W celu oceny, czy system rabatów lub premii — niebędących ani rabatami lub premiami ilościowymi powiązanymi wyłącznie z wielkością zakupów, ani też rabatami lub premiami za lojalność, ponieważ nie obejmuje on żadnego zobowiązania ze strony kontrahentów co do wyłączności lub pokrycia pewnej określonej części ich potrzeb u przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą — stanowi nadużycie przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą, ocenie poddać należy wszystkie okoliczności, zwłaszcza kryteria i zasady przyznawania tych rabatów lub premii. Należy najpierw zbadać, czy mogą one wywoływać skutek w postaci wykluczenia, tzn. czy z jednej strony mogą one utrudnić, a nawet uniemożliwić konkurentom przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą dostęp do rynku oraz, z drugiej strony, utrudnić lub uniemożliwić stronom umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem dokonanie wyboru spośród kilku źródeł zaopatrzenia lub partnerów handlowych. Następnie należy zbadać, czy przyznane rabaty lub premie są obiektywnie uzasadnione z punktu widzenia gospodarczego. W rzeczywistości przedsiębiorstwo może wykazać, że jego system premiowania wywołujący skutek w postaci wykluczenia jest uzasadniony z punktu widzenia gospodarczego.

Jeśli chodzi o skutek w postaci wykluczenia, to może on wynikać z rabatów lub premii za realizację celów, tzn. takich, których przyznanie jest związane z realizacją indywidualnie określonych celów sprzedaży, ponieważ stawka premii zależy od wielkości obrotów pochodzących z zakupu lub sprzedaży produktów przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą dokonanej przez każdego kontrahenta w danym okresie.

Zobowiązanie kontrahentów względem przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą oraz wywierana przez to przedsiębiorstwo presja mogą być szczególnie znaczące w przypadku rabatów lub premii stosowanych w związku z całkowitym obrotem uzyskanym z produktów tego przedsiębiorstwa, to znaczy jeśli te rabaty lub premie nie odnoszą się jedynie do zwiększenia zakupu lub sprzedaży tych produktów w rozpatrywanym okresie, lecz rozciągają się również na całość tych zakupów lub sprzedaży. W ten oto sposób proporcjonalnie niewielkie wahania — w górę lub w dół — obrotu związanego z produktami przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą mają nieproporcjonalne skutki dla kontrahentów. Jest tak, w przypadku gdy realizacja celów związanych ze zwiększeniem prowadzi do wzrostu premii wypłacanych za zakupy lub sprzedaż tych produktów w rozpatrywanym okresie, a nie wyłącznie za zakupy lub sprzedaż, których dokonano po osiągnięciu tych celów. Progresywność zwiększonych stawek premii wywiera zatem bardzo odczuwalny wpływ w obrębie krańcowym oraz radykalnie wpływa na stawkę premii za rezultaty w następstwie niewielkiego zmniejszenia uzyskanego obrotu.

Presja wywierana na kontrahentów przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą, które przyznaje rabaty lub premie mające opisane cechy charakterystyczne jest jeszcze większa w przypadku, w którym owo przedsiębiorstwo ma o wiele większe udziały w rynku niż jego konkurenci. W takich okolicznościach konkurentom omawianego przedsiębiorstwa jest szczególnie trudno przedstawić lepszą ofertę w stosunku do rabatów lub premii opartych na całkowitym obrocie. Ze względu na znacznie większy udział rynkowy przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą jest w zasadzie nieuniknionym partnerem handlowym na rynku. Najczęściej rabaty lub premie przyznane przez takie przedsiębiorstwo na podstawie całkowitego obrotu znacznie wygrywają, pod względem wartości bezwzględnych, nawet z bardziej korzystniejszymi ofertami jego konkurentów. W celu zachęcenia stron umowy zawartej z przedsiębiorstwem zajmującym pozycję dominującą lub uzyskania od nich wystarczającej ilości zamówień wspomniani konkurenci powinni zaoferować o wiele większe stawki rabatów lub premii.

Jeśli chodzi o ocenę, czy system rabatów lub premii, który został wdrożony przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą, jest uzasadniony z punktu widzenia gospodarczego, jest ona dokonywana na podstawie wszystkich okoliczności danego przypadku. Należy ustalić, czy skutek takiego systemu w postaci wykluczenia, niekorzystny dla konkurencji, mogą zrównoważyć, czy też przeważyć korzyści pod względem efektywności, z których ma pożytek również konsument. Jeżeli skutek tego systemu w postaci wykluczenia pozostaje bez związku z korzyściami dla rynku i konsumentów lub jeżeli wykracza on poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia tych korzyści, system ten powinien zostać uznany za stanowiący nadużycie.

(por. pkt 65, 67–75, 86)