Keywords

Summary



Keywords

1. Konkurencja – Zasady Unii – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Kryteria oceny

(art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

2. Konkurencja – Zasady Unii – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Kryteria oceny

(art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

3. Konkurencja – Zasady Unii – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Kryteria oceny

(art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

4. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Decyzja w przedmiocie zastosowania reguł konkurencji – Decyzja dotycząca wielu adresatów

(art. 81 WE, 82 WE, 253 WE)

5. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Waga naruszenia – Uwzględnienie rzeczywistego wpływu na rynek – Zakres

(art. 81 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 1A)

6. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Odstraszający charakter

(art. 81 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23; komunikat Komisji 98/C 9/03 pkt 1A)

7. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Odstraszający charakter

(art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 1A)

8. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji – Kontrola sądowa – Nieograniczone prawo orzekania sądu Unii

(art. 81 ust. 1 WE, art. 229 WE; regulamin postępowanie przed Sądem, art. 48; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 31)

9. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Odstraszający charakter

(art. 81 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 1A)

10. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Obrót przedsiębiorstwa dopuszczającego się naruszenia

(rozporządzenie Rady nr 1/2003)

11. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Decyzja Komisji stwierdzająca naruszenie wydana po innych decyzjach nakładających kary, w których uwzględniono okoliczność powrotu do naruszenia – Naruszenie zasady ne bis in idem – Brak

(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 50; art. 81 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003)

12. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Okoliczności łagodzące – Zachowanie odmienne od uzgodnionego w ramach kartelu

(art. 81 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 3 tiret drugie)

13. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Obrót, jaki należy uwzględnić – Granica określona w art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 – Sposoby stosowania

(rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

Summary

1. Zachowanie spółki zależnej można przypisać spółce dominującej, między innymi w przypadku gdy mimo posiadania odrębnej podmiotowości prawnej spółka zależna nie określa w sposób autonomiczny swojego zachowania rynkowego, lecz stosuje zasadniczo instrukcje dawane jej przez spółkę dominującą, w szczególności z uwagi na łączące oba te podmioty prawa więzy ekonomiczne, organizacyjne i prawne. Jest tak bowiem dlatego, że w tego rodzaju sytuacji spółka dominująca i jej spółka zależna są częścią tej samej jednostki gospodarczej, a więc tworzą jedno przedsiębiorstwo, co pozwala Komisji na skierowanie decyzji nakładającej grzywny do spółki dominującej, bez konieczności ustalania jej bezpośredniego zaangażowania w naruszenie.

W szczególnym przypadku, gdy spółka dominująca posiada 100% kapitału zakładowego swej spółki zależnej, która popełniła naruszenie reguł konkurencji Unii, po pierwsze, ta spółka dominująca może wywierać decydujący wpływ na zachowanie swej spółki zależnej, a po drugie, istnieje wzruszalne domniemanie, że spółka dominująca rzeczywiście wywiera taki decydujący wpływ na swą spółkę zależną. W tych okolicznościach wystarczy, że Komisja wykaże, iż cały kapitał zakładowy spółki zależnej znajduje się w posiadaniu spółki dominującej, aby przyjąć, że ta ostatnia wywiera decydujący wpływ na politykę handlową swej spółki zależnej. Komisja będzie zatem mogła uznać spółkę dominującą za solidarnie odpowiedzialną za zapłatę grzywny nałożonej na spółkę zależną, chyba że spółka dominująca, na której spoczywa ciężar obalenia rzeczonego domniemania, przedstawi wystarczające dowody, że jej spółka zależna działa na rynku w sposób autonomiczny.

Zastosowanie wyżej wymienionego domniemania nie jest uzależnione od istnienia dodatkowych poszlak.

