Keywords

Summary



Keywords

1. Konkurencja – Reguły wspólnotowe – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Kryteria oceny

(art. 81 WE, 82 WE)

2. Konkurencja – Reguły wspólnotowe – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Swobodne uznanie przysługujące Komisji

(art. 81 WE, 82 WE)

3. Konkurencja – Reguły wspólnotowe – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Kryteria oceny

(art. 81 WE, 82 WE)

4. Konkurencja – Reguły wspólnotowe – Naruszenia – Przypisanie

(art. 81 WE, 82 WE)

5. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Odstraszający charakter grzywny

(art. 81 WE; komunikat Komisji 98/C 9/03)

6. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Waga naruszenia – Ocena uzależniona od charakteru naruszenia – Bardzo poważne naruszenia

(art. 81 WE; komunikat Komisji 98/C 9/03)

7. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Waga naruszenia – Okoliczności obciążające – Powrót do naruszenia – Pojęcie

(art. 81 WE; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 2)

8. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kwota maksymalna – Obliczanie – Obrót, jaki należy uwzględnić

(art. 81 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

Summary

1. W przypadku naruszenia reguł konkurencji zachowanie spółki zależnej można przypisać spółce dominującej między innymi w przypadku gdy, mimo posiadania odrębnej podmiotowości prawnej, spółka zależna nie określa w sposób samodzielny swojego zachowania na rynku, lecz zasadniczo wykonuje polecenia wydawane jej przez spółkę dominującą, w szczególności ze względu na powiązania gospodarcze, organizacyjne i prawne łączące oba te podmioty prawa. Jest tak bowiem dlatego, że w tego rodzaju sytuacji spółka dominująca i jej spółka zależna są częścią tej samej jednostki gospodarczej, a tym samym tworzą jedno przedsiębiorstwo. Okoliczność bowiem, że spółka dominująca oraz jej spółka zależna stanowią jedno przedsiębiorstwo, pozwala Komisji na skierowanie decyzji nakładającej grzywnę do spółki dominującej bez konieczności wykazania jej osobistego udziału w naruszeniu.

W szczególnym przypadku, gdy spółka dominująca posiada 100% kapitału swej spółki zależnej, która naruszyła zasady konkurencji, po pierwsze, wspomniana spółka dominująca może wywierać decydujący wpływ na zachowanie swojej spółki zależnej i, po drugie, istnieje wzruszalne domniemanie, iż owa spółka dominująca rzeczywiście wywiera decydujący wpływ na zachowanie swojej spółki zależnej. W tych okolicznościach wystarczy, iż Komisja wykaże, że cały kapitał spółki zależnej znajduje się w posiadaniu jej spółki dominującej, aby przyjąć domniemanie, że ta ostatnia wywiera decydujący wpływ na politykę handlową swej spółki zależnej. Komisja będzie zatem mogła uznać spółkę dominującą za solidarnie odpowiedzialną za zapłatę grzywny nałożonej na spółkę zależną, chyba że spółka dominująca, na której spoczywa ciężar obalenia domniemania, przedstawi wystarczające dowody mogące wykazać, że jej spółka zależna działa na rynku w sposób autonomiczny.

(por. pkt 61, 62)

2. Przypisanie spółce dominującej naruszenia reguł konkurencji jest rozwiązaniem fakultatywnym, pozostawionym uznaniu Komisji. Sam fakt, że w ramach wcześniejszej praktyki decyzyjnej Komisja uznała, że okoliczności danej sprawy nie uzasadniają przypisania zachowania spółki zależnej jej spółce dominującej, nie oznacza, że instytucja ta jest zobowiązana do przedstawienia takiej samej oceny w późniejszej decyzji.

(por. pkt 64)

3. Komisja może przyjąć domniemanie, iż wobec objęcia w sposób bezpośredni lub pośredni całości kapitału zakładowego swych spółek zależnych spółka dominująca wywiera decydujący wpływ na ich zachowanie. Zadaniem spółki dominującej jest obalenie tego domniemania poprzez wykazanie, że rzeczone spółki zależne kształtują swą politykę handlową w sposób autonomiczny, wobec czego nie stanowią wraz z nią jednolitego podmiotu gospodarczego, a tym samym jednego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 81 WE.

Mówiąc ściślej, spółka dominująca powinna przedstawić wszystkie dowody dotyczące związków organizacyjnych, ekonomicznych i prawnych pomiędzy nią samą a jej spółką zależną, które jej zdaniem mogłyby wykazać, iż razem nie stanowią jednego podmiotu gospodarczego. Przy dokonywaniu oceny Sąd winien bowiem wziąć pod uwagę wszystkie przedstawione dowody, których charakter i znaczenie mogą się różnić w zależności od konkretnych okoliczności zachodzących w każdej rozpatrywanej sprawie.

