Sprawa C‑61/05

Komisja Wspólnot Europejskich

przeciwko

Republice Portugalskiej

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 92/100/EWG – Prawo autorskie – Wyłączne prawo zezwalania lub zakazywania najmu i użyczenia – Niewłaściwa transpozycja

Streszczenie wyroku

1. Zbliżanie ustawodawstw – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Prawo najmu i użyczenia utworów objętych ochroną – Dyrektywa 92/100

(dyrektywa Rady 92/100, art. 2 ust. 1)

2. Zbliżanie ustawodawstw – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Prawo najmu i użyczenia utworów objętych ochroną – Dyrektywa 92/100

(dyrektywa Rady 92/100, art. 2 ust. 5 i 7 i art. 4)

1. Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy 92/100 w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej zmienionej dyrektywą 2001/29 przyznaje wyłączne prawo zezwalania na najem lub zakazywania najmu i użyczenia zwłaszcza producentowi pierwszego zapisu filmu w odniesieniu do oryginału i egzemplarzy powielonych jego filmu.

Uchybia zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy tego przepisu, państwo członkowskie ustanawiające w prawie krajowym prawo najmu na rzecz producentów wideogramów. W istocie, ustanowienie takiego prawa nie spowodowałoby jedynie dodania dodatkowej kategorii uprawnionych do listy, która figuruje w art. 2 ust. 1 dyrektywy, lecz przeciwnie poddałoby w wątpliwość specyficzne prawa wyłączne, o których mowa w tym przepisie.

(por. pkt 22, 23, 44 i sentencja)

2. Artykuł 4 dyrektywy 92/100 w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej zmienionej dyrektywą 2001/29 gwarantuje twórcom i wykonawcom stosowne wynagrodzenie w przypadku przeniesienia prawa najmu na producenta.

Uchybia zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy tego przepisu w związku z art. 2 ust. 5 i 7 tejże dyrektywy, państwo członkowskie, które stwarza niejasność w ustawodawstwie krajowym co do tożsamości zobowiązanego z tytułu zapłaty wynagrodzenia, o którym mowa.

(por. pkt 38, 41, 44 i sentencja)

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)

z dnia 13 lipca 2006 r.( )

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 92/100/EWG – Prawo autorskie – Wyłączne prawo zezwalania lub zakazywania najmu i użyczenia – Niewłaściwa transpozycja

W sprawie C‑61/05

mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 10 lutego 2005 r.,

Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez P. Guerrę e Andrade i W. Wilsa, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

strona skarżąca,

przeciwko

Republice Portugalskiej, reprezentowanej przez L. Fernandesa i N. Gonçalvesa, działających w charakterze pełnomocników,

strona pozwana,

TRYBUNAŁ (trzecia izba),

w składzie: A. Rosas, prezes izby, J. Malenovský, (sprawozdawca), S. von Bahr, A. Borg Barthet i U. Lõhmus, sędziowie,

rzecznik generalny: E. Sharpston,

sekretarz: R. Grass,

uwzględniając procedurę pisemną,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 4 kwietnia 2006 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 W swojej skardze Komisja Wspólnot Europejskich domaga się od Trybunału stwierdzenia, iż:

– ustanawiając w prawie krajowym prawo najmu na rzecz producentów wideogramów Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 92/100/EWG z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (Dz.U. L 346, str. 61) zmienionej po raz ostatni dyrektywą 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 167, str. 10, dalej zwana „dyrektywą”)

– stwarzając niejasność w ustawodawstwie krajowym co do tożsamości zobowiązanego z tytułu zapłaty wynagrodzenia należnego wykonawcom z racji przeniesienia ich prawa najmu

Republika Portugalska naruszyła art. 4 w związku z art. 2 ust. 5 i 7 tejże dyrektywy.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe

2 Pierwszy motyw dyrektywy stanowi:

„istniejące między państwami członkowskimi różnice w przepisach prawnych i praktyce dotyczące ochrony prawnej utworów chronionych prawem autorskim oraz przedmiotów pokrewnych praw chronionych w zakresie najmu i użyczenia powodują powstawanie barier handlowych i zakłócenie konkurencji oraz mogą utrudniać osiągnięcie i prawidłowe funkcjonowanie wspólnego rynku”.

