OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

EVGENIEGO TANCHEVA

przedstawiona w dniu 21 grudnia 2016 r. ( 1 )

Sprawa C‑535/15

Freie und Hansestadt Hamburg

przeciwko

Jostowi Pinckernellemu

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Niemcy)]

„Rejestracja, ocena, udzielanie zezwoleń i stosowanie ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) — Zakres ratione materiae obowiązku rejestracji w Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) — Organ państwa członkowskiego zakazujący wywozu z Unii siarczanu nikotyny, niezarejestrowanego przy przywozie — Artykuł 5 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 — Artykuł 126 rozporządzenia nr 1907/2006 dotyczący kar za nieprzestrzeganie przepisów”

1. Kwestia przedstawiona Trybunałowi do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie dotyczy zakresu ratione materiae wymogów w zakresie rejestracji przewidzianych w art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 ( 2 ) (zwanego dalej „rozporządzeniem REACH”). W szczególności Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Niemcy) zmierza do ustalenia, czy przedsiębiorcy, który dokonał przywozu substancji chemicznej do Unii, w tym przypadku siarczanu nikotyny, bez dopełnienia obowiązku jego rejestracji w Europejskiej Agencji Chemikaliów (zwanej dalej „ECHA”) organ państwa członkowskiego, taki jak Miasto Hamburg, może odmówić udzielenia zezwolenia na wywóz tej substancji poza Unię. Miasto Hamburg odmawia udzielenia tego zezwolenia na tej podstawie, że wywóz spornego siarczanu nikotyny stanowi odrębne naruszenie art. 5 rozporządzenia REACH.

I – Ramy prawne

A – Prawo Unii

2. Zgodnie z motywami 2, 3, 7 i 122 rozporządzenia REACH: „(2) Skuteczne funkcjonowanie wewnętrznego rynku dla substancji może zostać osiągnięte jedynie w przypadku, gdy wymagania dotyczące substancji nie będą różniły się w sposób istotny w poszczególnych państwach członkowskich. (3) W celu osiągnięcia zrównoważonego rozwoju w procesie zbliżania przepisów dotyczących substancji powinno się zagwarantować wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska. Przepisy te powinny być stosowane w sposób niedyskryminacyjny zarówno w stosunku do substancji sprzedawanych na rynku wewnętrznym, jak i na rynku międzynarodowym, zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami Wspólnoty. […] (7) W celu zachowania integralności rynku wewnętrznego oraz zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego, zwłaszcza zdrowia pracowników, oraz środowiska naturalnego niezbędne jest zagwarantowanie, aby produkcja substancji we Wspólnocie spełniała wymogi prawa wspólnotowego, nawet jeżeli substancje te są następnie eksportowane. […] (122) W celu zapewnienia przejrzystości, bezstronności i spójności w zakresie działań państw członkowskich służących egzekwowaniu przepisów niezbędne jest ustanowienie w państwach członkowskich odpowiedniego systemu kar, w celu nakładania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar za nieprzestrzeganie przepisów rozporządzenia, ponieważ konsekwencją tego mogą być szkody dla zdrowia człowieka i dla środowiska”.

3. Artykuł 1 rozporządzenia REACH, zatytułowany „Cel i zakres zastosowania”, stanowi w ust. 1: „Celem niniejszego rozporządzenia jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska, w tym propagowanie alternatywnych metod oceny zagrożeń stwarzanych przez substancje, a także swobodnego obrotu substancjami na rynku wewnętrznym, przy jednoczesnym wsparciu konkurencyjności i innowacyjności”.

4. Artykuł 3 rozporządzenia REACH, zatytułowany „Definicje”, stanowi: „W rozumieniu niniejszego rozporządzenia: […] 7) rejestrujący: oznacza producenta lub importera substancji lub też wytwórcę lub importera wyrobu przedkładającego wniosek o rejestrację; […] 9) producent: oznacza osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę na terytorium Wspólnoty, wytwarzającą substancję na terytorium Wspólnoty; 10) import [przywóz]: oznacza fizyczne wprowadzenie na obszar celny Wspólnoty; 11) importer: oznacza osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę na terytorium Wspólnoty i odpowiedzialną za import; 12) wprowadzenie do obrotu: oznacza odpłatne lub nieodpłatne dostarczenie lub udostępnienie stronie trzeciej. Import jest równoznaczny z wprowadzeniem do obrotu. […]”.

5. Artykuł 5 rozporządzenia REACH jest zatytułowany „Brak danych, brak obrotu” i stanowi: „Z zastrzeżeniem art. 6, 7, 21 i 23, substancje w ich postaci własnej [jako substancje czyste], jako składniki mieszanin lub w wyrobach nie są produkowane we Wspólnocie ani wprowadzane do obrotu, chyba że zostały zarejestrowane zgodnie z odpowiednimi przepisami niniejszego tytułu, jeżeli jest to wymagane”.

6. Artykuł 6 rozporządzenia REACH jest zatytułowany „Ogólny obowiązek rejestracji substancji w ich postaci własnej [jako substancji czystej] lub jako składników preparatów [mieszaniny]” i stanowi w ust. 1: „O ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, każdy producent lub importer substancji, w jej postaci własnej [jako substancji czystej] lub jako składnika jednego lub większej liczby mieszanin [lub jako składnik mieszaniny], w ilości co najmniej 1 tony rocznie, przedkłada Agencji dokumenty rejestracyjne”.

7. Artykuł 126 rozporządzenia REACH jest zatytułowany „Kary za nieprzestrzeganie przepisów” i stanowi: „Państwa członkowskie określają przepisy dotyczące kar stosowanych w przypadku naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia i podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia ich wykonania. Przewidziane kary muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające […]”.

B – Prawo krajowe

8. Właściwe przepisy prawa krajowego określono w Gesetz zum Schutz vor gefährlichen Stoffen (ustawie o ochronie przed substancjami niebezpiecznymi, zwanej dalej „ChemG”) w wersji obwieszczenia z dnia 28 sierpnia 2013 r. (BGBl I s. 3498, 3991) i w Hamburger Gesetz zum Schutz der öffentlichen Sicherheit und Ordnung (hamburskiej ustawie o ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego, zwanej dalej „SOG”) (HmbGVBl., s. 77).

9. Paragrafy 21, 23 i 27b ChemG mają następujące brzmienie: „§ 21 Monitorowanie 1. Właściwe organy krajowe monitorują wykonanie niniejszej ustawy i rozporządzeń wydanych na jej mocy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. 2. Ustęp 1 dotyczy również rozporządzeń WE i Unii regulujących dziedziny objęte zakresem niniejszej ustawy, jeżeli monitorowanie ich wykonania należy do obowiązków państw członkowskich. […] § 23 Zarządzenia administracyjne 1. Właściwy organ kraju związkowego może w indywidualnym przypadku wydawać zarządzenia konieczne do usunięcia stwierdzonych naruszeń lub do zapobiegania przyszłym naruszeniom niniejszej ustawy lub rozporządzeń wydanych na jej mocy lub jednego z rozporządzeń WE lub Unii wymienionych w § 21 ust. 2 zdanie pierwsze […]. § 27b Naruszenia rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 1. Karze pozbawienia wolności w wymiarze do lat dwóch lub karze grzywny podlega, kto narusza rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) […] w zakresie, w jakim osoba ta 1) działa z naruszeniem art. 5, wytwarzając lub wprowadzając do obrotu substancję w jej postaci własnej [jako substancję czystą], jako składnik mieszaniny lub w wyrobach. […]”.

10. Paragraf 3 ust. 1 SOG w mającej tu zastosowanie wersji z dnia 16 czerwca 2005 r. (HmbGVBI s. 233) ma następujące brzmienie: „§ 3 Zadania organów administracyjnych 1. W ramach swoich kompetencji oraz przysługującego im zakresu uznania organy administracyjne przyjmują środki niezbędne w indywidualnych przypadkach dla ochrony ogółu lub jednostki celem zapobieżenia potencjalnym zagrożeniom bezpieczeństwa lub porządku publicznego lub celem usunięcia naruszeń bezpieczeństwa lub porządku publicznego (środki służące zapobieganiu zagrożeniom). […]”.

II – Okoliczności faktyczne w postępowaniu głównym i pytanie prejudycjalne

11. Skarżący, J. Pinckernelle, prowadzi obrót chemikaliami. Żąda on stwierdzenia nieważności decyzji Miasta Hamburga z dnia 29 czerwca 2009 r. (zwanej dalej „decyzją”), na mocy której odmówiono mu wydania zezwolenia na wywóz przesyłki zawierającej 19,4 t siarczanu nikotyny (zwanej dalej „przesyłką”) do państwa trzeciego, w tym przypadku do Rosji, którą to przesyłkę przywiózł do Unii Europejskiej z Chin po dniu 1 grudnia 2008 r. Siarczan nikotyny wykorzystuje się w Rosji jako przemysłowy środek dezynfekujący oraz jako środek dezynfekujący stosowany w obiektach, w których trzyma się zwierzęta ( 3 ). Nie może on jednak być wykorzystywany w tym celu w Unii i podlega surowemu nadzorowi ( 4 ).

