OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

JULIANE KOKOTT

przedstawiona w dniu 6 lutego 2014 r. ( 1 )

Sprawa C‑105/13

P.J. Vonk Noordegraaf

przeciwko

Staatssecretaris van Economische Zaken

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez College van Beroep voor het bedrijfsleven (Niderlandy)]

„Wspólna polityka rolna — Płatności bezpośrednie — Nowe obliczenie uprawnień do płatności”

I – Wprowadzenie

1. Czy dopuszczalne jest, by błędy w ustaleniu uprawnień do płatności w ramach wsparcia dla rolnictwa były korygowane tylko wtedy, gdy korekta powoduje skutki niekorzystne dla rolnika, a jeżeli odpowiednia korekta działa na jego korzyść, by jej odmawiano? Tej kwestii dotyczy niniejsza sprawa.

2. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że przy dokonywaniu korekty błędów należy postępować jednolicie, to jest korygować błąd zarówno na niekorzyść, jak i na korzyść rolnika. Jednakże przy dokładniejszej analizie mogłoby to kolidować z zasadą pewności prawa w jej konkretyzacji w odniesieniu do przepisów dotyczących wsparcia w rolnictwie.

3. Z tego względu w dalszej części dokładniejszego przeanalizowania wymaga zarówno podstawa prawna korekty błędów, jak również uregulowanie na rzecz zapewnienia pewności prawa.

II – Ramy prawne

A – Rozporządzenie nr 1782/2003

4. W przeszłości prawo Unii przewidywało różne systemy wsparcia gospodarstw rolnych. Po części wspierana była produkcja określonych towarów, w przypadku niektórych upraw występowały jednak również płatności od powierzchni uprawnej. Rozporządzeniem nr 1782/2003 ( 2 ) te różne systemy wsparcia sprowadzone zostały do jednolitej pomocy na gospodarstwo.

5. Zgodnie z art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003 w tym celu należało najpierw określić tak zwaną kwotę referencyjną. Odpowiadała ona przeciętnym płatnościom, które rolnik otrzymywał w ramach określonych systemów wsparcia w ustalonym okresie czasu przed zmianą.

6. Na tej podstawie zgodnie z art. 43 rozporządzenia nr 1782/2003 mogły zostać obliczone tzw. uprawnienia do płatności: „1. Bez uszczerbku dla przepisów art. 48, rolnik otrzymuje uprawnienie do płatności na hektar, które jest obliczane poprzez podzielenie kwoty referencyjnej przez średnią liczbę wszystkich hektarów z trzech lat, które w okresie referencyjnym stanowiły podstawę do prawa do płatności bezpośrednich wyszczególnionych w załączniku VI. Całkowita liczba uprawnień do płatności jest równa powyżej wspomnianej średniej liczbie hektarów. […] 2. […] 3. Do [tych] celów […] »powierzchnia pastwiskowa« oznacza powierzchnię gospodarstwa, która była dostępna przez cały rok kalendarzowy […] na potrzeby hodowli zwierząt, włączając w to powierzchnie użytkowane wspólnie oraz powierzchnie z mieszanymi uprawami. Do powierzchni pastwiskowych nie zalicza się: — budynków, lasu, stawów, ścieżek; — […] 4. Uprawnienia do płatności na hektar nie są modyfikowane, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej”.

7. Ponadto interesujące jest tutaj także pojęcie kwalifikującego się hektara, które zostało zdefiniowane w art. 44 ust. 2 rozporządzenia nr 1782/2003: „»Kwalifikujący się hektar« oznacza grunty rolne gospodarstwa obejmujące grunty orne i trwałe pastwiska, z wyjątkiem powierzchni pod uprawami trwałymi, lasami oraz powierzchni wykorzystywanych do celów nierolniczych”.

B – Rozporządzenie nr 73/2009

8. Rozporządzenie nr 1782/2003 zostało zastąpione przez rozporządzenie nr 73/2009 ( 3 ), będące przedmiotem niniejszego wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

9. Zgodnie z art. 33 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 73/2009 wsparcie w ramach systemu płatności jednolitej jest dostępne dla rolników, jeżeli posiadają uprawnienia do płatności, które uzyskali zgodnie z rozporządzeniem nr 1782/2003.

