Keywords

Summary



Keywords

1. Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisji – Kontrola sądowa – Granice

(art. 88 WE, 230 WE)

2. Postępowanie – Skarga wszczynająca postępowanie – Wymogi formalne

(statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 21, 53 akapit pierwszy; regulamin postępowania przed Sądem, art. 44 § 1 lit. c))

3. Pomoc przyznawana przez państwa – Postanowienia traktatu – Zakres zastosowania ratione temporis – Przystąpienie nowego państwa członkowskiego do Unii Europejskiej (art. 87 WE, 88 WE; akt o przystąpieniu z 2003 r., załącznik IV sekcja 3)

4. Pomoc przyznawana przez państwa – Badanie przez Komisję – Kryterium prywatnego wierzyciela – Złożona ocena ekonomiczna – Kontrola sądowa – Granice

(art. 87 ust. 1 WE, art. 88 ust. 2 WE)

5. Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Umorzenie przez podmiot prawa publicznego zadłużenia przedsiębiorstwa przeżywającego trudności

(art. 87 ust. 1 WE)

6. Pomoc przyznawana przez państwa – Badanie przez Komisję – Postępowanie administracyjne – Obowiązek wezwania przez Komisję zainteresowanych do przedstawienia uwag – Status beneficjenta pomocy

(art. 88 ust. 2 WE)

7. Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji – Uprawnienie do uchwalenia wytycznych

(art. 87 ust. 3 lit. c) WE; komunikat Komisji 1999/C 288/02)

Summary

1. W ramach skargi o stwierdzenie nieważności zgodność z prawem danego aktu winna być oceniana w oparciu o okoliczności faktyczne i prawne istniejące w momencie wydania owego aktu. Zgodność z prawem decyzji w sprawie pomocy państwa powinna być oceniana w oparciu o informacje, którymi Komisja mogła dysponować w momencie jej wydania. Tak więc skarżący nie może powoływać się przed sądem na okoliczności faktyczne, które nie zostały podniesione w trakcie przewidzianego w art. 88 WE postępowania poprzedzającego wniesienie skargi. Podobnie, nie można zarzucać Komisji nieuwzględnienia ewentualnych okoliczności faktycznych lub prawnych, które mogły zostać jej przedstawione w toku postępowania administracyjnego, lecz nie zostały jej przedstawione, ponieważ na Komisji nie spoczywa obowiązek badania z urzędu i na podstawie przypuszczeń okoliczności, jakie mogły zostać jej przedstawione.

(por. pkt 48-51)

2. Zgodnie z art. 21 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości, mającym zastosowanie do postępowania przed Sądem stosownie do art. 53 akapit pierwszy tegoż statutu, i art. 44 § 1 lit. c) regulaminu postępowania przed Sądem, skarga powinna zawierać przedmiot sporu oraz zwięzłe przedstawienie powołanych zarzutów. Dla dopuszczalności skargi konieczne jest, aby istotne okoliczności faktyczne i prawne, na których została ona oparta, wynikały przynajmniej skrótowo, lecz w sposób spójny i zrozumiały z treści samej skargi.

(por. pkt 59)

3. Celem ustalenia czy Komisja jest uprawniona do zbadania środka pomocy, w odniesieniu do którego niektóre fakty mające znaczenie dla sprawy zaistniały przed przystąpieniem zainteresowanego państwa członkowskiego do Unii Europejskiej, należy przyjąć, że stosownym kryterium jest kryterium wiążącego aktu prawnego, w którym właściwy organ krajowy zobowiązuje się do przyznania pomocy.

