Zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. a) decyzji 2015/789 w sprawie środków zapobiegających wprowadzaniu do Unii i rozprzestrzenianiu się w niej organizmu Xylella fastidiosa państwo członkowskie ma obowiązek natychmiastowego usunięcia roślin żywicielskich, niezależnie od ich statusu zdrowotnego, w promieniu 100 m wokół roślin zakażonych Xylella, należącą, zgodnie z lit. b) sekcji I części A załącznika I do dyrektywy 2000/29 w sprawie środków ochronnych przed wprowadzaniem do Wspólnoty organizmów szkodliwych dla roślin lub produktów roślinnych i przed ich rozprzestrzenianiem się we Wspólnocie, do organizmów szkodliwych, których występowania nie stwierdzono dotychczas w Unii, a których wprowadzanie i rozprzestrzenianie powinno być zakazane we wszystkich państwach członkowskich.

Jest tak w wypadku ustanowionego w art. 6 ust. 2 lit. a) decyzji 2015/789 w sprawie środków zapobiegających wprowadzaniu do Unii i rozprzestrzenianiu się w niej organizmu Xylella fastidiosa, obowiązku natychmiastowego usunięcia roślin żywicielskich, niezależnie od ich statusu zdrowotnego, w promieniu 100 m wokół roślin zakażonych. W istocie, jeżeli sytuacja zmieniłaby się w taki sposób, że zwalczenie bakterii Xylella nie wymagałoby już, na podstawie nowych mających znaczenie danych naukowych, natychmiastowego usunięcia wszystkich roślin żywicielskich we wspomnianym promieniu, to Komisja powinna, zgodnie z art. 16 ust. 3 dyrektywy 2000/29 w sprawie środków ochronnych przed wprowadzaniem do Wspólnoty organizmów szkodliwych dla roślin lub produktów roślinnych i przed ich rozprzestrzenianiem się we Wspólnocie, zmienić decyzję wykonawczą 2015/789 albo wydać nową decyzję w celu uwzględnienia, zgodnie z zasadami ostrożności i proporcjonalności, tej zmiany.

Zgodność z prawem tego aktu Unii powinna zatem być oceniana na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania tego aktu i nie może w szczególności zależeć od wniosków a posteriori dotyczących jego skuteczności. W sytuacji gdy prawodawca Unii jest zmuszony do oszacowania przyszłych skutków wydawanej regulacji, a skutków tych nie można przewidzieć dokładnie, ocenę tego aktu można podważyć tylko wtedy, gdy w świetle informacji, którymi ów prawodawca dysponował w chwili wydawania danej regulacji, okaże się ona w oczywisty sposób błędna. Niemniej jednak jeżeli nowe okoliczności zmieniają postrzeganie danego zagrożenia lub wskazują, że zagrożenie to można ograniczyć metodami mniej restrykcyjnymi niż stosowane środki, instytucje, a w szczególności Komisja, która posiada inicjatywę prawodawczą, zobowiązane są dostosować uregulowania do nowych danych.

Komisja mogła zgodnie z prawem uznać, że ustanowiony w art. 6 ust. 2 lit. a) decyzji 2015/789 w sprawie środków zapobiegających wprowadzaniu do Unii i rozprzestrzenianiu się w niej organizmu Xylella fastidiosa obowiązek natychmiastowego usunięcia roślin żywicielskich bakterii Xylella był odpowiedni i niezbędny do uniknięcia rozprzestrzeniania się owej bakterii. W istocie, zgodnie z celem dyrektywy 2000/29 w sprawie środków ochronnych przed wprowadzaniem do Wspólnoty organizmów szkodliwych dla roślin lub produktów roślinnych i przed ich rozprzestrzenianiem się we Wspólnocie, na podstawie której przyjęty został wspomniany art. 6 ust. 2 lit. a) decyzji 2015/789, ten ostatni przepis ma na celu, zgodnie z motywem 4 owej dyrektywy, zwalczenie bakterii Xylella i powstrzymanie w ten sposób jej rozprzestrzeniania się poza regionem Apulia. Jednakże ochrona sanitarna i pełne urzeczywistnienie w danym sektorze rolniczego rynku wewnętrznego stanowią uzasadnione cele interesu ogólnego prawa Unii.