10. Artykuł 34 rozporządzenia nr 73/2009 stanowi, że w danym przypadku uprawnienia do płatności są udzielane wyłącznie na podstawie uprawianych hektarów kwalifikujących się do wsparcia. „1. Wsparcie w ramach systemu płatności jednolitej jest przyznawane rolnikom w momencie aktywowania uprawnienia do płatności na kwalifikujący się hektar. Aktywowane uprawnienia do płatności dają prawo do płatności kwot w nich określonych. 2. […] Z wyjątkiem przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych hektary spełniają warunki kwalifikowalności na przestrzeni całego roku kalendarzowego”.

11. Artykuł 36 rozporządzenia nr 73/2009 dotyczy zmiany uprawnień do płatności: „O ile przepisy niniejszego rozporządzenia nie stanowią inaczej, uprawnienia do płatności na hektar nie ulegają zmianie. Komisja zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 141 ust. 2, określa szczegółowe zasady zmiany, od 2010 roku, uprawnień do płatności w szczególności w przypadku ułamkowych części uprawnień”.

12. Trwałość określonych uprawnień do płatności została przez art. 137 rozporządzenia nr 73/2009 uregulowana w szczególny sposób: „1. Uprawnienia do płatności przydzielone rolnikom przed dniem 1 stycznia 2009 r. uznaje się za zgodne z prawem i prawidłowe od dnia 1 stycznia 2010 r. 2. Ustęp 1 nie ma zastosowania do uprawnień do płatności przydzielonych rolnikom na podstawie wniosku zawierającego informacje niezgodne ze stanem faktycznym, z wyjątkiem przypadków, w których rolnik nie mógł w rozsądny sposób wykryć błędu. 3. […]”.

13. Zgodnie z motywem 49 rozporządzenia nr 73/2009: „W początkowej fazie przydzielania uprawnień do płatności przez państwa członkowskie pewne błędy spowodowały, że rolnicy otrzymali szczególnie wysokie płatności. Zazwyczaj taka nieprawidłowość podlega korekcie finansowej do czasu podjęcia środków korygujących. Uwzględniając jednak czas, jaki upłynął od pierwszego przydzielenia uprawnień do płatności, niezbędna korekta spowodowałaby niewspółmierne ograniczenia prawne i administracyjne w państwach członkowskich. Dla zachowania pewności prawa należy zatem uregulować przydzielanie takich płatności”.

C – Przepisy wykonawcze

14. Odnośne przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 1782/2003 i do rozporządzenia nr 73/2009 były początkowo zawarte w rozporządzeniu nr 796/2004 ( 4 ), a następnie w rozporządzeniu nr 1122/2009 ( 5 ).

15. Artykuł 73a rozporządzenia nr 796/2004 (po niewielkiej zmianie obecnie art. 81 rozporządzenia nr 1122/2009) zawiera uregulowania prawne w kwestii dostosowania uprawnień do płatności: „Zwrot nienależnych uprawnień do płatności 1. Jeśli po przyznaniu rolnikom prawa [uprawnień] do płatności […] stwierdzi się, że naliczona została nienależna ilość uprawnień do płatności, dany rolnik zrzeka się tych nienależnych praw do płatności na rzecz rezerwy krajowej […]. […] 2. Jeśli po przyznaniu rolnikom praw do płatności […] stwierdza się, że ich wartość jest zbyt wysoka, zostaje ona odpowiednio wyrównana. […] Wysokość obniżki jest przeznaczona do rezerwy przysługującej danemu krajowi […]. [...] 2a. W przypadku gdy dla celów zastosowania przepisów ust. 1 i 2 ustalono, że liczba uprawnień przyznanych rolnikowi […] jest nieprawidłowa, i gdy nienależnie przydzielone środki nie mają wpływu na łączną wartość uprawnień przyznanych rolnikowi, państwo członkowskie dokonuje ponownego wyliczenia uprawnień do płatności i, tam gdzie to stosowne, przeprowadza korektę rodzajów przyznanych rolnikowi uprawnień. Zasada ta nie ma jednak zastosowania w przypadkach, gdy można rozsądnie założyć, iż błędy mogły być wykryte przez rolnika”.

III – Stan faktyczny i wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym

16. Strony w postępowaniu głównym toczą spór o wsparcie gospodarstwa rolnego P.J. Vonka Noordegraafa w roku 2009. Wynik tego sporu ma jednak znaczenie także w odniesieniu do następnych lat.

