Sprawa C‑206/05

Komisja Wspólnot Europejskich

przeciwko

Królestwu Szwecji

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 90/427/EWG – Handel wewnątrzwspólnotowy koniowatymi – Obowiązek poddania w Szwecji ogierów reproduktorów ocenie wartości genetycznej

Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 26 października 2006 r. I‑0000

Streszczenie wyroku

Rolnictwo – Harmonizacja ustawodawstw – Zootechniczne i genealogiczne warunki wewnątrzwspólnotowego handlu koniowatymi – Dyrektywa 90/427

(dyrektywa Rady 90/427, art. 3)

Uchybia zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 3 dyrektywy 90/427 w sprawie zootechnicznych i genealogicznych warunków handlu wewnątrzwspólnotowego koniowatymi, zgodnie z którym państwa członkowskie nie mogą zakazać lub ograniczyć handlu wewnątrzwspólnotowego koniowatymi, ich nasieniem, komórkami jajowymi i zarodkami z innych przyczyn zootechnicznych lub genealogicznych niż wynikające z tej dyrektywy, państwo członkowskie, które przewiduje w wewnętrznym systemie prawnym obowiązek poddawania ogierów ocenie wartości genetycznej w tym państwie w celu dopuszczenia ich do krycia klaczy poza gospodarstwem właściciela.

(por. pkt 30 i sentencja)

WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)

z dnia 26 października 2006 r. ( )

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego ‑ Dyrektywa 90/427/EWG ‑ Handel wewnątrzwspólnotowy koniowatymi ‑ Obowiązek poddania w Szwecji ogierów reproduktorów ocenie wartości genetycznej

W sprawie C‑206/05

mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 2 maja 2005 r.,

Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez F. Erlbachera i K. Simonssona, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

strona skarżąca,

przeciwko

Królestwu Szwecji, reprezentowanemu przez K. Norman, działającą w charakterze pełnomocnika,

strona pozwana,

TRYBUNAŁ (czwarta izba),

w składzie: E. Juhász (sprawozdawca), prezes ósmej izby, pełniący obowiązki prezesa czwartej izby, K. Schiemann i M. Ilešič, sędziowie,

rzecznik generalny: L.A. Geelhoed,

sekretarz: R. Grass,

uwzględniając procedurę pisemną,

podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,

wydaje następujący

Wyrok

1 W skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że przewidując w wewnętrznym systemie prawnym obowiązek poddawania w Szwecji ogierów reproduktorów ocenie wartości genetycznej w celu dopuszczenia ich do krycia klaczy poza gospodarstwem właściciela, Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 3 dyrektywy Rady 90/427/EWG z dnia 26 czerwca 1990 r. w sprawie zootechnicznych i genealogicznych warunków handlu wewnątrzwspólnotowego koniowatymi (Dz.U. L 224, str. 55, zwanej dalej „dyrektywą”), oraz na mocy art. 28 WE.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe

2 Motywy drugi i szósty dyrektywy wskazują:

„dla zapewnienia właściwego rozwoju hodowli koniowatych, a tym samym wzrostu produktywności w tym sektorze muszą na poziomie wspólnotowym zostać ustanowione przepisy dotyczące handlu wewnątrzwspólnotowego koniowatymi;

[…]

handel zarejestrowanymi koniowatymi wewnątrz Wspólnoty powinien być stopniowo liberalizowany; pełna liberalizacja handlu wymaga dalszej, dodatkowej harmonizacji, szczególnie w zakresie dopuszczania zwierząt do krycia poza gospodarstwem [ich właściciela] i wykorzystania nasienia i komórek jajowych zgodnie z zasadami przyjętymi dla poszczególnych ksiąg stadnych”.

3 Artykuł 3 akapit pierwszy dyrektywy stanowi:

„Handel wewnątrzwspólnotowy koniowatymi, ich nasieniem, komórkami jajowymi i zarodkami nie może być zakazany lub ograniczony z innych przyczyn zootechnicznych lub genealogicznych niż wynikające z niniejszej dyrektywy”.

