Sprawy połączone od C‑187/05 do C‑190/05

Georgios Agorastoudis i in.

przeciwko

Goodyear Hellas ABEE

(wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Areios Pagos)

Zwolnienia grupowe – Dyrektywa 75/129/EWG – Artykuł 1 ust. 2 lit. d) – Zaprzestanie działalności zakładu w wyniku decyzji sądowej – Zaprzestanie działalności zakładu z woli samego pracodawcy

Streszczenie wyroku

Polityka społeczna – Zbliżanie ustawodawstw – Zwolnienia grupowe – Dyrektywa 75/129

(dyrektywy Rady 75/129, art. 1 ust. 2 lit. d))

Wykładni dyrektywy 75/129 w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych należy dokonywać w ten sposób, że ma ona zastosowanie w przypadku zwolnień grupowych wynikających z definitywnego zakończenia funkcjonowania przedsiębiorstwa lub zakładu z woli samego pracodawcy, przy braku uprzedniego orzeczenia sądowego, i takiego zastosowania dyrektywy nie wyklucza odstępstwo, o którym stanowi art. 1 ust. 2 lit. d) tej dyrektywy.

(por. pkt 45 i sentencja)

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)

z dnia 7 września 2006 r.( )

Zwolnienia grupowe – Dyrektywa 75/129/EWG – Artykuł 1 ust. 2 lit. d) – Zaprzestanie działalności zakładu w wyniku decyzji sądowej – Zaprzestanie działalności zakładu z woli samego pracodawcy

W sprawach połączonych od C‑187/05 do C‑190/05

mających za przedmiot wnioski o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone przez Areios Pagos (Grecja) postanowieniami z dnia 17 marca 2005 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 27 kwietnia 2005 r., w postępowaniach:

Georgios Agorastoudis i in. (C‑187/05),

Ioannis Pannou i in. (C‑188/05),

Kostandinos Kotsabougioukis i in. (C‑189/05),

Georgios Akritopoulos i in. (C‑190/05)

przeciwko

Goodyear Hellas ABEE,

przy udziale:

Geniki Synomospondia Ergaton Elladas (GSEE),

Ergatoypalliliko kentro Thessalonikis (C‑187/05 i C‑189/05),

TRYBUNAŁ (pierwsza izba),

w składzie: P. Jann, prezes izby, K. Schiemann, Colneric, E. Juhász (sprawozdawca) i E. Levits, sędziowie,

rzecznik generalny: D. Ruiz-Jarabo Colomer,

sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,

uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 27 kwietnia 2006 r.,

rozważywszy uwagi przedstawione:

– w imieniu G. Agorastoudisa i in. przez A. Kazakosa, dikigoros,

– w imieniu I. Pannou i in. przez A. Kazakosa, dikigoros,

– w imieniu K. Kotsabougioukisa i in. przez A. Kazakosa, dikigoros,

– w imieniu G. Akritopoulosa i in. przez A. Kazakosa, dikigoros,

– w imieniu Goodyear Hellas ABEE przez K. Kremalisa i I.-D. Filiotisa, dikigori,

– w imieniu Geniki Synomospondia Ergaton Elladas (GSEE) przez A. Kazakosa, dikigoros,

– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez M. Condou-Durande i G. Rozeta, działających w charakterze pełnomocników,

podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,

wydaje następujący

Wyrok

1 Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni dyrektywy Rady 75/129/EWG z dnia 17 lutego 1975 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych (Dz.U. L 48, str. 29).