17. U źródła sporu leży zmiana wsparcia rolnictwa z subwencjonowania określonych form produkcji rolnej na system płatności jednolitej. Dla ustalenia płatności jednolitej poprzednio pobierane wsparcie produkcyjne przełożone zostaje na powierzchnię gruntów rolnych gospodarstwa. Podczas następnych okresów wsparcia tak ustalone uprawnienia do płatności mogą być dochodzone na podstawie kwalifikujących się hektarów, o ile gospodarstwo ma stosowną powierzchnię.

18. P.J. Vonk Noordegraaf otrzymywał w przeszłości premie za krowy mamki i byki, niezwiązane z uprawianą powierzchnią, lecz z ilością zwierząt. Na mocy decyzji z dnia 18 lipca 2006 r. jego wcześniejsze przeciętne płatności – wartość referencyjna zgodnie z art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003 – zostały podzielone na powierzchnię uprawną, którą wtedy dysponował. Powierzchnia ta w tym czasie ustalona została na 10,76 hektara. W efekcie przyznano mu 10,76 uprawnień do płatności ( 6 ). Stosowana przy ustalaniu powierzchni metoda pomiaru uwzględniała powierzchnię działek brutto, łącznie z rowami, poboczami i drogami.

19. Jednakże na skutek krytyki Komisji w Niderlandach w 2009 r. wprowadzono nowy system ustalania powierzchni gruntów. W tym systemie rejestrowana jest tylko powierzchnia działki netto. Rowy, pobocza i drogi są przy tym wyłączone. Na podstawie tej metody ustalone już w 2006 r. kwalifikujące się do wsparcia powierzchnie gospodarstwa rolnego P.J. Vonka Noordegraafa zostały na 2009 r. przeliczone ponownie i ustalone na jedynie 8,34 hektara. Ta redukcja wielkości powierzchni nie wynika stąd, że P.J. Vonk Noordegraaf przestał użytkować określone grunty jako rolne, lecz jedynie z nowego systemu ustalania. Jej skutkiem jest to, że może on obecnie dochodzić uprawnień do płatności już tylko w tym mniejszym wymiarze.

20. Strony obecnie prowadzą spór o to, czy także w przypadku P.J. Vonka Noordegraafa płatność jednolita musi zostać odpowiednio zmniejszona. Domaga on się mianowicie nowego przeliczenia uprawnień do płatności w formie zwiększenia ich wartości na podstawie zmniejszonego obszaru gospodarstwa. Jego zdaniem błędne było bowiem rozłożenie kwoty referencyjnej na 10,76 hektara. Powinna ona była być rozłożona na 8,34 hektara. W ten sposób zapobiegnięto by zmniejszeniu kwoty całościowej przysługującego mu wsparcia dla rolnictwa.

21. Zgodnie z opinią sądu odsyłającego prawo niderlandzkie generalnie dopuszcza odpowiednie dostosowanie uprawnień do płatności. Ponieważ jednak istnieją wątpliwości, czy na przeszkodzie dostosowaniu nie stoi prawo unijne, College van Beroep voor het bedrijfsleven zwraca się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy rozporządzenie (WE) nr 73/2009, w szczególności art. 34, 36 i 137, jest stosowane prawidłowo, jeżeli rolnikowi, który na podstawie produkcji niezależnej od gruntu dysponuje uprawnieniami do płatności przypisanymi obszarowi znajdującemu się w jego posiadaniu, nie zostaje wypłacona istotna część owych uprawnień do płatności jedynie z tego względu, że obszar kwalifikujący się do wsparcia, ustalany dla celów płatności okazuje się być mniejszy wskutek zmienionej metody pomiaru, pomimo że ów rolnik wskazał ten obszar, obejmujący niezmiennie znajdujące się w jego posiadaniu hektary, w dobrej wierze zgodnie z metodą pomiaru stosowaną przez państwo członkowskie przy aktywowaniu uprawnień do płatności na podstawie art. 34 owego rozporządzenia, która została później odrzucona przez Komisję?”.

22. W ramach postępowania stanowiska na piśmie przedłożyły jedynie Niderlandy i Komisja Europejska. Rozprawa nie miała miejsca.

IV – Ocena prawna

A – W przedmiocie sposobu działania systemu płatności jednolitych

23. Dla zrozumienia wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym należy najpierw wyjaśnić system płatności jednolitych na podstawie uproszczonego przykładu. Płatność jednolita rolnika wynika w zasadzie i z zastrzeżeniem dalszych uregulowań, które tu nie są istotne, z rozłożenia wsparcia według wcześniejszego systemu na obszar uprawiany przez rolnika.

