Sprawa C‑438/14

Nabiel Peter Bogendorff von Wolffersdorff

przeciwko

Standesamt der Stadt Karlsruhe i Zentraler Juristischer Dienst der Stadt Karlsruhe

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Amtsgericht Karlsruhe)

„Odesłanie prejudycjalne — Obywatelstwo Unii — Artykuł 21 TFUE — Swoboda przemieszczania się i pobytu w państwach członkowskich — Ustawa państwa członkowskiego znosząca przywileje i zakazująca przyznawania nowych tytułów szlacheckich — Nazwisko osoby dorosłej, będącej obywatelem wspomnianego państwa, nabyte w trakcie zwykłego pobytu w innym państwie członkowskim, którego osoba ta posiada także obywatelstwo — Nazwisko zawierające elementy tytułów szlacheckich — Zamieszkanie w pierwszym państwie członkowskim — Odmowa przez organy pierwszego państwa członkowskiego wpisania do rejestru aktów stanu cywilnego nazwiska nabytego w drugim państwie członkowskim — Względy uzasadniające — Porządek publiczny — Niezgodność z podstawowymi zasadami prawa niemieckiego”

Streszczenie – wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 2 czerwca 2016 r.

Obywatelstwo Unii – Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich – Ustawa krajowa znosząca przywileje i zakazująca przyznawania nowych tytułów szlacheckich – Obywatel państwa członkowskiego posiadający także obywatelstwo innego państwa członkowskiego, w którym nabył swobodnie wybrane nazwisko zawierające kilka elementów tytułów szlacheckich – Obowiązek uznania tego nazwiska przez władze pierwszego państwa członkowskiego – Brak – Uzasadnienie względami porządku publicznego – Badanie przez sąd krajowy

(art. 21 TFUE)

Artykuł 21 TFUE należy interpretować w ten sposób, że organy państwa członkowskiego nie są zobowiązane do uznania nazwiska obywatela tego państwa członkowskiego w przypadku, gdy posiada on także obywatelstwo innego państwa członkowskiego, w którym nabył to swobodnie wybrane nazwisko zawierające kilka elementów tytułów szlacheckich, które są niedopuszczalne na gruncie prawa pierwszego państwa członkowskiego, o ile zostanie wykazane – czego weryfikacja należy do sądu krajowego – że taka odmowa uznania nazwiska jest w tym kontekście uzasadniona względami porządku publicznego, ponieważ jest odpowiednia i niezbędna do zagwarantowania poszanowania zasady równości wszystkich obywateli wspomnianego państwa członkowskiego wobec prawa.

W szczególności zadaniem sądu krajowego jest przeprowadzenie oceny, czy organy właściwe w zakresie stanu cywilnego pierwszego państwa członkowskiego, poprzez odmowę uznania nazwiska nabytego przez zainteresowanego w w innym państwie członkowskim z tego względu, że realizacja celu polegającego na zagwarantowaniu przestrzegania zasady równości wszystkich obywateli pierwszego państwa członkowskiego wobec prawa wymaga, by obywatelom tego państwa zakazano nabywania i używania w określonych okolicznościach tytułów szlacheckich lub ich elementów, które mogą stwarzać wrażenie, że osoba nosząca to nazwisko posiada taką godność, nie wykroczyły poza to, co jest niezbędne do zapewnienia realizacji podstawowego celu konstytucyjnego, do którego dążą.

W tym zakresie przy wyważaniu przyznanego obywatelom Unii na mocy art. 21 TFUE prawa do swobodnego przemieszczania się i słusznych interesów, do zagwarantowania których ustawodawca krajowy dąży poprzez granice ustanowione wobec używania tytułów szlacheckich i poprzez zakaz ponownego tworzenia wrażenia posiadania pochodzenia szlacheckiego, należy uwzględnić różne okoliczności. Chociaż okoliczności te nie mogą służyć jako takie za uzasadnienie, to jednak powinny być uwzględnione podczas kontroli proporcjonalności.

I tak, po pierwsze, należy uwzględnić fakt, że zainteresowany skorzystał z tego prawa i posiada podwójne obywatelstwo pierwszego i drugiego państwa członkowskiego, że elementy nazwiska nabytego w drugim państwie członkowskim naruszające zdaniem organów pierwszego państwa członkowskiego porządek publiczny nie stanowią formalnie tytułów szlacheckich ani w pierwszym, ani w drugim państwie członkowskim, i że sąd pierwszego państwa członkowskiego, który nakazał właściwym organom wpisanie do rejestru aktów stanu cywilnego nazwiska córki zainteresowanego zawierającego elementy tytułów szlacheckich, w brzmieniu, w jakim zostało ono zarejestrowane przez organy drugiego państwa członkowskiego, nie orzekł, że taki wpis jest sprzeczny z porządkiem publicznym. Po drugie, należy także uwzględnić fakt, że rozpatrywana zmiana nazwiska opiera się na dokonanym przez zainteresowanego wyborze o charakterze wyłącznie osobistym, że rozbieżności nazwisk, jaka z powyższego wynika, nie można przypisać ani okolicznościom związanym z urodzeniem skarżącego, ani adopcji, ani nabyciu obywatelstwa drugiego państwa członkowskiego, oraz że nazwisko wybrane w drugim państwie zawiera elementy, które formalnie nie stanową tytułów szlacheckich ani w pierwszym, ani w drugim państwie członkowskim, lecz stwarzają wrażenie pochodzenia szlacheckiego.

W każdym razie, o ile obiektywny powód związany z porządkiem publicznym i zasadą równości obywateli pierwszego państwa członkowskiego wobec prawa może – o ile zostanie uwzględniony – uzasadnić odmowę uznania zmiany nazwiska zainteresowanego, o tyle nie może on uzasadnić odmowy uznania zmiany jego imion.

(por. pkt 79–84; sentencja)