Sprawa C‑542/13

Mohamed M’Bodj

przeciwko

État belge

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez

Cour constitutionnelle (Belgia)]

„Odesłanie prejudycjalne — Karta praw podstawowych Unii Europejskiej — Artykuł 19 ust. 2 — Dyrektywa 2004/83/WE — Minimalne normy dotyczące warunków przyznania statusu uchodźcy lub statusu ochrony uzupełniającej — Osoba kwalifikująca się do ochrony uzupełniającej — Artykuł 15 lit. b) — Tortury lub niehumanitarne lub poniżające traktowanie lub karanie wnioskodawcy w państwie pochodzenia — Artykuł 3 — Bardziej korzystne normy — Wnioskodawca cierpiący na poważną chorobę — Brak odpowiedniego leczenia dostępnego w państwie pochodzenia — Artykuł 28 — Opieka społeczna — Artykuł 29 — Opieka zdrowotna”

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 18 grudnia 2014 r.

Kontrole graniczne, azyl i imigracja – Polityka azylowa – Status uchodźcy lub status ochrony uzupełniającej – Dyrektywa 2004/83 – Przesłanki kwalifikujące do ochrony uzupełniającej – Artykuł 2 lit. e) i art. 15 lit. b) – Ustawodawstwo krajowe zezwalające na pobyt obywateli państw trzecich, cierpiących na poważną chorobę, gdy brak jest odpowiedniego leczenia w ich państwie pochodzenia – Niecelowe pozbawienie opieki w państwie pochodzenia – Ustawodawstwo niestanowiące bardziej korzystnej normy w rozumieniu art. 3 owej dyrektywy – Wyłączenie z ochrony uzupełniającej – Brak stosowania art. 28 i art. 29 tej dyrektywy

[dyrektywa Rady 2004/83, art. 2 lit. e), art. 3, art. 15 lit. b), art. 18, 28, 29]

Artykuły 28 i 29 dyrektywy 2004/83 w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony, oraz zawartości przyznawanej ochrony w związku z art. 2 lit. e), art. 3, 15 i 18 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie nie jest zobowiązane do umożliwienia korzystania z opieki społecznej i opieki zdrowotnej, przewidzianych przez te artykuły, obywatelowi państwa trzeciego uprawnionemu do przebywania na terytorium tego państwa członkowskiego na podstawie ustawodawstwa krajowego przewidującego udzielenie zezwolenia na pobyt we wspomnianym państwie członkowskim cudzoziemcowi, który cierpi na chorobę stanowiącą rzeczywiste ryzyko dla jego życia lub nienaruszalności cielesnej lub rzeczywiste ryzyko niehumanitarnego lub poniżającego traktowania, w przypadku gdy brak jest odpowiedniego leczenia w państwie pochodzenia tego cudzoziemca lub w państwie trzecim, w którym przebywał uprzednio, jeżeli nie chodzi o celowe pozbawienie wspomnianego cudzoziemca opieki w tymże państwie.

W istocie poważna krzywda, którą definiuje art. 15 lit. b) dyrektywy 2004/83 nie obejmuje takiej sytuacji. Ponadto art. 3 owej dyrektywy stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie wprowadziło lub utrzymało przepisy przyznające status osoby kwalifikującej się do ochrony uzupełniającej przewidziany w tej dyrektywie obywatelowi państwa trzeciego cierpiącemu na poważną chorobę ze względu na ryzyko pogorszenia jego stanu zdrowia wynikające z braku odpowiedniego leczenia w państwie pochodzenia, skoro takie przepisy nie są zgodne z tą dyrektywą. Byłoby bowiem sprzeczne z ogólną systematyką i celami dyrektywy 2004/83 umożliwienie skorzystania ze statusów, które przewiduje ta dyrektywa, obywatelom państw trzecich znajdującym się w sytuacjach pozbawionych jakiegokolwiek związku z racją bytu międzynarodowej ochrony. Wynika z tego, że takie ustawodawstwo nie może zostać uznane na mocy art. 3 tej dyrektywy za normy bardziej korzystne dla określania, kto kwalifikuje się jako osoba podlegająca ochronie uzupełniającej. Obywatele państw trzecich uprawnieni do przebywania na mocy takich przepisów nie są zatem beneficjentami statusu ochrony uzupełniającej, do których miałyby zastosowanie art. 28 i 29 wspomnianej dyrektywy. Przyznanie przez państwo członkowskie tego statusu ochrony krajowej z przyczyn innych niż potrzeba ochrony międzynarodowej w rozumieniu art. 2 lit. a) tej dyrektywy, to jest na dyskrecjonalnej podstawie i ze względów współczucia lub z powodów humanitarnych, nie wchodzi zresztą – jak sprecyzowano w motywie 9 wspomnianej dyrektywy – w zakres jej zastosowania.

