Keywords

Summary



Keywords

1. Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki podlegające ratione materiae i ratione temporis reżimowi prawnemu traktatu EWWiS – Wygaśnięcie traktatu EWWiS – Utrzymanie kontroli Komisji działającej na podstawie rozporządzenia nr 1/2003

(art. 65 ust. 1 EWWiS; rozporządzenie Rady nr 1/2003)

2. Akty instytucji – Stosowanie w czasie – Wygaśnięcie traktatu EWWiS – Decyzja Komisji przyjęta wobec przedsiębiorstwa po wygaśnięciu traktatu EWWiS i dotycząca okoliczności faktycznych mających miejsce przed jego wygaśnięciem – Zasady pewności prawa oraz ochrony uzasadnionych oczekiwań – Zakres – Odpowiedzialność przedsiębiorstw za ich działania naruszające reguły konkurencji w kontekście zastąpienia ram prawnych traktatu EWWiS ramami prawnymi traktatu WE – Przepisy materialne – Przepisy proceduralne

(art. 65 ust. 1 EWWiS; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 7 ust. 1, art. 23 ust. 2)

3. Konkurencja – Zasady Unii – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Kryteria oceny – Domniemanie decydującego wpływu wywieranego na spółkę zależną przez spółkę dominującą posiadającą 100% jej kapitału

(art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

4. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Poszanowanie prawa do obrony – Przewlekłość postępowania administracyjnego – Zniknięcie dowodów mających znaczenie dla wykonywania prawa do obrony – Ciężar dowodu

(rozporządzenie Rady nr 1/2003)

5. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Przedawnienie w zakresie postępowań – Zawieszenie – Decyzja Komisji będąca przedmiotem postępowania zawisłego przed Trybunałem Sprawiedliwości – Zakres

(rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23, 25 ust. 3, 6, art. 26 ust. 2; decyzja ogólna nr 715/78, art. 2, 3, 4 ust. 2)

Summary

1. Zgodnie z zasadą wspólną systemom prawnym państw członkowskich, której korzenie sięgają prawa rzymskiego, w razie zmiany przepisów prawnych należy zapewnić ciągłość struktur prawnych, chyba że prawodawca wyraził odmienną wolę. Owa zasada znajduje zastosowanie do zmian przepisów prawa pierwotnego Unii.

Nie istnieje w tym względzie żadna wskazówka co do tego, że prawodawca Unii chciał, by zachowania o charakterze zmowy zakazane pod rządami traktatu EWWiS mogły zostać wyłączone spod nałożenia sankcji po wygaśnięciu traktatu EWWiS. W celu zagwarantowania wolnej konkurencji następowanie po sobie traktatów EWWiS, WE i FUE zapewnia, że za każde zachowanie spełniające przesłanki określone w art. 65 ust. 1 EWWiS – niezależnie od tego, czy miało miejsce przed czy po wygaśnięciu traktatu EWWiS, 23 lipca 2002 r. – Komisja mogła nałożyć karę i w dalszym ciągu będzie mogła to uczynić.

W tych okolicznościach sprzeczne z celem i spójnością traktatów, a także nie do pogodzenia z ciągłością porządku prawnego Unii byłoby to, że Komisja nie mogłaby zapewnić jednolitego stosowania norm związanych z traktatem EWWiS, które nadal wywołują skutki prawne nawet po wygaśnięciu tegoż traktatu. Zatem Sąd nie narusza prawa interpretując rozporządzenie nr 1/2003 w ten sposób, że pozwala ono Komisji, po wygaśnięciu traktatu EWWiS, na stwierdzenie istnienia karteli w sektorach objętych zakresem stosowania traktatu EWWiS ratione materiæ i ratione temporis, a także ich ukaranie.

(por. pkt 62-66)

2. Zasada pewności prawa wymaga, aby dane uregulowanie Unii umożliwiało zainteresowanym dokładne zapoznanie się z zakresem obowiązków, które na nich nakłada, oraz aby mogli oni poznać jednoznacznie swoje prawa i obowiązki i podjąć w związku z tym odpowiednie działania. W tym względzie skoro traktaty jasno określają naruszenia, jak również charakter i surowość sankcji, które mogą zostać nałożone na przedsiębiorstwa za naruszenie reguł konkurencji,, to zasada pewności prawa oraz zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań nie zmierzają do zapewnienia przedsiębiorstwom tego, że późniejsze zmiany podstaw prawnych i przepisów proceduralnych pozwolą im na uniknięcie wszelkiej sankcji wymierzonej za ich minione zachowania o znamionach naruszenia.