2 Wnioski te zostały złożone w ramach sporów pomiędzy zwolnionymi pracownikami a byłym pracodawcą w kwestii zgodności z prawem ich grupowego zwolnienia dokonanego w wyniku zaprzestania działalności zakładu z woli samego pracodawcy.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe

3 Dyrektywa 75/129, mająca za podstawę art. 100 traktatu EWG (po zmianie art. 100 WE, obecnie art. 94 WE) ma za zadanie, zgodnie ze swym pierwszym motywem, „zwiększyć stopień ochrony pracowników w przypadku zwolnień grupowych, uwzględniając potrzebę zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego we Wspólnocie”. W drugim motywie tej dyrektywy stwierdzono, że „pomimo postępującego zbliżania, wciąż istnieją różnice między przepisami obowiązującymi w państwach członkowskich dotyczące trybu i procedury zwolnień grupowych, jak również środków zmierzających do złagodzenia skutków zwolnień dla pracowników”. Z tego powodu stwierdzono w motywie piątym tej dyrektywy, że konieczne jest popieranie – z jednoczesnym zachowaniem poprawy w rozumieniu art. 117 traktatu EWG [po zmianie art. 117 traktatu WE (art. 117–120 traktatu WE zastąpione zostały przez art. 136 WE–143 WE)] – zbliżenia przepisów obowiązujących w państwach członkowskich.

4 Artykuł 1 dyrektywy 75/129 określa w następujący sposób zakres jej stosowania:

„1. Dla celów niniejszej dyrektywy:

a) »zwolnienia grupowe« oznaczają zwolnienia dokonywane przez pracodawcę z jednego lub więcej powodów niezwiązanych z poszczególnym pracownikiem, w przypadku gdy, w zależności od wyboru państw członkowskich, liczba zwolnień wynosi:

- bądź, w okresie 30 dni:

1. co najmniej 10 w przedsiębiorstwach zatrudniających zwykle więcej niż 20, a mniej niż 100 pracowników;

2. co najmniej 10% liczby pracowników w przedsiębiorstwach zatrudniających zwykle co najmniej 100, a mniej niż 300 pracowników;

3. co najmniej 30 w przedsiębiorstwach zatrudniających zwykle co najmniej 300 pracowników;

- bądź, w okresie 90 dni, co najmniej 20, niezależnie od liczby pracowników zwykle zatrudnionych w tych przedsiębiorstwach;

[…]

2. Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:

a) zwolnień grupowych dokonywanych w ramach umów o pracę zawartych na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy, z wyjątkiem przypadku gdy takie zwolnienia następują przed upływem terminu lub wykonaniem tych umów;

b) pracowników administracji publicznej lub instytucji prawa publicznego (lub, w przypadku gdy państwa członkowskie nie stosują tego pojęcia, do jednostek będących ich odpowiednikami);

c) załóg statków morskich;

d) pracowników zakładu, który zakończył działalność wskutek orzeczenia sądowego” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tej dyrektywy poniżej].

5 Dyrektywa 75/129 przewiduje w art. 2 określone obowiązki po stronie pracodawcy, który ma zamiar przeprowadzić zwolnienia grupowe. Ma on przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia konsultacji z przedstawicielami pracowników, obejmujących przynajmniej możliwości uniknięcia lub ograniczenia zwolnień grupowych, jak również złagodzenie ich konsekwencji. Ponadto aby umożliwić przedstawicielom pracowników przedstawienie konstruktywnych propozycji, pracodawca, we właściwym czasie w trakcie trwania konsultacji, zobowiązany jest do dostarczenia im wszystkich istotnych informacji i notyfikowania im - w każdym przypadku na piśmie - przyczyn zamierzonego zwolnienia, liczby pracowników przewidzianych do zwolnienia, liczby pracowników zwykle zatrudnionych oraz okres, w którym przewidywane są zwolnienia.

6 Artykuł 3 ust. 1 tej dyrektywy stanowi:

„Pracodawca zobowiązany jest do notyfikowania na piśmie właściwemu organowi władzy publicznej o każdym zamiarze zwolnienia grupowego.

Notyfikacja zawiera wszystkie istotne informacje dotyczące planowanych zwolnień grupowych i konsultacji z przedstawicielami pracowników, przewidzianych w art. 2, w szczególności przyczyny zwolnień, liczbę pracowników przewidzianych do zwolnienia, liczbę zwykle zatrudnionych pracowników i okres, w którym przewiduje się przeprowadzenie zwolnień”.

