OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

VERICY TRSTENJAK

przedstawiona w dniu 7 września 2010 r.( )

Sprawa C‑221/09

AJD Tuna Ltd

przeciwko

Direttur tal-Agrikoltura u s-Sajd u Avukat Generali

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Prim’Awla tal-Qorti Civili (Republika Malty)]

Wspólna polityka rybołówstwa – Rozporządzenie Komisji (WE) nr 530/2008 – Środki nadzwyczajne – Połowy tuńczyka błękitnopłetwego przy użyciu okrężnicy – Zakaz połowów nałożony na pewne państwa członkowskie – Zakaz wyładunku, umieszczania w sadzach i przeładunku – Kwoty połowowe – Poważne zagrożenie dla ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego – Obowiązek uzasadnienia – Zasada proporcjonalności – Zasada niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową – Zasada skutecznej ochrony sądowej – Zasada kontradyktoryjności – Ważność rozporządzenia





Spis treści





I – Wstęp

II – Ramy prawne

A – Akty prawne Unii w dziedzinie wspólnej polityki rybołówstwa

1. Rozporządzenie nr 2847/93 i rozporządzenie nr 2371/2002.

B – Międzynarodowe przepisy w sprawie ochrony tuńczyka błękitnopłetwego

C – Przepisy Unii w zakresie połowów tuńczyka błękitnopłetwego

1. Rozporządzenie nr 1559/2007

2. Rozporządzenie nr 40/2008

3. Rozporządzenie nr 446/2008

4. Rozporządzenie nr 530/2008

III – Okoliczności faktyczne, przebieg postępowania przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne

IV – Postępowanie przed Trybunałem

V – Argumenty stron

A – Pytania pierwsze i drugie

B – Pytanie trzecie

C – Pytanie czwarte

D – Pytanie piąte

E – Pytanie szóste

F – Pytania siódme i ósme

G – Pytanie dziewiąte

H – Pytanie dziesiąte

VI – Ocena rzecznika generalnego

A – Wstęp

B – Pytania pierwsze i drugie

1. Odpowiedni charakter art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 jako podstawy prawnej zaskarżonego aktu

2. Odpowiedni charakter uzasadnienia zaskarżonego rozporządzenia

C – Pytanie trzecie

D – Pytania czwarte i piąte

1. Proporcjonalność zakazu wyładunku tuńczyka złowionego przed wprowadzeniem zakazu połowów

2. Proporcjonalność zakazu wyładunku tuńczyka złowionego przez statki pływające pod banderą państw trzecich

a) Kryterium oceny

b) Ocena naruszenia zasady proporcjonalności

i) Analiza kwestii, czy omawiany środek ma oczywiście nieodpowiedni charakter

ii) Analiza kwestii, czy omawiany środek jest oczywiście niezbędny

iii) Analiza kwestii, czy omawiany środek jest oczywiście nadmierny

iv) Wniosek

c) Konsekwencje naruszenia zasady proporcjonalności

E – Pytanie szóste

1. Rozróżnienie dokonane pomiędzy statkami hiszpańskimi i statkami pływającymi pod banderą Grecji, Włoch, Francji, Cypru i Malty.......................................................................................

a) Kwestia zasadności rozróżnienia dokonanego pomiędzy statkami hiszpańskimi i innymi statkami

b) Konsekwencje naruszenia zasady niedyskryminacji

2. Rozróżnienie dokonane pomiędzy statkami, o których mowa w rozporządzeniu nr 530/2008 i innymi statkami

F – Pytania siódme, ósme i dziewiąte

1. Czy rozporządzenie nr 530/2008 narusza zasadę skutecznej ochrony sądowej i zasadę kontradyktoryjności?

a) Zarzucane naruszenie zasady skutecznej ochrony sądowej

b) Zarzucane naruszenie zasady kontradyktoryjności

i) Poszanowanie zasady kontradyktoryjności w stosunku do państw członkowskich

ii) Poszanowanie zasady kontradyktoryjności w stosunku do innych zainteresowanych stron

2. Czy artykuł 7 rozporządzenia nr 2371/2002 narusza zasadę skutecznej ochrony sądowej i zasadę kontradyktoryjności?

a) Zarzucane naruszenie zasady skutecznej ochrony sądowej

b) Zarzucane naruszenie zasady kontradyktoryjności

G – Pytanie dziesiąte

VII – Wnioski









I – Wstęp

1. Niniejsza sprawa dotyczy wspólnej polityki rybołówstwa, której poświęca się wiele uwagi w Unii Europejskiej, i wobec której istnieje wiele sprzecznych ze sobą opinii. W sprawie tej, u której podstaw leży pierwszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym pochodzący z Malty, podniesiony został szereg pytań dotyczących ważności i wykładni rozporządzenia Komisji (WE) nr 530/2008 z dnia 12 czerwca 2008 r. ustanawiającego środki nadzwyczajne w odniesieniu do statków rybackich do połowów okrężnicą prowadzących połowy tuńczyka błękitnopłetwego w Oceanie Atlantyckim, na wschód od 45 długości geograficznej zachodniej, oraz w Morzu Śródziemnym( ) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 530/2008” lub „zaskarżonym rozporządzeniem”). Rozporządzeniem tym Komisja zakazała połowów tuńczyka błękitnopłetwego (Thunnus thynnus, bluefin tuna, Rote Thun) statkom do połowów okrężnicą pływającym pod banderą Grecji, Francji, Włoch, Cypru, Malty i Hiszpanii; Komisja zakazała również wyładunku, umieszczania w sadzach w celu tuczenia i w celach hodowlanych oraz przeładunku tuńczyka błękitnopłetwego. Spółka maltańska AJD Tuna, która prowadzi działalność w sektorze hodowli i tuczenia tuńczyka błękitnopłetwego, w następstwie zakazu wykonywania przez nią swojej działalności, wszczęła przed sądem maltańskim postępowanie, w ramach którego Trybunałowi przedłożone zostały w trybie art. 234 WE( ) pytania prejudycjalne dotyczące kwestii ważności i wykładni rozporządzenia nr 530/2008.

2. Spółka AJD Tuna zaskarżyła rozporządzenie nr 530/2008 również przed Sądem( ), lecz postępowanie w tej sprawie jest obecnie zawieszone na podstawie art. 54 akapit trzeci statutu Trybunału Sprawiedliwości do czasu wydania wyroku przez Trybunał w niniejszej sprawie. Toczące się obecnie przed Sądem postępowanie w podobnej sprawie, w którym zaskarżone zostało to samo rozporządzenie, również zostało zawieszone( ). Rozporządzenie nr 530/2008 zostało także zaskarżone przed Sądem przez 17 spółek włoskich, lecz ich skargi zostały odrzucone jako niedopuszczalne( ).

II – Ramy prawne

A – Akty prawne Unii w dziedzinie wspólnej polityki rybołówstwa

1. Rozporządzenie nr 2847/93 i rozporządzenie nr 2371/2002.

3. W omawianej sprawie znaczenie mają przede wszystkim dwa akty prawne Unii Europejskiej dotyczące wspólnej polityki rybołówstwa: rozporządzenie Rady (EWG) nr 2847/93 z dnia 12 października 1993 r. ustanawiające system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa( ) (zwane dalej „rozporządzeniem nr 2847/93”) i rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa( ) (zwane dalej „rozporządzeniem nr 2371/2002”).

4. W motywie 23 rozporządzenia nr 2847/93 wskazano, że jeśli kwota połowowa państwa członkowskiego zostanie wyczerpana lub jeśli sam ogólny dopuszczalny połów (ODP) zostanie wyczerpany, konieczne jest, aby połowy zostały zabronione na mocy decyzji Komisji. Zgodnie z motywem 24 konieczne jest naprawienie szkody poniesionej przez państwo członkowskie, które nie wyczerpało swojej kwoty połowowej lub przydzielonej części zasobów lub grupy zasobów w sytuacji, kiedy zakazane zostaną dalsze połowy w wyniku wyczerpania ODP; w tym celu powinien zostać ustalony system odszkodowania.

5. Artykuł 21 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 2847/93 stanowi:

„2. Każde państwo członkowskie ustali termin, z którego upływem połowy zasobu lub grupy zasobów, objętych kwotą połowową, dokonywane przez statki rybackie pływające pod banderą tego państwa członkowskiego lub zarejestrowane w tym państwie członkowskim, uznawane będą za takie, które wyczerpały kwotę połowową wyznaczoną dla niego w odniesieniu do zasobu lub grupy zasobów. Z upływem tego terminu zakazuje ono przejściowo połowów takich zasobów lub grup zasobów przez te statki, a także zatrzymywania na pokładzie, przeładunku i wyładunku ryb, których połów nastąpił po upływie terminu i wyznaczy termin, do którego wyładunki i przeładunki lub końcowe deklaracje połowowe są dozwolone. Komisja zostanie niezwłocznie powiadomiona o powyższych działaniach i w dalszej kolejności poinformuje o tym pozostałe państwa członkowskie.

3. Po otrzymaniu zawiadomienia stosownie do ust. 2 lub z własnej inicjatywy Komisja, na podstawie dostępnych informacji, ustali termin, z którego upływem dla zasobu lub grupy zasobów połowy objęte ODP, kwotą połowową lub innego rodzaju ograniczeniem ilościowym, dokonywane przez statki rybackie pływające pod banderą jakiegokolwiek państwa członkowskiego lub zarejestrowane w tym państwie członkowskim, uznane będą za takie, które wyczerpały kwotę połowową, przydzieloną część lub udział będący do dyspozycji tego państwa członkowskiego, lub, gdzie to stosowne, do dyspozycji Wspólnoty.

Gdy dokonana zostanie ocena tej sytuacji zgodnie z pierwszym akapitem, Komisja powiadomi zainteresowane państwa członkowskie o możliwości wstrzymania połowów w wyniku wyczerpania ODP.

[Od daty określonej w akapicie pierwszym państwo członkowskie bandery zakazuje przejściowo połowów takich zasobów lub grup zasobów przez statki pływające pod jego banderą, jak również przechowywania na pokładzie, przeładunku i wyładunku ryb złowionych po tej dacie oraz podejmuje decyzje w sprawie terminu, do którego zezwala się na przeładunki lub wyładunki, a także w sprawie terminu końcowych deklaracji połowowych. Komisję powiadamia się niezwłocznie o podjętych środkach, a następnie informuje ona o tym pozostałe państwa członkowskie].”

6. Zgodnie z art. 2 (Cele) rozporządzenia nr 2371/2002:

„1. Wspólna polityka rybołówstwa zapewnia taką eksploatację żywych zasobów wodnych, która zapewnia zrównoważone warunki ekonomiczne, środowiskowe i społeczne. W tym celu Wspólnota stosuje podejście ostrożne poprzez podjęcie środków mających na celu ochronę i utrzymanie żywych zasobów wodnych, zapewnienie ich zrównoważonej eksploatacji oraz zminimalizowanie wpływu działalności połowowej na ekosystemy morskie. Celem jej jest stopniowe wdrażanie podejścia do zarządzania rybołówstwem na podstawie ekosystemu. Wspólnota dąży również do przyczyniania się do skutecznej działalności połowowej w ramach sprawnego i konkurencyjnego przemysłu rybołówstwa i akwakultury, zapewniając uczciwe standardy życiowe dla tych, którzy zależni są od działalności połowowej i biorąc pod uwagę interesy konsumentów.

2. Wspólna polityka rybołówstwa kieruje się następującymi zasadami [opiera się na następujących zasadach dobrego zarządzania]:

a) jasno zdefiniowan[ych] obowiązk[ach] na poziomie wspólnotowym, krajowym i lokalnym;

b) proces[ie] podejmowania decyzji oparty[m] na przesłankach naukowych i dostarczający[m] wyniki w wymaganym okresie;

c) szeroki[ego] udział[u] uczestników sektora na wszystkich etapach polityki, od koncepcji do wdrożenia;

d) zgodnoś[ci] z innymi politykami wspólnotowymi, w szczególności z polityką środowiskową, społeczną, regionalną, rozwoju, zdrowia oraz ochrony konsumenta.”.

7. Artykuł 5 (Plany odbudowy) rozporządzenia nr 2371/2002 stanowi:

„1. Rada przyjmuje, jako priorytetowe, plany odbudowy łowisk eksploatujących zasoby, które są poza bezpiecznymi granicami biologicznymi.

2. Celem planów odbudowy jest zapewnienie odbudowy zasobów do stanu w bezpiecznych granicach biologicznych.

[…]”.

8. Zgodnie z art. 7 (Środki nadzwyczajne Komisji) rozporządzenia nr 2371/2002:

„1. Jeżeli istnieje dowód poważnego zagrożenia dla ochrony żywych zasobów wodnych lub dla ekosystemu morskiego, wynikającego z działalności połowowej i wymagającego natychmiastowego działania, Komisja, na uzasadniony wniosek państwa członkowskiego lub z własnej inicjatywy, może zadecydować o zastosowaniu środków nadzwyczajnych, trwających nie dłużej niż sześć miesięcy. Komisja może podjąć nową decyzję o przedłużeniu stosowania środków nadzwyczajnych na okres nie dłuższy niż sześć miesięcy.

2. Państwo członkowskie przekazuje wniosek jednocześnie Komisji, pozostałym państwom członkowskim i zainteresowanym regionalnym komitetom doradczym. Mogą one przedłożyć swoje uwagi na piśmie Komisji w terminie pięciu dni roboczych od otrzymania żądania [wniosku].

Komisja podejmuje decyzję w terminie 15 dni roboczych od otrzymania żądania określonego w ust. 1.

[…]”.

9. Artykuł 20 (Rozdział możliwości połowowych) rozporządzenia nr 2371/2002 stanowi:

„1. Na wniosek Komisji Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, podejmuje decyzję w sprawie limitów połowowych lub nakładu połowowego oraz w sprawie rozdziału możliwości połowowych między państwa członkowskie, jak również w sprawie warunków związanych z takimi limitami. Możliwości połowowe rozdziela się pomiędzy państwa członkowskie w taki sposób, żeby zapewnić każdemu państwu członkowskiemu względną stabilność działalności połowowej dla każdego zasobu lub łowiska.