Co się tyczy decyzji Komisji dotyczącej sytuacji prawnej, która ostatecznie zaistniała przed wygaśnięciem traktatu EWWiS i przyjętej wobec przedsiębiorstwa po wygaśnięciu owego traktatu, Sąd nie narusza prawa stwierdzając z jednej strony, że poszanowanie zasad rządzących stosowaniem prawa w czasie oraz wymogi dotyczące zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań nakazują stosowanie przepisów materialnych przewidzianych w art. 65 ust. 1 i 5 EWWiS do okoliczności faktycznych, które miały miejsce przed wygaśnięciem traktatu EWWiS i które podlegają zakresowi stosowania ratione materiæ i ratione temporis. W tym względzie art. 65 ust. 1 i 5 EWWiS przewidywał wyraźną podstawę prawną do nałożenia sankcji za naruszenie reguł konkurencji, w taki sposób, że staranne przedsiębiorstwo nie mogło w którymkolwiek momencie nie znać skutków swego zachowania ani liczyć na to, że zastąpienie ram prawnych traktatu EWWiS ramami prawnymi traktatu WE pozwoli mu na uniknięcie wszelkiej sankcji za popełnione w przeszłości naruszenia art. 65 EWWiS.

Jeśli chodzi z drugiej strony o obowiązującą podstawę prawną i mające zastosowanie przepisy proceduralne, Sąd słusznie orzekł, że Komisja ma kompetencję do prowadzenia postępowania zgodnie z art. 7 ust. 1 oraz art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003. Przepis stanowiący podstawę prawną aktu i upoważniający instytucję Unii do jego wydania winien bowiem obowiązywać w chwili wydania danego aktu i przepisy proceduralne uznaje się na ogół za mające zastosowanie w chwili ich wejścia w życie.

(por. pkt 67-70, 73-75)

3. Pojęcie przedsiębiorstwa oznacza każdy podmiot wykonujący działalność gospodarczą, niezależnie od jego formy prawnej i sposobu finansowania. Trybunał wyjaśnił w tym względzie, po pierwsze, że pojęcie przedsiębiorstwa w kontekście prawa konkurencji Unii, należy rozumieć jako oznaczające jednostkę gospodarczą, nawet jeśli z prawnego punktu widzenia jednostka ta składa się z kilku osób fizycznych lub prawnych, a po drugie, że jeżeli tego rodzaju podmiot gospodarczy narusza reguły konkurencji, to musi odpowiedzieć za to naruszenie zgodnie z zasadą odpowiedzialności osobistej.

Zachowanie spółki zależnej można przypisać spółce dominującej między innymi w przypadku, gdy mimo posiadania odrębnej podmiotowości prawnej owa spółka zależna nie określa w sposób autonomiczny swojego zachowania na rynku, lecz stosuje zasadniczo instrukcje przekazywane jej przez spółkę dominującą, w szczególności ze względu na powiązania gospodarcze, organizacyjne i prawne łączące oba te podmioty prawa. W szczególnym przypadku, gdy spółka dominująca posiada 100% kapitału swej spółki zależnej, która naruszyła reguły konkurencji, po pierwsze, ta spółka dominująca może wywierać decydujący wpływ na zachowanie swej spółki zależnej, a po drugie, istnieje wzruszalne domniemanie, że owa spółka dominująca rzeczywiście wywiera decydujący wpływ na zachowanie swej spółki zależnej.

W tych okolicznościach wystarczy, że Komisja wykaże, iż cały kapitał spółki zależnej znajduje się w posiadaniu jej spółki dominującej, aby móc domniemywać, że ta ostatnia wywiera decydujący wpływ na politykę handlową swej spółki zależnej. Komisja będzie mogła następnie uznać spółkę dominującą za solidarnie odpowiedzialną za zapłatę grzywny nałożonej na jej spółkę zależną, chyba że owa spółka dominująca, na której spoczywa ciężar obalenia tego domniemania, przedstawi wystarczające dowody pozwalające wykazać, że jej spółka zależna zachowuje się na rynku w sposób autonomiczny. Inne okoliczności, takie jak niezakwestionowanie wpływu wywieranego przez spółkę dominującą na politykę handlową jej spółki zależnej i wspólną reprezentację dwóch spółek w trakcie postępowania administracyjnego, mogą zostać wzięte pod uwagę przez sąd Unii, lecz warunkują stosowania owego domniemania.

