Sprawa C‑515/13

Ingeniørforeningen i Danmark

przeciwko

Tekniq

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Østre Landsret)

„Odesłanie prejudycjalne — Polityka społeczna — Dyrektywa 2000/78/WE — Równe traktowanie w zakresie zatrudnienia i pracy — Artykuł 2 ust. 1 i art. 2 ust. 2 lit. a) — Artykuł 6 ust. 1 — Odmienne traktowanie ze względu na wiek — Uregulowanie krajowe przewidujące niewypłacanie odpraw z tytułu zwolnienia pracownikom uprawnionym z chwilą odejścia do emerytury w ramach powszechnego systemu emerytalnego”

Streszczenie – Wyrok Trybunału (dziewiąta izba) z dnia 26 lutego 2015 r.

Polityka społeczna – Równe traktowanie w zakresie zatrudnienia i pracy – Dyrektywa 2000/78 – Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek – Uregulowanie krajowe wykluczające z odprawy z tytułu zwolnienia, pracowników uprawnionych do emerytury w ramach powszechnego systemu emerytalnego – Uzasadnienie wynikające z dążenia do uzasadnionych celów – Dopuszczalność – Przesłanki – Ocena przez sąd krajowy

[dyrektywa Rady 2000/78, art. 2 ust. 1 lit. a), art. 6 ust. 1]

Artykuł 2 ust. 1, art. 2 ust. 2 lit. a) i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78 ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, iż nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku zwolnienia pracownika, który był nieprzerwanie zatrudniony w tym samym przedsiębiorstwie przez okres 12, 15 lub 18 lat, pracodawca wypłaca z chwilą odejścia tego pracownika odprawę w wysokości odpowiednio jednego, dwóch lub trzech miesięcznych wynagrodzeń, lecz odprawa ta nie przysługuje, gdy w chwili rozwiązania stosunku pracy pracownik ma możliwość otrzymywania emerytury w ramach powszechnego systemu emerytalnego, jeżeli, po pierwsze, uregulowanie to jest obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z prawem celem polityki zatrudnienia i rynku pracy, oraz po drugie, stanowi ono właściwy i konieczny środek służący realizacji tego celu. Do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy jest tak w danym wypadku.

W istocie ograniczenie kręgu osób uprawnionych do odprawy z tytułu zwolnienia wyłącznie do pracowników, którzy nie zamierzają z chwilą odejścia korzystać z powszechnych uprawnień emerytalnych, nie wydaje się nieracjonalne w świetle celu wytyczonego przez ustawodawcę, polegającego na zapewnieniu zwiększonej ochrony pracownikom, których przejście do nowego stosunku pracy okazuje się kwestią delikatną z uwagi na staż pracy w przedsiębiorstwie. Wspomniane uregulowanie krajowe pozwala również ograniczyć możliwości nadużyć, polegających na korzystaniu przez pracownika z odprawy mającej na celu wsparcie przy poszukiwaniu nowego zatrudnienia, podczas gdy zamierza on przejść na emeryturę. Tym samym należy uznać, że takie uregulowanie krajowe nie wydaje się rażąco niewłaściwe do osiągnięcia zgodnego z prawem celu polityki zatrudnienia realizowanego przez prawodawcę Unii.

Ponadto rozpatrywany uregulowanie krajowe ma na celu również zagwarantowanie, zgodnie z zasadą proporcjonalności i koniecznością walki z nadużyciami, by odprawa z tytułu zwolnienia pracownika była wypłacana tylko tym osobom, do których jest kierowana, czyli tym, które zamierzają pozostać aktywne zawodowo, lecz które z uwagi na wiek doświadczają ogólnie więcej trudności w znalezieniu nowego zatrudnienia. Uregulowanie to pozwala również uniknąć wypłacania odprawy z tytułu zwolnienia osobom, które będą otrzymywać emeryturę w ramach powszechnego systemu emerytalnego i w konsekwencji nie wykracza poza to, co konieczne do osiągnięcia celów, które ma godzić.