2. Gdy Wspólnota ustanowi nowe możliwości połowowe, Rada podejmie decyzję w sprawie rozdziału tych możliwości, z uwzględnieniem interesów każdego państwa członkowskiego.

3. Każde państwo członkowskie decyduje o metodzie rozdziału możliwości połowowych dla statków rybackich pływających pod jego banderą w stosunku do możliwości przydzielonych temu państwu członkowskiemu zgodnie z prawem wspólnotowym i informuje o tym Komisję.

4. Rada ustanawia możliwości połowowe dostępne dla państw trzecich na wodach wspólnotowych i rozdziela te możliwości pomiędzy wszystkie państwa trzecie.

5. Państwa członkowskie mogą, po powiadomieniu Komisji, wymieniać się częścią lub całością możliwości połowowych im przypisanych.”.

10. Zgodnie z art. 26 (Obowiązki Komisji) rozporządzenia nr 2371/2002:

„1. Bez uszczerbku dla obowiązków Komisji w ramach traktatu Komisja ocenia i kontroluje stosowanie zasad wspólnej polityki rybołówstwa przez państwa członkowskie oraz ułatwia współpracę i koordynację pomiędzy nimi.

2. Jeżeli istnieje dowód, że zasady ochrony, kontroli, inspekcji czy też egzekwowania w ramach wspólnej polityki rybołówstwa nie są przestrzegane i że może to prowadzić do poważnego zagrożenia żywych zasobów wodnych lub skuteczności funkcjonowania wspólnotowego systemu kontroli i egzekwowania, i wymaga to podjęcia pilnych działań, Komisja informuje na piśmie zainteresowane państwo członkowskie o swoich wnioskach i ustanawia nieprzekraczalny termin nie krótszy niż 15 dni roboczych na wykazanie zgodności i przedstawienie swoich uwag. Komisja uwzględnia uwagi państwa członkowskiego przy podejmowaniu jakichkolwiek działań na mocy ust. 3.

3. Jeżeli istnieje dowód, że działalność połowowa prowadzona w danym obszarze geograficznym może doprowadzić do poważnego zagrożenia dla ochrony żywych zasobów wodnych, Komisja może podjąć środki zapobiegawcze.

Środki te są proporcjonalne do stopnia zagrożenia dla ochrony żywych zasobów wodnych.

Nie mogą one przekroczyć trzech tygodni. Mogą być przedłużone najwyżej do sześciu miesięcy, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony żywych zasobów wodnych, zgodnie z decyzją podjętą na podstawie procedury ustanowionej w art. 30 ust. 2.

Środki są natychmiast uchylane, gdy Komisja stwierdzi, że zagrożenie ustało.

4. W przypadku gdy została wyczerpana kwota, przydział lub dostępny udział państwa członkowskiego, Komisja może, na podstawie dostępnych informacji, natychmiast zatrzymać działalność połowową.

[…]”.

B – Międzynarodowe przepisy w sprawie ochrony tuńczyka błękitnopłetwego

11. W celu ochrony tuńczyka w Oceanie Atlantyckim w dniu 14 maja 1966 r. podpisana została międzynarodowa Konwencja o ochronie tuńczyka atlantyckiego (zwana dalej „konwencją o ochronie tuńczyka”)( ), która weszła w życie w dniu 21 marca 1969 r. Podstawowym celem tej konwencji jest współpraca w celu utrzymania populacji tych ryb na poziomie, który pozwoli na maksymalnie zrównoważone połowy na cele żywnościowe i inne. W celu wykonania tej konwencji umawiające się strony powołały International Commission for the Conservation of Atlantic Tunas (Międzynarodowa Komisja ds. Ochrony Tuńczyka Atlantyckiego, zwana dalej „ICCAT”)( ), która na podstawie dowodów naukowych może formułować zalecenia w celu utrzymania populacji tuńczyka i tuńczykowatych, które mogą być podjęte na obszarze konwencji na poziomach, które pozwolą na maksymalnie zrównoważone połowy( ).

12. Komisja przystąpiła do tej konwencji decyzją Rady 86/238/EWG z dnia 9 czerwca 1986 r. w sprawie przystąpienia Wspólnoty do międzynarodowej konwencji o ochronie tuńczyka atlantyckiego, zmienionej protokołem załączonym do aktu końcowego konferencji pełnomocników państw — stron konwencji, podpisanego w Paryżu w dniu 10 lipca 1984 r.( ).

C – Przepisy Unii w zakresie połowów tuńczyka błękitnopłetwego

1. Rozporządzenie nr 1559/2007

13. W celu ochrony tuńczyka Unia przyjęła rozporządzenie Rady (WE) nr 1559/2007 z dnia 17 grudnia 2007 r. ustanawiające wieloletni plan odbudowy zasobów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 520/2007( ) (zwane dalej „rozporządzeniem nr 1559/2007”).

14. Artykuł 3 rozporządzenia nr 1559/2007 stanowi:

„TAC [całkowite dopuszczalne połowy], ustalone przez ICCAT dla umawiających się stron w odniesieniu do zasobów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym, są następujące:

– W 2008: 28 500 ton,

– w 2009: 27 500 ton,

– w 2010: 25 500 ton.

[…]”.

15. Artykuł 4 rozporządzenia nr 1559/2007 stanowi:

„1. Każde państwo członkowskie przyjmuje niezbędne środki w celu zagwarantowania, że nakład połowowy jego statków i tonarów jest proporcjonalny do uprawnień do połowów dotyczących tuńczyka błękitnopłetwego dostępnych temu państwu członkowskiemu we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym.

2. Każde państwo członkowskie sporządza roczny plan połowowy dla statków i tonarów dokonujących połowów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym. Państwa członkowskie, których kwota tuńczyka błękitnopłetwego wynosi mniej niż 5 % kwoty wspólnotowej, mogą przyjąć szczególną metodę zarządzania swoimi kwotami w ich planach połowowych, w których to przypadkach przepisów ust. 3 nie stosuje się.

[…]”

16. Zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1559/2007:

„2. Zakazuje się połowów tuńczyka błękitnopłetwego sejnerami we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia.”

2. Rozporządzenie nr 40/2008

17. Rozporządzenie Rady (WE) nr 40/2008 z dnia 16 stycznia 2008 r. ustalające uprawnienia do połowów na 2008 r. i związane z nimi warunki dla pewnych stad ryb i grup stad ryb, stosowane na wodach terytorialnych Wspólnoty oraz w odniesieniu do statków wspólnotowych na wodach, na których wymagane są ograniczenia połowowe( ) (zwane dalej „rozporządzeniem nr 40/2008”) ustaliło całkowite dopuszczalne połowy dla niektórych rodzajów ryb, które zostały rozdzielone między państwa członkowskie. Na podstawie załącznika ID do tego rozporządzenia kwota połowowa tuńczyka błękitnopłetwego została ustalona dla Unii na 2008 r. na 16 210,75 ton i rozdzielona między poszczególne państwa członkowskie w następujący sposób:

– Cypr: 149,44 ton,

– Grecja: 277,46 ton,

– Hiszpania: 5 378,76 ton,

– Francja: 5 306,73 ton,

– Włochy: 4 188,77 ton,

– Malta: 343,54 ton,

– Portugalia: 506,06 ton,

– pozostałe państwa członkowskie: 60 ton.

18. Całkowity dopuszczalny połów (Total Allowable Catch, TAC) dla strefy połowowej Oceanu Atlantyckiego na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej oraz w Morzu Śródziemnym został ustalony na 2008 r. na 28 500 ton.

3. Rozporządzenie nr 446/2008

19. Kwoty połowowe na 2008 r. ustalone rozporządzeniem nr 40/2008 zostały następnie zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 446/2008 z dnia 22 maja 2008 r. dostosowującym niektóre kwoty połowowe dla tuńczyka błękitnopłetwego zgodnie z art. 21 ust. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2847/93 ustanawiającego system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa( ) (zwanym dalej „rozporządzeniem nr 446/2008”) Rozporządzenie to zostało przyjęte w następstwie przekroczenia przez Francję i Włochy przyznanych im w 2007 r. kwot połowowych dla tuńczyka błękitnopłetwego. Przyznane tym państwom kwoty połowowe na 2008 r. zostały zmniejszone, a potrącone ilości przyznano Grecji, Hiszpanii, Cyprowi, Malcie i Portugalii.

20. Dostosowane kwoty połowowe dla poszczególnych państw członkowskich zostały ustalone na 2008 r. w następujący sposób:

– Cypr: 303,54 ton,

– Grecja: 477,46 ton,

– Hiszpania: 5 428,46 ton,

– Francja: 4 894,19 ton,

– Włochy: 4 162,71 ton,

– Malta: 365,44 ton,

– Portugalia: 518,96 ton,

– pozostałe państwa członkowskie: 60 ton.

4. Rozporządzenie nr 530/2008

21. Rozporządzenie nr 530/2008 zostało przyjęte na postawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002.

22. W motywach 6, 7 i 8 rozporządzenia nr 530/2008 wskazano:

„(6) Z danych znajdujących się w posiadaniu Komisji oraz z informacji uzyskanych przez inspektorów Komisji podczas ich wizyt kontrolnych w przedmiotowych państwach członkowskich wynika, że uprawnienia do połowów tuńczyka błękitnopłetwego w Oceanie Atlantyckim, na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej, oraz w Morzu Śródziemnym przyznane statkom rybackim do połowów okrężnicą pływającym pod banderą Grecji, Francji, Włoch, Cypru i Malty lub zarejestrowanym w tych państwach będą uznane za wyczerpane w dniu 16 czerwca 2008 r., a uprawnienia do połowów tego samego zasobu przyznane statkom rybackim do połowów okrężnicą pływającym pod banderą Hiszpanii lub zarejestrowanym w tym państwie będą uznane za wyczerpane w dniu 23 czerwca 2008 r.

(7) Komitet Naukowo-Badawczy Międzynarodowej Komisji ds. Ochrony Tuńczyka Atlantyckiego (ICCAT) uznał nadmierne zdolności połowowe floty za główny czynnik, który może prowadzić do załamania się stad tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym. Nadmierne zdolności połowowe floty stanowią poważne zagrożenie przekroczenia dozwolonego poziomu połowów. Oprócz tego dzienna zdolność połowowa pojedynczego statku rybackiego do połowów jedną okrężnicą jest tak duża, że dozwolone poziomy połowów mogą zostać osiągnięte lub przekroczone w bardzo krótkim czasie. W tej sytuacji przełowienie przez tę flotę stanowiłoby poważne zagrożenie dla ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego.

(8) Komisja monitorowała ściśle przestrzeganie przez państwa członkowskie wszystkich wymogów zawartych w odpowiednich przepisach wspólnotowych podczas sezonu połowowego tuńczyka błękitnopłetwego w 2008 r. Z informacji znajdujących się w jej posiadaniu oraz z informacji uzyskanych przez inspektorów Komisji wynika, że przedmiotowe państwa członkowskie nie zapewniły pełnej zgodności z wymogami zawartymi w rozporządzeniu (WE) nr 1559/2007”.

23. Artykuły 1, 2 i 3 rozporządzenia nr 530/2008 stanowią:

„Artykuł 1

Z dniem 16 czerwca 2008 r. zakazuje się połowów tuńczyka błękitnopłetwego w Oceanie Atlantyckim na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej oraz w Morzu Śródziemnym przez statki rybackie do połowów okrężnicą pływające pod banderą Grecji, Francji, Włoch, Cypru i Malty lub zarejestrowane w tych państwach.

Zakazuje się również przechowywania na statku, umieszczania w sadzach w celu tuczenia i w celach hodowlanych, przeładunku, transferu i wyładunku ryb pochodzących z tych stad złowionych przez te statki po tej dacie.

Artykuł 2

Z dniem 23 czerwca 2008 r. zakazuje się połowów tuńczyka błękitnopłetwego w Oceanie Atlantyckim na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej oraz w Morzu Śródziemnym przez statki rybackie do połowów okrężnicą pływające pod banderą Hiszpanii lub zarejestrowane w tym państwie.

Zakazuje się również przechowywania na statku, umieszczania w sadzach w celu tuczenia i w celach hodowlanych, przeładunku, transferu i wyładunku ryb pochodzących z tych stad złowionych przez te statki po tej dacie.

Artykuł 3

1. Z zastrzeżeniem ustępu drugiego, z dniem 16 czerwca 2008 r. podmioty wspólnotowe nie zgadzają się na wyładunki, umieszczanie w sadzach w celu tuczenia i w celach hodowlanych oraz na przeładunki na wodach i w portach Wspólnoty tuńczyka błękitnopłetwego złowionego przez statki rybackie do połowów okrężnicą w Oceanie Atlantyckim na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej oraz w Morzu Śródziemnym.

2. Do dnia 23 czerwca 2008 r. dozwolone są wyładunki, umieszczanie w sadzach w celu tuczenia i w celach hodowlanych oraz przeładunki na wodach lub w portach Wspólnoty tuńczyka błękitnopłetwego złowionego w Oceanie Atlantyckim, na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej, oraz w Morzu Śródziemnym przez statki rybackie do połowów okrężnicą pływające pod banderą Hiszpanii lub zarejestrowane w tym państwie.”.

24. Rozporządzenie nr 530/2008 weszło w życie w dniu 13 czerwca 2008 r.

III – Okoliczności faktyczne, przebieg postępowania przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne

25. Skarżąca, spółka AJD Tuna Ltd mająca siedzibę na Malcie, prowadzi działalność w sektorze hodowli i tuczenia tuńczyka. Skarżąca jest właścicielem dwóch hodowli ryb, przeznaczonych do hodowli i tuczenia tuńczyka. Jedna z tych hodowli posiada zdolność 2 500 ton, podczas gdy zdolność drugiej z nich wynosi 800 ton. Główną działalnością skarżącej jest nabywanie żywego tuńczyka błękitnopłetwego złowionego w Morzu Śródziemnym, hodowanie go, tuczenie, a następnie sprzedaż wspólnotowym i pozawspólnotowym odbiorcom. Prowadzone przez skarżącą czynności hodowania i tuczenia dostały zgodę ICCAT, która wydała skarżącej zgodę na zakup 3 200 ton tuńczyka błękitnopłetwego rocznie do celów hodowania i tuczenia.

