Sprawa C‑578/11 P

Deltafina SpA

przeciwko

Komisji Europejskiej

„Odwołanie — Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki — Włoski rynek zakupu i pierwszego przetworzenia surowca tytoniowego — Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 81 WE — Zwalnianie z grzywien — Obowiązek współpracy — Prawo do obrony — Granice kontroli sądowej — Prawo do rzetelnego procesu — Przesłuchanie świadków lub stron — Rozsądny termin — Zasada równego traktowania”

Streszczenie – wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 12 czerwca 2014 r.

Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Obniżenie kwoty grzywny w zamian za współpracę przedsiębiorstwa, któremu zarzucono naruszenie – Przesłanki – Obowiązek zachowania poufności faktu współpracy – Spontaniczne i dobrowolne ujawnienie innym członkom kartelu – Ujawnienie nie nieuniknione – Naruszenie obowiązku współpracy (art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23; komunikat Komisji 2002/C 45/03) Postępowanie sądowe – Środki dowodowe – Rozprawa – Zadawanie pytań dotyczących złożonych kwestii technicznych lub faktycznych – Swobodna ocena przysługująca Sądowi – Granice (regulamin postępowania przed Sądem, art. 68) Odwołanie – Zarzuty – Kontrola przez Trybunał dokonywanej przez Sąd oceny konieczności uzupełnienia materiału dowodowego – Wykluczenie, z wyjątkiem przypadku ich przeinaczenia (art. 256 TFUE; regulamin postępowania przed Sądem, art. 64) Postępowanie sądowe – Podnoszenie nowych zarzutów w toku postępowania – Przesłanki – Zarzut oparty na okolicznościach podniesionych w toku postępowania – Nowa okoliczność prawna – Orzeczenie wyjaśniające zakres obowiązków spoczywających na Komisji ze względu na zasadę równego traktowania – Wyłączenie (art. 256 TFUE; regulamin postępowania przed Trybunałem, art. 127 § 1; regulamin postępowania przed Sądem, art. 48 § 2) Postępowanie sądowe – Czas trwania postępowania przed Sądem – Rozsądny termin – Spór co do istnienia naruszenia reguł konkurencji – Niedotrzymanie rozsądnego terminu – Konsekwencje (Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41, art. 47 akapit drugi) Odpowiedzialność pozaumowna – Wniosek oparty na przewlekłości postępowania przed Sądem – Przesłanki – Bezprawność – Szkoda – Związek przyczynowy – Kryteria oceny – Skład orzekający (art. 256 TFUE, 268 TFUE, 340 TFUE; Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41, art. 47 akapit drugi)

Co się tyczy obniżenia grzywny w zamian za współpracę przedsiębiorstwa, któremu zarzucono naruszenie, w prawie konkurencji Unii obowiązek współpracy spoczywa na przedsiębiorstwie. Nawet zakładając, że Komisja zaakceptowała była ewentualne niedobrowolne ujawnienie przez przedsiębiorstwo jego współpracy z Komisją innym przedsiębiorstwom uczestniczącym w kartelu, akceptacja ta nie mogłaby uzasadnić spontanicznego złożenia przez to przedsiębiorstwo oświadczenia i nie można, podnosząc ją, obalić stwierdzenia naruszenia przez to przedsiębiorstwo ciążącego na nim obowiązku współpracy. Gdy złożone oświadczenie jest spontaniczne, nie jest ono nieuniknione. (por. pkt 53) Nawet jeżeli istnieje powszechna i zgodna z prawem praktyka Sądu polegająca na zwracaniu się w złożonych kwestiach faktycznych lub technicznych do reprezentujących strony osób posiadających wiedzę o mających znaczenie dla sprawy kwestiach, gdy pytania zadawane adwokatowi skarżącej i urzędnikowi Komisji odpowiedzialnemu za prowadzenie sprawy dotyczą w szczególności okoliczności, które były kwestionowane i były przedmiotem sporu między stronami, i gdy nie wydaje się, by zainteresowanym zadawano pytania ze względu na posiadaną przez nich szczególną wiedzę techniczną, Sąd wykracza poza to, co może być dokonane w ramach wskazanej powyżej praktyki, gdyż zadane przezeń pytanie dotyczą okoliczności, które powinny były zostać ustalone w odpowiednim przypadku za pomocą zeznań w ramach procedury przewidzianej w art. 68 regulaminu postępowania przed Sądem. Okoliczność, że skarżąca nie przestawia na tej rozprawie żadnego sprzeciwu, nie pociąga za sobą niedopuszczalności zarzutu dotyczącego tej nieprawidłowości. (por. pkt 59–62) Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 67) Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 74–76) Przekroczenie rozsądnego terminu do wydania orzeczenia, będące uchybieniem proceduralnym stanowiącym naruszenie prawa podstawowego, musi powodować, że danej stronie przysługuje skuteczny środek prawny umożliwiający jej odpowiednie skorygowanie tego uchybienia. Jednakże w braku jakiejkolwiek poszlaki wskazującej, że przewlekłość postępowania przed Sądem miała wpływ na wynik sporu, nieprzestrzeganie terminu do wydania rozsądnego orzeczenia nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Wniosek ten jest oparty na założeniu, zgodnie z którym, w przypadku gdy nieprzestrzeganie rozsądnego terminu na wydanie orzeczenia pozostaje bez wpływu na wynik sporu, uchylenie zaskarżonego wyroku nie byłoby w stanie zaradzić naruszeniu przez Sąd zasady skutecznej ochrony sądowej. Ponadto, co się tyczy wyroków stwierdzających naruszenie prawa konkurencji Unii i nakładających grzywnę, z uwagi na konieczność zapewnienia poszanowania reguł prawa konkurencji Unii Trybunał nie może pozwolić – na tej tylko podstawie, że naruszono rozsądny termin na wydanie orzeczenia – na zakwestionowanie zasadności lub kwoty grzywny, jeżeli wszystkie zarzuty odnoszące się do ustaleń poczynionych przez Sąd w przedmiocie kwoty tej grzywny i ukaranego za jej pomocą zachowania zostały oddalone. (por. pkt 80–84) Naruszenie przez Sąd wynikającego z art. 47 akapit drugi karty podstawowych Unii Europejskiej obowiązku wydania w rozsądnym terminie orzeczenia w sprawach do niego skierowanych może prowadzić do skargi o odszkodowanie. W związku z tym takie naruszenie powinno spotkać się z sankcją w postaci wniesionej przed Sąd skargi o odszkodowanie, ponieważ skarga taka stanowi skuteczny ku temu środek. To Sąd, orzekając w składzie innym niż ten, który rozpoznawał spór zapoczątkowujący postępowanie, którego czas trwania jest krytykowany, jest zgodnie z art. 256 ust. 1 TFUE właściwy, aby wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie takich żądań odszkodowawczych. Żądania te nie mogą zostać przedłożone bezpośrednio Trybunałowi w ramach odwołania. Sąd w swojej ocenie kwestii dochowania rozsądnego terminu wydania orzeczenia musi uwzględnić okoliczności właściwe każdej sprawie, takie jak złożoność sporu i zachowanie stron, podstawowy wymóg pewności prawa, z którego powinny korzystać podmioty gospodarcze, a także cel polegający na zapewnieniu niezakłóconej konkurencji. Sąd musi zarówno dokonać oceny zarówno materialnego charakteru podnoszonej szkody i związku przyczynowego istniejącego między szkodą a zbyt długim czasem trwania postępowania sądowego, jak i uwzględnić zasady ogólne mające zastosowanie w porządkach prawnych państw członkowskich w przypadku rozpoznawania skarg dotyczących podobnych naruszeń. (por. pkt 86–89)