24. W tym celu najpierw obliczana jest kwota referencyjna, odpowiadająca średnio uzyskiwanym płatnościom, które rolnik otrzymywał według starego systemu wsparcia w ciągu ostatnich trzech lat przed zmianą (art. 37 rozporządzenia nr 1782/2003). Kwota referencyjna jest wówczas rozkładana na uśredniony obszar uprawiany w tym okresie. Rolnik otrzymuje na tej podstawie określoną liczbę uprawnień do płatności, odpowiadającą liczbie hektarów wymienionego obszaru, a każde z tych uprawnień ma określoną wartość (art. 43 rozporządzenia nr 1782/2003).

25. Jeśli zatem kwota referencyjna rolnika wynosi 8000 EUR, ponieważ była to średnia wartość jego wsparcia w okresie jego otrzymywania, i średnio uprawiał on 10 hektarów, to należy mu się dziesięć uprawnień do płatności o wartości jednostkowej 800 EUR. Jeżeli uprawia on nadal ten sam obszar, może corocznie dochodzić tych uprawnień, czyli ogółem 8000 EUR (art. 34 rozporządzenia nr 73/2009).

26. Jeżeli jednak później okaże się, że przyjęty w tym przykładzie obszar obejmuje faktycznie tylko osiem hektarów użytkowanych rolniczo, a resztę stanowią drogi i rowy, to rolnik może faktycznie dochodzić tylko ośmiu uprawnień do płatności.

27. Czy przez to redukcji uległaby jednak również wartość ogółem przysługujących mu uprawnień do płatności do ośmiu pomnożonych przez 800 EUR, tj. do 6400 EUR, jest przedmiotem niniejszego postępowania. Takiej redukcji można byłoby uniknąć, gdyby nowo ustalona wielkość obszaru była uwzględniana nie tylko przy realizacji uprawnień do płatności, lecz gdyby także powodowała korektę obliczenia uprawnień do płatności. Wówczas rolnik otrzymałby osiem uprawnień do płatności o wartości jednostkowej 1000 EUR i mógłby także na podstawie nowo ustalonego obszaru nadal występować o 8000 EUR.

28. Dlatego w celu udzielenia odpowiedzi na wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym należy wyjaśnić, czy takie dostosowanie jest dopuszczalne, to jest czy istnieje dla niego podstawa prawna (patrz pkt B), a następnie, czy regulacja zawarta w art. 137 rozporządzenia nr 73/2009 w kwestii trwałości decyzji o przyznanych uprawnieniach do płatności nie pozwala na dostosowanie (patrz pkt C).

B – W kwestii warunków dostosowania

29. Podstawę prawną dostosowania mógłby zawierać art. 73a rozporządzenia nr 796/2004.

30. Wprawdzie zgodnie z art. 36 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009 uprawnienia do płatności na hektar nie ulegają zmianie, o ile w rozporządzeniu nie ustalono inaczej. Jednakże Komisja może stosownie do art. 36 akapit drugi wydać przepisy wykonawcze w sprawie zmiany uprawnień do płatności.

31. Ponieważ niniejsza sprawa dotyczy płatności za 2009 rok, właściwe są jeszcze, zgodnie z art. 86 rozporządzenia nr 1122/2009, przepisy wykonawcze do obowiązującego uprzednio rozporządzenia nr 796/2004. Ono z kolei opiera się jeszcze na rozporządzeniu nr 1782/2003, którego art. 43 ust. 4 – podobnie jak art. 36 rozporządzenia nr 73/2009 – przewidywał, że uprawnienia nie będą zmieniane, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

32. Zdaniem Komisji z tego względu art. 73a ust. 1 i 2a rozporządzenia nr 796/2004 mógłby stanowić podstawę prawną nowego obliczenia. Stosownie do ust. 1 rolnik musi zwrócić uprawnienia do płatności do rezerwy krajowej, gdy zostanie ustalone, że określone uprawnienia do płatności zostały przyznane nienależnie. W przypadku takiego ustalenia przepis ust. 2a przewiduje, że państwo członkowskie oblicza na nowo uprawnienia do płatności, jeżeli nienależne przyznanie nie ma wpływu na łączną wartość uprawnień do płatności, które rolnik otrzymał. Ustęp 2a nie ma jednak zastosowania w przypadkach, gdy można rozsądnie założyć, iż błędy mogły być wykryte przez rolnika.

