Sprawa C‑241/14

Roman Bukovansky

przeciwko

Finanzamt Lörrach

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Finanzgericht Baden-Württemberg)

„Odesłanie prejudycjalne — Podatki — Umowa w sprawie swobodnego przepływu osób między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony a Konfederacją Szwajcarską z drugiej strony — Związek między tą umowa i dwustronnymi konwencjami zapobiegającymi podwójnemu opodatkowaniu — Równość traktowania — Dyskryminacja ze względu na przynależność państwową — Obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej — Pracownicy przygraniczni — Podatek dochodowy — Podział kompetencji podatkowej — Miejsce opodatkowania — Obywatelstwo”

Streszczenie – wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 19 listopada 2015 r.

Umowy międzynarodowe — Umowa WE–Szwajcaria w sprawie swobodnego przepływu osób — Równość traktowania — Dwustronna konwencja w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu zawarta pomiędzy Szwajcarią a państwem członkowskim przyznająca temu państwu członkowskiemu kompetencję w zakresie opodatkowania dochodów z tytułu zatrudnienia podatnika tego państwa członkowskiego, który nie posiada obywatelstwa szwajcarskiego, lecz który przeniósł swoje miejsce zamieszkania z tego państwa członkowskiego do Szwajcarii, zachowując przy tym miejsce zatrudnienia w państwie członkowskim — Konwencja przyznająca Szwajcarii kompetencję do opodatkowania dochodów z tytułu zatrudnienia obywatela szwajcarskiego będącego w analogicznej sytuacji — Dopuszczalność

(porozumienie WE–Szwajcaria w sprawie swobodnego przepływu osób, art. 2, załącznik I, art. 9)

Zasady niedyskryminacji i równego traktowania, o których mowa w art. 2 umowy między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony a Konfederacją Szwajcarską z drugiej strony w sprawie swobodnego przepływu osób, oraz art. 9 załącznika I do niej należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie dwustronnej konwencji w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu zawartej pomiędzy Konfederacją Szwajcarską a państwem członkowskim, na mocy której kompetencja w zakresie opodatkowania dochodów z tytułu zatrudnienia podatnika tego państwa członkowskiego, który nie posiada obywatelstwa szwajcarskiego, mimo iż przeniósł on miejsce zamieszkania z owego państwa członkowskiego do Szwajcarii, zachowując przy tym miejsce zatrudnienia w tym pierwszym państwie, przysługuje państwu źródła tych dochodów, to znaczy wspomnianemu państwu członkowskiemu, w sytuacji gdy kompetencja w zakresie opodatkowania dochodów z tytułu zatrudnienia obywatela szwajcarskiego będącego w analogicznej sytuacji przysługuje państwu nowego miejsca zamieszkania, w tym przypadku Konfederacji Szwajcarii.

Chociaż zgodnie z brzmieniem art. 21 ust. 1 porozumienia w sprawie swobodnego przepływu osób, na przepisy dwustronnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania nie mają wpływu przepisy tego porozumienia, to art. 9 załącznika I do owego porozumienia zatytułowany „Równość traktowania”, ustanawia w ust. 2 szczególną zasadę w celu umożliwienia pracownikom najemnym i członkom ich rodzin skorzystania z tych samych zwolnień podatkowych oraz świadczeń socjalnych, które przysługują krajowym pracownikom najemnym i członkom ich rodzin. W tym kontekście Trybunał orzekł, iż w zakresie zwolnień podatkowych na zasadę równego traktowania przewidzianą w tym ostatnim przepisie może powołać się również pracownik będący obywatelem umawiającej się strony, który skorzystał z prawa do swobodnego przepływu względem swego państwa pochodzenia.

Trybunał, do którego wniesione zostały wnioski o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym w kwestii, czy konwencje w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu zawarte między państwami członkowskimi Unii muszą być zgodne z zasadą równego traktowania oraz ogólnie ze swobodami przepływu gwarantowanymi w prawie pierwotnym Unii, orzekł, że w ramach takich konwencji państwa członkowskie mają swobodę ustalania łączników norm kolizyjnych w celu podziału kompetencji podatkowych, lecz są w ramach wykonywania kompetencji podatkowych poddanych rozdziałowi zobowiązane do zachowania tej zasady i tych swobód.

W rezultacie, w sytuacji gdy w takiej konwencji kryterium przynależności państwowej występuje w przepisie, którego celem jest rozdział kompetencji podatkowych, takie zróżnicowanie oparte na przynależności państwowej nie może być uznane za stanowiące zakazaną dyskryminację.

To orzecznictwo musi być stosowane w drodze analogii w odniesieniu do związku między umową w sprawie swobodnego przepływu osób a konwencjami w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu zawartymi między państwami członkowskimi a Konfederacją Szwajcarską.

Jak wynika bowiem z preambuły, art. 1 lit. d) i art. 16 ust. 2 tej umowy, ma ona na celu wprowadzenie na rzecz obywateli Unii i obywateli Konfederacji Szwajcarskiej swobodnego przepływu osób na terytoriach umawiających się stron tej umowy w oparciu o przepisy obowiązujące w Unii, których treść powinna być interpretowana zgodnie z orzecznictwem Trybunału.

Bez wątpienia art. 21 umowy w sprawie swobodnego przepływu osób stanowi, że jej przepisy nie wpływają na konwencje w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu zawarte między państwami członkowskimi Unii i Konfederacją Szwajcarską. Jednakże skutkiem tego artykułu nie może być sprzeczność z zasadami leżącymi u podstaw umowy, której część stanowi. Artykuł ten nie może być zatem rozumiany w ten sposób, że pozwala państwom członkowskim Unii i Konfederacji Szwajcarskiej na uniemożliwienie realizacji swobodnego przepływu osób, pozbawiając skuteczności art. 9 załącznika I do rzeczonej umowy w ramach wykonywania kompetencji podatkowych, których rozdział został ustalony w ich dwustronnych konwencjach w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu.

(por. pkt 34, 36–41, 48; sentencja)