26. W trakcie trwania okresu połowowego w 2008 r. Komisja przyjęła rozporządzenie nr 530/2008, które ustanawia środki nadzwyczajne w odniesieniu do połowów tuńczyka błękitnopłetwego przy użyciu okrężnicy w Oceanie Atlantyckim na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej, oraz w Morzu Śródziemnym. Rozporządzenie to zakazało połowów tuńczyka błękitnopłetwego przez statki rybackie do połowów okrężnicą pływające pod banderą Grecji, Francji, Włoch, Cypru i Malty z dniem 16 czerwca 2008 r., oraz statkom pływającym pod banderą Hiszpanii z dniem dnia 23 czerwca 2008 r. Dyrektor ds. rolnictwa i rybołówstwa w maltańskim Ministerstwie Rolnictwa (zwany dalej „ministrem ds. rolnictwa i rybołówstwa”) zakazał następnie skarżącej kupowania i sprowadzania tuńczyka błękitnopłetwego w celach hodowlanych i tuczenia. Zakaz nałożony przez dyrektora ds. rolnictwa i rybołówstwa dotyczył nie tylko tuńczyka złowionego w wodach Wspólnoty, ale także tuńczyka błękitnopłetwego złowionego poza Wspólnotą przez statki rybackie do połowów okrężnicą pływające pod banderą państw trzecich.

27. Do dnia 16 czerwca 2008 r. skarżąca nabyła jedynie 465 500 kilogramów tuńczyka błękitnopłetwego i pozostało jej wciąż do nabycia 1 369 829 kilogramów w celu osiągnięcia przyznanej jej kwoty połowowej. W konsekwencji zakazu ustanowionego w art. 3 rozporządzenia nr 530/2008, skarżąca nie mogła pozyskać pozostałej części przyznanej jej kwoty połowowej tuńczyka błękitnopłetwego, nawet od pozawspólnotowych rybaków poławiających tuńczyka błękitnopłetwego. Skarżąca wniosła zatem do sądu krajowego skargę o odszkodowanie przeciwko dyrektorowi ds. rolnictwa i rybołówstwa.

28. W tych okolicznościach postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. sąd krajowy postanowił zawiesić postępowanie i w trybie art. 234 WE zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1) Czy rozporządzenie Komisji (WE) nr 530/2008 jest nieważne, ponieważ narusza art. 253 traktatu w zakresie, w jakim nie uzasadnia w wystarczający sposób przyjęcia nadzwyczajnych środków ustanowionych w art. 1, 2 i 3 tego rozporządzenia oraz w zakresie, w jakim klarownie nie wyjaśnia rozumowania stanowiącego podstawę przyjęcia tych środków?

2) Czy rozporządzenie Komisji (WE) nr 530/2008 jest nieważne, ponieważ narusza art. 7 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 w zakresie, w jakim rozporządzenie to w swoich motywach nie wykazuje odpowiednio i) istnienia poważnego zagrożenia dla ochrony żywych zasobów wodnych lub dla ekosystemu morskiego, wynikającego z działalności połowowej oraz ii) konieczności natychmiastowego działania?

3) Czy rozporządzenie Komisji (WE) nr 530/2008 jest nieważne w zakresie, w jakim przyjęte środki pozbawiają wspólnotowe podmioty gospodarcze takie jak skarżąca uzasadnionych oczekiwań wynikających z art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 446/2008 z dnia 22 maja 2008 r. i z art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r.?

4) Czy art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 530/2008 jest nieważny, ponieważ narusza zasadę proporcjonalności w zakresie, w jakim stanowi on, że i) wspólnotowy podmiot gospodarczy nie może tuńczyka wyładowywać ani umieszczać w sadzach w celu tuczenia i w celach hodowlanych, nawet tuńczyka złowionego wcześniej w pełni zgodnie z rozporządzeniem Komisji nr 530/2008; i ii) wspólnotowy podmiot gospodarczy nie może wykonywać powyższych czynności względem tuńczyka złowionego przez rybaków, których statki nie pływają pod banderą jednego z państw członkowskich wymienionych w art. 1 rozporządzenia Komisji nr 530/2008, nawet jeżeli tuńczyk ten został złowiony zgodnie z kwotami ustanowionymi w międzynarodowej Konwencji o ochronie tuńczyka atlantyckiego?

5) Czy rozporządzenie Komisji (WE) nr 530/2008 jest nieważne, ponieważ narusza zasadę proporcjonalności w zakresie, w jakim Komisja nie wykazała, że przyjęcie planowanego przez nią środka przyczyni się do odbudowy zasobów tuńczyka?

6) Czy rozporządzenie Komisji (WE) nr 530/2008 jest nieważne, ponieważ jego przepisy są nieracjonalne i dyskryminujące ze względu na przynależność państwową w rozumieniu art. 12 WE, w zakresie, w jakim wspomniane rozporządzenie dokonuje rozróżnienia pomiędzy statkami rybackimi prowadzącymi połowy okrężnicą pływającymi pod banderą hiszpańską a takimi samymi statkami pływającymi pod banderą grecką, włoską, francuską, cypryjską, maltańską i w zakresie, w jakim rozporządzenie to dokonuje rozróżnienia pomiędzy tymi sześcioma państwami członkowskimi a innymi państwami członkowskimi?

7) Czy rozporządzenie Komisji (WE) nr 530/2008 jest nieważne, ponieważ nie były przestrzegane zasady sprawiedliwości chronione na mocy art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w zakresie, w jakim zainteresowane strony i państwa członkowskie nie miały możliwości przedstawienia uwag na piśmie przed wydaniem decyzji?

8) Czy rozporządzenie Komisji (WE) nr 530/2008 jest nieważne, ponieważ nie była przestrzegana zasada kontradyktoryjności (audi alteram partem) będąca zasadą ogólną prawa wspólnotowego w zakresie, w jakim zainteresowane strony i państwa członkowskie nie miały możliwości przedstawienia uwag na piśmie przed wydaniem decyzji?

9) Czy art. 7 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 jest nieważny, ponieważ nie były przestrzegane zasada kontradyktoryjności (audi alteram partem) będąca zasadą ogólną prawa wspólnotowego lub zasady sprawiedliwości chronione na mocy art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, i w konsekwencji, czy rozporządzenie Komisji (WE) nr 530/2008 jest nieważne, ponieważ jego podstawę prawną stanowi rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2008?

10) W przypadku, gdyby Trybunał orzekł, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 530/2008 jest ważne, czy należy je interpretować w taki sposób, że oznacza ono, iż środki przyjęte w art. 3 tego rozporządzenia sprzeciwiają się, żeby wspólnotowe podmioty gospodarcze zgadzały się na wyładunki, umieszczanie w sadzach w celu tuczenia i w celach hodowlanych oraz na przeładunki na wodach i w portach Wspólnoty tuńczyka błękitnopłetwego złowionego w Oceanie Atlantyckim na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej oraz w Morzu Śródziemnym przez pływające pod banderą państwa trzeciego statki rybackie do połowów okrężnicą?”

IV – Postępowanie przed Trybunałem

29. Postanowienie odsyłające wpłynęło do Trybunału w dniu 17 czerwca 2009 r. W ramach procedury pisemnej swoje uwagi przedstawiły spółka AJD Tuna, rządy maltański, grecki i włoski, Rada oraz Komisja. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 20 maja 2010 r., przedstawiciele AJD Tuna, rządów greckiego i włoskiego, Rady i Komisji przedstawili ustnie swoje stanowiska, a także odpowiedzieli na pytania Trybunału.

V – Argumenty stron

A – Pytania pierwsze i drugie

30. Pierwsze i drugie pytania prejudycjalne dotyczą kwestii, czy rozporządzenie nr 530/2008 zostało wystarczająco uzasadnione.

31. AJD Tuna oraz rząd maltański, grecki i włoski uważają, że rozporządzenie nr 530/2008 nie zostało wystarczająco uzasadnione. Motywy rozporządzenia przytaczają informacje, którymi dysponowała Komisja, które jednakowoż nie zostały odpowiednio przedstawione lub sprecyzowane. Z powodu nieprecyzyjności tych informacji, zainteresowane strony nie są w stanie zrozumieć, jakie względy stały za przyjęciem rozporządzenia. Obowiązek uzasadnienia ma o tyle większe znaczenie, że rozporządzenie nr 530/2008 wprowadza środki nadzwyczajne, które mogą być przyjmowane tylko w wyjątkowych okolicznościach. Komisja powinna była precyzyjnie wykazać istnienie poważnego zagrożenia dla ochrony tuńczyka błękitnopłetwego i niezbędny charakter środków wyjątkowych. Zdaniem tych stron zwykłe powołanie się na wyczerpanie kwot połowowych nie uzasadnia środków nadzwyczajnych.

32. Komisja uważa, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Trybunału( ) rozporządzenie nr 530/2008 jest wystarczająco uzasadnione. Według Komisji motywy rozporządzenia niezaprzeczalnie zawierają dokładne powody, w oparciu o które Komisja nakazała wcześniejsze wstrzymanie połowów tuńczyka błękitnopłetwego przy użyciu okrężnicy. Motywy rozporządzenia odwołują się bowiem do podstawy prawnej, ryzyka przekroczenia kwoty połowowej i uchybienia zobowiązaniom państw członkowskich w rozumieniu rozporządzenia nr 1559/2007. Obowiązek uzasadnienia nie oznacza konieczności przedstawienia wszystkich danych technicznych i naukowych, którymi dysponuje Komisja. Obowiązek ten nie powinien ponadto podważać istoty procedury, o której mowa w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002.

33. Komisja podkreśla, że zakaz wyładunku tuńczyka błękitnopłetwego w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 530/2008 był konieczny w celu wzmocnienia zakazu połowów przy użyciu okrężnicy. Komisja stwierdza jednak, że mogła przyjąć środek zakazujący połowów zarówno na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002, jak i na podstawie jego art. 26. Komisja potwierdza, że najpierw wszczęła procedurę przyjęcia omawianych środków na podstawie art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 2371/2002, lecz następnie postanowiła przyjąć środki nadzwyczajne na podstawie art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia.

34. Co się tyczy wykazania istnienia poważnego zagrożenia, Komisja twierdzi, że w niniejszej sprawie musi ona postępować zgodnie z zasadą ostrożności, do której odwołuje się art. 2 rozporządzenia nr 2371/2002, czyli mając na uwadze niebezpieczeństwo lub ryzyko, a nie pewność.

B – Pytanie trzecie

35. W pytaniu trzecim sąd krajowy pragnie się dowiedzieć, czy zaskarżone rozporządzenie narusza uzasadnione oczekiwania podmiotów gospodarczych, którym przyznano kwoty połowowe na 2008 r.

36. AJD Tuna podkreśla, że gdy zawierała umowy z rybakami, opierała się na przyznanych państwom członkowskim kwotach połowowych. Spółka ta twierdzi, że Komisja, niespodziewanie zawieszając połowy tuńczyka błękitnopłetwego w sytuacji gdy przyznane jej kwoty połowowe nie zostały jeszcze osiągnięte, naruszyła jej uzasadnione oczekiwania. Strona ta twierdzi ponadto, że Komisja nie miała kompetencji, by zakazać działalności przedsiębiorcom w odniesieniu do okresu już po złowieniu ryb.

37. Rząd włoski uważa, że ponieważ przesłanki zastosowania art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 zostały spełnione, uzasadnione oczekiwania nie mogą podważać ważności zaskarżonego rozporządzenia.

38. Komisja podkreśla, że AJD Tuna nie mogła mieć pewności, że rybacy, z którymi podpisała umowy, złowią takie ilości tuńczyka, które zostały jej przydzielone. Ponadto zawsze istniała możliwość zawieszenia połowów tuńczyka błękitnopłetwego z powodu wyczerpania kwoty połowowej, lub z powodu poważnego zagrożenia dla ochrony zasobów wodnych. Komisja wymienia szereg rozporządzeń, które zawierają tego rodzaju środki.

C – Pytanie czwarte

39. W pytaniu czwartym sąd krajowy pragnie się dowiedzieć, czy zaskarżone rozporządzenie narusza zasadę proporcjonalności, w zakresie, w jakim, po pierwsze, zakazuje ono działalności wyładunku lub umieszczania w sadzach tuńczyka w celu tuczenia i w celach hodowlanych, również w odniesieniu do tuńczyka złowionego przez dniem 16 lipca 2008 r., oraz, po drugie, zakazuje ono tej działalności również w odniesieniu do statków, które nie zostały wymienione w art. 1 rozporządzenia nr 530/2008, nawet w sytuacji gdy tuńczyk ten został złowiony zgodnie z kwotami połowowymi ustalonymi w konwencji o ochronie tuńczyka.

40. AJD Tuna twierdzi, że zaskarżone rozporządzenie jest niezgodne z zasadą proporcjonalności, gdyż nie zachowuje ono równowagi między wymogiem ochrony środowiska naturalnego i wymogiem, by nadmiernie nie szkodzić interesom podmiotów gospodarczych. Przyjmując zaskarżone rozporządzenie, Komisja uwzględniła jedynie interes ochrony środowiska naturalnego, bez uwzględnienia interesów podmiotów gospodarczych.

41. Rządy grecki i włoski uważają, że środek, który wprowadza zakaz, jest nieproporcjonalny do celu ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego. Środek ten jest nieproporcjonalny także z tego powodu, że rybacy hiszpańscy mogli przeprowadzać połowy przez dodatkowy okres siedmiu dni.

