OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

MELCHIORA WATHELETA

przedstawiona w dniu 1 grudnia 2016 r. ( 1 )

Sprawa C‑689/15

W.F. Gözze Frottierweberei GmbH,

Wolfgang Gözze

przeciwko

Verein Bremer Baumwollbörse

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberlandesgericht Düsseldorf (wyższy sąd krajowy w Düsseldorfie, Niemcy)]

„Odesłanie prejudycjalne — Znak towarowy Unii Europejskiej — Rozporządzenie (WE) nr 207/2009 — Artykuł 9 — Artykuł 15 — Rzeczywiste używanie — Używanie znaku towarowego jako znaku jakości — Brak regularnych kontroli jakości u licencjobiorców — Wygaśnięcie praw właściciela znaku towarowego — Znak certyfikujący”

I – Wstęp

1. W niniejszym wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Oberlandesgericht Düsseldorf (wyższy sąd krajowy w Düsseldorfie, Niemcy) zwraca się do Trybunału o dokonanie wykładni, po pierwsze, art. 9 ust. 1 i art. 15 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (Dz.U. 2009, L 78, s. 1), oraz po drugie, art. 52 ust. 1 lit. a), art. 7 ust. 1 lit. g) oraz art. 73 lit. c) rzeczonego rozporządzenia.

2. Udzielając odpowiedzi na pytania przedłożone przez sąd odsyłający, Trybunał będzie miał sposobność rozstrzygnięcia kwestii, czy znak jakości – czyli oznaczenie, którego celem jest zagwarantowanie materiału użytego w towarach nim oznaczonych, ich jakości lub procesu produkcji – może stanowić indywidualny unijny znak towarowy.

II – Ramy prawne

3. Rozporządzeniem nr 207/2009 zastąpiono rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 1994, L 11, s. 1). Jak wskazał Trybunał, wykładnia dotycząca przepisów rozporządzenia nr 40/94 ma zastosowanie do rozporządzenia nr 207/2009, gdy przepisy mające znaczenie dla sprawy nie uległy żadnej istotnej zmianie w odniesieniu do ich brzmienia, kontekstu lub celu w toku przyjmowania tego ostatniego rozporządzenia ( 2 ). Taka sytuacja ma miejsce w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym.

4. Rozporządzenie nr 207/2009 także zostało niedawno zmienione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2424 z dnia 16 grudnia 2015 r. zmieniającym rozporządzenie Rady (WE) nr 207/2009 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego i rozporządzenie Komisji (WE) nr 2868/95 wykonujące rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego oraz uchylającym rozporządzenie Komisji (WE) nr 2869/95 w sprawie opłat na rzecz Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (Dz.U. 2015, L 341, s. 21).

5. Mając na względzie okres zaistnienia okoliczności faktycznych w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym, niniejsze odesłanie prejudycjalne należy jednak rozpatrzyć w świetle rozporządzenia nr 207/2009 w brzmieniu obowiązującym przed tą zmianą.

A – Rozporządzenie nr 207/2009

6. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 207/2009: „[Unijny] znak towarowy może składać się z jakiegokolwiek oznaczenia, które można przedstawić w formie graficznej, w szczególności z wyrazów, łącznie z nazwiskami, rysunków, liter, cyfr, kształtu towarów lub ich opakowań, pod warunkiem że oznaczenia takie umożliwiają odróżnianie towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów lub usług innych przedsiębiorstw”.

7. Artykuł 7 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, co następuje: „Nie są rejestrowane: […] c) znaki towarowe, które składają się wyłącznie z oznaczeń lub wskazówek mogących służyć w obrocie do oznaczania rodzaju, jakości, ilości, przeznaczenia, wartości, pochodzenia geograficznego lub czasu produkcji towaru lub świadczenia usługi, lub innych właściwości towarów lub usług; […] g) znaki towarowe, które ze względu na swój charakter mogą wprowadzać w błąd opinię publiczną [odbiorców], na przykład co do charakteru, jakości lub pochodzenia geograficznego towarów lub usługi; […]”.

8. Artykuł 9 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia ma następujące brzmienie: „[Unijny] znak towarowy przyznaje właścicielowi wyłączne prawa do tego znaku. Właściciel znaku jest uprawniony do zakazania wszelkim stronom trzecim, które nie posiadają jego zgody, używania w obrocie handlowym: a) oznaczenia identycznego [z unijnym] znakiem towarowym dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których [unijny] znak towarowy jest zarejestrowany; b) oznaczenia, w przypadku którego z powodu jego identyczności [z unijnym] znakiem towarowym lub podobieństwa do [unijnego] znaku towarowego oraz identyczności lub podobieństwa towarów lub usług, których dotyczy [unijny] znak towarowy i to oznaczenie, istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd opinii publicznej [odbiorców]; prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd obejmuje również prawdopodobieństwo skojarzenia oznaczenia ze znakiem towarowym. […]”.

9. Artykuł 15 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 stanowi, co następuje: „Jeżeli w okresie pięciu lat od rejestracji [unijny] znak towarowy nie był rzeczywiście używany przez właściciela [w Unii] w stosunku do towarów lub usług, dla których jest zarejestrowany, lub jeżeli takie używanie było zawieszone przez nieprzerwany okres pięciu lat, [unijny] znak towarowy podlega sankcjom przewidzianym w niniejszym rozporządzeniu, chyba że istnieją usprawiedliwione powody jego nieużywania. W rozumieniu akapitu pierwszego za »używanie« uważa się również: a) używanie [unijnego] znaku towarowego w postaci różniącej się w elementach, które nie zmieniają odróżniającego charakteru znaku w postaci, w jakiej ten znak został zarejestrowany; b) umieszczanie [unijnego] znaku towarowego na towarach lub na ich opakowaniach [w Unii] wyłącznie w celu wywozu”.