12. Wcześniej, w toku dochodzenia w postępowaniu karnym, hamburska policja rzeczna oraz wydział gospodarki i robót Miasta Hamburga zajęły przesyłkę. Została ona umieszczona w magazynie w Hamburgu i nadal się tam znajduje. Zarządzeniami z dnia 23 lutego i 18 maja 2009 r. Miasto Hamburg wydało polecenie zatrzymania przesyłki w magazynie ( 5 ). W zarządzeniu z dnia 18 maja 2009 r. wskazano dodatkowo, że usunięcie jej z magazynu możliwe jest wyłączenie za uprzednim zezwoleniem Miasta Hamburga ( 6 ).

13. Jost Pinckernelle nie dokonał przed przywozem wstępnej rejestracji przesyłki zgodnie z art. 28 rozporządzenia REACH, nie dokonano też żadnej rejestracji zgodnie z art. 6 rozporządzenia REACH. W decyzji Miasta Hamburga wskazano, że siarczan nikotyny znajdował się w Hamburgu nielegalnie: jego wywóz do państwa trzeciego nie może służyć legalizacji tego stanu, a sam w sobie stanowi naruszenie bezpieczeństwa i porządku publicznego.

14. Jost Pinckernelle zaskarżył tę decyzję do Verwaltungsgericht (sądu administracyjnego), ale jego skargę oddalono. W następstwie odwołania wniesionego przez J. Pinckernellego Oberverwaltungsgericht (wyższy sąd administracyjny) wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. uchylił wyrok Verwaltungsgericht (sądu administracyjnego). Sąd ten stwierdził nieważność wspomnianej decyzji i zobowiązał Miasto Hamburg do wydania zezwolenia na wywóz przesyłki. Oberverwaltungsgericht (wyższy sąd administracyjny) wyjaśnił, że zamierzony wywóz substancji przywiezionej z naruszeniem art. 5 rozporządzenia REACH nie stanowi nowego naruszenia art. 5 w związku z art. 3 pkt 12 rozporządzenia REACH, gdy – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – substancja nie była dostępna na rynku europejskim z powodu zakazu jej handlowego wprowadzania do obrotu.

15. Miasto Hamburg skierowało skargę kasacyjną od tego wyroku do krajowego sądu odsyłającego.

16. Jednakże, niezależnie od postępowania administracyjnego stanowiącego przedmiot odesłania prejudycjalnego, w wyniku postępowania karnego w Niemczech (zwanego dalej „postępowaniem karnym”) ( 7 ) J. Pinckernelle został skazany na karę 18 miesięcy pozbawienia wolności, która została zawieszona na trzy lata w zamian za zobowiązanie do zapłaty kwoty 340000 EUR z tytułu bezprawnych działań w obrocie chemikaliami. Postępowanie to zostało wszczęte nie przez Miasto Hamburg, lecz przez organ ścigania karnego ( 8 ).

17. Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny) skierował do Trybunału następujące pytanie prejudycjalne: „Czy art. 5 rozporządzenia REACH należy interpretować w ten sposób, że z zastrzeżeniem art. 6, 7, 21, 23 tego rozporządzenia z obszaru Unii można wywozić substancje tylko wtedy, gdy zostały zarejestrowane zgodnie z odpowiednimi przepisami tytułu II rozporządzenia REACH, jeżeli jest to wymagane?”.

18. Uwagi na piśmie zostały przedstawione Trybunałowi przez Miasto Hamburg, rządy niemiecki i włoski, a także Komisję Europejską. Wszyscy ci uczestnicy – oprócz Włoch – oraz przedstawiciel J. Pinckernellego przedstawili swoje stanowiska ustnie podczas rozprawy w dniu 28 września 2016 r.

III – Analiza

A – Wprowadzenie

19. Siarczan nikotyny to produkt łatwo palny, który może być toksyczny dla ludzi w przypadku jego wdychania, w kontakcie ze skórą lub w przypadku przedostania się do organizmu w inny sposób. Może on także wywierać długofalowe negatywne skutki w środowisku wodnym, z uwagi na to, iż jest to substancja toksyczna dla form życia morskiego oraz ze względu na potencjalnie szkodliwe skutki dla różnorodności biologicznej ( 9 ).

20. Rozporządzenie REACH ma na celu zapewnienie bezpiecznego zarządzania ryzykiem związanym z substancjami chemicznymi w całym łańcuchu dostaw ( 10 ), począwszy od produkcji i przywozu chemikaliów aż do konsumentów produktów zawierających chemikalia oraz, do pewnego stopnia, do usuwania chemikaliów. W konsekwencji jego zakres jest szeroki ( 11 ). Czy rozciąga się on jednak ratione materiae na wywozy produktów, które nie zostały wytworzone w Unii Europejskiej, ale które nie zostały zarejestrowane w ECHA przy przywozie, tak jak powinno to było nastąpić? O rozstrzygnięcie tej kwestii zasadniczo zwrócono się do Trybunału w niniejszej sprawie.

21. Zanim przejdę do rozważań w przedmiocie pytania zadanego przez Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny), pragnę zauważyć, że jego zakres jest wąski.

22. Jak wskazała Komisja podczas rozprawy, do Trybunału zwrócono się o rozstrzygnięcie delikatnej kwestii, czy wywóz do państwa trzeciego z Unii chemikaliów niezarejestrowanych przy przywozie stanowi naruszenie art. 5 rozporządzenia REACH o charakterze odrębnym i odmiennym od braku zgodności z art. 5 rozporządzenia REACH, który nastąpił przy przywozie. Wobec tego moja analiza w przeważającej części koncentrować się będzie na tym zagadnieniu.

23. Z uwag na piśmie skierowanych do Trybunału można wysnuć wniosek, że kluczowe dla rozstrzygnięcia kwestii spornych pomiędzy stronami w niniejszej sprawie, a dokładniej dla ustalenia znaczenia pojęcia „wprowadzane do obrotu” w art. 5 rozporządzenia REACH, jest klasyczne zadanie polegające na wykładni prawa.

24. Czy określenie „wprowadzane do obrotu” w art. 5 oznacza, że ogranicza się ono do substancji chemicznych wprowadzanych do obrotu na rynku wewnętrznym Unii ( 12 ), z wykluczeniem tym samym substancji chemicznych, które nie zostały zarejestrowane przy przywozie do Unii, a które przedsiębiorca zamierza wywieźć, jak argumentują J. Pinckernelle oraz Komisja, czy też może określenie „wprowadzane do obrotu” oznacza, że art. 5 ma zastosowanie w sytuacji, gdy chemikalia są wprowadzane do obrotu na dowolnych rynkach światowych, obejmując tym samym swoim zakresem substancje chemiczne niezarejestrowane przy przywozie, które mają zostać wywiezione do państw trzecich, jak argumentują Miasto Hamburg oraz rządy niemiecki i włoski?

25. Utrwalone metody wykładni stosowane przez Trybunał doprowadziły mnie do wniosku, iż pojęcie „wprowadzane do obrotu” w art. 5 rozporządzenia REACH należy interpretować w ten sposób, że odnosi się ono do rynku wewnętrznego Unii. Uzasadnienie takiego podejścia przedstawiam w części III B poniżej.

26. Niemniej podczas rozprawy pojawiły się wątpliwości w związku z tym, czy kiedykolwiek zastosowano skuteczną, proporcjonalną i odstraszającą karę za (bezprawny) przywóz przesyłki, niezależnie od obowiązków w zakresie podjęcia działań naprawczych spoczywających na rządzie niemieckim w myśl art. 126 rozporządzenia REACH. Pełnomocnik J. Pinckernellego twierdził, że fakt niezarejestrowania przesyłki był przedmiotem postępowania karnego (w ramach którego zasądzono karę z tytułu naruszenia art. 5 rozporządzenia REACH), a pełnomocnik Miasta Hamburga wskazał z kolei, że postępowanie to nie dotyczyło przesyłki. Według Miasta Hamburga przedmiotem postępowania karnego były raczej nieprawdziwe oświadczenia złożone przez J. Pinckernellego w związku z innymi chemikaliami, jak również próba sprzedaży, pod nieprawdziwymi nazwami, chemikaliów objętych zakazem w Europie. Jeżeli w istocie tak było, może to oznaczać, że jak dotąd naruszenie rozporządzenia REACH, które miało miejsce w momencie, gdy J. Pinckernelle dokonał przywozu przesyłki do Unii, jeszcze nie zostało ukarane, pomijając akt jej zajęcia.

27. Przedstawione rozważania, jak również podniesione przez Niemcy oraz Miasto Hamburg argumenty w kwestii konieczności dokonania wykładni art. 5 rozporządzenia REACH w celu zapobieżenia powstawaniu luk prawnych w egzekwowaniu jego przepisów, pokazują, że nie jest możliwe dokonanie wykładni art. 5 rozporządzenia REACH oraz zakresu jego zastosowania do wywozów przesyłek niezarejestrowanych przy przywozie w oderwaniu od obowiązków w zakresie podjęcia działań naprawczych spoczywających na państwie członkowskim na gruncie art. 126 rozporządzenia REACH.

28. Wobec tego w części III C przedstawię pewne uwagi w przedmiocie kontekstu, w którym należy interpretować moją odpowiedź na pytanie prejudycjalne ( 13 ).