Sprawa C‑578/11 P

Deltafina SpA

przeciwko

Komisji Europejskiej

„Odwołanie — Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki — Włoski rynek zakupu i pierwszego przetworzenia surowca tytoniowego — Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 81 WE — Zwalnianie z grzywien — Obowiązek współpracy — Prawo do obrony — Granice kontroli sądowej — Prawo do rzetelnego procesu — Przesłuchanie świadków lub stron — Rozsądny termin — Zasada równego traktowania”

Streszczenie – wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 12 czerwca 2014 r.

Konkurencja — Grzywny — Kwota — Ustalenie — Kryteria — Obniżenie kwoty grzywny w zamian za współpracę przedsiębiorstwa, któremu zarzucono naruszenie — Przesłanki — Obowiązek zachowania poufności faktu współpracy — Spontaniczne i dobrowolne ujawnienie innym członkom kartelu — Ujawnienie nie nieuniknione — Naruszenie obowiązku współpracy (art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23; komunikat Komisji 2002/C 45/03) Postępowanie sądowe — Środki dowodowe — Rozprawa — Zadawanie pytań dotyczących złożonych kwestii technicznych lub faktycznych — Swobodna ocena przysługująca Sądowi — Granice (regulamin postępowania przed Sądem, art. 68) Odwołanie — Zarzuty — Kontrola przez Trybunał dokonywanej przez Sąd oceny konieczności uzupełnienia materiału dowodowego — Wykluczenie, z wyjątkiem przypadku ich przeinaczenia (art. 256 TFUE; regulamin postępowania przed Sądem, art. 64) Postępowanie sądowe — Podnoszenie nowych zarzutów w toku postępowania — Przesłanki — Zarzut oparty na okolicznościach podniesionych w toku postępowania — Nowa okoliczność prawna — Orzeczenie wyjaśniające zakres obowiązków spoczywających na Komisji ze względu na zasadę równego traktowania — Wyłączenie (art. 256 TFUE; regulamin postępowania przed Trybunałem, art. 127 § 1; regulamin postępowania przed Sądem, art. 48 § 2) Postępowanie sądowe — Czas trwania postępowania przed Sądem — Rozsądny termin — Spór co do istnienia naruszenia reguł konkurencji — Niedotrzymanie rozsądnego terminu — Konsekwencje (Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41, art. 47 akapit drugi) Odpowiedzialność pozaumowna — Wniosek oparty na przewlekłości postępowania przed Sądem — Przesłanki — Bezprawność — Szkoda — Związek przyczynowy — Kryteria oceny — Skład orzekający (art. 256 TFUE, 268 TFUE, 340 TFUE; Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41, art. 47 akapit drugi)