10. Zgodnie z art. 51 ust. 1 tego rozporządzenia: „Wygaśnięcie prawa właściciela [unijnego] znaku towarowego stwierdza się na podstawie wniosku do Urzędu lub roszczenia wzajemnego w postępowaniu w sprawie naruszenia: a) w przypadku gdy w okresie pięciu lat znak towarowy nie był rzeczywiście używany [w Unii] w odniesieniu do towarów lub usług, dla których został on zarejestrowany, i […] nie istnieją usprawiedliwione powody nieużywania […]; b) w przypadku gdy w wyniku działania lub braku działania właściciela znak towarowy stał się nazwą zwykle używaną w obrocie dla towaru lub usługi, w odniesieniu do których jest zarejestrowany; c) w przypadku gdy w wyniku używania przez właściciela znaku towarowego lub za jego zgodą w odniesieniu do towarów lub usług, dla których ten znak towarowy jest zarejestrowany, znak towarowy może wprowadzić w błąd opinię publiczną [odbiorców], w szczególności w zakresie charakteru, jakości lub pochodzenia geograficznego tych towarów lub usług”.

11. Artykuł 52 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 stanowi, co następuje: „Nieważność [unijnego] znaku towarowego stwierdza się na podstawie wniosku do Urzędu lub roszczenia wzajemnego w postępowaniu w sprawie naruszenia: a) w przypadku gdy [unijny] znak towarowy został zarejestrowany z naruszeniem przepisów art. 7; […]”.

12. Zgodnie z art. 73 tego rozporządzenia: „Poza podstawami stwierdzenia wygaśnięcia przewidzianymi w art. 51 stwierdza się wygaśnięcie prawa właściciela [unijnego] znaku wspólnego na podstawie wniosku do Urzędu lub roszczenia wzajemnego w postępowaniu o naruszenie, jeżeli: a) właściciel nie podejmuje stosownych środków w celu zapobieżenia używaniu znaku w sposób niezgodny z warunkami używania, jeżeli takie obowiązują, ustanowionymi w regulaminie używania, którego zmiana, w odpowiednim przypadku, odnotowana jest w rejestrze; […] c) zmiana regulaminu używania znaku odnotowana jest w rejestrze niezgodnie z przepisami art. 71 ust. 2, chyba że właściciel znaku spełnia, w wyniku dalszych zmian regulaminu używania, wymogi tych przepisów”.

B – Rozporządzenie 2015/2424

13. Motyw 27 rozporządzenia 2015/2424 stanowi, co następuje: „Jako uzupełnienie istniejących przepisów dotyczących wspólnotowych znaków wspólnych i w celu wyeliminowania obecnej nierównowagi pomiędzy systemami krajowymi a systemem unijnego znaku towarowego konieczne [było] dodanie zestawu szczegółowych przepisów w celu zapewnienia ochrony znaków certyfikujących Unii Europejskiej (zwanych dalej »unijnymi znakami certyfikującymi«), które zapewniają instytucjom lub organizacjom certyfikującym możliwość zezwalania uczestnikom systemu certyfikacji na używanie znaku jako oznaczenia dla towarów lub usług spełniających wymogi w zakresie certyfikacji”.

14. W tym celu rozporządzeniem 2015/2424 wprowadzono do rozporządzenia nr 207/2009 art. 74a o następującym brzmieniu: „1. Unijny znak certyfikujący to unijny znak towarowy określony jako taki w momencie zgłoszenia i który pozwala odróżnić towary lub usługi, które zostały certyfikowane przez właściciela znaku pod względem materiału, sposobu produkcji towarów lub świadczenia usług, jakości, dokładności lub innych właściwości, z wyjątkiem pochodzenia geograficznego, od towarów i usług, które nie są w ten sposób certyfikowane. 2. Każda osoba fizyczna lub prawna – w tym instytucje, organy oraz podmioty prawa publicznego – może zgłosić unijny znak certyfikujący, pod warunkiem że taka osoba nie prowadzi działalności gospodarczej obejmującej dostarczanie towarów lub usług tego samego rodzaju co towary i usługi certyfikowane. […]”.

15. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia 2015/2424 art. 74a rozporządzenia nr 207/2009 będzie miał zastosowanie od dnia 1 października 2017 r.

III – Okoliczności faktyczne sporu w postępowaniu głównym

16. Spór w postępowaniu głównym toczy się między spółką W.F. Gözze Frottierweberei GmbH (zwaną dalej „spółką Gözze”) i członkiem zarządu tej spółki Wolfgangiem Gözzem (zwanym dalej „W. Gözzem”) a stowarzyszeniem Verein Bremer Baumwollbörse (zwanym dalej „VBB”).

17. VBB jest stowarzyszeniem broniącym interesów przedsiębiorstw z branży tkanin z bawełny. Jest ono właścicielem następującego graficznego unijnego znaku towarowego (zwanego dalej znakiem towarowym „kwiatu bawełny”):

18. Znak towarowy „kwiatu bawełny” został zgłoszony w kolorach czarnym oraz białym i został zarejestrowany w dniu 22 maja 2008 r., między innymi dla tkanin.

19. VBB zawiera umowy licencyjne dotyczące znaku towarowego „kwiatu bawełny” z przedsiębiorstwami z branży tkanin. Przedsiębiorstwa te zobowiązują się używać tego znaku wyłącznie dla towarów dobrej jakości, wykonanych z włókien bawełny. VBB może kontrolować przestrzeganie tego zobowiązania.

20. Spółka Gözze prowadzi działalność w branży tkanin i wprowadza do obrotu w szczególności ręczniki, które oznacza etykietami, których tylna strona, zazwyczaj wydrukowana w kolorach zielonym i białym, jest przedstawiona na poniżej:

21. Spółka Gözze nie jest licencjobiorcą VBB. VBB nie wyraziło zgody na jakiekolwiek używanie przez spółkę Gözze oznaczenia identycznego ze znakiem towarowym „kwiatu bawełny” lub do niego podobnego. Z tego powodu VBB wniosło przeciwko spółce Gözze powództwo o stwierdzenie naruszenia do właściwego sądu orzekającego w sprawach unijnych znaków towarowych – Landgericht Düsseldorf (sądu okręgowego w Düsseldorfie, Niemcy).