29. Wreszcie podczas rozprawy wywiązała się dyskusja na temat tego, czy udzielenie odpowiedzi twierdzącej na pytanie sformułowane przez sąd odsyłający skutkowałoby naruszeniem zasady ne bis in idem, chronionej na gruncie prawa Unii poprzez art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Z uwagi na brak odniesienia do zasady ne bis in idem w postanowieniu odsyłającym ( 14 ) oraz nierozstrzygniętą kwestię natury faktycznej odnośnie do stosunku pomiędzy postępowaniem karnym a administracyjnym w niniejszej sprawie, decyzja należy do Bundesverwaltungsgericht (federalnego sądu administracyjnego), który ma prawo zwrócić się następnie do Trybunału w trybie art. 267 TFUE ( 15 ).

B – W przedmiocie wykładni art. 5 rozporządzenia REACH

1. Podejście

30. Jak zauważył jeden z przedstawicieli doktryny ( 16 ), rozporządzenie REACH nie zawiera jednego tylko programu regulacyjnego, lecz stanowi raczej zbiór tego rodzaju programów zebranych w jednym akcie prawnym. Poprzez osiem tytułów rozporządzenia określa się zasadniczą część jego przepisów prawa materialnego. Tytuł I obejmuje zagadnienia ogólne. Tytuł II poświęcono rejestracji substancji chemicznych. Tytuł III reguluje udostępnianie danych i unikanie przeprowadzania niepotrzebnych badań. Tytuł IV dotyczy informacji w łańcuchu dostaw. Tytuł V określa przepisy dotyczące dalszych użytkowników, tytuł VI obejmuje ocenę, tytuł VII – procedurę zezwoleń, a tytuł VIII – ograniczenia.

31. Na wstępie pragnę zauważyć, że zastosowanie określenia „wprowadzane do obrotu” czy też odmian czasowych słowa „wprowadzać” w zestawieniu z określeniem „do obrotu” nie ogranicza się do art. 5 w tytule II rozporządzenia REACH. Takie odniesienie pojawia się w art. 1 ust. 2 w rozdziale 1 tytułu I, a więc w części rozporządzenia określającej jego cel i zakres. Powtarza się ono w tytule IV dotyczącym informacji w łańcuchu dostaw (art. 31 ust. 5), w tytule VII, dotyczącym procedury zezwoleń [art. 56 ust. 1, art. 58 ust. 1 lit. c)] oraz w tytule VIII, dotyczącym ograniczeń (art. 67 ust. 1 i 3, art. 68 ust. 1, art. 69 ust. 1 i 4).

32. Ponadto, jak wskazano w uwagach na piśmie złożonych przez Niemcy, rozporządzenie REACH jest nowatorskie pod tym względem, że tworzy kompleksowy system regulacji w dziedzinie substancji chemicznych na szczeblu Unii, którego zarządzaniem zajmuje się organ paneuropejski, mianowicie ECHA, ustanowiony zgodnie z tytułem X rozporządzenia REACH.

33. Mając zatem na względzie interes pewności prawa i spójności ( 17 ) oraz w świetle okoliczności, że Trybunał zwrócił uwagę na „zintegrowany” charakter systemu ustanowionego rozporządzeniem REACH ( 18 ), sprzeciwiałbym się podejściu, zgodnie z którym znaczenie określenia „wprowadzane do obrotu” wraz z jego odmianami czasowymi mogłoby różnić się w zależności od artykułu lub tytułu rozporządzenia REACH, w którym się pojawia. Takie podejście byłoby niezgodne z art. 3 pkt 12 rozporządzenia REACH, w którym zawarto definicję „wprowadzenia do obrotu” mającą zastosowanie do wszystkich tytułów tego rozporządzenia, jak również z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, zgodnie z którym struktura i ogólna systematyka aktu prawa Unii, w którym zawiera się dany przepis, informuje o znaczeniu, jakie należy mu przypisać ( 19 ).

34. W rozporządzeniu REACH brakuje też odniesienia do prawa państw członkowskich, które miałoby określać znaczenie i zakres pojęcia „wprowadzane do obrotu”. Należy zatem zastosować w stosunku do niego autonomiczną i jednolitą wykładnię w całej Unii ( 20 ), ustaloną przy zastosowaniu metod wykładni uznanych w prawie Unii ( 21 ).

2. Znaczenie

a) Co do wersji językowych

35. W uwagach na piśmie złożonych przez Miasto Hamburg, rządy niemiecki i włoski oraz Komisję poruszono kwestię różnych wersji językowych art. 5 rozporządzenia REACH w odniesieniu do znaczenia pojęcia „wprowadzane do obrotu”. Poniżej przedstawiono najważniejsze argumenty podniesione w tej dyskusji.

36. Zgodnie z uwagami na piśmie przedłożonymi przez Niemcy w art. 5 nie ma w rzeczywistości żadnej dwuznaczności w tym sensie, że z bezpośredniego brzmienia wyrażenia „wprowadzane do obrotu” w art. 5 czy też w art. 3 pkt 12 rozporządzenia REACH wynika, iż nie jest ono objęte żadnym ograniczeniem terytorialnym. Na poparcie swojej wykładni określenia „wprowadzane do obrotu” w art. 5 rozporządzenia REACH Niemcy przywołuje wersje językowe niemiecką, angielską i francuską.

37. Włochy oraz Miasto Hamburg podnoszą, że brak odniesienia w art. 5 rozporządzenia REACH do konkretnych słów wiążących część „wprowadzane do obrotu” z okolicznikiem „we Wspólnocie” w taki sam sposób, w jaki w art. 5 precyzyjnie określa się to w związku z wyrażeniem „produkowane”, oznacza, iż ograniczenie terytorialne do obszaru Unii nie ma zastosowania do substancji „wprowadzan[ych] do obrotu”. Miasto Hamburg twierdzi, że jasne odwołanie do słowa „wewnętrzny” przed słowem „rynek” ograniczałoby zakres art. 5 rozporządzenia REACH w sposób proponowany przez J. Pinckernellego i Komisję, gdyby prawodawca Unii skłaniał się ku takiej wykładni. Zarówno Miasto Hamburg, jak i Włochy, twierdzą, że nic w art. 3 pkt 12 rozporządzenia REACH nie stanowi podstawy do tego, by kwestionować tę tezę.

38. Komisja twierdzi, że w ośmiu wersjach językowych wyrażenie „we Wspólnocie” w art. 5 rozporządzenia REACH odnosi się zarówno do produkcji, jak i do wprowadzania do obrotu, w trzech wersjach językowych jest to niejednoznaczne, a w przypadku dziesięciu wersji wydaje się, że ograniczenie terytorialne „we Wspólnocie” znajduje zastosowanie wyłącznie do produkcji ( 22 ). Komisja podnosi zatem, że jedynym sposobem na uniknięcie wykładni contra legem ośmiu wersji językowych, w których określenie „we Wspólnocie” obejmuje zarówno wprowadzenie do obrotu, jak i produkcję, jest zastosowanie proponowanej przez nią wykładni art. 5 rozporządzenia REACH ( 23 ).

39. W sytuacji rozbieżności w poszczególnych wersjach językowych tekstu prawnego Unii Europejskiej przy dokonywaniu wykładni danego przepisu należy uwzględniać ogólną systematykę i kontekst regulacji, której część on stanowi, jak również cel tego przepisu ( 24 ). Geneza przepisu prawa Unii również może dostarczyć informacji istotnych dla jego wykładni ( 25 ). To właśnie w oparciu o te zasady dokonam wykładni pojęcia „wprowadzane do obrotu” w art. 5 rozporządzenia REACH.

b) Co do ogólnej systematyki i kontekstu

40. Kontekst przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa Unii obejmuje szereg różnych punktów odniesienia. Zalicza się do niego porównanie z regulacją, która poprzedzała rozpatrywany przepis, a którą ten przepis uchylił ( 26 ). Zawiera on w sobie regulację unijną, która w istotny sposób dotyczy danego przepisu lub jest z nim powiązana ( 27 ). Dotyczy on także kontekstu danego przepisu w odniesieniu do pozostałych przepisów aktu prawa Unii, którego część stanowi, oraz szeroko pojętej struktury tego ostatniego.

41. Co się tyczy pierwszego z wymienionych aspektów, nie można za szczególnie istotny poczytywać faktu, że dwa akty prawne poprzedzające rozporządzenie REACH, które zostały tym rozporządzeniem uchylone, zawierały klauzule przewidujące wyraźne ograniczenie terytorialne do rynku wewnętrznego Unii, podczas gdy w samym rozporządzeniu REACH brak jest takiego ograniczenia ( 28 ). Co się tyczy drugiej kwestii, w moim przekonaniu nie można powiedzieć, że kluczowe jest ustalenie, czy rozporządzenie REACH mieści się w zakresie aktów prawnych, do których odnosi się komunikat Komisji, tzw. Niebieski przewodnik z 2016 r. w sprawie wdrażania przepisów dotyczących produktów w Unii Europejskiej ( 29 ), a także twierdzenie przedstawione w tym dokumencie, zgodnie z którym dla celów harmonizacji Unii produkt uznaje się za wprowadzony do obrotu wówczas, gdy udostępniony jest po raz pierwszy na rynku Unii ( 30 ).

42. Powodem przyjęcia takiego podejścia jest to, iż oba wspomniane aspekty uważam za wskazujące na wzruszalne domniemanie, że akt prawa Unii, który wyraźnie reguluje wprowadzanie czegokolwiek do obrotu „na rynku wewnętrznym”, ma takie samo znaczenie jak zawarte w tym samym akcie prawnym odniesienie do wprowadzania „do obrotu”. Domniemanie to może być wzruszone poprzez zastosowanie zasad wykładni przepisów prawa Unii, w myśl których na przykład jednoznaczne odniesienie do określonego rynku geograficznego, innego niż rynek wewnętrzny, zwykle podlegałoby interpretacji zgodnie z brzmieniem literalnym ( 31 ).