4 Artykuł 7 dyrektywy upoważnia Komisję, w stopniu koniecznym dla zapewnienia jednolitego stosowania przepisów dyrektywy, do ustalania zgodnie z określoną procedurą i w poszanowaniu podstawowych zasad przewidzianych dyrektywą:

„a) metod monitorowania użytkowości hodowlanej oraz oceny wartości genetycznej zwierząt hodowlanych [reproduktorów];

b) na podstawie metod określonych w lit. a) ogólnych kryteriów dopuszczania do hodowli [rozpłodu] samców [ogierów], a w razie potrzeby samic [klaczy], oraz użycia ich nasienia, komórek jajowych lub zarodków”.

Uregulowania krajowe

5 W Szwecji obowiązek poddawania ogierów ocenie wartości genetycznej, jak i szczegółowe zasady dotyczące tego obowiązku są przewidziane w wytycznych organów krajowej administracji rolnej, odnoszących się do koniowatych wykorzystywanych w celach rozpłodowych i rodowodu koniowatych [Statens jordbruksverks föreskrifter (SJVFS 1994:82) om hästdjur som används till avel och om identifiering av hästdjur, zwanych dalej „uregulowaniem dotyczącym koniowatych”].

6 Artykuł 29 uregulowania dotyczącego koniowatych przewiduje:

„Ogier, w celu dopuszczenia do krycia klaczy poza gospodarstwem właściciela, jest poddawany w Szwecji ocenie wartości genetycznej. Ocenę wartości genetycznej, będącą przesłanką wykorzystywania ogiera w celach rozpłodowych, uważa się za dokonaną, jeżeli kontrola użytkowości hodowlanej ogiera została przeprowadzona zgodnie z art. 20?22 albo jeżeli dokonano kontroli potomstwa ogiera zgodnie z art. 24?26 i jeżeli świadectwo jakości genetycznej zostało wystawione zgodnie z art. 27 powyżej”.

7 Artykuły 20 i 21 tego uregulowania wymieniają kryteria oceny stosowane w ramach kontroli użytkowości hodowlanej zwierzęcia. Na kryteria te składają się w szczególności rodowód, użytkowość hodowlana, wygląd zewnętrzny, siła fizyczna i zdrowie każdego osobnika. Zgodnie z art. 22 wspomnianego uregulowania dane odnoszące się do zwierzęcia pochodzącego z zagranicy przekazane przez organizację zagraniczną lub zarejestrowany związek zagraniczny prowadzące księgi stadne, winny również być uwzględnione.

8 Artykuły 24 i 25 przywołanego uregulowania przewidują szczegółowe zasady odnoszące się do kontroli potomstwa ogiera. Zgodnie z art. 26 tego uregulowania dane dotyczące potomstwa ogiera pochodzącego z zagranicy, przekazane przez organizację zagraniczną lub zarejestrowany związek zagraniczny, prowadzące księgi stadne, winny również być uwzględnione.

9 Na podstawie art. 27 uregulowania dotyczącego koniowatych świadectwo wartości genetycznej wydaje się dla każdego zwierzęcia, którego wartość genetyczna była przedmiotem oceny. Świadectwo to winno zawierać w odniesieniu do każdego zwierzęcia, w szczególności, imię, tożsamość, rodowód, wyniki kontroli użyteczności hodowlanej, a w razie potrzeby również wyniki kontroli potomstwa.

Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi

10 Do Komisji wpłynęła skarga dotycząca art. 29 uregulowania dotyczącego koniowatych, który przewiduje obowiązek poddania w Szwecji ogierów ocenie ich wartości genetycznej w celu dopuszczenia ich do krycia klaczy poza gospodarstwem właściciela.

11 Uznawszy, iż przepis ten jest niezgodny z dyrektywą oraz z art. 28 WE i 30 WE, Komisja wszczęła względem Królestwa Szwecji postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego z art. 226 WE, wystosowując do tego państwa pismem z dnia 18 lipca 2002 r. wezwanie do usunięcia uchybień i przedstawienia uwag. Nieusatysfakcjonowana odpowiedzią Szwecji Komisja wystosowała w dniu 25 lipca 2003 r. uzasadnioną opinię, w której podtrzymała swe stanowisko w sprawie niezgodności wspomnianego przepisu krajowego z prawem wspólnotowym, wzywając Królestwo Szwecji do podjęcia koniecznych kroków w celu zastosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od jej doręczenia.

