Keywords

Summary



Keywords

1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Legitymacja procesowa – Decyzja w przedmiocie zgodności koncentracji ze wspólnym rynkiem – Osoby trzecie zainteresowane daną koncentracją

(art. 108 ust. 2 TFUE, art. 263 akapit czwarty TFUE)

2. Konkurencja – Koncentracje – Postępowanie administracyjne – Prawo osób trzecich do bycia wysłuchanym – Stowarzyszenia konsumentów

(rozporządzenia: Rady nr 139/2004, art. 6; Komisji nr 802/2004, art. 11 lit. c))

3. Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Legitymacja procesowa – Decyzja o odmowie odesłania badania koncentracji właściwym władzom państwa członkowskiego – Osoby trzecie zainteresowane daną koncentracją – Brak

(art. 108 ust. 2 TFUE, art. 263 akapit czwarty TFUE; rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 9)

4. Konkurencja – Koncentracje – Decyzja o odmowie odesłania badania koncentracji właściwym władzom państwa członkowskiego – Prawo odwołania się państwa członkowskiego w celu stosowania jego krajowego prawa dotyczącego konkurencji – Odwołanie przysługujące w tym samym celu zainteresowanej osobie trzeciej – Niedopuszczalność

(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 9 ust. 9)

Summary

1. Zgodnie z art. 263 akapit czwarty TFUE osoba fizyczna lub prawna może wnieść skargę na decyzję skierowaną do innej osoby wyłącznie w sytuacji, gdy decyzja ta dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie. Jednakże w odniesieniu do decyzji Komisji dotyczących zgodności koncentracji ze wspólnym rynkiem legitymację czynną osób trzecich zainteresowanych koncentracją należy oceniać w sposób odmienny w zależności od tego, czy osoby te, z jednej strony, podnoszą uchybienia naruszające istotę tych decyzji (zwane dalej „pierwszą kategorią”) lub, z drugiej strony, twierdzą, że Komisja naruszyła uprawnienia procesowe przyznane im przez akty prawa Unii regulujące kontrolę koncentracji (zwane dalej „drugą kategorią”).

Co się tyczy pierwszej kategorii, sama okoliczność, że decyzja może wywrzeć wpływ na sytuację prawną skarżącego, nie jest wystarczająca, aby uznać, iż ma on legitymację czynną. W odniesieniu w szczególności do indywidualnego oddziaływania konieczne jest, aby sporna decyzja wpływała na sytuację tego skarżącego ze względu na szczególne dla niego cechy charakterystyczne lub na sytuację faktyczną, która odróżnia go od wszelkich innych osób i indywidualizuje w sposób podobny jak adresata aktu.

W odniesieniu do drugiej kategorii, co do zasady, jeśli przepisy przyznają osobom trzecim uprawnienia procesowe, osoby te winny mieć możliwość odwołania się, aby chronić swoje słuszne interesy. Co się tyczy w szczególności spraw wnoszonych przez osoby fizyczne lub prawne, prawo niektórych osób do bycia należycie wysłuchanym na ich wniosek w toku postępowania administracyjnego przed Komisją może, co do zasady, być wyegzekwowane przez sąd Unii dopiero na etapie badania zgodności z prawem ostatecznej decyzji wydanej przez Komisję. Tak więc nawet jeżeli decyzja ta w swej istocie nie dotyczy indywidualnie lub bezpośrednio skarżącego, powinien on jednakże otrzymać legitymację czynną w odniesieniu do tej decyzji w konkretnym celu zbadania, czy gwarancje proceduralne, o które miał prawo się ubiegać, zostały naruszone. Jedynie w przypadku, gdyby Sąd stwierdził naruszenie tych gwarancji mogące naruszyć prawa skarżącego do skutecznego przedstawienia swego stanowiska w toku tego postępowania administracyjnego, jeżeli złożył o to wniosek, do Sądu należałoby stwierdzenie nieważności tej decyzji z powodu naruszenia istotnych wymogów proceduralnych. W braku takiego istotnego naruszenia uprawnień procesowych skarżącego sam fakt, że skarżący powołał się przed sądem Unii na naruszenie swych uprawnień w toku postępowania administracyjnego, nie może spowodować dopuszczalności skargi, w zakresie w jakim jest ona oparta na zarzutach dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.