(por. pkt 95-99)

4. Do przedsiębiorstwa, które twierdzi, że zbyt długi czas trwania postępowania administracyjnego miał wpływ na wykonywanie prawa do obrony, należy wykazanie w sposób wymagany prawem, że ze względu na ów zbyt długi czas doświadczyło ono trudności, broniąc się przed twierdzeniami Komisji.

Spółka działająca z należytą starannością, będąca adresatem decyzji Komisji, którą to decyzję zaskarżyła oraz będąca stroną pierwszego postępowania przed sądem Unii, powinna zachować dokumenty niezbędne do jej obrony. W przeciwnym wypadku powinna ona wskazać w dokładny sposób konkretne dowody, które znikły, a przynajmniej wypadki, zdarzenia lub okoliczności, które uniemożliwiły jej w rozpatrywanym okresie spełnienie obowiązku staranności i doprowadziły podobno do zniknięcia dowodów, do których nawiązuje. Jedynie bowiem badając takie szczególne informacje, sąd Unii może ocenić, czy przedsiębiorstwo wykazało w sposób wymagany prawem, że ze względu na zbyt długi czas trwania postępowania administracyjnego doświadczyło przywoływanych trudności, broniąc się przed twierdzeniami Komisji, lub czy wprost przeciwnie – rzeczone trudności wynikają z naruszenia przez owo przedsiębiorstwo spoczywającego na nim obowiązku staranności.

(por. pkt 118, 120-122)

5. Już sam fakt, iż postępowanie w sprawie skargi toczy się przed Sądem lub Trybunałem, uzasadnia zawieszenie biegu przedawnienia. Jeśli adresat decyzji nakładającej grzywnę za naruszenie reguł konkurencji postanawia wnieść skargę o stwierdzenie jej nieważności, sąd Unii rozpatruje jedynie te elementy decyzji, które dotyczą tego adresata. Natomiast elementy decyzji, które dotyczą innych adresatów i które nie zostały zaskarżone, nie stanowią przedmiotu sporu podlegającego rozstrzygnięciu przez sąd Unii.

Poza tym zgodnie z art. 4 ust. 2 ogólnej decyzji nr 715/78 dotyczącej przedawnienia ścigania i wykonywania sankcji w zakresie obowiązywania Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, i art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 bieg przedawnienia w zakresie wykonywania sankcji rozpoczyna się w dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Trybunał wyjaśnił, że ów termin biegnie zatem w szczególności od momentu upływu terminu do wniesienia skargi na decyzję zawierającą rozstrzygnięcie w przedmiocie naruszenia i grzywny, jeżeli żadna skarga nie została wniesiona. Z powyższego wynika, po pierwsze, że w stosunku do przedsiębiorstw, które nie wniosły skargi na końcową decyzję Komisji nakładającą na nie grzywnę na podstawie art. 65 EWWiS lub art. 23 rozporządzenia nr 1/2003, owa decyzja staje się ostateczna, a po drugie, że ten ostateczny charakter uruchamia w stosunku do nich bieg terminu do wykonania rzeczonej decyzji, przewidzianego w art. 4 decyzji nr 715/78 i w art. 26 rozporządzenia nr 1/2003. Wynika stąd, że w stosunku do tych przedsiębiorstw skarga wniesiona przez inne przedsiębiorstwo na tę samą decyzję końcową nie może mieć żadnego skutku zawieszającego.

Ponadto zarówno treść art. 3 decyzji nr 715/78 oraz art. 25 ust. 6 rozporządzenia nr 1/2003, jak i cele realizowane przez te artykuły obejmują jednocześnie skargi wnoszone na czynności wskazane w art. 2 decyzji nr 715/78 i w art. 25 ust. 3 rozporządzenia nr 1/2003, które podlegają zaskarżeniu, oraz skargi na końcową decyzję Komisji. Dlatego też skoro art. 3 decyzji nr 715/78 i art. 25 ust. 6 rozporządzenia nr 1/2003 nie wprowadzają żadnego rozróżnienia wśród decyzji, które mają skutek zawieszający, nie należy przypisywać skutku erga omnes skargom wnoszonym na czynności wskazane w art. 2 decyzji nr 715/78 i w art. 25 ust. 3 rozporządzenia nr 1/2003, które podlegają zaskarżeniu.

(por. pkt 141-147)