3 Siódmy motyw dyrektywy stanowi:

„w celu umożliwienia wykonywania działalności twórcom i wykonawcom konieczne są dla nich stosowne dochody stanowiące podstawę dla dalszej pracy twórczej i artystycznej, a inwestycje konieczne w szczególności w przypadku producentów fonogramów i filmów są szczególnie wysokie i ryzykowne; możliwość zapewnienia tego rodzaju dochodów oraz zwrócenia się tego typu inwestycji może być efektywnie zagwarantowana jedynie poprzez stosowną ochronę prawną każdego zainteresowanego właściciela praw”.

4 Artykuł 2 ust. 1, 5 i 7 dyrektywy stanowi:

„1. Wyłączne prawo zezwalania lub zakazywania najmu i użyczenia przysługuje:

– twórcy w odniesieniu do oryginału i egzemplarzy powielonych jego utworu,

– wykonawcy w odniesieniu do zapisu jego wykonania,

– producentowi fonogramu w odniesieniu do jego fonogramu i

– producentowi pierwszego zapisu filmu w odniesieniu do oryginału i egzemplarzy powielonych jego filmu. Do celów niniejszej dyrektywy »film« oznacza udźwiękowione lub nieudźwiękowione utwory filmowe, dzieła audiowizualne oraz ruchome obrazy.

[…]

5. Bez uszczerbku dla art. 7 w przypadku zawarcia indywidualnie lub zbiorowo umowy dotyczącej produkcji filmowej domniemywa się przeniesienie przez wykonawcę będącego stroną tej umowy, o ile umowa nie stanowi inaczej, prawa najmu z zastrzeżeniem art. 4.

[…]

7. Państwa członkowskie mogą postanowić, że podpisanie umowy między wykonawcą i producentem filmowym w sprawie produkcji filmowej traktowane jest jako zgoda na najem, o ile umowa przewiduje godziwe wynagrodzenie w rozumieniu art. 4 […]”.

5 Zgodnie z brzmieniem art. 4 dyrektywy:

„1. W przypadku przeniesienia lub cedowania przez twórcę lub wykonawcę swego prawa najmu fonogramu lub oryginału lub egzemplarza powielonego filmu na rzecz producenta fonogramu lub producenta filmu autor zachowuje prawo do otrzymania godziwego wynagrodzenia za najem.

2. Twórca lub wykonawca nie może zrzec się prawa do godziwego wynagrodzenia za najem.

3. Wykonywanie prawa do stosownego wynagrodzenia może być przeniesione na organizację zbiorowego zarządzania, reprezentującą twórcę lub wykonawcę.

4. Państwa członkowskie mogą uregulować, czy i w jakim zakresie może być wykonywane prawo do stosownego wynagrodzenia przez organizację zbiorowego zarządzania oraz od kogo można żądać lub pobierać takie wynagrodzenie”.

Uregulowania krajowe

6 Dyrektywa została transponowana do prawa portugalskiego przez dekret z mocą ustawy nr 332/97 z dnia 27 listopada 1997 r. (Diário de República I, seria A, nr 275 z dnia 27 listopada 1997 r., str. 6393, zwany dalej „dekretem z mocą ustawy”) ustanawiający obowiązek zapłaty wynagrodzenia wykonawcom, którzy dokonali przeniesienia przysługującego im prawa najmu.

7 Artykuł 5 dekretu z mocą ustawy stanowi:

„1. W przypadku przeniesienia lub cedowania przez twórcę prawa najmu fonogramu, wideogramu lub oryginału lub egzemplarza powielonego filmu na rzecz producenta fonogramu lub producenta filmu twórcy przysługuje niezbywalne prawo do otrzymania stosownego wynagrodzenia za najem.

2. Do celów ust. 1 producent odpowiada za zapłatę wynagrodzenia, które ustala się w braku porozumienia na drodze polubownej, zgodnie z obowiązującym prawem”.

8 Artykuł 7 dekretu z mocą ustawy stanowi:

„1. Prawo rozpowszechniania, w tym prawo najmu i użyczenia nieodpłatnego, przyznaje się również:

a) wykonawcy w stosunku do utrwalenia jego wykonania;

b) producenta fonogramu i wideogramu w stosunku do ich fonogramów i wideogramów;

c) producenta pierwszego zapisu filmu w stosunku do oryginału i egzemplarzy powielonych tego filmu.

2. Prawa, o których mowa w ust. 1, nie wygasają wraz ze sprzedażą lub inną czynnością rozpowszechniania wyżej wskazanych przedmiotów ich ochrony.