22. Spółka Gözze wniosła powództwo wzajemne o unieważnienie prawa do znaku towarowego „kwiatu bawełny”, a posiłkowo o stwierdzenie wygaśnięcia tego prawa. Zdaniem spółki Gözze graficzne oznaczenie „kwiatu bawełny” miałoby być czysto opisowe, a zatem pozbawione charakteru odróżniającego. Oznaczenie to nie mogłoby służyć jako wskazanie pochodzenia i tym samym nie powinno zostać zarejestrowane jako znak towarowy.

23. Landgericht Düsseldorf (sąd okręgowy w Düsseldorfie) uwzględnił powództwo VBB i oddalił powództwo wzajemne spółki Gözze, która w konsekwencji wniosła apelację do Oberlandesgericht Düsseldorf (wyższego sądu krajowego w Düsseldorfie).

24. Ten ostatni sąd jest zdania, że odbiorcy postrzegają oznaczenie „kwiatu bawełny” jako pełniące inną funkcję niż po prostu wskazanie, że materiałem użytym do produkcji towaru jest bawełna. Sąd ten uważa także, że ze względu na wysoki stopień podobieństwa między używanym przez spółkę Gözze oznaczeniem „kwiatu bawełny” a znakiem towarowym „kwiatu bawełny” stowarzyszenia VBB istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd. W tym względzie sąd ten stwierdza, że rzeczone oznaczenie różni się od rzeczonego znaku towarowego jedynie kolorystyką.

25. Z powyższego nie wynikałoby jednak w sposób konieczny, że powództwo o stwierdzenie naruszenia powinno zostać uwzględnione. W oznaczeniu „kwiatu bawełny” odbiorcy widzieliby bowiem przede wszystkim wskazówkę dotyczącą jakości towaru. W tych okolicznościach można byłoby uznać, że używanie oznaczenia i znaku towarowego „kwiatu bawełny” nie informuje w żaden sposób o pochodzeniu towaru. Mogłoby to prowadzić do wniosku, że należy stwierdzić wygaśnięcie praw przysługujących VBB oraz że spółka Gözze nie popełnia naruszenia.

26. Sąd odsyłający dodaje jednak, że używanie indywidualnego znaku towarowego jako znaku jakości mogłoby, podobnie jak używanie wspólnego znaku towarowego, zostać uznane za używanie w charakterze znaku towarowego, gdy odbiorcy wiążą z tym znakiem towarowym oczekiwanie kontroli jakości przez właściciela.

27. W tym bowiem przypadku odbiorcy widzieliby w używaniu tego znaku towarowego wskazanie towaru, którego produkcja podlega kontroli właściciela. Znak towarowy pełniłby zatem swoją podstawową funkcję polegającą na wskazaniu pochodzenia produktu z przedsiębiorstwa zobowiązanego do zapewnienia jakości.

28. Sąd odsyłający jest zdania, że w takim przypadku możliwe byłoby zastosowanie mutatis mutandis art. 73 rozporządzenia nr 207/2009 obowiązującego w zakresie wspólnych znaków towarowych, zgodnie z którym należy stwierdzić wygaśnięcie prawa do znaku towarowego, jeżeli jego właściciel nie podejmuje stosownych środków w celu zapobieżenia używaniu znaku towarowego w sposób niezgodny z warunkami używania ustanowionymi w regulaminie używania.

29. W tych okolicznościach sąd odsyłający stwierdził, że należy zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

IV – Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i postępowanie przed Trybunałem

30. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 21 grudnia 2015 r., Oberlandesgericht Düsseldorf (wyższy sąd krajowy w Düsseldorfie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału, w trybie art. 267 TFUE, z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy używanie indywidualnego znaku towarowego jako znaku jakości można uznać za używanie w charakterze znaku towarowego w rozumieniu art. 9 ust. 1 i art. 15 ust. 1 rozporządzenia [nr 207/2009] w odniesieniu do towarów, dla których ten znak jakości jest używany? 2) W razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: czy w odniesieniu do prawa do takiego znaku towarowego powinna zostać stwierdzona jego nieważność zgodnie z art. 52 ust. 1 lit. a) w związku z art. 7 ust. 1 lit. g) lub jego wygaśnięcie na podstawie zastosowania mutatis mutandis art. 73 lit. c) rozporządzenia [nr 207/2009], jeżeli właściciel znaku towarowego nie gwarantuje poprzez regularne kontrole jakości u swoich licencjobiorców spełnienia oczekiwań co do jakości, które odbiorcy wiążą z rzeczonym oznaczeniem?”.

31. Spółka Gözze, W. Gözze, VBB, rząd niemiecki oraz Komisja Europejska przedstawili uwagi na piśmie. Ponadto wszyscy uczestnicy postępowania wypowiedzieli się na rozprawie, która odbyła się w dniu 19 października 2016 r.

V – Analiza

A – W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego

32. Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy możliwe jest przyznanie znakowi jakości takiego prawa wyłącznego, jakie przyznaje właścicielowi indywidualnego znaku towarowego rozporządzenie nr 207/2009.

33. Zdaniem Oberlandesgericht Düsseldorf (wyższego sądu krajowego w Düsseldorfie) skuteczność środka odwoławczego wniesionego przez VBB zależy bowiem od tego, czy używanie indywidualnego znaku towarowego jako znaku jakości może stanowić używanie w charakterze znaku towarowego w rozumieniu art. 9 ust. 1 i art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 ( 3 ).

34. W rozporządzeniu nr 207/2009 nie uznano znaków jakości jako takich (tytuł 1 poniżej). W konsekwencji problem może być rozpatrywany wyłącznie w świetle funkcji znaku towarowego (tytuły 2–4 poniżej). Ostatecznie analiza ta należy do sądu krajowego (tytuł 5 poniżej).

1. Brak uznania znaków jakości za unijne znaki towarowe w rozporządzeniu nr 207/2009

35. Używanie oznaczenia w celu zagwarantowania materiału, z którego wykonany jest towar, sposobu jego produkcji lub jego jakości nie zostało przewidziane jako takie w rozporządzeniu nr 207/2009. Z tego, jak historycznie ewoluowały uregulowania dotyczące unijnego znaku towarowego, wynika, że był to świadomy wybór prawodawcy.

