Sprawa T‑369/07

Republika Łotewska

przeciwko

Komisji Europejskiej

Środowisko naturalne – Dyrektywa 2003/87/WE – System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych – Krajowy plan rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych dla Łotwy za okres 2008–2012 – Termin trzech miesięcy – Artykuł 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87

Streszczenie wyroku

1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Skarga państw członkowskich

(art. 263 TFUE)

2. Środowisko naturalne – Zanieczyszczenie powietrza – Dyrektywa 2003/87 – Krajowy plan rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (KPRU) – Notyfikacja przez państwo członkowskie – Uprawnienia kontrolne Komisji – Zakres – Charakter prawny decyzji Komisji

(dyrektywa 2003/87 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 9 ust. 3)

3. Środowisko naturalne – Zanieczyszczenie powietrza – Dyrektywa 2003/87 – Krajowy plan rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (KPRU) – Notyfikacja przez państwo członkowskie – Pojęcie

(dyrektywa 2003/87 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 9 ust. 3)

4. Akty instytucji – Domniemanie ważności – Akt nieistniejący – Pojęcie

(art. 288 TFUE)

1. Uprawnienie do zakwestionowania legalności decyzji Komisji w drodze skargi o stwierdzenie nieważności przysługuje wszystkim państwom członkowskim, przy czym wykonanie tego prawa nie wymaga udowodnienia interesu prawnego. Państwo członkowskie nie musi więc wykazywać, że zaskarżany przez nie akt Komisji wywołuje względem niego skutki prawne, aby jego skarga była dopuszczalna. Interes prawny dotyczy jedynie skarg wnoszonych przez osoby fizyczne lub prawne, a nie skarg instytucji Unii lub państw członkowskich.

Ponadto pojęcie interesu prawnego nie może być mylone z pojęciem aktu zaskarżalnego, zgodnie z którym akt powinien mieć na celu wywołanie skutków prawnych, które mogą być niekorzystne, aby mógł być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności, co należy określić, skupiając się na jego istocie.

Decyzja Komisji w sprawie zmiany krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (KPRU) notyfikowanego przez państwo członkowskie wywołuje, zważywszy na jej istotę, tego rodzaju skutki prawne.

(por. pkt 33, 34)

2. Dokonana wcześniej przez Komisję na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 ustanawiającej system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę 96/61 kontrola niekoniecznie prowadzi do wydania decyzji przez Komisję. O ile Komisja ma z pewnością, w następstwie notyfikowania krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (KPRU) obowiązek wnikliwej i bezstronnej oceny zgodności tego KPRU z kryteriami załącznika III i z przepisami art. 10 dyrektywy 2003/87, o tyle z wyrażenia „może odrzucić” wynika, że Komisja dysponuje pewnym zakresem uznania w tym względzie. Wynika stąd ponadto, że jeżeli w okresie trzech miesięcy następujących po notyfikacji KPRU przez państwo członkowskie Komisja nie uczyni użytku z tego prawa, państwo członkowskie może co do zasady wykonać wspomniany KPRU zgodnie z przesłankami określonymi w art. 11 i nast. dyrektywy 2003/87, bez konieczności uzyskania zgody Komisji. I tak postępowanie w sprawie badania KPRU nie musi zakończyć się koniecznie wydaniem formalnej decyzji, w szczególności w sytuacji, w której państwo członkowskie wprowadza w trakcie tego postępowania wszelkie wymagane zmiany.

Komisja może być natomiast zmuszona uczynić użytek ze swych uprawnień decyzyjnych, zgodnie z art. 9 ust. 3 zdanie drugie dyrektywy 2003/87, w sytuacji gdy państwo członkowskie wstrzymuje się lub odmawia wprowadzenia zmian w swym KPRU przed upływem terminu trzech miesięcy, mimo podniesionych zastrzeżeń. W przypadku braku takiej decyzji Komisji o odrzuceniu KPRU notyfikowany KPRU staje się bowiem ostateczny i korzysta z domniemania zgodności z prawem pozwalającego państwu członkowskiemu na jego wykonanie.

Zmiany, które mają miejsce w trakcie następnego etapu badania KPRU, mianowicie w następstwie zgłoszenia przez Komisję zastrzeżeń wobec notyfikowanego KPRU lub niektórych jego aspektów, mają właśnie na celu rozwianie zastrzeżeń sformułowanych początkowo przez Komisję w zakresie ich zgodności z kryteriami załącznika III i z przepisami art. 10 dyrektywy 2003/87. Stąd też przyjęcie zmian przez Komisję jest wyłącznie konsekwencją zastrzeżeń początkowo sformułowanych przez Komisję w ramach jej prawa do kontroli i ograniczonego prawa do odrzucenia KPRU, na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, a nie wyrazem ogólnego prawa Komisji do zatwierdzenia KPRU. W dodatku przyjęcie przez Komisję zmian wprowadzonych do KPRU nie musi być przedmiotem formalnej decyzji wydanej przez tę instytucję. Przeciwnie, po pierwsze, tego rodzaju wykładnia sprzeciwiałaby się zasadzie, zgodnie z którą Komisja nie dysponuje ogólnym prawem do zatwierdzenia KPRU. Po drugie, nie zgadzałaby się z systematyką art. 9 ust. 3 zdanie trzecie dyrektywy 2003/87, który dotyczy wyłącznie decyzji o odrzuceniu i decyzji o przyjęciu KPRU.

(por. pkt 47, 48)

3. Postępowanie wszczęte na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 ustanawiającej system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę 96/61 – poza umożliwieniem Komisji przeprowadzenia uprzedniej kontroli zmierza do zapewnienia państwom członkowskim pewności prawa, a w szczególności umożliwienia im szybkiego podjęcia, w krótkich terminach, decyzji co do sposobu, w jaki mogą one rozdzielić uprawnienia do emisji i zarządzać systemem handlu uprawnieniami na podstawie swoich krajowych planów rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (KPRU) w danym okresie rozliczeniowym. Mając na względzie ograniczony czas trwania tego okresu, który wynosi trzy lub pięć lat (art. 11 dyrektywy 2003/87), zarówno Komisja, jak i państwa członkowskie mają uzasadniony interes w tym, by każdy spór dotyczący treści KPRU został szybko rozstrzygnięty, a także w tym, by wspomniany KPRU nie był narażony, w całym okresie jego obowiązywania, na ryzyko zakwestionowania przez Komisję.

Powyższe rozważania mają zastosowanie do wszystkich KPRU, bez względu na to, czy chodzi o wersję notyfikowaną po raz pierwszy, czy wersję będącą wynikiem rewizji i notyfikowaną po tym fakcie. Ponadto obowiązek Komisji przeprowadzenia w następstwie notyfikowania KPRU, będącego wynikiem rewizji, szybkiej i skutecznej kontroli jest tym istotniejszy, jeżeli kontrola ta została wcześniej poprzedzona pierwszym etapem badania pierwszego KPRU, który doprowadził, jak w niniejszym przypadku, do wydania decyzji o jego odrzuceniu, a następnie do jego zmian. Teza Komisji, że ma ona prawo zbadać zaproponowane zmiany w KPRU, lub sam KPRU będący wynikiem rewizji, nie będąc związaną terminem trzech miesięcy, o którym mowa w art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, może podważyć cel kontroli szybkiej i skutecznej, jak i pewność prawa, do którego państwo członkowskie notyfikujące KPRU ma prawo, aby móc rozdzielić uprawnienia do emisji instalacjom znajdującym się na swym terytorium przed rozpoczęciem okresu rozliczeniowego, zgodnie z art. 11 tej dyrektyw.

