Sprawa T-357/02

Freistaat Sachsen

przeciwko

Komisji Wspólnot Europejskich

„Pomoc państwa — Pomoc udzielona przez władze kraju związkowego Saksonii — Program pomocowy na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw — Przyspieszone postępowanie zatwierdzające — Stosowanie w czasie wspólnotowych wytycznych i rozporządzenia o zwolnieniach dotyczącego małych i średnich przedsiębiorstw — Plan pomocy zgłoszony przed wejściem w życie rozporządzenia o zwolnieniach — Uzasadnione oczekiwania — Pewność prawa — Zgłoszenie kompletne”

Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (piąta izba w składzie powiększonym) z dnia 3 maja 2007 r. II-1265

Streszczenie wyroku

To dopiero od dnia 30 kwietnia 2004 r., czyli od dnia opublikowania komunikatu w sprawie nieaktualnych dokumentów i rozporządzenia nr 794/2004 dotyczącego wykonania rozporządzenia nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [88] WE, komunikat Komisji z dnia 2 lipca 1992 r. w sprawie przyspieszonego postępowania zatwierdzającego dla systemów pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz zmiany istniejących systemów nie ma zastosowania. (por. pkt 52, 54)

Nawet w przypadku gdy dany projekt programu pomocowego spełnia wszystkie warunki, którym komunikat Komisji w sprawie przyspieszonego postępowania poddaje skorzystanie z badania w terminie 20 dni roboczych od dnia jego zgłoszenia, Komisja jedynie „co do zasady” zobowiązuje się do niezgłaszania uwag po upływie tego terminu, przy jednoczesnym całkowitym zachowaniu swoich uprawnień do „podjęcia decyzji w sprawie”. Warunki, które muszą spełnić zgłoszone programy pomocowe, tak aby Komisja zasadniczo nie podniosła wobec nich sprzeciwu i orzekła w terminie 20 dni roboczych, należy poddać wąskiej wykładni, ponieważ przyspieszone postępowanie zatwierdzające stanowi odstępstwo od normalnej procedury badania zgłoszeń. W przypadku wątpliwości co do spełnienia przesłanek przewidzianych w komunikacie Komisja ma podstawę do tego, aby nie zastosować przyspieszonego postępowania zatwierdzającego. (por. pkt 56, 57, 68)

Stosowanie kryteriów ustalonych w uregulowaniu, które weszło w życie po zgłoszeniu spornej pomocy, w celu oceny zgodności tej pomocy państwa ze wspólnym rynkiem, prowadzi w nieunikniony sposób do przyznania temu uregulowaniu skutku retroaktywnego. W takim bowiem przypadku początek obowiązywania nowego uregulowania jest ustalony wcześniej od jego daty wejścia w życie, to jest w dniu otrzymania zgłoszenia przez Komisję. Przyjęcie, że ocena zgodności pomocy może zostać dokonana na podstawie uregulowania, które weszło w życie po zgłoszeniu pomocy, oznaczałoby zezwolenie Komisji na określenie prawa właściwego w zależności od momentu wybranego przez nią na przeprowadzenie takiej oceny, co byłoby nie tylko trudne do pogodzenia z faktem, że art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999 ustanawiający szczegółowe zasady stosowania art. [88] WE nakazuje Komisji zbadanie zgłoszenia „bezzwłocznie po jego otrzymaniu”, ale także z poszanowaniem wymogów przejrzystości i przewidywalności kryteriów, w oparciu o które Komisja dokonuje oceny pomocy, które stanowią uzasadnienie tekstów przez nią publikowanych w dziedzinie pomocy państwa. Zastosowanie nowego przepisu dotyczącego zgodności pomocy państwa do pomocy zgłoszonej przed jego wejściem w życie jest dopuszczalne, o ile wynika z treści, celu i struktury nowego uregulowania, które ma być stosowane z mocą wsteczną, i o ile w należyty sposób są uwzględnione uzasadnione oczekiwania zainteresowanych. (por. pkt 102, 107, 108)

Rozporządzenie Komisji nr 70/2001 w sprawie stosowania art. 87 i 88 traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw nie może być stosowane przez Komisję celem oceny zgodności ze wspólnym rynkiem planu pomocy zgłoszonego przed jego wejściem w życie. Po pierwsze bowiem, nic w jego treści nie pozwala ani wyraźnie, ani w sposób dorozumiany na takie jego stosowanie. Po drugie, państwa członkowskie nie były w stanie przewidzieć ani jego ostatecznej treści, ani dnia jego wejścia w życie. Ponadto takie stosowanie byłoby sprzeczne z przewidywalnością, którą ma zapewniać publikacja przez Komisję tekstów dotyczących kryteriów, które ma ona zamiar stosować przy ocenie zgodności pomocy. Wreszcie stosowanie tego rozporządzenia do pomocy już zgłoszonej — podczas gdy w odniesieniu do pomocy przyznanej bez dochowania obowiązku zgłoszenia ocena następuje w świetle reguł obowiązujących w chwili, gdy została ona wypłacona — mogłoby zachęcać państwa członkowskie do uchylania się od obowiązku zgłoszenia, bowiem czyniąc to, nie ponosiłyby one ryzyka i sankcji grożących im w przypadku zgłoszenia. (por. pkt 112, 116, 117, 119, 120)

Możliwość wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie planu pomocy państwa nie może skutkować ograniczeniem praw proceduralnych zainteresowanych stron, pozbawiając je możliwości żądania stwierdzenia nieważności decyzji końcowej i oparcia ich skargi na uchybieniach dotyczących wszystkich etapów postępowania, prowadzącego do wydania tej decyzji. W istocie decyzja o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego, nawet jeżeli wywołuje własne i autonomiczne skutki prawne, ma charakter przygotowawczy w stosunku do decyzji końcowej, która ostatecznie określi stanowisko Komisji i w której Komisja może jeszcze zmienić ocenę dokonaną w decyzji o wszczęciu. (por. pkt 127)