Sprawa C-301/10

Komisja Europejska

przeciwko

Zjednoczonemu Królestwu Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

„Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Zanieczyszczenia i uciążliwości — Oczyszczanie ścieków komunalnych — Dyrektywa 91/271/EWG — Artykuły 3, 4 i 10 — Punkty A i B załącznika I”

Streszczenie – wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 18 października 2012 r.

W celu realizacji celu polegającego na ochronie środowiska naturalnego, do którego dąży dyrektywa 91/271 dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych, pojęcie „wystarczająca wydajność” oczyszczalni, o którym mowa w art 10 tej dyrektywy, choć nieokreślone za pomocą określonej wielkości należy rozumieć jako oznaczające, że w zwykłych warunkach klimatycznych i przy uwzględnieniu zmian sezonowych całość ścieków miejskich należy zebrać i poddać oczyszczeniu. W konsekwencji brak oczyszczania ścieków miejskich może być tolerowany jedynie w wyjątkowych okolicznościach i systematyczne zrzuty nieoczyszczonych ścieków komunalnych są sprzeczne z dyrektywą 91/271. Ponadto poprzez przypis 1 do załącznika I do tej dyrektywy, prawodawca Unii przyznał, że istnieją sytuacje, w których niemożliwe będzie zebranie lub oczyszczenie całości ścieków. Wyrażenie „obfite opady deszczu” użyte zostało w tym przypisie jedynie tytułem wskazówki. Niemniej jednak cel realizowany przez dyrektywę 91/271 nie pozwala na uznanie, że w przypadku owych innych okoliczności mamy do czynienia z normalnymi i regularnie występującymi okolicznościami tym bardziej, że termin „wyjątkowo” wskazuje, iż niezebranie lub nieoczyszczenie ścieków nie może mieć miejsca w normalnych okolicznościach. Nie można zatem przyjąć, że odprowadzanie ścieków mogłoby mieć miejsce nawet poza wyjątkowymi sytuacjami. (por. pkt 53, 54, 56–59)

Chociaż pojęcie „najlepsza wiedza techniczna, bez powodowania nadmiernych kosztów”, jest przewidziane w pkt A załącznika I do dyrektywy 91/271 dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, jedynie w odniesieniu do systemów zbierania, to jednak stanowi ono wspólne dla ogółu przepisów tej dyrektywy pojęcie mające na celu ochronę środowiska naturalnego, przy czym należy unikać zbyt ścisłego przestrzegania przewidzianych zasad. Pojęcie to należy zatem rozszerzyć na oczyszczalnie w zakresie, w jakim w pewnych przypadkach pozwala ono na odprowadzanie nieoczyszczonych ścieków mimo ich negatywnych skutków dla środowiska naturalnego. Pojęcie to pozwala więc zapewnić poszanowanie obowiązków wynikających z omawianej dyrektywy, nie nakładając na państwa członkowskie niewykonalnych obowiązków, których państwa te nie mogą wypełnić lub które mogą one wypełnić jedynie przy poniesieniu nieproporcjonalnych kosztów. Wspomniane pojęcie należy analizować, wyważając z jednej strony najnowszą technologię i zakładane koszty, oraz z drugiej strony korzyści, jakie może przynieść wydajny system zbierania lub oczyszczania ścieków. W tych ramach poniesione koszty nie powinny być nieproporcjonalne w stosunku do uzyskanych korzyści. (por. pkt 63, 64, 67)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 66, 91, 92)

W ramach postępowania o stwierdzenie uchybienia państwa członkowskiego na podstawie art. 258 TFUE to na Komisji spoczywa obowiązek udowodnienia utrzymywanego uchybienia. Do niej zatem należy przedstawienie Trybunałowi dowodów koniecznych do dokonania przez niego kontroli istnienia tego uchybienia bez opierania się na jakichkolwiek domniemaniach. Tym niemniej państwa członkowskie są na mocy art. 4 ust. 3 TUE zobowiązane do ułatwiania Komisji wypełniania jej zadań, polegających w szczególności, zgodnie z art. 17 ust. 1 TUE, na czuwaniu nad stosowaniem postanowień traktatu FUE oraz środków przyjętych przez instytucje na jego podstawie. Należy w szczególności wziąć pod uwagę fakt, że jeśli chodzi o ustalenie, czy w praktyce właściwie zastosowano przepisy krajowe mające zapewnić skuteczne wprowadzenie w życie dyrektywy, Komisja, która nie posiada własnych uprawnień do prowadzenia dochodzenia w tym przedmiocie, jest w znacznym stopniu uzależniona od dowodów dostarczonych przez ewentualne podmioty składające skargę, a także przez państwo członkowskie, którego dochodzenie dotyczy. Jeżeli Komisja dostarczy wystarczającą liczbę dowodów wskazujących na pewne zaistniałe na terytorium pozwanego państwa członkowskiego okoliczności, na nim spoczywa ciężar podważenia co do zasady i w szczegółach przedstawionych w ten sposób danych i wynikających z nich wniosków. (por. pkt 70–72)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 74)