W konsekwencji pojęcie notyfikacji w rozumieniu art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 dotyczy zarówno pierwszej notyfikacji, jak i późniejszej notyfikacji różnych wersji KPRU, z tym skutkiem, że każda z tych notyfikacji rozpoczyna bieg nowego terminu trzech miesięcy.

(por. pkt 54, 55, 57)

4. Brak proceduralny polegający na naruszeniu terminu trzech miesięcy, w rozumieniu art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 ustanawiającej system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę 96/61 nie jest tak poważny i oczywisty, by uzasadniać uznanie zaskarżonej decyzji za nieistniejącą. Akty instytucji, nawet te wadliwe, korzystają z domniemania ważności i wywołują skutki prawne do czasu ich cofnięcia lub stwierdzenia nieważności w wyniku skargi o stwierdzenie nieważności, pytania prejudycjalnego lub zarzutu niezgodności z prawem.

W ramach badania na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 i mając na względzie jego cechy szczególne, niezgodność z prawem polegająca na wydaniu po terminie zaskarżonej decyzji nie może powodować uznania tejże decyzji za nieistniejącą, ponieważ tego rodzaju kwalifikacja winna, z uwagi na podstawową zasadę pewności prawa, zostać zarezerwowana dla prawdziwie wyjątkowych przypadków.

(por. pkt 61)

WYROK SĄDU (trzecia izba)

z dnia 22 marca 2011 r.( )

Środowisko naturalne – Dyrektywa 2003/87/WE – System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych – Krajowy plan rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych dla Łotwy za okres 2008–2012 – Termin trzech miesięcy – Artykuł 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87

W sprawie T-369/07

Republika Łotewska, reprezentowana początkowo przez E. Balode‑Burakę oraz K. Bārdiņę, a następnie przez L. Ostrowską oraz ostatecznie przez L. Ostrovską oraz K. Drēviņę, działające w charakterze pełnomocników,

strona skarżąca,

popierana przez:

Republikę Litewską, reprezentowaną przez D. Kriaučiūnasa, działającego w charakterze pełnomocnika,

oraz przez

Republikę Słowacką, reprezentowaną początkowo przez J. Čorbę, a następnie przez B. Ricziovą, działających w charakterze pełnomocników,

interwenienci,

przeciwko

Komisji Europejskiej, reprezentowanej przez U. Wölkera, E. Kalninsa oraz I. Rubene, działających w charakterze pełnomocników,

strona pozwana,

popieranej przez:

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, reprezentowane początkowo przez Z. Bryanston‑Cross, a następnie przez S. Behzadi‑Spencer, I. Rao oraz F. Penlington, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez J. Mauriciego, barrister,

interwenient,

mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji C(2007) 3409 z dnia 13 lipca 2007 r. dotyczącej krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych notyfikowanego przez Łotwę na lata 2008–2012 zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającą system handlu przydziałami [uprawnieniami do] emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającą dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. L 275, s. 32),

SĄD (trzecia izba),

w składzie: J. Azizi (sprawozdawca), prezes, E. Cremona i S. Frimodt Nielsen, sędziowie,

sekretarz: K. Pocheć, administrator,

uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 21 września 2010 r.,

wydaje następujący

Wyrok

Ramy prawne

Uregulowania międzynarodowe i wspólnotowe dotyczące ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu i protokołu z Kioto

1 Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu zawartej w dniu 9 maja 1992 r. w Nowym Jorku (zwanej dalej „konwencją ramową”), przyjętej w imieniu Wspólnoty mocą decyzji Rady 94/69/WE z dnia 15 grudnia 1993 r., dotyczącej zawarcia [konwencji ramowej] (Dz.U. 1994, L 33, s. 11) przyświeca ostateczny cel utrzymania koncentracji gazów cieplarnianych w atmosferze na poziomie, który powstrzyma wszelkie niebezpieczne, antropogeniczne zaburzenia systemu klimatycznego. Załącznik I do konwencji ramowej zawiera wykaz państw będących stronami konwencji, wśród których w kategorii krajów podlegających procesowi przejścia do gospodarki rynkowej figuruje Republika Łotewska. Konwencja ramowa zaczęła obowiązywać we Wspólnocie w dniu 21 marca 1994 r.

2 W dążeniu do osiągnięcia ostatecznego celu konwencji ramowej w dniu 11 grudnia 1997 r. został przyjęty protokół z Kioto do konwencji ramowej (decyzja 1/CP.3 „w sprawie przyjęcia protokołu [do konwencji ramowej]”). W załączniku A do protokołu z Kioto zamieszczono wykaz gazów cieplarnianych oraz wykaz kategorii sektorów i źródeł emisji, do których odnosi się ten protokół. W załączniku B do protokołu z Kioto zamieszczono wykaz państw będących stronami tego protokołu wraz z podjętymi przez nie, wyrażonymi ilościowo, zobowiązaniami w zakresie ograniczenia lub redukcji emisji, w tym zobowiązanie Republiki Łotewskiej, której docelowy poziom zmniejszenia emisji został ustalony na 8%.

3 W dniu 25 kwietnia 2002 r. Rada Unii Europejskiej wydała decyzję Rady 2002/358/WE dotyczącą przyjęcia przez Wspólnotę Europejską protokołu z Kioto do [konwencji ramowej] i wspólnej realizacji wynikających z niego zobowiązań (Dz.U. L 130, s. 1). Protokół z Kioto, jak również jego załączniki A i B zostały zawarte w załączniku I do decyzji 2002/358. Tabela określonych ilościowo zobowiązań stron do ograniczenia lub redukcji emisji, stworzona z myślą o ustanowieniu liczby uprawnień przyznanych odpowiednio Wspólnocie Europejskiej i jej państwom członkowskim zgodnie z art. 4 protokołu z Kioto, figuruje w załączniku II do decyzji 2002/358.

Uregulowania dotyczące wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych

4 Artykuł 1 dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami [uprawnieniami do] emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. L 275, s. 32), zmienionej dyrektywą 2004/101/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. (Dz.U. L 338, s. 18), przewiduje:

„Niniejsza dyrektywa ustanawia system handlu przydziałami [uprawnieniami do] emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie […] w celu wspierania zmniejszania emisji gazów cieplarnianych w efektywny pod względem kosztów oraz skuteczny gospodarczo sposób”.

5 Artykuł 9 dyrektywy 2003/87 ma następujące brzmienie:

„1. W odniesieniu do każdego okresu określonego w art. 11 ust. 1 i 2 każde państwo członkowskie opracowuje krajowy plan przydziałów [krajowy plan rozdziału uprawnień] wskazujący całkowitą ilość pozwoleń, które ma zamiar rozdzielić w odniesieniu do tego okresu, oraz sposób, w jaki proponuje je rozdzielić. Plan opiera się na kryteriach celowości oraz przejrzystości [obiektywnych i przejrzystych], w tym na kryteriach wymienionych w załączniku III, należycie uwzględniając opinie społeczeństwa. Komisja, bez uszczerbku dla postanowień traktatu, najpóźniej do dnia 31 grudnia 2003 r. opracuje wskazania [wytyczne] dotyczące wprowadzenia w życie kryteriów wymienionych w załączniku III.

Na okres określony w art. 11 ust. 1 plan zostaje opublikowany oraz notyfikowany Komisji oraz innym państwom członkowskim najpóźniej do dnia 31 marca 2004 r. W odniesieniu do dalszych okresów plan zostaje opublikowany oraz notyfikowany Komisji oraz innym państwom członkowskim przynajmniej na 18 miesięcy przed rozpoczęciem odpowiedniego okresu.

