Keywords

Summary



Keywords

1. Postępowanie – Decyzja zastępująca w toku postępowania zaskarżoną decyzję

2. Skarga o stwierdzenie nieważności – Kompetencja sądu wspólnotowego – Skarga na wspólne stanowisko wydane na podstawie tytułów V i VI traktatu o Unii Europejskiej

(art. 230 WE; art. 15 UE, 34 UE, 35 UE i 46 UE)

3. Prawo wspólnotowe – Zasady – Prawo do obrony – Decyzja o zamrożeniu funduszy skierowana przeciwko niektórym osobom i podmiotom podejrzewanym o prowadzenie działalności terrorystycznej

(art. 249 WE; rozporządzenie Rady nr 2580/2001, art. 2 ust. 3; decyzja Rady 2005/930)

4. Prawo wspólnotowe – Zasady – Prawo do obrony – Rezolucja Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych nakazująca przyjęcie środków ograniczających skierowanych przeciwko nieokreślonym osobom i podmiotom podejrzewanym o prowadzenie działalności terrorystycznej – Wprowadzenie w życie przez Wspólnotę w ramach wykonywania jej własnych uprawnień

(art. 60 WE, 301 WE i 308 WE; rozporządzenie Rady nr 2580/2001)

5. Prawo wspólnotowe – Zasady – Prawo do obrony – Decyzja o zamrożeniu funduszy skierowana przeciwko niektórym osobom i podmiotom podejrzewanym o prowadzenie działalności terrorystycznej

(wspólne stanowisko 2001/931, art. 1 ust. 4; rozporządzenie Rady nr 2580/2001, art. 2 ust. 3)

6. Unia Europejska – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych – Obowiązek lojalnej współpracy między państwami członkowskimi a instytucjami wspólnotowymi

(art. 10 WE; wspólne stanowisko 2001/931, art. 1 ust. 4; rozporządzenie Rady nr 2580/2001, art. 2 ust. 3)

7. Prawo wspólnotowe – Zasady – Prawo do obrony – Decyzja o zamrożeniu funduszy skierowana przeciwko niektórym osobom i podmiotom podejrzewanym o prowadzenie działalności terrorystycznej

(wspólne stanowisko 2001/931, art. 1 ust. 4 i 6)

8. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres

(art. 253 WE; rozporządzenie Rady nr 2580/2001)

9. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres

(art. 253 WE; wspólne stanowisko 2001/931, art. 1 ust. 4 i 6; rozporządzenie Rady nr 2580/2001)

10. Wspólnoty Europejskie – Kontrola sądowa zgodności z prawem aktów instytucji

(art. 230 akapit drugi WE; wspólne stanowisko 2001/931, art. 1 ust. 4 i 6; rozporządzenie Rady nr 2580/2001, art. 2 ust. 3)

Summary

1. Jeżeli w toku postępowania dana decyzja zostaje zastąpiona przez inną decyzję w tym samym przedmiocie, należy to uważać za nową okoliczność umożliwiającą skarżącemu dostosowanie przedstawionych żądań i zarzutów. Zobowiązanie skarżącego do wniesienia nowej skargi byłoby w istocie sprzeczne z zasadą prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości oraz wymogiem skuteczności postępowania. Ponadto niesłuszne byłoby umożliwienie danej instytucji dokonania zmiany w zaskarżonej decyzji lub zastąpienie jej inną decyzją w celu ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze na tę decyzję wniesionej do sądu wspólnotowego oraz powoływania się w toku postępowania na decyzję zmieniającą lub zastępującą pierwotnie zaskarżoną decyzję w celu pozbawienia drugiej strony postępowania możliwości rozszerzenia początkowych żądań i zarzutów na tę późniejszą decyzję lub przedstawienia uzupełniających żądań i zarzutów wobec niej. Wniosek ten odnosi się również do przypadku, gdy rozporządzenie dotyczące bezpośrednio i indywidualnie osoby fizycznej zostaje zastąpione w trakcie postępowania przez rozporządzenie mające ten sam przedmiot.

