Sprawa C‑32/14

ERSTE Bank Hungary Zrt.

przeciwko

Attili Sugárowi

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Fővárosi Törvényszék)

„Odesłanie prejudycjalne — Dyrektywa 93/13/EWG — Nieuczciwe warunki w umowach zawieranych między przedsiębiorcą a konsumentem — Umowa pożyczki hipotecznej — Artykuł 7 ust. 1 — Zaprzestanie stosowania nieuczciwych warunków umownych — Stosowne i skuteczne środki — Uznanie długu — Akt notarialny — Nadanie klauzuli wykonalności przez notariusza — Tytuł wykonawczy — Obowiązki notariusza — Badanie z urzędu nieuczciwych warunków umownych — Kontrola sądowa — Zasady równoważności i skuteczności”

Spis treści – wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 1 października 2015 r.

Ochrona konsumentów — Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich — Dyrektywa 93/13 — Środki mające na celu zaniechanie stosowania nieuczciwych warunków umownych — Uregulowanie krajowe umożliwiające notariuszowi opatrzenie klauzulą wykonalności aktu notarialnego dotyczącego umowy lub na odmowę jej uchylenia bez kontroli niedozwolonego charakteru postanowień tej umowy — Dopuszczalność — Przesłanki — Poszanowanie zasad równoważności i skuteczności — Ustalenie spoczywające na sądzie krajowym

(dyrektywa Rady 93/13, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1)

Wykładni art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy dokonywać w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one krajowym przepisom prawnym, które zezwalają notariuszowi sporządzającemu w formie aktu notarialnego z poszanowaniem wymogów formalnych umowę pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem na nadanie klauzuli wykonalności temu aktowi albo na odmowę jej uchylenia bez przeprowadzenia na jednym czy drugim etapie kontroli niedozwolonego charakteru postanowień tej umowy.

W istocie dyrektywa 93/13 nie zawiera żadnego przepisu dotyczącego roli, która może lub powinna przypaść notariuszowi w obszarze kontroli niedozwolonych postanowień umownych. Tym samym dyrektywa ta nie reguluje tego, czy należy rozciągnąć na notariusza – w okolicznościach, w których ustawodawstwo krajowe przyznaje mu kompetencje do nadania klauzuli wykonalności umowie zawartej w formie aktu notarialnego i ewentualnie do późniejszego uchylenia tej klauzuli – uprawnienia do wykonywania kompetencji objętych bezpośrednio funkcją sądowniczą. Wynika z tego, że w braku harmonizacji w prawie Unii krajowych mechanizmów egzekucji przymusowej i wyznaczonej notariuszom roli w jej ramach ustanowienie takich norm należy do wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich na mocy zasady autonomii proceduralnej, jednak pod warunkiem, że nie są mniej korzystne niż normy regulujące podobne sytuacje podlegające prawu krajowemu (zasada równoważności) oraz że nie uniemożliwiają w praktyce lub nie czynią nadmiernie utrudnionym wykonywania praw przyznanych przez prawo Unii (zasada skuteczności).

O ile dyrektywa 93/13 w ramach sporów między przedsiębiorcą a konsumentem wymaga od niezależnego od stron umowy sądu krajowego rozstrzygającego takie spory aktywnej postawy, to poszanowanie zasady skuteczności nie może oznaczać całkowitego zastąpienia absolutnej bierności danego konsumenta. W rezultacie nie można uznać, by sama w sobie okoliczność, że konsument może powołać się na ochronę gwarantowaną w przepisach ustawowych dotyczących niedozwolonych postanowień umownych tylko wtedy, gdy wytoczy postępowanie sądowe była sprzeczna z zasadą skuteczności.

Do sądu krajowego, który jako jedyny posiada bezpośrednią wiedzę na temat warunków proceduralnych skargi w swoim wewnętrznym porządku prawnym i jako jedyny jest właściwy do dokonania wykładni prawa krajowego, należy jednakże ocena tego warunki te gwarantują konsumentowi skuteczną ochronę prawną.

(por. pkt 48, 49, 62–65; sentencja)