Sprawa C‑232/05

Komisja Wspólnot Europejskich

przeciwko

Republice Francuskiej

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Pomoc państwa – Pomoc na rzecz Scott Paper SA/Kimberly-Clark – Obowiązek odzyskania – Niewykonanie z powodu zastosowania procedury krajowej – Krajowa autonomia proceduralna – Ograniczenia – Procedura krajowa przewidująca bezzwłoczne i skuteczne wykonanie w rozumieniu art. 14 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 – Procedura krajowa przewidująca, że środki zaskarżenia wniesione od wydanych przez władze krajowe decyzji nakazujących zapłatę mają skutek zawieszający

Opinia rzecznika generalnego D. Ruiza-Jaraba Colomera przedstawiona w dniu 18 maja 2006 r.

Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 5 października 2006 r.

Streszczenie wyroku

1. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Nieprzestrzeganie decyzji Komisji w sprawie pomocy państwa

(art. 88 ust. 2 akapit drugi WE)

2. Pomoc przyznawana przez państwa – Odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy

(rozporządzenie Rady nr 659/1999, motyw 13 i art. 14 ust. 3)

3. Prawo wspólnotowe – Zasady – Prawo do skutecznej ochrony sądowej

(art. 230 WE)

4. Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisji stwierdzająca niezgodność pomocy ze wspólnym rynkiem i nakazująca jej zwrot

(art. 88 ust. 2 WE, art. 230 akapit drugi i piąty WE i art. 242 WE)

1. W ramach skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego mającej na celu stwierdzenie, że państwo członkowskie uchybiło swoim zobowiązaniom, nie przyjmując środków niezbędnych do zastosowania się do decyzji Komisji w sprawie pomocy państwa datą odniesienia dla celu zastosowania art. 88 ust. 2 akapit drugi WE jest data przewidziana w decyzji, której niewykonanie jest przedmiotem sporu, lub w danym wypadku data, która została następnie wyznaczona przez Komisję.

(por. pkt 32)

2. Zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [88 WE] procedury krajowe służące odzyskaniu uznanej za niezgodną ze wspólnym rynkiem pomocy państwa mają zastosowanie, pod warunkiem że przewidują one bezzwłoczne i skuteczne wykonanie decyzji Komisji, który to warunek odzwierciedla wymogi zasady efektywności. Podobnie motyw 13 rozporządzenia nr 659/1999 stanowi, że w przypadkach przyznanej bezprawnie pomocy, która nie jest zgodna ze wspólnym rynkiem, skuteczna konkurencja powinna zostać przywrócona oraz że w tym celu pomoc ta ma zostać bezzwłocznie odzyskana.

Zastosowanie procedur prawa krajowego nie powinno przez uniemożliwienie bezzwłocznego i efektywnego wykonania decyzji Komisji utrudniać przywrócenia skutecznej konkurencji. Dla osiągnięcia tego celu państwa członkowskie powinny podjąć wszelkie konieczne środki zapewniające skuteczność decyzji Komisji.

W tym zakresie procedura krajowa, która przewiduje skutek zawieszający środków zaskarżenia wniesionych od decyzji nakazujących zapłatę wydanych w celu odzyskania przyznanej pomocy, nie może być uznana za przewidującą „bezzwłoczne i skuteczne” wykonanie decyzji nakazującej odzyskanie pomocy. Wprost przeciwnie, nadając taki skutek zawieszający, może ona znacznie opóźnić odzyskanie tej pomocy.

(por. pkt 49–51)

3. Skutek zawieszający wniesionych do sądów krajowych środków zaskarżenia decyzji nakazujących zapłatę wydanych w stosunku do beneficjentów pomocy państwa, której odzyskanie zostało nakazane decyzją Komisji, nie może być uważany za nieodzowny dla zagwarantowania zainteresowanym skutecznej ochrony sądowej w świetle prawa wspólnotowego.