2. Krajowe plany rozdzielania [krajowe plany rozdziału uprawnień] są rozpatrywane w ramach komitetu określonego w art. 23 ust. 1 [dyrektywy 2003/87].

3. W ciągu trzech miesięcy od notyfikacji krajowego planu rozmieszczenia [krajowego planu rozdziału uprawnień] przez państwo członkowskie na podstawie ust. 1 Komisja może odrzucić ten plan, jakikolwiek jego aspekt, na podstawie tego, iż jest on niezgodny z kryteriami wymienionymi w załączniku III lub z art. 10. Państwo członkowskie podejmuje decyzję wyłącznie na podstawie art. 11 ust. 1 lub 2, jeśli proponowane zmiany są przyjęte przez Komisję. Podaje się powody odrzucenia decyzji przez Komisję [każda decyzja Komisji o odrzuceniu planu wymaga uzasadnienia]”.

6 Zgodnie z art. 11 ust. 2 dyrektywy 2003/87:

„Każde państwo członkowskie na pięcioletni okres rozpoczynający się dnia 1 stycznia 2008 r. oraz w odniesieniu do każdego następnego pięcioletniego okresu podejmuje decyzje w sprawie całkowitej ilości przydziałów [uprawnień], którą rozdzieli w odniesieniu do tego okresu, oraz rozpoczyna proces rozdzielania tych przydziałów [uprawnień] operatorom każdego urządzenia. Decyzja ta podejmowana jest przynajmniej na 12 miesięcy przed rozpoczęciem odpowiedniego okresu oraz opiera się na krajowym planie rozdzielania [rozdziału] państwa członkowskiego, opracowan[ego] na podstawie art. 9 oraz zgodnie z art. 10, należycie uwzględniając opinie społeczeństwa”.

7 Załącznik III do dyrektywy 2003/87 wymienia dwanaście kryteriów znajdujących zastosowanie do krajowego planu rozdziału uprawnień. Kryteria 1–­3 załącznika III przewidują odpowiednio:

„1. Całkowita ilość przydziałów [całkowita ilość uprawnień], jak[a] ma zostać rozdzielona w odniesieniu do odpowiedniego okresu, jest zgodna z zobowiązaniem państwa członkowskiego do ograniczenia swoich emisji na mocy decyzji 2002/358/WE oraz protokołu z Kioto, biorąc pod uwagę z jednej strony udział całkowity emisji, jaki te przydziały [uprawnienia] stanowią w porównaniu z emisjami ze źródeł nieobjęt[ych] niniejszą dyrektywą oraz [i] z drugiej strony krajow[ą] polityk[ę] energetyczn[ą] oraz powinn[a] być spójn[a] z krajowym programem dotyczącym zmian klimatu. Całkowita ilość przydziałów [uprawnień], która ma zostać rozdzielona, nie jest większa, niż miałaby być potrzebna w odniesieniu do ścisłego zastosowania kryteriów niniejszego załącznika [niż miałaby być, wedle wszelkiego prawdopodobieństwa, potrzebna do ścisłego stosowania kryteriów niniejszego załącznika]. Przed rozpoczęciem roku 2008 ilość powinna być zgodna z drogą w kierunku osiągania wyników oraz wyników lepszych niż spodziewane lub celu wyznaczonego przez każde państwo członkowskie na podstawie decyzji 2002/358 oraz protokołu z Kioto. [Całkowita ilość uprawnień przyznana do 2008 r. jest spójna ze strategią zmierzającą do osiągnięcia przez każde państwo członkowskie niższych poziomów emisji niż wyznaczone na mocy decyzji 2002/358 i protokołu z Kioto].

2. Całkowita ilość przydziałów [całkowita ilość uprawnień], jaka ma zostać rozdzielona, jest zgodna z ocenami rzeczywistego oraz projektowanego postępu w kierunku wnoszenia wkładu przez państwa członkowskie do spełniania wspólnotowych zobowiązań poczynionych na mocy decyzji 93/389/EWG.

3. Ilości przydziałów [ilość uprawnień], jakie mają zostać rozdzielone, są zgodne [jest zgodna] z możliwościami, w tym [z] potencjałem technologicznym, działań objętych tym systemem w celu zmniejszenia emisji [rodzajów działalności objętych niniejszym systemem]. Państwa członkowskie mogą opierać rozprowadzanie przydziałów [rozdział uprawnień] na średnich emisjach gazów cieplarnianych przez produkt w każdym z działań oraz osiągalny postęp w ramach każdego z działań [na średniej emisji gazów cieplarnianych przypadającej na produkt w każdym rodzaju działalności oraz osiągalny w ich ramach postęp].

[…]”.

Okoliczności powstania sporu

8 Pismem z dnia 16 sierpnia 2006 r. Republika Łotewska notyfikowała Komisji Wspólnot Europejskich, zgodnie z art. 9 ust. 1 dyrektywy 2003/87, krajowy plan rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w latach 2008–2012 (zwany dalej „KPRU”). Zgodnie z KPRU wolą Republiki Łotewskiej było przyznanie na rzecz przemysłu krajowego objętego zakresem zastosowania załącznika I do dyrektywy 2003/87, średniej rocznej wynoszącej ogółem 7,763883 mln ton ekwiwalentu CO 2 (MteCO 2 ).

9 W dniu 29 listopada 2006 r. Komisja wydała pierwszą decyzję o odrzuceniu planu, której rozstrzygnięcie brzmi następująco:

„Artykuł 1

Poniższe aspekty [KPRU] dla pierwszego pięcioletniego okresu określonego w art. 11 ust. 2 dyrektywy są niezgodne odpowiednio z kryteriami 1–3 załącznika III do dyrektywy [2003/87]: część całkowitej ilości uprawnień, która ma zostać rozdzielona, stanowiąca sumę 4,480580 MteCO 2 rocznie, która nie jest zgodna z szacunkami dokonanymi na podstawie decyzji nr 280/2004/WE [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. dotyczącej mechanizmu monitorowania emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz wykonania protokołu z Kioto (Dz.U. L 49, s. 1)], z potencjałem, w tym także potencjałem technologicznym, działań objętych systemem redukcji emisji.

Artykuł 2

Nie zgłasza się zastrzeżeń co do krajowego planu rozdziału uprawnień pod warunkiem wprowadzenia następujących zmian w sposób niedyskryminujący i jak najszybszego powiadomienia Komisji, biorąc pod uwagę czas niezbędny na zastosowanie procedur krajowych bez zbędnych opóźnień: całkowita ilość uprawnień, która ma zostać rozdzielona w ramach systemu wspólnotowego, zostanie zmniejszona o sumę 4,480580 MteCO 2 rocznie.

Artykuł 3

1. Całkowita średnia ilość uprawnień rocznie równa 3,283303 MteCO 2 , która ma zostać rozdzielona przez [Republikę Łotewską], zgodnie z jej [KPRU] między instalacje wymienione w planie i nowe instalacje, nie zostanie przekroczona.

2. W [KPRU] można wprowadzić zmiany bez uprzedniej zgody Komisji, jeżeli polegają one na zmianie rozdziału uprawnień dla poszczególnych instalacji w ramach całkowitej ilości uprawnień dla wymienionych instalacji wynikającej z technicznej poprawy jakości danych lub na zmniejszeniu ułamka uprawnień, które mają zostać rozdzielone bezpłatnie, dokonywanym w granicach określonych w art. 10 dyrektywy [2003/87].

3. Wszelkie zmiany w [KPRU], poza zmianami dokonanymi w celu spełnienia wymogów art. 2 niniejszej decyzji, winny być notyfikowane Komisji do dnia 31 grudnia 2006 r. w terminie przewidzianym w art. 11 ust. 2 dyrektywy [2003/87] i wymagają wcześniejszej zgody Komisji, na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy [2003/87].