(por. pkt 28, 29)

2. Sąd jest właściwy do rozpoznania skargi o stwierdzenie nieważności wspólnego stanowiska wydanego na podstawie art. 15 UE, należącego do tytułu V odnoszącego się do wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB), jak również art. 34 UE, należącego do tytułu VI odnoszącego się do współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych (WSiSW), tylko i wyłącznie wtedy, gdy na poparcie tej skargi zostanie podniesione naruszenie kompetencji Wspólnoty.

W istocie ani tytuł V traktatu UE odnoszący się do WPZiB, ani tytuł VI traktatu UE odnoszący się do WSiSW nie przewidują żadnej skargi o stwierdzenie nieważności wspólnego stanowiska wnoszonej do sądu wspólnotowego.

W ramach traktatu UE w wersji wynikającej z traktatu z Amsterdamu, kompetencje Trybunału Sprawiedliwości są wyliczone w art. 46 UE. Tymczasem artykuł ten nie przewiduje właściwości Trybunału w ramach postanowień tytułu V traktatu UE, zaś w ramach tytułu VI traktatu UE z art. 35 UE i 46 UE wynika, że jedyne środki prawne dotyczące oceny ważności i stwierdzenia nieważności dotyczą decyzji ramowych, decyzji i środków wykonawczych do konwencji, przewidzianych odpowiednio w art. 34 ust. 2 lit. b), c) i d) UE, z wyłączeniem wspólnych stanowisk przewidzianych w art. 34 ust. 2 lit. a) UE.

(por. pkt 46–49, 52, 56)

3. Nie można odmówić zainteresowanym gwarancji poszanowania prawa do obrony sensu stricto, w kontekście wydania decyzji o zamrożeniu funduszy na podstawie rozporządzenia nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu z tego wyłącznie powodu, że ani europejska konwencja praw człowieka, ani zasady ogólne prawa wspólnotowego nie przyznają jednostkom jakiegokolwiek prawa do przedstawienia stanowiska przed przyjęciem aktu o charakterze ustawowym.

W istocie o ile prawdą jest, że decyzja 2005/930 wykonująca art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 ma ten sam zasięg ogólny co wskazane rozporządzenie i jak ono jest bezpośrednio stosowana we wszystkich państwach członkowskich oraz że mimo swojej nazwy, ma cechy wspólne z rozporządzeniem w rozumieniu art. 249 WE, o tyle jednak nie ma ona charakteru wyłącznie normatywnego. Wywierając skutki erga omnes, dotyczy ona bezpośrednio i indywidualnie osób, w odniesieniu do których stanowi w szczególności, że mają one zostać wpisane na listę osób, grup i podmiotów, których fundusze ulegają zamrożeniu na podstawie tego rozporządzenia.

(por. pkt 95, 97, 98)

4. W ramach rezolucji 1373 (2001) Rady Bezpieczeństwa na państwach członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych i w danym przypadku na Wspólnocie, za pośrednictwem której jej państwa członkowskie postanowiły działać, ciąży obowiązek konkretnego wskazania osób, grup i podmiotów, których fundusze podlegają zamrożeniu na podstawie tej rezolucji, zgodnie z przepisami ich własnego porządku prawnego.

Po pierwsze bowiem, rezolucja ta w żaden sposób nie określiła indywidualnie osób, grup i podmiotów, które mają być przedmiotem tych środków, i nie ustanowiła zresztą precyzyjnych norm prawnych dotyczących procedury zamrożenia funduszy ani też gwarancji i środków sądowych zapewniających osobom i podmiotom, których ona dotyczy, rzeczywistej możliwości kwestionowania środków przyjętych wobec nich przez państwa.

Po drugie, Wspólnota nie działa na podstawie kompetencji ograniczonej wolą Unii lub jej państw członkowskich, kiedy Rada podejmuje środki w postaci sankcji ekonomicznych na podstawie art. 60 WE, 301 WE i 308 WE.