Co się tyczy spółki dominującej, która posiada prawie cały kapitał swojej spółki zależnej, znajduje się ona zasadniczo w sytuacji analogicznej do sytuacji wyłącznego właściciela w zakresie dotyczącym jego możliwości wywierania decydującego wpływu na zachowanie swojej spółki zależnej ze względu na więzy ekonomiczne, organizacyjne i prawne łączące go z tą spółką zależną. W związku z tym Komisja jest uprawniona do zastosowania do tej sytuacji tego samego wymogu dowodowego, czyli przyjęcia domniemania, że wspomniana spółka dominująca rzeczywiście korzysta z możliwości wywierania decydującego wpływu na zachowanie swojej spółki zależnej.

(por. pkt 43–46, 50, 53)

2. W przypadku gdy Komisja stosuje domniemanie wywierania decydującego wpływu na potrzeby przypisania spółce dominującej zachowania spółki zależnej noszącego znamiona naruszenia prawa konkurencji, może ona uznać spółkę dominującą za solidarnie odpowiedzialną za zapłatę grzywny nałożonej na spółkę zależną.

W celu obalenia wspomnianego domniemania do zainteresowanej spółki należy przedstawienie „wystarczających dowodów” mogących wykazać, że spółka zależna działa na rynku w sposób autonomiczny. Do Komisji natomiast należy zbadanie tych środków dowodowych, a nie przedstawianie okoliczności przemawiających za ustaleniem wywierania takiego wpływu. Ponadto jeżeli wystarczyłoby, aby w celu zakwestionowania wspominanego wyżej domniemania zainteresowana strona przedstawiała tylko niepoparte niczym twierdzenia, domniemanie to byłoby pozbawione swej przydatności.

(por. pkt 101, 110)

3. Okoliczność, że spółka jest holdingiem nie wystarczy, by wykluczyć, że spółka dominująca wywiera decydujący wpływ na swoje spółki zależne, w szczególności w ten sposób, że koordynuje inwestycje finansowe w obrębie grupy. W kontekście grupy spółek holding jest bowiem spółką mającą na celu gromadzenie udziałów w różnych spółkach, której zadaniem jest zapewnienie jednolitego kierowania tymi spółkami.

Podział grupy spółek na działy, który dodatkowo został oderwany od związków kapitałowych łączących spółki stanowiące grupę, jest wyraźną poszlaką tego, że koordynacja działalności tych działów należy do wiodącej spółki dominującej grupy. Tego rodzaju funkcja spółki dominującej może wykluczać niezależne zachowanie spółki zależnej na rynku.

Okoliczność, że spółka dominująca musi udzielić zezwolenia na duże inwestycje swojej spółki zależnej, stanowi poszlakę tego, że spółka zależna zachowuje się na rynku w sposób uwzględniający interesy spółki dominującej.

(por. pkt 107,113, 114)

4. Uzasadnienie, jakiego wymaga art. 253 WE, powinno być dostosowane do charakteru rozpatrywanego aktu i przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji, która wydała akt, pozwalając zainteresowanym poznać podstawy podjętej decyzji, a właściwemu sądowi dokonać jej kontroli. Wymóg uzasadnienia należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sytuacji, w szczególności do treści aktu, charakteru przywołanych argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu informacji mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie. Nie ma wymogu, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne elementy faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 253 WE, winna opierać się nie tylko na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności jego wydania, jak również całość przepisów prawa regulującego daną dziedzinę.

