Keywords

Summary



Keywords

1. Prawo Unii – Zasady – Prawo do obrony – Prawo do skutecznej ochrony sądowej – Środki ograniczające wobec Iranu

(art. 254 ust. 1, 2 WE; rozporządzenie Rady nr 423/2007, art. 7 ust. 2, art. 15 ust. 3)

2. Akty instytucji – Wybór podstawy prawnej – Rozporządzenie dotyczące środków ograniczających wobec Iranu

(art. 60 WE, 301 WE, 308 WE; wspólne stanowisko Rady 2007/140; rozporządzenie Rady nr 423/2007)

3. Międzynarodowe prawo publiczne – Karta Narodów Zjednoczonych – Rezolucje Rady Bezpieczeństwa przyjęte na podstawie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych – Spoczywający na Unii obowiązek wykonywania jej kompetencji w ramach ich poszanowania – Granice

(rozporządzenie Rady nr 423/2007, art. 7 ust. 2)

Summary

1. Zasada skutecznej ochrony sądowej oznacza, że organ Unii, który wydał akt powodujący nałożenie środków ograniczających na osobę lub podmiot, jest zobowiązany do poinformowania zainteresowanej osoby lub zainteresowanego podmiotu o powodach uzasadniających ten akt w miarę możliwości bądź w chwili podejmowania przyjmowania aktu, bądź przynajmniej najszybciej, jak to jest możliwe, po jego przyjęciu, w celu umożliwienia tym osobom lub podmiotom skorzystania w terminie z prawa do wniesienia skargi..

To właśnie w celu przestrzegania tej zasady art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 423/2007 dotyczącego środków ograniczających wobec Iranu, zobowiązuje Radę do przedstawienia indywidualnych i szczególnych powodów podjęcia decyzji zgodnie z art. 7 ust. 2 i podania ich do wiadomości zainteresowanym osobom, podmiotom i organom. W istocie zamrożenie funduszy ma poważne konsekwencje dla objętych nim podmiotów, ponieważ może ograniczyć korzystanie z ich praw podstawowych. Mimo iż rozporządzenie nr 423/2007 nie określa, w jakiej formie powody są „podawane do wiadomości” zainteresowanym osobom, pomiotom i organom, publikacja w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nie jest wystarczająca. O ile bowiem podanie do wiadomości powodów indywidualnych i szczególnych można uznać za dokonane w drodze publikacji decyzji w Dzienniku Urzędowym, interesu w wyraźnym przewidzeniu takiego powiadomienia, jak to czyni wspomniany art. 15 ust. 3, nie sposób się dopatrzyć, skoro przedmiotowa decyzja powinna być w każdym wypadku opublikowana na podstawie art. 254 ust. 1 i 2 z uwagi na posiadanie przez nią natury rozporządzenia. Wynika stąd, że Rada powinna uczynić zadość ciążącemu na niej obowiązkowi przewidzianemu w tym przepisie poprzez indywidualne podanie do wiadomości.

Jeżeli indywidualne podanie do wiadomości jest co do zasady niezbędne, wystarczy stwierdzić, że art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 423/2007, który jedynie wspomina o obowiązku „podania do wiadomości”, nie wymaga żadnej określonej formy. Przepis ten należy więc wiązać z jego effet utile (skutecznością), czyli skuteczną ochroną sądową osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi przyjętymi na podstawie art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia. Jeżeli bowiem, jak wyżej wyjaśniono, indywidualne podanie do wiadomości jest co do zasady niezbędne, wystarczy stwierdzić, że art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 423/2007, który jedynie wspomina o obowiązku „podania do wiadomości”, nie wymaga żadnej określonej formy. Przepis ten należy więc wiązać z jego effet utile (skutecznością), czyli skuteczną ochroną sądową osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi przyjętymi na podstawie art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia. Jest tak w wypadku gdy Rada nie dokonała indywidualnego podania do wiadomości lecz wystarczająca informacja została przekazana przez krajowy organ bankowy a adresat był w stanie złożyć skargę, ponieważ fakt nie podania przez Radę do wiadomości, nie skutkował pozbawieniem owego adresata możliwości zapoznania się w odpowiednim terminie z uzasadnieniem spornej decyzji oraz dokonania oceny zasadności środka w postaci przyjętego w stosunku do niej zamrożenia funduszy.

