Sprawa C‑599/13

Somalische Vereniging Amsterdam en Omgeving (Somvao)

przeciwko

Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Raad van State (Niderlandy)]

„Odesłanie prejudycjalne — Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej — Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 — Artykuł 4 — Budżet ogólny Unii — Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1605/2002 — Artykuł 53b ust. 2 — Decyzja 2004/904/WE — Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na okres 2005–2010 — Artykuł 25 ust. 2 — Podstawa prawna obowiązku odzyskania dotacji w wypadku nieprawidłowości”

Streszczenie – wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 18 grudnia 2014 r.

Budżet Unii Europejskiej – Rozporządzenie finansowe – Wykonanie budżetu – Wykonanie przy podziale zarządzania – Obowiązek przyjęcia przez państwa członkowskie środków koniecznych dla ochrony interesów finansowych Unii – Artykuł 53b ust. 2 rozporządzenia nr 1605/2002 – Podstawa prawna decyzji władz krajowych zmniejszającej kwotę dotacji przyznanej z Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców i zarządzającej odzyskanie części owej kwoty – Poszanowanie zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań – Ocena przez sąd krajowy

[rozporządzenie Rady nr 1605/2002, art. 53b ust. 2 zdanie wprowadzające i lit. c)]

Artykuł 53b ust. 2 zdanie wprowadzające i lit. c) rozporządzenia nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, zmienionego rozporządzeniem nr 1995/2006, należy interpretować w ten sposób, że w wypadku braku podstawy prawnej wynikającej z prawa wewnętrznego przepis ten dostarcza podstawy prawnej dla decyzji władz krajowych zmieniającej, na niekorzyść beneficjenta, kwotę dotacji przyznanej z Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców, w ramach podziału zarządzania pomiędzy Komisją Europejską a państwami członkowskimi i zarządzającej odzyskanie od tego beneficjenta części owej kwoty. Do sądu odsyłającego należy ocena, czy – biorąc pod uwagę zachowanie zarówno beneficjenta dotacji, jak i administracji krajowej – zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, tak jak są one rozumiane w prawie Unii, były przestrzegane w odniesieniu do żądania zwrotu.

W istocie art. 53b rozporządzenia nr 1605/2002 ustanawia sposób wykonywania budżetu ogólnego Unii przy podziale zarządzania. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, jeżeli Komisja współpracuje z państwami członkowskimi w celu wykonania budżetu przy podziale zarządzania w rozumieniu art. 53 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia, zadania wykonawcze przekazywane są państwom członkowskim.

Sam art. 53b ust. 2 zdanie wstępne i lit. c) omawianego rozporządzenia stanowi, że państwa członkowskie przyjmują przepisy ustawodawcze, wykonawcze i administracyjne lub wszelkie inne środki konieczne dla ochrony interesów finansowych Unii, w szczególności odzyskują środki finansowe, które zostały nienależnie wypłacone, nieodpowiednio wykorzystane lub utracone w wyniku nieprawidłowości lub błędów.

Jednoznaczne i bezwarunkowe sformułowanie art. 53b ust. 2 zdanie wstępne i lit. c) tego rozporządzenia nie może być interpretowane w ten sposób, że pozostawia państwom członkowskim zakres uznania co do możliwości dokonania korekt finansowych w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami.

Zatem przyjmując art. 53b rozporządzenia nr 1605/2002, prawodawca Unii zamierzał stworzyć w przepisach ogólnych zobowiązanie państw członkowskich do dokonywania, gdy wykonują one budżet przy podziale zarządzania, korekt finansowych, w szczególności do odzyskiwania środków utraconych w następstwie nadużycia lub zaniedbania, nie tylko bez konieczności istnienia w prawie krajowym uprawnienia, ale także bez konieczności przepisów sektorowych.

Wynika z tego, że zdanie wprowadzające art. 53b ust. 2 rzeczonego rozporządzenia stanowi podstawę prawną dla zmiany dotacji na niekorzyść beneficjenta, jeżeli zmiana ta ma na celu ochronę interesów finansowych Unii. Podobnie lit. c) rzeczonego przepisu stanowi podstawę prawną dla przyjęcia środków dotyczących odzyskania funduszy, które zostały nienależnie wypłacone, nieodpowiednio wykorzystane lub utracone w wyniku nieprawidłowości lub błędów.