W tym względzie to nie stosunek podżegania do naruszenia między spółką dominującą a spółką zależną, ani tym bardziej udział tej pierwszej w naruszeniu, lecz fakt, że stanowią one to samo przedsiębiorstwo w opisanym powyżej rozumieniu, które upoważnia Komisję do skierowania decyzji nakładającej grzywny na spółkę dominującą w ramach grupy spółek. Tym samym przypisanie spółce dominującej zachowania o znamionach naruszenia jej spółki zależnej nie wymaga dowodu, że spółka dominująca wpływa na politykę swej spółki zależnej w określonej dziedzinie będącej przedmiotem naruszenia. W szczególności okoliczność, że spółka dominująca odgrywa jedynie rolę koordynatora technicznego i finansowego oraz że świadczy na rzecz spółek zależnych niezbędną pomoc finansową, nie wystarczy do tego, aby wykluczyć, że spółka ta wywiera decydujący wpływ na zachowanie tych spółek zależnych, koordynując w szczególności inwestycje finansowe w obrębie grupy. W kontekście bowiem grupy spółek koordynująca w szczególności inwestycje finansowe w ramach grupy spółka ma za zadanie łączyć udziały w różnych spółkach oraz zapewniać jednolitość kierownictwa, w szczególności poprzez sprawowanie wskazanego nadzoru budżetowego.

Ponadto argument, że działalność objęta kartelem miała niewielkie znaczenie w obrębie polityki przemysłowej grupy, nie stanowi dowodu na to, że spółka dominująca pozostawiła swoim spółkom zależnym całkowitą niezależność i pozwoliła im decydować o ich zachowaniu na rynku.

Okoliczności, że spółka dominująca nie posiada bezpośrednio – lecz pośrednio – cały kapitał przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorze, którego dotyczy kartel, sama w sobie, również nie pozwala wykazać, że ta spółka dominująca i jej spółki zależne nie stanowią jednolitego podmiotu gospodarczego.

(por. pkt 93–95, 97, 98, 102)

4. Jeżeli dwa podmioty stanowią ten sam podmiot gospodarczy, okoliczność, że podmiot, który popełnił naruszenie reguł konkurencji dalej istnieje, sama w sobie nie stoi na przeszkodzie temu, by sankcja została nałożona na podmiot, który przejął prowadzenie jej działalności gospodarczej. Takie nałożenie sankcji jest dopuszczalne zwłaszcza w przypadku, gdy podmioty te znajdowały się pod kontrolą tej samej osoby i, z uwagi na ścisłe związki pomiędzy nimi pod względem gospodarczym i organizacyjnym, stosowały zasadniczo jednakowe wytyczne gospodarcze. W tych okolicznościach zasada indywidualizacji odpowiedzialności nie stoi na przeszkodzie temu, by sankcja za naruszenie popełnione najpierw przez pierwszy podmiot, a następnie kontynuowane przez podmiot, który przejął prowadzenie danej działalności gospodarczej w całości została nałożona na ten ostatni podmiot.

(por. pkt 117)

5. Uprawnienie Komisji do nakładania grzywien na przedsiębiorstwa, które umyślnie lub przez niedbalstwo dopuściły się naruszenia postanowień art. 81 WE, stanowi jeden z instrumentów nadanych Komisji w celu umożliwienia jej spełnienia misji nadzorczej przyznanej jej przez prawo wspólnotowe, obejmującej obowiązek prowadzenia ogólnej polityki mającej na celu stosowanie w dziedzinie konkurencji reguł ustalonych w traktacie i doprowadzenia do tego, ażeby zachowania przedsiębiorstw były z nimi zgodne. Z powyższych uwag wynika, że Komisja musi zapewnić swym działaniom odstraszający skutek, dokonując oceny wagi naruszenia w celu ustalenia kwoty grzywny, przede wszystkim jeśli chodzi o naruszenia wyjątkowo szkodliwe dla realizacji celów Wspólnoty.

Wymaga to dostosowania kwoty grzywny przy uwzględnieniu jej pożądanego oddziaływania na przedsiębiorstwo, na które została nałożona, po to, by grzywna nie była zbyt niska ani zbyt wysoka, w szczególności w świetle możliwości finansowych danego przedsiębiorstwa, zgodnie z wymogami dotyczącymi, po pierwsze, konieczności zapewnienia skuteczności grzywny, oraz, po drugie, przestrzegania zasady proporcjonalności. Przedsiębiorstwo o dużym rozmiarze, dysponujące znacznymi zasobami finansowymi w stosunku do zasobów innych członków kartelu, może łatwiej zgromadzić środki niezbędne do zapłacenia swej grzywny, co uzasadnia nałożenie na nie, w celu zapewnienia odstraszającego skutku tej grzywny, między innymi poprzez zastosowanie mnożnika grzywny proporcjonalnie wyższej niż grzywna za to samo naruszenie dokonane przez przedsiębiorstwo, które nie dysponuje takimi zasobami. W szczególności znaczenie przy ustalaniu kwoty grzywny ma uwzględnienie całkowitego obrotu każdego z przedsiębiorstw uczestniczących w kartelu

