Keywords

Summary



Keywords

1. Obywatelstwo Unii – Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich – Dyrektywa 2004/38 – Prawo stałego pobytu obywateli państwa trzeciego będących członkami rodziny obywatela Unii, którzy nabyli to prawo w przyjmującym państwie członkowskim – Nabycie tego prawa przez obywatela państwa trzeciego po upływie pięciu lat nieprzerwanego pobytu z obywatelem Unii w przyjmującym państwie członkowskim – Okresy pobytu legalnego ukończone przed datą transpozycji dyrektywy – Włączenie – Pobyt poddany warunkom przewidzianych w dyrektywie 2004/38 oraz prawie Unii obowiązującym w okresie, gdy pobyt miał miejsce – Małżonkowie, którzy zdecydowali się rozstać i zamieszkali z innymi partnerami w trakcie nieprzerwanego pięcioletniego okresu pobytu – Brak wpływu

(dyrektywa 2004/38 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 16 ust. 2)

2. Swobodny przepływ osób – Pracownicy – Prawo pobytu członków rodziny – Członkowie rodziny niemający obywatelstwa państwa członkowskiego – Przesłanka związana z dysponowaniem lokalem o standardzie przyjętym dla pracowników krajowych – Brak wymogu jednego stałego lokalu, w którym zamieszkuje rodzina – Przesłanka istniejąca jedynie jako warunek przyjęcia

(rozporządzenie Rady nr 1612/68, art. 10 ust. 3)

3. Pytania prejudycjalne – Wystąpienie do Trybunału – Czynnik decydujący, w ramach skargi odszkodowawczej, przy ustalaniu, czy ma miejsce oczywiste naruszenie prawa Unii – Brak

(art. 267 TFUE)

Summary

1. Artykuł 16 ust. 2 dyrektywy 2004/38 w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, powinien być interpretowany w ten sposób, że obywatela państwa trzeciego, który nieprzerwanie przez okres pięciu lat przed dniem transpozycji tej dyrektywy przebywał w jednym z państw członkowskich w charakterze małżonka obywatela Unii będącego pracownikiem w tym państwie członkowskim, należy uważać za osobę, która nabyła prawo stałego pobytu przewidzianego w tym przepisie, nawet jeżeli w trakcie tego okresu małżonkowie zdecydowali się rozstać i zamieszkać z innymi partnerami, a lokal zajmowany przez rzeczonego obywatela nie był mu od tej pory zapewniony lub udostępniony przez jego małżonka będącego obywatelem Unii.

W istocie w sytuacji gdy pięcioletni okres nieprzerwanego pobytu został w całości lub w części ukończony przed końcową datą transpozycji dyrektywy 2004/38, możliwość powołania się na prawo stałego pobytu na podstawie art. 16 ust. 2 tej dyrektywy jest uzależniona od spełnienia zarówno przesłanek przewidzianych w tej dyrektywie, jak i przesłanek przewidzianych w prawie Unii obowiązującym w okresie, gdy pobyt miał miejsce. W tej kwestii należy wskazać, że podczas analizy art. 16 ust. 2 dyrektywy 2004/38 nabycie prawa stałego pobytu przez członków rodziny obywatela Unii, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich, zależy w każdym razie od tego, po pierwsze, czy obywatel ten sam spełnia warunki określone w art. 16 ust. 1 tej dyrektywy, i po drugie, czy wspomniani członkowie zamieszkiwali z nim w rozpatrywanym okresie. Tymczasem w zakresie, w jakim art. 16 ust. 2 tej dyrektywy uzależnia nabycie prawa stałego pobytu przez członków rodziny obywatela Unii od spełnienia przesłanki zamieszkiwania „z” tym obywatelem przez nieprzerwany okres pięciu lat, powstaje pytanie, czy rozłączenie małżonków w trakcie rozpatrywanego okresu wobec braku nie tylko wspólnego zamieszkiwania, ale przede wszystkim rzeczywistego wspólnego pożycia małżeńskiego, stoi na przeszkodzie uznaniu, że przesłanka ta została spełniona. W tym względzie jak wynika z wyroków Diatta (267/83) i Iida (C‑40/11) małżeństwo nie może zostać uznane za zakończone dopóty, dopóki nie zostanie rozwiązane przez właściwy organ, a nie ma to miejsca w przypadku małżonków żyjących po prostu w rozłączeniu, nawet jeżeli mają oni zamiar późniejszego przeprowadzenia rozwodu, w związku z czym małżonek niekoniecznie musi na stałe zamieszkiwać z obywatelem Unii, aby uzyskać pochodne prawo pobytu. Zatem okoliczność, że małżonkowie nie tylko zaprzestali wspólnie zamieszkiwać, ale też zamieszkiwali z innymi partnerami, nie ma znaczenia dla celów nabycia przez prawa stałego pobytu na podstawie art. 16 ust. 2 dyrektywy 2004/38.