(por. pkt 41, 42, 45, 46, 49, 55; sentencja)

Sprawa C‑599/13

Somalische Vereniging Amsterdam en Omgeving (Somvao)

przeciwko

Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Raad van State (Niderlandy)]

„Odesłanie prejudycjalne — Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej — Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 — Artykuł 4 — Budżet ogólny Unii — Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1605/2002 — Artykuł 53b ust. 2 — Decyzja 2004/904/WE — Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na okres 2005–2010 — Artykuł 25 ust. 2 — Podstawa prawna obowiązku odzyskania dotacji w wypadku nieprawidłowości”

Streszczenie – wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 18 grudnia 2014 r.

Budżet Unii Europejskiej — Rozporządzenie finansowe — Wykonanie budżetu — Wykonanie przy podziale zarządzania — Obowiązek przyjęcia przez państwa członkowskie środków koniecznych dla ochrony interesów finansowych Unii — Artykuł 53b ust. 2 rozporządzenia nr 1605/2002 — Podstawa prawna decyzji władz krajowych zmniejszającej kwotę dotacji przyznanej z Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców i zarządzającej odzyskanie części owej kwoty — Poszanowanie zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań — Ocena przez sąd krajowy

[rozporządzenie Rady nr 1605/2002, art. 53b ust. 2 zdanie wprowadzające i lit. c)]

Artykuł 53b ust. 2 zdanie wprowadzające i lit. c) rozporządzenia nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, zmienionego rozporządzeniem nr 1995/2006, należy interpretować w ten sposób, że w wypadku braku podstawy prawnej wynikającej z prawa wewnętrznego przepis ten dostarcza podstawy prawnej dla decyzji władz krajowych zmieniającej, na niekorzyść beneficjenta, kwotę dotacji przyznanej z Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców, w ramach podziału zarządzania pomiędzy Komisją Europejską a państwami członkowskimi i zarządzającej odzyskanie od tego beneficjenta części owej kwoty. Do sądu odsyłającego należy ocena, czy – biorąc pod uwagę zachowanie zarówno beneficjenta dotacji, jak i administracji krajowej – zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, tak jak są one rozumiane w prawie Unii, były przestrzegane w odniesieniu do żądania zwrotu.

W istocie art. 53b rozporządzenia nr 1605/2002 ustanawia sposób wykonywania budżetu ogólnego Unii przy podziale zarządzania. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, jeżeli Komisja współpracuje z państwami członkowskimi w celu wykonania budżetu przy podziale zarządzania w rozumieniu art. 53 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia, zadania wykonawcze przekazywane są państwom członkowskim.

Sam art. 53b ust. 2 zdanie wstępne i lit. c) omawianego rozporządzenia stanowi, że państwa członkowskie przyjmują przepisy ustawodawcze, wykonawcze i administracyjne lub wszelkie inne środki konieczne dla ochrony interesów finansowych Unii, w szczególności odzyskują środki finansowe, które zostały nienależnie wypłacone, nieodpowiednio wykorzystane lub utracone w wyniku nieprawidłowości lub błędów.

Jednoznaczne i bezwarunkowe sformułowanie art. 53b ust. 2 zdanie wstępne i lit. c) tego rozporządzenia nie może być interpretowane w ten sposób, że pozostawia państwom członkowskim zakres uznania co do możliwości dokonania korekt finansowych w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami.

Zatem przyjmując art. 53b rozporządzenia nr 1605/2002, prawodawca Unii zamierzał stworzyć w przepisach ogólnych zobowiązanie państw członkowskich do dokonywania, gdy wykonują one budżet przy podziale zarządzania, korekt finansowych, w szczególności do odzyskiwania środków utraconych w następstwie nadużycia lub zaniedbania, nie tylko bez konieczności istnienia w prawie krajowym uprawnienia, ale także bez konieczności przepisów sektorowych.

Wynika z tego, że zdanie wprowadzające art. 53b ust. 2 rzeczonego rozporządzenia stanowi podstawę prawną dla zmiany dotacji na niekorzyść beneficjenta, jeżeli zmiana ta ma na celu ochronę interesów finansowych Unii. Podobnie lit. c) rzeczonego przepisu stanowi podstawę prawną dla przyjęcia środków dotyczących odzyskania funduszy, które zostały nienależnie wypłacone, nieodpowiednio wykorzystane lub utracone w wyniku nieprawidłowości lub błędów.

(por. pkt 41, 42, 45, 46, 49, 55; sentencja)