Sprawa C-507/04

Komisja Wspólnot Europejskich

przeciwko

Republice Austrii

„Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Ochrona dzikiego ptactwa — Dyrektywa 79/409/EWG — Przepisy transponujące”

Opinia rzecznika generalnego J. Kokott przedstawiona w dniu 11 stycznia 2007 r. I - 5944

Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 12 lipca 2007 r. I - 5980

Streszczenie wyroku

Transpozycja norm wspólnotowych do prawa krajowego nie wymaga bezwzględnie formalnego i dosłownego przejęcia ich przepisów do wyraźnego i szczególnego przepisu prawa, a jej dokonanie może nastąpić poprzez odwołanie się do ogólnego kontekstu prawnego, o ile faktycznie gwarantuje on pełne stosowanie dyrektywy w sposób wystarczająco jasny i precyzyjny. Niemniej dokładność transpozycji ma szczególne znaczenie w przypadku dyrektywy 79/409 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, która zarządzanie wspólnym dziedzictwem na ich terytoriach powierza państwom członkowskim. (por. pkt 89, 92)

Artykułu 11 dyrektywy 79/409 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, który ogranicza się do ustanowienia nałożonego na państwa członkowskie szczególnego obowiązku zapewnienia, aby wprowadzenie gatunków ptactwa, które nie występują naturalnie w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich, nie naruszało miejscowej flory i fauny, nie można przyjąć za podstawę prawną pozwalającą na odstępstwo od obowiązków ochrony spoczywających na państwach członkowskich na podstawie art. 1 dyrektywy i dotyczących wszystkich gatunków występujących naturalnie w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich, to znaczy w odniesieniu do każdego z tych państw zarówno gatunków, które są tam rodzime, jak również występujących tylko w innych państwach członkowskich. W istocie znaczenie pełnej i skutecznej ochrony dzikiego ptactwa na całym obszarze Wspólnoty, niezależnie od jego miejsca pobytu lub tras wędrówki, powoduje, że wszelkie przepisy krajowe określające ochronę dzikiego ptactwa według kryteriów fauny krajowej są niezgodne z dyrektywą. (por. pkt 101–103)

O ile prawdą jest, że zapobieganie szkodom w uprawach winorośli może co do zasady pozwolić na przyjęcie przepisów wprowadzających odstępstwo na podstawie art. 9 ust. 1 lit. a) tiret trzecie dyrektywy 79/409 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, o tyle ten ostatni przepis nie stanowi podstawy prawnej dla całkowitego wyłączenia danego gatunku, nawet w sposób ograniczony czasowo, z systemu ochrony przewidzianego w dyrektywie. Całkowite wyłączenie danego gatunku ptactwa z owego systemu ochrony przewidzianego w dyrektywie, nawet w zakresie ograniczonym czasowo, może bowiem zagrozić samej egzystencji tego gatunku. Dlatego też państwa członkowskie mogą wprowadzać odstępstwa od systemu ochrony dzikiego ptactwa wyłącznie z zachowaniem wymogów określonych w art. 9 ust. 2 dyrektywy. (por. pkt 113–115)

System ochrony przed polowaniami ustanowiony w art. 7 ust. 4 dyrektywy 79/409 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa jest zdefiniowany szeroko, z odniesieniem do szczególnych cech biologicznych danych gatunków, ponieważ odwołuje się oprócz okresu gniazdowania również do poszczególnych faz reprodukcji i wychowania młodych. Tylko taka koncepcja odpowiada celowi art. 7 ust. 4 dyrektywy, którym jest zapewnienie całkowitej ochrony w okresach, w których przeżycie gatunków dzikiego ptactwa jest szczególnie zagrożone. Każda ingerencja w okresach istotnych dla reprodukcji może bowiem oddziaływać szkodliwie na rozmnażanie ptaków, nawet jeżeli dotyczy ona jedynie części ich populacji. Odnosi się to również do okresu tokowania, w którym wspomniane gatunki są szczególnie wyeksponowane i wrażliwe. Ta ostatnia faza stanowi, w konsekwencji, część okresu, w którym zakazane jest co do zasady jakiekolwiek polowanie. (por. pkt 192–195)

Artykuł 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy 79/409 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa zezwala państwu członkowskiemu na wprowadzenie odstępstw od terminów rozpoczęcia i zakończenia polowania wynikających z uwzględnienia celów wymienionych w art. 7 ust. 4 tej dyrektywy. W tym zakresie polowanie na dzikie ptactwo praktykowane w celach rekreacyjnych w okresach wskazanych w art. 7 ust. 4 dyrektywy może — z zastrzeżeniem, że spełnione są wymogi przewidziane w art. 9 ust. 2 tej dyrektywy — odpowiadać „legalnemu wykorzystaniu” w rozumieniu art. 9 ust. 1 lit. c) dyrektywy. Niemniej ciężar dowodu zachowania tych wymogów w odniesieniu do każdego odstępstwa spoczywa na władzach krajowych, które podejmują w tej sprawie decyzję. Ponadto państwa członkowskie, przyjmując przepisy transponujące ten przepis, zobowiązane są zapewnić, że we wszystkich przypadkach stosowania przewidzianych w nich odstępstw i w odniesieniu do wszystkich gatunków chronionych polowania dozwolone w drodze odstępstwa nie będą przekraczać nałożonego tym przepisem limitu ograniczającego je do małych ilości, przy czym limit ten należy określić na podstawie danych ściśle naukowych. W szczególności transpozycja dyrektywy zgodna z prawem wspólnotowym wymaga, aby właściwe władze, którym powierzono udzielanie zezwoleń na polowania na ptaki danego gatunku w drodze odstępstwa, mogły oprzeć się na danych wystarczająco precyzyjnych w odniesieniu do limitów ilościowych, które należy zachować. Wynika z tego, iż obowiązkiem władz danego państwa członkowskiego jest zapewnienie w sposób wystarczająco dokładny pod względem prawnym i na podstawie uznanych danych naukowych, że limit ilościowy nie zostanie w żadnym wypadku przekroczony i w ten sposób zagwarantowana zostanie pełna ochrona danych gatunków. (por. pkt 196–199, 201, 225)