Staff case summary



Staff case summary

Streszczenie

1. Skargi urzędników – Termin – Wniosek o odszkodowanie skierowany do instytucji – Dochowanie rozsądnego terminu – Długość i rozpoczęcie biegu terminu

(statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 46; regulamin pracowniczy, art. 90)

2. Urzędnicy – Pozaumowna odpowiedzialność instytucji – Przesłanki – Naprawienie szkody wyrządzonej urzędnikowi lub pracownikowi – Obowiązek staranności ciążący na administracji – Zakres

(art. 268 TFUE, 270 TFUE, art. 340 akapit drugi TFUE; regulamin pracowniczy, art. 24, 90, 91)

3. Skargi urzędników – Skarga o odszkodowanie i zadośćuczynienie – Żądania zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną w związku z przewlekłym postępowaniem dyscyplinarnym – Dopuszczalność – Przesłanki

(regulamin pracowniczy, art. 90, 91)

4. Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Termin – Spoczywający na Europejskim Urzędzie ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz na administracji obowiązek starannego działania – Ocena – Nieprzestrzeganie – Szczególne okoliczności – Ciężar dowodu

(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41 ust. 1; regulamin pracowniczy, załącznik IX)

5. Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Termin – Obowiązek działania administracji w rozsądnym terminie – Dochodzenie przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego – Uznanie administracyjne – Zakres

(regulamin pracowniczy, załącznik IX)

6. Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie przed komisją dyscyplinarną – Terminy wskazane w załączniku IX do regulaminu pracowniczego – Terminy niebędące terminami zawitymi

(regulamin pracowniczy, załącznik IX)

7. Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne i karne prowadzone równolegle w związku z tym samym stanem faktycznym – Zawieszenie postępowania dyscyplinarnego – Względy uzasadniające – Wniosek danego urzędnika o oczekiwanie na decyzję organów sądowych w jego sprawie – Dopuszczalność

(regulamin pracowniczy, załącznik IX, art. 25)

8. Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Kompetencje organu powołującego i Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) – Zakres

(regulamin pracowniczy, załącznik IX, art. 3; decyzja Komisji 1999/352)

9. Skargi urzędników – Akt niekorzystny – Pojęcie – Wewnętrzne sprawozdanie z audytu – Wyłączenie

(regulamin pracowniczy, art. 90)

10. Urzędnicy – Środki dyscyplinarne – Postępowanie dyscyplinarne – Rozpoczęcie dochodzenia przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), a następnie postępowania dyscyplinarnego przez organ powołujący – Uprawnienia dyskrecjonalne – Zakres – Konieczność istnienia poważnych poszlak – Poszanowanie zasady domniemania niewinności

(regulamin pracowniczy, załącznik IX)

1. W sytuacji gdy główny punkt szkody ma charakter ściśle odszkodowawczy, w tym sensie, że ma na celu naprawienie szkody spowodowanej rzekomo zawinionym działaniem lub zaniechaniem, których – w braku jakiegokolwiek skutku prawnego – nie można zakwalifikować jako aktu niekorzystnego, żądania są dopuszczalne tylko wtedy, gdy zostały uprzednio podniesione przez skarżącego przy okazji wniosku o odszkodowanie złożonego do administracji w rozsądnym terminie, za początek biegu którego należy uznać chwilę faktycznego wystąpienia podnoszonej szkody, a następnie przy okazji zażalenia na decyzję oddalającą wniosek o odszkodowanie w terminach przewidzianych w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.

W tym względzie nawet jeśli rozsądny charakter terminu powinien być oceniany w świetle okoliczności właściwych dla każdej sprawy, a w szczególności znaczenia sporu dla zainteresowanego, złożoności sprawy i zachowania stron, można poczynić porównanie z pięcioletnim terminem przedawnienia przewidzianym w zakresie odpowiedzialności pozaumownej w art. 46 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mimo tego, iż nie ma on zastosowania w sporach między Unią a jej pracownikami.

