Keywords

Summary



Keywords

1. Unia Europejska – Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych – Protokół włączający dorobek Schengen – Konwencja wykonawcza do układu z Schengen – Zasada ne bis in idem

(konwencja wykonawcza do układu z Schengen, art. 54)

2. Unia Europejska – Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych – Protokół włączający dorobek Schengen – Konwencja wykonawcza do układu z Schengen – Zasada ne bis in idem

(art. 2 akapit pierwszy tiret czwarte UE; konwencja wykonawcza do układu z Schengen, art. 54)

3. Swobodny przepływ towarów – Produkt znajdujący się w swobodnym obrocie

(art. 24 WE; konwencja wykonawcza do układu z Schengen, art. 54)

4. Unia Europejska – Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych – Protokół włączający dorobek Schengen – Konwencja wykonawcza do układu z Schengen – Zasada ne bis in idem

(konwencja wykonawcza do układu z Schengen, art. 54)

Summary

1. Zasada ne bis in idem, zawarta w art. 54 konwencji wykonawczej do układu z Schengen, stosuje się do orzeczenia organu sądowego umawiającego się państwa, wydanego w następstwie przeprowadzonego postępowania karnego, w wyniku którego postępowanie karne wobec oskarżonego zostało prawomocnie umorzone z powodu przedawnienia przestępstwa objętego ściganiem.

Zdanie nadrzędne wchodzące w skład jedynego zdania tworzącego art. 54 nie zawiera żadnego odniesienia do treści wyroku, który stał się prawomocny. Nie jest tak, że stosuje się ono wyłącznie do wyroków skazujących.

Ponadto gdyby art. 54 nie stosował się w sytuacji prawomocnego umorzenia postępowania wobec oskarżonego z uwagi na przedawnienie przestępstwa, realizacja celu tego przepisu, jakim jest uniknięcie sytuacji, w której w wyniku skorzystania ze swobody przemieszczania się osoba byłaby ścigana za te same czyny na terytorium kilku umawiających się państw, zostałaby zagrożona. Należy więc uważać, że jest to osoba, której proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku w rozumieniu tego przepisu.

Prawdą jest, że w zakresie terminów przedawnienia nie miała miejsca harmonizacja ustawodawstw umawiających się państw. Prawdą jest jednak także, że żadne postanowienie tytułu VI Traktatu o Unii Europejskiej, dotyczącego współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, ani układ z Schengen czy konwencja wykonawcza do niego nie uzależniają zastosowania art. 54 od harmonizacji lub co najmniej zbliżenia ustawodawstw karnych państw członkowskich w zakresie terminów przedawnienia ścigania z oskarżenia publicznego i, bardziej ogólnie, od harmonizacji lub zbliżenia ich ustawodawstw karnych. Zasada ne bis in idem oznacza w sposób nieunikniony, że pomiędzy umawiającymi się państwami istnieje wzajemne zaufanie co do systemów sądownictwa karnego i że każde ze wspomnianych państw akceptuje stosowanie prawa karnego obowiązującego w innych umawiających się państwach, nawet gdy zastosowanie własnego prawa krajowego prowadziłoby do innego rozwiązania.

Wreszcie decyzja ramowa 2002/584 w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi nie stoi na przeszkodzie stosowaniu zasady ne bis in idem w przypadku prawomocnego umorzenia postępowania wobec przedawnienia przestępstwa. Skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 4 pkt 4 tej decyzji ramowej pozwalającego odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania, między innymi w przypadku gdy zgodnie z prawodawstwem wykonującego nakaz państwa członkowskiego ściganie karne lub ukaranie osoby, której dotyczy wniosek, jest ustawowo zakazane i gdy czyny podlegają jurysdykcji tego państwa członkowskiego na podstawie jego prawa karnego nie jest uzależnione od istnienia orzeczenia opartego na przedawnieniu ścigania. Przypadek, w którym w stosunku do osoby, której dotyczy wniosek, zapadło w państwie członkowskim, w związku z popełnieniem tych samych czynów, prawomocne orzeczenie, jest uregulowany w art. 3 pkt 2 decyzji ramowej, który to przepis obejmuje podstawy obligatoryjnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania.

(por. pkt 24, 27-31, 33 oraz pkt 1 sentencji)

2. Zasada ne bis in idem, zawarta w art. 54 konwencji wykonawczej do układu z Schengen, nie znajduje zastosowania do innych osób niż te, których proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku na terytorium jednej z umawiających się stron. Wykładnia taka, oparta na brzmieniu art. 54, znajduje potwierdzenie w celu postanowień tytułu VI Traktatu o Unii Europejskiej, sformułowanym w art. 2 akapit pierwszy tiret czwarte UE.

(por. pkt 36, 37 oraz pkt 2 sentencji)

3. Sąd karny państwa członkowskiego nie może uznać, że dany produkt znajduje się na jego terytorium w swobodnym obrocie, jedynie na tej podstawie, że sąd karny innego państwa członkowskiego w odniesieniu do tego samego towaru stwierdził, że przestępstwo przemytu uległo przedawnieniu.

Aby można było uznać, że produkty pochodzące z państw trzecich znajdują się w swobodnym obrocie w jednym z państw członkowskich, muszą być spełnione trzy przesłanki określone w art. 24 WE. Ustalenie przez sąd jednego z państw członkowskich, że zarzucane oskarżonemu przestępstwo przemytu uległo przedawnieniu, nie zmienia kwalifikacji prawnej danych produktów, jeśli zasada ne bis in idem, zawarta w art. 54 konwencji wykonawczej do układu z Schengen, wiąże sądy państw członkowskich jedynie w zakresie, w jakim stoi ona na przeszkodzie temu, by oskarżony, którego proces zakończył się prawomocnym wyrokiem w jednym państwie członkowskim, był po raz drugi ścigany za ten sam czyn.

(por. pkt 49–52 oraz pkt 3 sentencji)

4. Jedynym znaczącym kryterium dla celów stosowania pojęcia „tego samego czynu” w rozumieniu art. 54 konwencji wykonawczej do układu z Schengen jest kryterium tożsamości zdarzenia, rozumiane jako istnienie całości, na którą składają się nierozdzielnie ze sobą związane konkretne okoliczności. Tym samym wprowadzenie produktu do obrotu w innym państwie członkowskim, późniejsze od przywozu do państwa członkowskiego, w którym orzeczono umorzenie z powodu przedawnienia czynu zakazanego, jest zachowaniem, które może wchodzić w skład „tego samego czynu” w rozumieniu art. 54. Jednakże ostateczna ocena w tym zakresie należy do właściwych instancji krajowych, które muszą określić, czy rozpatrywane zdarzenie stanowi całość, na którą składają się zachowania nierozdzielnie ze sobą związane w czasie, przestrzeni, jak i przez swój przedmiot.

(por. pkt 54, 56, 57 oraz pkt 4 sentencji)