W istocie ochrona taka jest już w pełni zagwarantowana poprzez środki, jakie oferuje traktat, a w tym wypadku zwłaszcza poprzez przewidzianą w art. 230 WE skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji, która przysługuje tym beneficjantom.

Ze względu na to, iż Wspólnota Europejska jest wspólnotą prawa, w ramach której jej instytucje poddane są kontroli pod względem zgodności ich aktów z traktatem i generalnymi zasadami prawa, traktat ustanowił kompletny system środków odwoławczych i procedur zmierzających do zapewnienia kontroli zgodności z prawem aktów instytucji, powierzając ją sądowi wspólnotowemu.

(por. pkt 55–58)

4. Beneficjent pomocy, która została uznana za niezgodną ze wspólnym rynkiem, który mógłby zaskarżyć decyzję Komisji do sądu wspólnotowego, nie ma natomiast możliwości zakwestionowania jej przed sądami krajowymi przy okazji wniesienia środka zaskarżenia od czynności podjętych przez organy krajowe w celu wykonania tej decyzji. Przyznanie, że w takich okolicznościach zainteresowany mógłby sprzeciwić się przed sądem krajowym wykonaniu decyzji wydanej przez instytucję wspólnotową, powołując się na jej niezgodność z prawem, oznaczałoby przyznanie mu możliwości obejścia ostatecznego charakteru decyzji, jakiego nabiera ona w stosunku do niego po upływie terminu na wniesienie skargi, przewidzianego w art. 230 akapit piąty WE.

(por. pkt 59, 60)

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)

z dnia 5 października 2006 r.( )

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Pomoc państwa – Pomoc na rzecz Scott Paper SA/Kimberly-Clark – Obowiązek odzyskania – Niewykonanie z powodu zastosowania procedury krajowej – Krajowa autonomia proceduralna – Ograniczenia – Procedura krajowa przewidująca bezzwłoczne i skuteczne wykonanie w rozumieniu art. 14 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 – Procedura krajowa przewidująca, że środki zaskarżenia wydanych przez władze krajowe decyzji nakazujących zapłatę mają skutek zawieszający

W sprawie C‑232/05

mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 88 ust. 2 akapit drugi WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 26 maja 2005,

Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez C. Giolita, działającego w charakterze pełnomocnika, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

strona skarżąca,

przeciwko

Republice Francuskiej, reprezentowanej przez G. de Bergues’a i S. Ramet, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

strona pozwana,

TRYBUNAŁ (pierwsza izba),

w składzie: P. Jann (sprawozdawca), prezes izby, K. Schiemann, N. Colneric, K. Lenaerts i E. Juhász, sędziowie,

rzecznik generalny: D. Ruiz-Jarabo Colomer,

sekretarz: R. Grass,

uwzględniając procedurę pisemną,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 18 maja 2006 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w skardze do Trybunału o stwierdzenie, że nie wykonując w wyznaczonym terminie decyzji 2002/14/WE Komisji z dnia 12 lipca 2000 r. w sprawie pomocy państwa przyznanej przez Francję na rzecz Scott Paper SA Kimberly-Clark (Dz.U. 2002, L 12, str. 1), Republika Francuska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 249 akapit czwarty WE jak również art. 2 i 3 tej decyzji.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe

2 Artykuł 14 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [88] traktatu WE (Dz.U. L 83, str. 1) określa reguły w zakresie odzyskiwania pomocy uznanej za niezgodną ze wspólnym rynkiem:

„Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wydanego zgodnie z art. 185 traktatu windykacja zostaje przeprowadzona bezzwłocznie i zgodnie z procedurami przewidzianymi w prawie krajowym zainteresowanego państwa członkowskiego, pod warunkiem że przewidują one bezzwłoczne i skuteczne wykonanie decyzji Komisji. W tym celu, oraz w wypadku postępowania przed sądami krajowymi, zainteresowane państwa członkowskie podejmują wszelkie konieczne kroki, jakie dostępne są w ich odpowiednich systemach prawnych, włącznie ze środkami tymczasowymi, bez uszczerbku dla prawa wspólnotowego”.