Artykuł 4

Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Łotewskiej” [tłumaczenie nieoficjalne].

10 Pismem z dnia 29 grudnia 2006 r. Republika Łotewska notyfikowała KPRU będący wynikiem rewizji, przewidujący rozdział całkowitej średniej ilości uprawnień w wysokości 6,253146 MteCO 2 rocznie.

11 W piśmie z dnia 30 marca 2007 r., zredagowanym w języku angielskim Komisja stwierdziła, że informacje zawarte w KPRU, będącym wynikiem rewizji były niepełne i zwróciła się do Republiki Łotewskiej o udzielenie odpowiedzi na pewne pytania i dostarczenie jej informacji uzupełniających.

12 Pismem z dnia 25 kwietnia 2007 r. Republika Łotewska ustosunkowała się do żądania informacji.

13 W dniu 13 lipca 2007 r. Komisja wydała zaskarżoną decyzję, której rozstrzygnięcie brzmi następująco:

„Artykuł 1

Poniższe aspekty zaproponowanej zmiany [KPRU] dla pięcioletniego okresu określonego w art. 11 ust. 2 dyrektywy [2003/87] są zgodne w szczególności z kryteriami przytoczonymi poniżej i zostają zatem przyjęte:

1. Kryteria 1–3 załącznika III do dyrektywy [2003/87]: zwiększenie całkowitej ilości uprawnień do 0,144813 [MteCO 2 ] rocznie, która jest zgodna z szacunkami dokonanymi na podstawie decyzji nr 280/2004, z potencjałem, w tym także potencjałem technologicznym, działań objętych systemem redukcji emisji.

[…]

Artykuł 2

Następujący aspekt zaproponowanej zmiany [KPRU] Łotwy za okres pięciu lat przewidziany w art. 11 ust. 2 dyrektywy [2003/87] jest niezgodny z kryteriami przytoczonymi poniżej i zostaje tym samym odrzucony: kryteria 1–3 załącznika III do dyrektywy [2003/87]: zwiększenie całkowitej ilości uprawnień do 2,825030 [MteCO 2 ] rocznie, co jest niezgodne z szacunkami dokonanymi na podstawie decyzji nr 280/2004/WE, z potencjałem, w tym także potencjałem technologicznym, działań objętych systemem redukcji emisji.

Artykuł 3

Republika Łotewska jest adresatem niniejszej decyzji” [tłumaczenie nieoficjalne].

14 W pkt 1 uzasadnienia zaskarżonej decyzji Komisja odwołuje się do art. 3 ust. 3 pierwszej decyzji o odrzuceniu KPRU zezwalającej Republice Łotewskiej na notyfikację zmian do KPRU za okres 2008–2012 do dnia 31 grudnia 2006 r., w terminie przewidzianym w art. 11 ust. 2 dyrektywy 2003/87.

15 W pkt 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji Komisja stwierdza w szczególności, że ponieważ informacje przekazane przez Republikę Łotewską stanowiły zmianę przedmiotu KPRU, wymagały one wcześniejszej zgody Komisji, na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87. Zaskarżona decyzja została ograniczona do tych aspektów przedłożonych informacji. Inne ich aspekty, w szczególności dotyczące wykonania pierwszej decyzji o odrzuceniu lub wyrażające odmienny punkt widzenia w stosunku do oceny Komisji zawartej w zaskarżonej decyzji, nie zostały uwzględnione w celu wydania zaskarżonej decyzji.

16 W pkt 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji Komisja stwierdza, że Republika Łotewska nie przedłożyła informacji, które mogłyby uzasadniać zmianę sposobu obliczania maksymalnej ilości uprawnień, takiej jak określona w pierwszej decyzji o odrzuceniu KPRU.

17 Wreszcie w pkt 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w świetle bardziej dokładnych danych dostarczonych przez Republikę Łotewską, dotyczących szczególnie dużych inwestycji w sektorze produkcji cementu, Komisja przyjęła, opierając się na tym sposobie obliczania uprawnień, dostosowanie do możliwej maksymalnej wysokości kontyngentu uprawnień, takiej jak zdefiniowana w art. 1 zaskarżonej decyzji.

Przebieg postępowania i żądania stron

18 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 26 września 2007 r. Republika Łotewska wniosła niniejszą skargę.

19 Odrębnym pismem, złożonym w sekretariacie Sądu w tym samym dniu, Republika Łotewska wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie przyspieszonym, o którym mowa w art. 76a regulaminu postępowania przed Sądem. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2007 r. Sąd (trzecia izba) oddalił ten wniosek.

20 Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 27 listopada 2007 r. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej złożyło wniosek o dopuszczenie go do sprawy w charakterze interwenienta popierającego stanowisko Komisji. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2008 r. prezes trzeciej izby Sądu dopuścił tę interwencję. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej złożyło uwagi interwenienta w dniu 28 sierpnia 2008 r.

21 Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 14 grudnia 2007 r., potwierdzonym pismem z dnia 26 maja 2008 r. Republika Łotewska wniosła na mocy art. 116 ust. 2 regulaminu postępowania przed Sądem o potraktowanie niektórych części załącznika 7 do skargi jako dokumentu poufnego w stosunku do Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

22 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 27 grudnia 2007 r. Republika Litewska złożyła wniosek o dopuszczenie jej do sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania Republiki Łotewskiej. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2008 r. prezes trzeciej izby Sądu dopuścił tę interwencję. Republika Litewska złożyła uwagi interwenienta w dniu 29 sierpnia 2008 r.

23 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 6 stycznia 2009 r. Komisja złożyła uwagi w przedmiocie uwag interwenientów przedłożonych przez Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Republiki Litewskiej. Republika Łotewska nie złożyła uwag dotyczących uwag interwenientów w wyznaczonym terminie.

24 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 7 lutego 2008 r. Republika Słowacka złożyła wniosek o dopuszczenie jej do sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania Republiki Łotewskiej. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2008 r. prezes trzeciej izby Sądu orzekł, że wniosek ten został złożony zgodnie z art. 115 regulaminu postępowania przed Sądem, lecz po upływie określonego w art. 115 § 1 tego regulaminu terminu sześciu tygodni. W rezultacie prezes trzeciej izby Sądu dopuścił tę interwencję, ograniczając jednak prawa Republiki Słowackiej do praw określonych w art. 116 § 6 regulaminu postępowania.

25 Republika Łotewska, popierana przez Republikę Litewską, wnosi do Sądu o:

– stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;

– obciążenie Komisji kosztami.

26 Komisja popierana przez Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej wnosi do Sądu o:

– oddalenie skargi;

– obciążenie Republiki Łotewskiej kosztami postępowania.

27 Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (trzecia izba) postanowił otworzyć procedurę ustną.

28 Pismem z dnia 12 lipca 2010 r. w ramach środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 64 regulaminu postępowania przed Sądem Sąd zwrócił się do Komisji o złożenie pewnych dokumentów. Komisja zastosowała się do żądania Sądu w wyznaczonym terminie.

29 Na rozprawie w dniu 21 września 2010 r. wysłuchano wystąpień stron oraz ich odpowiedzi na pytania zadane ustnie przez Sąd.

Co do prawa

30 W uzasadnieniu skargi Republika Łotewska powołuje cztery zarzuty dotyczące: po pierwsze – naruszenia uprawnień ustanowionych traktatem WE w dziedzinie polityki energetycznej, po drugie – naruszenia „zasady niedyskryminacji”, po trzecie – brak spełnienia zobowiązań wynikających z protokołu z Kioto i po czwarte – nieprzestrzeganie terminu trzech miesięcy przewidzianego w art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87.