Ponadto przepis omawianego uregulowania krajowego różni się od przepisu, który był źródłem sporu, którego dotyczyła sprawa zakończona wydaniem wyroku Ingeniørforeningen i Danmark (C‑499/08). W istocie ponieważ emerytura, o którą chodzi w owej sprawie, może być wypłacana od momentu ukończenia 60. roku życia, wszyscy pracownicy, którzy osiągnęli ten wiek, z chwilą odejścia mogli otrzymać jedynie emeryturę niższą niż ta, którą otrzymaliby, gdyby mogli doczekać wymaganego wieku emerytalnego przed przejściem na emeryturę. W konsekwencji taki pracownik ryzykowałby w istocie obniżenie wypłacanej mu kwoty z powodu wcześniejszego przejścia na emeryturę. Nie jest tak natomiast w wypadku dotyczy wykluczenia wypłaty specjalnej odprawy z tytułu zwolnienia pracownika w przypadku, w którym z chwilą odejścia pracownik ma możliwość przejścia na emeryturę w ramach powszechnego systemu emerytalnego, ponieważ ryzyko otrzymania niższej kwoty wypłacanej z tytułu wcześniejszej emerytury co do zasady nie dotyczy pracowników, którzy nabyli uprawnienia emerytalne w ramach powszechnego systemu emerytalnego. Ponadto w zakresie, w jakim odprawa z tytułu zwolnienia pracownika stanowi świadczenie jednorazowe odpowiadające odpowiednio jednemu, dwóm lub trzem miesięcznym wynagrodzeniom, środek wykluczający ową odprawę w odniesieniu do pracowników, którzy nabyli uprawnienia emerytalne w ramach powszechnego systemu emerytalnego nie wydaje się móc spowodować znaczącej utraty dochodu w dłuższej perspektywie czasu. W tym względzie wykluczenie odprawy z tytułu zwolnienia pracownika różni się również od sporu, którego dotyczyła sprawa, w której zapadł wyrok Dansk Jurist- og Økonomforbund (C‑546/11), która dotyczyła wykluczenia prawa urzędników, którzy ukończyli 65. rok życia i byli uprawnieni do emerytury, do utrzymania wynagrodzenia przez okres trzech lat po wypowiedzeniu.

W konsekwencji środek wykluczający wypłatę specjalnej odprawy z tytułu zwolnienia pracownika w przypadku, w którym z chwilą odejścia pracownik ma możliwość przejścia na emeryturę w ramach powszechnego systemu emerytalnego, nie wydaje się nadmiernie godzić w zgodne z prawem interesy pracowników, którzy osiągnęli normalny wiek emerytalny.

(por. pkt 27, 28, 31, 32, 37–42, 44, 45; sentencja)

Sprawa C‑515/13

Ingeniørforeningen i Danmark

przeciwko

Tekniq

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Østre Landsret)

„Odesłanie prejudycjalne — Polityka społeczna — Dyrektywa 2000/78/WE — Równe traktowanie w zakresie zatrudnienia i pracy — Artykuł 2 ust. 1 i art. 2 ust. 2 lit. a) — Artykuł 6 ust. 1 — Odmienne traktowanie ze względu na wiek — Uregulowanie krajowe przewidujące niewypłacanie odpraw z tytułu zwolnienia pracownikom uprawnionym z chwilą odejścia do emerytury w ramach powszechnego systemu emerytalnego”

Streszczenie – Wyrok Trybunału (dziewiąta izba) z dnia 26 lutego 2015 r.

Polityka społeczna — Równe traktowanie w zakresie zatrudnienia i pracy — Dyrektywa 2000/78 — Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek — Uregulowanie krajowe wykluczające z odprawy z tytułu zwolnienia, pracowników uprawnionych do emerytury w ramach powszechnego systemu emerytalnego — Uzasadnienie wynikające z dążenia do uzasadnionych celów — Dopuszczalność — Przesłanki — Ocena przez sąd krajowy

[dyrektywa Rady 2000/78, art. 2 ust. 1 lit. a), art. 6 ust. 1]

Artykuł 2 ust. 1, art. 2 ust. 2 lit. a) i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78 ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, iż nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku zwolnienia pracownika, który był nieprzerwanie zatrudniony w tym samym przedsiębiorstwie przez okres 12, 15 lub 18 lat, pracodawca wypłaca z chwilą odejścia tego pracownika odprawę w wysokości odpowiednio jednego, dwóch lub trzech miesięcznych wynagrodzeń, lecz odprawa ta nie przysługuje, gdy w chwili rozwiązania stosunku pracy pracownik ma możliwość otrzymywania emerytury w ramach powszechnego systemu emerytalnego, jeżeli, po pierwsze, uregulowanie to jest obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z prawem celem polityki zatrudnienia i rynku pracy, oraz po drugie, stanowi ono właściwy i konieczny środek służący realizacji tego celu. Do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy jest tak w danym wypadku.

