Sprawa C-132/06

Komisja Wspólnot Europejskich

przeciwko

Republice Włoskiej

„Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Artykuł 10 WE — Szósta dyrektywa VAT — Obowiązki w systemie wewnętrznym — Kontrola czynności podlegających opodatkowaniu — Abolicja podatkowa”

Opinia rzecznika generalnego E. Sharpston przedstawiona w dniu 25 października 2007 r. I - 5460

Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 17 lipca 2008 r. I - 5479

Streszczenie wyroku

Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Obowiązki osób zobowiązanych do zapłaty podatku

(art. 10 WE; dyrektywa Rady 77/388, art. 2, 22)

Uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 2 i 22 szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych oraz na mocy art. 10 WE państwo członkowskie, którego ustawodawstwo przewiduje w sposób ogólny i bez żadnego rozróżnienia zrzeczenie się praw do kontroli czynności podlegających opodatkowaniu dokonanych w kilku okresach podatkowych. ponieważ

— podatnik, który nie wykonywał swych obowiązków w okresach podatkowych pomiędzy pierwszym i czwartym rokiem poprzedzającym przyjęcie tej ustawy, czyli w określonych przypadkach, tylko w roku poprzedzającym przyjęcie tej ustawy, może uniknąć wszelkiej kontroli w granicach kwoty równej podwójnej wysokości podatku podanego w uzupełniającej deklaracji złożonej celem uzupełnienia już złożonych deklaracji i

— podatnik, który nie złożył deklaracji za okresy podatkowe pomiędzy pierwszym i czwartym rokiem poprzedzającym przyjęcie tej ustawy, może uniknąć wszelkiej kontroli dokonując wpłaty kwoty odpowiadającej 2% podatku przypadającego do zapłaty z tytułu dokonanych przez niego dostaw towarów i świadczenia usług oraz 2% podatku odliczonego w tym samym okresie, przy czym stawka ta wynosi 1,5% dla naliczonego podatku lub podatku należnego, którego kwota przekracza 200000 EUR, a 1% dla kwot powyżej 300000 EUR.

Zastępując — w krótkim czasie po upływie wiążących podatników terminów na zapłacenie kwot podatku przypadających do zapłaty na normalnych zasadach — obowiązki wynikające dla zainteresowanych z art. 2 i 22 szóstej dyrektywy innymi obowiązkami, które nie wiążą się z zapłatą powyższych kwot, ustawodawstwo takie pozbawia znaczenia przywołane przepisy szóstej dyrektywy — będące jednak podstawą wspólnego systemu VAT — i narusza przez to samą strukturę tego podatku. Istotny brak równowagi pomiędzy kwotami rzeczywiście należnymi a kwotami płaconymi przez podatników chcących skorzystać z omawianej abolicji podatkowej jest równoznaczny niemal ze zwolnieniem podatkowym.

Wynika z tego, że ustawodawstwo takie poważnie zakłóca dobre funkcjonowanie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Przepisy tej ustawy zniekształcają zasadę neutralności podatkowej przez wprowadzenie istotnych różnic w traktowaniu podatników na danym terytorium. Z tego samego względu przepisy te naruszają obowiązek zapewnienia jednolitego poboru podatku we wszystkich państwach członkowskich.

Skoro jak to zostało wskazane w motywie czwartym szóstej dyrektywy, zasada neutralności podatkowej ma na celu umożliwienie stworzenia wspólnego rynku pozwalającego na uczciwą konkurencję, wspomniane ustawodawstwo zagraża samemu funkcjonowaniu wspólnego rynku, ponieważ w danym państwie członkowskim podatnicy mogą mieć nadzieję, że nie będą zobowiązani do zapłaty znacznej części swych zobowiązań podatkowych.

Walka z oszustwami, unikaniem opodatkowania i ewentualnymi nadużyciami jest celem uznanym i wspieranym przez szóstą dyrektywę. W związku z tym art. 22 ust. 8 szóstej dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do wprowadzenia, w odpowiednich przypadkach, dodatkowych obowiązków w celu unikania oszustw podatkowych Tymczasem należy stwierdzić, że wspomniane ustawodawstwo wywołuje odwrotne skutki w zakresie, w jakim podatnicy, którzy dopuścili się oszustw podatkowych, są na jego gruncie korzystniej traktowani.

Wprowadzając abolicję podatkową w krótkim czasie po upływie terminów, w których podatnicy zobowiązani byli rozliczyć się z podatku od wartości dodanej, i wymagając zapłaty bardzo nieznacznej kwoty w stosunku do podatku rzeczywiście przypadającego do zapłaty, wspomniane ustawodawstwo pozwala zainteresowanym podatnikom na definitywne uniknięcie wykonania ich zobowiązań w zakresie podatku od wartości dodanej, pomimo że krajowe organy podatkowe mogły ustalić co najmniej część z tych podatników w ciągu czterech lat poprzedzających wygaśnięcie zobowiązań podatkowych przypadających do zapłaty w normalnym trybie. Przez to omawiane ustawodawstwo podważa ciążącą na każdym państwie członkowskim odpowiedzialność za zapewnienie prawidłowego poboru podatku.

(por. pkt 9, 40–47, 52, 53; sentencja)