Keywords

Summary



Keywords

1. Zbliżanie ustawodawstw – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Dyrektywa 2001/29 – Harmonizacja niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym – Prawo do rozpowszechniania

(dyrektywa 2001/29 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 4 ust. 2)

2. Akty instytucji – Wybór podstawy prawnej – Kryteria – Akt dotyczący harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym

(art. 47 ust. 2 WE, art. 55 WE i 95 WE; dyrektywa 2001/29 Parlamentu Europejskiego i Rady )

3. Zbliżanie ustawodawstw – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Dyrektywa 2001/29 – Harmonizacja niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym – Prawo do rozpowszechniania

(dyrektywa 2001/29 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 4 ust. 2)

Summary

1. Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 2001/29 w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym należy interpretować w ten sposób, że sprzeczne z art. 4 ust. 2 dyrektywy 2001/29 są uregulowania krajowe, w których przewidziano wyczerpanie prawa do rozpowszechniania w sytuacji wprowadzenia do obrotu oryginału lub kopii utworu przez uprawnionego lub za jego zgodą poza terytorium Wspólnoty.

W istocie, z wyraźnego brzmienia art. 4 ust. 2 dyrektywy 2001/29, czytanego w świetle jej motywu dwudziestego ósmego, wynika, iż przepis ten nie pozostawia państwom członkowskim swobody ustanowienia innej zasady wyczerpania niż zasada wyczerpania wspólnotowego. Wniosek taki znajduje potwierdzenie w treści art. 5 tejże dyrektywy, który upoważnia państwa członkowskie do ustanowienia wyjątków lub ograniczeń dotyczących prawa do zwielokrotniania, prawa do publicznego udostępniania utworów, prawa podawania do publicznej wiadomości innych przedmiotów objętych ochroną oraz prawa do rozpowszechniania. Z żadnego z przepisów tego artykułu nie wynika, by dozwolone wyjątki lub ograniczenia mogły dotyczyć zasady wyczerpania, o której mowa w art. 4 ust. 2 dyrektywy 2001/29, i by państwa członkowskie mogły w związku z tym odstąpić od tej zasady.

(por. pkt 24, 25, 27 oraz pkt 2 sentencji)

2. Wybór podstawy prawnej aktu w ramach systemu kompetencji Wspólnoty musi opierać się na obiektywnych okolicznościach podlegających kontroli sądowej. Do tych okoliczności zaliczają się w szczególności cel i treść aktu prawnego. W tym zakresie przepisy art. 47 ust. 2 WE, art. 55 WE i 95 WE, na których podstawie wydano dyrektywę 2001/29 w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym, umożliwiają zastosowanie środków niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego w zakresie swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, w postaci harmonizacji krajowych systemów prawnych odnośnie do treści i wykonywania prawa autorskiego i praw pokrewnych. Z motywów tejże dyrektywy wynika, że w oczywisty sposób służy ona celom wymienionym we wskazanych wyżej przepisach traktatu.

(por. pkt 30–32)

3. Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 2001/29 w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym, który przewiduje, że prawo do rozpowszechniania na obszarze Wspólnoty oryginału lub kopii danego utworu wyczerpuje się tylko w przypadku pierwszej sprzedaży danego przedmiotu lub innego przeniesienia własności na obszarze Wspólnoty przez podmiot praw autorskich lub za jego zezwoleniem, nie narusza ani umów międzynarodowych zawartych przez Wspólnotę w dziedzinie prawa autorskiego i praw pokrewnych, ani norm traktatu WE dotyczących ustanowienia polityki konkurencji, ani zasady proporcjonalności i równego traktowania, ani wolności wyrażania opinii, ani art. 151 WE i 153 WE.

Po pierwsze bowiem, jeśli chodzi o umowy międzynarodowe zawarte przez Wspólnotę w dziedzinie prawa autorskiego i praw pokrewnych, ani art. 6 ust. 2 zawartego pod egidą Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) traktatu o prawie autorskim, ani art. 8 ust. 2 i art. 12 ust. 2 traktatu WIPO o artystycznych wykonaniach i fonogramach nie zobowiązują Wspólnoty – jako umawiającej się strony – do ustanowienia konkretnej normy dotyczącej wyczerpania tego prawa.

Po drugie, gdy chodzi o normy traktatu WE dotyczące ustanowienia polityki konkurencji, z motywu pierwszego dyrektywy 2001/29 wynika, że przewidziana w dyrektywie harmonizacja ma również służyć zapewnieniu na rynku wewnętrznym niezakłóconej konkurencji, zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. g) WE.

Po trzecie, w świetle celów założonych przez instytucje wspólnotowe, widoczne jest, że wybór zasady wspólnotowego wyczerpania, o której mowa w wyżej wymienionym art. 4 ust. 2, nie stanowi nieproporcjonalnego środka, który mógłby wpłynąć na ważność tego przepisu.

Po czwarte, ponieważ podmiot prawa autorskiego sprawuje bezpośrednią kontrolę nad pierwszym wprowadzeniem do obrotu przedmiotu ochrony tego prawa, jest rzeczą oczywistą, że nie można powoływać się na wolność wyrażania opinii, aby uzasadnić tezę o nieważności normy dotyczącej wyczerpania. Ponadto zarzucane ograniczenie wolności wyrażania opinii uzasadnione jest koniecznością ochrony praw własności intelektualnej, takich jak prawa autorskie, które stanowią część prawa własności.

Po piąte, jeśli chodzi o zasadę równego traktowania, nie ma wątpliwości co do tego, że producent i licencjobiorca z siedzibą w państwie trzecim nie znajdują się w identycznej sytuacji jak producent i licencjobiorca mający siedzibę we Wspólnocie.

Wreszcie, jeśli chodzi o art. 151 WE i 153 WE, to z kilku motywów omawianej dyrektywy, jak również z systemu wyjątków i ograniczeń przewidzianego w art. 5 tej dyrektywy wynika, że podczas prac nad dyrektywą 2001/29 i w chwili jej wydawania instytucje wspólnotowe w pełni uwzględniły właściwe poszczególnym państwom członkowskim aspekty kulturowe, a także prawo do edukacji, które prawodawca wspólnotowy obowiązany jest mieć na uwadze przy podejmowaniu swoich działań.

(por. pkt 40, 49, 58, 63, 65, 69, 80)