Sprawa C‑216/15

Betriebsrat der Ruhrlandklinik gGmbH

przeciwko

Ruhrlandklinik gGmbH

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesarbeitsgericht)

Odesłanie prejudycjalne – Dyrektywa 2008/104/WE – Praca tymczasowa – Zakres stosowania – Pojęcie „pracownika” – Pojęcie „działalności gospodarczej” – Personel pielęgniarski niemający umowy o pracę skierowany do zakładu leczniczego przez stowarzyszenie o celach niezarobkowych

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 17 listopada 2016 r.

Polityka społeczna – Praca tymczasowa – Dyrektywa 2008/104 – Zakres stosowania – Pojęcie „pracownika” – Członek stowarzyszenia o celach niezarobkowych świadczący zasadniczo i pod kierownictwem przedsiębiorstwa użytkownika, pracę za wynagrodzeniem i chroniony z tego tytułu w danym państwie członkowskim – Brak umowy o pracę ze wspomnianym stowarzyszeniem – Włączenie – Pojęcie „działalności gospodarczej” – Stowarzyszenie o celach niezarobkowych, kierujące do zakładów opiekuńczych i leczniczych personel pielęgniarski w zamian za rekompensatę finansową pokrywającą koszty osobowe i koszty administracyjne – Włączenie

[dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/104, art. 1 ust. 1, 2, art. 3 ust. 1 lit. a), c), ust. 2]

Artykuł 1 ust. 1 i 2 dyrektywy 2008/104 w sprawie pracy tymczasowej należy interpretować w ten sposób, że zakresem stosowania tej dyrektywy jest objęte kierowanie przez stowarzyszenie o celach niezarobkowych, w zamian za rekompensatę finansową, jednego z jego członków do przedsiębiorstwa użytkownika w celu świadczenia tam zasadniczo i pod kierownictwem tego przedsiębiorstwa pracy za wynagrodzeniem, o ile członek ten jest chroniony z tego tytułu w danym państwie członkowskim, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego, i to mimo że wspomniany członek nie ma statusu pracownika w prawie krajowym z uwagi na to, iż nie zawarł umowy o pracę ze wspomnianym stowarzyszeniem.

Po pierwsze, pojęcie „pracownika” w rozumieniu dyrektywy 2008/104 należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono każdą osobę, która świadczy pracę – to znaczy wykonuje przez pewien okres na rzecz innej osoby i pod jej kierownictwem świadczenia, w zamian za które otrzymuje wynagrodzenie – i która jest chroniona z tego tytułu w danym państwie członkowskim, i to bez względu na kwalifikację prawną jej stosunku pracy w prawie krajowym, charakter więzi prawnej, która łączy te dwie osoby, i formę tego stosunku.

Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Trybunału cechą charakterystyczną stosunku pracy jest okoliczność, że dana osoba wykonuje przez pewien okres na rzecz innej osoby i pod jej kierownictwem świadczenia, w zamian za które otrzymuje wynagrodzenie, przy czym kwalifikacja prawna i forma tego stosunku, podobnie jak charakter więzi prawnej, która łączy te dwie osoby, nie są w tym względzie decydujące. Ponadto z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2008/104 oraz z art. 3 ust. 1 lit. c) tej dyrektywy, który definiuje pojęcie „pracownika tymczasowego” wynika, że dyrektywa ta stosuje się nie tylko do pracowników, którzy zawarli umowę o pracę z agencją pracy tymczasowej, lecz także do tych, których wiąże „stosunek pracy” z taką agencją.

Wynika z tego, że ani kwalifikacja prawna w prawie krajowym stosunku, który wiąże daną osobę z agencją pracy tymczasowej, ani charakter ich więzi prawnych, ani forma tego stosunku nie są decydujące dla celów określenia tej osoby jako „pracownika” w rozumieniu dyrektywy 2008/104.

Wniosku tego nie może podważać okoliczność, że zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy 2008/104 dyrektywa ta nie narusza ustawodawstwa krajowego w odniesieniu do definicji pracownika.

Przepis ten oznacza bowiem jedynie, że prawodawca Unii zmierzał do zachowania uprawnienia państw członkowskich do określania osób objętych pojęciem „pracownika” w rozumieniu prawa krajowego i mających podlegać ochronie w ramach przepisów prawa wewnętrznego, co stanowi aspekt, którego harmonizacji dyrektywa 2008/104 nie ma na celu.

Natomiast wspomniany przepis nie może być interpretowany w ten sposób, że prawodawca Unii rezygnuje z samodzielnego określania zakresu tego pojęcia w rozumieniu dyrektywy 2008/104, a tym samym zakresu stosowania ratione personae tej dyrektywy. Prawodawca nie pozostawił bowiem państwom członkowskim swobody jednostronnego definiowania wspomnianego pojęcia, lecz sam zakreślił jego kontury w art. 3 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy, jak to zresztą również uczynił w odniesieniu do definicji „pracownika tymczasowego” w art. 3 ust. 1 lit. c) wspomnianej dyrektywy.

Po drugie, stowarzyszenie, takie jak wspólnota, które kieruje do zakładów opiekuńczych i leczniczych personel pielęgniarski w zamian za rekompensatę finansową pokrywającą koszty osobowe i koszty administracyjne, prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 1 ust. 2 wspomnianej dyrektywy.

Okoliczność, że wspólnota dąży do celów niezarobkowych, nie ma, zgodnie z samym brzmieniem art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/104 i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału znaczenia w tym względzie. Forma prawna tej wspólnoty, stanowiącej stowarzyszenie, także nie ma znaczenia z uwagi na to, że nie przesądza o tym, czy prowadzona działalność ma charakter gospodarczy.

(zob. pkt 27–32, 43, 46–48; sentencja)