Uregulowania krajowe

3 Artykuł L4 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi:

„Jeżeli sąd nie orzeknie inaczej, środki zaskarżenia nie mają skutku zawieszającego, chyba że szczególne przepisy ustawodawcze stanowią inaczej”.

4 Jako szczególny przepis ustawodawczy art. 6 dekretu nr 92-1369 z dnia 29 grudnia 1992 r. zmieniającego dekret nr 62-1587 z dnia 29 grudnia 1962 r. ustanawiającego ogólne reguły rachunkowości publicznej i przepisy obowiązujące w zakresie ściągania wierzytelności państwa, o których mowa w art. 80 tego dekretu (JORF z dnia 30 grudnia 1992 r. str. 17954) przewiduje, gdy chodzi o żądania zapłaty wystosowane przez państwo czy krajowe jednostki publiczne, że:

„Decyzje nakazujące zapłatę, o których mowa w art. 85 ww. dekretu z dnia 29 grudnia 1962 r., mogą stać się ze strony osób zobowiązanych bądź to przedmiotem powództwa, w przypadku gdy zakwestionowaniu podlega istnienie wierzytelności, jej kwota czy wymagalność, bądź to przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, w przypadku gdy zakwestionowaniu podlega sposób przeprowadzania tych czynności.

Inne nakazy w sprawie ściągnięcia należności mogą stać się przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne.

Skargi te skutkują wstrzymaniem procedur egzekucyjnych”.

5 Podobnie gdy chodzi o żądania zapłaty wystosowane przez jednostki samorządu terytorialnego i lokalne jednostki publiczne, art. L1617-5 pkt 1 akapit drugi ogólnego kodeksu jednostek samorządu terytorialnego, wprowadzony ustawą nr 96-314 z dnia 12 kwietnia 1996 r. (JOFR z dnia 13 kwietnia 1996 r., str. 5707) stanowi: „Wniesienie powództwa do sądu, którego przedmiotem jest zakwestionowanie zasadności ustalonej i wycenionej przez jednostkę samorządu terytorialnego lub lokalną jednostkę publiczną wierzytelności, wstrzymuje egzekucję z tej wierzytelności”.

Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi

Okoliczności poprzedzające wydanie decyzji 2002/14

6 W 1969 roku spółka prawa amerykańskiego Scott Paper Company nabyła spółkę prawa francuskiego Bouton Brochard i utworzyła inną spółkę, Bouton Brochard Scott SA (zwaną dalej „Bouton Brochard Scott”), która podjęła działalność prowadzoną przez Bouton Brochard.

7 W 1986 roku Bouton Brochard Scott postanowiła otworzyć fabrykę we Francji i wybrała w tym celu działkę położoną w departamencie Loiret w obrębie strefy przemysłowej La Saussaye w Orleanie.

8 W dniu 31 sierpnia 1987 r. miasto Orlean i ww. departament przyznały spółce Bouton Brochard Scott pewne korzyści. Po pierwsze, jednostki te sprzedały jej – na preferencyjnych warunkach – działkę o wielkości 48 hektarów, położoną we wskazanej strefie przemysłowej. Po drugie, jednostki te zobowiązały się do obliczania opłaty za odprowadzanie ścieków według stawki preferencyjnej.

9 Spółka Bouton Brochard Scott przekształciła się w spółkę „Scott SA” (zwaną dalej „Scott”) w listopadzie 1987 r.

10 W styczniu 1996 r. akcje tej drugiej spółki zostały zakupione przez Kimberly-Clark Corporation (zwaną dalej „Kimberly-Clark”).

11 W styczniu 1998 r. spółka ta ogłosiła zamknięcie fabryki, o której mowa, której aktywa, czyli działka i fabryka papieru, zostały zakupione przez Procter&Gamble w czerwcu 1998 r.