(por. pkt 47–52, 55, 56)

2. Rozporządzenie nr 423/2007, zgodnie ze swoim tytułem, dotyczy przyjęcia środków ograniczających wobec Islamskiej Republiki Iranu. Z motywów i ogółu przepisów rozporządzenia wynika, że jego celem jest uniemożliwienie prowadzenia lub powstrzymanie polityki, jaką przyjęło to państwo w dziedzinie jądrowej z uwagi na zagrożenie, jakie ta polityka stanowi, poprzez środki ograniczające w dziedzinie gospodarczej. Zwalczane są zatem zagrożenia związane właśnie z irańskim programem rozprzestrzeniania broni jądrowej, a nie ogólna działalność polegająca na rozprzestrzenianiu broni jądrowej.

Skoro celem i treścią omawianego aktu jest wyraźnie przyjęcie środków gospodarczych dotyczących Islamskiej Republiki Iranu, skorzystanie z art. 308 WE nie było konieczne; art. 301 WE stanowi tu wystarczającą podstawę prawną, gdyż dopuszcza działanie Wspólnoty obejmujące zerwanie lub ograniczenie, całkowicie lub częściowo, stosunków gospodarczych z jednym lub większą liczbą państw trzecich, przy czym takie działanie może obejmować środki w postaci zamrożenia funduszy podmiotów, takich jak bank, które są związane z reżimem danego państwa trzeciego.

Jeżeli chodzi o konieczność zaliczenia do podstaw prawnych wspólnego stanowiska 2007/140, wystarczy stwierdzić, że przeczy jej samo brzmienie art. 301 WE, który przewiduje możliwość przyjmowania środków wspólnotowych, jeżeli wspólne stanowisko lub wspólne działanie przyjęte na podstawie postanowień traktatu UE, w brzmieniu sprzed traktatu z Lizbony, dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) przewiduje działanie Wspólnoty. To brzmienie wskazuje, że aby możliwe było przyjęcie środków wspólnotowych, muszą istnieć wspólne stanowisko lub wspólne działanie, nie zaś że środki te powinny być podjęte na podstawie tego wspólnego stanowiska lub tego wspólnego działania.

W każdym wypadku wspólne stanowisko nie może być podstawą prawną aktu wspólnotowego. Wspólne stanowiska Rady w dziedzinie WPZiB, takie jak wspólne stanowiska 2007/140 i 2008/479, są przyjmowane w ramach traktatu UE zgodnie z jego art. 15, podczas gdy rozporządzenia Rady, takie jak rozporządzenie nr 423/2007, są przyjmowane w ramach traktatu WE. Rada mogła więc przyjąć zaskarżony akt jedynie w oparciu o kompetencje przyznane jej traktatem WE, czyli w niniejszej sprawie na podstawie art. 60 WE i 301 WE.

(por. pkt 68–72)

3. Rezolucje Rady Bezpieczeństwa z jednej strony i wspólne stanowiska Rady oraz jej rozporządzenia z drugiej strony należą do odrębnych porządków prawnych. Podobnie akty przyjmowane z jednej strony przez Narody Zjednoczone i z drugiej strony przez Unię Europejską, przyjmowane są przez organy, które dysponują autonomicznymi uprawnieniami, przyznanymi im w ich aktach podstawowych, a są nimi traktaty, na których podstawie zostały one utworzone.

Przy opracowywaniu środków służących wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa, o której mowa we wspólnym stanowisku Wspólnota powinna należycie wziąć pod uwagę brzmienie i cele danej rezolucji. Podobnie przy wykładni rozporządzenia służącego wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa należy mieć na uwadze brzmienie i cel tej. Jednakże – nie podważając pierwszeństwa rezolucji Rady Bezpieczeństwa na poziomie międzynarodowym – szacunek należny instytucjom Narodów Zjednoczonych ze strony instytucji Unii nie może skutkować brakiem kontroli zgodności z prawem aktu wspólnotowego w świetle praw podstawowych, stanowiących integralną część zasad ogólnych prawa wspólnotowego.

Zatem uprawnienia Rady przyznane jej w art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 423/2007 dotyczącego środków ograniczających wobec Iranu są uprawnieniami autonomicznymi. W tej kwestii „obowiązek należytego uwzględnienia” brzmienia i celów dalej rezolucji w żaden sposób nie przeczy stwierdzeniu, że Rada stanowi w sposób autonomiczny, przestrzegając zasad własnego porządku prawnego.

(por. pkt 100, 102–106)