Ponadto z opinii Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wynika, iż oliwki należą, podobnie jak stosunkowo duża liczba innych roślin, do roślin żywicielskich bakterii Xylella. W tym względzie wprawdzie EFSA nie wykazała w tej opinii istnienia niepodważalnego związku przyczynowego między ową bakterią a szybkim usychaniem oliwek w regionie Apulia, jednak w rzeczonej opinii podkreślono istotną korelację między tą bakterią a występowaniem takiej patologii. Tymczasem zasada ostrożności – daleka od zakazywania podjęcia jakichkolwiek środków w braku naukowej pewności dotyczącej istnienia lub zakresu zagrożenia sanitarnego – może, wręcz przeciwnie, uzasadniać podjęcie przez prawodawcę Unii środków ochronnych, nawet jeżeli w danej sprawie występuje niepewność naukowa. Co się tyczy proporcjonalnego charakteru art. 6 ust. 2 lit. a) decyzji wykonawczej 2015/789, fakt, że Komisja ograniczyła obowiązek usunięcia roślin żywicielskich, niezależnie od ich statusu zdrowotnego, w promieniu 100 m wokół roślin zakażonych, chociaż wektory mogą rozprzestrzeniać bakterię poza ten promień, wskazuje, że obowiązek ten został ograniczony do tego, co jest niezbędne do osiągnięcia zamierzonego celu. W tym względzie, uwzględniając zasadę ostrożności, należy, przeciwnie, rozumieć, że art. 16 ust. 3 dyrektywy 2000/29 w związku z art. 16 ust. 1 pozwala Komisji na podjęcie wszelkich niezbędnych środków w celu zwalczenia lub powstrzymania rozprzestrzeniania się organizmów szkodliwych, wobec czego, jeżeli realizacja tego celu wymaga usunięcia nie tylko roślin zakażonych, lecz także wszystkich roślin żywicielskich znajdujących się w pobliżu, nawet jeżeli nie wykazują one żadnych oznak zakażenia bakterią Xylella i nie są podejrzewane o zakażenie tą bakterią, instytucja ta jest uprawniona do nałożenia takiego środka.

W odniesieniu do ściśle proporcjonalnego charakteru tego obowiązku prawodawca Unii musiał dokonać wyważenia różnych rozpatrywanych interesów, a mianowicie,z jednej strony w szczególności prawa własności właścicieli oliwek w regionie Apulia, a także konsekwencji ekonomicznych, społecznych i środowiskowych dla tego regionu wynikających z usunięcia omawianych roślin, a z drugiej strony wagi produkcji roślinnej w Unii oraz interesu ogólnego, jakim jest zapewnienie skutecznej ochrony terytorium Unii, w tym terytorium Włoch znajdującym się poza prowincją Lecce, przed rozprzestrzenieniem się bakterii Xylella na całym rzeczonym obszarze. Przede wszystkim bowiem obowiązek natychmiastowego usunięcia wszystkich roślin żywicielskich w danym promieniu został nałożony przez Komisję ze względu na szybkie rozprzestrzenianie się bakterii na północy prowincji Lecce, po tym jak instytucja ta ograniczyła się do wprowadzenia zakazu, przemieszczania roślin przeznaczonych do sadzenia poza tę prowincję, a następnie do nakazania usuwania jedynie roślin zakażonych, przez co podkreśliła pewną gradację podejmowanych środków. Następnie, obowiązku usunięcia Komisja nie nałożyła we wszystkich okolicznościach. W drodze odstępstwa od art. 6 decyzji 2015/789 jedynie w prowincji Lecce, gdzie zwalczenie nie jest już możliwe, art. 7 tej decyzji upoważnia właściwe władze krajowe do podjęcia środków ograniczających rozprzestrzenianie, co nie oznacza usuwania wszystkich roślin żywicielskich znajdujących się w pobliżu roślin zakażonych. Wreszcie, w odniesieniu do pytania, czy do danych roślin żywicielskich nie mogłyby zostać zastosowane mniej restrykcyjne środki, takie jak przycinanie lub obcinanie koron oliwek oraz stosowanie zabiegów z użyciem pestycydów, z brzmienia opinii EFSA wynika, że obecnie nie istnieją żadne zabiegi pozwalające na wyleczenie chorych roślin znajdujących się w polu. Rośliny, które są zakażone, najczęściej pozostają zakażone przez resztę swojego życia lub szybko więdną. W takich okolicznościach, mimo że obowiązek usunięcia wszystkich roślin żywicielskich znajdujących się w pobliżu roślin zakażonych może naruszać zarówno prawo własności, jak i środowisko w regionie Apulia, Komisja była uprawniona, w ramach szerokiego zakresu swobodnego uznania, jakim dysponuje w tym względzie, i po wyważeniu różnych rozpatrywanych interesów, do nałożenia tego obowiązku.

(por. pkt 54, 55, 58–60, 62, 68, 70, 74–76, 80, 81)