7 Artykuł 4 ust. 1 tej dyrektywy stanowi:

„Zamierzone zwolnienia grupowe, notyfikowane właściwemu organowi władzy publicznej, stają się skuteczne najwcześniej 30 dni po notyfikacji określonej w art. 3 ust. 1 […]

[…]”.

8 Artykuł 5 tej samej dyrektywy stanowi wreszcie, że dyrektywa „nie ma wpływu na prawo państw członkowskich do stosowania lub wprowadzania przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych, które są korzystniejsze dla pracowników”.

9 Dyrektywa 75/129 zmieniona została dyrektywą Rady 92/56/EWG z dnia 24 czerwca 1992 r. (Dz.U. L 245, str. 3) po przyjęciu Wspólnotowej Karty Socjalnych Praw Podstawowych Pracowników na posiedzeniu Rady Europejskiej w Strasburgu w dniu 9 grudnia 1989 r. Zmiana ta zawiera zasadniczo zwiększenie obowiązków pracodawcy w dziedzinie informowania i konsultowania z przedstawicielami pracowników, o którym stanowi art. 2 dyrektywy, a także, przez dodanie art. 5a do tej ostatniej dyrektywy przewiduje ciążący na państwach członkowskich obowiązek zapewnienia by przedstawiciele pracowników lub pracownicy dysponowali procedurami administracyjnymi lub sądowymi zapewniającymi wykonywanie obowiązków przewidzianych dyrektywą 75/129.

10 W ramach tych zmian art. 1 ust. 2 lit. d) dyrektywy 75/129 został uchylony.

11 W ramach tych samych zmian do art. 3 ust. 1 dyrektywy 75/129 dodany został drugi akapit:

„Jednakże państwa członkowskie mogą przewidzieć, że w przypadku zamiaru zwolnienia grupowego związanego z zaprzestaniem działalności przedsiębiorstwa w następstwie orzeczenia sądowego pracodawca zobowiązany jest notyfikować go na piśmie właściwemu organowi władzy publicznej, jedynie w przypadku gdy ta ostatnia wystąpi z odpowiednim wnioskiem.”

12 Dyrektywa 92/56 dodała także do dyrektywy 75/129 art. 4 ust. 4 stanowiący, iż:

„Państwa członkowskie mogą nie stosować niniejszego artykułu do zwolnień grupowych następujących w związku z zaprzestaniem działalności przedsiębiorstwa, w przypadku gdy jest ono wynikiem orzeczenia sądowego.”

Uregulowania krajowe

13 Transpozycja dyrektywy 75/129 do greckiego porządku prawnego dokonana została ustawą nr 1387/1983.

14 Ustawa ta przewiduje w art. 3 pełne poinformowanie przez pracodawcę pracowników na piśmie o planowanych zwolnieniach grupowych oraz o ich przyczynach, a także obowiązek konsultacji pracodawcy z przedstawicielami pracowników oraz obowiązek poinformowania tych ostatnich o wszystkim, co pozwoliłoby im na przedstawienie konstruktywnych propozycji. Przewiduje także obowiązek pracodawcy przekazania tych informacji organowi władzy publicznej. Ponadto ustawa ta zawiera w art. 5 ust. 3 przepis korzystny dla pracowników, według którego, jeżeli strony nie dojdą do porozumienia, prefekt lub minister pracy mogą, w zależności od sytuacji rynkowej danego przedsiębiorstwa, bądź przedłużyć konsultacje o następne 20 dni, bądź nie zatwierdzić całości lub części planowanych zwolnień.