36. „Znaki certyfikujące”, obok wspólnych znaków towarowych, zostały bowiem wyraźnie przewidziane przez Komisję już w pierwszych rozważaniach dotyczących utworzenia wspólnotowego znaku towarowego, w uzupełnieniu „zwykłych” ( 4 ) znaków towarowych. Ten rodzaj znaku towarowego wskazano zresztą w art. 86 propozycji rozporządzenia Rady (EWG) w sprawie wspólnotowego znaku towarowego, pod nazwą „gwarancyjne wspólnotowe znaki towarowe” ( 5 ). Jednakże prawodawca nie ujął tego rodzaju znaku towarowego w rozporządzeniu nr 40/94 ani w rozporządzeniu nr 207/2009.

37. Nie ma zatem żadnych wątpliwości co do wyłączenia tego rodzaju znaku towarowego z zakresu stosowania rozporządzenia nr 207/2009. W razie potrzeby uznanie jego istnienia w pierwszej dyrektywie 89/104 potwierdza celowy charakter odmiennego wyboru dokonanego w rzeczonym rozporządzeniu ( 6 ).

38. Zatem to dopiero wraz z rozporządzeniem 2015/2424 znak certyfikujący pojawia się jako unijny znak towarowy.

39. Ustawodawca wyjaśnia bowiem wyraźnie w motywie 27 tego nowego rozporządzenia, że „[j]ako uzupełnienie istniejących przepisów dotyczących wspólnotowych znaków wspólnych i w celu wyeliminowania obecnej nierównowagi pomiędzy systemami krajowymi a systemem unijnego znaku towarowego […]” ( 7 ) okazało się „konieczne […] dodanie zestawu szczegółowych przepisów w celu zapewnienia ochrony znaków certyfikujących Unii Europejskiej”.

40. Jest więc pewne, że używanie oznaczenia w celu zagwarantowania materiału, z którego wykonany jest towar, sposobu jego produkcji lub jego jakości nie może być objęte jako takie rozporządzeniem nr 207/2009. Chodzi o nowy rodzaj unijnego znaku towarowego, wprowadzony w rozporządzeniu 2015/2424 pod nazwą „znaku certyfikującego” ( 8 ).

41. Czy to oznacza, że takie oznaczenie nigdy nie może korzystać z ochrony przyznanej indywidualnym znakom towarowym w rozporządzeniu nr 207/2009? Moim zdaniem nie.

42. Jednakże w celu zapewnienia właścicielowi wyłącznego prawa oznaczenie używane jako znak jakości powinno koniecznie pełnić podstawową funkcję znaku towarowego.

2. Konieczność pełnienia podstawowej funkcji znaku towarowego

43. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem „podstawową funkcją znaku towarowego jest zagwarantowanie konsumentowi lub końcowemu odbiorcy, że towar lub usługa oznaczone danym znakiem towarowym pochodzą z określonego przedsiębiorstwa, umożliwiając mu – bez ryzyka wprowadzenia w błąd – odróżnienie tego towaru lub usługi od towarów i usług pochodzących z innych przedsiębiorstw. Aby znak towarowy mógł bowiem pełnić swoją rolę podstawowego elementu systemu niezakłóconej konkurencji, którego wprowadzenie i zachowanie jest jednym z celów traktatu, musi on stanowić gwarancję, że wszystkie oznaczone nim towary lub usługi zostały wyprodukowane lub są świadczone pod kontrolą jednego przedsiębiorstwa, któremu można przypisać odpowiedzialność za ich jakość” ( 9 ).

44. Ta podstawowa funkcja znaku towarowego konkretyzuje się w jego używaniu, ponieważ art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 wymaga „rzeczywistego używania”. To „rzeczywiste używanie” Trybunał zdefiniował jako „używanie zgodne z podstawową funkcją znaku towarowego, jaką jest zagwarantowanie konsumentowi lub końcowemu odbiorcy określenia pochodzenia towaru lub usługi, pozwalając mu na odróżnienie, bez ryzyka wprowadzenia w błąd, tego towaru lub usługi od towarów lub usług mających inne pochodzenie” ( 10 ).

45. Konsekwencją podstawowego charakteru tej funkcji jest to, że „znak towarowy zawsze pełni funkcję wskazania pochodzenia, podczas gdy zapewnia realizację swoich pozostałych funkcji tylko w zakresie, w jakim jego właściciel korzysta z niego w dany sposób […]” ( 11 ).

46. W związku z tym z orzecznictwa tego wydaje się wynikać, że w ramach systemu ustanowionego w rozporządzeniu nr 207/2009 znak jakości koniecznie musi pełnić funkcję wskazania pochodzenia pełnioną przez znak towarowy, aby jego właściciel mógł twierdzić, że korzysta z wyłącznego prawa, jakie przyznano mu w art. 9 rzeczonego rozporządzenia.

47. Innymi słowy, jeżeli używanie oznaczenia jako znaku jakości jest związane nie tylko ze wskazaniem dotyczącym jakości towaru, lecz także i jednocześnie ze wskazaniem pochodzenia, mamy do czynienia z używaniem oznaczenia w charakterze znaku towarowego w rozumieniu orzecznictwa Trybunału.

3. Konieczność naruszenia jednej z funkcji znaku towarowego

48. W tym ostatnim przypadku – czyli w sytuacji gdy oznaczenie jest używane w związku ze wskazaniem dotyczącym jakości towaru oraz ze wskazaniem pochodzenia – należałoby jeszcze określić, czy używanie przez stronę trzecią oznaczenia identycznego lub podobnego do zarejestrowanego unijnego znaku towarowego narusza lub może naruszać prawa właściciela znaku towarowego.

49. Trybunał wypowiedział się w sposób wyjątkowo jasny w tym względzie w pkt 39 wyroku z dnia 22 września 2011 r., Interflora i Interflora British Unit (C‑323/09, EU:C:2011:604): „pełniona przez znak towarowy funkcja wskazania pochodzenia nie jest jedyną jego funkcją zasługującą na ochronę przed negatywnym wpływem osób trzecich […]”. Trybunał wyraźnie uznał, że wśród tych pozostałych funkcji znajduje się funkcja polegająca na zagwarantowaniu jakości towaru ( 12 ).