12 W odpowiedzi z dnia 22 września 2003 r. na przytoczoną uzasadnioną opinię rząd szwedzki podniósł, że system zastosowany na szczeblu krajowym w zakresie rozpłodu koniowatych nie jest sprzeczny z prawem wspólnotowym. Niemniej jednak rząd ten wskazał, że w następstwie dokonanego przeglądu tego prawa i przeprowadzonej oceny dopuszcza on możliwość zmiany szwedzkiego uregulowania w kierunku mniej restrykcyjnym.

13 W 2004 r. przedstawiciele rządu szwedzkiego i Komisji spotkali się dwukrotnie w celu omówienia projektu nowego uregulowania. Komisja nie była jednak przekonana, że projekt ten jest zgodny z prawem wspólnotowym, toteż podjęła decyzję o wniesieniu niniejszej skargi.

W przedmiocie skargi

Argumentacja stron

14 Komisja podnosi, że art. 29 uregulowania dotyczącego koniowatych stanowi ograniczenie w handlu wewnątrzwspólnotowym koniowatymi, zakazane na podstawie art. 3 akapit pierwszy dyrektywy. W istocie bowiem zgodnie z przytoczonym art. 29 ogier pochodzący z państwa członkowskiego innego niż Królestwo Szwecji, wykorzystywany w celach rozpłodowych zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie, jest w Szwecji obowiązkowo poddawany ocenie wartości genetycznej, aby mógł być wykorzystany w rozpłodzie. Wynika stąd dodatkowy koszt, który jest pokrywany, w zależności od przypadku, przez właściciela ogiera lub klaczy.

15 Komisja podnosi, że sporny przepis krajowy winien być traktowany jako kryterium dopuszczenia ogierów do rozmnażania w rozumieniu art. 7 dyrektywy. Tym samym przywołany przepis należy do zakresu zastosowania dyrektywy, gdyż należy do dziedziny poddanej w ten sposób harmonizacji.

16 Komisja przypomina, że art. 7 upoważnia ją wprost do ustalenia – w stopniu koniecznym dla zapewnienia jednolitego stosowania przepisów niniejszej dyrektywy i zgodnie z zasadami ustanowionymi w art. 4 ust. 1 – metod monitorowania użytkowości hodowlanej oraz oceny wartości genetycznej zwierząt hodowlanych i, adekwatnie do przytoczonych metod, do ustalenia ogólnych kryteriów dopuszczania ogierów do rozpłodu.

17 Komisja wskazuje, iż nie uważała przyjęcia przypisów opartych na art. 7 dyrektywy za konieczne, i podkreśla, iż okoliczność nieustanowienia przez nią tego rodzaju przepisów nie oznacza, że państwo członkowskie może stanowić przepisy, które, jak sporny przepis, stanowią ograniczenie w wewnątrzwspólnotowym handlu koniowatymi.

18 Komisja stwierdza, że sporny przepis krajowy nie wynika ze stosowania dyrektywy i że jest on niezgodny z jej art. 3 akapit pierwszy.

19 Pomocniczo Komisja podnosi, że gdyby Trybunał nie uznał tego przepisu za sprzeczny z dyrektywą, to w każdym razie jest on sprzeczny z art. 28 WE i nie znajduje uzasadnienia w świetle art. 30 WE.

20 W tym względzie Komisja podnosi w szczególności, że tak z przepisów prawa krajowego, jak i wyjaśnień dostarczonych przez rząd szwedzki wynika, że obowiązek przewidziany w art. 29 uregulowania dotyczącego koniowatych ma raczej na celu poprawę charakterystyki każdej rasy niż ochronę zdrowia i życia zwierząt. Stanowisko to zdaje się potwierdzać fakt, że z art. 29 wynika, iż obowiązek poddania ogierów ocenie ich wartości genetycznej nie ma zastosowania do ogierów wykorzystywanych w celach rozpłodowych w gospodarstwie właściciela. Gdyby przepis ten miał naprawdę na celu ochronę zdrowia i życia koniowatych, miałby on również zastosowanie do tych ostatnich.

21 Ponadto Komisja zwraca uwagę, że z art. 29 uregulowania dotyczącego koniowatych wynika, iż ocena wartości genetycznej, której poddany jest ogier, nie musi zawierać określonego wyniku, by ogier został dopuszczony do rozpłodu, ale że wystarczy, by ocena została dokonana. W celu ochrony zdrowia i życia koniowatych należałoby przewidzieć, że ogier, który nie uzyskał satysfakcjonujących wyników, podlega wykluczeniu, by uniknąć przekazywania poważnych wad genetycznych.