3. Bez uszczerbku dla postanowień ust. 1 i 2 prawo udzielania zezwalania na powielanie oryginału i egzemplarzy powielonych filmu przyznaje się również producentowi pierwszego zapisu tego filmu.

4. Do celów niniejszego aktu »film« oznacza udźwiękowione lub nieudźwiękowione utwory filmowe, dzieła audiowizualne oraz ruchome obrazy”.

9 Zgodnie z brzmieniem art. 8 omawianego dekretu z mocą ustawy:

„Bez uszczerbku dla przewidzianego zgodnie z art. 5 ust. 2 niezbywalnym prawem do otrzymania stosownego wynagrodzenia za najem, w przypadku zawarcia umowy w sprawie produkcji filmowej między wykonawcą i producentem filmu, domniemywa się, w braku odmiennego postanowienia umowy, przeniesienie przysługującego wykonawcy prawa najmu na rzecz producenta”.

Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi

10 Pismem z dnia 31 marca 2003 r. Komisja zwróciła uwagę władz portugalskich na swoje wątpliwości dotyczące właściwej transpozycji dyrektywy polegające na tym, iż dekret z mocą ustawy przyznaje wyłączne prawo najmu producentowi wideogramów, a nie precyzuje, kto jest odpowiedzialny za wypłatę wynagrodzenia z tytułu najmu. Komisja wystosowała zatem do tychże władz wniosek o udzielenie informacji.

11 Ponieważ Komisja nie otrzymała żadnej odpowiedzi w wyznaczonym terminie i uznała, iż ustawodawstwo portugalskie jest sprzeczne z art. 2 ust. 1 i 4 dyrektywy, wezwaniem do usunięcia uchybienia z dnia 19 grudnia 2003 r. wszczęła ona na podstawie art. 226 WE postępowanie w przedmiocie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

12 Republika Portugalska przedstawiła uwagi pismem z dnia 8 stycznia 2004 r. Mimo iż uwagi te odnosiły się do wystosowanego przez Komisję w dniu 31 marca 2003 r. wniosku o udzielenie informacji, Komisja założyła, iż uwagi te stanowiły również odpowiedź na wezwanie do usunięcia uchybienia.

13 Uznając odpowiedź Republiki Portugalskiej za niewystarczającą, Komisja wydała w dniu 9 lipca 2004 r. uzasadnioną opinię, wzywając to państwo członkowskie do podjęcia koniecznych środków w celu dostosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od chwili jej doręczenia.

14 Z uwagi na to, iż Komisja nie otrzymała żadnych dalszych informacji, podjęła ona decyzję o wniesieniu niniejszej skargi.

W przedmiocie skargi

W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu art. 2 ust. 1 dyrektywy

Argumentacja stron

15 Komisja utrzymuje, iż przepisy art. 2 ust. 1 dyrektywy nie zezwalają, w przeciwieństwie do tego co przewiduje dekret z mocą ustawy, na rozszerzenie na rzecz producenta wideogramów wyłącznego prawa do udzielenia zezwolenia lub zakazania najmu, z którego korzysta producent pierwszego zapisu filmu.

16 W istocie zdaniem Komisji lista figurująca w tym przepisie ma charakter wyczerpujący, a zatem jedynie do producenta pierwszego zapisu filmu należy udzielanie zezwolenia lub zakazywanie najmu oryginału i egzemplarzy powielonych filmu. Lista ta nie stanowi w żaden sposób wyliczenia o charakterze minimalnym i pomocniczym. Jedynie pierwszy zapis filmu uzasadnia przyznanie specyficznej ochrony przez prawo wspólnotowe. Objęcie egzemplarzy powielonych filmu ochroną prawa pokrewnego do prawa autorskiego byłoby nieuzasadnione z racji braku związku „akcesoryjności” z utworem literackim czy artystycznym.

17 Wynika z tego, iż dekret z mocą ustawy wywołałby konsekwencje niezgodne z tymi, które przewiduje dyrektywa, pozbawienie producenta pierwszego zapisu filmu wykonywania jego wyłącznego prawa poprzez niepozwolenie mu na dalsze udzielanie zezwolenia czy zakazywanie najmu egzemplarzy powielonych jego filmu.