(zob. pkt 95, 96)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa C‑282/05 P Holcim (Deutschland) przeciwko Komisji, 19 kwietnia 2007 r., pkt 33; sprawa C‑51/05 P Komisja przeciwko Cantina sociale di Dolianova i in., 17 lipca 2008 r., pkt 63

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑144/02 Eagle i in. przeciwko Komisji, 5 października 2004 r., pkt 71

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑23/05 Giraudy przeciwko Komisji, 2 maja 2007 r., pkt 69

2. Skargi mające na celu uzyskanie naprawienia szkody wyrządzonej urzędnikowi lub pracownikowi przez instytucję, wniesione na podstawie art. 270 TFUE oraz art. 90 i 91 regulaminu pracowniczego, podlegają normom szczególnym, odrębnym od wynikających z zasad ogólnych regulujących odpowiedzialność pozaumowną Unii w ramach art. 268 TFUE i art. 340 akapit drugi TFUE. Z regulaminu pracowniczego wynika bowiem, że w odróżnieniu od jakiejkolwiek innej osoby fizycznej urzędnik lub pracownik Unii jest związany z instytucją, w której jest zatrudniony, stosunkiem pracy obejmującym równowagę wzajemnych konkretnych praw i obowiązków, co odzwierciedla spoczywający na instytucji obowiązek staranności względem zainteresowanego. Z tego wynika, że w sytuacji gdy Unia działa w charakterze pracodawcy, spoczywa na niej zwiększona odpowiedzialność, wyrażająca się w obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej swemu personelowi poprzez jakąkolwiek niezgodność z prawem, jakiej Unia się dopuściła jako pracodawca, bez potrzeby wykazywania w sporach z zakresu europejskiej służby publicznej – w celu ustalenia pozaumownej odpowiedzialności instytucji – istnienia wystarczająco istotnego naruszenia lub oczywistego i ciężkiego naruszenia granic uznania instytucji.

(zob. pkt 98)

Odesłanie:

Sąd Unii Europejskiej: sprawa T‑143/09 P Komisja przeciwko Petrilli, 16 grudnia 2010 r., pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo; sprawa T‑308/10 P Komisja przeciwko Nanopoulos, 12 lipca 2012 r., pkt 103, 104

3. Okoliczność, że krzywda, na którą urzędnik powołuje się w związku z przewlekłością postępowania dyscyplinarnego, nie była w pełni ukonstytuowana w dniu, w którym złożył on swój wniosek o odszkodowanie, nie stanowi przesłanki dopuszczalności żądań odszkodowawczych dotyczących przewlekłości postępowania. W przeciwnym razie administracja mogłaby w nieskończoność odkładać w czasie zamknięcie postępowania w celu uniemożliwienia powstania po swej stronie odpowiedzialności ze względu na przewlekłość tego postępowania.

(zob. pkt 122)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑394/03 Angeletti przeciwko Komisji, 11 kwietnia 2006 r.

4. Administracja ma obowiązek starannego działania, w sytuacji gdy rozpatruje sytuację danej osoby. Obowiązek ten stanowi zasadę ogólną prawa Unii, której przestrzeganie zapewnia sąd Unii i która – jako część prawa do dobrej administracji – została powtórzona w art. 41 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, którego nieprzestrzeganie może powodować powstanie odpowiedzialności Unii. W sytuacji gdy administracja uchybiła obowiązkowi staranności, do niej należy wykazanie istnienia szczególnych okoliczności mogących uzasadniać jej postępowanie.

W tym względzie, w zakresie dyscyplinarnym, organ powołujący lub, w zależności od przypadku, Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) od momentu, w którym poweźmie wiedzę o okolicznościach i zachowaniach mogących stanowić uchybienie obowiązkom urzędnika na gruncie regulaminu pracowniczego, ma obowiązek starannego działania w celu dokonania oceny, czy należy rozpocząć dochodzenie, jak również w odpowiednim wypadku w prowadzeniu tego dochodzenia, a jeśli chodzi o organ powołujący – w prowadzeniu postępowania dyscyplinarnego. W szczególności organ ten powinien czuwać nad tym, by każdy akt w ramach postępowania dyscyplinarnego był wydawany w rozsądnym terminie w stosunku do aktu poprzedniego.