Jeżeli decyzja wydana na podstawie art. 81 WE dotyczy wielu adresatów i stwarza problem przypisania naruszenia, musi ona zawierać wystarczające uzasadnienie względem każdego z adresatów, w szczególności względem tych spośród nich, którzy zgodnie z tą decyzją ponoszą odpowiedzialność za owo naruszenie. A zatem, aby decyzja Komisji była wystarczająco uzasadniona w stosunku do spółek dominujących przedsiębiorstw, przeciwko którym toczy się postępowanie o naruszenie, powinna ona w szczególności przedstawiać szczegółowo powody mogące uzasadniać możliwość przypisania naruszenia tym spółkom. Ponadto ze względu na to, że takie przypisanie wpływa na sytuację wspomnianych przedsiębiorstw, że zakwestionowały one to przypisanie podczas postępowania administracyjnego i że mają interes w kwestionowaniu wydanej wobec nich decyzji w tym zakresie, muszą one posiadać możliwość, tak jak ich spółki dominujące, zapoznania się z uzasadnieniem stanowiska Komisji. Wynika stąd, że w przypadku gdy Komisja opiera przypisanie naruszenia na domniemaniu wywierania decydującego wpływu oraz gdy zainteresowane spółki przedstawiły w toku postępowania administracyjnego informacje mające na celu obalenie tego domniemania, wspomniana decyzja powinna zawierać względy wystarczające do uzasadnienia stanowiska Komisji, zgodnie z którym informacje te nie umożliwiały obalenia powyższego domniemania.

O ile jednak na podstawie art. 253 WE Komisja jest zobowiązana do uzasadnienia decyzji poprzez wskazanie elementów stanu faktycznego i prawnego, od których zależy uzasadnienie prawne rozstrzygnięcia, i rozważań, które doprowadziły ją do wydania decyzji, o tyle nie ma obowiązku omawiania wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które zostały podniesione przez każdą z zainteresowanych stron w trakcie postępowania administracyjnego. Tym samym, chociaż Komisja musi wykazać w swojej decyzji, dlaczego uznała, że przedstawione informacje są niewystarczające do obalenia domniemania wywierania decydującego wpływu, nie wynika z tego, że jest ona każdorazowo zobowiązana do szczegółowego rozważenia każdej informacji przedstawionej przez zainteresowane przedsiębiorstwa. Całościowa odpowiedź może, w zależności od okoliczności danego przypadku, wystarczyć do tego, aby przedsiębiorstwo mogło skutecznie dochodzić swoich praw, a Sąd mógł przeprowadzić kontrolę.

(por. pkt 133–135, 141)

5. Waga naruszeń jest ustalana na podstawie licznych okoliczności, do których należą szczególne okoliczności sprawy, jej kontekst i odstraszające działanie grzywien, przy czym nie ma potrzeby ustalania wiążącej lub wyczerpującej listy kryteriów, które należy obowiązkowo uwzględnić. Wśród okoliczności, które mogą wpływać na ocenę wagi naruszeń, znajduje się zachowanie każdego z przedsiębiorstw, rola odgrywana przez każde z nich w ustalaniu uzgodnionych praktyk, korzyść, jaką odniosły z tych praktyk, ich rozmiar i wartość odnośnych towarów oraz zagrożenie, jakie stanowi ten rodzaj naruszeń dla celów Unii.

Wynika z tego, że skutek praktyki antykonkurencyjnej nie jest sam w sobie kryterium rozstrzygającym dla oceny odpowiedniej wysokości grzywny. W szczególności elementy objęte aspektem zamiaru mogą być istotniejsze niż elementy dotyczące owego skutku, przede wszystkim, gdy mamy do czynienia z naruszeniami, które są poważne same z siebie. Kartele z uwagi na ich charakter powinny być karane najwyższymi grzywnami. Ich ewentualny rzeczywisty wpływ na rynek, a zwłaszcza kwestia zakresu, w jakim ograniczenie konkurencji pozwoliło określonym przedsiębiorstwom uzyskać poziom cen rynkowych wyższy od poziomu, który byłby osiągnięty przy braku kartelu, nie jest kryterium rozstrzygającym dla ustalenia poziomu grzywien. W takim wypadku rzeczywisty wpływ naruszenia na rynek stanowi zaledwie jedno z kryteriów, które – jeżeli można je zmierzyć – może pozwolić Komisji na podwyższenie kwoty wyjściowej grzywny powyżej przewidzianej kwoty minimalnej.

Ponadto fakt, iż Komisja przedstawiła w wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS swoje podejście w zakresie oceny wagi naruszenia, nie wyklucza, że może ona dokonać oceny tego kryterium w sposób całościowy, z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności, w tym również elementów, które nie zostały wyraźnie wymienione w owych wytycznych.