W związku z tym, że wskazanie osób, grup i podmiotów objętych rezolucją Rady Bezpieczeństwa 1373 (2001) oraz będące jej konsekwencją przyjęcie środków w postaci zamrożenia funduszy wchodzą w zakres wykonywania jej własnych uprawnień, pociągających za sobą swobodną ocenę ze strony Wspólnoty, zainteresowane instytucje wspólnotowe, w tym przypadku Rada, mają obowiązek przestrzegania prawa do obrony zainteresowanych, jeżeli podejmują one działanie mające na celu dostosowanie się do wspomnianej rezolucji. Z powyższego wynika, że gwarancja przestrzegania prawa do obrony co do zasady znajduje pełne zastosowanie w związku z wydaniem decyzji o zamrożeniu funduszy na podstawie rozporządzenia nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu.

(por. pkt 101, 102, 106–108)

5. W ramach wydania decyzji o zamrożeniu funduszy na podstawie art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, prawo do obrony może być wykonywane jedynie w odniesieniu do okoliczności faktycznych i prawnych mogących warunkować stosowanie spornego środka względem zainteresowanego zgodnie z tymi uregulowaniami.

Kwestia przestrzegania tych praw we wskazanych ramach może się jednak pojawić na dwóch etapach:

Przede wszystkim prawo zainteresowanego do obrony musi być skutecznie zapewnione w ramach procedury krajowej prowadzącej do wydania przez właściwą władzę krajową decyzji wymienionej w art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931 w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu. W istocie to właśnie w ramach procedury krajowej zainteresowanemu należy umożliwić przedstawienie w skuteczny sposób jego stanowiska w przedmiocie zarzucanych mu okoliczności uzasadniających wydanie spornej decyzji, z zastrzeżeniem ewentualnych ograniczeń prawa do obrony, uzasadnionych na podstawie prawa krajowego względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub utrzymania stosunków międzynarodowych.

Następnie prawa zainteresowanego do obrony muszą być skutecznie gwarantowane w ramach procedury wspólnotowej mającej prowadzić do wydania przez Radę decyzji o wpisaniu zainteresowanego na listę lub utrzymaniu jego nazwiska lub nazwy na tej liście, zgodnie z art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001. W ramach tej procedury zainteresowanemu należy w zasadzie jedynie umożliwić przedstawienie w skuteczny sposób jego stanowiska w przedmiocie prawnych przesłanek stosowania spornego środka wspólnotowego, tj. w przypadku początkowej decyzji o zamrożeniu funduszy – w przedmiocie istnienia dokładnych informacji lub materiałów zawartych w odpowiednich aktach, które wskazują, że właściwa władza krajowa wydała względem niego decyzję odpowiadającą definicji z art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931, natomiast w przypadku późniejszej decyzji o zamrożeniu funduszy – w przedmiocie podstaw utrzymania nazwiska lub nazwy zainteresowanego na spornej liście.

(por. pkt 114, 115, 118–120)

6. Na podstawie art. 10 WE stosunki między państwami członkowskimi i instytucjami wspólnotowymi regulowane są przez wzajemny obowiązek lojalnej współpracy. Zasada ta jest ogólnie stosowana i znajduje zastosowanie w szczególności w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych regulowanej w tytule VI traktatu UE, która jest zresztą w całości oparta na współpracy między państwami członkowskimi i instytucjami.

W przypadku zastosowania art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931 w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu oraz art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, czyli przepisów ustanawiających szczególną formę współpracy między Radą i państwami członkowskimi w ramach wspólnej walki z terroryzmem, zasada ta pociąga za sobą obowiązek Rady zdania się w miarę możliwości na ocenę właściwej władzy krajowej, przynajmniej władzy sądowniczej, dotyczącej zarówno istnienia „poważnych i wiarygodnych dowodów lub poszlak”, na których decyzja tej władzy jest oparta, jak i przyznania ewentualnych ograniczeń w dostępie do tych dowodów i poszlak, uzasadnionych na podstawie prawa krajowego nadrzędnymi względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub utrzymania stosunków międzynarodowych.

