Sprawa C‑600/16 P

National Iranian Tanker Company

przeciwko

Radzie Unii Europejskiej

Odwołanie – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte wobec Islamskiej Republiki Iranu – Zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Stwierdzenie przez Sąd nieważności umieszczenia w wykazie – Ponowne umieszczenie w wykazie – Dowody pochodzące sprzed daty pierwszego umieszczenia w wykazie – Okoliczności faktyczne znane przed pierwszym umieszczeniem w wykazie – Powaga rzeczy osądzonej – Zakres – Pewność prawna – Ochrona uzasadnionych oczekiwań – Skuteczna ochrona sądowa – Podstawa umieszczenia dotycząca udzielania wsparcia logistycznego rządowi Iranu – Zakres – Działalność w zakresie transportu ropy naftowej

Streszczenie – wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 29 listopada 2018 r.

Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Prawo do obrony – Prawo do skutecznej ochrony sądowej – Środki ograniczające wobec Iranu – Zamrożenie środków finansowych osób, podmiotów lub organów udzielających wsparcia rządowi Iranu – Decyzja o ponownym umieszczeniu skarżącego w wykazie na podstawie innych powodów niż te, które uzasadniały pierwotne umieszczenia lub na podstawie identycznego powodu opartego na innych dowodach – Prawo do zapobieżenia przyjęciu tego nowego niekorzystnego aktu opartego na innych powodach – Brak

Wyroki stwierdzające nieważność wydane przez sądy Unii, gdy tylko staną się prawomocne, nabierają powagi rzeczy osądzonej. Wspomniana powaga rzeczy osądzonej nie tylko obejmuje sentencję orzeczeń sądowych w sprawie stwierdzenia nieważności, lecz także rozciąga się na uzasadnienie danego orzeczenia, które stanowi niezbędne wsparcie sentencji i którego nie można od niej oddzielić. Tymczasem powaga rzeczy osądzonej dotyczy tylko tych kwestii faktycznych i prawnych, które rzeczywiście lub siłą rzeczy zostały rozstrzygnięte w orzeczeniu sądowym. Co się tyczy wyroku, którym sąd Unii, ze względu na brak przedstawienia przez Radę wystarczających dowodów na poparcie podstawy faktycznej, stwierdził nieważność aktów dokonujących pierwotnego umieszczenia skarżącego w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi, nie można wywieść z tego stwierdzenia, któremu przysługuje powaga rzeczy osądzonej, że Rada nie mogła następnie przyjąć innych dowodów poświadczających udzielanie wsparcia finansowego danemu rządowi lub oprzeć się na pewnym rodzaju wsparcia, o innym charakterze, udzielanego temu rządowi. Zarzut, zgodnie z którym Rada miała obowiązek wyczerpania wszystkich dostępnych dowodów oraz kwalifikacji prawnych mogących uzasadniać nałożenie środków ograniczających przy okazji pierwszego umieszczenia tego skarżącego, którego to umieszczenia stwierdzono nieważność orzeczeniem korzystającym z powagi rzeczy osądzonej, nie może doprowadzić do stwierdzenia naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej, jako że z uwagi na to, iż z założenia wspomniane dowody i kwalifikacje prawne nie zostały uwzględnione w orzeczeniu, nie mogą one stanowić kwestii prawnych lub faktycznych rzeczywiście lub siłą rzeczy rozstrzygniętych we wspomnianym orzeczeniu. (zob. pkt 42, 43, 45, 48)

Prawo powoływania się na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań przysługuje każdej jednostce znajdującej się w sytuacji, w której instytucja Unii, udzielając konkretnych zapewnień, wzbudziła u niej uzasadnione nadzieje. Natomiast w braku wspomnianych zapewnień nie można powoływać się na naruszenie owej zasady. Decyzja o umieszczeniu podmiotu w wykazie osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, nie prowadzi zaś do udzielenia temu podmiotowi konkretnych zapewnień, że Rada nie dysponuje żadną inną podstawą odnoszącą się do tego podmiotu oprócz podstaw zawartych w uzasadnieniu tej decyzji ani innymi dowodami mogącymi uzasadnić nałożenie względem niego środków ograniczających. (zob. pkt 50, 51)

Zasada skutecznej ochrony sądowej nie może zaś uniemożliwiać Radzie ponownego umieszczenia danej osoby lub danego podmiotu w wykazach osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, w oparciu o inne podstawy niż te, na których zasadzało się pierwotne umieszczenie, lub na identycznej podstawie opartej na innych dowodach. Zasada ta ma bowiem na celu zapewnienie, by niekorzystny akt mógł zostać zaskarżony do sądu, a nie to, by nie można było przyjąć nowego niekorzystnego aktu, opartego na innych podstawach lub dowodach. W konsekwencji gdy zostaje stwierdzona nieważność będącej przedmiotem skargi decyzji instytucji Unii, uznaje się, że ta decyzja nigdy nie istniała, a instytucja ta, która zamierza wydać nową decyzję, może dokonać pełnego przeglądu i powołać się na podstawy inne niż podstawy, na których opierała się decyzja dotknięta stwierdzeniem nieważności. Wynika z tego, że stwierdzona niezgodność z prawem, w związku z pierwszym umieszczeniem skarżącego w wykazie osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, nie może uniemożliwić Radzie po dokonaniu przeglądu sytuacji przyjęcia nowych środków ograniczających na podstawie okoliczności faktycznych już istniejących lub dostępnych. (zob. pkt 54–56)