(por. pkt 178–182)

6. Konieczność odstraszenia stanowi jeden z czynników, które trzeba uwzględnić przy obliczaniu kwoty grzywny. Z utrwalonego orzecznictwa wynika bowiem, że celem przewidzianych w art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 grzywien nakładanych za naruszenia art. 81 WE jest ukaranie danych przedsiębiorstw za popełnienie czynów zabronionych i odstraszenie zarówno tychże przedsiębiorstw, jak i innych podmiotów gospodarczych od naruszania w przyszłości reguł prawa konkurencji Unii. Tak więc Komisja, obliczając kwotę grzywny, może brać pod uwagę w szczególności wielkość oraz siłę gospodarczą przedsiębiorstwa, którego sytuacja jest rozpatrywana.

Ponadto całkowity obrót przedsiębiorstwa stanowi wskazówkę, aczkolwiek przybliżoną i niedoskonałą, dotyczącą wielkości tego przedsiębiorstwa i jego siły gospodarczej. W związku z powyższym Komisja może w celu ustalenia grzywny na takim poziomie, który zapewni jej odpowiednio odstraszający efekt, uwzględnić całkowity obrót przedsiębiorstwa, którego sytuacja jest rozpatrywana.

Konieczność zapewnienia wystarczająco odstraszającego skutku grzywny nie uzasadnia podniesienia ogólnego poziomu grzywien w ramach prowadzonej polityki konkurencji, wymaga ona jednak, aby kwota grzywny była tak dostosowana, aby uwzględnić zamierzony wpływ na przedsiębiorstwo, na które jest nałożona, i po to, aby grzywna nie była zbyt niska lub zbyt wysoka, zwłaszcza w odniesieniu do możliwości finansowych danego przedsiębiorstwa, zgodnie z obowiązkami wynikającymi z konieczności zapewnienia skuteczności grzywny i zachowania zasady proporcjonalności.

A zatem to szczególnie możliwość łatwiejszego zgromadzenia przez dane przedsiębiorstwo środków niezbędnych do zapłaty grzywny może uzasadnić – w świetle wymogu zapewnienia wystarczająco odstraszającego jej skutku – zastosowanie mnożnika. Wynika z tego, że po to, aby zasoby przedsiębiorstwa mogły zostać uwzględnione w celu określenia odpowiednio odstraszającego poziomu grzywny, nie można wymagać od Komisji, by ustaliła istnienie dodatkowego związku pomiędzy wykorzystaniem zasobów przedsiębiorstwa a popełnieniem przez nie naruszenia, ponieważ kluczowe znaczenie w tym kontekście ma wielkość i siła gospodarcza jako taka przedsiębiorstwa popełniającego naruszenie.

(por. pkt 210, 211, 213, 214)

7. Konieczność zapewnienia skutku odstraszającego grzywien nakładanych za naruszenia prawa konkurencji Unii stanowi wymóg ogólny, którym Komisja musi się kierować w trakcie całego procesu obliczania grzywien. Konieczność ta nie wymaga bezwzględnie, aby w procesie tego obliczania wyodrębniony został jakiś szczególny etap mający na celu przeprowadzenie ogólnej oceny wszystkich okoliczności istotnych w realizacji tego celu. Podwyższenie wyjściowej kwoty grzywny w celu zapewnienia jej wystarczającego skutku odstraszającego z uwzględnieniem wielkości i siły ekonomicznej każdego przedsiębiorstwa, stanowi etap obliczenia grzywny, który jest uzasadniony koniecznością dostosowania wyjściowej kwoty grzywny w taki sposób, aby grzywna miała wystarczająco odstraszający skutek przy uwzględnieniu całkowitych zasobów przedsiębiorstwa i możliwości zgromadzenia środków niezbędnych do zapłaty grzywny.