Jednak uwagi te znajdują zastosowanie jedynie w zakresie, w jakim sporne dowody lub poszlaki zostały poddane ocenie właściwej władzy krajowej. Jeżeli natomiast w trakcie postępowania przed Radą opiera ona początkową decyzję lub późniejszą decyzję o zamrożeniu funduszy na informacjach lub dowodach, które zostały jej przedstawione przez przedstawicieli państw członkowskich z pominięciem oceny przez wspomnianą właściwą władzę krajową, należy je uznać za nowe okoliczności obciążające, które co do zasady powinny być przedmiotem zawiadomienia i przesłuchania na poziomie wspólnotowym, jeżeli nie miało to miejsca na poziomie krajowym.

(por. pkt 123–125)

7. Ogólna zasada poszanowania prawa do obrony wymaga, jeżeli nie sprzeciwiają się temu nadrzędne wymogi bezpieczeństwa Wspólnoty lub jej państw członkowskich lub względy dotyczące prowadzenia ich stosunków międzynarodowych, żeby dowody obciążające zostały podane do wiadomości zainteresowanych, w miarę możliwości jednocześnie lub możliwie najszybciej po wydaniu początkowej decyzji o zamrożeniu funduszy. Z tymi samymi zastrzeżeniami każda późniejsza decyzja o zamrożeniu funduszy powinna w zasadzie być poprzedzona podaniem do wiadomości nowych dowodów obciążających i przesłuchaniem. Poszanowanie prawa do obrony nie wymaga natomiast w tym kontekście, by dowody obciążające były podane do wiadomości zainteresowanego przed podjęciem początkowego środka w postaci zamrożenia funduszy ani też by zainteresowany z urzędu przedstawił a posteriori swoje stanowisko.

W przypadku początkowej decyzji o zamrożeniu funduszy podanie do wiadomości dowodów obciążających wymaga w zasadzie tego, by po pierwsze, Rada podała do wiadomości zainteresowanego dokładne informacje lub materiały zawarte w aktach świadczące o tym, że właściwa władza państwa członkowskiego wydała w odniesieniu do niego decyzję odpowiadającą definicji zawartej w art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931 w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu oraz w razie konieczności nowe okoliczności wynikające z informacji lub dowodów, które zostały przedstawione Radzie przez przedstawicieli państw członkowskich z pominięciem oceny przez wspomnianą właściwą władzę krajową, a po drugie, by zainteresowanemu umożliwić skuteczne przedstawienie stanowiska w przedmiocie tych informacji lub tych materiałów.

W przypadku późniejszej decyzji o zamrożeniu funduszy przestrzeganie prawa do obrony również stawia wymóg, by po pierwsze, podać do wiadomości zainteresowanego informacje lub materiały zawarte w aktach, które zdaniem Rady uzasadniają utrzymanie go na spornych listach, jak również w razie konieczności nowe okoliczności, o których mowa powyżej, a po drugie, by zainteresowanemu umożliwić skuteczne przedstawienie stanowiska w ich przedmiocie.

(por. pkt 125, 126, 137)

8. Gwarancja związana z obowiązkiem uzasadnienia przewidzianym w art. 253 WE w zasadzie znajduje pełne zastosowanie w związku z wydaniem decyzji o zamrożeniu funduszy na podstawie rozporządzenia nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu.

Co do zasady uzasadnienie środka w postaci zamrożenia funduszy na podstawie rozporządzenia nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, musi dotyczyć w zasadzie nie tylko prawnych przesłanek zastosowania tego rozporządzenia, lecz także powodów, dla których Rada, wykonując swoje uprawnienia dyskrecjonalne, uznaje, że zainteresowany powinien zostać objęty takim środkiem.

Jednakże nadrzędne względy bezpieczeństwa Wspólnoty i jej państw członkowskich lub względy dotyczące prowadzenia ich stosunków międzynarodowych mogą sprzeciwiać się poinformowaniu zainteresowanych o dokładnych i kompletnych podstawach wydania początkowej lub późniejszej decyzji o zamrożeniu ich funduszy, jak również poinformowaniu ich o niektórych dowodach obciążających w toku postępowania administracyjnego.