W przedmiocie zarzutu niedopuszczalności żądania stwierdzenia nieważności art. 1 zaskarżonej decyzji

Argumenty stron

31 Zdaniem Komisji, popieranej przez Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, chociaż Republika Łotewska żąda stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości, jej żądanie dotyczy w rzeczywistości wyłącznie nieważności art. 2, a nie art. 1, w którym Komisja stwierdza zgodność niektórych zmian zaproponowanych w KPRU, będącym wynikiem rewizji, z kryteriami załącznika III do dyrektywy 2003/87. Przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności mogą być jedynie przepisy wywołujące wiążące skutki prawne naruszające interesy skarżących poprzez istotną zmianę ich sytuacji prawnej. Ponieważ art. 1 zaskarżonej decyzji nie narusza interesów Republiki Łotewskiej, nie ma ona żadnego interesu w stwierdzeniu nieważności tego postanowienia decyzji, w związku z czym skarga powinna zostać uznana za niedopuszczalną.

32 Republika Łotewska kwestionuje tę argumentację.

Ocena Sądu

33 Co do pojęcia interesu prawnego, na które powołuje się Komisja, należy przypomnieć, że traktat wprowadza wyraźne rozróżnienie między prawem do skargi o stwierdzenie nieważności przysługującym z jednej strony instytucjom wspólnotowym i państwom członkowskim, a z drugiej strony osobom fizycznym i prawnym. Uprawnienie do zakwestionowania legalności decyzji Komisji w drodze skargi o stwierdzenie nieważności przysługuje bowiem wszystkim państwom członkowskim, przy czym wykonanie tego prawa nie wymaga udowodnienia interesu prawnego. Państwo członkowskie nie musi więc wykazywać, że zaskarżany przez nie akt Komisji wywołuje względem niego skutki prawne, aby jego skarga była dopuszczalna (postanowienie Trybunału z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie C‑208/99 Portugalia przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑9183, pkt 22, 23; wyrok Sądu z dnia 22 października 2008 r. w sprawach połączonych T‑309/04, T‑317/04, T‑329/04 i T‑336/04 TV 2/Danmark i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑2935, pkt 63). Taki wniosek wynika również z przyjętej przez orzecznictwo definicji interesu prawnego, która dotyczy jedynie skarg wnoszonych przez osoby fizyczne lub prawne, a nie skarg instytucji Unii lub państw członkowskich (zob. wyrok Sądu z dnia 21 maja 2010 r. w sprawach połączonych T‑425/04, T‑444/04, T‑450/04 i T‑456/04 Francja i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑2099, pkt 118 i przytoczone tam orzecznictwo).

34 Ponadto pojęcie interesu prawnego nie może być mylone z pojęciem aktu zaskarżalnego, zgodnie z którym akt powinien mieć na celu wywołanie skutków prawnych, które mogą być niekorzystne, aby mógł być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności, co należy określić, skupiając się na jego istocie (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 22 czerwca 2000 r. w sprawie C‑147/96 Niderlandy przeciwko Komisji, Rec. s. I‑4723, pkt 25, 27; postanowienie Trybunału z dnia 28 stycznia 2004 r. w sprawie C‑164/02 Niderlandy przeciwko Komisji, Rec. s. I‑1177, pkt 18, 19; ww. w pkt 33 postanowienie w sprawie Portugalia przeciwko Komisji, pkt 24; ww. w pkt 33 wyrok w sprawie Francja i in. przeciwko Komisji, pkt 119). Nie sposób zaprzeczyć, by zważywszy na istotę zaskarżonej decyzji, stanowiła ona taki akt zaskarżalny wywołujący wiążące skutki prawne.

35 W konsekwencji należy oddalić zarzut niedopuszczalności żądania stwierdzenia nieważności art. 1 zaskarżonej decyzji.

36 Sąd uważa za stosowne zbadanie w pierwszej kolejności zasadności zarzutu czwartego.

W przedmiocie zarzutu czwartego dotyczącego naruszenia terminu trzech miesięcy przewidzianego w art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87

Uwagi wstępne

37 Tytułem wstępu należy zaznaczyć, że Komisja i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej podnoszą, że przy okazji niniejszej skargi Republika Łotewska nie może zaskarżyć pierwszej decyzji o odrzuceniu KPRU z dnia 29 listopada 2006 r., ponieważ zakwestionowała ją w terminie; okoliczność ta, zakładając nawet, że udowodniona, jest bez znaczenia dla dopuszczalności zarzutu czwartego dotyczącego braku samej zaskarżonej decyzji.

Argumenty stron

38 Zdaniem Republiki Łotewskiej popieranej przez Republikę Litewską należy zaskarżoną decyzję traktować jako „nieistniejącą”, ponieważ została ona wydana z naruszeniem art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87. Zgodnie z tym przepisem w ciągu trzech miesięcy od notyfikacji KPRU przez państwo członkowskie Komisja może odrzucić ten plan. KPRU będący wynikiem rewizji został notyfikowany w dniu 29 grudnia 2006 r. Termin, w którym Komisja jest zobowiązana zareagować, jeżeli ma zamiar odrzucić KPRU w całości lub w części, upłynął w dniu 29 marca 2007 r. Jednakże dopiero w dniu 30 marca 2007 r. Komisja skierowała pismo do Republiki Łotewskiej − zredagowany poza tym w języku angielskim, z naruszeniem art. 3 rozporządzenia Rady nr 1 z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Ekonomicznej (Dz.U. 1958, 17, s. 358) − w którym z jednej strony wskazywała, że KPRU będący wynikiem rewizji był niekompletny, a z drugiej strony domagała się dodatkowych wyjaśnień. Wreszcie Republika Łotewska uściśla, że termin trzech miesięcy przewidziany w art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 rozpoczął bieg od dnia, w którym jej pismo z dnia 29 grudnia 2006 r. dotyczące notyfikacji KPRU, będącego wynikiem rewizji zostało rzeczywiście doręczone Komisji, a nie w następstwie potwierdzenia jego odbioru w dniu 5 stycznia 2007 r.

39 Komisja wspierana przez Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej jest zdania, iż zastosowała się do trzymiesięcznego terminu z art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, jako że odnosi się wyłącznie do KPRU, a nie do wprowadzonych do niego zmian. Należy jasno odróżnić z jednej strony − notyfikację KPRU, od której termin rozpoczyna swój bieg, a po drugie − zaproponowane zmiany, w stosunku do których nie określono żadnego terminu. Komisja uważa, że jeżeli nie wyda ona decyzji przed upływem terminu trzech miesięcy, KPRU uważa się za przyjęty. Niemniej jednak sytuacja kształtuje się odmiennie, jeżeli państwo członkowskie zaproponuje wprowadzenie zmian do KPRU. W rzeczywistości w tego rodzaju przypadku art. 9 ust. 3 zdanie drugie dyrektywy 2003/87 nie upoważnia państwa członkowskiego do wydania decyzji o rozdziale uprawnień na podstawie art. 11 tej dyrektywy jedynie wówczas, gdy zmiany, które zaproponowała, zostały przyjęte przez Komisję, co z kolei wymaga wyraźnej zgody Komisji.