33. Z powyższego mogłaby wynikać nie tylko możliwość, lecz wręcz obowiązek ponownego obliczenia uprawnień do płatności dla gospodarstwa P.J. Vonka Noordegraafa, ponieważ w niniejszej sprawie nowe obliczenie nie miałoby wpływu na łączną wartość uprawnień do płatności, które otrzymuje. Ta wartość odpowiada bowiem niezmienionej wartości referencyjnej, tj. jego średniemu wsparciu przed zmianą na płatność jednolitą. Należy również wyjść z założenia, że P.J. Vonk Noordegraaf przy ustalaniu powierzchni nie mógł w rozsądny sposób rozpoznać błędów, gdyż wynikały one z metody zastosowanej przez władze niderlandzkie.

34. Niderlandy kwestionują jednak, by pierwotne przyznanie uprawnień do płatności w 2006 roku nie było prawidłowe.

35. Z tego względu należy sprawdzić, czy liczba przyznanych uprawnień do płatności nie była prawidłowa z tego względu, iż przy ustalaniu właściwych obszarów wliczone zostały obszary takie jak drogi i rowy, które przy ustalaniu obszarów od 2009 r. nie były uwzględniane. W takim przypadku gospodarstwu zostałaby przyznana zbyt wysoka liczba uprawnień do płatności o zbyt niskiej jednostkowej wartości kwotowej.

36. Zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 44 ust. 2 rozporządzenia nr 1782/2003 obszarami kwalifikującymi się do wsparcia były początkowo tylko grunty orne i trwałe pastwiska ( 7 ); następnie dołączono do tego grunty użytkowane pod inne uprawy ( 8 ). Inne obszary, w szczególności drogi i rowy, zgodnie z tym przepisem już wtedy nie kwalifikowały się do wsparcia.

37. Wprawdzie art. 43 rozporządzenia nr 1782/2003 nie przewiduje wyraźnie, że przy obliczaniu uprawnień do płatności uwzględniane są tylko obszary kwalifikujące się do wsparcia, jednak zgodnie z motywem 30 rozporządzenia uprawnienia do płatności powinny być powiązane z kwalifikującymi się do wsparcia obszarami gospodarstwa. Zgodnie z tym w przypadku przewidzianych w art. 59 alternatywnych trybów przyznawania uprawnień do płatności wymienione są wyraźnie kwalifikujące się obszary. W efekcie należy wychodzić z założenia, że przy obliczaniu uprawnień do płatności zasadniczo powinny być uwzględniane te same obszary co przy późniejszym wypłacaniu wsparcia.

38. Poza tym w art. 43 ust. 3 rozporządzenia nr 1782/2003 wyjaśniono w odniesieniu do uwzględnionych powierzchni pastwisk, że nie obejmują one w szczególności stawów i dróg. Nie należy w związku z tym zakładać, że takie obszary mogą zostać włączone do innych gruntów rolnych.

39. W związku z tym obszary, które nie były wykorzystywane jako grunty orne lub użytki zielone lub do innych uznanych upraw, już w 2006 r. nie mogły być uwzględniane przy obliczaniu uprawnień do płatności. Gdyby jednak miały wystąpić takie przypadki, jak przedstawia to wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, to liczba uprawnień do płatności ustalona zgodnie z art. 73a ust. 2a rozporządzenia nr 796/2004 byłaby od początku nieprawidłowa.

40. Tym samym należy uznać, że właściwe państwo członkowskie stosownie do art. 73a ust. 2a rozporządzenia nr 796/2004 oblicza na nowo uprawnienia do płatności rolnika, jeżeli przy poprzednim obliczeniu uprawnień do płatności wcześniejsze wsparcie w postaci premii za krowy mamki i byki zgodnie ze stosowaną w tym państwie metodą ustalania obszarów kwalifikujących się do wsparcia zostało przełożone na zawyżoną liczbę hektarów.

C – W przedmiocie trwałości decyzji o przyznaniu uprawnień do płatności

41. Zgodnie ze stanowiskiem Niderlandów nowemu obliczeniu uprawnień do płatności stoi na przeszkodzie art. 137 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009. Zgodnie z tym przepisem uprawnienia do płatności, które zostały przydzielone rolnikom przed dniem 1 stycznia 2009 r., uznaje się za zgodne z prawem i prawidłowe od dnia 1 stycznia 2010 r.