22 Rząd szwedzki uznaje zasadność uwag Komisji domagającej się stwierdzenia, że sporny przepis krajowy jest sprzeczny z art. 3 dyrektywy, jak również żądań Komisji o obciążenie go kosztami postępowania.

Ocena Trybunału

23 Artykuł 29 uregulowania dotyczącego koniowatych, ustanawiający kryterium dopuszczenia ogierów do rozpłodu, w rozumieniu art. 7 dyrektywy, wchodzi w zakres przedmiotowy jej zastosowania.

24 Stosownie do art. 3 dyrektywy państwa członkowskie nie mogą zakazać, lub ograniczyć, handlu wewnątrzwspólnotowego koniowatymi, ich nasieniem, komórkami jajowymi i zarodkami z innych przyczyn zootechnicznych lub genealogicznych niż wynikające z tej dyrektywy.

25 Artykuł 29 uregulowania dotyczącego koniowatych ma skutek ograniczający. W istocie bowiem z uwag Komisji, niekwestionowanych przez rząd szwedzki, wynika, że koniowate pochodzące z innego państwa członkowskiego winny w Szwecji zostać poddane ocenie wartości genetycznej, by mogły być wykorzystane w celach rozpłodowych poza gospodarstwem właściciela, co powoduje powstanie po stronie ich właścicieli dodatkowych kosztów mogących zahamować handel wewnątrzwspólnotowy koniowatymi ze Szwecją.

26 Zgodnie z art. 7 dyrektywy do Komisji należy zadanie stanowienia w stopniu koniecznym dla zapewnienia jednolitego stosowania przepisów dyrektywy metod monitorowania użytkowości hodowlanej oraz oceny wartości genetycznej zwierząt rozpłodowych i określenia ogólnych kryteriów dopuszczalności do rozpłodu ogierów, a w razie potrzeby klaczy, jak również zasad ogólnych użycia ich nasienia, komórek jajowych lub zarodków.

27 Bez potrzeby badania, czy przywołany przepis pozostawił państwom członkowskim uprawnienia do wprowadzania i utrzymywania przepisów, które nie stanowią lub nie wprowadzają ograniczenia w handlu wewnątrzwspólnotowym koniowatymi, a jeśli tak, to w jakim zakresie, w szczególności w przypadku gdy Komisja nie korzysta ze swych uprawnień, z samej treści art. 3 akapit pierwszy dyrektywy wynika, że wszelkie przepisy stanowiące zakaz lub ograniczenie mogą wynikać wyłącznie z zastosowania dyrektywy. Sporne uregulowanie szwedzkie zawiera, jak to wynika z pkt 25 niniejszego wyroku, tego rodzaju ograniczenie, które nie wynika ze stosowania dyrektywy.

28 Królestwo Szwecji uznaje zasadność uwag Komisji domagającej się stwierdzenia niezgodności art. 29 uregulowania dotyczącego koniowatych z art. 3 dyrektywy.

29 Stąd skargę wniesioną przez Komisję należy uznać za zasadną.

30 W konsekwencji należy stwierdzić, że przewidując w wewnętrznym systemie prawnym obowiązek poddawania ogierów ocenie wartości genetycznej w celu dopuszczenia ich do krycia klaczy poza gospodarstwem właściciela, Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 3 dyrektywy.

W przedmiocie kosztów

31 Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie kosztami Królestwa Szwecji, a przegrało ono sprawę, należy je obciążyć kosztami postępowania.

Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

1) Przewidując w wewnętrznym systemie prawnym obowiązek poddawania w Szwecji ogierów reproduktorów ocenie wartości genetycznej w celu dopuszczenia ich do krycia klaczy poza gospodarstwem właściciela, Królestwo Szwecji uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 3 dyrektywy Rady 90/427/EWG z dnia 26 czerwca 1990 r. w sprawie zootechnicznych i genealogicznych warunków handlu wewnątrzwspólnotowego koniowatymi.

2) Królestwo Szwecji zostaje obciążone kosztami postępowania.

Podpisy