12 W dniu 12 lipca 2000 r. Komisja wydała decyzję 2002/14, której art. 1 stanowi, że pomoc państwa w formie preferencyjnej ceny działki (o wartości aktualnej 12,3 mln EUR) i preferencyjnej stawki opłaty za odprowadzanie ścieków (kwota do ustalenia przez władze francuskie) (dalej zwana „sporną pomocą”) przyznana przez Republikę Francuską spółce Scott jest niezgodna ze wspólnym rynkiem.

13 Artykuł 2 decyzji 2002/14 stanowi:

„1. Francja podejmuje wszelkie kroki niezbędne do odzyskania od beneficjenta [spornej pomocy], o której mowa w art. 1, oddanej już bezprawnie do jego dyspozycji.

2. Odzyskanie pomocy następuje bez opóźnień zgodnie z przepisami prawa krajowego, pod warunkiem że przewidują one bezzwłoczne i skuteczne wykonanie niniejszej decyzji […]”.

14 Zgodnie z brzmieniem art. 3 tej decyzji:

„Francja powiadamia Komisję w terminie dwóch miesięcy od notyfikacji niniejszej decyzji o krokach podjętych w celu zastosowania się do niej”.

15 W dniu 31 lipca 2000 r. decyzja 2002/14 została podana Republice Francuskiej do wiadomości.

16 W dniach 30 listopada i 4 grudnia 2000 r. Scott i departament Loiret wniosły do Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich skargi o stwierdzenie nieważności tejże decyzji. Strony nie wniosły o zawieszenie wykonania decyzji na podstawie art. 242 WE

Działania podjęte w następstwie decyzji 2002/14 przez Republikę Francuską, jeśli chodzi o pomoc przyznaną w formie preferencyjnej ceny działki

17 Jeśli chodzi o pomoc przyznaną w formie preferencyjnej ceny działki, to conseil général w Loiret wydał w dniu 15 grudnia 2000 r. decyzję w sprawie ściągnięcia należności w wysokości 5 054 721 EUR. Miasto Orlean wydało w dniu 2 stycznia decyzję w sprawie ściągnięcia należności w wysokości 8 002 231 EUR.

18 Jednakże ze względu na błąd, jaki nastąpił w obliczeniach kwoty przyznanej pomocy, Komisja przystąpiła do jego skorygowania i wysłała Republice Francuskiej w marcu 2001 r. sprostowanie.

19 W konsekwencji wydane w dniach 15 grudnia 2000 r. i 2 stycznia 2001 r. decyzje w sprawie ściągnięcia należności zostały uchylone w dniu 23 marca 2001 r.

20 Następnie conseil général w Loiret wydał w dniu 5 października 2001 r. nową decyzję w sprawie ściągnięcia należności w wysokości 4 691 370 EUR. Miasto Orlean wydało również w dniu 18 października 2001 r. nową decyzję w sprawie ściągnięcia należności w wysokości 7 621 937 EUR.

21 Te dwie decyzje w sprawie ściągnięcia należności stały się przedmiotem skarg, jakie Kimberly-Clark wniosła do tribunal administratif d’Orléans w dniach 29 października i 27 listopada 2001 r.

22 Ponieważ wniesienie tych skarg miało w prawie francuskim automatyczny skutek zawieszający, sporne kwoty nie zostały odzyskane.

Działania podjęte w następstwie decyzji 2002/14 przez Republikę Francuską, jeśli chodzi o pomoc przyznaną w formie preferencyjnej stawki opłaty za odprowadzanie ścieków

23 Jeśli chodzi o pomoc przyznaną w formie preferencyjnej stawki opłaty za odprowadzanie ścieków, to miasto Orlean wydało w styczniu i sierpniu 2001 r. sześć decyzji w sprawie ściągnięcia należności w wysokości 1 046 903 EUR.

24 Spółka Procter & Gamble, aktualny właściciel fabryki w Orleanie, uiściła kwotę 165 887 EUR, na którą opiewała jedna tych decyzji.