Cel odstraszający, jaki Komisja może realizować przy ustalaniu kwoty grzywny, dotyczy zapewnienia przestrzegania przez przedsiębiorstwa ustanowionych w traktacie reguł konkurencji, przy prowadzeniu przez nie działalności w ramach Wspólnoty bądź Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Oznacza to, że czynnik odstraszający, który może zostać uwzględniony przy obliczaniu grzywny, jest określany przy wzięciu pod uwagę szeregu elementów, a nie tylko szczególnej sytuacji zainteresowanego przedsiębiorstwa. Zasada ta znajduje zastosowanie w szczególności w sytuacji, gdy Komisja określiła mnożnik odstraszający, który wpływa na wysokość nałożonej na przedsiębiorstwo grzywny.

Zatem gdy chodzi o zastosowanie mnożnika o charakterze odstraszającym, nie można podważyć związku między, z jednej strony, rozmiarem i całkowitymi zasobami przedsiębiorstw a, z drugiej strony, koniecznością zagwarantowania odstraszającego skutku grzywny. Przedsiębiorstwo o dużym rozmiarze, dysponujące znacznymi zasobami finansowymi w stosunku do zasobów innych członków kartelu, może bowiem łatwiej zgromadzić środki niezbędne do zapłacenia swej grzywny.

(por. pkt 133–136, 146)

6. Z zawartego w wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS opisu bardzo poważnych naruszeń wynika, że porozumienia i uzgodnione praktyki, których przedmiotem jest w szczególności ustalanie poziomu cen bądź podział części rynku, mogą być kwalifikowane jako „bardzo poważne” naruszenia na podstawie samego ich charakteru, a Komisja nie ma obowiązku wykazywania rzeczywistego wpływu naruszenia na rynek. Podobnie kartele o charakterze horyzontalnym w dziedzinie cen stanowią najpoważniejsze naruszenia wspólnotowego prawa konkurencji i same w sobie mogą zostać uznane za bardzo poważne.

(por. pkt 140)

7. Punkt 2 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS jako przykład okoliczności obciążających wskazuje na powrót do naruszenia tego samego typu przez to samo przedsiębiorstwo. Pojęcie powrotu do naruszenia – tak jak jest ono rozumiane w niektórych krajowych porządkach prawnych – oznacza, że osoba dokonuje ponownych naruszeń po ukaraniu jej za podobne naruszenia. Ewentualny powrót do naruszenia jest jednym z czynników, jakie należy wziąć pod uwagę przy przeprowadzaniu analizy wagi spornego naruszenia.

W tym względzie, gdy Komisja odwołuje się do pojęcia „przedsiębiorstwa” w rozumieniu art. 81 WE, w celu zastosowania okoliczności obciążającej w związku z powrotem do naruszenia i uznaje, że do zachowania noszącego znamiona naruszenia powróciło to samo przedsiębiorstwo, pomimo że osoby prawne uczestniczące w rozpatrywanym naruszeniu nie były identyczne, musi ona przedstawić konkretne i szczegółowe dowody na poparcie swojego stanowiska.

Zatem w sytuacji, gdy zmiany, które zaszły w przedmiotowych spółkach w zakresie struktury i kontroli, są wyjątkowo skomplikowane, do Komisji należy dostarczenie wystarczająco konkretnych i szczegółowych informacji na temat zmian, które zaszły w spółkach kontrolowanych przez dane przedsiębiorstwo przed naruszeniem i przedstawienie wszystkich konkretnych informacji niezbędnych do tego, by uznać, że spółki, których dotyczy jej decyzja, i spółki, których dotyczyły wcześniejsze decyzje wchodzą w skład tego samego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 81 WE.

(por. pkt 161–163, 166, 167, 170)

8. Okoliczność, w której kilka spółek jest solidarnie zobowiązanych do zapłaty grzywny, ponieważ tworzą przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 81 WE, nie oznacza, jeśli chodzi o stosowanie górnej granicy przewidzianej w art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003, że zobowiązanie każdej z nich nie przekracza 10% uzyskanego przez nią obrotu w ostatnim roku obrotowym. Górna granica 10% w rozumieniu tego przepisu powinna bowiem być obliczona na podstawie łącznego obrotu wszystkich spółek tworzących jednolitą jednostkę gospodarczą działającą jako przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 81 WE, ponieważ jedynie łączny obrót spółek stanowiących części składowe może stanowić wskazówkę o wielkości i sile gospodarczej rozpatrywanego przedsiębiorstwa.

(por. pkt 177)