Sprawa C‑24/15

Josef Plöckl

przeciwko

Finanzamt Schrobenhausen

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Finanzgericht München)

„Odesłanie prejudycjalne — Podatki — Podatek od wartości dodanej — Szósta dyrektywa — Artykuł 28c część A lit. a) i d) — Przemieszczanie towarów na obszarze Unii Europejskiej — Prawo do zwolnienia — Nieprzestrzeganie obowiązku przekazania numeru identyfikacji dla celów podatku VAT nadanego przez państwo członkowskie przeznaczenia — Brak poważnych poszlak istnienia oszustwa podatkowego — Odmowa przyznania prawa do odliczenia — Dopuszczalność”

Streszczenie – wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 20 października 2016 r.

Harmonizacja ustawodawstw podatkowych – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Przepisy przejściowe dotyczące opodatkowania handlu między państwami członkowskimi – Zwolnienie przemieszczania towarów na obszarze Unii Europejskiej – Odmowa zwolnienia ze względu na nieprzekazanie przez podatnika nadanego przez państwo członkowskie przeznaczenia numeru identyfikacji dla celów tego podatku – Nieuczestniczenie przez podatnika w oszustwie podatkowym – Niedopuszczalność

(dyrektywa Rady 77/388, zmieniona dyrektywą 2005/92, art. 22 ust. 8, art. 28a, 28c, 28h)

Artykuł 22 ust. 8 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych, zmienionej dyrektywą 2005/92, w brzmieniu wynikającym z art. 28h szóstej dyrektywy, a także art. 28c część A lit. a) akapit pierwszy i art. 28c część A lit. d) tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie odmowie przez organ podatkowy państwa członkowskiego pochodzenia zwolnienia z podatku od wartości dodanej przemieszczenia wewnątrzwspólnotowego na tej podstawie, że podatnik nie przekazał nadanego przez państwo członkowskie przeznaczenia numeru identyfikacji dla celów podatku od wartości dodanej, jeżeli nie istnieje żadna poważna poszlaka wskazująca na popełnienie oszustwa, jeżeli towar został przemieszczony do innego państwa członkowskiego, a pozostałe przesłanki zwolnienia również są spełnione.

Transakcje powinny być opodatkowane z uwzględnieniem ich obiektywnych cech. W tym względzie, jeżeli przemieszczenie towarów spełnia przesłanki przewidziane w art. 28a ust. 5 lit. b) akapit drugi dyrektywy 77/388, to jest ono zwolnione z podatku od wartości dodanej (VAT). W konsekwencji, zasada neutralności podatkowej wymaga, aby zwolnienie z podatku VAT było przyznawane, gdy zostały spełnione wymogi materialne, nawet jeżeli niektóre wymogi formalne zostały pominięte przez podatnika. Obowiązek przekazania, nadanego nabywcy towaru przez państwo członkowskie przeznaczenia, numeru identyfikacji dla celów podatku VAT stanowi wymóg formalny w kontekście prawa do zwolnienia z podatku VAT. Jeżeli dostarczenie tego numeru stanowi dowód, że takie przemieszczenie zostało dokonane dla celów przedsiębiorstwa tego podatnika, a w konsekwencji, że ów podatnik działa w takim charakterze w tym państwie członkowskim, wykazanie takiego statusu w każdym razie nie może zależeć wyłącznie od przekazania rzeczonego numeru identyfikacji dla celów podatku VAT. Artykuł 4 ust. 1 szóstej dyrektywy, który definiuje pojęcie podatnika, nie uzależnia bowiem tego statusu od posiadania przez osobę numeru identyfikacji dla celów podatku VAT. Przekazanie tego numeru nie stanowi zatem przesłanki materialnej do celów zwolnienia przemieszczenia wewnątrzwspólnotowego z podatku VAT.

Istnieją dwie sytuacje, w jakich nieprzestrzeganie wymogu formalnego może skutkować utratą prawa do zwolnienia z podatku VAT. W pierwszej kolejności na zasadę neutralności podatkowej nie może powoływać się, do celów zwolnienia z podatku VAT, podatnik, który umyślnie uczestniczył w oszustwie podatkowym i naraził na niebezpieczeństwo funkcjonowanie wspólnego systemu podatku VAT. W drugiej kolejności naruszenie wymogu formalnego może prowadzić do odmowy zwolnienia z podatku VAT, jeżeli naruszenie to skutkuje uniemożliwieniem przedstawienia przekonywającego dowodu spełnienia wymogów materialnych. Jednak z tej samej przesłanki, od której jest uzależniona ta odmowa zwolnienia z podatku od wartości dodanej, wynika, że jeżeli organ podatkowy posiada informacje niezbędne do ustalenia, iż zostały spełnione wymogi materialne, to nie może on nakładać dodatkowych warunków dotyczących przysługującego podatnikowi prawa do zwolnienia z tego podatku, które mogłyby w efekcie praktycznie uniemożliwić wykonanie tego prawa.

Co prawda Trybunał stwierdził, że art. 28c część A lit. a) akapit pierwszy szóstej dyrektywy nie sprzeciwia się temu, aby organ podatkowy państwa członkowskiego uzależniał zwolnienie dostawy wewnątrzwspólnotowej z podatku VAT od przekazania przez dostawcę numeru identyfikacji dla celów podatku VAT nabywcy, z zastrzeżeniem jednak, że odmowa przyznania tego zwolnienia nie będzie opierała się na jednym tylko względzie, iż obowiązek ten nie został wykonany, jeżeli dostawca działający w dobrej wierze, podjąwszy wszystkie środki, jakich można od niego rozsądnie wymagać, nie może przekazać tego numeru identyfikacji, przy czym przedstawia on wskazówki, które mogą w sposób wystarczający udowodnić, że nabywca jest podatnikiem działającym w takim charakterze w danej transakcji.

Jednakże, stwierdzenie to dotyczy sytuacji, w której pytaniem jest, czy podatnik uczestniczył w oszustwie podatkowym czy też nie. W tym względzie uczestnictwo dostawcy w takim oszustwie można wykluczyć, mając na względzie okoliczność, iż ów dostawca, działając w dobrej wierze i po podjęciu wszystkich środków, jakich można od niego rozsądnie wymagać, nie mógł przekazać numeru identyfikacji dla celów podatku VAT nabywcy.

Wynika z tego, że w okolicznościach, w których uczestnictwo podatnika w oszustwie podatkowym zostało w każdym razie wykluczone, nie można odmówić zwolnienia z podatku VAT na tej podstawie, że podatnik nie podjął wszystkich środków, jakich można od niego rozsądnie wymagać w celu spełnienia obowiązku formalnego, czyli przekazania nadanego przez państwo członkowskie przeznaczenia przemieszczenia wewnątrzwspólnotowego numeru identyfikacji dla celów podatku VAT.

(por. pkt 37–41, 43, 44, 46, 47, 51, 54, 55, 59; sentencja)