18 W swojej odpowiedzi na skargę Republika Portugalska zauważa, iż w momencie przyjmowania dekretu z mocą ustawy kodeks prawa autorskiego i praw pokrewnych (Código de Direito de Autor e dos Direitos Conexos) przyznawał identyczny status producentom fonogramów i wideogramów. W celu przestrzegania tej równości i unikania stanu nierównowagi w obecnym statusie tych dwóch rodzajów producentów ustawodawca dodał producenta wideogramów do listy uprawnionych, którym przysługują prawa wyłączne. Dekret z mocą ustawy zrównywał zatem, celem dostosowania się do właściwości systemu krajowego, sposób traktowania producenta wideogramów z tym, jakiemu podlegał producent fonogramów przyznając przy tym producentowi wideogramów wyższy poziom ochrony niż ten ustanowiony prawem wspólnotowym.

19 Republika portugalska uważa ponadto, iż sama dyrektywa zawiera w sobie dwuznaczność. W istocie, stosując w art. 2 ust. 1 mało precyzyjny termin „film”, dyrektywa zdaje się połączyć w jednej definicji utwór filmowy z utworem utrwalonym na wideogramie. Można by zatem sądzić, iż producent pierwszego zapisu może być również producentem egzemplarzy powielonych.

20 Wreszcie rzeczone państwo członkowskie podnosi, iż dekret z mocą ustawy mógłby być sprzeczny z dyrektywą jedynie wtedy, gdyby okazało się, iż jego cele są niezgodne z uregulowaniami krajowymi, gdyby dekret ten szkodził funkcjonowaniu rynku wewnętrznego czy też naruszał prawa osób trzecich. Stosowanie tego dekretu z mocą ustawy nie stworzyło żadnego konkretnego problemu, ani na rynku wewnętrznym, ani na rynku krajowym, skoro nikt nie został pozbawiony przyznanych mu dyrektywą praw i nie zasygnalizowano żadnego zażalenia.

Ocena Trybunału

21 Na wstępie należy stwierdzić, iż ten pierwszy zarzut generuje pytanie w kwestii, czy wyłączne prawo najmu przysługuje również producentowi wideogramów.

22 Przyznanie wyłącznego prawa również producentom wideogramów nie spowodowałoby jedynie dodania dodatkowej kategorii uprawnionych do listy, która figuruje w art. 2 ust. 1 dyrektywy, lecz przeciwnie podałoby w wątpliwość specyficzne prawa wyłączne, o których mowa w tym przepisie.

23 Artykuł 2 ust. 1 przyznaje w tym zakresie wyłączne prawo zezwalania na najem lub zakazywania najmu i użyczenia producentowi pierwszego zapisu filmu w odniesieniu do oryginału i egzemplarzy powielonych jego filmu. Wynika z tego, iż skoro przyznano by również producentowi wideogramów prawo do kontrolowania najmu tego wideogramu, to prawo producenta pierwszego zapisu nie byłyby już w rzeczywistości wyłączne.

24 Taką interpretację potwierdza cel dyrektywy, którym jest ustanowienie we Wspólnocie zharmonizowanej ochrony prawnej, w przedmiocie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w dziedzinie własności intelektualnej (zob. wyrok z dnia 28 kwietnia 1998 r. w sprawie C‑200/96 Metronome Musik, Rec. str. I‑1953, pkt 22).

25 Jak wynika bardziej szczegółowo z jej pierwszego motywu, dyrektywa zmierza w rzeczywistości do tego, aby wyeliminować odrębności istniejące między państwami członkowskimi w kwestii ochrony prawnej utworów objętych prawem autorskim w zakresie najmu i użyczenia celem zmniejszenia barier handlowych i zakłóceń konkurencji. Cel ten nie zostałby wyraźnie osiągnięty, gdyby art. 2 ust. 1 tejże dyrektywy zezwalał w sposób nieograniczony państwom członkowskim na przyznawanie różnym kategoriom osób prawa do udzielenia zezwolenia i zakazywania najmu wideogramów.

26 Trybunał stwierdził już w tym względzie, iż wprowadzanie kaset wideo na rynek odbywa się zarówno w drodze sprzedaży, jak i najmu. Możliwość zakazania takiego najmu w państwie członkowskim może mieć wpływ na obrót tymi kasetami wideo, a w konsekwencji oddziaływać w sposób pośredni na wspólnotową wymianę handlową dotyczącą tych produktów (zob. wyrok z dnia 17 maja 1988 r. w sprawie 158/86 Warner Brothers i in., Rec. str. 2605, pkt 10).