50. Zdaniem Trybunału wyłączne prawo określone w art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009 zostało przyznane właścicielowi znaku towarowego w celu zadbania o to, aby znak ten mógł spełniać właściwe mu funkcje. A zatem prawo to można wykonywać, gdy używanie danego oznaczenia przez osobę trzecią wpływa lub może negatywnie wpływać na pełnione przez znak towarowy funkcje, a w szczególności na jego podstawową funkcję, jaką jest zagwarantowanie konsumentom wskazania pochodzenia towaru ( 13 ).

51. Innymi słowy, właściciel znaku towarowego jest uprawniony do zakazania tego używania, jeżeli może ono naruszać jedną z funkcji znaku towarowego – niezależnie od tego, czy chodzi o funkcję wskazania pochodzenia, czy też o jedną z pozostałych funkcji ( 14 ).

52. A zatem, a contrario, używanie oznaczenia do celów czysto opisowych jest wyłączone z zakresu stosowania art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 ( 15 ).

53. Trzeba jednak podkreślić, że Trybunał ogranicza możliwość stwierdzenia naruszenia jednej z funkcji znaku towarowego do sytuacji, w której oznaczenie identyczne z unijnym znakiem towarowym jest używane dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których znak ten został zarejestrowany, czyli ogranicza zakres stosowania art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2008/95 lub art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009.

54. Rozróżnienie to zostało wyraźnie podkreślone przez Trybunał w wyroku z dnia 25 marca 2010 r., BergSpechte (C‑278/08, EU:C:2010:163): — w sytuacji określonej w art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009, „w której osoba trzecia używa oznaczenia identycznego z danym znakiem towarowym dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których wspomniany znak został zarejestrowany, właściciel tego znaku jest uprawniony do zakazania tego używania, jeżeli może ono negatywnie wpływać na pełnione przez ten znak funkcje” ( 16 ), — natomiast w sytuacji, o której mowa w art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, „w której osoba trzecia używa oznaczenia identycznego z danym znakiem towarowym lub do niego podobnego dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których wspomniany znak został zarejestrowany, lub do nich podobnych, właściciel tego znaku jest uprawniony do zakazania tego używania tylko wtedy, gdy występuje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd” ( 17 ).

55. Rozróżnienie to wynika z brzmienia art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009. Ochrona przyznana w art. 9 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia jest bowiem szersza niż ochrona przewidziana w art. 9 ust. 1 lit. b), gdyż ta ostatnia – w przeciwieństwie do pierwszej ( 18 ) – wymaga wyraźnie istnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w wypadku podobieństwa.

4. Wniosek częściowy

56. W świetle powyższych rozważań jestem zdania, że używanie oznaczenia jako znaku jakości może stanowić używanie w charakterze znaku towarowego właściwe dla zapewnienia właścicielowi utrzymania praw, jakie przyznaje mu unijny znak towarowy, w rozumieniu art. 15 rozporządzenia nr 207/2009, pod warunkiem że używane oznaczenie pełni jednocześnie podstawową dla znaku towarowego funkcję wskazania pochodzenia.

57. W takiej sytuacji art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009 należy interpretować jako zezwalający właścicielowi unijnego znaku towarowego odpowiadającego znakowi jakości na zakazanie konkurentowi używania identycznego oznaczenia dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których znak towarowy jest zarejestrowany, gdy używanie to może naruszać jedną z funkcji znaku towarowego, taką jak wskazanie jakości towaru.

58. Natomiast gdy osoba trzecia używa oznaczenia identycznego z danym znakiem towarowym lub do niego podobnego dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których wspomniany znak jest zarejestrowany, lub do nich podobnych, art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 należy interpretować jako zezwalający właścicielowi unijnego znaku towarowego na sprzeciwienie się używaniu tego oznaczenia, wyłącznie gdy istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd.

5. Rola sądu krajowego

59. Do sądu odsyłającego należy, po pierwsze, ocena, czy znak towarowy „kwiatu bawełny” pełni podstawową funkcję znaku towarowego, oraz po drugie, czy ma miejsce naruszenie lub możliwe jest wystąpienie naruszenia funkcji wskazania pochodzenia pełnionej przez znak towarowy lub jednej z jego pozostałych funkcji ( 19 ).

a) W przedmiocie podstawowej funkcji wskazania pochodzenia

60. Z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że odbiorcy wywodzą ze sposobu używania tego oznaczenia wskazanie dotyczące jakości towaru ( 20 ).

61. Jednakże nawet jeśli, jak wyjaśniłem, gwarancja jakości towaru może być chroniona jako funkcja znaku towarowego, to konsekwencją podniesionego przez sąd odsyłający wskazania jakości nie jest automatyczne wykluczenie możliwości pełnienia przez rozpatrywany znak towarowy także funkcji wskazania pochodzenia.

62. Wręcz przeciwnie, podzielam stanowisko sądu odsyłającego, iż oznaczenie, które odbiorcy postrzegają jako wskazanie towaru podlegającego kontroli właściciela znaku towarowego, ma na celu odróżnienie oznaczonego w ten sposób towaru od towaru innych przedsiębiorstw, które nie podlegają tej kontroli ( 21 ).

63. Trybunał uściślił bowiem, że „aby znak towarowy mógł bowiem pełnić swoją rolę podstawowego elementu systemu niezakłóconej konkurencji, którego wprowadzenie i zachowanie jest jednym z celów traktatu, musi on stanowić gwarancję, że wszystkie oznaczone nim towary lub usługi zostały wyprodukowane lub są świadczone pod kontrolą jednego przedsiębiorstwa, któremu można przypisać odpowiedzialność za ich jakość” ( 22 ).

64. W związku z tym, jeżeli gwarancja jakości może być chroniona jako funkcja znaku towarowego, może się okazać, że jest to konsekwencją funkcji wskazania pochodzenia. Gwarancja jakości jest związana z pochodzeniem towaru ( 23 ).