Jeśli chodzi o częściowe zwolnienie przez organ państwa członkowskiego z zobowiązania podatkowego przedsiębiorstwa przeżywającego trudności w ramach układu, należy dokonać rozróżnienia między decyzją o niewszczynaniu postępowania likwidacyjnego lub postępowania w sprawie egzekucji należności podatkowych a decyzją zatwierdzającą projekt układu. Jedynie ta ostatnia skutkuje zrzeczeniem się przez organ podatkowy jego wierzytelności w stosunku do przedsiębiorstwa. Podczas gdy decyzja wierzyciela o niewszczynaniu postępowania likwidacyjnego lub postępowania w sprawie egzekucji należności podatkowych odracza jedynie w czasie ewentualne przymusowe odzyskanie wierzytelności, decyzja wierzyciela o zatwierdzeniu projektu układu oznacza, pod warunkiem zatwierdzenia rzeczonego układu przez właściwy sąd, że ów wierzyciel rezygnuje definitywnie z całości lub z części tej wierzytelności. W konsekwencji, aby ustalić czy Komisja jest uprawniona do zbadania rozpatrywanego środka, należy wyłącznie określić moment, w którym organ podatkowy przyjął decyzję o zatwierdzeniu projektu układu.

(por. pkt 68-72)

4. W zakresie w jakim stosowanie przez Komisję kryterium wierzyciela prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej wiąże się – podobnie jak stosowanie kryterium inwestora prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej – z dokonywaniem złożonych ocen ekonomicznych, owo stosowanie jest przedmiotem kontroli ograniczonej do sprawdzenia poszanowania przepisów proceduralnych i przepisów dotyczących uzasadnienia, prawidłowości ustaleń faktycznych, braku oczywistego błędu w ocenie stanu faktycznego oraz braku nadużycia władzy. Jednakże, o ile Komisja dysponuje pewnym zakresem uznania w dziedzinie ekonomicznej, o tyle nie oznacza to, że sąd Unii powinien powstrzymać się od kontroli interpretacji danych natury ekonomicznej dokonanej przez Komisję. Sąd Unii winien bowiem dokonać nie tylko weryfikacji materialnej prawidłowości przytoczonych dowodów, ich wiarygodności i spójności, ale także kontroli tego, czy te dowody stanowią zbiór istotnych danych, które należy wziąć pod uwagę w celu oceny złożonej sytuacji, i czy mogą one stanowić poparcie dla wniosków wyciągniętych na ich podstawie. W ramach tej kontroli sąd Unii nie może jednak zastąpić oceny ekonomicznej dokonanej przez Komisję swoją własną oceną.

(por. pkt 108-110)

5. Organ publiczny, który udzielił zwolnienia z długu, winien zostać porównany z wierzycielem prywatnym podejmującym działania w celu uzyskania zapłaty kwot należnych mu od dłużnika przeżywającego trudności finansowe. Należy bowiem odróżnić status wierzyciela od statutu inwestora prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej, który prowadzi ogólną lub sektorową politykę strukturalną i który kieruje się długookresowymi perspektywami rentowności zainwestowanego kapitału.

Gdy przedsiębiorstwo stojące w obliczu poważnego pogorszenia się jego sytuacji finansowej proponuje porozumienie lub szereg porozumień w sprawie uregulowania długów względem jego wierzycieli w celu uzdrowienia jego sytuacji oraz uniknięcia likwidacji, każdy z wierzycieli musi wybrać między, z jednej strony, kwotą oferowaną mu w ramach proponowanego porozumienia, a z drugiej strony, kwotą, którą według swoich szacunków będzie mógł odzyskać po zakończeniu ewentualnej likwidacji przedsiębiorstwa. Na jego wybór ma wpływ szereg czynników, takich jak: jego statut wierzyciela hipotecznego, uprzywilejowanego lub zwykłego, charakter i zakres zabezpieczeń, jakie ewentualnie posiada, jego ocena szans na uzdrowienie sytuacji przedsiębiorstwa, jak również zysk, jaki mu przypadnie w razie likwidacji.

(por. pkt 114, 115)

6. W ramach postępowania kontrolnego w sprawie pomocy państwa rola zainteresowanych stron innych niż dane państwo członkowskie ogranicza się do przekazania Komisji wszelkich informacji mogących stanowić dla niej wskazówkę co do jej działań w przyszłości. Dlatego też nie mogą one rościć sobie prawa do postępowania o charakterze kontradyktoryjnym, takiego jak postępowanie wszczęte pomiędzy Komisją a danym państwem członkowskim.