42. Komisja podkreśla, że brzmienie art. 3 rozporządzenia nr 530/2008 nie jest do końca odpowiednie, oraz że rozporządzenie to dotyczy jedynie tuńczyka złowionego po dniu 16 czerwca 2008 r. lub po dniu 23 czerwca 2008 r. Tego rodzaju wykładnia jest uzasadniona mając na uwadze treść innych przepisów tego rozporządzenia. Komisja twierdzi ponadto, że zakaz w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 530/2008 dotyczy również statków pływających pod banderą innych państw, niż te, które zostały wymienione w art. 1 i 2 rozporządzenia. Komisja uważa, że przedmiotowy zakaz nie jest nieproporcjonalny, gdyż Komisja dysponowała informacjami, według których statki państw trzecich również miały wyczerpywać swoje kwoty połowowe, oraz że statki te nie stosowały się do zaleceń ICCAT.

D – Pytanie piąte

43. W pytaniu piątym sąd krajowy pragnie się dowiedzieć, czy rozporządzenie nr 530/2008 narusza zasadę proporcjonalności w zakresie, w jakim Komisja nie wykazała, że przyjęcie przez nią środka przyczyni się do odbudowy zasobów tuńczyka.

44. AJD Tuna twierdzi, że zakaz wyładunku i umieszczania w sadzach tuńczyka błękitnopłetwego, który został już złowiony przez statki pływające pod banderą innych państw niż te, które zostały wymienione w art. 1 zaskarżonego rozporządzenia, nie ma związku z ochroną zasobów tuńczyka błękitnopłetwego. Komisja nie udowodniła, że brak zakazu zawartego w zaskarżonym rozporządzeniu w istotny sposób wpłynąłby na zasoby tuńczyka błękitnopłetwego.

45. Rząd maltański podkreśla, że omawiany zakaz nie wpłynął na ochronę zasobów tuńczyka błękitnopłetwego, gdyż nie miał on wpływu na działalność rybaków pozawspólnotowych.

46. Komisja zwraca uwagę, że odbudowa zasobów tuńczyka błękitnopłetwego jest zapewniona dzięki systemowi TAC i kwotom połowowym ustalanym przez ICCAT. Zapewniając, by ustalone na 2008 r. kwoty połowowe nie zostały przekroczone, Komisja przyjęła środek, którego celem jest ochrona zasobów.

E – Pytanie szóste

47. W pytaniu szóstym sąd krajowy pragnie się zasadniczo dowiedzieć, czy zaskarżone rozporządzenie narusza zasadę niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową w zakresie, w jakim wspomniane rozporządzenie przewiduje odrębne daty wejścia w życie zakazu dla statków hiszpańskich i statków innych państw członkowskich.

48. AJD Tuna i rząd grecki są zdania, że rozróżnienie dokonane pomiędzy statkami hiszpańskimi i statkami innych państw członkowskich jest nieuzasadnione. Rozróżnienie to jest tym bardziej nieuzasadnione, jeśli weźmie się pod uwagę okoliczność, że przyjęte przez Komisję środki miały nadzwyczajny charakter. Skoro przyjęcie omawianego środka było pilne i konieczne w celu ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego, nic nie uzasadnia okoliczności, że statki hiszpańskie dysponowały dodatkowym tygodniem na dokonywanie połowów tuńczyka błękitnopłetwego oraz na jego wyładowanie.

49. Komisja podkreśla, że statki hiszpańskie znajdowały się w innej sytuacji pod względem liczby statków w stosunku do przydzielonej Hiszpanii kwoty połowowej w porównaniu do innych statków. W przypadku statków hiszpańskich nie istniało ryzyko, że przekroczą one wspomnianą kwotę przed dniem 23 czerwca 2008 r.

F – Pytania siódme i ósme

50. W pytaniach siódmym i ósmym sąd krajowy pragnie się dowiedzieć, czy zaskarżone rozporządzenie narusza art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i zasadę kontradyktoryjności w zakresie, w jakim zainteresowane strony i państwa członkowskie nie miały żadnej możliwości przedstawienia swoich uwag na piśmie przed przyjęciem omawianego środka.

51. AJD Tuna twierdzi, że powinna była zostać wysłuchana przed przyjęciem zaskarżonego rozporządzenia; nie robiąc tego, Komisja naruszyła zasadę kontradyktoryjności i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

52. Rząd włoski uważa, że Komisja powinna była przyjąć omawiane środki na podstawie art. 26 rozporządzenia nr 2371/2002, który przewiduje system informowania państw członkowskich. Stosując procedurę przewidzianą w art. 7 ust. 1 rozporządzenia, Komisja naruszyła art. 47 karty praw podstawowych i zasadę kontradyktoryjności.

53. Komisja i Rada podkreślają, że art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 nie przewiduje możliwości przeprowadzenia konsultacji z zainteresowanymi stronami. Komisja i Rada podnoszą, że art. 47 karty dotyczy zasady bezstronności sądu i nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Artykuł 41 karty dotyczy wyłącznie sytuacji indywidualnych.

G – Pytanie dziewiąte

54. W pytaniu dziewiątym sąd krajowy pragnie się dowiedzieć, czy art. 7 rozporządzenia Rady nr 2371/2002 jest nieważny w zakresie, w jakim środki nadzwyczajne mogą zostać podjęte bez możliwości wcześniejszego wypowiedzenia się zainteresowanych stron i państw członkowskich, co narusza zasadę kontradyktoryjności i zapisane w karcie prawa podstawowe.

55. AJD Tuna uważa, że powinna była zostać wysłuchana przed przyjęciem rozporządzenia nr 530/2008, oraz że, ponieważ art. 7 rozporządzenia nr 2371/2002 nie przewiduje takiej możliwości, narusza on zasadę kontradyktoryjności oraz art. 41 i 47 karty.

56. Stanowisko Komisji w kwestii tego pytania jest takie samo, jak w odniesieniu do pytania siódmego i ósmego.

57. Rada podnosi, że art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 2371/2002 jest ważny. Rada uważa, że chociaż zasada kontradyktoryjności niezaprzeczalnie stanowi jedną z podstawowych zasad prawa wspólnotowego i ma zastosowanie w odniesieniu do wszystkich postępowań administracyjnych, to wymóg jej przestrzegania nie musi mieć zastosowania również w odniesieniu do procedury ustawodawczej, w ramach której przyjmowane są akty o charakterze generalnym.

H – Pytanie dziesiąte

58. W pytaniu dziesiątym sąd krajowy pragnie się dowiedzieć, czy wykładni art. 3 rozporządzenia nr 530/2008 należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten zakazuje wspólnotowym podmiotom gospodarczym wyładunku, umieszczania w sadzach w celach hodowlanych i tuczenia tuńczyka błękitnopłetwego złowionego przez statki do połowów okrężnicą pływające pod banderą państw trzecich.

59. AJD Tuna i Komisja są zdania, że wykładni rozporządzenia nr 530/2008 należy dokonywać w ten sposób, że omawiany zakaz obejmuje także wyładunek tuńczyka błękitnopłetwego złowionego przez statki pływające pod banderą państw trzecich.

60. Rząd włoski uważa natomiast, że zakaz w rozumieniu rozporządzenia nr 530/2008 dotyczy wyłącznie zakazu połowów przez statki tych państw trzecich, które zostały wymienione w rozporządzeniu.

VI – Ocena rzecznika generalnego

A – Wstęp

61. Niniejsza sprawa wpisuje się w ramy wysiłków zmierzających do ochrony tuńczyka błękitnopłetwego, który w coraz większym stopniu stanowi gatunek zagrożony wymarciem( ). W tabeli gatunków zagrożonych wymarciem tuńczyk błękitnopłetwy został zaliczony do kategorii gatunków krytycznie zagrożonych( ), a zasoby tego gatunku skurczyły się do dnia dzisiejszego o ok. 85%( ). W konsekwencji podejmowane są wysiłki na szczeblu międzynarodowym, w szczególności w ramach ICCAT, które mają na celu ochronę tego gatunku. Plan ICCAT w celu odbudowy zasobów tuńczyka błękitnopłetwego przewiduje stopniowe zmniejszenie poziomów całkowitych dopuszczalnych połowów (Total Allowable Catch lub TAC), ograniczenie połowów na określonych obszarach i w określonych okresach, nową minimalną wielkość tuńczyka błękitnopłetwego, środki dotyczące rybołówstwa sportowego i rekreacyjnego, a także środki kontrolne oraz wprowadzenie Systemu Wspólnej Międzynarodowej Kontroli ICCAT w celu zapewnienia skuteczności tego planu odbudowy zasobów omawianego gatunku( ). W marcu tego roku na szczeblu Organizacji Narodów Zjednoczonych zaproponowano również wprowadzenie całkowitego zakazu międzynarodowego handlu tuńczykiem błękitnopłetwym, lecz propozycja ta nie została przyjęta.

62. Unia Europejska, biorąc pod uwagę stopień zagrożenia tuńczyka błękitnopłetwego, również podjęła starania w celu jego ochrony, co wyraża się w przyjęciu, w ramach rozporządzenia nr 1559/2007, wieloletniego planu w celu odbudowy zasobów tuńczyka błękitnopłetwego w Oceanie Atlantyckim i Morzu Śródziemnym. Rozporządzenie to przewiduje coroczne stopniowe obniżanie całkowitych dopuszczalnych połowów( ) oraz zezwala na połowy tuńczyka błękitnopłetwego wyłącznie w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca( ). Rozporządzenie zawiera także np. przepisy dotyczące minimalnej wagi i wielkości tuńczyka błękitnopłetwego, który może być łowiony( ), a także przewiduje środki nadzoru, m.in. obowiązkowe raporty połowowe( ). Kwoty połowowe dla tuńczyka błękitnopłetwego dla poszczególnych państw członkowskich zostały ustalone w Unii rozporządzeniem nr 40/2008 i dostosowane rozporządzeniem nr 446/2008.

63. W niniejszej sprawie poruszony został szereg zagadnień prawnych związanych z ważnością rozporządzenia nr 530/2008, zagadnienie związane z wykładnią tego rozporządzenia, a także zagadnienie związane z ważnością art. 7 rozporządzenia nr 2371/2002. Komisja zakazała bowiem tym rozporządzeniem połowów tuńczyka błękitnopłetwego przez statki rybackie do połowów okrężnicą z Grecji, Francji, Włoch, Cypru i Malty od dnia 16 czerwca 2008 r. i z Hiszpanii od dnia 23 czerwca 2008 r. Komisja zakazała również wyładunku, umieszczania w sadzach w celach hodowlanych i tuczenia, a także przeładunku tuńczyka błękitnopłetwego, który został złowiony przez te statki, a także przez statki pochodzące z państw trzecich.

B – Pytania pierwsze i drugie

64. Pytania pierwsze i drugie sądu krajowego, które z uwagi na ich treść należy rozpatrywać łącznie, dotyczą dwóch zagadnień prawnych: po pierwsze, czy art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2008 stanowi prawidłową podstawę prawną dla przyjęcia rozporządzenia nr 530/2008 i, po drugie, czy rozporządzenie nr 530/2008 zostało wystarczająco uzasadnione( ).

65. Najpierw należy zatem zbadać, czy art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 stanowi prawidłową podstawę prawną dla przyjęcia rozporządzenia nr 530/2008, a następnie, czy rozporządzenie to zostało prawidłowo uzasadnione. Innymi słowy, należy najpierw ustalić, czy Komisja rzeczywiście dysponowała dowodami na istnienie poważnego zagrożenia dla zachowania zasobów tuńczyka błękitnopłetwego, z którego to powodu należało zakazać połowów tego gatunku ryb na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002. Następnie – o ile potwierdzi się, że zagrożenie to rzeczywiście istniało, oraz że artykuł ten stanowił prawidłową podstawę prawną – należy ustalić, czy Komisja prawidłowo uzasadniła zaskarżone rozporządzenie( ).

1. Odpowiedni charakter art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 jako podstawy prawnej zaskarżonego aktu

66. Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 Komisja, na uzasadniony wniosek państwa członkowskiego lub z własnej inicjatywy, może zadecydować o zastosowaniu środków nadzwyczajnych, jeżeli zostaną spełnione dwie przesłanki: po pierwsze, jeśli istnieje dowód poważnego zagrożenia dla ochrony żywych zasobów wodnych lub dla ekosystemu morskiego, wynikającego z działalności połowowej i, po drugie, jeśli zagrożenie to wymaga natychmiastowego działania. Jak słusznie zauważył rząd maltański, druga przesłanka zastosowania tego artykułu zależy od pierwszej: wymóg natychmiastowego działania jest konsekwencją poważnego zagrożenia dla ochrony żywych zasobów wodnych, i odwrotnie – w przypadku braku takiego zagrożenia natychmiastowe działanie nie jest wymagane.

67. Wspomniane przesłanki stosowania art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 oznaczają, że przyjęte w oparciu o ten artykuł środki są wyjątkowe i konieczne, oraz że ogólnie przyjmuje się je w sytuacjach, które wymagają całkowitego zaprzestania działalności połowowej, a także w których mogą wystąpić nieodwracalne skutki dla zasobów wodnych lub ekosystemu morskiego. Wyjątkowy i pilny charakter tych środków przejawia się także w rozporządzeniach, które Komisja do tej pory przyjęła na podstawie tego artykułu. Komisja przyjęła bowiem np. w 2003 r. rozporządzenie (WE) nr 677/2003 z dnia 14 kwietnia 2003 r. ustanawiające środki nadzwyczajne w celu odbudowy zasobów dorsza w Morzu Bałtyckim( ), którym w określonym okresie całkowicie zakazane zostały połowy tego gatunku ryb, gdyż jego zasoby były zagrożone nadmiernym połowem ryb o wielkości mniejszej niż minimalna dozwolona. W 2005 r. Komisja podobnie, na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002, przyjęła środek nadzwyczajny, którym w określonym okresie całkowicie zakazane zostały połowy sardeli, gdyż z danych naukowych wynikało, że ochrona i odnowa zasobów sardeli w tym okresie wymagała zastosowania środków nadzwyczajnych( ).