15 Transpozycja art. 1 ust. 2 lit. d) dyrektywy do prawa krajowego dokonana została w art. 2 ust. 2 lit. c) ustawy nr 1387/1983, zgodnie z którym:

„[p]rzepisów niniejszej ustawy nie stosuje się do pracowników zwalnianych w związku z zaprzestaniem działalności przedsiębiorstwa lub zakładu w wyniku orzeczenia sądu pierwszej instancji”.

16 Transpozycja do prawa krajowego zmian wprowadzonych przez dyrektywę 92/56 dokonana została ustawami nr 2736/1999 i 2874/2000, czyli po wydarzeniach będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, które miały miejsce w lipcu 1996 r. Termin transpozycji tych zmian do prawa krajowego, ustanowiony w art. 2 dyrektywy 92/56, upłynął w dniu 24 czerwca 1994 r., czyli przed tymi wydarzeniami.

Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu i pytanie prejudycjalne

17 Z postanowień odsyłających wynika, że powodowie w postępowaniu przed sądem krajowym pracowali na podstawie umów o pracę na czas nieokreślony w dziale przemysłowym spółki Goodyear Hellas SA, z siedzibą w dzielnicy przemysłowej Salonik. Działalność tego zakładu polegała zasadniczo na produkcji opon i dętek samochodowych, a także materiałów do naprawy i bieżnikowania opon. Zakład ten, stanowiący zorganizowaną całość o charakterze technologicznym i ludzkim, tworzył dział przemysłowy przedsiębiorstwa, w odróżnieniu od jego działu handlowego z siedzibą w Atenach, wobec którego był on jednostką samodzielną ekonomicznie.

18 W dniu 19 lipca 1996 r. walne zgromadzenie akcjonariuszy spółki matki Goodyear, z siedzibą w USA, zdecydowało o zaprzestaniu prowadzenia działalności przemysłowej i o całkowitym zamknięciu fabryki w Salonikach z dniem 22 lipca 1996 r. Umowy o pracę personelu zatrudnionego przez dział przemysłowy przedsiębiorstwa, to jest około 340 osób, zostały z tym dniem rozwiązane, z naruszeniem trybu i procedury zwolnienia grupowego, o których mowa w obowiązującej wtedy ustawie nr 1387/1983. Likwidacja działu przemysłowego rozpoczęła się w październiku 1996 r.

19 Powództwa wytoczone przez zwolnionych pracowników w związku z działaniami podjętymi w wyniku zaprzestania działalności zostały oddalone w pierwszej instancji, a także w postępowaniu apelacyjnym przez Efeteio (sąd apelacyjny w Atenach). Sąd ten uznał, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądów greckich, skoro prawo greckie nie przewiduje wydania orzeczenia sądowego w sytuacji definitywnego zaprzestania działalności przedsiębiorstwa z woli samego pracodawcy, pracodawca taki nie podlega obowiązkom wynikającym z dyrektywy 75/129 i z krajowej ustawy ją transponującej.

20 W tych okolicznościach Areios Pagos, do którego wniesiono odwołania, postanowił zawiesić postępowanie i przedstawić Trybunałowi w czterech sprawach następujące pytanie prejudycjalne:

„Biorąc pod uwagę fakt, iż prawo greckie nie przewiduje, by definitywne zaprzestanie działalności przedsiębiorstwa lub zakładu dokonane z woli samego pracodawcy miało być poprzedzone wydaniem orzeczenia, czy przepisy dyrektywy 75/129/EWG znajdują – zgodnie z jej art. 1 ust. 2 lit. d) – zastosowanie do zwolnień grupowych z powodu zaprzestania działalności przedsiębiorstwa lub zakładu dokonanego z woli pracodawcy przy braku uprzedniego wydania orzeczenia sądu?”

21 Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 9 czerwca 2005 r. niniejsze sprawy zostały połączone do celów procedury pisemnej i ustnej, jak również wydania wyroku.