65. Można bowiem rozsądnie przyjąć, że jeżeli funkcja wskazania pochodzenia ma znaczenie, to jest tak ze względu na związane z nią skutki. Oczekiwaniem konsumenta wobec towaru oznaczonego znakiem towarowym, który konsument ten zna lub rozpoznaje, jest niezmienna jakość. Bazując na tym oczekiwaniu jakości wywołanym przez znak towarowy, właściciel tego znaku jest w stanie zachować i umocnić troskę względem konsumenta o jakość, a to w celu zwiększenia swojej przyszłej sprzedaży ( 24 ).

66. Zresztą odniesienia do „jedynego przedsiębiorstwa”, które byłoby odpowiedzialne za jakość towaru lub usługi, nie należy rozumieć dosłownie.

67. Wydaje się, że może chodzić o właściciela znaku towarowego, lecz także o przedsiębiorstwa „powiązane gospodarczo”, ponieważ Trybunał stwierdził w szczególności, że miało miejsce naruszenie funkcji wskazania pochodzenia pełnionej przez znak towarowy, gdy reklama wywołana użyciem w wyszukiwarce internetowej słowa kluczowego identycznego z danym znakiem towarowym „nie pozwala lub z trudnością pozwala właściwie poinformowanemu i dostatecznie uważnemu internaucie na zorientowanie się, czy towary lub usługi, których dotyczy reklama, pochodzą od właściciela znaku lub z przedsiębiorstwa powiązanego z nim gospodarczo, czy też przeciwnie, od osoby trzeciej” ( 25 ).

68. Podobnie wskażę, że przy określeniu naruszenia funkcji wskazania pochodzenia pełnionej przez znak towarowy Trybunał odniósł się także do sprzedawców autoryzowanych przez właściciela znaku towarowego ( 26 ) lub do przynależności do tej samej sieci ( 27 ).

69. W konsekwencji jeżeli sąd odsyłający dojdzie do wniosku, że wskazanie jakości wywołane przez znak towarowy „kwiatu bawełny” odsyła także do VBB lub do jednego z jego licencjobiorców, to wskazanie to będzie pełnić także funkcję wskazania pochodzenia.

70. Przeciwnie zaś, jeżeli sąd odsyłający miałby orzec, że zaufanie do jakości towaru oznaczonego oznaczeniem „kwiatu bawełny” jest związane jedynie z użytym materiałem – niezależnie od jego producenta lub stowarzyszenia wydającego rzeczony znak jakości – należałoby wówczas stwierdzić, że wspomniane oznaczenie nie pełni podstawowej funkcji znaku towarowego.

b) W przedmiocie naruszenia lub możliwości naruszenia funkcji wskazania pochodzenia pełnionej przez znak towarowy lub jednej z jego pozostałych funkcji

71. W sytuacji, w której sąd odsyłający stwierdziłby, że oznaczenie „kwiatu bawełny” pełni funkcję wskazania pochodzenia, pozostawałoby ustalić, czy używanie oznaczenia identycznego lub podobnego przez osobę trzecią narusza lub może naruszać prawa VBB.

72. W niniejszym wypadku nie wydaje mi się, aby można było uznać znak towarowy „kwiatu bawełny” i oznaczenie używane przez spółkę Gözze za identyczne ze względu na różnicę w kolorystyce występującą między rzeczonymi oznaczeniami. Oznaczenie jest bowiem identyczne ze znakiem towarowym tylko wtedy, gdy powtarza, bez dokonywania zmian ani wprowadzenia żadnych dodatkowych elementów, wszystkie elementy tworzące ten znak lub gdy, rozpatrywane jako całość, wykazuje różnice, które są tak nieznaczne, że mogą pozostać niedostrzeżone przez przeciętnego konsumenta ( 28 ).

73. Jednakże także w tej kwestii to do sądu krajowego należy ocena, czy oznaczenie używane przez spółkę Gözze jest identyczne ze znakiem towarowym „kwiatu bawełny” lub do niego podobne. W pierwszym wypadku VBB byłoby uprawnione do zakazania używania oznaczenia mogącego naruszać jedną z funkcji jego znaku towarowego, taką jak wskazanie jakości towaru [zastosowanie art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009]. W drugim wypadku VBB byłoby uprawnione do zakazania używania rzeczonego oznaczenia, wyłącznie jeśli występuje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w odniesieniu do pochodzenia towaru [zastosowanie art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009].

B – W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego

74. Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy możliwe jest stwierdzenie nieważności lub wygaśnięcia prawa do indywidualnego znaku towarowego używanego w charakterze znaku jakości na podstawie art. 52 ust. 1 lit. a) i art. 7 ust. 1 lit. g) rozporządzenia nr 207/2009 lub na podstawie zastosowania mutatis mutandis art. 73 lit. c) wspomnianego rozporządzenia, gdy właściciel znaku towarowego nie gwarantuje poprzez regularne kontrole jakości u swoich licencjobiorców spełnienia oczekiwań co do jakości, które odbiorcy wiążą z tym oznaczeniem.

75. Kwestia ta znajduje wyjaśnienie w założeniu przedstawionym przez sąd odsyłający. Zdaniem tego sądu aby znak jakości został uznany za unijny znak towarowy, odbiorcy muszą wiązać z rozpatrywanym znakiem jakości oczekiwanie kontroli jakości, która byłaby przeprowadzona przez właściciela oznaczenia. W konsekwencji aby uznać, że taki znak jakości podlega ochronie właściwej unijnemu znakowi towarowemu, wyobrażenie „kontrolowanej jakości”, jakie odbiorcy wiążą z tym znakiem jakości, musi odpowiadać rzeczywistości ( 29 ).

76. Nawet jeżeli podzielam założenie, na którym opiera się to rozumowanie, to nie zgadzam się z wyciągniętym z niego wnioskiem.

77. Jak bowiem wcześniej wyjaśniłem, jeżeli znak jakości może być rozpatrywany w ramach systemu ustanowionego w rozporządzeniu nr 207/2009, to nie jako znak gwarancyjny lub certyfikujący – przesłanki wymagane do stwierdzenia wygaśnięcia prawa do nich byłyby zbliżone do tych mających zastosowanie do wspólnego znaku towarowego ( 30 ) – lecz jedynie jako indywidualny znak towarowy.