68. Dokonując oceny odpowiedniego charakteru art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 jako podstawy prawnej rozporządzenia nr 530/2008, należy zatem przede wszystkim określić, czy na podstawie ustaleń o charakterze ogólnym i danych statystycznych Komisja rzeczywiście dysponowała dowodami na istnienie poważnego zagrożenia dla ochrony zasobów tuńczyka, co oznaczało konieczność przyjęcia środków nadzwyczajnych. Podczas tej oceny należy stwierdzić, że realizacja przez Komisję wspólnej polityki rolnej (w tym rybołówstwa) wiąże się z koniecznością przeprowadzenia złożonej oceny sytuacji gospodarczej i społecznej. W konsekwencji szeroki zakres uznania, którym dysponuje Komisja w niniejszej sprawie, nie ma jedynie zastosowania do charakteru i zakresu przyjmowanych przepisów, lecz również w pewnym zakresie do ustalenia faktów; w ramach tych uprawnień Komisja może w razie konieczności oprzeć się na ustaleniach o charakterze ogólnym i danych statystycznych( ).

69. W odniesieniu do zakresu uznania w niniejszej sprawie należy również podkreślić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału kontrola sądowa, w przypadku gdy prawodawca wspólnotowy dysponuje szerokim zakresem uznania – tak jak w dziedzinie rolnictwa, w tym rybołówstwa – powinna ograniczać się do oceny, czy dany przepis nie jest dotknięty oczywistym błędem lub nadużyciem władzy lub czy też dany organ nie przekroczył w sposób oczywisty granic przysługującego mu swobodnego uznania( ). Niemniej jednak, nawet dysponując takimi uprawnieniami, prawodawca wspólnotowy jest zobowiązany oprzeć swój wybór na kryteriach obiektywnych i adekwatnych względem celu, jaki realizują sporne przepisy, uwzględniając wszystkie okoliczności faktyczne i dane techniczne i naukowe dostępne w momencie stanowienia danego aktu( ). Przy wykonywaniu przysługującego mu swobodnego uznania, prawodawca wspólnotowy powinien w pełni uwzględniać występujące w danej sprawie interesy, a w ramach analizy ograniczeń wynikających z różnych, możliwych do zastosowania środków, prawodawca powinien zbadać, czy zamierzone cele mogą uzasadniać powstanie negatywnych skutków gospodarczych, nawet znaczących, po stronie niektórych podmiotów gospodarczych( ).

70. Zgodnie z publicznie dostępnymi danymi, które AJD Tuna przedstawiła Trybunałowi( ), wspólnotowe statki rybackie wykorzystały w 2008 r. jedynie 63,23% przyznanej Wspólnocie kwoty połowowej. Z tych samych danych wynika, że żadne państwo strefy śródziemnomorskiej niebędące państwem członkowskim UE nie przekroczyło przydzielonych mu kwot połowowych( ), a jeśli już do tego doszło, to w bardzo małym zakresie( ).

71. Należy jednakże uwzględnić okoliczność, jak podczas rozprawy słusznie podkreśliła Komisja, że wspomniane dane mają jedynie charakter szacunkowy. Komisja poinformowała podczas rozprawy, że z ostatecznych danych wynika, iż Wspólnota wykorzystała w 2008 r. 92,3% swojej kwoty połowowej. Z raportu ICCAT( ) wynika ponadto, że szacunkowe połowy były większe niż te, które zadeklarowane zostały organowi ICCAT. W raporcie ICCAT podano, że całkowite dopuszczalne połowy (TAC) tuńczyka błękitnopłetwego w Atlantyku i w Morzu Śródziemnym wyniosły w 2008 r. 28 500 ton( ). Zadeklarowane połowy (reported catch) w tej strefie wyniosły w 2008 r. 23 868 ton, zaś szacunkowe połowy (best catch estimate) 25 760 ton( ). Chociaż zadeklarowane i szacunkowe połowy były zatem niższe od TAC, dane te nie obejmują jednakże połowów nielegalnych, niezadeklarowanych i nieuregulowanych; ponadto potencjalne połowy (potential catch) znacznie przewyższyły TAC w 2008 r. (34 120 ton)( ).

72. Uważam, że Komisja mogła, w oparciu o przywołane dane, przyjąć rozporządzenie nr 530/2008 na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002, nawet jeśli w momencie jego przyjmowania nie dysponowała całkowicie wiarygodnymi danymi naukowymi. Wspomniana podstawa prawna jest prawidłowa, po pierwsze, dlatego że Komisja oceniając dane również dysponuje pewnym zakresem swobodnego uznania( ), oraz, po drugie, ponieważ przyjmując środki nadzwyczajne Komisja zastosowała podejście ostrożnościowe. Należy bowiem pamiętać, że Wspólnota podejmując środki mające na celu ochronę i utrzymanie żywych zasobów wodnych stosuje podejście ostrożnościowe poprzez zapewnienie ich zrównoważonej eksploatacji oraz zminimalizowanie wpływu działalności połowowej na ekosystemy morskie( ). Ostrożnościowe podejście do zarządzania rybołówstwem oznacza, że brak odpowiednich informacji naukowych nie powinien być usprawiedliwieniem dla odkładania lub niepodejmowania środków zarządzania w celu ochrony docelowego gatunku, gatunków pokrewnych lub zależnych oraz gatunków niedocelowych i ich środowiska( ).

73. Uważam w konsekwencji, że art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 stanowi prawidłową podstawę prawną rozporządzenia nr 530/2008.

2. Odpowiedni charakter uzasadnienia zaskarżonego rozporządzenia

74. Poniżej dokonam analizy odpowiedniego charakteru uzasadnienia rozporządzenia nr 530/2008 oraz kwestii, czy w przypadku braku takowego, omawiane rozporządzenie jest nieważne. W tym zakresie należy najpierw wyjaśnić, na czym polega obowiązek Komisji dotyczący uzasadnienia rozporządzenia, którym podejmuje ona środki nadzwyczajne w sprawie ochrony żywych zasobów wodnych.

75. Z utrwalonego orzecznictwa dotyczącego art. 253 WE( ) wynika, że uzasadnienie powinno być dostosowane do charakteru rozpatrywanego aktu i przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji, która wydała akt, pozwalając zainteresowanym podmiotom poznać podstawy podjętej decyzji, a Trybunałowi dokonać jej kontroli( ). Wymóg uzasadnienia należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sytuacji, w szczególności do treści aktu, charakteru powołanych argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu informacji mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie( ). Nie jest wymagane, by uzasadnienie podawało w sposób szczegółowy wszystkie istotne okoliczności prawne i faktyczne, o tyle, że kwestia, czy uzasadnienie danego aktu spełnia wymagania art. 253 WE, musi być oceniania nie tylko z uwzględnieniem jego brzmienia, lecz również jego kontekstu, jak i całości zasad prawnych dotyczących danej dziedziny( ).

76. Z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że zakres obowiązku uzasadnienia zależy od charakteru konkretnego aktu, a w przypadku aktów o charakterze generalnym, uzasadnienie może się ograniczać do wskazania, po pierwsze, całościowej sytuacji, która doprowadziła do jego przyjęcia, a po drugie, ogólnych celów, jakim ma służyć. W tym kontekście Trybunał stwierdził w szczególności, że wygórowane byłoby żądanie szczegółowego uzasadnienia każdej decyzji technicznej, jeżeli z zaskarżonego aktu wynikają istotne cele, do których realizacji zmierza dana instytucja( ).

77. Z orzecznictwa wynika zatem, że Komisja, uzasadniając zaskarżone rozporządzenie, nie ma obowiązku wskazać konkretnych danych dotyczących wyczerpywania się zasobów tuńczyka błękitnopłetwego.

78. Podejście to potwierdzają również inne rozporządzenia, które Komisja przyjęła na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002, np. rozporządzenie (WE) nr 677/2003 z dnia 14 kwietnia 2003 r. ustanawiające środki nadzwyczajne w celu odbudowy zasobów dorsza w Morzu Bałtyckim( ), rozporządzenie Komisji (WE) nr 1037/2005 z dnia 1 lipca 2005 r. ustanawiające nadzwyczajne środki ochrony i odnawiania zasobów sardeli w strefie CES w podobszarze VIII( ), rozporządzenie Komisji (WE) nr 1539/2005 z dnia 22 września 2005 r. rozszerzające zakres stosowania nadzwyczajnych środków ochrony i odnawiania zasobów sardeli w strefie CES w podobszarze VIII( ), a także rozporządzenie Komisji (WE) nr 1475/2003 z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie ochrony głębokowodnych raf koralowych przed skutkami połowów włokiem na obszarze północno-zachodniej Szkocji( ).

79. W żadnym z tych rozporządzeń Komisja nie podaje konkretnych danych wskazujących na poważne zagrożenie dla ochrony żywych zasobów wodnych, lecz z treści tych rozporządzeń wynika, że Komisja opierała się na tych danych. W związku z tym nie mogę podzielić argumentów strony skarżącej w postępowaniu przed sądem krajowym, że Komisja powinna była przedstawić w zaskarżonym rozporządzeniu konkretne dane wskazujące na poważne zagrożenie dla ochrony zasobów tuńczyka.

80. Ponadto, jak wspomniałam już w pkt 72 niniejszej opinii, nawet jeżeli Komisja podczas przyjmowania rozporządzenia nr 530/2008 nie dysponowała danymi wskazującymi, że w przypadku braku przyjęcia środków nadzwyczajnych zaistnieje poważne zagrożenie wyczerpania się zasobów, miała ona prawo przyjąć to rozporządzenie stosując podejście ostrożnościowe.

81. Wobec powyższego uważam, że Komisja odpowiednio uzasadniła rozporządzenie nr 530/2008.

C – Pytanie trzecie

82. W pytaniu trzecim sąd krajowy pragnie się w istocie dowiedzieć, czy rozporządzenie nr 530/2008 jest nieważne w zakresie, w jakim narusza ono uzasadnione oczekiwania podmiotów gospodarczych, takich jak skarżąca.

83. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem każdy podmiot gospodarczy, u którego instytucja wywołała uzasadnione oczekiwania, może powołać się na zasadę ich ochrony( ). Zapewnieniami mogącymi stanowić podstawę takich oczekiwań są precyzyjne informacje, które są bezwarunkowe, zgodne i pochodzą z kompetentnego i zaufanego źródła, niezależnie od formy, w jakich zostały zakomunikowane( ). Natomiast nie może powoływać się na naruszenie tej zasady ten, komu administracja nie udzieliła wyraźnych zapewnień( ). Jeśli rozsądny i przezorny podmiot gospodarczy jest w stanie przewidzieć wydanie przepisów wspólnotowych mogących wpłynąć na jego interesy, nie może on powoływać się na tę zasadę w razie wydania takich przepisów( ).

84. Jak słusznie podkreśliła Komisja, w żaden sposób nie zapewniała ona AJD Tuna, że połowy tuńczyka błękitnopłetwego okrężnicą z pewnością będą dozwolone do dnia 30 czerwca 2008 r. Jeśli AJD Tuna mogłaby, wobec braku wyraźnych zapewnień ze strony Komisji, powołać się w tym względzie na uzasadnione oczekiwania, uniemożliwiłoby to Komisji przyjmowanie jakichkolwiek środków, na mocy których można by tymczasowo zawiesić połowy. Poza środkami nadzwyczajnymi opartymi na art. 7 rozporządzenia nr 2371/2002 i środkami opartymi na art. 26 rozporządzenia nr 2371/2002, Komisja nie mogłaby również przyjmować środków regulujących i tymczasowo zawieszających działalność połowową w oparciu o art. 21 rozporządzenia nr 2847/93.

85. W związku z tym uważam, że na pytanie trzecie należy odpowiedzieć w ten sposób, że rozporządzenie nr 530/2008 nie narusza uzasadnionych oczekiwań podmiotów gospodarczych takich jak skarżąca.

D – Pytania czwarte i piąte

86. W pytaniach czwartym i piątym sąd krajowy pragnie się w istocie dowiedzieć, czy rozporządzenie nr 530/2008 jest zgodne z zasadą proporcjonalności, mając na uwadze, że:

– po pierwsze, prowadzenie działalności polegającej na wyładunku lub umieszczaniu w sadzach tuńczyka w celach hodowlanych i tuczenia, a także tuńczyka złowionego przed dniem, w którym połowy zostały zawieszone na mocy rozporządzenia nr 530/2008, zostało zakazane wszystkim wspólnotowym podmiotom gospodarczym, i

– po drugie, wszystkim wspólnotowym podmiotom gospodarczym zakazano wykonywania tej działalności również w odniesieniu do tuńczyka, który został złowiony przez rybaków, których statki pływają pod banderą inną niż państw członkowskich wymienionych w art. 1 rozporządzenia nr 530/2008.

87. Poniżej dokonam analizy dwóch pytań dotyczących naruszenia zasady proporcjonalności.

1. Proporcjonalność zakazu wyładunku tuńczyka złowionego przed wprowadzeniem zakazu połowów

88. Najpierw należy zbadać, czy środek, na mocy którego wszystkim wspólnotowym podmiotom gospodarczym zakazano prowadzenia działalności polegającej na wyładunku lub umieszczaniu w sadzach tuńczyka w celach hodowlanych i tuczenia, również w odniesieniu do tuńczyka złowionego przed dniem zawieszenia przez rozporządzenie nr 530/2008 możliwości dokonywania połowów przez statki rybackie do połowów okrężnicą pływających pod banderą Grecji, Francji, Włoch, Cypru i Malty, czyli przed dniem 16 czerwca 2008 r., jest proporcjonalny.

89. W odniesieniu do tego środka należy podkreślić, że rozporządzenie nr 530/2008 wyraźnie stanowi w art. 3, iż z dniem 16 czerwca 2008 r., oraz z dniem 23 czerwca 2008 r. (w przypadku tuńczyka złowionego przez statki rybackie do połowów okrężnicą pływające pod banderą Hiszpanii), wspólnotowe podmioty gospodarcze nie zgadzają się na wyładunki, umieszczanie w sadzach w celu tuczenia i w celach hodowlanych oraz na przeładunki na wodach i w portach Wspólnoty tuńczyka błękitnopłetwego złowionego przez statki rybackie do połowów okrężnicą w Oceanie Atlantyckim na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej i w Morzu Śródziemnym. Dosłowna wykładnia tego artykułu pozwala na stwierdzenie, że zakaz ten dotyczy również tuńczyka złowionego przed dniem 16 lub 23 czerwca 2008 r.

