Sprawa C-567/07

Minister voor Wonen, Wijken en Integratie

przeciwko

Woningstichting Sint Servatius

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Raad van State)

„Swobodny przepływ kapitału — Artykuł 56 WE — Ograniczenia — Uzasadnienie — Polityka mieszkaniowa — Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym”

Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 1 października 2009 r. I ‐ 9025

Streszczenie wyroku

(art. 86 ust. 2 WE, art. 234 WE)

Wykładni art. 56 WE należy dokonywać w ten sposób, że sprzeciwia się on obowiązywaniu przepisów krajowych, które uzależniają wykonywanie transgranicznej działalności przez organizacje zarejestrowane w dziedzinie mieszkalnictwa od uzyskania uprzedniego zezwolenia administracyjnego, w zakresie w jakim takie przepisy nie są oparte na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych wcześniej kryteriach, pozwalających w wystarczający sposób zakreślić ramy uznania władz krajowych, czego zbadanie należy do sądu krajowego. W istocie obowiązek uzyskania przez powyższe organizacje uprzedniego zezwolenia właściwego ministra w celu dokonania inwestycji w zakresie nieruchomości w państwach członkowskich innych niż państwo, w którym mają siedzibę, stanowi ograniczenie swobodnego przepływu kapitału. Niewątpliwie wymogi związane z polityką mieszkalnictwa socjalnego państwa członkowskiego i systemem jej finansowania mogą stanowić nadrzędne względy interesu ogólnego i w związku z tym uzasadniać wspomniane ograniczenie. Pewne szczególne cechy charakteryzujące rynek krajowy, takie jak niedobór mieszkań i szczególnie wysokie zagęszczenie ludności, mogą jedynie potwierdzić te uwagi. W tym względzie system uprzedniego zezwolenia może z pewnością w niektórych przypadkach być konieczny i proporcjonalny do założonych celów, jeżeli cele te nie mogą być osiągnięte poprzez mniej restrykcyjne środki, w szczególności poprzez system odpowiedniego zgłoszenia. Tymczasem wydaje się, że uprzednia kontrola wykonywana przez właściwe organy administracji może w lepszym stopniu zapewnić, iż środki zarejestrowanych organizacji przeznaczane są w pierwszej kolejności na realizację potrzeb mieszkaniowych niektórych grup społecznych w danym państwie członkowskim, podczas gdy istniałoby ryzyko, że działania podjęte w ramach systemu kontroli a posteriori byłyby spóźnione, w szczególności gdy poczynione zostały już poważne wydatki, których zwrot byłby trudny do uzyskania. Jednakże aby system uprzednich zezwoleń administracyjnych był uzasadniony, nawet gdy stanowi odstępstwo od podstawowej swobody, powinien opierać się na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych wcześniej kryteriach zapewniających jego odpowiedniość, jeśli chodzi o wystarczające zakreślenie ram uznania władz krajowych. Nie jest tak, gdy dane przepisy krajowe uzależniają wydanie uprzedniego zezwolenia przez właściwego ministra od jednej przesłanki, zgodnie z którą planowany projekt powinien być realizowany w interesie mieszkalnictwa socjalnego w danym państwie członkowskim, i gdy, jeśli chodzi o kwestię, czy taka przesłanka została spełniona, badanie jej następuje w każdym indywidualnym przypadku, przy czym badanie to nie jest przedmiotem jakiegokolwiek aktu prawnego i brak jest jakiegokolwiek innego szczególnego i obiektywnego kryterium pozwalającego zainteresowanym organizacjom na uprzednie zapoznanie się z okolicznościami, w jakich ich wniosek zostanie przyjęty, a sądom, do których wniesiona zostałaby ewentualnie skarga na odmowę udzielenia zezwolenia, na przeprowadzenie pełnej kontroli sądowej. (por. pkt 24, 30, 33–35, 37, 39; sentencja)

Mając na uwadze podział kompetencji w ramach postępowania w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, wyłącznie do sądu krajowego należy określenie przedmiotu pytań, które zamierza zadać Trybunałowi, lecz w szczególnych okolicznościach i w celu zweryfikowania jego własnej kompetencji, to do Trybunału należy ocena warunków, w jakich sąd krajowy kieruje do niego wniosek. Tak jest w szczególności w przypadku, gdy problem przedłożony Trybunałowi jest natury hipotetycznej lub gdy wykładnia normy wspólnotowej, o którą wnioskuje sąd krajowy, nie ma żadnego związku z rzeczywistością lub przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym. I tak wykluczona jest właściwość Trybunału w przypadku, w którym jest oczywiste, że przepis prawa wspólnotowego przedłożony do interpretacji Trybunału nie może znaleźć zastosowania. W tym względzie art. 86 ust. 2 WE nie znajduje zastosowania w sytuacji, która nie dotyczy przyznania praw specjalnych lub wyłącznych zarejestrowanej organizacji w dziedzinie mieszkalnictwa ani uznania jej działalności za usługi w ogólnym interesie gospodarczym, lecz dotyczy wyłącznie zgodności z prawem ograniczenia nałożonego na tę organizację, w postaci obowiązku uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym w celu uzyskania uprzedniego zezwolenia. (por. pkt 42, 43, 46, 47)