8

Okoliczności poprzedzające powstanie sporu zostały przedstawione w pkt 1–38 zaskarżonego wyroku w następujący sposób: „Spółki, których dotyczy niniejsza sprawa 1 H. Lundbeck A/S (zwana dalej »Lundbeckiem«) jest spółką prawa duńskiego, która kontroluje grupę spółek specjalizującą się w badaniach, opracowywaniu, produkcji, marketingu, sprzedaży i dystrybucji produktów farmaceutycznych służących leczeniu chorób centralnego systemu nerwowego, w tym depresji. 2 Lundbeck jest laboratorium innowacyjnym, mianowicie przedsiębiorstwem, którego działalność skoncentrowana jest na badaniach nad nowymi produktami leczniczymi i na wprowadzaniu ich do obrotu. 3 Alpharma Inc. jest spółką prawa amerykańskiego prowadzącą działalność na skalę światową w sektorze farmaceutycznym, w szczególności w segmencie generycznych produktów leczniczych. Do grudnia 2008 r. była kontrolowana przez spółkę prawa norweskiego A.L. Industrier AS. Następnie została zakupiona przez przedsiębiorstwo farmaceutyczne ze Zjednoczonego Królestwa, które z kolei zostało zakupione przez przedsiębiorstwo farmaceutyczne ze Stanów Zjednoczonych. W ramach tej restrukturyzacji Alpharma Inc. stała się najpierw, w kwietniu 2010 r., spółką Alpharma LLC, następnie w dniu 15 kwietnia 2013 r. spółką Zoetis Products LLC (zwaną następnie »Zoetis«) i, wreszcie, w dniu 6 lipca 2015 r., ponownie spółką Alpharma LLC. 4 Alpharma Inc. kontrolowała w 100% Alpharmę ApS, spółkę prawa duńskiego, która posiadała kilka spółek zależnych w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (zwaną dalej łącznie »grupą Alpharma«). W wyniku szeregu restrukturyzacji w dniu 31 marca 2008 r. Alpharma ApS stała się spółką Axellia Pharmaceuticals ApS, a po zmianie firmy w 2010 r. – Xellia Pharmaceuticals ApS […]. Produkt będący przedmiotem niniejszej sprawy i dotyczące go patenty 5 Produkt, którego dotyczy niniejsza sprawa, to przeciwdepresyjny produkt leczniczy zawierający aktywny składnik farmaceutyczny (active pharmaceutical ingredient, zwany dalej »API«) pod nazwą citalopram. 6 W 1977 r. Lundbeck złożył w Danii zgłoszenie patentowe na API citalopram, a także na dwa procesy, alkilowania i cyjanacji, stosowane w produkcji rzeczonego API. Patenty obejmujące ów API i te dwa procesy zostały wydane w Danii i w szeregu państw Europy Zachodniej [pomiędzy rokiem] 1977 [a rokiem] 1985. 7 Jeśli chodzi o EOG, ochrona wynikająca z [tych patentów] oraz, w stosownych przypadkach, z dodatkowych świadectw ochronnych (SPC), przewidzianych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1768/92 z dnia 18 czerwca 1992 r. dotyczącym stworzenia dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych (Dz.U. [1992,] L 182, s. 1), wygasła między rokiem 1994 (w odniesieniu do Niemiec) i rokiem 2003 (w odniesieniu do Austrii). W szczególności w przypadku Zjednoczonego Królestwa patenty te wygasły w styczniu 2002 r. 8 Z upływem czasu Lundbeck opracował inne, bardziej wydajne procesy wytwarzania citalopramu, w odniesieniu do których zgłosił – i często uzyskał – patenty w kilku krajach EOG, a także w ramach Układu o współpracy patentowej Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) oraz w Europejskim Urzędzie Patentowym (EPO). 9 Po pierwsze, w dniu 13 marca 2000 r. Lundbeck złożył do duńskich organów zgłoszenie patentowe dotyczące procesu produkcji citalopramu, które przewidywało metodę oczyszczania wykorzystywanych soli w drodze krystalizacji. Takie same zgłoszenia zostały złożone w innych krajach EOG, a także w WIPO i EPO. Lundbeck uzyskał patenty chroniące proces z wykorzystaniem krystalizacji (zwane dalej »patentami na krystalizację«) w kilku państwach członkowskich w pierwszej połowie roku 2002, w szczególności w dniu 30 stycznia 2002 r. w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa i w dniu 11 lutego 2002 r. w odniesieniu do Danii. EPO udzielił patentu na krystalizację w dniu 4 września 2002 r. Ponadto Lundbeck uzyskał już w Niderlandach w dniu 6 listopada 2000 r. wzór użytkowy dotyczący tego procesu […], czyli patent ważny przez okres sześciu lat, przyznawany bez realnego uprzedniego badania. 