90. Komisja wskazała już jednakże w swoich uwagach na piśmie, że w oparciu o wykładnię teleologiczną tego artykułu można stwierdzić, że wspólnotowe podmioty gospodarcze zakazują wyładunku, umieszczania w sadzach w celach hodowlanych i tuczenia tuńczyka błękitnopłetwego złowionego po dniu 16 lub 23 czerwca 2008 r. Artykuł 3 rozporządzenia nr 530/2008 powinien być rozpatrywany w związku z art. 1 i 2 rozporządzenia zakazującego połowów tuńczyka błękitnopłetwego od dnia 16 i 23 czerwca 2008 r.

91. Podzielam zdanie Komisji co do wykładni teleologicznej art. 3 rozporządzenia nr 530/2008 i w związku z tym uważam, że w odniesieniu do zakazu prowadzenia działalności polegającej na wyładunku tuńczyka złowionego przed dniem 16 lub 23 czerwca 2008 r., nie występuje problem zgodności tego artykułu z zasadą proporcjonalności.

2. Proporcjonalność zakazu wyładunku tuńczyka złowionego przez statki pływające pod banderą państw trzecich

92. Ważniejsze jest zbadanie, czy środek w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 530/2008 jest nieproporcjonalny w zakresie, w jakim żadnemu wspólnotowemu podmiotowi gospodarczemu nie zezwolono na prowadzenie działalności polegającej na wyładunku i umieszczaniu w sadzach tuńczyka w celach hodowlanych i tuczenia (zwany dalej „środkiem zakazującym wyładunku tuńczyka”) w odniesieniu do tuńczyka złowionego przez statki pływające pod banderą inną niż państw członkowskich wymienionych w art. 1 rozporządzenia nr 530/2008.

a) Kryterium oceny

93. Należy podkreślić, że zasada proporcjonalności, będąca jedną z zasad ogólnych prawa wspólnotowego, wymaga, by akty instytucji Wspólnoty nie wykraczały poza to, co odpowiednie i konieczne do realizacji uzasadnionych celów, których osiągnięciu mają służyć, przy czym tam, gdzie istnieje możliwość wyboru spośród większej liczby odpowiednich rozwiązań, należy stosować te najmniej dotkliwe, a wynikające z tego niedogodności nie mogą być nadmierne w stosunku do zamierzonych celów( ).

94. W ramach badania zasady proporcjonalności należy w związku z tym przyjąć trójstopniowy schemat oceny, w ramach którego skontrolować należy, po pierwsze, odpowiedni charakter, po drugie, niezbędność i, po trzecie, nienadmierny charakter danego środka( ).

95. Trybunał orzekł jednak, że kontrola sądowa, np. w dziedzinie rolnictwa, w tym rybołówstwa, powinna ograniczać się do oceny, czy dany przepis nie jest dotknięty oczywistym błędem lub nadużyciem władzy lub czy też dany organ nie przekroczył w sposób oczywisty granic przysługującego mu swobodnego uznania( ). Biorąc pod uwagę, że w dziedzinie wspólnej polityki rolnej prawodawca wspólnotowy dysponuje szerokim zakresem uznania, jedynie oczywiście niewłaściwy charakter aktu wydanego w tej dziedzinie w odniesieniu do celu, jaki realizują właściwe instytucje, może według Trybunału naruszyć legalność takiego aktu( ).

96. Jak stwierdziłam już w moich opiniach w sprawie Azienda Agricola( ) i w sprawie Agrana Zucker( ) oraz jak stwierdził rzecznik generalny E. Sharpston w opinii w sprawie Zuckerfabrik Jülich( ), sprowadzenie badania proporcjonalności do samego badania odpowiedniego charakteru środka nie jest dla mnie przekonujące( ).

97. Wymogi odpowiedniego, niezbędnego i nienadmiernego charakteru nie stanowią bowiem odzwierciedlenia różnych aspektów tego samego pojęcia; dopiero w ramach oceny niezbędności i nienadmiernego charakteru środka zamierzony przez prawodawcę wspólnotowego cel i naruszone prawa jednostki „umieszczane są we wzajemnej relacji”( ). Gdyby sąd ograniczył badanie tylko do odpowiedniego charakteru danego działania, nie przeprowadziłby oceny proporcjonalności, lecz jedynie obiektywną kontrolę swobodnego uznania przysługującego prawodawcy wspólnotowemu( ).

98. W związku z tym uważam, że również działania prawodawcy wspólnotowego w dziedzinie wspólnej polityki rolnej, w tym rybołówstwa, należy poddać trójstopniowej ocenie proporcjonalności, lecz biorąc pod uwagę szeroki zakres uznania, którym dysponuje prawodawca wspólnotowy, badanie to powinno ograniczać się do sprawdzenia, czy dany środek jest oczywiście nieodpowiedni, oczywiście zbędny i oczywiście nadmierny( ). Takie podejście szanuje swobodę uznania prawodawcy wspólnotowego, przysługującą mu w ramach przyjmowania złożonych decyzji o charakterze politycznym, ekonomicznym i społecznym i uniemożliwia Trybunałowi zastępowanie tych decyzji swoją własną oceną.

b) Ocena naruszenia zasady proporcjonalności

99. Najpierw należy określić, jaki jest cel zaskarżonego środka polegającego na zakazie wyładunku tuńczyka. Jak wynika z motywu 10 rozporządzenia nr 530/2008, celem tego środka jest wzmocnienie skuteczności środków, które mają na celu zapobieżenie poważnemu zagrożeniu dla ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego.

100. Następnie należy zbadać, czy środek ten, mając na uwadze realizowane cele, nie jest oczywiście nieodpowiedni, oczywiście zbędny lub oczywiście nadmierny.

i) Analiza kwestii, czy omawiany środek ma oczywiście nieodpowiedni charakter

101. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem środek jest odpowiedni do zapewnienia realizacji wskazanego celu, tylko jeśli jego osiągnięcie jest rzeczywistym przedmiotem troski tego środka w sposób spójny i systematyczny( ). Dany środek jest zatem oczywiście nieodpowiedni, jeżeli już na pierwszy rzut oka nie gwarantuje on osiągnięcia realizowanego celu lub jeżeli na pierwszy rzut oka nie gwarantuje on realizacji zamierzonego celu w sposób spójny i systematyczny.

102. Jestem zdania, że środek zakazujący wyładunku tuńczyka w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenie nr 530/2008 nie jest sam w sobie oczywiście nieodpowiedni do osiągnięcia celu wzmocnienia skuteczności środków, które mają na celu zapobieżenie poważnemu zagrożeniu dla ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego.

103. Wspomniany środek wspólnotowy byłby sam w sobie oczywiście nieodpowiedni w sytuacji gdyby całkowicie wykluczone zostało, że może on wpływać na połowy przeprowadzane przez statki państw trzecich. Należy w tym względzie podkreślić, że prawodawca wspólnotowy dysponuje szerokim zakresem uznania w dziedzinie polityki rolnej, w tym rybołówstwa, który odpowiada politycznej odpowiedzialności prawodawcy w związku z określeniem kształtu wspólnej polityki rolnej( ). Komisja w ramach przysługującego jej swobodnego uznania najwyraźniej uznała, że środek zakazujący wyładunku tuńczyka będzie mieć (lub może mieć) również wpływ na połowy przeprowadzane przez statki państw trzecich, gdyż możliwe jest, że w przypadku braku środka zakazującego wyładunku statki rybackie do połowów okrężnicą z państw niewymienionych w rozporządzeniu nr 530/2008 rozpoczną połowy większych ilości tuńczyka celem jego sprzedaży wspólnotowym podmiotom gospodarczym. Uważam w związku z tym, że omawiany środek nie jest sam w sobie oczywiście nieodpowiedni do osiągnięcia celu ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego.

104. Jednakże problematyczna wydaje mi się kwestia spójności środka zakazującego wyładunku tuńczyka w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 530/2008 w porównaniu do środka zakazującego wyładunku w rozumieniu ust. 2 tego samego artykułu. Należy przypomnieć, że rozporządzenie nr 530/2008, poza wprowadzeniem zakazu wyładunku tuńczyka na podstawie art. 3 ust. 1, zawiera także w art. 3 ust. 2 analogiczny zakaz wyładunku tuńczyka złowionego przez statki rybackie do połowów okrężnicą pływające pod banderą Hiszpanii. Ponieważ hiszpańskie statki rybackie mogły dokonywać połowów tuńczyka tydzień dłużej, bieg zakazu wyładunku tuńczyka w odniesieniu do tych statków również rozpoczął się tydzień później. Uważam zatem, że sytuacja, w której hodowcy wspólnotowi w okresie od dnia 16 do dnia 23 czerwca 2008 r. nie mogli zaopatrywać się w tuńczyka pochodzącego ze statków rybackich państw trzecich, lecz bez żadnych ograniczeń mogli oni zaopatrywać się w tuńczyka pochodzącego z hiszpańskich statków rybackich, jest całkowicie niespójna i niesystematyczna. Całkiem możliwe bowiem jest, że zezwolenie statkom hiszpańskim na przeprowadzanie połowów materializuje obawę, o której wspomniałam w poprzednim punkcie niniejszej opinii, z tego powodu, że statki hiszpańskie mogły złowić większe ilości tuńczyka i sprzedać go hodowcom ryb z innych państw członkowskich. Niespójność ta sprawia, że środek zakazujący wyładunku statkom państw trzecich jest w istocie bezprzedmiotowy i oczywiście nieodpowiedni do realizacji zamierzonego celu.

105. Uważam zatem, że środek zakazujący wyładunku tuńczyka w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 530/2008 jest oczywiście nieodpowiedni do realizacji celu wzmocnienia skuteczności środków, które służą zapobieżeniu poważnemu zagrożeniu dla ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego.

ii) Analiza kwestii, czy omawiany środek jest oczywiście niezbędny

106. W przypadku, gdyby Trybunał postanowił, że środek zakazujący wyładunku tuńczyka nie jest oczywiście nieodpowiedni do realizacji celu wzmocnienia skuteczności środków, których celem jest zapobieżenie poważnemu zagrożeniu dla ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego, należy dodatkowo zbadać, czy środek zakazujący wyładunku był oczywiście niezbędny. W dziedzinach, w których prawodawca dysponuje szerokim zakresem uznania, analiza koniecznego charakteru powinna bowiem ograniczać się do zbadania, czy pośród wielu środków odpowiednich do realizacji zamierzonego celu, w oczywisty sposób istnieje inny środek, który jest mniej dotkliwy dla omawianych interesów lub uprawnienia chronionego z mocy prawa.

107. Nic nie pozwala według mnie twierdzić, że w oczywisty sposób istnieje inny środek, który byłby mniej dotkliwy dla omawianych interesów lub uprawnienia chronionego z mocy prawa. Można oczywiście podnosić, że środek zakazujący wyładunku tuńczyka złowionego przez statki rybackie do połowów okrężnicą z państw trzecich nie jest oczywiście niezbędny do realizacji zamierzonego celu, gdyż wystarczyłoby, aby zakaz wyładunku tuńczyka złowionego przez statki rybackie z państw trzecich wszedł w życie, tak jak w przypadku statków hiszpańskich, dopiero w dniu 23 czerwca 2008 r. Wtedy jednakże znów wprowadzono by środek zakazujący wyładunku tuńczyka, który jest niespójny.

108. W konsekwencji uważam, że nie można wykazać, iż środek zakazujący wyładunku tuńczyka w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 530/2008 jest oczywiście zbędny do realizacji celu ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego.

iii) Analiza kwestii, czy omawiany środek jest oczywiście nadmierny

109. W przypadku gdyby Trybunał postanowił, że środek zakazujący wyładunku tuńczyka nie jest oczywiście nieodpowiedni ani oczywiście zbędny, należy jeszcze zbadać nienadmierny charakter tego środka, czyli w jaki sposób godzi on interesy osób wykonujących działalność z interesem ochrony tuńczyka błękitnopłetwego. Według mnie z posiadanych informacji wynika, że nie ma najmniejszej wątpliwości, iż omawiany środek jest nienadmierny. Chociaż prowadzące tę działalność podmioty gospodarcze ponoszą straty gospodarcze spowodowane zakazem wyładunku tuńczyka, bezsprzecznie ważniejsze są priorytety związane z ochroną tuńczyka błękitnopłetwego. Uważam w konsekwencji, że Trybunał powinien uznać, iż środek zakazujący wyładunku tuńczyka nie jest ani oczywiście nieodpowiedni, ani oczywiście zbędny, ani oczywiście nadmierny.

iv) Wniosek

110. Należy zatem stwierdzić, że art. 3 rozporządzenia nr 530/2008 nie przewiduje, że wspólnotowe podmioty gospodarcze nie mogą wykonywać działalności polegającej na wyładunku, umieszczaniu w sadzach w celach hodowlanych i tuczenia oraz przeładunku tuńczyka błękitnopłetwego, który został złowiony przed dniem, w którym jego połowy zostały zawieszone na podstawie rozporządzenia nr 530/2008, co oznacza, że nie pojawia się kwestia braku proporcjonalności tego środka. Tym niemniej środek w rozumieniu art. 3 tego rozporządzenia, zgodnie z którym wspólnotowe podmioty gospodarcze nie mogą wykonywać działalności polegającej na wyładunku, umieszczaniu w sadzach w celach hodowlanych i tuczenia, a także przeładunku tuńczyka błękitnopłetwego złowionego przez statki rybackie do połowów okrężnicą nie pływające pod banderą państw członkowskich wymienionych w rozporządzeniu nr 530/2008, narusza zasadę proporcjonalności.

c) Konsekwencje naruszenia zasady proporcjonalności

111. Należy wreszcie zbadać, jak naruszenie zasady proporcjonalności wpływa na ważność rozporządzenia nr 530/2008. Należy przede wszystkim sprawdzić, czy naruszenie tej zasady powoduje nieważność całego rozporządzenia, czy jedynie jego art. 3.

112. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stwierdzenie częściowej nieważności jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy składniki, o których stwierdzenie nieważności się wnosi, mogą zostać oddzielone od reszty aktu( ). Ponadto warunek ten nie zostaje spełniony, jeśli stwierdzenie częściowej nieważności zmieniałoby istotę przyjętych regulacji( ).

113. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że art. 3 rozporządzenia nr 530/2008 został zredagowany w taki sposób, że nie stanowi on całości z pozostałymi artykułami rozporządzenia. Nawet w przypadku stwierdzenia nieważności tego artykułu, który zawiera zakaz wyładunku tuńczyka, zakaz połowów w rozumieniu art. 1 i 2 tego rozporządzenia nadal będzie miał zastosowanie w niezmieniony sposób.

114. Uważam zatem, że art. 3 rozporządzenia nr 530/2008 jest nieważny z tego względu, że narusza zasadę proporcjonalności.

E – Pytanie szóste

115. W pytaniu szóstym sąd krajowy pragnie się w istocie dowiedzieć, czy rozporządzenie nr 530/2008 narusza zasadę niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową w rozumieniu art. 12 WE w zakresie, w jakim dokonuje rozróżnienia nie tylko pomiędzy statkami rybackimi do połowów okrężnicą pływającymi pod banderą Hiszpanii i tymi, które pływają pod banderą Grecji, Włoch, Francji, Cypru i Malty, lecz również pomiędzy statkami tych sześciu państw członkowskich i statkami pozostałych państw członkowskich( ).

1. Rozróżnienie dokonane pomiędzy statkami hiszpańskimi i statkami pływającymi pod banderą Grecji, Włoch, Francji, Cypru i Malty

a) Kwestia zasadności rozróżnienia dokonanego pomiędzy statkami hiszpańskimi i innymi statkami

116. Najpierw należy rozpatrzyć kwestię zasadności rozróżnienia dokonanego pomiędzy hiszpańskimi statkami rybackimi do połowów okrężnicą i takimi samymi statkami rybackimi pływającymi pod banderą Grecji, Włoch, Francji, Cypru i Malty.

117. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa poszanowanie zasady niedyskryminacji wymaga, by porównywalne sytuacje nie były traktowane w sposób odmienny, a sytuacje odmienne nie były traktowane w sposób identyczny, chyba że jest to obiektywnie uzasadnione( ).

118. W swoich uwagach na piśmie odnośnie do tej kwestii Komisja podnosi na swoją obronę przede wszystkim, że nie może być mowy o dyskryminacji jeśli chodzi o statki pływające pod banderą Hiszpanii, gdyż po przeanalizowaniu rzeczywistych połowów nie występowało ryzyko przekroczenia przez statki hiszpańskie przyznanej Hiszpanii kwoty połowowej. Komisja zwraca ponadto uwagę, że obiektywna sytuacja statków hiszpańskich (liczba statków w stosunku do przyznanej Hiszpanii kwoty połowowej) różniła się od sytuacji innych statków. Komisja przyznała wreszcie na rozprawie, że obiektywna sytuacja statków hiszpańskich była inna, gdyż okres połowowy w Hiszpanii rozpoczyna się tydzień później. Większość hiszpańskich statków do połowów okrężnicą przeprowadza bowiem połowy tuńczyka błękitnopłetwego wokół Balearów, gdzie morze osiąga temperaturę wody sprzyjającą połowom tydzień później niż w innych miejscach( ).

119. W związku z rozróżnieniem dokonanym pomiędzy hiszpańskimi statkami rybackimi do połowów okrężnicą i innymi statkami rybackimi do połowów okrężnicą, do których stosuje się rozporządzenie nr 530/2008 Komisja wysuwa trzy argumenty; po pierwsze, brak rzeczywistego ryzyka wyczerpania kwot połowowych przez hiszpańskie statki rybackie do połowów okrężnicą, po drugie, obiektywnie inną sytuację hiszpańskich statków do połowów okrężnicą, która powoduje, że w żadnym wypadku nie było możliwe, iż statki te wyczerpią przyznaną im kwotę połowową i, po trzecie, obiektywnie inną sytuację hiszpańskich statków do połowów okrężnicą, gdyż przeprowadzają one połowy w wodach, które osiągają temperaturę sprzyjającą połowom tuńczyka tydzień później.

120. Wysuwane przez Komisję argumenty nie uzasadniają według mnie różnicy w traktowaniu w niniejszej sprawie statków hiszpańskich i innych statków.

121. Po pierwsze, Komisja nie podała w swoich uwagach na piśmie ani na rozprawie żadnych danych, z których wyraźnie wynikałoby, że do przekroczenia przyznanych statkom hiszpańskim kwot połowowych dojdzie dopiero w dniu 23 czerwca 2008 r., a nie w dniu 16 czerwca 2008 r. Komisja nie przedstawiła żadnych danych, z których wynikałoby, że w okresie, w którym przyjęto zaskarżone rozporządzenie, poprzednia wielkość połowów przeprowadzonych przez statki hiszpańskie była niższa od wielkości połowów przeprowadzonych przez statki innych państw członkowskich. Komisja wskazała natomiast w swoich uwagach na piśmie, że w okresie od dnia 27 maja 2008 r. do dnia 23 czerwca 2008 r. połowy przeprowadzone przez hiszpańskie statki rybackie do połowów okrężnicą przewyższały połowy przeprowadzone przez francuskie statki rybackie do połowów okrężnicą( ). W odniesieniu do tej informacji wskazano wprawdzie, że szacunki dotyczące połowów przeprowadzonych przez statki francuskie mogą być nieprawidłowe, gdyż przez pewien czas nie funkcjonował system satelitarnego monitorowania statków. Jednakże pomimo wystąpienia podejrzenia niespójności, nie podano rzeczywistych szacunków dotyczących wysokości połowów przeprowadzonych przez statki francuskie w porównaniu do statków hiszpańskich.

122. Ponadto z raportu ICCAT wynika, że jeśli chodzi o rzeczywiste połowy statków hiszpańskich w 2008 r. (na podstawie wszystkich metod połowowych), szacunkowe połowy tuńczyka błękitnopłetwego przeprowadzone przez statki hiszpańskie wyniosły 2 938 ton w Atlantyku i 2 465 ton w Morzu Śródziemnym, co razem stanowi 5 403 tony( ). Liczba ta stanowi 99,3% kwoty połowowej, która została przyznana Hiszpanii na 2008 r., która wynosiła 5 428,46 ton. Biorąc pod uwagę dane pochodzące z tego samego źródła, jeśli chodzi o szacunkowe połowy, Hiszpania zbliżyła się zatem do swej kwoty bardziej niż Francja i Włochy( ).

123. Wobec braku konkretnych danych, z których wynikałoby, że nie występowało ryzyko, iż hiszpańskie statki do połowów okrężnicą przekroczą przyznaną Hiszpanii kwotę połowową, uważam, że różnica w traktowaniu statków do połowów okrężnicą pływających pod banderą Hiszpanii w porównaniu do statków pływających pod banderą Grecji, Włoch, Francji, Cypru i Malty nie znajduje obiektywnego uzasadnienia.

124. Po drugie należy zbadać, czy uzasadnione jest twierdzenie, że teoretycznie nie było możliwości, by hiszpańskie statki rybackie do połowów okrężnicą przekroczyły przyznaną Hiszpanii kwotę połowową do dnia 23 czerwca 2008 r. Również z tym twierdzeniem nie mogę się zgodzić.

125. Z przedstawionych przez Komisję uwag na piśmie wynika, po pierwsze, że kwota połowowa każdego państwa członkowskiego została rozdzielona w oparciu o liczbę statków, którymi dysponowało dane państwo członkowskie. Komisja potwierdza w swoich uwagach na piśmie, że w 2008 r. Wspólnota dysponowała liczbą 131 statków rybackich do połowów okrężnicą, które dzieliły się w następujący sposób: jeden cypryjski, cztery maltańskie, sześć hiszpańskich, 16 greckich, 36 francuskich i 68 włoskich( ). Komisja zwraca uwagę w tym zakresie, że np. na kwotę połowową w 2008 r. dla 32 statków francuskich o długości powyżej 24 metrów składały się kwoty indywidualne wynoszące od 110 do 120 ton na statek. Indywidualna kwota każdego z 68 statków włoskich została ustalona na 52 tony. Indywidualna kwota każdego z sześciu statków hiszpańskich została ustalona między 251 i 352 ton. Z informacji tych wynika, że związek między liczbą statków i kwotą połowową przyznaną Hiszpanii nie uzasadnia różnicy w traktowaniu statków hiszpańskich i statków innych państw członkowskich, gdyż istniejąca kwota połowowa została podzielona proporcjonalnie do liczby statków, którymi dysponowały poszczególne państwa członkowskie. Ponadto w motywie 7 rozporządzenia nr 530/2008 Komisja sama przyznała, że „dzienna zdolność połowowa pojedynczego statku rybackiego do połowów jedną okrężnicą jest tak duża, że dozwolone poziomy połowów mogą zostać osiągnięte lub przekroczone w bardzo krótkim czasie”( ). Skoro już jeden statek rybacki do połowów okrężnicą może osiągnąć kwotę połowową, nie mogę zgodzić się z argumentem, że hiszpańskie statki do połowów okrężnicą w żadnym wypadku nie mogłyby osiągnąć przyznanej kwoty połowowej.

126. Z przedstawionych przez Komisję uwag na piśmie wynika, po drugie, że w okresie od dnia 27 maja 2008 r. do dnia 23 czerwca 2008 r. (czyli w okresie czterech tygodni) statki hiszpańskie złowiły 1 404,427 ton tuńczyka błękitnopłetwego( ). Oznacza to, że tygodniowo statki te złowiły średnio trochę ponad 351 ton tuńczyka błękitnopłetwego. Kwota połowowa tuńczyka błękitnopłetwego została w 2008 r. ustalona dla Hiszpanii na 5 428,46 ton( ). Zgodnie z danymi Komisji około 70% całkowitych połowów tuńczyka błękitnopłetwego przeprowadza się przy użyciu okrężnicy( ); oznacza to, że przewidziano, iż hiszpańskie statki rybackie do połowów okrężnicą złowią w 2008 r. około 3 800 ton tuńczyka błękitnopłetwego (czyli 70% całkowitej kwoty hiszpańskiej). Ponieważ statki hiszpańskie dysponowały tygodniowo taką samą zdolnością połowową jak w okresie od dnia 27 maja 2008 r. do dnia 23 czerwca 2008 r., połowy w wysokości 3 800 ton zostałyby osiągnięte w ciągu dziesięciu lub jedenastu tygodni. Mając na uwadze, że okres połowowy w Hiszpanii trwa 25 tygodni( ), nie można według mnie twierdzić, że teoretycznie byłoby niemożliwe, by hiszpańskie statki rybackie do połowów okrężnicą osiągnęły kwotę połowową za 2008 r.

127. Po trzecie, Komisja przyznała na rozprawie, że obiektywna sytuacja hiszpańskich statków rybackich do połowów okrężnicą jest inna, gdyż wody, w których statki te przeprowadzają połowy tuńczyka błękitnopłetwego osiągają temperaturę sprzyjającą połowom dopiero tydzień później. Nie mogę podzielić tego argumentu. Gdyby to twierdzenie Komisji było uzasadnione, okres połowowy tuńczyka błękitnopłetwego, taki jak ustalony rozporządzeniem nr 1559/2007, powinien trwać w Hiszpanii jeden tydzień dłużej niż w innych państwach członkowskich( ). Jeżeli czynnik ten rzeczywiście miałby tak istotne znaczenie jakie przypisuje mu Komisja, okoliczność, że Hiszpania może przeprowadzać połowy tuńczyka błękitnopłetwego tydzień dłużej niż wszystkie pozostałe państwa członkowskie, zostałaby uwzględniona już w rozporządzeniu nr 1559/2007.

128. Należy wreszcie podkreślić, że twierdzenie, iż istnieje poważne zagrożenie dla ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego oraz jednoczesne zezwalanie Hiszpanii na przeprowadzanie połowów przez dodatkowy okres jednego tygodnia, dokładnie w pełni okresu połowowego, jest niespójne. Komisja uznała w ramach przysługującego jej swobodnego uznania, że w rzeczywistości istnieje poważne zagrożenie dla ochrony zasobów tuńczyka błękitnopłetwego. Skutkiem takiego stwierdzenia powinno być równe traktowanie wszystkich państw członkowskich, których dotyczy rozporządzenie nr 530/2008. Jeśli zasoby tego gatunku ryb są bowiem zagrożone, zagrożenie to dotyczy całego obszaru połowowego, niezależnie od okoliczności, że niektóre państwa członkowskie nie wyczerpały jeszcze swojej kwoty połowowej( ).

129. W konsekwencji uważam, że rozporządzenie nr 530/2008, przewidując różne traktowanie statków rybackich do połowów okrężnicą pływających pod banderą Hiszpanii i takich samych statków rybackich pływających pod banderą Grecji, Włoch, Francji, Cypru i Malty, narusza zasadę niedyskryminacji.

b) Konsekwencje naruszenia zasady niedyskryminacji

130. Należy wreszcie zbadać, jak stwierdzenie naruszenia przez rozporządzenie nr 530/2008 zasady niedyskryminacji wpływa na jego ważność. Należy przede wszystkim sprawdzić, czy naruszenie tej zasady powoduje nieważność całego rozporządzenia, czy jedynie niektórych jego artykułów.

131. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stwierdzenie częściowej nieważności jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy składniki, o których stwierdzenie nieważności się wnosi, mogą zostać oddzielone od reszty aktu( ). Ponadto warunek ten nie zostaje spełniony jeśli stwierdzenie częściowej nieważności zmieniałoby istotę przyjętych regulacji( ). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, w celu stwierdzenia częściowej nieważności muszą zostać zatem spełnione dwie przesłanki: możliwość oddzielenia elementów, których ma dotyczyć stwierdzenie nieważności i zachowanie istoty przyjętych regulacji.