(por. pkt 109, 146, 148)

9. Jeżeli nie sprzeciwiają się temu nadrzędne wymogi bezpieczeństwa Wspólnoty lub jej państw członkowskich lub względy dotyczące prowadzenia ich stosunków międzynarodowych i z zastrzeżeniem możliwości, że jedynie sentencja oraz ogólne uzasadnienie są umieszczone w wersji decyzji o zamrożeniu funduszy opublikowanej w Dzienniku Urzędowym, uzasadnienie początkowej decyzji o zamrożeniu funduszy, o której mowa w zawartej w art. 1 ust. 4 wspólnego stanowiska 2001/931 w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu, musi dotyczyć przynajmniej, i to w sposób szczegółowy i konkretny, dokładnych informacji lub materiałów, które wskazują, że decyzja ta została podjęta w odniesieniu do zainteresowanego przez właściwą władzę państwa członkowskiego. Uzasadnienie takiej decyzji powinno ponadto wskazywać powody, dla których Rada, wykonując swoje uprawnienia dyskrecjonalne, uznaje, że zainteresowany powinien być przedmiotem takiego środka. Ponadto uzasadnienie późniejszej decyzji o zamrożeniu funduszy, o której mowa w art. 1 ust. 6 tego wspólnego stanowiska, powinno, z takimi samymi zastrzeżeniami, wskazywać szczególne i konkretne powody, dla których Rada po ponownym zbadaniu sprawy uznaje, że zamrożenie funduszy zainteresowanego jest w dalszym ciągu uzasadnione, ewentualnie na podstawie nowych informacji lub dowodów.

(por. pkt 116, 125, 126, 147, 151)

10. Sądowa kontrola legalności decyzji o zamrożeniu funduszy wydanej na podstawie art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 2580/2001 w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom, mających na celu zwalczanie terroryzmu, to kontrola przewidziana w art. 230 akapit drugi WE, zgodnie z którym sąd wspólnotowy jest właściwy do orzekania w zakresie skarg podnoszących zarzut braku kompetencji, naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, naruszenia traktatu lub jakiejkolwiek reguły prawnej związanej z jego stosowaniem lub nadużycia władzy.

Z tytułu tej kontroli i przy uwzględnieniu zarzutów nieważności podniesionych przez zainteresowanego lub z urzędu do Sądu należy w szczególności zbadanie, czy zostały spełnione wszystkie prawne przesłanki stosowania w niniejszym przypadku rozporządzenia nr 2580/2001 wymienione w jego art. 2 ust. 3 w związku z art. 1 ust. 4 lub art. 1 ust. 6 wspólnego stanowiska 2001/931 w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu, w zależności od tego, czy chodzi o początkową decyzję, czy późniejszą decyzję o zamrożeniu funduszy. W konsekwencji sądowa kontrola legalności spornej decyzji obejmuje ocenę faktów i okoliczności wskazanych na dowód jej zgodności z prawem, jak również zbadanie dowodów i informacji, na których ocena ta została oparta. Sąd ma również obowiązek upewnić się w kwestii przestrzegania prawa do obrony i wymaganego w tym względzie uzasadnienia, jak również w razie konieczności o zasadności nadrzędnych wymogów, na jakie w drodze wyjątku wskazała Rada w celu uchylenia się od tego obowiązku.

Kontrola ta wydaje się tym bardziej niezbędna, gdy stanowi jedyną gwarancję procesową pozwalającą na zapewnienie właściwej równowagi między wymogami walki z międzynarodowym terroryzmem i ochroną praw podstawowych. Ponieważ ograniczenia prawa do obrony zainteresowanych zastosowane przez Radę należy wyrównać w drodze ścisłej kontroli niezawisłego i bezstronnego sądu, sąd wspólnotowy powinien mieć możliwość kontrolowania legalności i zasadności środków w postaci zamrożenia funduszy i nie mogą mu stać na przeszkodzie tajność lub poufność dowodów i informacji wykorzystanych przez Radę.

(por. pkt 153–155)