10 Po drugie, w dniu 12 marca 2001 r. Lundbeck złożył do organów Zjednoczonego Królestwa [Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej] zgłoszenie patentowe dotyczące procesu produkcji citalopramu, które przewidywało metodę oczyszczania wykorzystywanych soli w drodze destylacji cienkowarstwowej. Organy Zjednoczonego Królestwa przyznały Lundbeckowi patent dotyczący tej metody destylacji cienkowarstwowej w dniu 3 października 2001 r. (zwany dalej »patentem na destylację cienkowarstwową«). Jednakże w dniu 23 czerwca 2004 r. ów patent został unieważniony w związku z brakiem cechy nowości w stosunku do innego patentu Lundbecka. 11 Wreszcie, Lundbeck miał zamiar wprowadzić pod koniec 2002 r. lub z początkiem 2003 r. nowy przeciwdepresyjny produkt leczniczy Cipralex, oparty na API o nazwie escitalopram (lub S-citalopram). Ów nowy produkt leczniczy był skierowany do tych samych pacjentów co pacjenci, którzy mogli być leczeni opatentowanym produktem leczniczym Cipramil Lundbecka, opartym na API citalopram. API escitalopram był chroniony za pomocą patentów ważnych przynajmniej do 2012 r. Porozumienie zawarte przez Lundbecka z grupą Alpharma i pozostałe elementy kontekstu sprawy 12 W 2002 r. spółka Lundbeck zawarła sześć porozumień w sprawie citalopramu (zwanych dalej »spornymi porozumieniami«) z czterema przedsiębiorstwami prowadzącymi działalność w zakresie wytwarzania lub sprzedaży generycznych produktów leczniczych, (zwanymi dalej »[wytwórcami] generycznych produktów leczniczych«), w tym z grupą Alpharma. 13 Porozumienie mające znaczenie w niniejszej sprawie (zwane dalej »spornym porozumieniem«) zostało zawarte między Lundbeckiem i Alpharmą ApS w dniu 22 lutego 2002 r. na okres począwszy od tej daty do dnia 30 czerwca 2003 r. (zwany dalej »rozpatrywanym okresem«). 14 Przed zawarciem tego porozumienia, w styczniu 2002 r., Alpharma zakupiła od spółki Alfred E. Tiefenbacher GmbH & Co. (zwanej dalej »[Tiefenbacherem]«) zapasy tabletek generycznego citalopramu stworzonego na bazie API citalopram, wyprodukowanych przez indyjską spółkę Cipla, a także zamówiła ich kolejne dostawy. 15 W odniesieniu do preambuły spornego porozumienia (zwanej dalej »preambułą«) należy stwierdzić w szczególności, że: – w motywie pierwszym przypomniano, że »Lundbeck jest właścicielem praw własności intelektualnej, które obejmują w szczególności patenty dotyczące produkcji […] API ‘Citalopram’ [(pisanego z wielkiej litery ‘C’ w całym tekście umowy)], w tym patenty wymienione w załączniku A« do tego porozumienia […]; – w motywie drugim stwierdzono, iż Lundbeck produkuje i sprzedaje produkty farmaceutyczne zawierające »Citalopram« we wszystkich państwach członkowskich, a także w Norwegii i Szwajcarii, a kraje te są łącznie zwane »Terytorium«; – motywy trzeci i czwarty odnoszą się do faktu, że grupa Alpharma wyprodukowała lub zakupiła produkty farmaceutyczne zawierające »Citalopram« na »Terytorium«, i to bez zgody Lundbecka; – w motywach piątym i szóstym zwrócono uwagę na fakt, że produkty grupy Alpharmy zostały poddane przez Lundbecka badaniom laboratoryjnym, których wyniki dały uzasadnione powody do tego, by przypuszczać, iż metody produkcji wykorzystane do wytworzenia tych produktów naruszają jego prawa własności intelektualnej; – w motywie siódmym przypomniano, że w dniu 31 stycznia 2002 r. Lundbeck wniósł powództwo do sądu Zjednoczonego Królestwa (zwane dalej »powództwem