W przedmiocie pytania prejudycjalnego

22 Pytanie sądu krajowego dotyczy zasadniczo tego, czy w przypadku zwolnień grupowych mających miejsce w następstwie definitywnego zaprzestania funkcjonowania przedsiębiorstwa lub zakładu, z woli samego pracodawcy, przy braku uprzedniego orzeczenia sądowego, stosuje się dyrektywę 75/129 czy też nie, a w szczególności czy odstępstwo, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. d), może lub nie może uzasadniać braku zastosowania tej dyrektywy.

23 Pytanie przedłożone Trybunałowi ma swe źródło w ustalonym orzecznictwie sądów greckich dotyczącym stosowania dyrektywy 75/129 oraz ustawy dokonującej jej transpozycji.

24 Stosownie do tego orzecznictwa, jeżeli zaprzestanie działalności przedsiębiorstwa wynika z woli samego pracodawcy, w ramach przysługującej mu wolności ekonomicznej i finansowej gwarantowanej konstytucyjnie i niezależnie od wydania orzeczenia sądowego, dyrektywa 75/129 nie ma zastosowania. Jej zastosowanie zależy w istocie od utrzymania działalności danego przedsiębiorstwa.

25 Nie ma podstaw do takiej wykładni ani w brzmieniu dyrektywy 75/129, ani w celach przez nią realizowanych, ani też w orzecznictwie Trybunału dotyczącym tej dyrektywy.

26 Po pierwsze brzmienie dyrektywy, w szczególności art. 1 ust. 1 lit. a) oraz ust. 2 lit. d) tejże, jest jasne i nie pozostawia żadnej uzasadnionej wątpliwości, jeżeli chodzi o zakres i warunki stosowania tej dyrektywy.

27 Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 75/129 „»zwolnienia grupowe« oznaczają zwolnienia dokonywane przez pracodawcę z jednego lub więcej powodów niezwiązanych z poszczególnym pracownikiem […]”. Definicja ta jest sama w sobie wystarczająco precyzyjna i nie budzi żadnych wątpliwości.

28 Trybunał wyjaśnił pojęcie „zwolnienia”, wskazując, że ma ono charakter wspólnotowy i jego wykładnia powinna obejmować wszelkie przypadki rozwiązania umowy o pracę, które nie wynikają w woli pracownika, w tym te dokonane bez jego zgody (wyrok z dnia 12 października 2004 r. w sprawie C‑55/02 Komisja przeciwko Portugalii, Zb.Orz. str. I‑9387, pkt 49 i 50).

29 W odniesieniu do reguły ustanowionej w art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 75/129, cztery przypadki – wskazane w art. 1 ust. 2, w których dyrektywy się nie stosuje – należy uznać za enumeratywnie wyliczone i wyczerpujące. Ponadto jako odstępstwa od tej reguły należy je interpretować zawężająco (zob. podobnie wyrok z dnia 17 grudnia 1998 r. w sprawie C‑250/97 Lauge i in., Rec. str. I‑8737, pkt 19).

30 Czwarte z odstępstw, czyli to, o którym stanowi art. 1 ust. 2 lit. d) dyrektywy 75/129, do którego odnosi się pytanie przedłożone przez sąd krajowy, dotyczy niestosowania dyrektywy do zwolnień spowodowanych zaprzestaniem działalności przez przedsiębiorstwo, „w przypadku gdy jest ono wynikiem orzeczenia sądowego”.

31 Przepis ten może być interpretowany tylko w ten sposób, że można nie stosować dyrektywy tylko wtedy, gdy zakończenie działalności wynika z orzeczenia sądowego, na przykład z postanowienia o ogłoszeniu upadłości lub rozwiązaniu przedsiębiorstwa.

32 We wszystkich innych przypadkach, w szczególności gdy definitywne zakończenie działalności danego przedsiębiorstwa wynika z woli samego pracodawcy i opiera się na ocenach o charakterze ekonomicznym lub innym, obowiązki pracodawcy, wynikające z dyrektywy 75/129, pozostają niezmienione. Okoliczność, że przepisy prawa krajowego, do których odnosi się sąd krajowy, nie przewidują wydania orzeczenia sądowego przed definitywnym zaprzestaniem działalności przedsiębiorstwa lub zakładu wynikającym z woli samego pracodawcy, nie ma w tej kwestii znaczenia.