78. Tymczasem o ile wyobrażenie o kontroli używania znaku towarowego może ewentualnie zostać wywiedzione z art. 73 rozporządzenia nr 207/2009, o tyle należy stwierdzić, że w rozporządzeniu nr 207/2009 nie ustanowiono żadnej przesłanki tego rodzaju w odniesieniu do indywidualnych znaków towarowych.

79. Zgodnie z rozumowaniem, które rozwinąłem w ramach analizy pierwszego pytania prejudycjalnego, znak jakości musi koniecznie – i jedynie – pełnić funkcję wskazania pochodzenia pełnioną przez znak towarowy, aby jego właściciel mógł twierdzić, że korzysta z wyłącznego prawa, jakie przyznano mu w art. 9 rozporządzenia nr 207/2009.

80. W tych okolicznościach możliwość kontroli jakości towaru może stanowić element pozwalający na powiązanie towaru z producentem i z przedsiębiorstwami, które są z nim powiązane gospodarczo. Natomiast skuteczność rzeczonej kontroli nie jest wymagana. Ważna jest bowiem nie realność kontroli, lecz możliwość przypisania określonemu przedsiębiorstwu jakości i możliwej kontroli, jaka się z nią wiąże.

81. W konsekwencji jestem zdania, że ani art. 52 ust. 1 lit. a) i art. 7) ust. 1 lit. g), ani art. 73 lit. c) rozporządzenia nr 207/2009 nie zezwalają na stwierdzenie nieważności lub wygaśnięcia prawa do unijnego znaku towarowego, który jest także znakiem jakości, z tego akurat powodu, że właściciel tego znaku towarowego nie gwarantuje poprzez skuteczną lub regularną kontrolę jakości u swoich licencjobiorców spełnienia oczekiwań co do jakości, które odbiorcy wiążą z tym oznaczeniem.

VI – Wnioski

82. W świetle powyższych rozważań proponuję, aby na pytania prejudycjalne przedstawione przez Oberlandesgericht Düsseldorf (sąd krajowy w Düsseldorfie) Trybunał udzielił następującej odpowiedzi: 1) Używanie oznaczenia jako znaku jakości może stanowić używanie w charakterze znaku towarowego właściwe dla zapewnienia utrzymania praw w rozumieniu art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej, pod warunkiem że używane rozpatrywane oznaczenie pełni jednocześnie podstawową dla znaku towarowego funkcję wskazania pochodzenia. W takiej sytuacji art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009 należy interpretować jako zezwalający właścicielowi unijnego znaku towarowego odpowiadającego znakowi jakości na zakazanie konkurentowi używania identycznego oznaczenia dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których znak towarowy jest zarejestrowany, gdy używanie to może naruszać jedną z funkcji znaku towarowego, taką jak wskazanie jakości towaru. Natomiast gdy osoba trzecia używa oznaczenia identycznego z danym znakiem towarowym lub do niego podobnego dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których wspomniany znak jest zarejestrowany, lub do nich podobnych, art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 należy interpretować jako zezwalający właścicielowi unijnego znaku towarowego na sprzeciwienie się używaniu wspomnianego oznaczenia, wyłącznie gdy istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd. 2) Ani art. 52 ust. 1 lit. a) i art. 7) ust. 1 lit. g), ani art. 73 lit. c) rozporządzenia nr 207/2009 nie zezwalają na stwierdzenie nieważności lub wygaśnięcia prawa do unijnego znaku towarowego, który jest także znakiem jakości, z tego akurat powodu, że właściciel tego znaku towarowego nie gwarantuje poprzez skuteczną lub regularną kontrolę jakości u swoich licencjobiorców spełnienia oczekiwań co do jakości, które odbiorcy wiążą z tym oznaczeniem.

( 1 ) Język oryginału: francuski.

( 2 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 22 września 2011 r., Interflora i Interflora British Unit, C‑323/09, EU:C:2011:604, pkt 4. W tym samym wyroku Trybunał uściślił również, że orzecznictwo odnoszące się do art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. 1989, L 40, s. 1) miało także znaczenie dla wykładni art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 40/94. Wykładnia ta bowiem „została wielokrotnie potwierdzona i zastosowana do art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 40/94” (zob. wyrok z dnia 22 września 2011 r., Interflora i Interflora British Unit, C‑323/09, EU:C:2011:604, pkt 38). Tymczasem brzmienie art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009 jest identyczne z brzmieniem art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 40/94.

( 3 ) Zobacz pkt 7 wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

( 4 ) Zobacz memorandum Komisji w sprawie utworzenia wspólnotowego znaku towarowego [SEC(76) 2462], Biuletyn WE, dodatek 8/76, pkt 69 (zob. także pkt 53, 71).

( 5 ) Propozycja rozporządzenia Rady (EWG) w sprawie wspólnotowego znaku towarowego przedłożona Radzie przez Komisję w dniu 25 listopada 1980 r. (COM/80/635 wersja ostateczna) (Dz.U. 1980, C 351, s. 5).

( 6 ) Zgodnie z jej art. 1 dyrektywa ta miała zastosowanie „do każdego znaku towarowego w odniesieniu do towarów lub usług, zarejestrowanego lub zgłoszonego do rejestracji jako indywidualny znak towarowy w państwie członkowskim, znaku wspólnego oraz gwarancyjnego lub certyfikującego bądź będącego przedmiotem rejestracji lub wniosku o rejestrację w urzędzie znaków towarowych państw Beneluksu lub rejestracji międzynarodowej, odnoszącej skutek w państwie członkowskim” (wyróżnienie moje, zob. także art. 15 zatytułowany „Przepisy szczególne dotyczące znaków wspólnych, znaków gwarancyjnych oraz znaków certyfikujących”). To uwzględnienie znaku gwarancyjnego lub certyfikującego zostało utrzymane w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. 2008, L 299, s. 25), a samo pojęcie zostało zdefiniowane w art. 27 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2436 z dnia 16 grudnia 2015 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. 2015, L 336, s. 1).

( 7 ) Wyróżnienie moje.

( 8 ) Zobacz podobnie P. Rodhain, „La nouvelle marque de l’Union européenne: version 2.0 ou simple mise à jour?”, Revue Lamy droit de l’immatériel, 2016, no 127, s. 45–51, w szczególności s. 49.

