Keywords

Summary



Keywords

1. Swoboda świadczenia usług – Usługi – Pojęcie – Usługa opieki medycznej udzielana w innym państwie członkowskim i opłacana przez pacjenta – Włączenie

(art. 49 WE)

2. Zabezpieczenie społeczne pracowników migrujących – Ubezpieczenie zdrowotne – Świadczenia udzielane w innym państwie członkowskim

(rozporządzenie Rady nr 1408/71, art. 22)

3. Swoboda świadczenia usług – Ograniczenia – Uregulowania krajowe dotyczące zwrotu kosztów leczenia poniesionych w innym państwie członkowskim

(art. 49 WE)

Summary

1. Świadczenia medyczne udzielane za wynagrodzeniem wchodzą w zakres stosowania przepisów dotyczących swobody świadczenia usług, bez potrzeby dokonywania rozróżnienia, czy opieka została udzielona w ramach opieki szpitalnej, czy innej.

Ponadto art. 152 ust. 5 WE nie wyklucza, by państwa członkowskie mogły być zobowiązane na podstawie innych przepisów traktatowych, takich jak art. 49 WE, do wprowadzenia pewnych dostosowań w ich krajowym systemie zabezpieczenia społecznego, czego nie można by uznać za naruszenie ich suwerenności w tej dziedzinie.

Okoliczność, że przepisy krajowe wchodzą w zakres dziedziny zabezpieczenia społecznego, a konkretniej przewidują, w dziedzinie ubezpieczenia zdrowotnego, raczej świadczenie rzeczowe niż w drodze zwrotu kosztów, nie może wyłączyć terapii medycznej z zakresu stosowania tej swobody podstawowej. Co więcej, świadczenie medyczne nie traci swego przymiotu świadczenia usług w rozumieniu art. 49 WE, dlatego że pacjent, zapłaciwszy wynagrodzenie za opiekę usługodawcy zagranicznemu, ubiega się później o pokrycie kosztów tej opieki przez krajowy system opieki zdrowotnej.

Z powyższego wynika, że art. 49 WE znajduje zastosowanie do dziedziny transgranicznej opieki zdrowotnej.

(por. pkt 46, 49–52)

2. Artykuł 22 rozporządzenia nr 1408/71, w brzmieniu zmienionym i zaktualizowanym rozporządzeniem nr 118/97 w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem nr 1992/2006, w żaden sposób nie ustanawia zasady, zgodnie z którą istnieje wymóg uzyskania uprzedniej zgody na jakiekolwiek świadczenia zdrowotne w innym państwie członkowskim.

Okoliczność, że przepis krajowy ewentualnie jest zgodny z przepisem prawa wtórnego, w niniejszym przypadku art. 22 rozporządzenia nr 1408/71, nie oznacza, że ów przepis krajowy znajduje się poza zakresem stosowania przepisów traktatu. Ponadto art. 22 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71 ma na celu umożliwienie osobie objętej ubezpieczeniem, której instytucja właściwa udzieliła zgody na udanie się na terytorium innego państwa członkowskiego w celu uzyskania tam odpowiedniej opieki, właściwej dla jej stanu, korzystania ze świadczeń rzeczowych na rachunek instytucji właściwej, ale zgodnie z ustawodawstwem państwa, w którym świadczenia zostały wykonane, w szczególności gdy transfer zainteresowanego stał się niezbędny ze względu na stan jego zdrowia, i to bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Natomiast art. 22 owego rozporządzenia interpretowany w świetle jego celu nie zmierza do uregulowania kwestii zwrotu kosztów przez państwo członkowskie miejsca ubezpieczenia, w oparciu o stawki obowiązujące w tym państwie, poniesionych w związku ze świadczeniami zdrowotnymi wykonanymi w innym państwie członkowskim, choćby bez uzyskania uprzedniej zgody i zatem nie stoi on na przeszkodzie takiemu zwrotowi kosztów.

(por. pkt 69, 70)

3. Nie ustanawiając, z wyjątkiem wystąpienia okoliczności przewidzianych w rozporządzeniu nr 1408/71, w brzmieniu zmienionym i zaktualizowanym rozporządzeniem nr 118/97, możliwości zwrotu kosztów pozaszpitalnych świadczeń zdrowotnych poniesionych w innym państwie członkowskim, które nie obejmują użycia aparatury medycznej wymagającej znacznych nakładów i zostały wymienione w sposób wyczerpujący w przepisach krajowych, lub jeżeli Decreto-Lei nr 177/92 z dnia 13 sierpnia 1992 r. ustanawiający warunki zwrotu kosztów leczenia poniesionych za granicą dopuszcza możliwość zwrotu kosztów wspomnianych świadczeń, uzależniając zwrot od uzyskania uprzedniej zgody, państwo członkowskie uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 49 WE.

Wprawdzie takie uregulowanie bezpośrednio nie utrudnia pacjentom zwracania się do oferujących świadczenia zdrowotne, którzy mają siedzibę w innych państwach członkowskich, jednakże perspektywa finansowej straty w razie niepokrycia kosztów leczenia przez krajowy system opieki zdrowotnej związanego z odmowną decyzją administracyjną sama w sobie może w sposób oczywisty zniechęcić pacjentów chcących uzyskać opiekę medyczną za granicą. Złożoność wspomnianej procedury udzielania zgody, która znajduje wyraz szczególnie w jej trójstopniowej organizacji, stanowi kolejny czynnik, który zniechęca do korzystania z transgranicznych świadczeń zdrowotnych. Poza tym gdy przepis krajowy przewiduje przejęcie kosztów opieki medycznej udzielonej za granicą wyłącznie w wyjątkowym przypadku, w którym krajowy system opieki zdrowotnej nie dysponuje środkami koniecznymi do leczenia chorego objętego zakresem tego systemu, wymóg ten ze swej istoty może skutkować znacznym ograniczeniem liczby przypadków, w których zgoda może być uzyskana.

Ograniczenia takiego nie może uzasadnić ryzyko poważnego naruszenia równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego, ponieważ z akt przedstawionych Trybunałowi nie wynika, że zniesienie wymogu uzyskania uprzedniej zgody na tego rodzaju opiekę spowodowałoby, iż pomimo barier językowych, odległości geograficznej, kosztów pobytu za granicą tak znaczna liczba pacjentów udałaby się za granicę, że równowaga finansowa krajowego systemu opieki zdrowotnej zostałaby poważnie naruszona, a w związku z tym ogólny poziom ochrony zdrowia publicznego zostałby zagrożony, co mogłoby stanowić uzasadnienie przeszkody w korzystaniu z podstawowej zasady swobodnego świadczenia usług.

Ponadto, procedura uzyskania uprzedniej zgody na pokrycie danych kosztów leczenia nie może być uzasadniona powołaniem się na względy ochrony zdrowia dotyczące potrzeby kontroli jakości świadczeń zdrowotnych udzielanych za granicą. Zasadnicze cechy systemu krajowego takie jak brak mechanizmu zwrotu kosztów leczenia i obowiązku udania się najpierw do lekarza ogólnego przed wizytą u lekarza specjalisty, również nie uzasadniają wymogu takiej wcześniejszej zgody.

Argumenty dotyczące zarówno restrykcyjności wymogu uprzedniej zgody jak i braku zgodnego z prawem uzasadnienia tego wymogu znajdują zastosowanie a fortiori do okoliczności dotyczących pozaszpitalnej opieki medycznej, w przypadku której nie ma możliwości uzyskania zwrotu kosztów.

(por. pkt 62, 63, 76, 83, 84, 88, 92, 95; sentencja)