Sprawa C-102/07

adidas AG i adidas Benelux BV

przeciwko

Marca Mode CV i in.

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hoge Raad der Nederlanden)

„Znaki towarowe — Artykuł 5 ust. 1 lit. b), art. 2 i art. 6 ust. 1 lit. b) dyrektywy 89/104/EWG — Konieczność pozostawienia do swobodnego używania — Graficzne znaki towarowe z trzema paskami — Motyw dwóch pasków używany przez konkurentów w charakterze ozdoby — Zarzut naruszenia praw do znaku towarowego i jego osłabienia”

Opinia rzecznika generalnego D. Ruiza-Jaraba Colomera przedstawiona w dniu 16 stycznia 2008 r. I - 2443

Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 10 kwietnia 2008 r. I - 2464

Streszczenie wyroku

Zgodnie z motywem dziesiątym pierwszej dyrektywy 89/104 o znakach towarowych ocena występowania prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd „zależy od wielu czynników, w szczególności rozpoznawalności znaku towarowego na rynku, mogącego powstać skojarzenia ze znakiem używanym lub zarejestrowanym, stopnia podobieństwa między znakiem towarowym i oznaczeniem, między określonymi towarami lub usługami”. Istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia odbiorców w błąd podlega zatem całościowej ocenie, przy uwzględnieniu wszystkich czynników mających znaczenie w danej sprawie. Okoliczność występowania potrzeby dostępności danego oznaczenia dla przedsiębiorców nie należy do owych czynników mających znaczenie w sprawie. Jak wynika bowiem z brzmienia art. 5 ust. 1 lit. b) dyrektywy, odpowiedź na pytanie o występowanie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy udzielić, biorąc pod uwagę sposób postrzegania przez odbiorców z jednej strony towarów objętych znakiem uprawnionego, a z drugiej strony towarów objętych oznaczeniem używanym przez osobę trzecią. Ponadto oznaczenia, które co do zasady powinny być dostępne wszystkim przedsiębiorcom, mogą być nadużywane celem wprowadzenia odbiorców w błąd. Gdyby w takiej sytuacji osoba trzecia mogła powoływać się na wymóg dostępności, aby móc swobodnie używać oznaczenia będącego jednak podobnym do danego znaku towarowego, a uprawniony do tego znaku nie mógłby się temu sprzeciwić, powołując się na prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd, byłoby to ze szkodą dla skutecznego stosowania zasady ustanowionej w art. 5 ust. 1 lit. b) dyrektywy. (por. pkt 29–31)

Postrzeganie danego oznaczenia przez odbiorców jako oznaczenia ozdobnego nie stoi na przeszkodzie ochronie udzielonej w art. 5 ust. 1 lit. b) pierwszej dyrektywy 89/104 mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych, jeśli — mimo swojego dekoracyjnego charakteru — oznaczenie wykazuje podobieństwo do zarejestrowanego znaku towarowego, w związku z czym dany krąg odbiorców może dojść do przekonania, że dane towary pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub ewentualnie z przedsiębiorstw powiązanych ekonomicznie. Jak wynika z motywu dziesiątego dyrektywy, ta ocena prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd nie zależy wyłącznie od stopnia podobieństwa między znakiem towarowym a oznaczeniem, lecz także od łatwości, z jaką oznaczenie to może być kojarzone z tym znakiem towarowym, w szczególności z uwagi na znajomość tego znaku na rynku. Im bardziej więc znany jest dany znak, tym większa jest liczba przedsiębiorców chcących używać oznaczeń podobnych. Obecność na rynku dużej ilości towarów objętych oznaczeniami podobnymi mogłaby naruszać prawa do znaku towarowego, ponieważ grozi zmniejszeniem charakteru odróżniającego znaku i stanowi zagrożenie dla podstawowej funkcji znaku, jaką jest gwarantowanie konsumentom pochodzenia danych towarów. (por. pkt 34, 36)

Artykuł 5 ust. 2 pierwszej dyrektywy 89/104 mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych, udziela znakom renomowanym ochrony, która nie jest uzależniona od występowania prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd. Przepis ten stosuje się bowiem w sytuacjach, w których szczególnym warunkiem objęcia ochroną jest używanie bez uzasadnionego powodu zakwestionowanego oznaczenia, które powoduje czerpanie nienależnych korzyści z odróżniającego charakteru lub renomy znaku towarowego lub działa na ich szkodę. Naruszenia, o których mowa w art. 5 ust. 2 dyrektywy, jeśli występują, są konsekwencją pewnego stopnia podobieństwa między znakiem towarowym a oznaczeniem, z powodu którego dany krąg odbiorców kojarzy oznaczenie ze znakiem, to znaczy stwierdza, że występuje między nimi związek, nie myląc ich jednak. Nie jest zatem wymagane, by stopień podobieństwa między renomowanym znakiem towarowym a oznaczeniem używanym przez osobę trzecią był na tyle duży, by wywołać prawdopodobieństwo wprowadzenia danego kręgu odbiorców w błąd. Wystarczy, by stopień podobieństwa między renomowanym znakiem towarowym a oznaczeniem skutkował wywołaniem u danego kręgu odbiorców przekonania, że między oznaczeniem a znakiem występuje pewien związek. Występowanie takiego związku należy oceniać całościowo, mając na uwadze wszystkie mające znaczenie czynniki. Wymóg dostępności nie występuje ani przy ocenie stopnia podobieństwa między renomowanym znakiem towarowym a oznaczeniem używanym przez osobę trzecią, ani w przypadku związku, jaki dany krąg odbiorców mógłby przypisać temu znakowi i oznaczeniu. Nie stanowi on zatem elementu mającego znaczenie przy ocenie, czy używanie oznaczenia powoduje czerpanie nienależnych korzyści z charakteru odróżniającego lub renomy znaku lub działa na ich szkodę. (por. pkt 40–43)