W istocie ograniczenie kręgu osób uprawnionych do odprawy z tytułu zwolnienia wyłącznie do pracowników, którzy nie zamierzają z chwilą odejścia korzystać z powszechnych uprawnień emerytalnych, nie wydaje się nieracjonalne w świetle celu wytyczonego przez ustawodawcę, polegającego na zapewnieniu zwiększonej ochrony pracownikom, których przejście do nowego stosunku pracy okazuje się kwestią delikatną z uwagi na staż pracy w przedsiębiorstwie. Wspomniane uregulowanie krajowe pozwala również ograniczyć możliwości nadużyć, polegających na korzystaniu przez pracownika z odprawy mającej na celu wsparcie przy poszukiwaniu nowego zatrudnienia, podczas gdy zamierza on przejść na emeryturę. Tym samym należy uznać, że takie uregulowanie krajowe nie wydaje się rażąco niewłaściwe do osiągnięcia zgodnego z prawem celu polityki zatrudnienia realizowanego przez prawodawcę Unii.

Ponadto rozpatrywany uregulowanie krajowe ma na celu również zagwarantowanie, zgodnie z zasadą proporcjonalności i koniecznością walki z nadużyciami, by odprawa z tytułu zwolnienia pracownika była wypłacana tylko tym osobom, do których jest kierowana, czyli tym, które zamierzają pozostać aktywne zawodowo, lecz które z uwagi na wiek doświadczają ogólnie więcej trudności w znalezieniu nowego zatrudnienia. Uregulowanie to pozwala również uniknąć wypłacania odprawy z tytułu zwolnienia osobom, które będą otrzymywać emeryturę w ramach powszechnego systemu emerytalnego i w konsekwencji nie wykracza poza to, co konieczne do osiągnięcia celów, które ma godzić.

Ponadto przepis omawianego uregulowania krajowego różni się od przepisu, który był źródłem sporu, którego dotyczyła sprawa zakończona wydaniem wyroku Ingeniørforeningen i Danmark (C‑499/08). W istocie ponieważ emerytura, o którą chodzi w owej sprawie, może być wypłacana od momentu ukończenia 60. roku życia, wszyscy pracownicy, którzy osiągnęli ten wiek, z chwilą odejścia mogli otrzymać jedynie emeryturę niższą niż ta, którą otrzymaliby, gdyby mogli doczekać wymaganego wieku emerytalnego przed przejściem na emeryturę. W konsekwencji taki pracownik ryzykowałby w istocie obniżenie wypłacanej mu kwoty z powodu wcześniejszego przejścia na emeryturę. Nie jest tak natomiast w wypadku dotyczy wykluczenia wypłaty specjalnej odprawy z tytułu zwolnienia pracownika w przypadku, w którym z chwilą odejścia pracownik ma możliwość przejścia na emeryturę w ramach powszechnego systemu emerytalnego, ponieważ ryzyko otrzymania niższej kwoty wypłacanej z tytułu wcześniejszej emerytury co do zasady nie dotyczy pracowników, którzy nabyli uprawnienia emerytalne w ramach powszechnego systemu emerytalnego. Ponadto w zakresie, w jakim odprawa z tytułu zwolnienia pracownika stanowi świadczenie jednorazowe odpowiadające odpowiednio jednemu, dwóm lub trzem miesięcznym wynagrodzeniom, środek wykluczający ową odprawę w odniesieniu do pracowników, którzy nabyli uprawnienia emerytalne w ramach powszechnego systemu emerytalnego nie wydaje się móc spowodować znaczącej utraty dochodu w dłuższej perspektywie czasu. W tym względzie wykluczenie odprawy z tytułu zwolnienia pracownika różni się również od sporu, którego dotyczyła sprawa, w której zapadł wyrok Dansk Jurist- og Økonomforbund (C‑546/11), która dotyczyła wykluczenia prawa urzędników, którzy ukończyli 65. rok życia i byli uprawnieni do emerytury, do utrzymania wynagrodzenia przez okres trzech lat po wypowiedzeniu.

W konsekwencji środek wykluczający wypłatę specjalnej odprawy z tytułu zwolnienia pracownika w przypadku, w którym z chwilą odejścia pracownik ma możliwość przejścia na emeryturę w ramach powszechnego systemu emerytalnego, nie wydaje się nadmiernie godzić w zgodne z prawem interesy pracowników, którzy osiągnęli normalny wiek emerytalny.

(por. pkt 27, 28, 31, 32, 37–42, 44, 45; sentencja)