40 W opinii Komisji, jeżeli art. 9 ust. 3 zdanie 2 dyrektywy 2003/87 nie wyznacza żadnego terminu na przyjęcie zmian w KPRU zaproponowanych przez państwo członkowskie, to wynika stąd tylko tyle, że dysponuje ona nieograniczonym limitem czasowym na zbadanie tych zmian. Winna ona ustosunkować się do tych zmian w możliwie najkrótszym terminie, a w każdym razie przed początkiem danego okresu rozliczeniowego. Poza tym Komisja zastosowała się do pkt 55 wyroku Sądu z dnia 23 listopada 2005 r. wydanego w sprawie T‑178/05 Zjednoczone Królestwo przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑4807, komunikując władzom łotewskim w piśmie z dnia 30 marca 2007 r. swe zastrzeżenia w stosunku do zaproponowanych przez nie zmian. W ten sam sposób Komisja uważa, wbrew twierdzeniom Republiki Łotewskiej, że pkt 73 tego wyroku zawiera jedynie obiter dictum, jako że precyzuje, że nie ma żadnego powodu, by zakładać, że w przypadku gdy notyfikowany został niekompletny KPRU, termin trzech miesięcy przewidziany w art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, którym dysponuje Komisja w celu odrzucenia planu, nie może rozpocząć swojego biegu. Z jednej strony fragment przytoczonego wyroku winien być interpretowany w świetle okoliczności właściwych tej sprawie. Z drugiej strony Sąd uściślił w tym samym punkcie tego wyroku, że jeżeli KPRU jest niepełny lub „tymczasowy”, Komisja ma prawo odrzucić taki plan w zakresie, w jakim nie spełnia kryteriów określonych dyrektywą, albo w zakresie, w jakim uniemożliwia ocenę jego zgodności z tymi kryteriami. W takich przypadkach Sąd uznał, że Komisja miałaby prawo odrzucić KPRU, zobowiązać państwo członkowskie do notyfikowania nowego kompletnego KPRU, zanim będzie ona mogła wydać decyzję na podstawie art. 11 ust. 1 dyrektywy 2003/87.

41 Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej dodaje, że Komisja winna móc ocenić KPRU, co jest możliwe jedynie wówczas, gdy dysponuje ona kompletnymi informacjami. Stąd też termin trzech miesięcy przewidziany w art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 powinien rozpocząć bieg jedynie od momentu, kiedy informacje te są dostępne, grożąc w przeciwnym razie pozbawieniem skuteczności badanie KPRU. Jeśli bowiem nie byłoby tak, Komisja musiałaby odrzucić KPRU z tego tylko powodu, że brakowałoby jej dodatkowych informacji, z tym skutkiem, że państwo członkowskie byłoby zobowiązane notyfikować nowy KPRU, rozpoczynając bieg nowego terminu trzech miesięcy.

42 Komisja popierana przez Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej precyzuje, że zasada lojalności przewidziana w art. 10 WE zabrania jej automatycznego odrzucenia KPRU, w sytuacji gdy nie otrzymała wszystkich elementów wymaganych do oceny zmian w KPRU w świetle kryteriów załącznika III do dyrektywy 2003/87, nie umożliwiając zainteresowanemu państwu członkowskiemu dostarczenia brakujących elementów w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie stało się tak w tym przypadku, w celu zachowania terminu trzymiesięcznego Komisja winna była odrzucić zmiany w KPRU nawet wówczas, gdy państwo członkowskie z własnej inicjatywy lub na żądanie podjęłoby wysiłek zebrania i przekazania jej do wiadomości brakujących elementów. Zdaniem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej zachowanie Republiki Łotewskiej jest sprzeczne z zasadą dobrej wiary, ponieważ początkowo stwierdziła ona, że KPRU był niekompletny, i dostarczyła dodatkowe informacje żądane przez Komisję, następnie zaś Republika Łotewska podniosła zarzut naruszenia terminu trzech miesięcy.

43 Na rozprawie w odpowiedzi na jedno z pytań Sądu Komisja odstąpiła od swego uzupełniającego argumentu, zgodnie z którym w każdym razie termin trzech miesięcy rozpoczął bieg w dniu 5 stycznia 2007 r., to jest od potwierdzenia przez Sekretariat Generalny Komisji odbioru KPRU będącego wynikiem rewizji, co zostało odnotowane w protokole z rozprawy.

44 Wreszcie Komisja jest zdania, że nawet jeśli pismo z dnia 30 marca 2007 r. zostało zredagowane w języku angielskim a nie łotewskim, to jednak okoliczność ta nie miała wpływu na ważność decyzji. Komisja podkreśla, że musiała zbadać 27 KPRU w tym samym krótkim terminie i że większość państw członkowskich, w tym Republika Łotewska, okazała się tak uprzejma, by przesłać ich KPRU przetłumaczone na język angielski. Wymiana korespondencji następująca po tym fakcie odbywała się również głównie w języku angielskim. Komisja uznała zatem, że dla celów badania KPRU Republika Łotewska zaakceptowała język angielski jako język korespondencji, ponieważ w piśmie z dnia 25 kwietnia 2007 r. udzieliła odpowiedzi na pismo z dnia 30 marca 2007 r., nie zgłaszając zastrzeżeń co do użycia tego języka. W każdym razie naruszenie rozporządzenia nr 1 było naruszeniem proceduralnym, które mogło prowadzić do nieważności końcowego aktu tylko wówczas, gdyby w przypadku braku tego naruszenia procedura mogła doprowadzić do odmiennego rezultatu. W niniejszym przypadku dostarczenie tłumaczenia na język łotewski całości korespondencji pomiędzy Komisją a Republiką Łotewską z pewnością wydłużyłoby procedurę, ale nie wpłynęłoby na zmianę jej rezultatu.

Ocena Sądu

– W przedmiocie prawa Komisji do przeprowadzenia kontroli na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87

45 Zgodnie z art. 9 ust. 3 zdanie pierwsze dyrektywy 2003/87 w ciągu trzech miesięcy od notyfikacji KPRU przez państwo członkowskie Komisja może odrzucić ten plan lub jakikolwiek jego aspekt na tej podstawie, iż jest on niezgodny z kryteriami wymienionymi w załączniku III lub przepisami art. 10 tej dyrektywy. Zgodnie z brzmieniem zdania drugiego tego przepisu − państwo członkowskie podejmuje decyzję wyłącznie na podstawie art. 11 ust. 1 lub 2 tej dyrektywy, jeśli proponowane zmiany są przyjęte przez Komisję. Wreszcie zdanie trzecie tego przepisu przewiduje, że Komisja uzasadnia każdą decyzję o odrzuceniu.

46 Jak zostało potwierdzone orzecznictwem, przysługujące Komisji na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 prawo do przeprowadzenia kontroli i odrzucenia KPRU ma bardzo ograniczony zakres − tak z punktu widzenia przedmiotowego, jak i czasowego. Z jednej strony kontrola ta ogranicza się bowiem do badania przez Komisję zgodności KPRU z kryteriami określonymi w załączniku III i z przepisami art. 10 dyrektywy 2003/87, a z drugiej strony powinna zostać przeprowadzona w terminie trzech miesięcy od notyfikacji KPRU przez państwo członkowskie (postanowienie Sądu z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie T‑387/04 EnBW Energie Baden‑Württemberg przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑1195, pkt 104; zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie T‑374/04 Niemcy przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑4431, pkt 116).