o stwierdzenie naruszenia praw własności intelektualnej w UK«) w celu uzyskania zakazu skierowanego przeciwko »sprzedaży przez grupę Alpharma produktów zawierających Citalopram z powodu naruszenia praw własności intelektualnej Lundbecka«; – motyw ósmy wskazuje, iż grupa Alpharma przyznaje, że ustalenia Lundbecka są prawidłowe, i zobowiązuje się ona nie wprowadzać do obrotu »takich produktów«; – w motywach dziewiątym i dziesiątym wyjaśniono, że Lundbeck: – »zgadza się zapłacić [grupie] Alpharm[a] rekompensatę w celu uniknięcia sporu patentowego«, którego wynik nie może zostać przewidziany z całkowitą pewnością i który byłby kosztowny i czasochłonny; – »w celu rozstrzygnięcia sporu, zgadza się na zakupienie od [grupy] Alpharm[a] jej całych zapasów produktów zawierających Citalopram i na zapłacenie jej rekompensaty za owe produkty«. 16 W odniesieniu do treści spornego porozumienia, należy zauważyć w szczególności, że: – punkt 1.1 [spornego porozumienia] stanowi, że grupa Alpharma i jej spółki zależne »anulują, zatrzymają i zaniechają przywozu, […] produkcji […] i sprzedaży produktów farmaceutycznych zawierających Citalopram na Terytorium […] w [rozpatrywanym okresie]« i że Lundbeck wycofa powództwo o stwierdzenie naruszenia praw własności intelektualnej w UK; – w tym samym punkcie uściślono, że nie ma on zastosowania do »wszystkich produktów zawierających escitalopram«; – punkt 1.2 stanowi, że »[w] przypadku jakiegokolwiek naruszenia obowiązku ustanowionego w [pkt 1.1 spornego porozumienia] lub na wniosek Lundbecka [grupa] Alpharma […] podda się dobrowolnie tymczasowemu zakazowi wydanemu przez dowolny właściwy sąd w jakimkolwiek państwie znajdującym się na Terytorium« i że Lundbeck może uzyskać taki nakaz bez złożenia zabezpieczenia; – w pkt 1.3 wyjaśniono, że tytułem rekompensaty za zobowiązania przewidziane w tym porozumieniu oraz w celu uniknięcia kosztów i długotrwałego sporu Lundbeck zapłaci grupie Alpharma kwotę 12 mln dolarów amerykańskich (USD), z czego 11 mln za produkty grupy Alpharma zawierające »Citalopram«, w trzech transzach w wysokości 4 mln każda, podlegających zapłacie w odpowiednio w dniach 31 marca 2002 r., 31 grudnia 2002 r. i 30 czerwca 2003 r.; – punkt 2.2 stanowi, że najpóźniej do dnia 31 marca 2002 r. grupa Alpharma dostarczy Lundbeckowi wszystkie zapasy produktów zawierających »Citalopram«, którymi dysponuje w tym dniu, to jest 9,4 mln tabletek znajdujących się już w jej posiadaniu w chwili zawarcia spornego porozumienia oraz 16 mln tabletek, które zostały przez nią zamówione. 17 Załącznik A [spornego porozumienia] zawiera listę 28 zgłoszeń praw własności intelektualnej złożonych przez Lundbecka przed podpisaniem [tego porozumienia], z których dziewięć zostało już do tego dnia uwzględnionych. Rzeczone prawa własności intelektualnej dotyczyły procesów służących produkcji API citalopram, objętych [patentem] na krystalizację i [patentem na] destylację cienkowarstwową. 18 Ponadto należy wyjaśnić, że w dniu 2 maja 2002 r. sąd Zjednoczonego Królestwa wydał postanowienie ugodowe przewidujące, że postępowanie w przedmiocie powództwa o stwierdzenie naruszenia praw własności intelektualnej w UK zostaje zawieszone ze względu na zawarcie porozumienia pomiędzy Lundbeckiem i między innymi grupą Alpharma, zgodnie z którym ta ostatnia »anuluj[e], zatrzyma[…] i zaniecha[…] przywozu, […] produkcji […] i sprzedaży […] w [państwach członkowskich], w Norwegii i w Szwajcarii (»Odnośne Terytoria«) produktów farmaceutycznych zawierających citalopram wyprodukowany za pomocą procesów będących przedmiotem [patentu na krystalizację i patentu na destylację cienkowarstwową przyznanych przez władze Zjednoczonego Królestwa] lub innych równoważnych patentów uzyskanych lub objętych żądaniem na Odnośnych Terytoriach do dnia 30 czerwca 2003 r. […]«. Działania Komisji w sektorze farmaceutycznym oraz postępowanie administracyjne 19 W październiku 2003 r. Komisja została poinformowana przez Konkurrence- og Forbrugerstyrelsen (KFST, duński organ ochrony konkurencji i konsumentów) o istnieniu spornych porozumień. 