33 Należy przypomnieć, że przepis wprowadzający odstępstwo – znajdujący się w art. 1 ust. 2 lit. d) dyrektywy 75/129 – został uchylony z dniem 24 czerwca 1994 r. przez dyrektywę 92/56, co wzmocniło tym samym realizację celów dyrektywy. Jednak w czasie wydarzeń będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym we wszystkich przypadkach zwolnień grupowych następujących po zaprzestaniu działalności przez zakład, nawet jeżeli wynikało to z orzeczenia sądowego, pracodawca miał obowiązek informowania i konsultowania pracowników.

34 Po drugie, jeżeli chodzi o cel realizowany przez dyrektywę 75/129, należy wskazać, na co zwraca uwagę pierwszy motyw tej dyrektywy, że ma ona na celu wzmocnienie ochrony pracowników w przypadku zwolnień grupowych. Ów cel ochrony pracowników wielokrotnie przypominany był przez Trybunał (zob. wyroki z dnia 7 grudnia 1995 r. w sprawie C‑449/93 Rockfon, Rec. str. I‑4291, pkt 29 oraz ww. wyrok w sprawie Lauge i in., pkt 19).

35 Trybunał podkreślił, że dyrektywa 75/129 nie jest zamachem na wolność pracodawcy w kwestii dokonania lub niedokonania zwolnień grupowych i że jedynym jej celem jest poprzedzenie tych zwolnień konsultacją związkową i informacją dla właściwego organu władzy publicznej (wyrok z dnia12 lutego 1985 r. w sprawie 284/83 Nielsen & Søn, Rec. str. 553, pkt 10).

36 Bez wątpienia tak właśnie jest, gdy pracodawca ma zamiar zakończyć działalność zakładu z powodów, które uważa za stosowne. Jak zresztą słusznie zauważa Komisja Europejska, dyrektywa 75/129 nie dokonuje harmonizacji sposobów definitywnego zaprzestania działalności przedsiębiorstwa – to jest sytuacji, w których orzeczenie sądu jest konieczne lub nie – lecz procedurę stosowaną przy zwolnieniach grupowych.

37 W świetle realizowanego przez dyrektywę 75/129 celu Trybunał nadał znajdującemu się w niej pojęciu „przedsiębiorstwa” bardzo szerokie znaczenie w celu wyeliminowania w największym możliwym stopniu przypadków zwolnień grupowych, do których dyrektywa nie miałaby zastosowania z uwagi na kwalifikację prawną tego pojęcia na poziomie krajowym (zob. ww. wyrok w sprawie Rockfon, pkt 31 i 32).

38 Trybunał zwrócił też uwagę, że dyrektywa 75/129 została przyjęta na podstawie art. 100 i 117 traktatu EWG, a ten ostatni przepis stanowi o konieczności wspierania przez państwa członkowskie poprawy warunków życia i pracy pracowników, pozwalającej na ich wyrównanie przy zachowaniu postępu (zob. ww. wyrok w sprawie Rockfon, pkt 29).

39 Należy podkreślić po trzecie, że zaprezentowana powyżej wykładnia oraz wypływające niej wnioski wynikają już z orzecznictwa Trybunału.

40 W wyroku z dnia 28 marca 1985 r. w sprawie 215/83 Komisja przeciwko Belgii, Rec. str. 1039, pkt 13–19 Trybunał jasno stwierdził, że państwo to uchybiło swym zobowiązaniom z tego powodu, że nie zapewniło ochrony, o której mowa w dyrektywie 75/129, we wszystkich przypadkach zwolnień grupowych, które mają miejsce po zamknięciu przedsiębiorstwa z przyczyn innych niż orzeczenie sądowe. Najpóźniej od dnia tego wyroku znaczenie stanowiącego odstępstwo przepisu zawartego w art. 1 ust. 2 lit. d) dyrektywy 75/129 nie powinno już budzić żadnych wątpliwości.