43. Jednakże tego rodzaju sformułowania nie padają w art. 5 rozporządzenia REACH, a przepisy rozporządzenia REACH sugerujące, że ma ono na celu regulowanie wyłącznie substancji chemicznych wprowadzonych do obrotu na rynku wewnętrznym Unii, w znacznym stopniu przeważają nad zapisami mającymi wskazywać na zamiar prawodawcy Unii w zakresie regulacji substancji chemicznych wprowadzanych do obrotu w państwach trzecich.

44. Na przykład motyw 2 zawiera odniesienie do „skuteczne[go] funkcjonowani[a] wewnętrznego rynku dla substancji” (wyróżnienie moje) jako celu rozporządzenia REACH ( 32 ), a art. 1 zatytułowany „Cel i zakres zastosowania” doprecyzowuje, że jednym z celów rozporządzenia REACH jest zapewnienie „swobodnego obrotu substancjami na rynku wewnętrznym”. Zarówno w motywach, jak i w tytule I („Zagadnienia ogólne”) wyraźnie widać brak odniesienia do celu związanego z regulacją substancji chemicznych wprowadzanych do obrotu w państwach trzecich.

45. Jak wskazano wyżej, oprócz art. 5 istnieją inne przepisy rozporządzenia REACH zawierające odniesienie do substancji „wprowadzan[ych] do obrotu”, a nie wprowadzanych „na rynek wewnętrzny” ( 33 ) i przyznaję, że jest to niefortunna niespójność w formułowaniu przepisów. Przyznaję także, że definicja „wprowadzenia do obrotu” w art. 3 pkt 12 nie zawiera żadnego wyraźnego odniesienia do rynku wewnętrznego. Rozpatrując jednak rozporządzenie REACH z szerszej perspektywy, można zauważyć, że we fragmentach zawierających odniesienia do pojęcia „wprowadzane do obrotu” lub do odmian czasowych tego pojęcia zwykle to kontekst powoduje zawężenie jego znaczenia do rynku „wewnętrznego” Unii, definiując tym samym zakres stosowania ratione materiae, z wyłączeniem wywozu substancji chemicznych niezarejestrowanych przy przywozie.

46. Dokładniej rzecz ujmując, w całym tekście rozporządzenia REACH bliskość wyrażenia „do obrotu” i innego przepisu często zawęża znaczenie tego wyrażenia do parametrów rynku wewnętrznego Unii ( 34 ). W innych przypadkach powiązanie wyrażenia „do obrotu” z artykułem rozporządzenia REACH znajdującym się w innym tytule prowadzi do tego samego rezultatu.

47. Taka sytuacja zachodzi bowiem w art. 3 pkt 12, który stanowi w zdaniu drugim, że przywóz „jest równoznaczny z wprowadzeniem do obrotu”. Wynika to stąd, że pojęcie „importu [przywozu]” jest następnie zdefiniowane w art. 3 pkt 10 jako „fizyczne wprowadzenie na obszar celny Wspólnoty”.

48. Artykuł 56 ust. 1 w tytule VII, dotyczącym procedury zezwoleń, stanowi, że producent, importer lub dalszy użytkownik nie wprowadza substancji „do obrotu”. Jednakże artykuł ten bezpośrednio poprzedza art. 55, który odnosi się do celu tytułu VII, jakim jest zagwarantowanie sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

49. Artykuł 56 ust. 1 lit. e), także w tytule VII, dopuszcza „wprowadz[enie] [substancji] do obrotu”, w przypadkach gdy zezwolenie zostało udzielone bezpośredniemu dalszemu użytkownikowi. Jednakże definicja dalszego użytkownika w art. 3 pkt 13 ogranicza się do osoby fizycznej lub prawnej „mając[ej] siedzibę na terytorium Wspólnoty”.

50. Artykuł 68 w tytule VIII, dotyczącym ograniczeń, jest zatytułowany „Wprowadzanie nowych i zmiana istniejących ograniczeń”. Odnosi się on do niemożliwego do zaakceptowania ryzyka dla zdrowia człowieka i dla środowiska, wynikającego między innymi z „wprowadzania do obrotu”, wskazując przy tym natychmiast na konieczność przeciwdziałania mu „na terytorium całej Wspólnoty” ( 35 ).

51. Pragnę także odnieść się do art. 31 ust. 5 w tytule IV, dotyczącym informacji w łańcuchu dostaw. Treść tego artykułu implikuje, że „wprowadzenie do obrotu” odnosi się do rynku wewnętrznego Unii, z uwagi na fakt, że kartę charakterystyki, o której mowa w tym przepisie, dostarcza się w języku urzędowym danego państwa członkowskiego [chyba że zainteresowane państwo/państwa postanowi(ą) inaczej].

52. Wreszcie, co najważniejsze, sam art. 5 należy interpretować w ten sposób, że odnosi się on do rynku „wewnętrznego”, po odpowiednim uwzględnieniu art. 6. Konieczne jest rozpatrywanie art. 5 w kontekście art. 6, ponieważ wiersz pierwszy w art. 5 wskazuje, że ma on zastosowanie z zastrzeżeniem między innymi art. 6. Ponadto art. 5 stanowi, że rejestracja winna przebiegać zgodnie z odpowiednimi przepisami tytułu II, jeżeli jest to wymagane. Artykuł 6 rozporządzenia REACH, który przewiduje rejestrację substancji jako substancji czystej lub jako składnika mieszaniny, to przepis, który wydaje się istotny w kontekście rejestracji spornej przesyłki w niniejszej sprawie ( 36 ).

53. W art. 6 wskazano jednak, że obowiązki w zakresie rejestracji spoczywają na „każdy[m] producen[cie] lub importe[rze]”, bez żadnego odniesienia do eksporterów. Fakt ten może nie wydawać się zaskakujący, biorąc pod uwagę, że w definicji „rejestrując[ego]” w art. 3 pkt 7 podobnie brak jest jakiegokolwiek odniesienia do eksporterów, a rejestrującego określa się jako „producenta lub importera substancji lub też wytwórcę lub importera wyrobu przedkładającego wniosek o rejestrację”.

54. Rozporządzenie REACH w istocie w znacznej części dotyczy działalności importerów i producentów, do których odniesienia w treści rozporządzenia pojawiają się ponad 40 razy ( 37 ). W art. 1 ust. 3 dotyczącym celu i zakresu zastosowania rozporządzenia REACH wskazano, że „rozporządzenie jest oparte na zasadzie, zgodnie z którą do producentów, importerów i dalszych użytkowników należy zagwarantowanie, że substancje, które produkują, wprowadzają do obrotu lub stosują, nie wpływają w sposób szkodliwy na zdrowie człowieka ani na środowisko. Przepisy rozporządzenia oparte są na zasadzie ostrożności”. Artykuł 1 ust. 3 nie nakłada jednak żadnych obowiązków na eksporterów.

55. W kategoriach względnych w treści całego rozporządzenia REACH niewiele jest odniesień do działalności eksporterów, przy czym żadne z tych odniesień nie potwierdza tezy, zgodnie z którą wywóz do państw trzecich chemikaliów niezarejestrowanych przy przywozie do Unii, stanowi nowe i odrębne naruszenie art. 5.

56. Motyw 7 dotyczy produkcji substancji i odnosi się do celu, jakim jest zachowanie integralności rynku wewnętrznego. Wobec tego wyrażenie kończące motyw 7 – „nawet jeżeli substancje te są następnie eksportowane” – ma na celu powstrzymanie producentów działających na rynku wewnętrznym przed obchodzeniem zakresu zastosowania ratione materiae rozporządzenia REACH poprzez twierdzenie, że substancje chemiczne wykorzystywane w tego rodzaju procesach są przeznaczone na wywóz. Wniosek ten wywodzę z faktu, że „producenta” zdefiniowano w art. 3 pkt 9 rozporządzenia REACH jako „osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę na terytorium Wspólnoty”.

57. Ponadto w rozporządzeniu REACH zawarto lex specialis w odniesieniu do chemikaliów, które zostały zarejestrowane w Unii, wywiezione, a następnie ponownie przywiezione. Artykuł 2 ust. 7 lit. c) w tytule I tworzy wyjątek od przepisów tytułu II w zakresie rejestracji, tytułu V w zakresie obowiązków dalszych użytkowników oraz tytułu VI w zakresie oceny, w sytuacji gdy wywóz dokonywany jest przez uczestnika łańcucha dostaw, a towary są następnie przedmiotem ponownego przywozu do Unii za pośrednictwem tego samego lub innego uczestnika łańcucha dostaw. Wspomniane zwolnienie znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy rzeczony uczestnik wykazuje, że (i) substancja ponownie przywieziona jest tą samą substancją, co substancja wywieziona; (ii) uczestnikowi łańcucha dostaw dostarczono wszystkie istotne informacje odnoszące się do wywiezionej substancji zgodnie z art. 31 lub 32 rozporządzenia REACH ( 38 ).