20 Ponieważ większość z nich dotyczyła całości EOG lub w każdym razie państw członkowskich innych niż Królestwo Danii, uzgodniono, że Komisja zbada ich zgodność z prawem konkurencji, natomiast KFST nie będzie kontynuować badania tego zagadnienia. 21 Między [rokiem] 2003 a [rokiem] 2006 Komisja przeprowadziła kontrole, w rozumieniu art. 20 ust. 4 rozporządzenia [nr 1/2003] w Lundbecku i w innych spółkach prowadzących działalność w sektorze farmaceutycznym. Komisja skierowała również do Lundbecka i do innej spółki żądania udzielenia informacji w rozumieniu art. 18 ust. 2 tego rozporządzenia. 22 W dniu 15 stycznia 2008 r. Komisja wydała decyzję w sprawie wszczęcia dochodzenia dotyczącego sektora farmaceutycznego zgodnie z art. 17 rozporządzenia nr 1/2003 (sprawa COMP/D 2/39514). Jedyny artykuł tej decyzji wskazywał, że prowadzone dochodzenie dotyczyło wprowadzenia na rynek innowacyjnych i generycznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi. 23 W dniu 8 lipca 2009 r. Komisja wydała komunikat mający za przedmiot syntezę sprawozdania z dochodzenia w sektorze farmaceutycznym. Komunikat ten zawierał w załączniku technicznym pełną wersję tego sprawozdania z dochodzenia w postaci dokumentu roboczego Komisji, dostępnego wyłącznie w [języku angielskim]. 24 W dniu 7 stycznia 2010 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie przeciwko Lundbeckowi. 25 W ciągu 2010 r. i pierwszego półrocza 2011 r. Komisja skierowała żądania udzielenia informacji do Lundbecka i do innych spółek będących stronami spornych porozumień, w tym do grupy Alpharma. 26 W dniu 24 lipca 2012 r. Komisja wszczęła postępowanie przeciwko [wytwórcom generycznych produktów leczniczych] będącym stronami spornych porozumień i wysłała do nich, a także do Lundbecka, pismo w sprawie przedstawienia zarzutów. […] 30 W dniu 19 czerwca 2013 r. Komisja wydała [sporną] decyzję. [Sporna] decyzja 31 W [spornej] decyzji Komisja uznała, iż sporne porozumienie, podobnie jak inne rozpatrywane porozumienia, stanowiło ograniczenie konkurencji ze względu na cel w rozumieniu art. 101 ust. 1 TFUE i art. 53 ust. 1 porozumienia [o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r. (Dz.U. 1994, L 1, s. 3)], którego dopuścili się Lundbeck oraz Alpharma ApS, Alpharma Inc. i A.L. Industrier (art. 1 ust. 3 [spornej] decyzji). 32 Jak wynika ze streszczenia zawartego w motywie 1087 [spornej] decyzji, Komisja [oparła się] w tym względzie w szczególności na następujących elementach: – w chwili zawarcia tego porozumienia Lundbeck i grupa Alpharma byli konkurentami, przynajmniej potencjalnymi, w szeregu państw EOG; – na podstawie tego porozumienia Lundbeck dokonał na rzecz grupy Alpharma transferu znacznych wartości majątkowych; – ów transfer wartości majątkowych był związany z akceptacją przez grupę Alpharma ograniczeń w wejściu na rynek zawartych we wspomnianym porozumieniu, a w szczególności ze zobowiązaniem się przez grupę Alpharma do niesprzedawania jakiegokolwiek citalopramu generycznego w EOG w rozpatrywanym okresie; – ów transfer wartości majątkowych odpowiadał w zasadzie zyskom, jakie grupa Alpharma mogłaby osiągnąć, gdyby udało jej się wejść na rynek z powodzeniem; – Lundbeck nie mógłby uzyskać takich ograniczeń na podstawie swoich patentów na procesy krystalizacji i destylacji cienkowarstwowej (zwanych dalej »nowymi patentami [na proces] Lundbecka«), zważywszy, że zobowiązania spoczywające na grupie Alpharma na mocy spornego porozumienia wykraczały poza zakres praw przyznanych podmiotowi uprawnionemu z patentów na procesy; – sporne porozumienie nie przewidywało po stronie Lundbecka żadnego zobowiązania do powstrzymania się od wniesienia powództwa o stwierdzenie naruszenia praw własności intelektualnej przeciwko grupie Alpharma w sytuacji, gdyby ta weszła na rynek z generycznym citalopramem po wygaśnięciu spornego porozumienia. 