41 Przepisy stanowiące odstępstwo zawarte w art. 3 ust. 1 akapit drugi i w art. 4 ust. 4 dyrektywy 75/129, dodane przez dyrektywę 92/56, zostały wyjaśnione przez Trybunał w wyżej wymienionym wyroku w sprawie Lauge i in. (pkt 18), zgodnie z którym, aby przedmiotowe odstępstwa mogły mieć zastosowanie, zaprzestanie działalności przez przedsiębiorstwo i zwolnienia grupowe nie mogą mieć miejsca przed wydaniem orzeczenia sądowego zawierającego postanowienie o ogłoszeniu upadłości, mającego charakter deklaratoryjny.

42 Ponadto w przywołanym powyżej wyroku w sprawie Komisja przeciwko Portugalii (pkt 66 i sentencja) Trybunał stwierdził, że państwo to uchybiło zobowiązaniom, które na nim ciążyły na mocy dyrektywy 75/129, ponieważ zawężało ono pojęcie zwolnień grupowych do zwolnień z powodów o charakterze strukturalnym, technologicznym lub koniunkturalnym i nie rozszerzyło tego pojęcia na wszystkie powody niezwiązane z osobą pracownika.

43 Wreszcie należy przypomnieć, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem zobowiązanie państw członkowskich do osiągnięcia rezultatu określonego w dyrektywie, stosownie do brzmienia art. 249 akapit trzeci WE, dotyczy wszystkich władz krajowych, włączając w to władzę sądowniczą. Powołana do stosowania i wykładni prawa krajowego władza ma obowiązek czynienia tego w największym możliwym stopniu w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy tak, by osiągnięty został zamierzony przez dyrektywę rezultat (zob. podobnie ostatnio wyrok z dnia 5 października 2004 r. w sprawach połączonych od C‑397/01do C‑403/01 Pfeiffer i in., Zb.Orz. str. I‑8835, pkt 113 i powołane tam orzecznictwo).

44 Tymczasem podejście stosowane przez greckie sądy w wielu przypadkach pozbawia ochrony, jaką daje dyrektywa 75/129, gdy zaprzestanie działalności przez przedsiębiorstwa powoduje zwolnienia grupowe pracowników i gdy konieczność ochrony tych pracowników jest oczywiście większa, a to wszystko z naruszeniem celów dyrektywy. Takie podejście, godzące także w wymóg jednolitego stosowania dyrektywy 75/129, może w znacznym stopniu pozbawić tę dyrektywę znaczenia.

45 Z powyższego wynika, że na przedstawione pytanie należy odpowiedzieć następująco: wykładni dyrektywy 75/129 należy dokonać w ten sposób, że ma ona zastosowanie w przypadku zwolnień grupowych wynikających z definitywnego zakończenia funkcjonowania przedsiębiorstwa lub zakładu z woli samego pracodawcy, przy braku uprzedniego orzeczenia sądowego i takiego zastosowania dyrektywy nie wyklucza odstępstwo, o którym stanowi art. 1 ust. 2 lit. d) tej dyrektywy.

W przedmiocie kosztów

46 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

Wykładni dyrektywy Rady 75/129/EWG z dnia 17 lutego 1975 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych należy dokonywać w ten sposób, że ma ona zastosowanie w przypadku zwolnień grupowych wynikających z definitywnego zakończenia funkcjonowania przedsiębiorstwa lub zakładu z woli samego pracodawcy, przy braku uprzedniego orzeczenia sądowego, i takiego zastosowania dyrektywy nie wyklucza odstępstwo, o którym stanowi art. 1 ust. 2 lit. d) tej dyrektywy.

Podpisy