47 Ponadto wcześniej dokonana na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 kontrola niekoniecznie prowadzi do wydania decyzji przez Komisję. W następstwie notyfikowania KPRU Komisja ma z pewnością obowiązek wnikliwej i bezstronnej oceny jego zgodności z kryteriami załącznika III i z przepisami art. 10 dyrektywy 2003/87. Z wyrażenia „może odrzucić” wynika jednak, że Komisja dysponuje pewnym zakresem uznania w tym względzie. Wynika stąd ponadto, że jeżeli w okresie trzech miesięcy następujących po notyfikacji KPRU przez państwo członkowskie Komisja nie uczyni użytku z tego prawa, państwo członkowskie może co do zasady wykonać wspomniany KPRU zgodnie z przesłankami określonymi w art. 11 i nast. dyrektywy 2003/87, bez konieczności uzyskania zgody Komisji. I tak postępowanie w sprawie badania KPRU nie musi zakończyć się koniecznie wydaniem formalnej decyzji, w szczególności w sytuacji, w której państwo członkowskie wprowadza w trakcie tego postępowania wszelkie wymagane zmiany. Komisja może być natomiast zmuszona uczynić użytek ze swych uprawnień decyzyjnych, zgodnie z art. 9 ust. 3 zdanie drugie dyrektywy 2003/87, w sytuacji gdy państwo członkowskie wstrzymuje się lub odmawia wprowadzenia zmian w swym KPRU przed upływem terminu trzech miesięcy, mimo podniesionych zastrzeżeń. W przypadku braku takiej decyzji Komisji o odrzuceniu KPRU notyfikowany KPRU staje się bowiem ostateczny i korzysta z domniemania zgodności z prawem pozwalającego państwu członkowskiemu na jego wykonanie (zob. podobnie ww. w pkt 46 postanowienie w sprawie EnBW Energie Baden‑Württemberg przeciwko Komisji, pkt 106, 107, 111, 115, 120).

48 Komisja nie może skutecznie podnosić, że art. 9 ust. 3 zdanie drugie dyrektywy 2003/87, który wspomina o „zaproponowanych zmianach”, jakie winny być „przyjęte przez Komisję”, wymaga formalnego wydania decyzji dotyczącej przyjęcia zmian. Tak jak wcześniej orzekł Sąd, wspomniane zmiany mają miejsce w trakcie następnego etapu badania KPRU, mianowicie w następstwie zgłoszenia przez Komisję zastrzeżeń wobec notyfikowanego KPRU lub niektórych jego aspektów, przy czym celem tych zmian jest właśnie rozwianie zastrzeżeń sformułowanych początkowo przez Komisję w zakresie ich zgodności z kryteriami załącznika III i przepisami art. 10 dyrektywy 2003/87. Stąd też przyjęcie wspomnianych zmian przez Komisję jest wyłącznie konsekwencją zastrzeżeń początkowo sformułowanych przez Komisję w ramach jej prawa do kontroli i ograniczonego prawa do odrzucenia KPRU, na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, a nie wyrazem ogólnego prawa Komisji do zatwierdzenia KPRU (ww. w pkt 46 postanowienie w sprawie EnBW Energie Baden‑Württemberg przeciwko Komisji, pkt 104). Poza tym z przytoczonego orzecznictwa nie wynika, że przyjęcie przez Komisję zmian wprowadzonych do KPRU musi być przedmiotem formalnej decyzji wydanej przez tę instytucję. Przeciwnie, po pierwsze, tego rodzaju wykładnia sprzeciwiałaby się zasadzie, zgodnie z którą Komisja nie dysponuje ogólnym prawem do zatwierdzenia KPRU. Po drugie, nie zgadzałaby się z systematyką art. 9 ust. 3 zdanie trzecie dyrektywy 2003/87, który dotyczy wyłącznie decyzji o odrzuceniu i decyzji o przyjęciu KPRU.

49 W świetle tych zasad należy ocenić, czy w niniejszej sprawie Komisja przestrzegała przepisów art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87.

– W przedmiocie pojęcia notyfikacji w rozumieniu art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87

50 Należy przypomnieć, że Republika Łotewska podnosi co do zasady, że odnosząc się do badania KPRU będącego wynikiem rewizji, Komisja naruszyła termin trzech miesięcy przewidziany w art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87. W następstwie notyfikacji KPRU będącego wynikiem rewizji w dniu 29 grudnia 2006 r. termin ten upłynął w dniu 29 marca 2007 r. Jednakże dopiero w dniu 30 marca 2007 r. Komisja zwróciła się do niej z żądaniem przedstawienia dodatkowych informacji – w języku angielskim, zatem z naruszeniem art. 3 rozporządzenia nr 1 – które wskazywało, że KPRU był niekompletny.

51 Nie budzi wątpliwości w niniejszej sprawie, że zaskarżona decyzja nie została wydana w terminie trzech miesięcy od momentu notyfikacji KPRU będącego wynikiem rewizji, tj. w dniu 29 grudnia 2006 r., ale jedynie w dniu 13 lipca 2007 r. W tych warunkach należy zbadać, czy nowy termin trzech miesięcy rozpoczął bieg w następstwie notyfikacji KPRU będącego wynikiem rewizji, po fakcie wstępnego zakończenia badania KPRU wskutek wydania pierwszej decyzji o jego odrzuceniu. Innymi słowy, należy ocenić, czy pojęcie notyfikacji KPRU w rozumieniu art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 obejmuje swym zakresem tak pierwszą notyfikację KPRU, jak i notyfikację KPRU będącego wynikiem rewizji, w szczególności w następstwie wydania przez Komisję decyzji o jego odrzuceniu.

52 Brzmienie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 nie wprowadza rozróżnienia w zakresie „notyfikacji [KPRU]” rozpoczynającej bieg terminu trzech miesięcy, zgodnie z którym chodziłoby o pierwszą notyfikację KPRU lub następną notyfikację KPRU, będącego wynikiem rewizji, w szczególności wskutek wydania przez Komisję decyzji o odrzuceniu KPRU. Poza tym uściślenie, zgodnie z którym notyfikacja ta następuje „na podstawie ust. 1” tego przepisu, na mocy którego „każde państwo członkowskie opracowuje [KPRU] wskazujący całkowitą ilość pozwoleń [uprawnień], które ma zamiar rozdzielić w odniesieniu do tego okresu [rozliczeniowego] oraz sposób, w jaki proponuje je rozdzielić”, nie przynosi dodatkowych wyjaśnień w tym zakresie, skoro zarówno pierwsza, jak i następna notyfikacja KPRU będącego wynikiem rewizji, dotyczy oszacowanego przez państwo członkowskie ilościowego określenia uprawnień, które mają zostać rozdzielone.

53 Poza tym określenie „zaproponowane zmiany” nie wyłącza możliwości lub obowiązku po stronie państwa członkowskiego zaproponowania tego rodzaju zmian w formie „notyfikacji” formalnej KPRU będącego wynikiem rewizji, w szczególności, jeżeli chodzi o zmiany dotyczące przedmiotu KPRU. W tym względzie należy przypomnieć, że Sąd uznał już, po pierwsze, że art. 9 ust. 3 zdanie drugie dyrektywy 2003/87 nie przewiduje żadnych ograniczeń, jeśli chodzi o zakres możliwych zmian, a po drugie, że wszystkie zmiany winny być notyfikowane Komisji i przez nią przyjęte, zanim zmieniony KPRU mógłby stać się podstawą decyzji wydanej przez państwo członkowskie na podstawie art. 11 dyrektywy 2003/87 (ww. w pkt 40 wyrok w sprawie Zjednoczone Królestwo przeciwko Komisji, pkt 56). Podobnie Sąd uznał, że Komisja miała prawo, odrzucając KPRU, zobowiązać państwo członkowskie do notyfikowania nowego kompletnego KPRU, zanim będzie ono mogło wydać decyzję (ww. w pkt 40 wyrok w sprawie Zjednoczone Królestwo przeciwko Komisji, pkt 73). Poza tym zgodnie z tymi zasadami z rozstrzygnięcia pierwszej decyzji o odrzuceniu KPRU (art. 2, art. 3 ust. 3) wynika, że Komisja sama oceniła, że w niniejszej sprawie wszystkie zmiany w KPRU winny zostać jej „notyfikowane” oraz że zmiany te były w ten sposób poddane jej wcześniejszej kontroli zgodnie z art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87.

