Sprawa C-416/10

Jozef Križan i in.

przeciwko

Slovenská inšpekcia životného prostredia,

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Najvyšší súd Slovenskej republiky)

„Artykuł 267 TFUE — Uchylenie orzeczenia sądowego — Odesłanie do właściwego sądu — Obowiązek zastosowania się do orzeczenia o uchyleniu — Odesłanie prejudycjalne — Możliwość — Środowisko naturalne — Konwencja z Aarhus — Dyrektywa 85/337/EWG — Dyrektywa 96/61/WE — Udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji — Budowa składowiska odpadów — Wniosek o zezwolenie — Tajemnica handlowa — Nieudostępnienie dokumentu społeczeństwu — Wpływ na ważność decyzji o zezwoleniu na składowisko — Konwalidacja — Ocena skutków przedsięwzięcia dla środowiska naturalnego — Opinia końcowa poprzedzająca przystąpienie państwa członkowskiego do Unii — Stosowanie w czasie dyrektywy 85/337 — Zaskarżenie na drodze sądowej — Środki tymczasowe — Zawieszenie wykonania — Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji — Prawo własności — Negatywny wpływ”

Streszczenie – Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 15 stycznia 2013 r.

Środowisko naturalne – Zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich zmniejszanie – Dyrektywa 96/61 – Prawo do wniesienia skargi na decyzję o wydaniu zezwolenia – Możliwość wniesienia do sądu lub innego, właściwego organu krajowego o zarządzenie środków tymczasowych

Środowisko naturalne – Zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich zmniejszanie – Dyrektywa 96/61 – Udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji – Obowiązek zapewnienia dostępu do istotnych informacji – Granice – Powody mogące uzasadnić odmowę dostępu do informacji o środowisku – Lokalizacja przedsięwzięcia wchodzącego w zakres obowiązywania dyrektywy – Poufność informacji handlowych lub przemysłowych – Zakres

Pytania prejudycjalne – Wystąpienie do Trybunału – Obowiązek odesłania prejudycjalnego – Możliwość zaskarżenia przed trybunałem konstytucyjnym orzeczeń sądu odsyłającego – Skarga ograniczona do badania ewentualnego naruszenia praw i wolności zagwarantowanych przez konstytucję krajową lub konwencję międzynarodową – Brak wpływu

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 53–56, 58–60)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 64–66)

Artykuł 267 TFUE należy interpretować w ten sposób, że sąd krajowy, którego orzeczenia według prawa krajowego nie podlegają zaskarżeniu, w rozumieniu art. 267 akapit trzeci TFUE, ma obowiązek skierować z urzędu do Trybunału Sprawiedliwości wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, choć orzeka w następstwie odesłania po uchyleniu jego pierwszego orzeczenia w drodze kasacji przez trybunał konstytucyjny danego państwa członkowskiego, a przepis krajowy nakazuje mu rozstrzygnąć spór zgodnie z opinią prawną wyrażoną przez ów trybunał. W istocie istnienie krajowego przepisu proceduralnego nie może prowadzić do podważenia uprawnienia do przedkładania Trybunałowi wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przez sądy krajowe, gdy mają one wątpliwości dotyczące wykładni prawa Unii. Przepis prawa krajowego, zgodnie z którym oceny dokonane przez sąd wyższej instancji są wiążące dla innego sądu krajowego, nie może zatem pozbawić tego drugiego sądu uprawnienia do przedłożenia Trybunałowi pytań dotyczących wykładni prawa Unii będącego przedmiotem tej oceny prawnej. Sąd ten powinien bowiem mieć swobodę wystąpienia do Trybunału z nurtującymi go zagadnieniami, jeśli uzna, że ocena prawna dokonana przez wyższą instancję mogłaby doprowadzić go do wydania orzeczenia sprzecznego z prawem Unii. (por. pkt 67, 68, 73; pkt 1 sentencji)

Możliwość zaskarżenia przed trybunałem konstytucyjnym danego państwa członkowskiego orzeczeń sądu krajowego, ograniczona do badania ewentualnego naruszenia praw i wolności zagwarantowanych przez konstytucję krajową lub konwencję międzynarodową, nie pozwala stwierdzić, że ów sąd krajowy nie powinien być uważany za sąd, którego orzeczenia według prawa krajowego nie podlegają zaskarżeniu, w rozumieniu art. 267 akapit trzeci TFUE. Zatem sąd taki jest zobowiązany do zwrócenia się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, gdy stwierdzi, że do meritum sprawy zalicza się kwestia wchodząca w zakres art. 267 TFUE akapit pierwszy. (por. pkt 72)