25 Pięć innych decyzji w sprawie ściągnięcia należności zostało zastąpionych przez trzy decyzje w sprawie ściągnięcia należności z dnia 5 grudnia 2001 r., opiewające łącznie na kwotę 881 015 EUR.

26 Te ostatnie stały się przedmiotem skarg wniesionych przez Kimberly-Clark do tribunal administrafif d’Orléans w dniu 8 marca 2002 r.

27 Z uwagi na automatyczny skutek zawieszający tychże skarg, kwoty, na które opiewały te decyzje, nie zostały uiszczone.

Postępowanie przed tribunal administratif d’Orléans

28 W piśmie z dnia 2 lipca 2003 r. rząd francuski zaznaczył, iż Tribunal administratif d’Orléans zawiesił postępowanie w sprawie do czasu wydania orzeczenia przez Sąd Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich w przedmiocie ważności decyzji 2002/14. W odpowiedzi na skargę rząd ten jednakże przyznał, że to twierdzenie nie było prawidłowe.

Dyskusje prowadzone przed wniesieniem niniejszej skargi

29 W pismach z dnia 8 maja, 31 lipca, 8 października 2001 r., 13 marca, 26 sierpnia, 23 grudnia 2002 r., 13 lutego, 16 maja, 21 listopada 2003 r., 27 stycznia, 9 marca i 29 kwietnia 2004 r. Komisja zażądała od władz francuskich, aby poinformowały ją z wyprzedzeniem o odzyskaniu należnych sum i dostarczyły niektórych dokumentów i informacji związanych z toczącym się przed tribunal administratif d’Orléans postępowaniem. W swych pismach Komisja podkreśliła ważność bezzwłocznej i skutecznej egzekucji jak i możliwość bezpośredniego wniesienia przez nią sprawy do Trybunału na podstawie art. 88 ust. 2 WE. W swoim ostatnim piśmie z dnia 29 kwietnia 2004 r. wyznaczyła ona rządowi francuskiemu ostatni dodatkowy termin wynoszący 20 dni.

30 Ponieważ Komisja nie uznała za zadowalające odpowiedzi udzielonych przez Republikę Francuską w jej pismach z dnia 13 listopada 2001 r., 27 listopada 2002 r., 25 marca i 2 lipca 2003 r., postanowiła wnieść niniejszą skargę.

W przedmiocie skargi

31 Na poparcie wniesionej skargi Komisja podniosła jedyny zarzut, oparty zasadniczo na naruszeniu art. 249 akapit czwarty WE, jak i art. 2 i 3 decyzji 2002/14, na takiej podstawie, że Republika Francuska nie wykonała tej decyzji w wyznaczonym terminie.

W przedmiocie daty mającej znaczenie dla dokonania oceny uchybienia zobowiązaniom

32 Z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż datą odniesienia dla celu zastosowania art. 88 ust. 2 akapit drugi WE jest data przewidziana w decyzji, której niewykonanie jest przedmiotem sporu, lub w danym wypadku data, która została następnie wyznaczona przez Komisję (zob. podobnie wyrok z dnia 3 lipca 2001 r. w sprawie C‑378/98 Komisja przeciwko Belgii, Rec. str. I‑5107, pkt 26; z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie C‑499/99 Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. str. I‑6031, pkt 28; z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie C‑207/05 Komisja przeciwko Włochom, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 31).

33 W niniejszej sprawie art. 2 i 3 decyzji 2002/14 nakładają termin dwóch miesięcy liczony od dnia podania do wiadomości tej decyzji, w którym rząd francuski podejmuje kroki niezbędne do odzyskania spornej pomocy i informuje o tym Komisję. Po długich dyskusjach między stronami Komisja wyznaczyła w piśmie z dnia 29 kwietnia 2004 r. ostateczny termin upływający 20 dni po tej dacie.