42. Niderlandy uznają tę regulację w ten sposób, że od dnia 1 stycznia 2010 r. ewentualne błędy przy ustalaniu kwalifikujących się hektarów w ramach poprzedniego przydzielenia uprawnień do płatności przed dniem 1 stycznia 2009 r. nie mogą już być korygowane.

43. Na pierwszy rzut oka mógłby przeczyć temu art. 137 ust. 2 pierwsza połowa zdania rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z którym ust. 1 nie znajduje zastosowania do uprawnień do płatności, które zostały przyznane rolnikom na podstawie wniosków zawierających informacje niezgodne ze stanem faktycznym. Zgodnie z art. 34 rozporządzenia nr 1782/2003 wniosek o ustalenie uprawnień do płatności musiałby bowiem zawierać znane władzom niderlandzkim błędne dane dotyczące obszaru, tj. powierzchnię działek brutto łącznie z drogami i rowami.

44. Jednakże to nie powinno mieć znaczenia, ponieważ zgodnie z art. 137 ust. 2 druga połowa zdania w przypadkach, w których rolnik nie mógł w rozsądny sposób wykryć błędu, ust. 1 mimo to obowiązuje. Może to mieć miejsce w niniejszej sprawie, gdyż wniosek opierał się na oficjalnej niderlandzkiej metodzie ustalania wielkości obszaru.

45. Jednakże Komisja nie uznaje art. 137 rozporządzenia nr 73/2009 ze względów czasowych za możliwy do zastosowania. Mimo że instytucje niderlandzkie podjęły zaskarżoną decyzję dopiero po dniu 1 stycznia 2010 r., dotyczy ona jednak pomocy operacyjnej na rok 2009. Stanowisko Komisji w tej kwestii należy rozumieć tak, że właściwe władze przy ocenie tego wniosku powinny były dokonać korekty stosownie do art. 73a ust. 2a rozporządzenia nr 796/2004, ponieważ błąd w przyznaniu uprawnień do płatności wyszedł na jaw w tym kontekście. Nie może przy tym mieć znaczenia, czy decyzję o udzieleniu wsparcia podjęto przed czy po 1 stycznia 2010 r., jeżeli dotyczy ona okresu przed tą datą.

46. Tego stanowiska nie można w efekcie zignorować. Byłoby raczej nie do przyjęcia dopuszczenie korekty nieuprawnionego gorszego traktowania wnioskodawcy tylko wówczas, gdy właściwe władze rozpatrują wniosek szczególnie szybko, podczas gdy opóźnienia w rozpatrywaniu uniemożliwiałyby poprawę jego sytuacji.

47. Rozwiązanie nie może w każdym razie polegać na tym, by ograniczyć w czasie możliwość zastosowania art. 137 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009 wbrew jego dosłownemu brzmieniu. Zasadniczy problem tego przepisu istniałby bowiem nadal. Wykracza on najwyraźniej poza swój cel w zakresie, w jakim według jego dosłownego brzmienia stoi on na przeszkodzie skorygowaniu błędów z przeszłości, które powodują gorsze traktowanie w przyszłości w dziedzinie wspierania rolnictwa rolników działających w dobrej wierze.

48. Z tego względu należy przeanalizować, czy art. 137 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009 uniemożliwia zasadniczo i niezależnie od momentu wszczęcia postępowania dostosowania na podstawie art. 73a ust. 2a rozporządzenia nr 796/2004.

49. Zgodnie z brzmieniem art. 137 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009 konkretyzuje on w pełni zasadę pewności prawa w procedurze przyznawania uprawnień do płatności. Zgodne z tym byłoby uznanie daty 1 stycznia 2010 r. jako ostatniej możliwej daty złożenia wniosku o korektę.

50. Zgodnie z motywem 49 rozporządzenia nr 73/2009 art. 137 ust. 1 dotyczy jednak tylko zabezpieczenia istnienia trwałości bardzo konkretnych przydziałów. Przepis ten został wprowadzony zgodnie z tym motywem, aby umożliwić państwom członkowskim rezygnację z domagania się zwrotu określonych szczególnie wysokich płatności, których dokonano omyłkowo.

