Sprawa C-418/06 P

Królestwo Belgii

przeciwko

Komisji Wspólnot Europejskich

„Odwołanie — EFOGR — Sektor roślin uprawnych — Rozliczanie rachunków EFOGR — Wiarygodny i funkcjonujący system kontroli — Wydatki wyłączone z finansowania wspólnotowego — Korekta ryczałtowa — Stosowanie z mocą wsteczną przepisów w dziedzinie kontroli — Obowiązki dorozumiane — Zasada proporcjonalności — Pewność prawa — Nieograniczone prawo orzekania”

Opinia rzecznika generalnego P. Mengozziego przedstawiona w dniu 10 stycznia 2008 r. I - 3051

Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 24 kwietnia 2008 r. I - 3085

Streszczenie wyroku

Nawet jeśli przepisy wspólnotowe dotyczące przyznawania pomocy i premii nie wymagają wyraźnie od państw członkowskich ustanowienia środków nadzoru i szczególnych sposobów kontroli, takich jak przywołane przez Komisję w trakcie rozliczania rachunków EFOGR zmniejszenie obszaru uwzględnionego przy obliczaniu pomocy, w przypadku gdy zgłoszony obszar jest większy niż obszar zapisany w komputerowym systemie informacji geograficznej (SIG), to jednak obowiązek ten może wynikać w niektórych przypadkach pośrednio z faktu, że na mocy danych przepisów do państw członkowskich należy organizacja skutecznego systemu kontroli i nadzoru. Po pierwsze bowiem, kontrola administracyjna i kontrole na miejscu zostały ustanowione przez prawodawcę wspólnotowego jako dwa odmienne, lecz uzupełniające się nawzajem sposoby kontroli. Po drugie, kontrola administracyjna poprzedzająca kontrole na miejscu powinna być przeprowadzana w sposób pozwalający władzom krajowym na wyciągnięcie wszystkich możliwych wniosków, tak dotyczących pewności, jak i wątpliwości, w kwestii poszanowania warunków udzielania pomocy i premii. Tymczasem wobec braku kontroli na miejscu i wszelkich innych kontroli uzupełniających ani obszary zgłoszone, ani wynikające z SIG nie mogą być uznane za dokładne. Stąd też rozbieżność pomiędzy tymi dwoma źródłami informacji może stanowić anomalię wskazującą na ryzyko straty po stronie EFOGR, która wymaga od państwa członkowskiego podjęcia działań kontrolnych czy to w postaci kontroli na miejscu, czy w jakiejkolwiek kontroli uzupełniającej. (por. pkt 68, 70, 72, 73, 75)

W trakcie opracowywania decyzji dotyczących rozliczania rachunków EFOGR, co do zasady każdy przypadek winien być oceniony indywidualnie, aby stwierdzić, czy w trakcie realizacji działań finansowych z EFOGR dane państwo członkowskie przestrzegało, czy też nie, wymogów wynikających z prawa wspólnotowego, a jeżeli im uchybiło, to w jakim zakresie. Państwo członkowskie może powoływać się na naruszenie zasady równego traktowania jedynie w zakresie, w jakim przywołane przypadki są przynajmniej porównywalne, z uwzględnieniem ich całościowej charakterystyki, w tym okresu, w którym wydatki były poczynione, sektora gospodarki oraz charakteru zarzucanych nieprawidłowości. Zakazana dyskryminacja może mieć miejsce, gdy podobne sytuacje są traktowane w sposób odmienny, chyba że tego rodzaju traktowanie jest obiektywnie uzasadnione. Tymczasem sytuacja państwa członkowskiego, które dzięki dobrowolnie wdrożonemu systemowi dysponuje informacjami, jakimi wobec braku takiego systemu inne państwa członkowskie nie dysponują, nie jest porównywalna. (por. pkt 91–94)

W odniesieniu do rozliczania rachunków EFOGR fakt, iż procedura może zostać ulepszona, nie uzasadnia sam w sobie korekty finansowej. Muszą istnieć istotne zaniedbania w stosowaniu wyraźnie przewidzianych przepisów wspólnotowych, które to niedociągnięcia muszą narażać EFOGR na rzeczywiste ryzyko strat bądź nieprawidłowości. Ryczałtowa korekta może mieć zastosowanie również wówczas, gdy stwierdza się zaniedbania w stosowaniu zasad dorozumianych, jeżeli tylko poszanowanie tych dorozumianych zasad jest konieczne dla przestrzegania wyraźnie przewidzianych przepisów prawa. (por. pkt 124, 126)

W ramach procedury rozliczania rachunków EFOGR choć do Komisji należy wykazanie istnienia naruszenia przepisów wspólnotowych, z chwilą stwierdzenia tego naruszenia do państwa członkowskiego należy wykazanie w razie potrzeby, że Komisja popełniła błąd w zakresie skutków finansowych, jakie wywiodła z tego naruszenia. W tym względzie w przypadkach, w których zamiast oddalić całość wydatków, których dotyczyło naruszenie, Komisja postarała się ustanowić przepisy zmierzające do wprowadzenia postępowania uzależnionego od rodzaju nieprawidłowości, stosownie do stopnia zaniedbania kontroli i stopnia ryzyka ponoszonego przez EFOGR, państwo członkowskie winno wykazać, że kryteria te są arbitralne i niesprawiedliwe. (por. pkt 135, 138)