132. Według mnie naruszenie zasady niedyskryminacji w niniejszej sprawie oznacza przede wszystkim nieważność art. 1 i 2 rozporządzenia nr 530/2008, których skutkiem jest korzystniejsze traktowanie hiszpańskich statków rybackich do połowów okrężnicą w stosunku do innych statków, których dotyczy to rozporządzenie. Artykuły 1 i 2 rozporządzenia razem naruszają zasadę niedyskryminacji i należy zatem stwierdzić ich nieważność.

133. Gdyby Trybunał, w ramach badania zgodności z zasadą proporcjonalności (czwarte i piąte pytanie prejudycjalne), postanowił, że nie należy stwierdzać nieważności art. 3, należałoby stwierdzić nieważność tego artykułu na obecnym etapie, jako konsekwencji stwierdzenia nieważności art. 1 i 2 rozporządzenia nr 530/2008. Środek zakazujący wyładunku tuńczyka nie ma bowiem sensu, jeśli nie istnieje podstawa prawna do wprowadzania samego zakazu połowów tuńczyka. Ponieważ uważam jednak, że art. 3 jest już nieważny z powodu naruszenia zasady proporcjonalności( ), na obecnym etapie należy stwierdzić nieważność jedynie art. 1 i 2 rozporządzenia.

134. W związku z powyższym uważam, że art. 1 i 2 rozporządzenia nr 530/2008 są nieważne z tego powodu, że naruszają zasadę niedyskryminacji ze względu na przynależność państwową w rozumieniu art. 12 WE.

2. Rozróżnienie dokonane pomiędzy statkami, o których mowa w rozporządzeniu nr 530/2008 i innymi statkami

135. Należy również zbadać kwestię zasadności rozróżnienia dokonanego pomiędzy statkami rybackimi do połowów okrężnicą wymienionymi w rozporządzeniu nr 530/2008 (czyli statkami pływającymi pod banderą Grecji, Włoch, Francji, Cypru i Malty oraz Hiszpanii) i wszystkimi pozostałymi statkami rybackimi do połowów okrężnicą( ).

136. Komisja stwierdziła na rozprawie, że Portugalia i inne państwa członkowskie nie przeprowadzają połowów tuńczyka błękitnopłetwego statkami rybackimi do połowów okrężnicą, lecz inną metodą, oraz poinformowała, że wszystkie państwa członkowskie, które przeprowadzają połowy tuńczyka błękitnopłetwego statkami rybackimi do połowów okrężnicą są objęte rozporządzeniem nr 530/2008.

137. Należy w związku z tym stwierdzić, że państwa członkowskie, które nie zostały wymienione w rozporządzeniu nr 530/2008, znajdowały się w sytuacji, która obiektywnie była odmienna od sytuacji innych państw członkowskich wymienionych w tym rozporządzeniu. Wynika z tego, że rozporządzenie nr 530/2008 nie narusza zasady dyskryminacji pod tym względem.

F – Pytania siódme, ósme i dziewiąte

138. W pytaniach siódmym, ósmym i dziewiątym, które z uwagi na ich podobieństwo należy rozpatrywać łącznie, sąd krajowy pragnie się w istocie dowiedzieć:

– po pierwsze, czy rozporządzenie nr 530/2008 jest nieważne w zakresie, w jakim przyjęto je, z jednej strony, z naruszeniem zasady skutecznej ochrony sądowej, chronionej na mocy art. 47 Karty praw podstawowych Unii, oraz, z drugiej strony, z naruszeniem zasady kontradyktoryjności, która stanowi zasadę ogólną prawa wspólnotowego, polegającym na tym, że przed przyjęciem zaskarżonego rozporządzenia zainteresowane strony i państwa członkowskie nie miały możliwości przedstawienia uwag na piśmie;

– po drugie, czy rozporządzenie nr 530/2008 jest nieważne w zakresie, w jakim przyjęto je na mocy art. 7 rozporządzenia nr 2371/2002, który narusza zasadę skutecznej ochrony sądowej, chronionej na podstawie art. 47 Karty praw podstawowych Unii i zasadę kontradyktoryjności, będącą zasadą ogólną prawa wspólnotowego.

139. Pragnę podkreślić, w szczególności w związku z dziewiątym pytaniem prejudycjalnym, że pytanie to, jak na rozprawie zauważyła Rada, dotyczy tylko ważności art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 2371/2002, który jest bez znaczenia dla niniejszej sprawy. Pytanie sądu krajowego należy jednakże rozumieć w ten sposób, że sąd ten pragnie się dowiedzieć, czy art. 7 rozporządzenia nr 2371/2002 jest sprzeczny z zasadą skutecznej ochrony sądowej i zasadą kontradyktoryjności w zakresie, w jakim umożliwia innym państwom członkowskim wypowiedzenie się wyłącznie po wszczęciu procedury na podstawie uzasadnionego wniosku państwa członkowskiego, lecz już nie w sytuacji, gdy procedura ta jest wszczynana z inicjatywy Komisji.

140. Najpierw należy zatem zbadać, czy zasady te zostały naruszone przez rozporządzenie nr 530/2008, a następnie czy zostały one naruszone przez art. 7 rozporządzenia nr 2371/2002, jednakże w obu przypadkach pod warunkiem, że art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2008 stanowi prawidłową podstawę prawną do przyjęcia rozporządzenia nr 530/2008.

1. Czy rozporządzenie nr 530/2008 narusza zasadę skutecznej ochrony sądowej i zasadę kontradyktoryjności?

a) Zarzucane naruszenie zasady skutecznej ochrony sądowej

141. Na wstępie należy odnotować, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada skutecznej ochrony sądowej jest zasadą ogólną prawa Wspólnoty wynikającą ze wspólnych tradycji konstytucyjnych państw członkowskich, chronioną na mocy art. 6 i 13 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności( ), a także na mocy art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej proklamowanej w dniu 7 grudnia 2000 r. w Nicei( ). Artykuł 47 ust. 1 karty stanowi, że każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w tym artykule.

142. Nie potrafię zrozumieć w jaki sposób okoliczność, że zainteresowane strony i państwa członkowskie nie miały możliwości przedstawienia uwag na piśmie przed przyjęciem zaskarżonego rozporządzenia, mogła naruszać zasadę skutecznej ochrony sądowej. Zasada ta dotyczy bowiem ochrony sądowej, która przysługuje już po uchwaleniu danego aktu. Wspomniana ochrona sądowa zagwarantowana jest zarówno państwom członkowskim, jak i innym zainteresowanym stronom (fizycznym i prawnym), gdyż strony te mogą, na warunkach przewidzianych w art. 230 akapity drugi i czwarty WE( ), wnieść skargę o stwierdzenie nieważności tego aktu; podobnie sąd krajowy może w ramach toczącego się przed nim postępowania zwrócić się do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym ważności aktu wspólnotowego. Uważam zatem, że brak możliwości przedstawienia uwag w ramach procedury przyjmowania rozporządzenia nr 530/2008 nie oznacza, że zasada skutecznej ochrony sądowej została naruszona.

b) Zarzucane naruszenie zasady kontradyktoryjności

143. W ramach badania zarzucanego naruszenia zasady kontradyktoryjności należy sprawdzić, czy rozporządzenie nr 530/2008 narusza tę zasadę, po pierwsze, w stosunku do państw członkowskich i, po drugie, w stosunku do zainteresowanych stron, o których mowa w art. 3 rozporządzenia.

i) Poszanowanie zasady kontradyktoryjności w stosunku do państw członkowskich

144. Co się tyczy poszanowania zasady kontradyktoryjności w stosunku do państw członkowskich, z orzecznictwa Trybunału wynika, że zasada ta znajduje zastosowanie nie tylko do obywateli, lecz również do państw członkowskich; jeśli chodzi o te ostatnie, zasada ta została uznana w ramach procedur wszczętych przez instytucję wspólnotową przeciwko danemu państwu członkowskiemu( ). Zasada kontradyktoryjności ma wobec tego zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy instytucje wszczynają postępowanie przeciwko państwom członkowskim takie jak np. postępowanie w trybie art. 228 WE( ) lub postępowanie związane z pomocą państwa( ). Rozporządzenie Komisji jest natomiast co do zasady aktem prawnym o charakterze generalnym, a na Komisji w trakcie procedury jego przyjmowania nie spoczywa ogólny obowiązek umożliwienia zainteresowanym stronom i państwom członkowskim wypowiedzenia się w sprawie tego rozporządzenia. Zgodnie z art. 249 akapit drugi WE( ) rozporządzenie jest bowiem aktem o charakterze generalnym, który wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowany we wszystkich państwach członkowskich.

145. Należy ponadto mieć na uwadze, że podstawa prawna, w oparciu o którą przyjęte zostało rozporządzenie nr 530/2008, czyli art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002, przewiduje możliwość przyjmowania środków nadzwyczajnych z inicjatywy Komisji( ). Możliwość przedstawienia przez państwa członkowskie uwag w zakresie środków nadzwyczajnych mogłaby nieproporcjonalnie opóźnić ich przyjęcie i tym samym pozbawić je jakiegokolwiek sensu. Sens tych środków polega przecież dokładnie na tym, że aby zagwarantować ich skuteczność są one przyjmowane szybko i bez zbędnego opóźnienia( ).

146. W konsekwencji uważam, że rozporządzenie nr 530/2008 nie narusza zasady kontradyktoryjności w stosunku do państw członkowskich.

ii) Poszanowanie zasady kontradyktoryjności w stosunku do innych zainteresowanych stron

147. Jeśli chodzi o poszanowanie zasady kontradyktoryjności w stosunku do innych zainteresowanych stron wymienionych w art. 3 rozporządzenia nr 530/2008, należy podkreślić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zasada kontradyktoryjności znajduje zastosowanie do każdej procedury, która może doprowadzić do wydania decyzji instytucji wspólnotowej wpływającej w istotny sposób na interesy danej osoby( ). Podobnie, jak zostało wskazane w pkt 144 niniejszej opinii należy jeszcze raz podkreślić, że rozporządzenie Komisji jest co do zasady aktem prawnym o charakterze generalnym. W zależności od jego treści, akt ten może być również indywidualnym aktem prawnym, o ile wykazane zostanie, że dotyczy on w rzeczywistości jednej lub większej liczby decyzji, które dotyczą osób w sposób bezpośredni i indywidualny( ). Według mnie kryterium indywidualnego oddziaływania nie zostało w niniejszej sprawie spełnione, gdyż art. 3 rozporządzenia nr 530/2008 dotyczy ogólnie wszystkich wspólnotowych podmiotów gospodarczych, które mogą prowadzić działalność polegającą na wyładunku, umieszczaniu w kadziach w celach hodowlanych i tuczenia oraz przeładunku tuńczyka błękitnopłetwego( ). Rozporządzenia nr 530/2008 nie należy w konsekwencji traktować jak decyzję, lecz raczej jak akt prawny o charakterze generalnym, w ramach którego Komisja nie jest zobowiązana zagwarantować zainteresowanym stronom, o których mowa w art. 3 tego rozporządzenia, prawa do przedstawienia swoich uwag.

148. Należy jednak dodać, że z orzecznictwa wynika, iż, nawet jeśli rozporządzenie dotyczyłoby zainteresowanych stron bezpośrednio i indywidualnie, oraz że strony te mogłyby zaskarżyć ten akt na podstawie art. 230 akapit czwarty WE( ), artykuł ten sam w sobie nie przyznaje automatycznie jednostkom prawa do przedstawienia uwag przed przyjęciem tego aktu( ).

149. Ponadto należy również podkreślić, podobnie jak w pkt 145 niniejszej opinii, że możliwość przedstawienia przez zainteresowane strony uwag w zakresie środków nadzwyczajnych mogłaby nieproporcjonalnie opóźnić przyjęcie środków nadzwyczajnych w trybie art. 7 ust. 1 rozporządzenia 2371/2002, które powinny być przyjmowane szybko i bez zbędnego opóźnienia w celu zagwarantowania ich skuteczności.

150. Uważam w konsekwencji, że rozporządzenie nr 530/2008 nie narusza zasady kontradyktoryjności w stosunku do innych zainteresowanych stron, o których mowa w art. 3 rozporządzenia nr 530/2008.

2. Czy artykuł 7 rozporządzenia nr 2371/2002 narusza zasadę skutecznej ochrony sądowej i zasadę kontradyktoryjności?

151. Według mnie art. 7 rozporządzenia nr 2371/2002 również nie narusza zasady skutecznej ochrony sądowej i zasady kontradyktoryjności.

a) Zarzucane naruszenie zasady skutecznej ochrony sądowej

152. Jeśli chodzi o kwestię naruszenia zasady skutecznej ochrony sądowej, pragnę odesłać do argumentacji zaprezentowanej w pkt 141 i 142 niniejszej opinii. Z powodów tam podanych uważam, że art. 7 rozporządzenia nr 2371/2002 nie narusza zasady skutecznej ochrony sądowej.

b) Zarzucane naruszenie zasady kontradyktoryjności

153. Podobnie uważam, że art. 7 rozporządzenia nr 2371/2002 nie narusza zasady kontradyktoryjności ani prawa zainteresowanych stron i państw członkowskich do przedstawienia uwag.

154. Jeśli chodzi o prawo innych zainteresowanych stron (osób fizycznych i prawnych) do przedstawienia uwag, pragnę odesłać do pkt 145 i 149 niniejszej opinii. Jeżeli każda zainteresowana strona (osoba fizyczna i prawna) miałaby prawo do przedstawienia uwag w ramach procedury przyjmowania środków nadzwyczajnych, nieproporcjonalnie wydłużyłoby to procedurę przyjmowania środków nadzwyczajnych w celu ochrony żywych zasobów wodnych i poważnie obniżyło ich skuteczność.

155. Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 Komisja może przyjąć środki nadzwyczajne w celu ochrony żywych zasobów wodnych albo na uzasadniony wniosek państwa członkowskiego albo z własnej inicjatywy. Zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 2371/2002 państwo członkowskie przekazuje wniosek jednocześnie Komisji, pozostałym państwom czło