WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ

(pierwsza izba)

z dnia 5 lutego 2016 r.

GV

przeciwko

Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych (ESDZ)

„Służba publiczna — Personel ESDZ — Członek personelu kontraktowego — Umowa na czas nieokreślony — Artykuł 47 lit. c) WZIP — Powody zwolnienia z pracy — Utrata zaufania — Prawo do bycia wysłuchanym — Artykuł 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej — Zasada dobrej administracji — Szkoda majątkowa — Krzywda”

Przedmiot:

Skarga wniesiona na podstawie art. 270 TFUE, znajdującego zastosowanie do traktatu EWEA na mocy art. 106a, w której GV żąda w istocie stwierdzenia nieważności decyzji dyrektora dyrekcji ds. zasobów ludzkich Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) działającego w charakterze organu upoważnionego do zawierania umów z dnia 29 stycznia 2014 r. o rozwiązaniu z nim umowy zatrudnienia z dniem 31 sierpnia 2014 r.

Orzeczenie:

Stwierdza się nieważność decyzji dyrektora dyrekcji ds. zasobów ludzkich Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych działającego w charakterze organu upoważnionego do zawierania umów z dnia 29 stycznia 2014 r. o rozwiązaniu z GV umowy zatrudnienia z dniem 31 sierpnia 2014 r. Zasądza się od Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych zapłatę na rzecz GV, tytułem naprawienia doznanej przez niego krzywdy, sumy 5000 EUR. W pozostałej części skarga zostaje oddalona. Europejska Służba Działań Zewnętrznych pokrywa własne koszty oraz zostaje obciążona kosztami poniesionymi przez GV.

Streszczenie

Poszanowanie prawa do obrony, a konkretniej prawa do bycia wysłuchanym w przedmiocie okoliczności mogących obciążać członka personelu kontraktowego, celem uzasadnienia niekorzystnej dla niego decyzji, stanowi istotny wymóg proceduralny, którego naruszenie może zostać zbadane z urzędu. W tym względzie nawet jeśli strona podniesie nowy zarzut w stosunku do zarzutów podniesionych początkowo w skardze, dotyczący naruszenia prawa do bycia wysłuchanym zapisanego w art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, zarzut tego rodzaju jest dopuszczalny, chociaż ostatecznie nasunął się on stronie skarżącej dzięki treści pytań, na które należało udzielić odpowiedzi na piśmie, zadanych przez Sąd do spraw Służby Publicznej w ramach środków organizacji postępowania. (zob. pkt 67) Odesłanie Sąd do spraw Służby Publicznej, wyroki: z dnia 12 grudnia 2012 r., Cerafogli/EBC,F‑43/10, EU:F:2012:184, pkt 89, nie uchylony w tym zakresie w drodze wyroku z dnia 23 września 2015 r., Cerafogli/EBC,T‑114/13 P, EU:T:2015:678; z dnia 25 czerwca 2015 r., EE/Komisja,F‑55/14, EU:F:2015:66, pkt 35

Prawo do obrony, które obecnie jest ustanowione w art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który to przepis ma powszechny zakres stosowania, obejmuje, choć jego zakres jest szerszy, przewidziane w ust. 2 lit. a) tego przepisu proceduralne prawo każdego do bycia wysłuchanym, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące negatywnie wpłynąć na jego sytuację. Decyzja o zwolnieniu, należąca do środków administracyjnych mogących mieć najdotkliwsze skutki dla pracownika, może zostać wydana wyłącznie po tym, jak skarżącemu umożliwi się skuteczne przedstawienie stanowiska w przedmiocie projektu decyzji o zwolnieniu, w ramach ustnej lub pisemnej wymiany stanowisk podjętej z inicjatywy organu upoważnionego do zawierania umów, na którym spoczywa ciężar udowodnienia tego. Organ upoważniony do zawierania umów nie ma żadnych trudności, aby doręczyć zainteresowanemu decyzję o zwolnieniu, więc stosunkowo łatwo może wypełnić swoje obowiązki wynikające z zasady dobrej administracji, podając mu na piśmie powody, dla których zamierza go zwolnić, i dając mu możliwość zajęcia stanowiska w tym względzie, w rozsądnym terminie, pisemnie lub ustnie. (zob. pkt 71, 72, 74) Odesłanie Sąd Unii Europejskiej, wyroki: z dnia 11 września 2013 r., L/Parlament,T‑317/10 P, EU:T:2013:413, pkt 81; z dnia 3 czerwca 2015 r., BP/FRA,T‑658/13 P, EU:T:2015:356, pkt 56 Sąd do spraw Służby Publicznej, wyroki: z dnia 10 września 2014 r., Tzikas/ERA,F‑120/13, EU:F:2014:197, pkt 61, i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 25 czerwca 2015 r., EE/Komisja,F‑55/14, EU:F:2015:66, pkt 37, i przytoczone tam orzecznictwo