Z powyższego wynika, że skargę wniesioną przez skarżącego, nienależącą do pierwszej kategorii, można uznać za dopuszczalną wyłącznie w przypadku, gdy zmierza do zapewnienia ochrony uprawnień procesowych, które zostały mu przyznane w toku postępowania administracyjnego, a do Sądu należy zbadanie co do istoty, czy decyzja będąca przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności narusza te uprawnienia.

(por. pkt 27–30)

2. Stowarzyszenie konsumentów powołane do ochrony ich wspólnych interesów może dysponować uprawnieniem procesowym, tzn. prawem do bycia wysłuchanym w ramach postępowania administracyjnego Komisji mającego na celu zbadanie koncentracji, z zastrzeżeniem spełnienia dwóch przesłanek: pierwszej odnoszącej się do faktu, aby koncentracja dotyczyła produktów lub usług, z których korzystają konsumenci końcowi; drugiej odnoszącej się do faktu rzeczywistego złożenia pisemnego wniosku, aby być wysłuchaną przez Komisję w toku tego postępowania wyjaśniającego. Takie stowarzyszenie może zaskarżyć decyzję zatwierdzającą koncentrację, ze względu na naruszenie tego uprawnienia procesowego, pod warunkiem że spełnione są te przesłanki.

W odniesieniu do pierwszej przesłanki art. 11 lit. c) tiret drugie rozporządzenia nr 802/2004 w sprawie wykonania rozporządzenia nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw stanowi, iż stowarzyszeniom konsumenckim przysługuje prawo do bycia wysłuchanym, tylko gdy proponowana koncentracja dotyczy produktów lub usług, z których korzystają konsumenci końcowi, lecz nie wymaga, aby cel tej koncentracji dotyczył bezpośrednio tych produktów lub usług. Ewentualnie uboczny charakter skutków danej koncentracji w odniesieniu do konsumentów nie powoduje pozbawienia wspomnianego stowarzyszenia prawa do bycia wysłuchanym. Komisja nie ma bowiem prawa do odrzucenia wniosku stowarzyszenia konsumentów o wysłuchanie jako osoby trzeciej wykazującej uzasadniony interes w koncentracji, nie umożliwiając mu wykazania, w jaki sposób konsumenci mogliby być tą koncentracją zainteresowani.

W odniesieniu do drugiej przesłanki, ani rozporządzenie nr 139/2004, ani rozporządzenie nr 802/2004, stanowiąc, że niektóre osoby trzecie powinny być wysłuchane przez Komisję, jeżeli złożą taki wniosek, nie określają okresu, w którym należy złożyć ów wniosek. W szczególności rozporządzenia te nie określają wyraźnie, że wniosek ten należy złożyć po zgłoszeniu koncentracji, do której się on odnosi, lub po publikacji dotyczącego jej zawiadomienia. Z uwagi jednak na to, że Komisja wydaje decyzje na podstawie art. 6 rozporządzenia nr 139/2004 tylko względem zgłoszonych koncentracji, jest spójne z logiką uregulowań Unii w dziedzinie kontroli koncentracji uznanie, że działania, do jakich podjęcia zobowiązane są osoby trzecie, aby uczestniczyć w postępowaniu, powinny mieć miejsce po formalnym zgłoszeniu koncentracji. Konieczność, aby osoby trzecie ubiegające się o wysłuchanie złożyły swe odnośne wnioski po zgłoszeniu danej koncentracji, zgodna jest bowiem z wymogiem szybkiego działania, który charakteryzuje ogólną systematykę uregulowań Unii dotyczących kontroli koncentracji i narzuca Komisji obowiązek przestrzegania ścisłych terminów w celu wydania decyzji końcowej.