58. Artykuł 2 ust. 7 lit. c) rozporządzenia REACH określa zatem zakres zastosowania ratione materiae w odniesieniu do wywozu substancji chemicznych ograniczający się do tych ponownie przywiezionych. Taki sam wniosek wydaje się płynąć z art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia REACH, przewidującego wyłączenie z zakresu zastosowania rozporządzenia substancji, które znajdują się pod nadzorem celnym, pod warunkiem że między innymi mają one zostać ponownie wywiezione lub są w trakcie przewozu tranzytem ( 39 ), a także z faktu, że odrębne rozporządzenie Unii, mianowicie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 649/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. dotyczące wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów ( 40 ), określa szczególne zasady i procedury wywozu substancji chemicznych, które są zakazane lub podlegają surowym ograniczeniom w Unii ( 41 ).

59. W doktrynie podniesiono, iż z uwagi na to, że „rozporządzenie REACH nie ma zastosowania do stosowania chemikaliów poza terytorium Unii Europejskiej, sensowna jest wykładnia, zgodnie z którą pojęcie to obejmuje wyłącznie użytkowników mających siedzibę w Unii Europejskiej. W podobnym duchu wymogi związane z wprowadzeniem do obrotu należy interpretować w ten sposób, że mają one zastosowanie wyłącznie do wprowadzania do obrotu na rynku Unii, z wyłączeniem rynków poza Unią” ( 42 ). Doszedłem do wniosku, że kontekstowa analiza art. 5 rozporządzenia REACH wspiera tę tezę.

c) Co do genezy

60. Trybunałowi przedstawiono bardzo niewielki zakres prac przygotowawczych nad rozporządzeniem REACH, który wskazywałby na zamiar prawodawcy Unii, zgodnie z którym wymogi w zakresie rejestracji w art. 5 rozporządzenia REACH miałyby obejmować wywozy niezarejestrowane przy przywozie ( 43 ). Owszem, Niemcy zasugerowały zmianę projektu art. 64 ust. 1 odnośnie do zakazów i ograniczeń substancji, tak aby odnosił się on do „wszelkiej dostawy lub udostępniania” na rynku. Jednakże wydaje się, że propozycja ta miała odnosić się jedynie do wniosku Komisji dotyczącego zakazów i ograniczeń. Ponadto wydaje się, że miała ona głównie na celu zapewnienie, aby zasady dotyczące zakazów i ograniczeń miały zastosowanie każdorazowo przy wprowadzaniu substancji chemicznej do obrotu, nie tylko za pierwszym razem, a nie w odniesieniu do wywozów. Przyznaję, że w tym samym dokumencie rządowi niemieckiemu przypisuje się pogląd, że definicja wprowadzania do obrotu obejmuje „dostawę substancji do osoby trzeciej w innym państwie (»wywóz«)” (wyróżnienie w oryginale). Jednakże następnie dodano, że w przypadku „braku konsensusu w tym zakresie, również ta kwestia może wymagać wyjaśnienia” ( 44 ).

61. Do wyjaśnienia doszło po zakończeniu procesu legislacyjnego, gdy Komisja wytłumaczyła, dlaczego uważa, że „wprowadzenie do obrotu” w art. 3 pkt 12 rozporządzenia REACH odnosi się do wprowadzenia substancji chemicznych na rynek Unii ( 45 ). Niemcy odrzuciły ten pogląd ( 46 ).

62. Wspomniany materiał jest więc sam w sobie niewystarczający do ustalenia intencji prawodawcy Unii co do włączenia rynków państw trzecich do zakresu pojęcia „wprowadzane do obrotu” w art. 5 rozporządzenia REACH ( 47 ), przy czym, pragnę dodać, nie można takiego wniosku wysnuć również z treści wniosku Komisji.

d) Co do celu

63. Trybunał w wyroku z dnia 17 marca 2016 r., Canadian Oil Company Sweden i Rantén (C‑472/14, EU:C:2016:171) stwierdził niedawno w istocie, że „podstawowe zasady” regulujące zintegrowany system kontroli substancji chemicznych ustanowiony w rozporządzeniu REACH zostały przedstawione przez Komisję Europejską we wstępie do wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia COM(2003) 644 wersja ostateczna z dnia 29 października 2003 r. Trybunał orzekł, co następuje: „Wniosek ten opisuje »system REACH« jako obejmujący przede wszystkim rejestrację, w odniesieniu do której »przemysł jest zobowiązany postarać się o właściwe informacje dotyczące produkowanych przezeń substancji oraz wykorzystać te informacje celem zapewnienia bezpiecznego zarządzania tymi substancjami«, a następnie »ocenę, która pozwala na zweryfikowanie, że przemysł przestrzega swoich zobowiązań« i udzielanie zezwoleń w odniesieniu do substancji wzbudzających szczególnie duże obawy, [w wypadku] których »ryzyko związane ze stosowaniem […] jest opanowane w odpowiedni sposób lub [których] zalety społeczno-gospodarcze przeważają nad ryzykiem [jeśli] nie istnieją substancje lub technologie zastępcze jako inne stosowne rozwiązanie«. Wreszcie »procedura stosowania ograniczeń oferuje sieć bezpieczeństwa pozwalającą na zarządzanie ryzykiem nieobjętym w odpowiedni sposób przez« inne przepisy systemu REACH” ( 48 ).

64. Włączenia substancji chemicznych przeznaczonych do opuszczenia obszaru celnego Unii po pierwotnym przywozie bez rejestracji nie można uznać za logicznie spójny z osiągnięciem któregokolwiek z celów rozporządzenia REACH będących następstwem rejestracji, którymi są ocena, udzielanie zezwoleń i stosowanie ograniczeń. Powodem ku temu są w niemałym stopniu trudności praktyczne, jakie tego rodzaju działanie spowodowałoby dla ECHA czy też któregokolwiek innego organu Unii lub państwa członkowskiego w zakresie monitorowania substancji i zarządzania nimi z chwilą opuszczenia przez nie obszaru celnego Unii, jak również z uwagi na to, że Trybunał orzekł, iż „zasadniczym celem” rozporządzenia REACH jest sprawowanie kontroli nad substancjami chemicznymi, w wypadku gdy występują one jako substancja czysta lub w połączeniu z innymi substancjami ( 49 ).

65. Jak Miasto Hamburg zauważyło podczas rozprawy, z chwilą gdy przesyłka znajdzie się w Rosji, nie będzie ono mogło nią rozporządzać. Innymi słowy, w rozporządzeniu REACH brak jest przepisów uprawniających organy Unii lub państw członkowskich do podejmowania działań czy też umożliwiających im podejmowanie działań w zakresie zarządzania chemikaliami i monitorowania ich po tym, jak zostały wprowadzone do obrotu na rynkach państw trzecich. Wykładnia art. 5 rozporządzenia REACH wspierająca effet utile takiego celu wydaje się zatem nieuzasadniona ( 50 ).

66. Należy zauważyć, że niniejsza sprawa różni się od kwestii, którą rozpatrywał ostatnio Trybunał w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 21 września 2016 r., European Confederation for Cosmetic Ingredients (C‑592/14, EU:C:2016:703), gdzie testowanie składników kosmetyków na zwierzętach, które miało miejsce poza terytorium Unii, uznano za objęte zakresem art. 18 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczącego produktów kosmetycznych ( 51 ). Orzeczenie to wydano w kontekście skargi wniesionej przez organizację handlową reprezentującą pochodzących z Unii Europejskiej wytwórców składników stosowanych w produktach kosmetycznych w celu stwierdzenia ewentualnego narażenia jej członków na sankcje karne w przypadku wprowadzenia przez nich na rynek Zjednoczonego Królestwa produktów kosmetycznych zawierających składniki poddawane testom na zwierzętach poza Unią Europejską. Wobec tego sprawa ta nie dotyczyła braku praktycznych środków pozwalających Unii na regulację kwestii testowania składników na zwierzętach, przy założeniu, że regulacja tego rodzaju miałaby zastosowanie wyłącznie przy przywozie

67. Prawdą jest, że art. 106 rozporządzenia REACH przewiduje udział państw trzecich w pracy ECHA, art. 107 rozporządzenia REACH stwarza możliwość udziału przedstawicieli organizacji międzynarodowych w pracy ECHA, art. 120 rozporządzenia REACH dotyczy kwestii współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, a art. 77 ust. 2 lit. a) rozporządzenia REACH zobowiązuje sekretariat ECHA do podejmowania działań na rzecz ułatwiania procesu rejestracji substancji przywożonych zgodnie z tytułem II w sposób spójny z międzynarodowymi zobowiązaniami Unii wobec państw trzecich.

68. Uznaję także zarówno międzynarodowe instrumenty w dziedzinie ochrony środowiska uwzględnione w rozporządzeniu REACH, takie jak plan wdrożeniowy przyjęty w dniu 4 września 2002 r. podczas światowego szczytu w sprawie zrównoważonego rozwoju w Johannesburgu (motyw 4), jak i Strategiczne podejście do międzynarodowego zarządzania chemikaliami (SAICM), przyjęte w dniu 6 lutego 2006 r. w Dubaju (motyw 6).

69. Jednak żaden ze wskazanych wyżej przepisów rozporządzenia REACH ani żaden instrument dotyczący międzynarodowej ochrony środowiska powołany w niniejszej sprawie ( 52 ) nie skutkuje nałożeniem na Unię Europejską wyraźnego i wiążącego zobowiązania w zakresie przyjęcia odpowiedzialności za substancje chemiczne wywożone poza teren obszaru celnego Unii ( 53 ). Naruszenie tej granicy skutkuje bezsprzecznie ograniczeniem dla Unii, przynajmniej w wymiarze praktycznym, jeżeli chodzi o działania, jakie może ona podjąć na rzecz zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska, jak przewidziano w art. 1 ust. 1 i w motywach 1 i 3 rozporządzenia REACH ( 54 ).

70. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że jeżeli art. 5 rozporządzenia REACH jest obecnie sformułowany w sposób „mniej niż zrozumiały i nieodpowiedni do celów”, które w założeniu ma realizować, to do prawodawcy Unii należy „podjęcie kroków w tym względzie i przyjęcie odpowiednich środków” ( 55 ), w szczególności z uwagi na złożone konsekwencje, jakie wystąpiłyby, gdyby należało rozszerzyć zakres ratione materiae rozporządzenia do wywozów, które nie zostały zarejestrowane przy przywozie ( 56 ).

C – W przedmiocie art. 126 rozporządzenia REACH

71. Bezsporne jest, że Miasto Hamburg nie wniosło o wydanie sądowego nakazu rejestracji przesyłki na mocy art. 5 i 6 rozporządzenia REACH. Zgodnie z postanowieniem odsyłającym na gruncie przepisów niemieckiego prawa administracyjnego możliwe jest nakazanie dokonania takiej rejestracji i już w 2007 r. w kontekście pierwszego postanowienia odsyłającego dotyczącego rozporządzenia REACH jeden z rzeczników generalnych Trybunału zauważył, że „rejestracja substancji służy właśnie temu, by udoskonalić informację o związanych z nimi zagrożeniach” ( 57 ).

72. Sytuację komplikuje fakt, że jak wskazano powyżej, gdyby postępowanie karne nie dotyczyło przesyłki będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, wówczas zaistniałe w przywozie naruszenie art. 5 rozporządzenia REACH można by jeszcze naprawić poprzez zastosowanie skutecznego, proporcjonalnego i odstraszającego środka prawnego, zgodnie z wymogami określonymi w art. 126 rozporządzenia REACH. Ponadto, jak Komisja wskazała w uwagach na piśmie, J. Pinckernelle mógł dopuścić się naruszenia przepisów rozporządzenia REACH w kilku niezależnych od siebie wypadkach ( 58 ).

73. W świetle wymogu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska zawartego w art. 1 ust. 1 i w motywach 1 i 3 rozporządzenia REACH oraz wysokiego poziomu ochrony środowiska i poprawy jego jakości wpisanego w politykę Unii na gruncie art. 37 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej ( 59 ) art. 126 rozporządzenia REACH nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby kary stosowane w celu egzekwowania jego przepisów były odpowiednio surowe w stosunku do wagi naruszeń w postaci nieprzestrzegania przepisów rozporządzenia ( 60 ), niezależnie od uprawnień dyskrecjonalnych w zakresie środków prawnych przyznanych państwu członkowskiemu w braku ich harmonizacji ( 61 ). Ponadto naruszenie rozporządzenia REACH musi być karane na warunkach materialnych i proceduralnych analogicznych do tych, które mają zastosowanie do naruszeń prawa krajowego o podobnym charakterze ( 62 ). Ogólnie rzecz biorąc – system środków prawnych musi być odstraszający ( 63 ).

74. Właściwe organy państwa członkowskiego są zatem uprawnione do zastosowania któregokolwiek z poniższych środków lub wszystkich tych środków w celu naprawienia braku rejestracji zgodnie z rozporządzeniem REACH ( 64 ). Zastosowane środki niewątpliwie będą się różnić w zależności od okoliczności danej sprawy. Obejmują one: (i) nakazy dokonania rejestracji; (ii) wszelkie konieczne środki tymczasowe ( 65 ), takie jak na przykład nakaz zajęcia chemikaliów do czasu zakończenia procedur naprawczych, aby praktycznie uniemożliwić ich wywóz, (iii) nałożenie grzywien oraz (iv) w poważnych sprawach nałożenie sankcji karnych ( 66 ).

75. Zastosowanie systemów sankcji przewidzianych przez państwo członkowskie w celu egzekwowania przestrzegania przepisów rozporządzenia REACH wymaga oczywiście zachowania zgodności z prawami podstawowymi chronionymi przez Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej ( 67 ) oraz z ogólnymi zasadami prawa, takimi jak zasada proporcjonalności. Jest to równoznaczne z wymogiem odpowiedniego dostosowania wybranej sankcji lub wybranych sankcji, aby zapewnić realizację celów rozporządzenia REACH, z zastrzeżeniem, że nie mogą one wykraczać poza to, co niezbędne dla ich realizacji ( 68 ). To właśnie na tym polu przedsiębiorca ma możliwość argumentować, że na przykład koszty rejestracji są niewspółmierne lub że sankcja wybrana przez organ państwa członkowskiego z innych przyczyn stanowi nadmierne obciążenie.

76. Pragnę wreszcie podkreślić, że zasady nakreślone w niniejszej opinii w równym stopniu mają zastosowanie do przywozów przeznaczonych do obrotu na rynku wewnętrznym Unii, jak i do przywozów na teren Unii Europejskiej przeznaczonych do wywozu do państw trzecich, zgodnie z wymogiem niedyskryminacyjnego traktowania określonym w motywie 3 zdanie drugie rozporządzenia REACH.

77. Wobec tego, chociaż uznaję zgłoszone przez Niemcy i Miasto Hamburg wątpliwości, że wykładnia pojęcia „wprowadzane do obrotu” z art. 5 rozporządzenia REACH, z wyłączeniem wywozu substancji chemicznych niezarejestrowanych przy przywozie, mogłaby stanowić zaproszenie dla nieuczciwych importerów do umyślnego naruszania wymogów w zakresie rejestracji substancji chemicznych w Unii, jeśli mieliby świadomość, że mogą zwyczajnie dokonać ich wywozu, to wydaje mi się, że uniknięcie takiej ewentualności byłoby możliwe dzięki rygorystycznemu łącznemu stosowaniu przepisów art. 5, 6, 7 i 126 rozporządzenia REACH.

IV – Wnioski

78. W świetle powyższych rozważań stoję na stanowisku, że Trybunał powinien udzielić następującej odpowiedzi na pytanie zadane przez Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Niemcy): Artykuł 5 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE, zmienionego rozporządzeniem Komisji (EWG) nr 552/2009 z dnia 22 czerwca 2009 r., należy interpretować w ten sposób, że – z zastrzeżeniem wszystkich wymogów art. 6, 7, 21, 23 i 126 rozporządzenia REACH – z obszaru Unii Europejskiej można wywozić substancje, które nie zostały zarejestrowane zgodnie z odpowiednimi przepisami tytułu II rozporządzenia REACH.

( 1 ) Język oryginału: angielski.

( 2 ) Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.U. 2006, L 396, s. 1). Wersją rozporządzenia REACH mającą zastosowanie do okoliczności faktycznych postępowania głównego jest wersja zmieniona ostatnio rozporządzeniem Komisji (WE) nr 552/2009 z dnia 22 czerwca 2009 r. (Dz.U. 2009, L 164, s. 7).

( 3 ) Zgodnie z uwagami na piśmie przedstawionymi przez Komisję.

( 4 ) Ibidem. Komisja przywołuje między innymi rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych (Dz.U. 2012, L 167, s. 1).

( 5 ) Zgodnie z uwagami na piśmie przedstawionymi przez Komisję.

( 6 ) Ibidem.

( 7 ) Podczas rozprawy przedstawiciel J. Pinckernellego wskazał, że postępowanie karne zakończyło się w styczniu 2012 r.

( 8 ) Zgodnie z uwagami ustnymi przedstawionymi przez Miasto Hamburg.

( 9 ) Zobacz załącznik III do rozporządzenia REACH, a także https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/100.000.551

( 10 ) L. Bergkamp, M. Penman, „Introduction” w: L. Bergkamp (Ed.) The European Union Reach Regulation for Chemicals: Law and Practice, Oxford University Press 2013, s. 1, na s. 2.

( 11 ) Ibidem.

( 12 ) Pozostaje to bez uszczerbku dla okoliczności, że rozporządzenie REACH ma zastosowanie do Islandii, Księstwa Liechtensteinu i Królestwa Norwegii. Zobacz część II załącznika II do Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (Dz.U. 1994, L 1, s. 3). Ponadto niniejsza opinia będzie zawierać odniesienia do „Wspólnoty Europejskiej” w miejscach, w których takie odniesienie zawarto w rozporządzeniu REACH.

( 13 ) Wyrok z dnia 27 października 2009 r., ČEZ, C‑115/08, EU:C:2009:660, pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo.

( 14 ) Informacje przedstawiane w odesłaniu prejudycjalnym służą nie tylko temu, aby Trybunał miał możliwość dostarczenia użytecznej odpowiedzi, ale również temu, aby rządy państw członkowskich oraz inni zainteresowani mogli przedstawić uwagi zgodnie z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości. Zobacz opinia rzecznika generalnego N. Jääskinena w sprawie Banif Plus Bank, C‑312/14, EU:C:2015:621, pkt 20, 21.

( 15 ) Trybunał orzekał już w przedmiocie łączenia sankcji o charakterze karnym i administracyjnym w kontekście egzekwowania przepisów prawa Unii oraz zasady ne bis in idem w myśl art. 50 karty w wyroku z dnia 26 lutego 2013 r., Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105.

( 16 ) Bergkamp, op.cit., s. 2.