54 Poza tym w ujęciu celowościowym postępowanie wszczęte na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 – poza umożliwieniem Komisji przeprowadzenia uprzedniej kontroli zmierza do zapewnienia państwom członkowskim pewności prawa, a w szczególności umożliwienia im szybkiego podjęcia, w krótkich terminach, decyzji co do sposobu, w jaki mogą one rozdzielić uprawnienia do emisji i zarządzać systemem handlu uprawnieniami na podstawie swoich KPRU w danym okresie rozliczeniowym. Mając na względzie ograniczony czas trwania tego okresu, który wynosi trzy lub pięć lat (art. 11 dyrektywy 2003/87), zarówno Komisja, jak i państwa członkowskie mają uzasadniony interes w tym, by każdy spór dotyczący treści KPRU został szybko rozstrzygnięty, a także w tym, by wspomniany KPRU nie był narażony, w całym okresie jego obowiązywania, na ryzyko zakwestionowania przez Komisję (ww. w pkt 46 postanowienie w sprawie EnBW Energie Baden‑Württemberg przeciwko Komisji, pkt 117).

55 Powyższe rozważania mają zastosowanie do wszystkich KPRU, bez względu na to, czy chodzi o wersję notyfikowaną po raz pierwszy, czy wersję będącą wynikiem rewizji i notyfikowaną po tym fakcie. Ponadto obowiązek Komisji przeprowadzenia w następstwie notyfikowania KPRU, będącego wynikiem rewizji, szybkiej i skutecznej kontroli jest tym istotniejszy, jeżeli kontrola ta została wcześniej poprzedzona pierwszym etapem badania pierwszego KPRU, który doprowadził, jak w niniejszym przypadku, do wydania decyzji o jego odrzuceniu, a następnie do jego zmian. Teza Komisja, że ma ona prawo zbadać zaproponowane zmiany w KPRU, lub sam KPRU będący wynikiem rewizji, nie będąc związaną terminem trzech miesięcy, o którym mowa w art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, może podważyć cel kontroli szybkiej i skutecznej, jak i pewność prawa, do którego państwo członkowskie notyfikujące KPRU ma prawo, aby móc rozdzielić uprawnienia do emisji instalacjom znajdującym się na swym terytorium przed rozpoczęciem okresu rozliczeniowego, zgodnie z art. 11 tej dyrektywy.

56 Wreszcie Komisja nie może twierdzić, że z końcem drugiego etapu badania KPRU dotyczącego oceny zaproponowanych zmian w KPRU, winna ona wydać formalną decyzję przyjęcia wspomnianych zmian, co odróżniałoby ten etap od etapu dotyczącego pierwszego notyfikowanego KPRU, skoro tego rodzaju decyzja nie jest ani przewidziana art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, ani konieczna (zob. pkt 48 powyżej).

57 W konsekwencji należy stwierdzić, że pojęcie notyfikacji w rozumieniu art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 dotyczy zarówno pierwszej notyfikacji, jak i późniejszej notyfikacji różnych wersji KPRU, z tym skutkiem, że każda z tych notyfikacji rozpoczyna bieg nowego terminu trzech miesięcy.

– W przedmiocie upływu terminu trzech miesięcy przewidzianego w art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87

58 Z tych powyższych uwag wynika, że w niniejszych okolicznościach notyfikacja KPRU będącego wynikiem rewizji, w dniu 29 grudnia 2006 r. rozpoczęła bieg nowego terminu trzech miesięcy, w rozumieniu art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87.

59 Mając na względzie upływ w dniu 29 marca 2007 r. terminu trzech miesięcy, w rozumieniu art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, żądanie Komisji przedstawienia informacji skierowane do Republiki Łotewskiej w dniu 30 marca 2007 r. nastąpiło po terminie. Nie ma zatem potrzeby dokonania oceny po pierwsze, czy żądanie tego typu, zakładając, że zostało sformułowane w terminie, mogło powodować przerwanie lub zawieszenie biegu terminu, a po drugie, czy tego rodzaju skutek przerwania lub zawieszenia mógł nastąpić bez względu na fakt, że to pismo zostało zredagowane w języku angielskim, a nie łotewskim.

60 W konsekwencji KPRU będący wynikiem rewizji stał się wiążący w dniu 30 marca 2007 r.

61 Niemniej jednak wbrew twierdzeniom Republiki Łotewskiej brak proceduralny polegający na naruszeniu terminu trzech miesięcy, w rozumieniu art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, nie jest tak poważny i oczywisty, by uzasadniać uznanie zaskarżonej decyzji za nieistniejącą (zob. wyrok Trybunału z dnia 6 marca 2008 r. w sprawie C‑196/07 Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo). Akty instytucji, nawet te wadliwe, korzystają z domniemania ważności i wywołują skutki prawne do czasu ich cofnięcia lub stwierdzenia nieważności w wyniku skargi o stwierdzenie nieważności, pytania prejudycjalnego lub zarzutu niezgodności z prawem (wyrok Sądu z dnia 23 października 2008 r. w sprawie T‑256/07 People’s Mojahedin Organization of Iran przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. II‑3019, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo). Jak to zostało wskazane wyżej w pkt 47, mając na względzie cechy szczególne badania KPRU wynikające z art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, zgodnie z zasadami tego badania w przypadku braku wydania decyzji przez Komisję w terminie trzech miesięcy KPRU staje się wiążący i korzysta z domniemania legalności. Niemniej jednak niezgodność z prawem stwierdzona w niniejszej sprawie, mianowicie fakt, iż zaskarżona decyzja została wydana po terminie, nie może zostać uznana za do tego stopnia poważną i oczywistą, by powodowała nieistnienie decyzji. Mając bowiem na względzie podstawową zasadę pewności prawa, stwierdzenie nieistnienia aktu winno zostać zarezerwowane dla prawdziwie wyjątkowych przypadków (zob. podobnie wyroki Trybunału: z dnia 15 czerwca 1994 r. w sprawie C‑137/92 P Komisja przeciwko BASF i in., Rec. s. I‑2555, pkt 48, 50; z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie C‑245/92 P Chemie Linz przeciwko Komisji, Rec. s. I‑4643, pkt 93, 95; z dnia 5 października 2004 r. w sprawie C‑475/01 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. s. I‑8923, pkt 18, 20).

62 W związku z powyższym należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji ze względu na naruszenia art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 bez potrzeby orzekania w przedmiocie dopuszczalności zasadności innych zarzutów podniesionych przez Republikę Łotewską.

W przedmiocie kosztów

63 Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami zgodnie z żądaniem Republiki Łotewskiej.

64 Zgodnie z art. 87 § 4 akapit pierwszy regulaminu postępowania przed Sądem państwa członkowskie, które przystąpiły do sprawy w charakterze interwenienta, pokrywają własne koszty. Dlatego Republika Litewska, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Republika Słowacka ponoszą własne koszty.

Z powyższych względów

SĄD (trzecia izba)

orzeka, co następuje:

1) Stwierdza się nieważność decyzji Komisji C(2007) 3409 z dnia 13 lipca 2007 r. dotyczącej krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych notyfikowanego przez Republikę Łotewską na lata 2008–2012 zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającą system handlu przydziałami [uprawnieniami do] emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającą dyrektywę Rady 96/61/WE.

2) Komisja Europejska pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Republikę Łotewską.

3) Republika Litewska, Republika Słowacka oraz Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ponoszą koszty własne.

Azizi Cremona Frimodt Nielsen

Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 22 marca 2011 r.

Podpisy