Aby ocenić, czy brak staranności administracji utrudnił korzystanie przez danego urzędnika z jego prawa do obrony, co uzasadniałoby tym samym, na wzór zasady przedawnienia, uchylenie kary nałożonej po zakończeniu tego postępowania, należy uwzględnić okres, jaki upływa od dnia, w którym sporne fakty miały miejsce, do dnia, w którym organ powołujący lub OLAF dowiedziały się o nich. Natomiast okres ten jest pozbawiony znaczenia w kontekście oceny, czy wspomniany organ i OLAF spowodowały szkodę w stosunku do osoby z uwagi na to, że nadmiernie długo pozostawała ona w sytuacji niepokoju w związku z podejrzeniem uchybienia obowiązkom na gruncie regulaminu pracowniczego, która to szkoda powinna zostać naprawiona, gdyż w tym wypadku, skoro żadna okoliczność mogąca wykazać istnienie uchybienia po stronie danego urzędnika nie została podana do wiadomości tego organu czy OLAF‑u, nie można zarzucać jednemu czy drugiemu, że nadmiernie długo utrzymywał wspomnianego urzędnika w stanie niepewności z uwagi na brak staranności.

(zob. pkt 123, 125–127)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa C‑105/04 P Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied przeciwko Komisji, 21 września 2006 r., pkt 35

Sąd Pierwszej Instancji: ww. sprawa Angeletti przeciwko Komisji, pkt 162

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawy połączone F‑124/05 i F‑96/06 A i G przeciwko Komisji, 13 stycznia 2010 r., pkt 395; sprawa F‑12/10 Kerstens przeciwko Komisji, 8 marca 2012 r., pkt 124–126

5. Decyzja organu powołującego o przeprowadzeniu, obok dochodzenia prowadzonego przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), wewnętrznego dochodzenia administracyjnego nieuchronnie prowadzi do wydłużenia okresu dyscyplinarnego, lecz mimo to nie można uznać, że co do zasady przeprowadzenie wspomnianego wewnętrznego dochodzenia administracyjnego przyczynia się do przewlekłości postępowania dyscyplinarnego. W sytuacji bowiem gdy sporne okoliczności mają dość złożony charakter lub gdy administracja nie ma wystarczającej wiedzy, by ocenić, czy niektóre praktyki, w szczególności finansowe, stanowią nieprawidłowości, może okazać się konieczne skorzystanie przez organ powołujący z usług innych podmiotów w celu wyjaśnienia znaczenia działań opisanych przez OLAF w sprawozdaniu z dochodzenia.

(zob. pkt 135, 136)

6. Załącznik IX do regulaminu pracowniczego nie zawiera żadnego terminu, w którym – gdy organ powołujący wydał decyzję o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przed komisją dyscyplinarną – powinien on przekazać swoje sprawozdanie komisji dyscyplinarnej. W każdym wypadku terminy zawarte w załączniku IX do regulaminu pracowniczego nie mają charakteru zawitego, a terminy dłuższe od przewidzianych w omawianym załączniku mogą okazać się konieczne do dokonania wystarczająco pełnej oceny okoliczności i stanowić dla zainteresowanego wszelkie gwarancje na gruncie regulaminu pracowniczego.

(zob. pkt 141)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑12/94 Daffix przeciwko Komisji, 18 grudnia 1997 r., pkt 130, 131; sprawa T‑307/01 François przeciwko Komisji, 10 czerwca 2004 r., pkt 47

7. Troska o pozytywne rozpatrzenie złożonego przez urzędnika, wobec którego toczy się postępowanie dyscyplinarne oraz krajowe postępowania sądowe, wniosku o oczekiwanie na decyzję organów krajowych w jego sprawie może być powodem uzasadniającym zawieszenie postępowania dyscyplinarnego, a tym samym wydłużenie okresu dyscyplinarnego.

W tym względzie prawdą jest, że art. 25 załącznika IX do regulaminu pracowniczego nie wymaga od komisji dyscyplinarnej zawieszenia jej prac. Z jednej strony zgodnie z brzmieniem tego przepisu równoległe postępowanie karne stoi na przeszkodzie nie temu, by postępowanie dyscyplinarne toczyło się swoim tokiem, lecz wyłącznie temu, by organ powołujący wydał decyzję w sprawie. Z drugiej strony administracja jest zobowiązana zawiesić postępowanie dyscyplinarne jedynie wtedy, gdy urzędnik wykaże, że zostało wobec niego wszczęte postępowanie karne, które to pojęcie ze względu na to, że obejmuje uruchomienie działań publicznych w celu wymierzenia kary, nie może obejmować dochodzenia, śledztwa czy zbierania informacji, lecz wymaga wszczęcia postępowania karnego.