Dyrektywa 96/61 dotycząca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli, zmieniona rozporządzeniem nr 166/2006 powinna być interpretowana w ten sposób, że wymaga, aby zainteresowana społeczność miała dostęp do decyzji z zakresu planowania przestrzennego, gdy zawiera ona istotne informacje w rozumieniu załącznika V do dyrektywy, i to od początku danego postępowania w sprawie zezwolenia na dane przedsięwzięcie. (por. pkt 79, 91; pkt 2 sentencji)

Dyrektywa 96/61 dotycząca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli, zmieniona rozporządzeniem nr 166/2006 powinna być interpretowana w ten sposób, że nie pozwala ona organom krajowym odmówić zainteresowanej społeczności dostępu, choćby częściowego, do takiej decyzji, w której uprawniony organ władzy publicznej zezwala, w świetle właściwych zasad dotyczących planowania przestrzennego, na lokalizację przedsięwzięcia wchodzącego w zakres zastosowania tej dyrektywy w oparciu o ochronę poufności informacji handlowych lub przemysłowych przewidzianą w prawie krajowym lub prawie Unii w celu ochrony prawnie uzasadnionego interesu gospodarczego, ze względu w szczególności na znaczenie lokalizacji tego czy innego spośród przedsięwzięć, których dotyczy dyrektywa 96/61. Nawet przy założeniu, że niektóre fragmenty uzasadnienia decyzji z zakresu planowania przestrzennego mogą zawierać poufne informacje handlowe lub przemysłowe, ochrona poufności takich informacji nie może być wykorzystana, z naruszeniem art. 4 ust. 4 dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska, w celu odmówienia zainteresowanej społeczności wszelkiego dostępu, choćby częściowego, do decyzji z zakresu zagospodarowania przestrzennego o lokalizacji przedsięwzięcia, którego dotyczy postępowanie. (por. pkt 82, 83, 91; pkt 2 sentencji)

La Dyrektywa 96/61 dotycząca zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli, zmieniona rozporządzeniem nr 166/2006, interpretowana w świetle zasad skuteczności i równoważności oraz art. 6 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencja z Aarhus), nie stoi na przeszkodzie temu, aby nieuzasadniona odmowa udostępnienia zainteresowanej społeczności decyzji z zakresu planowania przestrzennego, która zawiera istotne informacje w rozumieniu załącznika V do dyrektywy, podczas postępowania administracyjnego pierwszej instancji mogła zostać konwalidowana podczas postępowania drugiej instancji, pod warunkiem że po pierwsze, prawo krajowe umożliwia konwalidację porównywalnych błędów proceduralnych o charakterze wewnętrznym podczas postępowania administracyjnego drugiej instancji, i po drugie wszystkie możliwości są jeszcze dostępne a konwalidacja na tym etapie postępowania umożliwia jeszcze zainteresowanej społeczności rzeczywisty wpływ na wynik procesu decyzyjnego. (por. pkt 79, 86–91; pkt 2 sentencji)

Zasada poddawania przedsięwzięć, które mogą mieć istotne oddziaływanie na środowisko, ocenie środowiskowej nie znajduje zastosowania w przypadkach, w których formalne wniesienie wniosku o zezwolenie na realizację przedsięwzięcia nastąpiło przed upływem terminu na transpozycję dyrektywy 85/337 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne. W wypadku gdy postępowanie krajowe, które pozwala wykonawcy uzyskać pozwolenie na rozpoczęcie robót w celu wykonania przedsięwzięcia obejmuje szereg następujących po sobie etapów a zezwoleniem w rozumieniu dyrektywy 85/337 jest kilka odrębnych decyzji, za datę formalnego wniesienia wniosku o zezwolenie na realizację przedsięwzięcia należy uznać dzień, w którym wykonawca złożył wniosek służący wszczęciu pierwszego etapu postępowania. (por. pkt 94, 103)

Artykuł 15a dyrektywy 96/61 dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli, należy interpretować w ten sposób, że członkowie zainteresowanej społeczności powinni mieć możliwość, w ramach środka zaskarżenia przewidzianego w tym postanowieniu, wniesienia do sądu lub innego niezależnego i bezstronnego organu ustanowionego przez właściwe prawo o zarządzenie środków tymczasowych zawieszających czasowo obowiązywanie pozwolenia w rozumieniu art. 4 tej dyrektywy w oczekiwaniu na wydanie ostatecznej decyzji. (por. pkt 110; pkt 3 sentencji)