34 W tych okolicznościach termin wyznaczony w art. 3 decyzji 2002/14 należy traktować jako zastąpiony terminem, jaki wynika z pisma z dnia 29 kwietnia 2004 r. (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 35). Termin ten został w konsekwencji odroczony na dzień 19 maja 2004 r.

W przedmiocie zarzutu

Argumentacja stron

35 Komisja podnosi, że w okresie ponad pięciu lat od czasu wydania decyzji 2002/14 kroki podjęte przez władze francuski nie doprowadziły do odzyskania spornej pomocy. W konsekwencji decyzja ta nie została właściwie wykonana.

36 Komisja uznaje, iż art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999 uprawnia do zastosowania procedur przewidzianych w prawie krajowym, lecz podkreśla, iż dotyczy to jedynie procedur, które przewidują „bezzwłoczne i skuteczne” wykonanie decyzji Komisji. W opinii Komisji procedura krajowa, która powoduje natychmiastowy skutek zawieszający skarg wniesionych na decyzje nakazujące zapłatę wydane w celu odzyskania przyznanej pomocy, nie spełnia tych kryteriów.

37 Rząd francuski odpowiada na to, iż władze francuskie działały z wszelką należytą starannością, aby wykonać decyzję 2002/14.

38 Zgodnie z obowiązującymi procedurami krajowymi władze te skierowały do beneficjenta pomocy kilka decyzji nakazujących zapłatę, których wykonanie stałoby się na zakończenie postępowania toczącego się przed właściwym sądem krajowym przedmiotem egzekucji.

39 Artykuł 14 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999 przewiduje w istocie w sposób wyraźny odwołanie się do takich procedur krajowych, pod warunkiem że przewidują one bezzwłoczne i skuteczne wykonanie decyzji Komisji. Zastosowane w niniejszej sprawie reguły procedury krajowej, w tym te, które przewidują skutek zawieszający środków zaskarżenia decyzji nakazujących zapłatę, nie stoją na przeszkodzie takiemu wykonaniu.

40 Rząd francuski podkreśla, iż w jego opinii „bezzwłoczne i skuteczne” wykonanie decyzji Komisji nie oznacza koniecznie bezzwłocznego odzyskania pomocy. Wykonanie to oznacza natomiast, że państwo członkowskie wszczyna bezzwłocznie procedurę krajową, która winna doprowadzić do odzyskania przyznanej pomocy.

Ocena Trybunału

41 Zgodnie z brzmieniem art. 249 akapit czwarty WE decyzje wiążą w całości adresatów, do których są kierowane.

42 Z orzecznictwa wynika, że państwo członkowskie, które jest adresatem decyzji nakazującej mu odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy, jest zgodnie z art. 249 WE zobowiązane do podjęcia wszelkich właściwych kroków, aby zapewnić wykonanie tejże decyzji (zob. wyrok z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie C‑209/00 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑11695, pkt 31; z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie C‑404/00 Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. str. I‑6695, pkt 21). Państwo członkowskie powinno doprowadzić do skutecznego odzyskania należnych kwot (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2005 r. w sprawie C‑415/03 Komisja przeciwko Grecji, Rec. str. I‑3875, pkt 44, jak i ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 36 i 37).

43 Artykuł 14 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999 stanowi, że odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy winno być przeprowadzone „bezzwłocznie”.

44 W niniejszej sprawie decyzja 2002/14 zobowiązuje Republikę Francuską do podjęcia wszelkich kroków koniecznych do odzyskania od beneficjenta spornej pomocy, która została już bezprawnie oddana do jego dyspozycji. Komisja wyznaczyła jej w tym celu termin dwóch miesięcy. Termin ten zastąpiony terminem wynikającym z pisma z dnia 29 kwietnia 2004 r. Został zatem odroczony na dzień 19 maja 2004 r.

45 Należy stwierdzić, że z upływem tego terminu, to znaczy prawie cztery lata po wydaniu decyzji 2002/14, działania podjęte przez władze francuskie nie doprowadziły do skutecznego odzyskania spornej pomocy, z wyjątkiem zapłaty 165 887 EUR na poczet dłużnej kwoty 13 350 000 EUR.