Co się tyczy kwestii, czy w decyzji nakładającej na przedsiębiorstwo grzywnę Komisja powinna w kontekście skutku odstraszającego uwzględnić grzywny nałożone uprzednio na to przedsiębiorstwo za zdarz enia mające miejsce w okresie trwania naruszenia będącego przedmiotem tej decyzji, skutkiem czego z punktu widzenia owego skutku odstraszającego nie byłoby potrzeby zastosowania dodatkowego podwyższenia grzywny za nowe naruszenie z uwagi na odpowiednio odstraszający charakter wcześniejszych grzywien, należy stwierdzić, że takie rozwiązanie jest sprzeczne z celem odstraszania od popełniania naruszeń, który Komisja pragnie osiągnąć w zakresie swojej polityki w dziedzinie grzywien. Takie rozwiązanie prowadziłoby do paradoksalnej sytuacji, w której krańcowa kwota każdej kary nałożonej na przedsiębiorstwo biorące wielokrotnie udział w różnych kartelach ulegałaby stopniowemu zmniejszeniu.

Ponadto takie rozwiązanie opiera się na założeniu, że Komisja powinna określić kwotę grzywny w zależności od prawdopodobieństwa, czy dane przedsiębiorstwo popełni w przyszłości nowe naruszenia, prawdopodobieństwa, które powinna ocenić z uwzględnieniem łącznej kwoty grzywien nałożonych na to przedsiębiorstwo przez pewien czas. Tymczasem takie założenie jest niezgodne z pojęciem skutku odstraszającego w prawie konkurencji.

W tym względzie uprawnienie Komisji do nakładania grzywien na przedsiębiorstwa, które rozmyślnie lub przez zaniedbanie dopuściły się naruszenia postanowień art. 81 ust. 1 WE lub art. 82 WE, stanowi jeden z instrumentów przyznanych Komisji, aby umożliwić spełnienie nadanej jej przez prawo wspólnotowe misji nadzorczej. Misja ta obejmuje w sposób oczywisty zadanie ścigania i karania indywidualnych naruszeń, ale również obowiązek realizacji ogólnej polityki, mającej na celu stosowanie w dziedzinie konkurencji reguł ustalonych w traktacie, i doprowadzenia do tego, ażeby zachowania przedsiębiorstw były z nimi zgodne. Tak więc celem przewidzianych w art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 grzywien nakładanych za naruszenia art. 81 WE jest ukaranie danych przedsiębiorstw za popełnienie czynów zabronionych i odstraszenie zarówno tychże przedsiębiorstw, jak i innych podmiotów gospodarczych od naruszania w przyszłości reguł prawa konkurencji Unii. Dlatego też czynnik odstraszający jest określany przy uwzględnieniu szeregu elementów, a nie tylko szczególnej sytuacji zainteresowanego przedsiębiorstwa. Przy ocenianiu konieczności podwyższenia kwoty grzywien w celu zapewnienia im odstraszającego skutku Komisja nie jest zatem w żaden sposób zobowiązana do dokonania oceny prawdopodobieństwa powrotu do naruszenia przez dane przedsiębiorstwa. Ten etap obliczenia grzywny polega więc na podniesieniu wysokości kwoty wyjściowej grzywny z uwzględnieniem czynników obiektywnych, takich jak wielkość i siła gospodarcza przedsiębiorstwa, którego sytuacja jest rozpatrywana, a nie – czynników subiektywnych dotyczących oceny prawdopodobieństwa popełnienia nowego naruszenia w przyszłości.

(por. pkt 224, 225, 228, 231–235)

8. Co się tyczy sprawowanej przez sąd Unii kontroli decyzji wydawanych przez Komisję w dziedzinie konkurencji, nieograniczone prawo orzekania, przyznane Sądowi w art. 31 rozporządzenia nr 1/2003 na podstawie art. 229 WE, uprawnia go – nawet jeżeli nie stwierdza on nieważności zaskarżonego aktu – do jego zmiany z uwzględnieniem wszelkich okoliczności faktycznych, na przykład w celu odmiennego określenia wysokości grzywny.

