Sprawa C‑506/16

José Joaquim Neto de Sousa

przeciwko

Estado português

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal da Relação do Porto)

Odesłanie prejudycjalne – Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu użytkowania pojazdów mechanicznych – Dyrektywa 72/166/EWG – Dyrektywa 84/5/EWG – Dyrektywa 90/232/EWG – Kierowca odpowiedzialny za wypadek, w którym spowodował śmierć swojego małżonka będącego pasażerem pojazdu – Prawo krajowe wykluczające odszkodowanie za szkodę materialną poniesioną przez kierowcę odpowiedzialnego za wypadek

Streszczenie – wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 7 września 2017 r.

Zbliżanie ustawodawstw – Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych – Dyrektywy 72/166, 84/5, 90/232 – Uregulowanie krajowe wykluczające odszkodowanie za szkodę materialną poniesioną przez kierowcę odpowiedzialnego za wypadek – Dopuszczalność

(dyrektywy Rady: 72/166; 84/5 zmieniona dyrektywą 2005/14; 90/232)

Dyrektywę Rady 72/166/EWG z dnia 24 kwietnia 1972 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności, drugą dyrektywę Rady 84/5/EWG z dnia 30 grudnia 1983 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów silnikowych, zmienioną dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/14/WE z dnia 11 maja 2005 r., oraz trzecią dyrektywę Rady 90/232/EWG z dnia 14 maja 1990 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one przepisom krajowym wyłączającym prawo kierowcy pojazdu samochodowego odpowiedzialnego w sposób zawiniony za spowodowanie wypadku w ruchu drogowym, w wyniku którego zmarł jego małżonek, pasażer tego pojazdu, do uzyskania odszkodowania za szkodę materialną, którą wspomniany kierowca poniósł w wyniku owej śmierci.

W sprawie w postępowaniu głównym należy zauważyć, że odszkodowanie na rzecz J.J. Neta de Sousy doznaje uszczerbku nie z powodu ograniczenia zakresu szkód pokrytych przez ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej wynikającej z ruchu pojazdów samochodowych przez przepisy w dziedzinie ubezpieczenia, lecz przez właściwy krajowy system odpowiedzialności cywilnej.

W rzeczywistości bowiem sporne w postępowaniu głównym uregulowanie krajowe, w świetle interpretacji nadanej mu przez Supremo Tribunal de Justiça (sąd najwyższy), skutkuje wyłączeniem kierowcy pojazdu samochodowego jako odpowiedzialnego za wypadek w ruchu drogowym z prawa do uzyskania odszkodowania za własną szkodę, którą poniósł on w wyniku tego wypadku. Uregulowanie to nie jest zatem w stanie ograniczyć objęcia ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej szkód wyrządzonych osobom trzecim, która to odpowiedzialność jest ustalana po stronie ubezpieczonego (zob. podobnie wyrok z dnia 23 października 2012 r., Marques Almeida, C‑300/10, EU:C:2012:656, pkt 35).

W tych okolicznościach należy stwierdzić, iż sporne w postępowaniu krajowym przepisy nie naruszają przewidzianej przez prawo Unii gwarancji, że odpowiedzialność cywilna za szkody wynikające z ruchu pojazdów mechanicznych ustalona przez właściwe prawo krajowe będzie objęta ubezpieczeniem zgodnym z dyrektywami pierwszą, drugą i trzecią (zob. analogicznie wyrok z dnia 23 października 2012 r., Marques Almeida, C‑300/10, EU:C:2012:656, pkt 38). Wniosku tego nie podważa fakt, że szkoda materialna poniesiona przez J.J. Neta de Sousę wynika ze śmierci jego żony, pasażerki kierowanego przez niego pojazdu, w chwili, w której spowodował on wypadek. W rzeczywistości bowiem informacje dostarczone przez sąd odsyłający wydają się wskazywać, że sprawa w postępowaniu głównym nie dotyczy prawa do odszkodowania za szkodę poniesioną przez ofiarę mającą status pasażera pojazdu biorącego udział w wypadku, lecz odszkodowania za szkodę poniesioną przez kierowcę odpowiedzialnego za powstanie tej szkody.

(zob. pkt 33–38; sentencja)