Ponadto żaden przepis dotyczący postępowania kontrolnego w sprawie pomocy państwa nie przyznaje beneficjentowi pomocy szczególnej roli pośród zainteresowanych stron. Należy zaznaczyć w tym względzie, że postępowanie kontrolne w sprawie pomocy państwa nie jest postępowaniem wszczętym „przeciwko” beneficjentowi pomocy, dającym mu możliwość dochodzenia tak szerokich praw, jak prawo do obrony.

W dodatku zgodność z prawem zaskarżonej decyzji powinna być oceniana w oparciu o informacje, którymi Komisja mogła dysponować w momencie jej wydania, a do danego państwa członkowskiego oraz – stosownie do okoliczności – do beneficjenta pomocy należy przedstawienie dowodów pozwalających wykazać, że owa pomoc jest zgodna ze wspólnym rynkiem, i ewentualnie wskazanie szczególnych okoliczności dotyczących zwrotu pomocy już wypłaconej, w przypadku gdyby Komisja miała zażądać tego zwrotu.

(por. pkt 178-180)

7. Stosownie do art. 87 ust. 3 lit. c) WE za zgodną ze wspólnym rynkiem może zostać uznana „pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem”. W tym względzie art. 87 ust. 3 WE przyznaje Komisji szeroki zakres uznania w celu zezwolenia na pomoc w drodze odstępstwa od ogólnego zakazu wyrażonego w art. 87 ust. 1 WE, ponieważ w ramach dokonywania w takich przypadkach oceny, czy pomoc państwa jest zgodna bądź niezgodna ze wspólnym rynkiem, poruszone zostają problemy, które wiążą się z uwzględnieniem i oceną złożonych pod względem gospodarczym faktów i okoliczności, które mogą szybko ulec zmianie. Z uwagi na fakt, że sąd Unii nie może zastąpić oceny autora decyzji własną oceną faktów, zwłaszcza na płaszczyźnie gospodarczej, kontrola Sądu musi ograniczyć się w tym zakresie do zbadania, czy nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych i przepisów dotyczących uzasadnienia, a także czy stan faktyczny został prawidłowo ustalony oraz czy nie wystąpił oczywisty błąd w ocenie i czy nie doszło do nadużycia władzy.

Komisja może narzucić sobie sposób wykonywania przysługującego jej uznania przez takie akty jak wytyczne, o ile akty te zawierają reguły wskazujące kierunek postępowania tej instytucji oraz nie odbiegają od norm traktatu. Jeżeli chodzi o pomoc państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności, z pkt 31 wytycznych z 1999 r. wynika, że, aby pomoc indywidualna dla przedsiębiorstw przeżywających trudności mogła zostać uznana za zgodną z art. 87 ust. 3 lit. c) WE, winna ona być związana z planem restrukturyzacji, który został zatwierdzony przez Komisję. Ponadto zgodnie z pkt 32–40 tych wytycznych plan restrukturyzacji, którego czas obowiązywania powinien być możliwie najkrótszy, winien w szczególności umożliwić przywrócenie w rozsądnym terminie zdolności przedsiębiorstwa do utrzymania się na rynku w dłuższej perspektywie czasowej w oparciu o realistyczne założenia dotyczące warunków przyszłej działalności, ograniczając jednocześnie kwotę oraz intensywność pomocy do ścisłego minimum. Poza tym zgodnie z pkt 43 i 45 tych wytycznych, do zainteresowanego przedsiębiorstwa należy wdrożenie w całości planu restrukturyzacji zatwierdzonego przez Komisję. Owo wdrożenie i sprawne wykonanie wspomnianego planu podlega kontroli sprawowanej przez Komisję, której należy przekazywać corocznie szczegółowe sprawozdania. W braku wiarygodnego planu restrukturyzacji Komisja ma prawo odmówić zezwolenia na rozpatrywaną pomoc.

(por. pkt 225-229, 231)