Postanowienia art. 48 regulaminu postępowania przed Sądem nie mogą stać na przeszkodzie wzięciu przez Sąd pod uwagę, przy wykonywaniu nieograniczonego prawa orzekania, argumentacji podniesionej przez stronę skarżącą podczas rozprawy, a to w celu zbadania, czy podwyższenie ze względu na skutek odstraszający było uzasadnione w świetle przywołanej przez nią okoliczności, tym bardziej gdy Komisja miała możliwość przedstawienia swoich uwag w tej kwestii.

(por. pkt 252, 253)

9. Odstraszający cel, do którego osiągnięcia Komisja ma prawo dążyć przy ustalaniu wysokości grzywny nakładanej za naruszenie prawa konkurencji, może być osiągnięty jedynie przy uwzględnieniu sytuacji ukaranego przedsiębiorstwa w momencie nałożenia grzywny. A zatem całkowite środki przedsiębiorstwa, które mogą ulegać zmianie, znacznie malejąc lub rosnąc we względnie krótkim czasie, w szczególności pomiędzy momentem zaprzestania naruszenia a wydaniem decyzji nakładającej grzywnę, muszą podlegać takiej ocenie, aby w momencie nałożenia grzywny został osiągnięty prawidłowo cel odstraszający, i to przy zachowaniu zasady proporcjonalności.

Prawdą jest, że przy ustalaniu wysokości grzywien Komisja może wziąć pod uwagę fakt, iż duże przedsiębiorstwa dysponują zazwyczaj wiedzą i infrastrukturą prawno‑ekonomiczną pozwalającymi im lepiej ocenić, że ich zachowanie stanowi naruszenie, i jakie wynikają z tego konsekwencje z punktu widzenia prawa konkurencji. W tym przypadku obrót, na podstawie którego Komisja określa wielkość danych przedsiębiorstw i ich zdolność do określenia charakteru i konsekwencji ich zachowania, powinien odnosić się do ich sytuacji w czasie trwania naruszenia, a nie w chwili wydawania decyzji.

Jednakże uwzględnienie czynnika dotyczącego struktur prawno‑ekonomicznych pozwalających dużemu przedsiębiorstwu na uświadomienie sobie, że jego zachowanie ma charakter naruszenia, stanowi w ramach podwyżki grzywny przyczynę odrębną od tej dotyczącej konieczności zapewnienia wystarczającego skutku odstraszającego grzywny, a także ma inne cele.

Tymczasem w zakresie, w jakim z jednej strony zastosowanie mnożnika przy ustalaniu wysokości grzywny jest uzasadniane zamierzonym skutkiem grzywny dla ukaranego przedsiębiorstwa, a nie omówionymi powyżej rozważaniami dotyczącymi struktur prawno-ekonomicznych, i z drugiej strony jedność gospodarcza łącząca ukarane przedsiębiorstwo z jego spółką dominującą została zerwana przed wydaniem decyzji nakładającej grzywnę, zasoby spółki dominującej nie mogą być już brane pod uwagę przy określaniu mnożnika mającego zastosowanie wobec wspomnianego przedsiębiorstwa.

W celu zastosowania mnożnika rozmiar i ekonomiczne możliwości takiego przedsiębiorstwa powinny być zatem oceniane według stanu na dzień wydania decyzji nakładającej grzywnę.

(por. pkt 260, 263–265, 270–272)

10. Nawet gdyby błąd popełniony przy obliczaniu kwoty grzywny podlegającej nałożeniu na przedsiębiorstwo można było przypisać temu przedsiębiorstwu, okoliczność ta nie może uzasadniać utrzymania kwoty nałożonej na nie grzywny, ponieważ jest ono wynikiem uwzględnienia nieprawdziwej okoliczności faktycznej.