( 17 ) Wątpliwości te uwzględniono także w białej księdze Komisji, zawierającej wniosek dotyczący rozporządzenia REACH, COM/2003/0644 wersja ostateczna – COD 2003/0256, np. s. 2–5.

( 18 ) Wyroki: z dnia 10 września 2015 r., FCD i FMB, C‑106/14, EU:C:2015:576, pkt 32; z dnia 17 marca 2016 r., Canadian Oil Company Sweden i Rantén, C‑472/14, EU:C:2016:171, pkt 25.

( 19 ) Na przykład wyrok z dnia 31 marca 1998 r., Francja i Société commercial des potasses et de l’azote i Enterprise minière et chimique/Komisja, C‑68/94 i C‑30/95, EU:C:1998:148, pkt 168.

( 20 ) Na przykład wyrok z dnia 9 listopada 2000 r., Yiadom, C‑357/98, EU:C:2000:604, pkt 26.

( 21 ) W przedmiocie metod wykładni stosowanych przez Trybunał Sprawiedliwości zob. np. K. Lenaerts i J. Gutiérrez-Fons, To Say What the Law of the EU is: Methods of Interpretation and the European Court of Justice, Columbia Journal of European Law, 2014, vol. 20, s. 3; A.E. Sebastian Martens, Methodenlehre des Unionsrechts, Max Planck Institut für ausländisches und internationals Privatrecht 2013; G. Beck, The Legal Reasoning of the Court of Justice, Hart Publishing 2012, w szczególności rozdział 7.

( 22 ) W uwagach na piśmie Komisja podnosi, że w przypadku hiszpańskiej, litewskiej i niemieckiej wersji językowej możliwa jest dwojaka wykładnia. Wersje bułgarska, estońska, fińska, grecka, włoska, niderlandzka, polska i portugalska, podobnie jak wersje francuska i angielska, pozwalają odnieść wrażenie, że określenie „we Wspólnocie” odnosi się jedynie do produkcji. W wersjach duńskiej, łotewskiej, węgierskiej, rumuńskiej, słowackiej, szwedzkiej, słoweńskiej i czeskiej sprawa jest jasna i określenie „we Wspólnocie” wiąże się zarówno z produkcją, jak i z wprowadzaniem do obrotu.

( 23 ) Wszystkie wersje językowe mają to samo znaczenie i nie ma tu zastosowania rozróżnienie według wielkości państwa członkowskiego, w którym używa się danego języka. Wyrok z dnia 2 kwietnia 1998 r., EMU Tabac i in., C‑296/95, EU:C:1998:152, pkt 36.

( 24 ) Wyrok z dnia 18 września 2014 r., Vueling Airlines, C‑487/12, EU:C:2014:2232, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo. Zobacz też wyroki: z dnia 22 czerwca 2016 r., Thomas Philipps, C‑419/15, EU:C:2016:468, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 4 lutego 2016 r., Hassan, C‑163/15, EU:C:2016:71, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo.

( 25 ) Wyrok z dnia 27 października 2016 r., Komisja/Niemcy, C‑220/15, EU:C:2016:815, pkt 39.

( 26 ) Na przykład opinia rzecznika generalnego Saugmandsgaard Øe sprawie Carrefour Hypermarchés, C‑562/15, EU:C:2016:781, w toku, pkt 23.

( 27 ) Aby zapoznać się z dokładnym omówieniem tej kwestii, zob. Beck, op.cit. uwaga nr 21, s. 193. Zobacz na przykład wyroki: z dnia 16 lipca 1998 r., Gut Springenheide i Tusky, C‑210/96, EU:C:1998:369, pkt 28–30; z dnia 27 września 2001 r., Bacardi, C‑253/99, EU:C:2001:490, pkt 50.

( 28 ) Zobacz art. 1 ust. 1 i art. 1 ust. 2 lit. b) dyrektywy Rady 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych (Dz.U. 1976, L 262, s. 201) oraz art. 1 ust. 1 dyrektywy Komisji 91/155/EWG z dnia 5 marca 1991 r. określającej i ustanawiającej szczegółowe uzgodnienia dotyczące systemu szczególnych informacji o preparatach niebezpiecznych w związku z wykonaniem art. 10 dyrektywy 88/379/EWG (Dz.U. 1991, L 76, s. 35).

( 29 ) Dz.U. 2016, C 272, s. 1 (tzw. Niebieski przewodnik). W przewodniku ECHA dotyczącym art. 5 rozporządzenia REACH brak jest jakichkolwiek wskazań, które sugerowałyby, że artykuł ten obejmuje wywozy niezarejestrowane przy przywozie. Należy jednak zauważyć, że w każdym wypadku wytyczne ECHA nie są prawnie wiążące. Zobacz: wyrok z dnia 10 września 2015 r., FCD i FMB, C‑106/14, EU:C:2015:576, pkt 28, 29; opinia rzecznika generalnego P. Mengozziego w sprawach połączonych Polynt SpA/Hitachi i Hitachi Chemical Europe GmbH i Polynt SpA/ECHA, C‑323/15 P i C‑324/15 P, EU:C:2016:727.

( 30 ) Niebieski przewodnik, ibidem, s. 18.

( 31 ) W przedmiocie związku pomiędzy literalnym znaczeniem, celem i kontekstem zob. wyrok z dnia 27 października 2016 r., Komisja/Niemcy, C‑220/15, EU:C:2016:815, pkt 37–39. Porównaj opinia rzecznika generalnego M. Bobeka w sprawie Komisja/Niemcy, C‑220/15, EU:C:2016:534, w szczególności pkt 38. Jeżeli dosłowne znaczenie przepisu prowadziłoby do nonsensownego wyniku, należy ponownie dokonać jego oceny. Zobacz pkt 37 opinii rzecznika generalnego M. Bobeka w sprawie European Federation for Cosmetic Ingredients, C‑592/14, EU:C:2016:179, w którym rzecznik powołuje pkt 27 opinii rzecznika generalnego N. Jääskinena w sprawie Komisja/Zjednoczone Królestwo, C‑582/08, EU:C:2010:286.

( 32 ) Motywy preambuły pełnią dwojaką rolę, oferując wykładnię odnośnych przepisów, jak i określając cel rozpatrywanego przepisu. Zobacz Beck, op.cit. s. 191.

( 33 ) Zobacz pkt 31 powyżej.

( 34 ) Aby zapoznać się z przykładem odwołania do systemowego przyporządkowania celem określenia znaczenia przepisu, zob. opinia rzecznik generalnej C. Stix-Hackl w sprawie Transport Maatschappij Traffic, C‑247/04, EU:C:2005:277, pkt 20–25.

( 35 ) Wobec tego odniesienia do „wprowadzania do obrotu” zawarte w art. 69 ust. 1 i 4 rozporządzenia REACH, regulującym sporządzanie wniosków przez Komisję w razie powstania ryzyka dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, muszą jednocześnie ograniczać się do wniosków, które przewidują podjęcie działań na terenie całej Wspólnoty.

( 36 ) W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek elementu, który wskazywałby, że przesyłka obejmuje substancję zawartą w wyrobie, która podlega przepisom z art. 7. Zobacz ogólnie wyrok z dnia 10 września 2015 r., FCD i FMB, C‑106/14, EU:C:2015:576.

( 37 ) Dalsi użytkownicy także podlegają obszernej regulacji, jednak określonej przede wszystkim w tytule V.

( 38 ) Artykuł 31 dotyczy wymagań odnoszących się do kart charakterystyki, natomiast art. 32 do obowiązku przekazywania informacji uczestnikom stanowiącym dalsze ogniwa łańcucha dostaw dla substancji jako substancji czystej lub jako składnika mieszaniny, dla której nie jest wymagana karta charakterystyki.

( 39 ) Zobacz także motyw 10. Jestem też zdania, że załącznik XVII do rozporządzenia REACH, zmienionego rozporządzeniem nr 552/2009, w zakresie, w jakim stoi na przeszkodzie zastosowaniu do wywozów na gruncie rozporządzenia REACH ograniczeń nałożonych przez dyrektywę 76/769, wspiera taką wykładnię.

( 40 ) Dz.U. 2012, L 201, s. 60.

( 41 ) Zobacz dokument Komisji CA/20/2012 z dnia 9 marca 2012 r. dotyczący 10. posiedzenia właściwych organów ds. REACH i CLP (CARACAL) s. 2.

( 42 ) L. Bergkamp, K. Herbatschek, Key concepts and Scope, w: L. Bergkamp (Ed.), op.cit. 40, 73.

( 43 ) Istotny charakter genezy przepisu dla jego wykładni został przywołany ostatnio przez Trybunał w wyroku z dnia 27 października 2016 r., Komisja/Niemcy, C‑220/15, EU:C:2016:815, pkt 39.

( 44 ) Dokument roboczy Rady 168/05, grupa robocza ad hoc ds. chemikaliów, 30 maja 2005 r., s. 3.

( 45 ) Aby zapoznać się ze stanowiskiem Komisji, zob. dokument CA/20/2012, 9 marca 2012 r., 10. posiedzenie właściwych organów ds. REACH i CLP (CARACAL) w dniach 21–23 marca 2012 r.

( 46 ) Obrady kontynuowane po 10. posiedzeniu CARACAL. Uwagi Niemiec dotyczące dokumentu CA/20/2012 „Wyjaśnienie pojęcia wprowadzenia do obrotu”.