33 Komisja nałożyła ponadto grzywny na wszystkie strony spornych porozumień. Oparła się ona w tym zakresie na wytycznych [w sprawie metody ustalania grzywien z 2006 r.] Chociaż w odniesieniu do Lundbecka Komisja zastosowała opisaną w [tych wytycznych] ogólną metodologię opartą na wartości zrealizowanej przez to przedsiębiorstwo sprzedaży rozpatrywanego produktu (motywy 1316–1358 [spornej] decyzji), to jednak w odniesieniu do innych stron rozpatrywanych porozumień, a mianowicie [wytwórców generycznych produktów leczniczych], skorzystała ona z przewidzianej w pkt 37 tych wytycznych możliwości odstąpienia od stosowania tej metodologii w stosunku do tych stron ze względu na szczególne okoliczności sprawy (motyw 1359 [spornej] decyzji). 34 I tak, co się tyczy innych niż Lundbeck stron spornych porozumień, do których należy grupa Alpharma, Komisja uznała, że w celu ustalenia kwoty podstawowej grzywny i zapewnienia jej wystarczająco odstraszającego skutku należy uwzględnić wartości kwot, które Lundbeck przekazał im na mocy rozpatrywanych porozumień, i to bez rozróżniania naruszeń w zależności od ich charakteru i zasięgu geograficznego, czy też na podstawie udziałów w rynku zainteresowanych przedsiębiorstw, które to czynniki zostały poruszone jedynie w trosce o zupełność (motyw 1361 [spornej] decyzji). 35 W odniesieniu do grupy Alpharma Komisja uznała, że kwoty, które Lundbeck zapłacił jej, wynosiły 11,1 mln USD, co, zgodnie ze średnim kursem wymiany w 2002 r., odpowiadało 11,7 mln EUR. Kwota ta składała się, po pierwsze, z 10,1 mln USD na zakup zapasów citalopramu należących do grupy Alpharma, uwzględniając przy tym obniżkę wysokości 900000 USD, która została zastosowana do transzy uiszczonej przez Lundbecka w dniu 31 grudnia 2002 r. (zob. pkt 16 tiret czwarte [zaskarżonego wyroku]) ze względu na to, że liczba otrzymanych tabletek była niższa od uzgodnionego poziomu, i po drugie, z 1 mln USD z tytułu kosztów sądowych, których dzięki zawarciu spornego porozumienia udało się uniknąć (motywy 545, 547, 1071, 1374 i przypis 1867 [spornej] decyzji). 36 Biorąc pod uwagę łączny czas trwania dochodzenia, Komisja obniżyła o 10% kwoty grzywien nałożonych na wszystkich adresatów [spornej] decyzji (motywy 1349 i 1380 [spornej] decyzji). 37 Wreszcie, Komisja zastosowała art. 23 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1/2003, zgodnie z którym w odniesieniu do każdego z przedsiębiorstw biorących udział w naruszeniu grzywna nie może przekraczać 10% całkowitego obrotu uzyskanego w poprzedzającym roku obrotowym, liczonego osobno dla [Xellia Pharmaceuticals], Zoetis i A.L. Industrier, ponieważ w chwili wydania [spornej] decyzji spółki te nie były już częścią jednego i tego samego przedsiębiorstwa (motyw 1384 [spornej] decyzji). W przypadku A.L. Industrier Komisja uwzględniła obrót osiągnięty w 2011 r., nie zaś ten osiągnięty w 2012 r., ponieważ uznała, że dane z [roku] 2012 nie dotyczyły roku prowadzenia normalnej działalności gospodarczej (motywy 1386 i 1387 [spornej] decyzji). 38 Na podstawie tych rozważań Komisja nałożyła na zasadzie odpowiedzialności solidarnej grzywnę w wysokości 10530000 EUR na [Xellia Pharmaceuticals] i na Zoetis, podczas gdy odpowiedzialność solidarna A.L. Industrier została ograniczona do kwoty 43216 EUR (motyw 1396 i art. 2 ust. 3 [spornej] decyzji)”.