51. Ten cel uwidacznia się także w wymienionym już art. 137 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009. Przepis ten ogranicza zasięg pewności prawa, wynikającej z ust. 1, wykluczając zastosowanie w stosunku do rolników, którzy odpowiedzialni są za błędy przy ustalaniu uprawnień do płatności. Chodzi zatem o to, by chronić rolników, którzy bez własnej winy weszli w posiadanie zawyżonych płatności, lecz nie o to, by, na odwrót, nakazać gorsze traktowanie rolników, nieponoszących winy, w przyszłości.

52. Tylko taka wykładnia w niniejszym postępowaniu może prowadzić do spójnego uwzględnienia poprawionych ustaleń odnośnie do kwalifikujących się obszarów. W przeciwnym wypadku bowiem na nowo i bardziej precyzyjnie ustalona wielkość gruntów rolnych gospodarstwa byłaby wprawdzie uwzględniana na niekorzyść rolnika, ale nie byłaby, w przypadku gdyby działała na jego korzyść. To byłoby niespójne.

53. Komisja w roli uchwalającego przepisy wykonawcze potwierdza tę wykładnię art. 137 rozporządzenia nr 73/2009 poprzez brzmienie art. 81 rozporządzenia nr 1122/2009, które w dużym stopniu odpowiada art. 73a właściwego tu rozporządzenia nr 796/2004. Kompetencje dostosowawcze na podstawie art. 81 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1122/2009 w stosunku do rozporządzenia nr 796/2004 uzupełnione zostały o wskazanie, że obowiązują one, nie naruszając art. 137 rozporządzenia nr 73/2009. Stąd też należy chronić rolników, którzy w dobrej wierze otrzymali zawyżone płatności. Natomiast w przypadku art. 81 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 Komisja zrezygnowała z odpowiedniego wskazania. Ten przepis zezwala na dokonywanie korekty błędów, które nie prowadziły do zawyżonej płatności, i nie wchodzi w zakres stosowania art. 137 rozporządzenia nr 73/2009, ponieważ brakuje odpowiedniego wskazania na ten przepis. To samo musi dotyczyć art. 73a ust. 2a rozporządzenia nr 796/2004, odpowiadającego art. 81 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009.

54. Tym samym art. 137 rozporządzenia nr 73/2009 nie ma zastosowania do korekty na podstawie art. 73a ust. 2a rozporządzenia nr 796/2004.

V – Wnioski

55. Proponuję zatem, aby Trybunał orzekł, co następuje: Właściwe państwo członkowskie oblicza na nowo uprawnienia do płatności rolnika zgodnie z art. 73a ust. 2a rozporządzenia nr 796/2004, jeśli przy pierwotnym obliczeniu uprawnień do płatności poprzednie wsparcie w postaci premii za krowy mamki i byki na podstawie stosowanej w tym państwie członkowskim metody ustalania kwalifikujących się obszarów zostało przełożone na zawyżoną liczbę hektarów. Artykuł 137 rozporządzenia nr 73/2009 nie ma zastosowania do korekty na podstawie art. 73a ust. 2a rozporządzenia nr 796/2004.

( 1 ) Język oryginału: niemiecki.

( 2 ) Rozporządzenie Rady (WE) z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników […] (Dz.U. L 270, s. 1). Mimo dokonanych w nim później wielu zmian interesująca jest tutaj w szczególności jego pierwotna wersja.

( 3 ) Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. L 30, s. 16) w wersji rozporządzenia Komisji (UE) nr 360/2010 z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniającego załącznik IV i załącznik VIII do rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej (Dz.U. L 106, s. 1).

( 4 ) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 [...] (Dz.U. L 141, s. 18), w wersji rozporządzenia Komisji (WE) nr 380/2009 z dnia 8 maja 2009 r. (Dz.U. L 116, s. 9).

( 5 ) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316, s. 65), w wersji rozporządzenia Komisji (UE) nr 146/2010 z dnia 23 lutego 2010 r. (Dz.U. L 47, s. 1).

( 6 ) Zależność pomiędzy wielkością powierzchni a uprawnieniami do płatności zostanie jeszcze wyjaśniona poniżej w pkt 25.

( 7 ) Zobacz wyrok z dnia 14 października 2010 r. w sprawie C-61/09 Landkreis Bad Dürkheim, Zb.Orz. s. I-9763, w szczególności pkt 37, 43.

( 8 ) Zobacz ostatnio wersję rozporządzenia Rady (WE) nr 1182/2007 z dnia 26 września 2007 r. (Dz.U. L 273, s. 1).