Sprawa C‑176/15

Guy Riskin

i

Geneviève Timmermans

przeciwko

État belge

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez tribunal de première instance de Liège)

„Odesłanie prejudycjalne — Swobodny przepływ kapitału — Artykuły 63 TFUE i 65 TFUE — Artykuł 4 TUE — Podatki bezpośrednie — Opodatkowanie dywidend — Dwustronna umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania — Państwo trzecie — Zakres stosowania”

Streszczenie – wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 30 czerwca 2016 r.

Swobodny przepływ kapitału i płatności – Ograniczenia – Przepisy podatkowe – Opodatkowanie dywidend – Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarte z jednej strony pomiędzy dwoma państwami członkowskimi, a z drugiej strony pomiędzy jednym z tych państw i państwem trzecim – Zaliczenie warunkowe, przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania akcjonariusza, na poczet podatku dochodowego od dywidend zapłaconego w innym państwie członkowskim zgodnie z umową pomiędzy tymi dwoma państwami członkowskimi – Zaliczenie bezwarunkowe przewidziane w umowie zawartej pomiędzy tym państwem członkowskim miejsca zamieszkania a państwem trzecim – Dopuszczalność

(art. 4, 63, 65 TFUE)

Artykuły 63 i 65 TFUE w związku z art. 4 TUE należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one temu, by państwo członkowskie nie zastosowało korzystnego traktowania – udzielonego akcjonariuszowi będącemu rezydentem na podstawie dwustronnej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy tym państwem członkowskim a państwem trzecim, na mocy której podatek pobrany u źródła przez państwo trzecie jest zaliczany bezwarunkowo na poczet podatku należnego w owym państwie członkowskim zamieszkania akcjonariusza – względem będącego rezydentem akcjonariusza otrzymującego dywidendy pochodzące z państwa członkowskiego, z którym owo państwo członkowskie zamieszkania zawarło dwustronną umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, uzależniającą przyznanie tego rodzaju zaliczenia od dochowania warunków dodatkowych przewidzianych w prawie krajowym.

Chociaż takie niekorzystne traktowanie stanowi ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, zasadniczo zakazane przez art. 63 ust. 1 TFUE, to jednak art. 65 ust. 1 lit. a) TFUE rozróżnia odmienne traktowanie dozwolone od zakazanej arbitralnej dyskryminacji. W tym względzie, wobec braku przyjętych przez Unię przepisów ujednolicających lub harmonizujących, państwa członkowskie zachowują uprawnienia do określania, w drodze umów lub w sposób jednostronny, kryteriów rozdziału przysługujących im kompetencji podatkowych. W konsekwencji państwo członkowskie może, w drodze umowy lub jednostronnie, odmiennie traktować dywidendy pochodzących z różnych państw w sposób uwzględniający różnice pomiędzy ustawodawstwami podatkowymi różnych państw członkowskich, które z tej sytuacji wynikają.

W kontekście dwustronnych umów podatkowych korzyści w nich przewidziane stanowią integralną część całości przepisów umowy i przyczyniają się do ogólnej równowagi wzajemnych relacji pomiędzy dwoma umawiającymi się państwami, przy czym dotyczy to zarówno umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych z państwami członkowskimi, jak też zawartych z państwami trzecimi.

Co się tyczy bezwarunkowego zaliczenia przyznanego na podstawie dwustronnej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy państwem członkowskim a państwem trzecim, polegającej na umożliwieniu rezydentom państwa członkowskiego zaliczenia na poczet podatku należnego w owym państwie członkowskim podatku pobranego u źródła przez państwo trzecie, zakres stosowania takiej umowy jest ograniczony do rezydentów owego państwa członkowskiego pobierających dywidendy pochodzące z owego państwa trzeciego, wobec których to ostatnie dokonało poboru podatku u źródła. Nie można uznać za korzyść, którą można oddzielić od reszty owej umowy, okoliczności, że dana korzyść jest przyznawana wyłącznie tym rezydentom objętym zakresem stosowania wspomnianej umowy, bowiem korzyść ta stanowi integralną część całości przepisów umowy i przyczynia się do ogólnej równowagi wzajemnych relacji pomiędzy dwoma umawiającymi się państwami stronami owej umowy.

W tych okolicznościach rezydenci tego samego państwa członkowskiego pobierający dywidendy pochodzące z innych państw członkowskich i nieobjęte zakresem stosowania takiej dwustronnej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, którzy aby móc skorzystać z takiego zaliczenia, muszą spełnić przewidziany w prawie krajowym warunek wykorzystywania danego kapitału i ruchomości do wykonywania działalności zawodowej w państwie członkowskim miejsca zamieszkania, nie znajdują się w obiektywnie porównywalnej sytuacji z rezydentami tego samego państwa członkowskiego, którzy pobierają dywidendy pochodzące z państwa trzeciego, z którym dane państwo członkowskie zawarło dwustronną umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidującą bezwarunkowe prawo do takiego zaliczenia. Takie niekorzystne traktowanie nie stanowi zatem przeszkody zakazanej na mocy przepisów traktatu dotyczących swobodnego przepływu kapitału.

(por. pkt 25, 28–35, 37; sentencja)