(por. pkt 41, 43–47; sentencja)

Sprawa C‑542/13

Mohamed M’Bodj

przeciwko

État belge

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez

Cour constitutionnelle (Belgia)]

„Odesłanie prejudycjalne — Karta praw podstawowych Unii Europejskiej — Artykuł 19 ust. 2 — Dyrektywa 2004/83/WE — Minimalne normy dotyczące warunków przyznania statusu uchodźcy lub statusu ochrony uzupełniającej — Osoba kwalifikująca się do ochrony uzupełniającej — Artykuł 15 lit. b) — Tortury lub niehumanitarne lub poniżające traktowanie lub karanie wnioskodawcy w państwie pochodzenia — Artykuł 3 — Bardziej korzystne normy — Wnioskodawca cierpiący na poważną chorobę — Brak odpowiedniego leczenia dostępnego w państwie pochodzenia — Artykuł 28 — Opieka społeczna — Artykuł 29 — Opieka zdrowotna”

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 18 grudnia 2014 r.

Kontrole graniczne, azyl i imigracja — Polityka azylowa — Status uchodźcy lub status ochrony uzupełniającej — Dyrektywa 2004/83 — Przesłanki kwalifikujące do ochrony uzupełniającej — Artykuł 2 lit. e) i art. 15 lit. b) — Ustawodawstwo krajowe zezwalające na pobyt obywateli państw trzecich, cierpiących na poważną chorobę, gdy brak jest odpowiedniego leczenia w ich państwie pochodzenia — Niecelowe pozbawienie opieki w państwie pochodzenia — Ustawodawstwo niestanowiące bardziej korzystnej normy w rozumieniu art. 3 owej dyrektywy — Wyłączenie z ochrony uzupełniającej — Brak stosowania art. 28 i art. 29 tej dyrektywy

[dyrektywa Rady 2004/83, art. 2 lit. e), art. 3, art. 15 lit. b), art. 18, 28, 29]

Artykuły 28 i 29 dyrektywy 2004/83 w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony, oraz zawartości przyznawanej ochrony w związku z art. 2 lit. e), art. 3, 15 i 18 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie nie jest zobowiązane do umożliwienia korzystania z opieki społecznej i opieki zdrowotnej, przewidzianych przez te artykuły, obywatelowi państwa trzeciego uprawnionemu do przebywania na terytorium tego państwa członkowskiego na podstawie ustawodawstwa krajowego przewidującego udzielenie zezwolenia na pobyt we wspomnianym państwie członkowskim cudzoziemcowi, który cierpi na chorobę stanowiącą rzeczywiste ryzyko dla jego życia lub nienaruszalności cielesnej lub rzeczywiste ryzyko niehumanitarnego lub poniżającego traktowania, w przypadku gdy brak jest odpowiedniego leczenia w państwie pochodzenia tego cudzoziemca lub w państwie trzecim, w którym przebywał uprzednio, jeżeli nie chodzi o celowe pozbawienie wspomnianego cudzoziemca opieki w tymże państwie.

W istocie poważna krzywda, którą definiuje art. 15 lit. b) dyrektywy 2004/83 nie obejmuje takiej sytuacji. Ponadto art. 3 owej dyrektywy stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie wprowadziło lub utrzymało przepisy przyznające status osoby kwalifikującej się do ochrony uzupełniającej przewidziany w tej dyrektywie obywatelowi państwa trzeciego cierpiącemu na poważną chorobę ze względu na ryzyko pogorszenia jego stanu zdrowia wynikające z braku odpowiedniego leczenia w państwie pochodzenia, skoro takie przepisy nie są zgodne z tą dyrektywą. Byłoby bowiem sprzeczne z ogólną systematyką i celami dyrektywy 2004/83 umożliwienie skorzystania ze statusów, które przewiduje ta dyrektywa, obywatelom państw trzecich znajdującym się w sytuacjach pozbawionych jakiegokolwiek związku z racją bytu międzynarodowej ochrony. Wynika z tego, że takie ustawodawstwo nie może zostać uznane na mocy art. 3 tej dyrektywy za normy bardziej korzystne dla określania, kto kwalifikuje się jako osoba podlegająca ochronie uzupełniającej. Obywatele państw trzecich uprawnieni do przebywania na mocy takich przepisów nie są zatem beneficjentami statusu ochrony uzupełniającej, do których miałyby zastosowanie art. 28 i 29 wspomnianej dyrektywy. Przyznanie przez państwo członkowskie tego statusu ochrony krajowej z przyczyn innych niż potrzeba ochrony międzynarodowej w rozumieniu art. 2 lit. a) tej dyrektywy, to jest na dyskrecjonalnej podstawie i ze względów współczucia lub z powodów humanitarnych, nie wchodzi zresztą – jak sprecyzowano w motywie 9 wspomnianej dyrektywy – w zakres jej zastosowania.

(por. pkt 41, 43–47; sentencja)