(por. pkt 37, 38, 40, 43, 44, 49, 53, 56)

3. Jest dopuszczalne, aby osoba trzecia zainteresowana koncentracją zaskarżyła do Sądu decyzję, którą Komisja uwzględnia wniosek o odesłanie złożony przez krajowy organ ochrony konkurencji pod warunkiem, że prawo Unii przyznaje tym osobom trzecim, po pierwsze, uprawnienia procesowe w trakcie badania koncentracji przez Komisję, oraz, po drugie, ochronę sądową w celu zaskarżenia potencjalnych naruszeń tych uprawnień. Bezpośrednim bowiem skutkiem takiej decyzji o odesłaniu jest poddanie koncentracji lub jej części wyłącznej kontroli krajowego urzędu ds. konkurencji, który podejmuje decyzje na podstawie krajowego prawa konkurencji, pozbawiając w ten sposób osoby trzecie możliwości zbadania przez Komisję prawidłowości danej operacji pod kątem prawa Unii i uniemożliwiając im kwestionowanie przed Sądem ocen przeprowadzonych przez organy krajowe, podczas gdy w braku odesłania oceny dokonane przez Komisję mogłyby być w ten sposób zakwestionowane.

Te uprawnienia procesowe i ta ochrona sądowa nie są zatem w żaden sposób zagrożone przez decyzję o odmowie odesłania, która wręcz przeciwnie, gwarantuje osobom trzecim zainteresowanym koncentracją o wymiarze wspólnotowym, po pierwsze, że zostanie ona zbadana przez Komisję w świetle prawa Unii, a po drugie, że Sąd będzie właściwym sądem do rozpatrzenia ewentualnej skargi na decyzję Komisji kończącą postępowanie. W tych okolicznościach legitymacja czynna zainteresowanej osoby trzeciej nie może wynikać ze stosowania na zasadzie analogii orzecznictwa dotyczącego legitymacji czynnej wspomnianych osób trzecich do zaskarżenia decyzji o odesłaniu.

(por. pkt 75, 77, 79–81)

4. Artykuł 9 ust. 9 rozporządzenia nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw zastrzega dla danego państwa członkowskiego możliwość odwołania się w celu stosowania swego krajowego prawa dotyczącego konkurencji. Natomiast nic w systemie kontroli koncentracji o wymiarze wspólnotowym ustanowionym w tym rozporządzeniu nie pozwala na stwierdzenie, że zainteresowanej osobie trzeciej przysługuje prawo zakwestionowania decyzji o odmowie odesłania ze względu na fakt, iż stoi ona na przeszkodzie temu, aby badanie rozważanej koncentracji i środki odwoławcze od decyzji przeprowadzającej to badanie podlegały prawu państwa członkowskiego, a nie prawu Unii. Dopuszczalność skargi na decyzję o odmowie odesłania nie może wynikać z faktu, iż rozważane prawo krajowe może zaoferować wspomnianej osobie trzeciej uprawnienia procesowe lub ochronę sądową o szerszym zakresie niż dotychczas przewidziana w prawie Unii. Pewność prawa sprzeciwia się bowiem temu, aby dopuszczalność skargi przed sądem Unii zależała od kwestii, czy system prawny państwa członkowskiego, którego urząd ds. konkurencji zwrócił się bezskutecznie o odesłanie badania koncentracji, daje zainteresowanym osobom trzecim uprawnienia procesowe lub ochronę sądową o szerszym zakresie niż dotychczas przewidziana w prawie Unii. Zakres tych uprawnień procesowych i ochrona sądowa zależą od szeregu elementów, które, po pierwsze, trudno porównać, a po drugie, podlegają zmianom w ustawodawstwie i w orzecznictwie, które trudno jest kontrolować.

Samym celem skargi o stwierdzenie nieważności do sądu Unii jest zapewnienie przestrzegania prawa tejże Unii, niezależnie od zakresu uprawnień procesowych i ochrony sądowej, jakie to prawo przyznaje, a nie domaganie się ochrony o możliwie szerszym zakresie wynikającej z prawa krajowego.

(por. pkt 82–84)