Sprawa C‑671/13

postępowania wszczęte przez „Indėlių ir investicijų draudimas ” VI

i

Virgilijus Vidutis Nemaniūnas

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Lietuvos Aukščiausiasis Teismas)

„Odesłanie prejudycjalne — Dyrektywy 94/19/WE i 97/9/WE — Systemy gwarancji depozytów i rekompensat dla inwestorów — Instrumenty oszczędzania i inwestowania — Instrument finansowy w rozumieniu dyrektywy 2004/39/WE — Wyłączenie z gwarancji — Bezpośrednia skuteczność — Warunki korzystania z dyrektywy 97/9/WE”

Streszczenie – wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 25 czerwca 2015 r.

Swoboda przedsiębiorczości — Swoboda świadczenia usług — Instytucje kredytowe — Systemy gwarancji depozytów i rekompensat dla inwestorów — Dyrektywy 94/19 i 97/9 — Instrumenty należące jednocześnie do zakresu stosowania dwóch dyrektyw — Uprawnienie państw członkowskich do wykluczenia niektórych deponentów lub depozytów z zabezpieczeń, o których mowa w tych dyrektywach — Przepisy krajowe dotyczące wykluczenia wierzytelności wobec instytucji kredytowej systemów ochrony przewidzianych w dyrektywach 94/19 i 97/9 — Niedopuszczalność

Artykuł 7 ust. 2 dyrektywy 94/19 w sprawie systemów gwarancji depozytów, zmienionej dyrektywą 2009/14, i pkt 12 załącznika I do tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że państwa członkowskie mogą wyłączyć z gwarancji przewidzianej w tej dyrektywie certyfikaty depozytowe wyemitowane przez instytucję kredytową, jeżeli mają one charakter zbywalnych papierów wartościowych, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego, przy czym certyfikaty te nie muszą wykazywać wszystkich cech instrumentu finansowego w rozumieniu dyrektywy 2004/39 w sprawie rynków instrumentów finansowych. W tym względzie ani art. 7 ust. 2 dyrektywy 94/19, ani pkt 12 załącznika I do tej dyrektywy nie przewiduje, by rozpatrywane instrumenty musiały posiadać wszystkie cechy instrumentu finansowego w rozumieniu dyrektywy 2004/39, aby zostać wyłączone z gwarancji depozytów. Ponadto zgodnie z brzmieniem art. 1 pkt 1 dyrektywy 94/19 definicja wyrazu „depozyt” przyjęta do celów tej dyrektywy obejmuje, po pierwsze, należność wynikającą z wpłat pozostawionych na koncie lub z sytuacji przejściowych w ramach normalnych operacji bankowych, a po drugie, wierzytelności, które instytucja kredytowa gwarantuje przez wystawienie dokumentu urzędowego [dłużnego papieru wartościowego]. Zatem z brzmienia tego przepisu wynika, że do celów owej dyrektywy pojęcie depozytu nie jest definiowane przez odniesienie do cech instrumentu finansowego w rozumieniu dyrektywy 2004/39. Ponadto z przepisu tego wynika, że tym, co charakteryzuje drugi typ depozytu, jest okoliczność, iż ucieleśnia go certyfikat, który może zostać zbyty, co w konsekwencji pozwala na obrót inkorporowaną w nim wierzytelnością. (por. pkt 33, 35, 36, 40; pkt 1 sentencji)

Dyrektywę 94/19 w sprawie systemów gwarancji depozytów, zmienioną dyrektywą 2009/14, oraz dyrektywę 97/9 w sprawie systemu rekompensat dla inwestorów należy interpretować w ten sposób, że jeżeli wierzytelności wobec instytucji kredytowej mogą mieścić się zarazem w zakresie pojęcia depozytu w rozumieniu dyrektywy 94/19 i pojęcia instrumentu w rozumieniu dyrektywy 97/9, a ustawodawca krajowy skorzystał z przewidzianego w pkt 12 załącznika I do dyrektywy 94/19 uprawnienia do wyłączenia tych wierzytelności z zakresu stosowania systemu gwarancji przewidzianego w tej dyrektywie, to wyłączenie takie nie skutkuje wyłączeniem tych wierzytelności także z systemu ochrony przewidzianego w dyrektywie 97/9, z przekroczeniem warunków, o których mowa w art. 4 ust. 2 tej ostatniej. W tym zakresie ze względu na definicje pojęć depozytu i instrumentu zawarte, odpowiednio, w dyrektywach 94/19 i 97/9 ten sam dłużny papier wartościowy może należeć jednocześnie do zakresu jednego i drugiego z tych pojęć, a co za tym idzie, do zakresu stosowania obu tych dyrektyw. Tymczasem przewidziane przez te dwie dyrektywy systemy gwarancji podlegają odrębnym warunkom, zwłaszcza w zakresie wyłączeń. Artykuł 7 ust. 2 i załącznik I do dyrektywy 94/19 przewidują bowiem wyłączenia oparte albo na rodzaju deponentów, albo na rodzaju depozytów, podczas gdy art. 4 ust. 2 dyrektywy 97/9 stanowi o wyłączeniach zależnych jedynie od rodzaju inwestorów. Wobec tego o ile prawo Unii z pewnością nie stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie postanowiło o transpozycji dyrektyw 94/19 i 97/9 w tym samym akcie ustawodawczym, o tyle trzeba jednak – jak podkreślono w motywie 9 dyrektywy 97/9 – by reżim ustanowiony tym aktem odpowiadał wymogom obu dyrektyw. (por. pkt 43–45, 47; pkt 2 sentencji)

Artykuł 2 ust. 2 i art. 4 ust. 2 dyrektywy 97/9 w sprawie systemu rekompensat dla inwestorów należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, które uzależniają możliwość korzystania z systemu rekompensat przewidzianego w tej dyrektywie od tego, czy dana instytucja kredytowa przekazała lub wykorzystała środki finansowe lub papiery wartościowe bez zgody inwestora. W istocie dyrektywa 97/9 bynajmniej nie wymaga spełnienia takiego warunku do tego, by inwestorzy mogli korzystać z przewidzianego w niej systemu ochrony. Ponadto inwestorzy będący posiadaczami tych instrumentów nie zostali wymienieni wśród tych, którzy na mocy załącznika I do dyrektywy 97/9 mogą zostać wyłączeni z tego systemu. (por. pkt 51, 52; pkt 3 sentencji)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 56, 57)