Sprawa C-264/08

Belgische Staat

przeciwko

Direct Parcel Distribution Belgium NV

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hof van Cassatie)

„Wspólnotowy kodeks celny — Dług celny — Kwota należności celnych — Artykuły 217 i 221 — Środki własne Wspólnot — Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1150/2000 — Artykuł 6 — Wymóg uwzględnienia kwoty należności przed powiadomieniem dłużnika — Pojęcie kwoty prawnie należnej”

Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 28 stycznia 2010 r. I ‐ 736

Streszczenie wyroku

Artykuł 221 ust. 1 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny powinien być interpretowany w ten sposób, że „zaksięgowanie” kwoty cła do pobrania, o którym mowa w tym artykule, stanowi „zaksięgowanie” owej kwoty w sposób określony w art. 217 ust. 1 tego kodeksu. (por. pkt 17, sentencja 1)

„Zaksięgowanie” w rozumieniu art. 217 ust. 1 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, powinno być odróżniane od wpisu ustalonych należności celnych na rachunek środków własnych, o którym mowa w art. 6 rozporządzenia nr 1150/2000 wykonującego decyzję 94/728 w sprawie systemu środków własnych Wspólnot. Ponieważ art. 217 rozporządzenia nr 2913/92 nie przewiduje praktycznych procedur „zaksięgowania” w rozumieniu tego przepisu ani też w związku z tym nie przewiduje żadnych minimalnych wymogów technicznych lub formalnych, zaksięgowanie to, które może zostać dokonane przez wpisanie tej kwoty do protokołu stwierdzającego naruszenie obowiązującego prawa celnego, powinno być dokonane w taki sposób, aby zapewniało, że właściwe organy celne wpisują prawidłową kwotę należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych, która wynika z długu celnego, do rejestru lub ewidencjonują ją w inny, równoważny sposób, aby umożliwić między innymi, by zaksięgowanie danych kwot zostało ustalone w sposób dokładny również względem zobowiązanego do zapłaty. (por. pkt 18–20, 22–25, sentencja 2)

Artykuł 221 ust. 1 rozporządzenia nr 2913/92, ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, powinien być interpretowany w ten sposób, że powiadomienie dłużnika przez organy celne, zgodnie z odpowiednią procedurą, o wysokości kwoty podlegających zapłacie należności celnych przywozowych lub wywozowych jest skuteczne jedynie w wypadku uprzedniego zaksięgowania kwoty tych należności przez wskazane organy. W istocie bowiem należy przestrzegać tej kolejności czynności zaksięgowania i powiadomienia o kwocie należności gdyż w przeciwnym wypadku grozi wystąpienie różnic w traktowaniu podmiotów zobowiązanych do uiszczenia należności celnych, a także wystąpienie skutków negatywnych dla harmonijnego działania unii celnej. Ponadto państwa członkowskie nie muszą przyjmować szczególnych przepisów proceduralnych dotyczących sposobu, w jaki należy dokonać powiadomienia podmiotu zobowiązanego do uiszczenia należności celnych o kwocie należności celnych przywozowych lub wywozowych, jeżeli do tego powiadomienia można zastosować krajowe przepisy proceduralne o zasięgu ogólnym, gwarantujące podmiotowi zobowiązanemu do uiszczenia należności celnych odpowiednią informację i pozwalające mu na obronę jego praw przy pełnej znajomości okoliczności sprawy. (por. pkt 26–30, sentencja 3)

Prawo wspólnotowe nie sprzeciwia się temu, aby sąd krajowy oparł się na domniemaniu związanym z oświadczeniem organów celnych, zgodnie z którym „zaksięgowanie” kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych w rozumieniu art. 217 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, zostało dokonane przed powiadomieniem dłużnika o tej kwocie, o ile przestrzegane są zasady skuteczności i równoważności. W istocie w braku właściwych uregulowań wspólnotowych w danej dziedzinie, do wewnętrznego porządku prawnego każdego państwa członkowskiego należy wyznaczenie właściwych sądów i ustalenie zasad proceduralnych dotyczących środków prawnych, które mają zapewnić podmiotom prawa ochronę praw wywodzących się z bezpośredniej skuteczności prawa wspólnotowego, o ile, poprzez zastosowanie zasady równoważności, zasady te nie są mniej korzystne od zasad proceduralnych odnoszących się do odpowiadających im środków prawnych dotyczących wyłącznie prawa krajowego a poprzez zastosowanie zasady skuteczności nie czynią wykonywania praw przyznanych przez wspólnotowy porządek prawny praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym. Wnioski te zachowują również swoją ważność w odniesieniu w szczególności do procedur dowodowych, między innymi w odniesieniu do przepisów dotyczących ciężaru dowodu mających zastosowanie do sporów dotyczących naruszenia prawa wspólnotowego. Zatem jeżeli w danej sprawie sąd krajowy stwierdzi, że okoliczność, iż zobowiązany do zapłaty długu celnego ponosi ciężar dowodu braku zaksięgowania tego długu, może uczynić niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym przedstawienie takiego dowodu, między innymi z tego powodu, że dowód ten dotyczy danych, którymi zobowiązany nie może dysponować, jest obowiązany, w celu zapewnienia dochowania zasady skuteczności, do zastosowania wszelkich środków proceduralnych przysługujących mu zgodnie z prawem krajowym, wśród których figuruje zarządzenie koniecznych środków dowodowych, w tym przedłożenie określonych dokumentów przez jedną ze stron lub osobę trzecią. (por. pkt 32–36, sentencja 4)

Artykuł 221 ust. 1 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, należy interpretować w ten sposób, że powiadomienie o kwocie podlegających zapłacie należności celnych powinno zostać poprzedzone zaksięgowaniem tej kwoty przez organy celne państwa członkowskiego oraz że w braku zaksięgowania zgodnie z art. 217 ust. 1 rozporządzenia nr 2913/92 kwota ta nie może zostać pobrana przez organy celne, które zachowują jednak możliwość ponownego powiadomienia o niej, przy poszanowaniu warunków przewidzianych w art. 221 ust. 1 rozporządzenia nr 2913/92 i przepisów dotyczących przedawnienia obowiązujących w chwili, w której powstał dług celny. (por. pkt 37–39, sentencja 5)