46 W rezultacie, jak przyznaje sam rząd francuski, z powodu natychmiastowego skutku zawieszającego, jaki wywołują środki zaskarżenia decyzji nakazujących zapłatę, decyzje te nie mogą wywołać żadnego konkretnego skutku, jeśli chodzi o zwrot tejże pomocy, do czasu wydania orzeczenia przez właściwy sąd krajowy.

47 W konsekwencji beneficjent pomocy może w czasie tego okresu zatrzymać środki pieniężne pochodzące z uznanej za niezgodną ze wspólnotowym rynkiem pomocy i korzystać z wynikającej z tego nienależnej mu przewagi na rynku.

48 Rząd francuski podnosi jednakże, iż opóźnienie to wynika z zastosowania przewidzianych prawem francuskim procedur, do którego wyraźnie uprawnia art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999.

49 W tym zakresie należy przypomnieć, iż zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999 procedury krajowe mają zastosowanie, pod warunkiem że przewidują one bezzwłoczne i skuteczne wykonanie decyzji Komisji, który to warunek odzwierciedla wymogi umocnionej uprzednio przez orzecznictwo zasady efektywności (zob. wyrok z dnia 2 lutego 1989 r. w sprawie 94/87 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. 175, pkt 12; wyrok z dnia 20 marca 1997 r. w sprawie C‑24/95 Alcan Deutschland, Rec. str. I‑1591, pkt 24; ww. wyrok z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, pkt 32–34).

50 Trzynasty motyw preambuły tego rozporządzenia stanowi, że w przypadkach przyznanej bezprawnie pomocy, która nie jest zgodna ze wspólnym rynkiem, skuteczna konkurencja powinna zostać przywrócona oraz że w tym celu pomoc ta ma zostać bezzwłocznie odzyskana. Zastosowanie procedur prawa krajowego nie powinno, przez uniemożliwienie bezzwłocznego i efektywnego wykonania decyzji Komisji, utrudniać przywrócenia skutecznej konkurencji. Dla osiągnięcia tego celu państwa członkowskie powinny podjąć wszelkie konieczne środki zapewniające skuteczność decyzji Komisji.

51 Przewidująca skutek zawieszający środków zaskarżenia decyzji nakazujących zapłatę, wydanych w celu odzyskania przyznanej pomocy, ustanowiona w prawie francuskim procedura mająca zastosowanie w niniejszej sprawie nie może być uznana za przewidującą „bezzwłoczne i skuteczne” wykonanie decyzji 2002/14. Wprost przeciwnie, nadając taki skutek zawieszający, może ona znacznie opóźnić odzyskanie tej pomocy.

52 Tak więc nie uwzględniając celów, jakie przyświecają przepisom wspólnotowym w dziedzinie pomocy państwa, ta procedura krajowa uniemożliwiła natychmiastowe przywrócenie uprzednio istniejącej sytuacji i przedłużyła wynikającą z przyznania spornej pomocy nienależną przewagę na rynku.

53 Wynika z tego, że przewidziana w niniejsze sprawie prawem krajowym procedura nie spełnia przesłanek z art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 559/1999. Francuski przepis przewidujący skutek zawieszający środków zaskarżenia decyzji nakazujących zapłatę nie powinien zatem zostać zastosowany.

54 W tych okolicznościach nie ma potrzeby orzekać w kwestii tego, czy w specyficznych wypadkach sąd krajowy może zawiesić wykonanie decyzji nakazujących zapłatę w następstwie wniesionych na nie skarg, które nie zawierają zarzutów przeciwko decyzji Komisji.

55 W tym kontekście należy dodać, iż skutek zawieszający wniesionych do sądów krajowych środków zaskarżenia nie może być uważany za nieodzowny dla zagwarantowania skutecznej ochrony sądowej w świetle prawa wspólnotowego.

