Sprawa C‑501/14

EL-EM-2001 Ltd

przeciwko

Nemzeti Adó- és Vámhivatal Észak-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Szegedi közigazgatási és munkaügyi bíróság)

„Odesłanie prejudycjalne — Transport drogowy — Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 — Artykuł 10 ust. 3 — Artykuły 18 i 19 — Grzywna nałożona na kierowcę — Niezbędne do wykonania kary środki podjęte wobec przedsiębiorstwa transportowego — Unieruchomienie pojazdu”

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 19 października 2016 r.

Transport – Transport drogowy – Przepisy socjalne – Rozporządzenie nr 561/2006 – Uregulowanie krajowe przewidujące unieruchomienie pojazdu należącego do przedsiębiorstwa transportowego do czasu zapłaty grzywny nałożonej na kierowcę za naruszenie – Brak odpowiedzialności przedsiębiorstwa – Naruszenie zasady proporcjonalności

(rozporządzenie nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 19 ust. 1)

Rozporządzenie nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ono uregulowaniu krajowemu zezwalającemu na zastosowanie zabezpieczenia w postaci unieruchomienia pojazdu należącego do przedsiębiorstwa transportowego – w sytuacji gdy, po pierwsze, zatrudniony przez to przedsiębiorstwo kierowca owego pojazdu kierował nim z naruszeniem przepisów rozporządzenia nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, a po drugie, właściwy organ krajowy nie pociągnął tego przedsiębiorstwa transportowego do odpowiedzialności – gdyż zabezpieczenie takie nie spełnia wymogów zasady proporcjonalności.

W istocie o ile zastosowanie zabezpieczenia, takiego jak unieruchomienie pojazdu, wobec przedsiębiorstwa transportowego z powodu naruszenia popełnionego przez kierowcę tego przedsiębiorstwa w celu zagwarantowania wykonania kary nałożonej za to naruszenie, jest samo w sobie zgodne z prawem Unii, o tyle art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006 nakłada na państwa członkowskie obowiązek ustanowienia przepisów dotyczących kar za naruszenie tego rozporządzenia i rozporządzenia nr 3821/85, które będą skuteczne, proporcjonalne, odstraszające oraz niedyskryminujące. Ponieważ wspomniane rozporządzenie nr 561/2006 nie zawiera w szczególności żadnego wyraźnego kryterium dla celów oceny proporcjonalnego charakteru tych kar, państwa członkowskie są uprawnione do dokonania wyboru sankcji, które uznają za odpowiednie, z poszanowaniem prawa Unii i jego ogólnych zasad, a w konsekwencji również z poszanowaniem zasady proporcjonalności. Wymogi te muszą zostać także spełnione przez ściśle związane z karami inne środki, które, tak jak unieruchomienie pojazdu, gwarantują ich skuteczność.

Zatem wprawdzie zabezpieczenie takie jak unieruchomienie pojazdu, którego jedynym celem jest zagwarantowanie szybkiej zapłaty grzywny nałożonej tytułem kary, jest z zasady odpowiednie i skuteczne dla osiągnięcia określonych w rozporządzeniu nr 561/2006 celów poprawy warunków socjalnych pracowników oraz poprawy bezpieczeństwa drogowego, to unieruchomienie pojazdu należącego do przedsiębiorstwa transportowego, które nie zostało pociągnięte do odpowiedzialności w ramach postępowania administracyjnego wykracza poza to, co niezbędne do ich osiągnięcia. Istnieją bowiem środki równie skuteczne, lecz mniej restrykcyjne i bardziej proporcjonalne, w świetle prawa własności, do których zalicza się zwłaszcza zawieszenie, cofnięcie lub ograniczenie uprawnień kierowcy do kierowania pojazdem do czasu zapłaty grzywny.

Jeśli chodzi o wymóg skuteczności oraz o skutek odstraszający spornego środka, wynikające z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006, w związku z art. 18 tego rozporządzenia, jeśli grzywna została nałożona jedynie na kierowcę, ze względu na to, że odpowiedzialność przedsiębiorstwa, które nie było stroną w postępowaniu administracyjnym, nie została wykazana ani nawet nie była kwestionowana, zaś zabezpieczenie polegające na unieruchomieniu pojazdu, którego przedsiębiorstwo jest właścicielem zastosowano jedynie wobec owego przedsiębiorstwa, mimo że nie popełniło ono żadnego naruszenia, zabezpieczenie to nie jest w rzeczywistości odstraszające i skuteczne wobec kierowcy. Środek taki, jak w szczególności zawieszenie, cofnięcie lub ograniczenie uprawnień tego kierowcy do kierowania pojazdem do czasu zapłaty grzywny byłby natomiast odstraszający i skuteczny i spełniałby wymogi zasady proporcjonalności.

(zob. pkt 34–38, 44–49; sentencja)