(por. pkt 32, 34, 36–38, 47; pkt 1 sentencji)

2. Ustanowiona w art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1612/68 w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty przesłanka, by pracownik będący obywatelem państwa członkowskiego dysponował dla swojej rodziny lokalem o standardzie przyjętym dla pracowników krajowych w regionie, w którym jest on zatrudniony, jest spełniona w sytuacji, gdy pracownik ten opuścił lokal zajmowany przez rodzinę, a współmałżonek wyprowadził się w celu zamieszkania z innym partnerem w nowym lokalu, który nie został zapewniony ani udostępniony temu małżonkowi przez tego pracownika.

W istocie art. 10 ust. 3 wymaga nie tego, by dany członek rodziny mieszkał stale z tym pracownikiem, ale jedynie tego, by lokal, którym dysponuje pracownik, odpowiadał standardowi właściwemu dla przyjęcia jego rodziny, w związku z czym nie można w sposób dorozumiany przyjmować wymogu istnienia jednego stałego lokalu, w którym zamieszkuje rodzina.

Ponadto przesłanka dysponowania lokalem o przyjętym standardzie istnieje wyłącznie jako warunek przyjęcia każdego członka rodziny przez pracownika, a zatem w każdym razie oceny przestrzegania tego przepisu można dokonywać wyłącznie na dzień, w którym obywatel państwa trzeciego rozpoczął wspólne pożycie z małżonkiem będącym obywatelem Unii w przyjmującym państwie członkowskim.

(por. pkt 43, 45, 46)

3. Okoliczność, że w ramach skargi odszkodowawczej wniesionej w związku z naruszeniem prawa Unii sąd krajowy uznał za konieczne wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym prawa Unii rozpatrywanego w postępowaniu głównym, nie może być uważana za czynnik decydujący przy ustalaniu, czy ma miejsce oczywiste naruszenie tego prawa przez państwo członkowskie.

Sam fakt przedłożenia pytania prejudycjalnego nie może ograniczyć swobody sądu orzekającego co do istoty. Odpowiedź na pytanie, czy naruszenie prawa Unii jest wystarczająco istotne, wynika bowiem nie z samego wykonania uprawnienia przewidzianego w art. 267 TFUE, ale z wykładni sformułowanej przez Trybunał. Przyznane sądom krajowym uprawnienie do występowania do Trybunału, gdy uważają to za konieczne w celu uzyskania wykładni przepisu prawa Unii, nawet jeżeli pytanie było już rozpoznawane, okazałoby się bez wątpienia ograniczone, gdyby wykonanie takiego uprawnienia było decydujące dla stwierdzenia, czy miało miejsce oczywiste naruszenie prawa Unii w celu ustalenia ewentualnej odpowiedzialności danego państwa członkowskiego za naruszenie prawa Unii. Tak więc tego rodzaju skutek podważałby system, cel oraz cechy szczególne postępowania w sprawie odesłania prejudycjalnego.

(por. pkt 53–55; pkt 2 sentencji)