56 W istocie ochrona taka jest już w pełni zagwarantowana poprzez środki, jakie oferuje traktat WE, a w tym wypadku zwłaszcza poprzez przewidzianą w art. 230 WE skargę o stwierdzenie nieważności.

57 Należy przypomnieć, że ze względu na to, iż Wspólnota Europejska jest wspólnotą prawa, w ramach której jej instytucje poddane są kontroli pod względem zgodności ich aktów z traktatem i generalnymi zasadami prawa, traktat ustanowił kompletny system środków odwoławczych i procedur zmierzających do zapewnienia kontroli zgodności z prawem aktów instytucji, powierzając ją sądowi wspólnotowemu (zob. podobnie wyrok z dnia 25 lipca 2002 r. w sprawie C‑50/00 P, Unión de Pequeños Agricultores przeciwko Radzie, Rec. str. I‑6677, pkt 38 i 40).

58 Z orzecznictwa wynika, że beneficjent pomocy, jaka została uznana na mocy decyzji za niezgodną ze wspólnym rynkiem, ma prawo do wniesienia na podstawie art. 230 akapit drugi WE skargi o stwierdzenie nieważności tej decyzji, mimo iż adresatem tej decyzji jest państwo członkowskie (zob. podobnie wyrok z dnia 17 września 1980 r. w sprawie 730/79 Philip Morris przeciwko Komisji, Rec. str. 2671; wyrok z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie C‑188/92 TWD Textilwerke Deggendorf, Rec. str. I‑833, pkt 14).

59 Beneficjent pomocy, która została uznana za niezgodną ze wspólnym rynkiem, który mógłby zaskarżyć decyzję Komisji, nie ma natomiast możliwości zakwestionowania jej przed sądami krajowymi przy okazji wniesienia środka zaskarżenia od czynności podjętych przez władze krajowe w celu wykonania tej decyzji. Przyznanie, że w takich okolicznościach zainteresowany mógłby sprzeciwić się przed sądem krajowym wykonaniu decyzji wydanej przez instytucję wspólnotową powołując się na jej niezgodność z prawem, oznaczałoby przyznanie mu możliwości obejścia ostatecznego charakteru decyzji, jakiego nabiera ona w stosunku do niego po upływie terminu na wniesienie skargi przewidzianego w art. 230 akapit piąty WE (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie TWD Textilwerke Deggendorf, pkt 17 i 18, jak i wyrok z dnia 15 lutego 2001 r. w sprawie C‑239/99 Nachi Europe, Rec. str. I‑1197, pkt 37).

60 Wynika z tego, iż nie można kwestionować przed sądem krajowym decyzji Komisji dotyczącej odzyskania należnych kwot. Kwestia ta należy do właściwości Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich, który rozwiązuje ją w ramach wniesionej do niego skargi o unieważnienie. Z art. 242 WE wynika, iż w braku odmiennego orzeczenia Sądu Pierwszej Instancji skarga ta nie wywołuje skutku zawieszającego.

61 W świetle powyższego należy stwierdzić, iż nie podejmując w wyznaczonym terminie wszelkich kroków koniecznych do odzyskania od beneficjenta pomocy, o której mowa w decyzji 2002/14, Republika Francuska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 249 akapit czwarty WE, jak i art. 2 i 3 tej decyzji.

W przedmiocie kosztów

62 Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Francuskiej kosztami postępowania, a Republika Francuska przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

1) Nie podejmując w wyznaczonym terminie wszelkich kroków koniecznych do odzyskania od beneficjenta pomocy, o której mowa w decyzji 2002/14 Komisji z dnia 12 lipca 2000r. w sprawie pomocy państwa przyznanej przez Francję spółce Scott Paper SA/Kimberly-Clark, Republika Francuska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 249 akapit czwarty WE, jak i art. 2 i 3 tej decyzji.

2) Republika Francuska zostaje obciążona kosztami postępowania.

Podpisy