27 Ponadto należy podkreślić, iż zgodnie z motywem siódmym dyrektywy ochrona wyłącznych praw najmu producentów fonogramów i filmów jest uzasadniona koniecznością zachowania opłacalności szczególnie istotnych i ryzykownych inwestycji, które są konieczne dla ich produkcji oraz niezbędne dla kontynuacji tworzenia nowych utworów przez ich twórców (zob. w szczególności, odnośnie do konkretnie producentów fonogramów, ww. wyrok w sprawie Metronome Musik, pkt 24).

28 Nie wydaje się, aby produkcja wideogramów wymagała istotnych i ryzykownych inwestycji, które zasługiwałyby na szczególną ochronę. Trybunał uznał już ogromną łatwość, z jaką nagrania dźwiękowe mogą być powielane (zob. ww. wyrok w sprawie Metronome Musik, pkt 24). Mimo iż twierdzenie to zostało wypowiedziane w kontekście nagrań dźwiękowych, rozwój nowych technologii przyczynił się również do ułatwienia powielania utrwaleń obrazu.

29 Wynika z tego, iż dekret z mocą ustawy nie jest zgodny z dyrektywą w zakresie w jakim przewiduje on prawo najmu przysługujące również producentom wideogramów.

30 W żaden sposób nie podważa tej konkluzji argument Republiki Portugalskiej, zgodnie z którym prawo portugalskie przyznało identyczny status producentom fonogramów i wideogramów w celu „dostosowania się do właściwości własnego systemu krajowego”.

31 W istocie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, państwo członkowskie nie może powoływać się na przepisy, praktyki lub sytuacje w swoim porządku prawnym dla uzasadnienia uchybienia zobowiązaniom i terminom przewidzianym przez dyrektywę (zob. w szczególności wyrok z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie C‑114/02 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑3783, pkt 11, oraz wyrok z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie C‑358/03 Komisja przeciwko Austrii, Rec. str. I‑12055, pkt 13).

32 Wreszcie skoro skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego posiada charakter obiektywny (zob. w szczególności wyrok z dnia 17 listopada 1993 r. w sprawie C‑73/92 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑5997, pkt 19), nieprzestrzeganie obowiązku nałożonego przez regułę prawa wspólnotowego stanowi samo w sobie uchybienie, a rozważanie, że nieprzestrzeganie to nie spowodowało konsekwencji negatywnych, jest pozbawione znaczenia (zob. w szczególności wyrok z dnia 21 września 1999 r. w sprawie C‑392/96 Komisja przeciwko Irlandii, Rec. str. I‑5901, pkt 60 i 61, jak również z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie C‑233/00 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑6625, pkt 62). Należy zatem odrzucić argument Republiki Portugalskiej, zgodnie z którym zarzucane uchybienie nie spowodowało żadnego konkretnego problemu.

33 W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, iż zarzut oparty na naruszeniu przez Republikę Portugalską art. 2 ust. 1 dyrektywy winien być uwzględniony.

W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na naruszeniu art. 4 w związku z art. 2 ust. 5 i 7 dyrektywy

Argumentacja stron

34 Komisja uważa, iż dekret z mocą ustawy jest niezrozumiały w kwestii przeniesienia prawa najmu z wykonawcy na producenta filmów, w zakresie w jakim można mówić o dwóch różnych producentach, a mianowicie o producencie wideogramów oraz o producencie pierwszego zapisu filmu.

35 Na podstawie art. 5 ust. 2 dekretu z mocą ustawy producent jest odpowiedzialny za zapłatę wynagrodzenia z najmu. Wykonawcy mają w wyniku tego trudności w pobieraniu przysługującego im wynagrodzenia, ponieważ nie wiedzą oni, który z dwóch producentów jest odpowiedzialny za zapłatę tego wynagrodzenia. Dyrektywa jest jasna w tym względzie: jedynie producent pierwszego zapisu filmu może być cesjonariuszem prawa najmu wykonawców i odpowiedzialny za zapłatę przysługującego im wynagrodzenia. Transpozycja, jaka została dokonana przez dekret z mocą ustawy, zmierza w rzeczywistości do faworyzowania przemysłu zajmującego się powielaniem utworów.