(por. pkt 274)

11. Zasada non bis in idem, podstawowa zasada prawa Unii, wyrażona także w art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, zakazuje w zakresie konkurencji, aby przedsiębiorstwo zostało ponownie skazane lub aby ponownie prowadzono wobec niego postępowanie ze względu na zachowanie o charakterze antykonkurencyjnym, za które zostało ono ukarane lub w odniesieniu do którego uznano na podstawie wcześniejszej decyzji, od której nie przysługuje już odwołanie, że nie jest ono za nie odpowiedzialne. Stosowanie tej zasady podlega trzem wymogom, to jest identyczności zdarzeń, identyczności podmiotu popełniającego naruszenie i identyczności chronionego interesu prawnego.

Wspomnianej zasady w żadnej mierze nie narusza fakt, że decyzja Komisji nakładająca na przedsiębiorstwo grzywnę opiera się na wcześniejszych karach, które już uzasadniły zastosowanie podwyżki grzywny nałożonej na to przedsiębiorstwo z tytułu powrotu do naruszenia w kilku wcześniejszych decyzjach. Okoliczność, iż przy stwierdzeniu powrotu do naruszenia Komisja oparła się w kilku decyzjach na tych samych wcześniejszych karach, wcale nie oznacza, że Komisja kilkakrotnie ukarała zainteresowane przedsiębiorstwo za to samo naruszenie.

Uwzględnienie powrotu do naruszenia jako okoliczności obciążającej w ramach analizy wagi każdego z naruszeń popełnionych przez przedsiębiorstwo w sposób konieczny wiąże się z analizą wagi każdego z tych naruszeń, z których każde, niezależnie od siebie, stanowiło powtórzenie zachowania noszącego znamiona naruszenia reguł konkurencji, świadcząc o skłonności wspomnianego przedsiębiorstwa do niewyciągania właściwych wniosków z tych kar.

W rezultacie uwzględnienie powrotu do naruszenia jest uzasadnione w takim przypadku potrzebą wzmocnienia charakteru odstraszającego, którą to potrzebę tłumaczy fakt, że trzy wcześniejsze stwierdzenia naruszenia nie wystarczyły, aby zapobiec ponownemu dopuszczeniu się naruszenia

(por. pkt 292, 293, 295, 296, 299)

12. Okoliczność, że przedsiębiorstwo potwierdza częściowe stosowanie określonych porozumień antykonkurencyjnych, nie wystarcza sama w sobie do uzasadnienia odmowy uwzględnienia wobec nich powołanej okoliczności łagodzącej. W tym zakresie w celu umożliwienia skorzystania na podstawie pkt 3 tiret drugie wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS z okoliczności łagodzącej związanej z faktycznym niestosowaniem porozumień noszących znamiona naruszenia ważne jest sprawdzenie, czy w okresie, w którym zainteresowane przedsiębiorstwo było stroną tych porozumień, rzeczywiście uchylało się od ich stosowania poprzez przyjęcie konkurencyjnej postawy na rynku lub, przynajmniej, czy wyraźnie i w znaczącym stopniu naruszało zobowiązania mające na celu wprowadzenie tego kartelu w życie, do tego stopnia, iż zakłócało ono samo funkcjonowanie tego kartelu.

(por. pkt 308, 309)

13. Na podstawie art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 dla każdego przedsiębiorstwa biorącego udział w naruszeniu grzywna nie przekracza 10% całkowitego obrotu uzyskanego w poprzedzającym roku obrotowym.

Zgodnie z orzecznictwem jedynie w przypadku gdyby okazało się, że kilku adresatów decyzji nakładającej grzywnę stanowi przedsiębiorstwo będące podmiotem gospodarczym odpowiedzialnym za karane naruszenie w dniu przyjęcia tej decyzji, wówczas pułap ten można obliczyć na podstawie całkowitego obrotu tego przedsiębiorstwa, to znaczy uwzględniając wszystkie jego elementy razem. Jeżeli natomiast dana jednostka gospodarcza ulegnie następnie rozpadowi, każdy adresat decyzji ma prawo do zastosowania wobec niego omawianego limitu indywidualnie.

(por. pkt 352)