Jednakże okoliczność, że skład komisji dyscyplinarnej nie jest zobowiązany do zawieszenia postępowania dyscyplinarnego, nie oznacza, iż zawieszenie postępowania dyscyplinarnego, o którym zdecydowano, nie jest uzasadnione. Aby bowiem rozstrzygnąć, czy zawieszenie takie jest stosowne, należy uwzględnić wyłącznie te informacje, w których posiadaniu był organ powołujący lub organ dyscyplinarny, który o tym zdecydował.

Natomiast powody związane ze złożonością akt sprawy, z liczbą świadków, których należy przesłuchać, i z innymi przewidzianymi przez komisję dyscyplinarną środkami dowodowymi nie pozwalają uzasadnić zawieszenia postępowania dyscyplinarnego, a w związku z tym wydłużenia okresu dyscyplinarnego, lecz co najwyżej powinny skłonić komisję dyscyplinarną do zaangażowania większych zasobów w rozpatrzenie akt skarżącego. Podobnie okres wakacyjny nie może uzasadnić zawieszenia postępowania dyscyplinarnego.

(zob. pkt 147, 150–153)

Odesłanie:

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑54/11 BG przeciwko ERPO, 17 lipca 2012 r., pkt 70

8. O ile art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego stanowi, że po zakończeniu przeprowadzonego przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) dochodzenia do organu powołującego, a nie do OLAF‑u należy podjęcie decyzji o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, a następnie o możliwości nałożenia kary, o tyle z przepisu tego nie można wywieść, nie podważając określonej w art. 3 decyzji 1999/352 ustanawiającej OLAF zasady niezależności dochodzeń OLAF‑u, że wspomniany organ może zakończyć dochodzenie OLAF‑u.

(zob. pkt 159)

9. Sprawozdanie z audytu wewnętrznego instytucji, mające na celu przeprowadzenie analizy funkcjonowania służby, a nie działań danej osoby, niebędące więc związane z niezgodnością z prawem aktu wywołującego niekorzystne dla urzędnika skutki, na który to akt, aby skarga była dopuszczalna, urzędnik ten powinien złożyć zażalenie w trzymiesięcznym terminie przewidzianym w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, nie stanowi aktu niekorzystnego w rozumieniu art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego.

(zob. pkt 170)

10. Zarówno Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), jak i organowi powołującemu przysługuje szeroki zakres uznania odnośnie do podjęcia decyzji, czy w świetle posiadanych przez nich informacji należy rozpocząć dany etap dochodzenia, a następnie, w odpowiednim przypadku, jedno z postępowań dyscyplinarnych przewidzianych w rozdziałach 4 i 5 załącznika IX do regulaminu pracowniczego.

Jednakże ten szeroki zakres uznania nie może uzasadniać tego, by w zależności od przypadku OLAF lub wspomniany organ wszczynał postępowanie, nie mając nawet zaczątku dowodu w odniesieniu do zainteresowanych osób. W rezultacie w celu ochrony praw danego urzędnika zarówno OLAF, jak i organ powołujący powinny upewnić się przed roz poczęciem dochodzenia, że są w posiadaniu poszlak pozwalających sądzić, że dana osoba uchybiła zobowiązaniom na gruncie regulaminu pracowniczego, a przed rozpoczęciem postępowania dyscyplinarnego – wystarczająco dokładnych i istotnych informacji na poparcie swych podejrzeń. Ponadto OLAF i wspomniany organ powinni mieć na uwadze zasadę domniemania niewinności, która wymaga, by podczas całego postępowania dyscyplinarnego formułować wyważone oceny.

(zob. pkt 184, 185)

Odesłanie:

Sąd do spraw Służby Publicznej: ww. sprawa Giraudy przeciwko Komisji, pkt 99

Sąd Unii Europejskiej: ww. sprawa Komisja przeciwko Nanopoulos, pkt 150, 152