36 Republika Portugalska kwestionuje zarzucany niezrozumiały charakter dekretu z mocą ustawy. Dekret ten nakłada, w braku przeciwstawnych dowodów, obowiązek zapłaty wynagrodzenia na producenta pierwszego zapisu filmu. Ponadto, dwuznaczność ta nie wynika jedynie z dekretu z mocą ustawy, lecz również z przyjętej w dyrektywie definicji wyrazu „film”.

Ocena Trybunału

37 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem każde państwo członkowskie ma obowiązek przyjąć taki sposób wykonania dyrektyw, który w sposób wyraźny odpowiada wymogom jasności i pewności sytuacji prawnych, jakie narzuca prawodawca wspólnotowy w interesie zamieszkałych czy posiadających swoją siedzibę w państwach członkowskich zainteresowanych osób. W tym celu wdrażane przepisy dyrektywy winny posiadać niekwestionowaną moc wiążącą, jak również być transponowane w wymaganą specyficznością, precyzją i jasnością (zob. wyrok z dnia 4 grudnia 1997 r. w sprawie C‑207/96 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑6869, pkt 26).

38 Na wstępie należy zauważyć, iż z art. 2 ust. 5 i 7 dyrektywy wynika domniemanie przeniesienia lub przeniesienia z mocy prawa praw przysługujących wykonawcom na rzecz producenta filmu. W zamian za to przeniesienie art. 4 tejże dyrektywy gwarantuje tym wykonawcom stosowne wynagrodzenie.

39 Artykuł 8 dekretu z mocą ustawy przewiduje przeniesienie przysługującego wykonawcy wyłącznego prawa najmu na „producenta filmu” bez dalszego zdefiniowania tego wyrażenia. Zgodnie z art. 5 dekretu z mocą ustawy „producent filmu” odpowiada za zapłatę wynagrodzenia z tytułu przeniesienia prawa najmu odnoszącego się do wideogramu lub oryginału lub powielonego egzemplarza filmu. Łączna wykładnia tych dwóch artykułów mogłaby prowadzić do wniosku, że producent wideogramów objęty jest zakresem kategorii producentów filmu, którzy są zobowiązani z tytułu zapłaty wynagrodzenia.

40 W tym zakresie sama Republika Portugalska uznała dwuznaczność dekretu z mocą ustawy.

41 Z drugiej strony jeśli art. 4 ust. 1 dyrektywy dotyczy, w kwestii przeniesienia prawa najmu, „producenta filmu”, to w rzeczywistości odnosi się on jedynie do producenta pierwszego zapisu filmu. Ponieważ wideogramy nie zostały przywołane w powyższym artykule, producent wideogramów nie korzysta ze statusu „producenta filmu”.

42 W następstwie takiej transpozycji dyrektywy powstała zatem sytuacja, która może spowodować uniemożliwienie wykonawcom w Portugalii pobierania wynagrodzenia, do którego mają prawo, o ile nie wynika jasno, kto jest producentem odpowiedzialnym za zapłatę stosownego wynagrodzenia przewidzianego w art. 4 dyrektywy.

43 W tych okolicznościach należy uwzględnić zarzut oparty na niewłaściwej transpozycji art. 4 w związku z art. 2 ust. 5 i 7 dyrektywy.

44 Z powyższego wynika, iż ustanawiając w prawie krajowym prawo najmu na rzecz producentów wideogramów Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 2 ust. 1 dyrektywy, a stwarzając niejasność w ustawodawstwie krajowym co do tożsamości zobowiązanego z tytułu zapłaty wynagrodzenia należnego wykonawcom z racji przeniesienia ich prawa najmu Republika Portugalska naruszyła art. 4 w związku z art. 2 ust. 5 i 7 dyrektywy.

W przedmiocie kosztów

45 Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Portugalskiej kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.

Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

1) Ustanawiając w prawie krajowym prawo najmu na rzecz producentów wideogramów Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 92/100/EWG z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej, zmienionej po raz ostatni dyrektywą 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym.

2) Stwarzając niejasność w ustawodawstwie krajowym co do tożsamości zobowiązanego z tytułu zapłaty wynagrodzenia należnego wykonawcom z racji przeniesienia ich prawa najmu Republika Portugalska naruszyła art. 4 w związku z art. 2 ust. 5 i 7 dyrektywy 92/100 zmienionej dyrektywą 2001/29/WE.

3) Republika Portugalska zostaje obciążona kosztami postępowania.

Podpisy