( 47 ) W uwagach na piśmie przedłożonych przez Komisję wskazano ponadto, że pojęcie „wprowadzane do obrotu” włączono do art. 5 rozporządzenia REACH w następstwie wniosku o zmianę skierowanego przez rząd niderlandzki i nie miało to na celu ujęcia wywozów niezarejestrowanych przy przywozie w zakresie zastosowania rozporządzenia REACH. Komisja odwołuje się do dokumentu: Rada Unii Europejskiej DG C I, dokument roboczy 214/05 (grupa robocza ad hoc ds. chemikaliów), Bruksela, 11 lipca 2005 r.

( 48 ) Punkt 25, z przywołaniem wyroku z dnia 10 września 2015 r., FCD i FMB, C‑106/14, EU:C:2015:576, pkt 32.

( 49 ) Wyrok z dnia 10 września 2015 r., FCD i FMB, C‑106/14, EU:C:2015:576, pkt 49. W wyroku z dnia 13 maja 2014 r. w sprawie Google Spain i Google, C‑131/12, EC:C:2014:317, pkt 54, Trybunał orzekł, że „celem prawodawcy unijnego było niedopuszczenie do pozbawienia jednostek ochrony, do której mają one prawo na mocy [mającej zastosowanie w tej sprawie] dyrektywy, i dlatego przewidział on w przypadku tejże ochrony szczególnie szeroki terytorialny zakres jej zastosowania”. Zastosowanie zasad wykładni prawa Unii pokazuje, że nie można tego stwierdzić w odniesieniu do rozporządzenia REACH.

( 50 ) Odnośnie do roli effet utile w wykładni przepisów prawa Unii zob. opinia rzecznika generalnego M. Bobeka w sprawie Komisja/Niemcy, C‑220/15, EU:C:2016:534, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo.

( 51 ) Dz.U. 2009, L 342, s. 59

( 52 ) Niemcy przedstawiły także argumenty w oparciu o rozdział 19 „Agendy 21”, niewiążącego, dobrowolnie wdrażanego programu działań Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju, opracowanego po Szczycie Ziemi (Konferencji Narodów Zjednoczonych „Środowisko i Rozwój”), który odbył się w Rio de Janeiro, Brazylia, w 1992 r., http://www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?documentid=52.

( 53 ) W odniesieniu do umów międzynarodowych zawartych przez Unię jako pomocy przy wykładni zob. np. wyrok z dnia 11 kwietnia 2013 r., HK Danmark, C‑335/11 i C‑337/11, EU:C:2013:222, pkt 37, 39.

( 54 ) Kłopotliwa kwestia jurysdykcji ekstraterytorialnej jest obecnie przedmiotem rozważań Trybunału. Zobacz w kontekście prawa konkurencji opinia rzecznika generalnego N. Wahla w sprawie Intel Corporation Inc, C‑413/14 P, EU:C:2016:788, w toku. Zobacz także opinia rzecznika generalnego M. Watheleta w sprawie InnoLux/Komisja, C‑231/14 P, EU:C:2015:292.

( 55 ) Zobacz wyrok z dnia 23 marca 2000 r., Met-Trans i Sagpol, C‑310/98 i C‑406/98, EU:C:2000:154, pkt 47. Wniosek ten ma także zastosowanie do wątpliwości sądu odsyłającego w odniesieniu do art. 21 i 23 rozporządzenia REACH.

( 56 ) Niemcy i Miasto Hamburg wyrazili obawy, że prawo Unii nie przewiduje wystarczających gwarancji dla zapobieżenia przywozowi do Unii środków spożywczych skażonych przez niebezpieczne chemikalia poza terytorium Unii. Komisja kwestionuje ten argument, przywołując w uwagach na piśmie rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz.U. 2004, L 139, s. 1), rozporządzenie (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. 2004, L 139, s. 55) oraz rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG (Dz.U. 2005, L 70, s. 1). Najlepiej aby tak wieloaspektowy problem rozwiązywany był przez prawodawcę Unii, gdyż jest to złożona kwestia, wymagająca uzyskania równowagi pomiędzy zobowiązaniami Unii w zakresie zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i ochrony środowiska a zobowiązaniami względem Światowej Organizacji Handlu, z uwzględnieniem delikatnego charakteru wątpliwości związanych z wymogami rejestracji określonymi w rozporządzeniu REACH, które zostały zgłoszone przez międzynarodowych partnerów handlowych Unii w ramach działalności Komitetu WTO ds. barier technicznych w handlu. Aby zapoznać się z ostatnią dyskusją w tym przedmiocie, zob. E. Korkea-aho, Effects of the EU Chemicals Regulation REACH in a globalized internal market, 53 (2016) Common Market Law Review 764.

( 57 ) Opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie S.P.C.M. i in., C‑558/07, EU:C:2009:142, pkt 82. Zobacz także wyrok z dnia 7 lipca 2009 r., S.P.C.M. i in., C‑558/07, EU:C:2009:430, pkt 52.

( 58 ) Komisja powołuje przywóz bez rejestracji z naruszeniem art. 5, brak sporządzenia raportu bezpieczeństwa chemicznego z naruszeniem art. 14, sprzedaż siarczanu nikotyny klientom w Niemczech, Niderlandach i Polsce bez wypełnienia karty charakterystyki zgodnie z art. 31 oraz zastosowanie siarczanu nikotyny w myśl art. 3 pkt 24 poprzez składowanie, które mogło mieć miejsce dopiero po rejestracji. Zobacz także wymogi nałożone rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającym i uchylającym dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz.U. 2008, L 353, s. 1).

( 59 ) Zobacz także art. 191 ust. 2 TFUE i art. 3 ust. 3 TUE. Aby zapoznać się z ostatnią analizą pojęcia „wysokiego poziomu ochrony środowiska” w polityce Unii, zob. opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie Associazione Italia Nostra Onlus, C‑444/15, EU:C:2016:665, pkt 24–35.

( 60 ) Wyrok z dnia 9 listopada 2016 r., Home Credit Slovakia, C‑42/15, EU:C:2016:842, pkt 63; wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., Nutrivet, C‑69/15, EU:C:2016:425, pkt 48–56.

( 61 ) Wyrok z dnia 26 listopada 2015 r., Total Waste Recycling, C‑487/14, EU:C:2015:780, pkt 52.

( 62 ) Na przykład wyroki: z dnia 27 marca 2014 r., LCL Le Crédit Lyonnais, C‑565/12, EU:C:2014:190, pkt 44; z dnia 13 listopada 2014 r., Reindl, C‑443/13, EU:C:2014:2370, pkt 38.

( 63 ) Wyrok z dnia 27 marca 2014 r., LCL Le Crédit Lyonnais, C‑565/12, EU:C:2014:190. Aby zapoznać się z ostatnim komentarzem w sprawie kar umownych, zob. K. Ensig Sorensen, Member States’ Implementation of Penalties to Enforce EU Law: Balancing the Avoidance of Enforcement Deficits and the Protection of Individuals, 40 (2015) ELRev 811.

( 64 ) Szczegółowe informacje na temat środków stosowanych przez państwa członkowskie celem egzekwowania przestrzegania przepisów rozporządzenia REACH dostępne są na stronie internetowej XI Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej. Zobacz http://ec.europa.eu/environment/chemicals/reach/pdf/report_reach_penalties.pdf. Zobacz także Milieu Ltd „Report on penalties applicable for infringement of the provisions of the REACH Regulation in the Member States” http://ec.europa.eu/environment/chemicals/reach/enforcement_en.htm#top-page.

( 65 ) Wyrok z dnia 10 września 2014 r., Kušionová, C‑34/13, EU:C:2014:2189, pkt 67.

( 66 ) W przedmiocie współistnienia krajowych oraz unijnych wymogów w zakresie rejestracji chemikaliów zob. wyrok z dnia 17 marca 2016 r., Canadian Oil Company Sweden i Rantén, C‑472/14, EU:C:2016:171; opinia rzecznik generalnej E. Sharpston w sprawie Canadian Oil Company Sweden i Rantén, EU:C:2015:809, w szczególności pkt 41. Rzecznik generalna zauważa tam, że „szwedzki rejestr produktów i rejestr UE w tak znacznym stopniu różnią się pod względem zakresu i szczegółowości zawartych w nich danych”.

( 67 ) Zobacz na przykład wyroki: z dnia 30 czerwca 2016 r., Toma i Biroul Executorului Judecâtoresc Horațiu-Vasile Cruduleci, C‑205/15, EU:C:2016:499, pkt 46; z dnia 30 czerwca 2016 r., Câmpean, C‑200/14, EU:C:2016:494, pkt 70; z dnia 10 września 2014 r., Kušionová, C‑34/13, EU:C:2014:2189, pkt 45–47.

( 68 ) Aby zapoznać się z ostatnim przykładem zastosowania zasady proporcjonalności do środka mającego na celu nałożenie kary za szkody w środowisku, zob. pkt 44 wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r., Nordzucker, C‑148/14, EU:C:2015:287: „[T]o właściwe organy krajowe powinny rozważyć ogół okoliczności faktycznych lub prawnych każdego przypadku w celu ustalenia, czy na operatora należy nałożyć karę, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Dokonanie tej oceny wymaga zwłaszcza wzięcia pod uwagę zachowania operatora oraz tego, czy działał on w dobrej wierze, czy też z zamiarem popełnienia oszustwa”.