( 9 ) Wyrok z dnia 12 listopada 2002 r., Arsenal Football Club, C‑206/01, EU:C:2002:651, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo.

( 10 ) Wyrok z dnia 11 marca 2003 r., Ansul, C‑40/01, EU:C:2003:145, pkt 36.

( 11 ) Wyrok z dnia 22 września 2011 r., Interflora i Interflora British Unit, C‑323/09, EU:C:2011:604, pkt 40. Wyróżnienie moje.

( 12 ) Zobacz podobnie wyroki: z dnia 18 czerwca 2009 r., L’Oréal i in., C‑487/07, EU:C:2009:378, pkt 58; z dnia 23 marca 2010 r., Google France i Google, od C‑236/08 do C‑238/08, EU:C:2010:159, pkt 77; a także z dnia 22 września 2011 r., Interflora i Interflora British Unit, C‑323/09, EU:C:2011:604, pkt 38. Zobacz w odniesieniu do uznania tych nowych funkcji znaku towarowego G. Bonet, Les trois âges de la fonction de la marque. Selon la jurisprudence de la Cour de justice, Propriétés intellectuelles, 2012, no 43, s. 154–160.

( 13 ) Zobacz podobnie wyroki: z dnia 12 listopada 2002 r., Arsenal Football Club,C‑206/01, EU:C:2002:651, pkt 51; z dnia 18 czerwca 2009 r., L’Oréal i in., C‑487/07, EU:C:2009:378, pkt 58; a także z dnia 23 marca 2010 r., Google France i Google, od C‑236/08 do C‑238/08, EU:C:2010:159, pkt 77.

( 14 ) Zobacz podobnie wyroki: z dnia 18 czerwca 2009 r., L’Oréal i in., C‑487/07, EU:C:2009:378, pkt 65; a także z dnia 23 marca 2010 r., Google France i Google, od C‑236/08 do C‑238/08, EU:C:2010:159, pkt 79.

( 15 ) Zobacz podobnie w odniesieniu do art. 5 ust. 1 dyrektywy 89/104 wyrok z dnia 12 listopada 2002 r., Arsenal Football Club, C‑206/01, EU:C:2002:651, pkt 54. Odniesienie do celów czysto opisowych zostało zdefiniowane przez Trybunał jako odniesienie do celów zmierzających do umożliwienia zapoznania się z właściwościami towaru (wyrok z dnia 14 maja 2002 r., Hölterhoff, C‑2/00, EU:C:2002:287, pkt 16).

( 16 ) Punkt 21 [w odniesieniu do art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy 89/104].

( 17 ) Punkt 22 [w odniesieniu do art. 5 ust. 1 lit. b) dyrektywy 89/104].

( 18 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 23 marca 2010 r., Google France i Google, od C‑236/08 do C‑238/08, EU:C:2010:159, pkt 78. Wykładnię literalną art. 9 rozporządzenia nr 207/2009 potwierdza motyw 8 tego rozporządzenia. Przewiduje on bowiem „całkowit[ą]” ochronę znaku towarowego w przypadku identyczności między znakiem a oznaczeniem oraz towarami lub usługami, lecz uznaje ochronę znaku towarowego w przypadku podobieństwa wyłącznie w odniesieniu do prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd (zob. podobnie w odniesieniu do art. 5 ust. 1 dyrektywy 89/104 wyrok z dnia 18 czerwca 2009 r., L’Oréal i in., C‑487/07, EU:C:2009:378, pkt 59).

( 19 ) Zobacz podobnie wyroki: z dnia 18 czerwca 2009 r., L’Oréal i in., C‑487/07, EU:C:2009:378, pkt 63; z dnia 23 marca 2010 r., Google France i Google, od C‑236/08 do C‑238/08, EU:C:2010:159, pkt 88; a także z dnia 22 września 2011 r., Interflora i Interflora British Unit, C‑323/09, EU:C:2011:604, pkt 46.

( 20 ) Zobacz pkt 9 wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

( 21 ) Zobacz pkt 12 wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Wpływ realności kontroli stanowi przedmiot drugiego pytania prejudycjalnego.

( 22 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 12 listopada 2002 r., Arsenal Football Club, C‑206/01, EU:C:2002:651, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo.

( 23 ) Zobacz podobnie G. Bonet, Les trois âges de la fonction de la marque. Selon la jurisprudence de la Cour de justice, Propriétés intellectuelles, 2012, no 43, s. 154–160, w szczególności s. 159. Niektórzy autorzy posuwają się nawet do twierdzenia, że znak towarowy nie pełni żadnej autonomicznej funkcji gwarancji jakości. Jeżeli znak towarowy pełni tę funkcję, to realizuje się to poprzez funkcję gwarancji identyfikacji pochodzenia, „ponieważ stałość pochodzenia gwarantuje zasadniczo, lecz jednakże nie w sposób konieczny, stałą jakość” (zob. J. Passa, Les nouvelles fonctions de la marque dans la jurisprudence de la cour de justice: Portée? Utilité?, Cahiers de droit de l’entreprise, styczeń 2012, dossier 5). W tym kontekście funkcja jakości stanowi aspekt lub część funkcji gwarancji identyfikacji pochodzenia.

( 24 ) Zobacz podobnie G. Riehle, Trade Mark Rights and Remanufacturing in the European Community, ICC Studies, vol. 22, Verlag C.H. Beck, Munich 2003, s. 50.

( 25 ) Zobacz wyrok z dnia 23 marca 2010 r., Google France i Google, od C‑236/08 do C‑238/08, EU:C:2010:159, pkt 84. Wyróżnienie moje.

( 26 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 12 listopada 2002 r., Arsenal Football Club, C‑206/01, EU:C:2002:651, pkt 59.

( 27 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 22 września 2011 r., Interflora i Interflora British Unit, C‑323/09, EU:C:2011:604, pkt 51.

( 28 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 25 marca 2010 r., BergSpechte, C‑278/08, EU:C:2010:163, pkt 25.

( 29 ) Zobacz pkt 12, 13 wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

( 30 ) Tak jak ma to miejsce w wypadku rozporządzenia 2015/2424.