Keywords

Summary



Keywords

1. Obywatelstwo Unii Europejskiej – Postanowienia traktatu – Podmiotowy zakres stosowania

(art. 17 WE i 299 ust. 3 WE)

2. Parlament – Wybory – Prawo głosowania i kandydowania – Osoby uprawnione

(art. 19 WE, 189 WE, 190 WE; Akt dotyczący wyborów członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich)

3. Stowarzyszenie krajów i terytoriów zamorskich – Niestosowanie ogólnych postanowień traktatu w braku wyraźnego odesłania

(art. 19 ust. 2 WE, art. 182 WE, 189 WE i 190 WE)

4. Parlament – Wybory – Osoba wykluczona z udziału z uwagi na przepis krajowy sprzeczny z prawem wspólnotowym

5. Prawo wspólnotowe – Prawa przyznane jednostkom – Naruszenie przez państwo członkowskie – Obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej jednostkom

Summary

1. Osoby posiadające obywatelstwo państwa członkowskiego i przebywające lub mające miejsce zamieszkania na terytorium wchodzącym w skład krajów i terytoriów zamorskich, o którym mowa w art. 299 ust. 3 WE, mogą powoływać się na prawa przyznane obywatelom Unii w części drugiej traktatu.

(por. pkt 29 oraz pkt 1 sentencji)

2. Na obecnym etapie rozwoju prawa wspólnotowego określenie osób, którym przysługuje prawo głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego należy do kompetencji każdego państwa członkowskiego, pod warunkiem że nie narusza ono prawa wspólnotowego.

W istocie ani art. 189 WE i 190 WE, ani Akt dotyczący wyborów członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich nie wskazują w sposób wyraźny i szczegółowy osób, którym przysługuje prawo głosowania i kandydowania do Parlamentu Europejskiego. Artykuły 189 WE i 190 WE dotyczące Parlamentu Europejskiego nie dostarczają zatem jakiejkolwiek jasnej odpowiedzi w tym względzie, stanowiąc, że Parlament ten złożony jest z przedstawicieli narodów państw członkowskich, przy czym pojęcie „naród” nie jest zdefiniowane i może mieć różne znaczenie w zależności od państwa członkowskiego i języka Unii. Ponadto postanowienia części drugiej traktatu dotyczące obywatelstwa Unii nie przyznają bezwarunkowo prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Artykuł 19 ust. 2 WE ogranicza się do zastosowania wobec tego prawa głosowania i kandydowania zasady niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową.

W konsekwencji na obecnym etapie rozwoju prawa wspólnotowego nic nie stoi na przeszkodzie, aby państwa członkowskie – pod warunkiem że nie naruszają prawa wspólnotowego – określiły zasady prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego, odwołując się do kryterium miejsca zamieszkania na terytorium, na którym organizowane są wybory.

Zasada równego traktowania sprzeciwia się, aby przyjęte kryteria prowadziły do różnego traktowania obywateli znajdujących się w porównywalnych sytuacjach bez obiektywnego uzasadnienia takiej różnicy.

(por. pkt 44, 45, 52, 53, 61 oraz pkt 2 sentencji)

3. Do krajów i terytoriów zamorskich (KTZ) odnoszą się szczególne zasady stowarzyszenia, ustanowione w części czwartej traktatu (art. 182–188 WE), co oznacza, że postanowienia ogólne traktatu nie znajdują w stosunku do KTZ zastosowania bez wyraźnego odesłania.

Wynika z tego, że art. 189 WE i 190 WE dotyczące Parlamentu Europejskiego nie znajdują w stosunku do tych krajów i terytoriów zastosowania oraz że państwa członkowskie nie są zobowiązane do przeprowadzania w nich wyborów do Parlamentu Europejskiego.

Ponadto art. 19 ust. 2 WE, który stosuje wobec prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego zasadę niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową, nie znajduje zastosowania do obywateli Unii mających miejsce zamieszkania w KTZ, którzy pragną skorzystać z prawa głosowania w państwie członkowskim, którego są obywatelami.

(por. pkt 44, 46, 47, 53)

4. W braku uregulowań wspólnotowych w przedmiocie sporów dotyczących prawa głosowania i kandydowania do Parlamentu Europejskiego krajowy porządek prawny każdego państwa członkowskiego ma określać środki umożliwiające naprawienie szkody w stosunku do osoby, która z uwagi na przepis krajowy sprzeczny z prawem wspólnotowym nie została wpisana na listy wyborcze w wyborach członków Parlamentu Europejskiego z dnia 10 czerwca 2004 r. i w związku z tym została wykluczona z udziału w tych wyborach. Środki te, które mogą obejmować odszkodowanie z tytułu przypisywalnej państwu szkody wywołanej naruszeniem prawa wspólnotowego, nie mogą być mniej korzystne aniżeli te służące realizacji praw wywodzonych z krajowego porządku prawnego (zasada równoważności) i nie mogą uczynić wykonywania w praktyce uprawnienia przyznanego przez prawo wspólnotowe niemożliwym ani nadmiernie trudnym (zasada skuteczności).

(por. pkt 67, 71 oraz pkt 3 sentencji)

5. Zasada odpowiedzialności państwa członkowskiego za szkody wyrządzone jednostkom wskutek przypisywalnych mu naruszeń prawa wspólnotowego jest nierozerwalnie związana z założeniami traktatu i państwo członkowskie jest zobowiązane do naprawienia wyrządzonej szkody, w przypadku gdy celem naruszonej normy prawnej jest przyznanie prawa jednostkom, naruszenie jest wystarczająco istotne oraz istnieje bezpośredni związek przyczynowy między naruszeniem zobowiązania nałożonego na państwo i szkodą poniesioną przez jednostkę, co nie wyklucza jednak, że na podstawie prawa krajowego państwo może ponosić odpowiedzialność na mniej restrykcyjnych zasadach.

Z zastrzeżeniem prawa do odszkodowania, którego podstawę stanowi bezpośrednio prawo wspólnotowe, jeżeli przesłanki wskazane w poprzednim punkcie zostaną spełnione, naprawienie przez państwo skutków wyrządzonej szkody ma nastąpić zgodnie z prawem krajowym regulującym zasady odpowiedzialności, przy czym zasady dotyczące naprawienia szkody, ustanowione przez prawo krajowe, nie mogą być mniej korzystne niż zasady dotyczące podobnych krajowych środków prawnych i nie mogą prowadzić do uniemożliwienia otrzymania odszkodowania lub nadmiernego utrudnienia w jego otrzymaniu.

(por. pkt 69, 70)