą niewłączenia substancji czynnej do załącznika I do dyrektywy 91/414

W ramach skargi o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej niewłączania substancji aktywnej do załącznika I do dyrektywy 91/414 i cofnięcia zezwoleń na stosowanie środków ochrony roślin zawierających tę substancję niemożność wydania przez Komisję nowej decyzji na podstawie art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/414 dotyczącej wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin, w celu wykonania ewentualnego wyroku stwierdzającego nieważność, nie ma wpływu na interes prawny skarżących. Zgodnie bowiem z art. 233 akapit pierwszy WE Komisja jest zobowiązana do podjęcia środków, które zapewniają wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność. Komisja, w przypadku stwierdzenia nieważności ze skutkiem wstecznym, jaki się z tym wiąże, powinna ponownie wydać decyzję na podstawie przekazanej dokumentacji, której to stwierdzenie nieważności dotyczy, odnosząc się do daty notyfikacji. Fakt, że zaszła jakakolwiek zmiana w uregulowaniach stanowiących postawę zaskarżonej decyzji od czasu jej wydania nie jest zatem istotny w odniesieniu do oceny możliwości podniesienia przez skarżące zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania i rezultatu osiągniętego w ramach systemu obowiązującego w czasie właściwym dla okoliczności faktycznych sprawy. (por. pkt 63)

Jak wynika z jej motywów piątego, szóstego i dziewiątego, dyrektywa 91/414 dotycząca wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin ma na celu usunięcie przeszkód w wewnątrzwspólnotowym handlu tymi środkami przy zachowaniu wysokiego poziomu ochrony środowiska oraz zdrowia ludzi i zwierząt. W tym kontekście, po to by mogła skutecznie realizować wyznaczony jej cel oraz biorąc pod uwagę konieczność dokonywania przez nią złożonych ocen technicznych, Komisji należy przyznać szeroki zakres swobodnego uznania. Prawo przedłużenia terminu jest związane ze swobodnym uznaniem, które zależy od okoliczności danej sprawy. Korzystanie ze swobodnego uznania nie jest jednak wyjęte spod kontroli sądu. W ramach tej kontroli sąd wspólnotowy musi bowiem poddać weryfikacji poszanowanie zasad proceduralnych, prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych przez Komisję, brak oczywistego błędu w ocenie tych okoliczności faktycznych oraz brak nadużycia władzy. W szczególności jeżeli jedna ze stron powołuje się na oczywisty błąd w ocenie, popełniony przez właściwą instytucję, sąd wspólnotowy musi sprawdzić, czy instytucja ta starannie i bezstronnie zbadała wszystkie istotne okoliczności danej sprawy, na które powołano się na poparcie wyciągniętych z nich wniosków. (por. pkt 81–84)

W kontekście decyzji odnoszącej się do włączenia do załącznika I do dyrektywy 91/414 dotyczącej wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin substancji, której dotyczyła procedura przewidziana w art. 8 ust. 2 wspomnianej dyrektywy, odroczenie jest uzasadnione, po pierwsze, gdy możliwe jest odejście od terminów proceduralnych określonych przez rozpatrywane przepisy, a po drugie, gdy strony, które powiadomiły o substancji czynnej, znalazły się w sytuacji siły wyższej, która uniemożliwiła im przestrzeganie terminów proceduralnych, co może zdarzyć się w przypadku, gdy brak możliwości przestrzegania wspomnianych terminów jest spowodowany, przynajmniej częściowo, sprzecznym zachowaniem właściwych władz. Względy polityczne lub praktyczne nie stanowią wystarczającego powodu, aby odmówić przedłużenia terminów w szczególnym przypadku, gdy takie przedłużenie byłoby konieczne do zagwarantowania sprawiedliwego i rzetelnego postępowania w sprawie oceny. (por. pkt 89, 91)

Poszanowanie prawa do obrony w trakcie każdego postępowania przeciwko osobie mogącego doprowadzić do wydania niekorzystnego dla niej aktu stanowi podstawową zasadę prawa wspólnotowego, której przestrzeganie powinno być zagwarantowane nawet w przypadku braku odpowiednich uregulowań proceduralnych. Zasada ta wymaga, aby adresaci decyzji, które dotyczą w sposób istotny ich interesów, mieli możliwość przedstawienia w sposób użyteczny swojego stanowiska. Wszelako nieprawidłowość może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko wtedy, gdy może ona rzeczywiście naruszać prawo do obrony i tym samym treść wspomnianej decyzji. Jednakże brak porozumienia co do istoty w odniesieniu do wniosków, jakie należy wyciągnąć z niektórych badań, nie stanowi dowodu braku możliwości przedstawienia swego punktu widzenia i nie może być zakwalifikowany jako naruszenie prawa do obrony. (por. pkt 130–132, 203)

Instytucje wspólnotowe dysponują w dziedzinie wspólnej polityki rolnej szerokim zakresem swobodnego uznania w odniesieniu do określenia zamierzonych celów i wyboru właściwych instrumentów działania. W takim kontekście kontrola sądu wspólnotowego co do istoty musi ograniczać się do zbadania, czy skorzystanie z takiej swobody uznania nie jest dotknięte oczywistym błędem, nie stanowi nadużycia władzy lub też czy instytucje wspólnotowe w sposób oczywisty nie przekroczyły granic przysługującego im swobodnego uznania. W przypadku gdy organ wspólnotowy ma, w ramach wykonywanych przez niego zadań, przeprowadzić złożoną ocenę, swoboda uznania, z jakiej korzysta, ma zastosowanie także w pewnym stopniu do ustalania okoliczności faktycznych będących podstawą podejmowanych przez niego działań. Z powyższego wynika, że w danym przypadku, w ramach którego do instytucji wspólnotowych należy przeprowadzenie naukowej oceny ryzyka i oceny złożonych okoliczności faktycznych o charakterze naukowym i technicznym, kontrola sądowa dotycząca wypełniania tego zadania przez instytucje wspólnotowe powinna być ograniczona. W tym kontekście sąd wspólnotowy nie może zastępować swą oceną okoliczności faktycznych oceny przeprowadzonej przez instytucje wspólnotowe, które są jedynymi organami, którym traktat powierzył to zadanie. Powinien on natomiast ograniczyć się do zweryfikowania, czy korzystanie przez instytucje wspólnotowe ze swobody uznania w tych ramach nie jest dotknięte oczywistym błędem w ocenie lub nie stanowi nadużycia władzy lub czy instytucje wspólnotowe nie przekroczyły w sposób oczywisty granic swobodnego uznania. (por. pkt 141)