Na mocy art. 51 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej postanowienia karty są skierowane bezpośrednio do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii, przez co żadne z tych ciał nie nie może powoływać się na wewnętrzną sytuację właściwą swojej administracji, w rodzaju trudności w procesie podejmowania decyzji, w tym tych związanych z oporem określonych służb, dla uzasadnienia braku przestrzegania obowiązków wynikających z norm prawa pierwotnego Unii, tym bardziej że spełnienie wymogów z art. 41 ust. 2 lit. a) karty nie stwarza żadnych szczególnych trudności dla starannej administracji, a w dodatku wysłuchanie zainteresowanego stanowi minimalną gwarancję w sytuacji, gdy administracja działa w dziedzinie, w której przysługuje jej szeroki zakres uznania. W tym względzie nie można wykluczyć, że wniosek organu upoważnionego do zawierania umów dotyczący zwolnienia członka personelu kontraktowego może być odmienny, jeżeli umożliwi mu się skuteczne przedstawienie swojego stanowiska. Tym samym, choć nie można wykluczyć, że organ upoważniony do zawierania umów wyda ostatecznie, po wysłuchaniu zainteresowanego, decyzję identyczną jak zaskarżona, dopuszczenie takiego argumentu instytucji, polegającego na spekulacjach na temat zachowania własnej administracji na przyszłość, sprowadzałoby się do pozbawienia istoty podstawowego prawa do bycia wysłuchanym, zapisanego w art. 41 ust. 2 lit. a) karty, ponieważ sama treść tego prawa wymaga tego, by zainteresowany mógł mieć wpływ na dany proces podejmowania decyzji, w tym przypadku już na etapie przyjęcia początkowej decyzji, czyli zaskarżonej decyzji, a nie wyłącznie z chwilą złożenia zażalenia na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego. (zob. pkt 77–79) Odesłanie Trybunał, wyrok z dnia 4 marca 2010 r., Komisja/Włochy,C‑297/08, EU:C:2010:115, pkt 83 i przytoczone tam orzecznictwo Sąd Unii Europejskiej, wyrok z dnia 14 września 2011 r., Marcuccio/Komisja,T‑236/02, EU:T:2011:465, pkt 115 Sąd do spraw Służby Publicznej, wyroki: z dnia 14 maja 2014 r., Delcroix/ESDZ,F‑11/13, EU:F:2014:91, pkt 44; z dnia 25 czerwca 2015 r., EE/Komisja,F‑55/14, EU:F:2015:66, pkt 40; z dnia 8 października 2015 r., DD/FRA,F‑106/13 i F‑25/14, EU:F:2015:118, pkt 97, 98, odwołanie w toku przed Sądem Unii Europejskiej, sprawa T‑742/15 P

Instytucja, która wydała akt, którego nieważność stwierdził sąd Unii, zgodnie z art. 266 TFUE powinna określić, jakie środki należy podjąć w celu wykonania wyroku stwierdzającego nieważność, korzystając z uznania przysługującego jej w tym celu, z poszanowaniem zarówno sentencji i uzasadnienia podlegającego wykonaniu wyroku, jak i właściwych przepisów prawa Unii. Ponadto stwierdzenie przez sąd Unii nieważności aktu powoduje jego wycofanie z porządku prawnego z mocą wsteczną, a gdy akt, którego nieważność stwierdzono, został już wykonany, wyeliminowanie jego skutków wymaga przywrócenia sytuacji prawnej, w której strona skarżąca znajdowała się przed jego wydaniem. Sąd do spraw Służby Publicznej nie może przewidzieć dalszego postępowania każdej ze stron w sprawie wyroku stwierdzającego nieważność decyzji o zwolnieniu, w szczególności zaś tego, jak instytucja wypełni wynikający z art. 266 TFUE obowiązek podjęcia wymaganych środków w celu wykonania wyroku, a w każdym razie sąd ten nie może skorzystać z nieograniczonego prawa orzekania w kwestiach majątkowych, gdy interes służby lub osób trzecich nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji, a strona skarżąca nie oświadczyła, że nie może odnieść korzyści z wykonania obowiązków wynikających z tego stwierdzenia nieważności. Nie można ponadto wykluczyć, że w następstwie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji organ upoważniony do zawierania umów postanowi podjąć rozmowy ze stroną skarżącą w dążeniu do osiągnięcia całościowego porozumienia zmierzającego do zakończenia zatrudnienia przy jednoczesnym słusznym odszkodowaniu za niezgodne z prawem zachowanie, którego doświadczyła, ewentualnie w oparciu o wstępne rozmowy i ustępstwa poczynione już w ramach próby zawarcia ugody podjętej z inicjatywy Sądu do spraw Służby Publicznej. W świetle powyższego Sąd do spraw Służby Publicznej nie może na tym etapie i w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zasądzić od instytucji odszkodowania na rzecz strony skarżącej za utratę wynagrodzenia będącą wynikiem niezgodnego z prawem i przedwczesnego rozwiązania z nią umowy o pracę w charakterze członka personelu kontraktowego. (zob. pkt 89, 90, 92–94) Odesłanie Trybunał, wyrok z dnia 9 sierpnia 1994 r., Parlament/Meskens,C‑412/92 P, EU:C:1994:308, pkt 28, 30 Sąd Pierwszej Instancji, wyrok z dnia 8 października 1992 r., Meskens/Parlament,T‑84/91, EU:T:1992:103, pkt 80 Sąd Unii Europejskiej, wyrok z dnia 16 września 2015 r., EMA/Drakeford,T‑231/14 P, EU:T:2015:639, pkt 52 Sąd do spraw Służby Publicznej, wyroki: z dnia 26 czerwca 2013 r., BU/EMA,F‑135/11, F‑51/12 i F‑110/12, EU:F:2013:93, pkt 66; z dnia 6 października 2015 r., CH/Parlament,F‑132/14, EU:F:2015:115, pkt 60, 61, 82 i przytoczone tam orzecznictwo