Sprawy połączone C-341/06 P i C-342/06 P

Chronopost SA i La Poste

przeciwko

Union française de l’express (UFEX) i in.

„Odwołanie — Prawidłowość postępowania przed Sądem — Wyrok Sądu — Uchylenie — Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania — Drugi wyrok Sądu — Obsada składu orzekającego — Pomoc państwa — Sektor pocztowy — Przedsiębiorstwo publiczne, na którym spoczywa obowiązek świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym — Wsparcie logistyczne i handlowe udzielone spółce zależnej — Spółka zależna, która nie prowadzi działalności w zmonopolizowanym sektorze — Przeniesienie na tę spółkę zależną działalności w zakresie przesyłek ekspresowych — Pojęcie „pomoc państwa” — Decyzja Komisji — Wsparcie i przeniesienie, które nie stanowią pomocy państwa — Uzasadnienie”

Opinia rzecznika generalnego Eleanor Sharpston przedstawiona w dniu 6 grudnia 2007 r. I - 4782

Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 1 lipca 2008 r. I - 4813

Streszczenie wyroku

(traktat WE, art. 92 ust. 1 (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 1 WE))

(traktat WE, art. 92 ust. 1 (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 1 WE))

(traktat WE, art. 92 (obecnie, po zmianie, art. 87 WE), 93, 190 (obecnie art. 88 WE, 253 WE))

Prawo do rzetelnego procesu sądowego, ukształtowane w szczególności przez art. 6 ust. 1 europejskiej konwencji praw człowieka stanowi prawo podstawowe, którego Unia Europejska przestrzega jako zasadę ogólną w oparciu o art. 6 ust. 2 UE, i oznacza, że każdy powinien mieć prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. W kontekście odwołania zarzut oparty na nieprawidłowym składzie Sądu należy uznać za bezwzględną przeszkodę procesową, która winna być badana z urzędu przez sąd wspólnotowy. Fakt, iż funkcja sędziego sprawozdawcy została powierzona temu samemu sędziemu zasiadającemu w dwóch następujących po sobie składach orzekających dotyczących tej samej sprawy, nie wpływa sam przez się na ocenę dotyczącą poszanowania wymogu bezstronności, ponieważ funkcja ta jest pełniona w składzie kolegialnym. Ponadto wymóg bezstronności obejmuje dwa aspekty. Z jednej strony sąd powinien być subiektywnie bezstronny, to znaczy, że żaden z jego sędziów nie może okazywać stronniczości lub osobistych uprzedzeń, przy czym domniemanie osobistej bezstronności istnieje aż do momentu przedstawienia dowodu przeciwnego. Z drugiej strony powinien on być obiektywnie bezstronny, to znaczy, że powinien zapewnić dostateczne gwarancje, by wykluczyć w tym względzie wszelkie uzasadnione wątpliwości. W związku z tym fakt, iż ten sam sędzia zasiada w dwóch składach orzekających, które kolejno po sobie rozpoznawały tę samą sprawę, nie budzi sam przez się wątpliwości co do bezstronności sądu w braku wszelkich innych elementów obiektywnych. (por. pkt 44, 45, 48, 53, 54, 56)

Interwenient nie ma legitymacji do podniesienia zarzutu niedopuszczalności, jeżeli zarzut ten nie został podniesiony w żądaniach strony pozwanej. (por. pkt 67)

Jeśli w decyzji Komisja stwierdzi brak istnienia pomocy państwa, wskazywanej w skardze do Komisji, Komisja jest w każdym razie zobowiązana do przedstawienia w wystarczający sposób wnoszącemu skargę powodów, dla których okoliczności faktyczne i prawne wskazane w złożonej do niej skardze były niewystarczające dla udowodnienia istnienia pomocy państwa. Jednakże Komisja nie jest zobowiązana do zajmowania stanowiska w przedmiocie kwestii, które w oczywisty sposób nie mają związku z przedmiotem sprawy, nie mają znaczenia bądź są wyraźnie drugorzędne. W dodatku zgodność z prawem decyzji w sprawie pomocy powinna być oceniana w oparciu o informacje, którymi Komisja dysponowała w momencie jej wydania. Okoliczność, że decyzja Komisji jest jedną z pierwszych decyzji rozstrzygających złożoną kwestię z zakresu pomocy państwa dotyczącą obliczenia kosztów wsparcia udzielonego przez spółkę dominującą prowadzącą działalność na zmonopolizowanym rynku swojej spółce zależnej nieprowadzącej działalności na tymże rynku, nie usprawiedliwia sama uzasadnienia, w ramach którego omawia się koniecznie w szczegółach kwestię obliczenia tych kosztów, jeżeli Komisja uznaje, że uzasadnienie przedstawione w tym względzie przez wnoszącego skargę jest wadliwe co do samej zasady. Zakładając, że samo to stanowisko Komisji jest wadliwe, okoliczność ta może mieć wpływ na zasadność spornej decyzji, ale nie na jej prawidłowość pod względem formalnym. Niezbędna korelacja między motywami wskazanymi przez wnoszącego skargę do Komisji a uzasadnieniem decyzji Komisji nie oznacza, że Komisja jest zobowiązana odrzucić każdy z argumentów podniesionych na poparcie tych motywów. Wystarczy, że Komisja przedstawi okoliczności faktyczne oraz rozważania prawne mające kluczowe znaczenie dla decyzji. Jeśli chodzi o użyte przez Komisję pojęcia z zakresu ekonomii i księgowości, charakter badanych kosztów i elementy dokonywanych obliczeń finansowych, które dotyczą złożonych ocen technicznych, to ze względu na to, że omawiana decyzja przedstawia w sposób jasny rozumowanie Komisji, pozwalając na późniejsze zakwestionowanie jej zasadności przed właściwym sądem, wymaganie szczególnego uzasadnienia dla każdego z rozwiązań technicznych lub danych liczbowych, na których opiera się to rozumowanie, byłoby przesadne. (por. pkt 89, 90, 94, 96, 108)

Pojęcie pomocy państwa obejmuje nie tylko świadczenia pozytywne, takie jak subwencje, pożyczki lub objęcie udziałów w kapitale przedsiębiorstwa, lecz również interwencje, które w różnych formach zmniejszają ciężary spoczywające normalnie na budżecie przedsiębiorstwa i które tym samym, nie będąc subwencjami w ścisłym rozumieniu tego słowa, mają taki sam charakter i identyczne skutki. Do pośrednich korzyści mających takie same skutki jak subwencja zalicza się dostawę towarów lub świadczenie usług na preferencyjnych warunkach. Jednakże przy przeniesieniu na spółkę zależną prawa prywatnego, utworzoną przez spółkę dominującą prowadzącą działalność na rynku zmonopolizowanym, klientów usługi nienależącej do sektora zmonopolizowanego, nie można abstrahować całkowicie od prawnych i ekonomicznych warunków omawianego przeniesienia, skoro one same mogą być źródłem świadczenia wzajemnego w zamian za korzyść wynikającą z tego przeniesienia. Ponadto takie zakwalifikowanie środka jako pomocy państwa może być przyjęte jedynie wówczas, gdy przeniesienie klientów, jako takie, spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 92 ust. 1 traktatu (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 1 WE). Jeśli chodzi o kwestię, czy — w ramach czwartej przesłanki — takie przeniesienie zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji, może to mieć miejsce jedynie wtedy, gdy w szczególności wspomniane przeniesienie zmienia strukturę rynku właściwego i wpływa na sytuację konkurujących przedsiębiorstw obecnych już na tym rynku. (por. pkt 123, 128–130)