Co się tyczy rozdziału 7 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru, jego przedmiotem jest uregulowanie i ułatwienie dostępu do rynku w sektorze produkcji energii ze źródeł niekopalnych i zrównoważonych, bez ustanowienia jakiejkolwiek normy z zakresu ochrony środowiska w tej dziedzinie. Zmierzając zatem do otwarcia rynku każdej ze stron, rozdział ów może również wywierać bezpośredni i natychmiastowy wpływ na handel towarami i usługami między Unią a Republiką Singapuru w tym sektorze. W związku z tym omawiany rozdział mieści się w zakresie wyłącznej kompetencji Unii na podstawie art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE.

Co się tyczy rozdziałów 4 i 5 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru, wynika z nich w szczególności, po pierwsze, że produkty wywożone przez jedną ze stron powinny spełniać normy techniczne i sanitarne przewidziane przez stronę, która dokonuje ich przywozu, oraz, po drugie, że produkty przywożone przez tę drugą stronę nie mogą być poddane normom dyskryminującym lub nieproporcjonalnym względem norm stosowanych do jej własnych produktów. Owe rozdziały mają w związku z tym w szczególności na celu ułatwianie handlu towarami między Unią a Republiką Singapuru. Rozdział 6 omawianej umowy stanowi, że przepisy każdej ze stron w dziedzinie ceł będą niedyskryminacyjne, i że opłaty i podatki nałożone na usługi świadczone w związku z przywozem lub wywozem tych towarów nie przekroczą przybliżonych kosztów tych usług. Celem owego rozdziału jest więc zasadniczo regulowanie i ułatwianie handlu towarami między stronami.

Objęty tą polityką a zatem wyłączną kompetencją Unii w ramach art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE jest rozdział 2 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru, który przewiduje, że każda ze stron zapewnia traktowanie niedyskryminacyjne w odniesieniu do towarów drugiej strony i obniża lub znosi, wedle szczegółowych zobowiązań załączonych do owego rozdziału, swoje należności celne przywozowe i wywozowe. Przewidziano w nim również, że każda ze stron powstrzymuje się od przyjęcia lub utrzymania ograniczeń pozataryfowych w przywozie i wywozie towarów. W owym rozdziale zawarto również zobowiązania celne i handlowe dotyczące handlu towarami w rozumieniu art. 207 ust. 1 TFUE. To samo dotyczy rozdziału 3 owej umowy, który określa warunki, na jakich każda ze stron może, gdy zostaną spełnione wymogi wynikające z reguł Światowej Organizacji Handlu, przyjąć środki antydumpingowe i wyrównawcze oraz środki ochronne dotyczące przywozów z terytorium drugiej strony. Rozdział ów dotyczy również handlowych środków ochronnych w rozumieniu art. 207 ust. 1 TFUE.

Z art. 207 ust. 1 TFUE, a w szczególności z jego zdania drugiego, zgodnie z którym wspólna polityka handlowa należy do działań zewnętrznych Unii, wynika, że polityka ta dotyczy wymiany handlowej z państwami trzecimi. Akt prawny Unii wchodzi w zakres tej polityki, gdy dotyczy konkretnie tej wymiany, to znaczy jego głównym zadaniem jest jej wspieranie, ułatwianie lub regulowanie oraz gdy wywiera on na nią bezpośredni i natychmiastowy wpływ. Z powyższego wynika, że jedynie te elementy przewidywanej umowy, które mają konkretny związek z wymianą handlową pomiędzy Unią a danym państwem trzecim, wchodzą w zakres wspólnej polityki handlowej.

Podobnie co się tyczy rozdziału 10 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru, jego konkretnym celem jest określenie warunków, wedle których podmioty gospodarcze każdej ze stron mogą brać udział w procedurze udzielania zamówień publicznych organizowanej przez władze publiczne drugiej strony. Owe warunki są oparte na względach niedyskryminacyjnego dostępu, przejrzystości i skuteczności, mogą one wywierać bezpośredni i natychmiastowy wpływ na wymianę handlową i usług między stronami. Rozdział 10 owej umowy mieści się zatem w zakresie wyłącznej kompetencji Unii na podstawie art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE, aczkolwiek z zastrzeżeniem zamówień publicznych w dziedzinie usług międzynarodowego transportu morskiego, transportu kolejowego, transportu drogowego i transportu wodnego śródlądowego oraz zamówień publicznych w dziedzinie usług nierozerwalnie związanych z tymi usługami transportowymi wyliczonych w pkt 11 i 12 dodatków 8-A-1 i 8-B-1 oraz w pkt 16 i 17 dodatków 8-A-2 i 8-A-3 do załączników do rozdziału 8 przewidywanej umowy.

W tym względzie, co się tyczy zobowiązań zawartych w rozdziale 8 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru, ani usługi naprawy i konserwacji, podczas których statek powietrzny jest wycofany z użytku, ani usługi sprzedaży, marketingu lub rezerwacji usług transportu lotniczego, niezależnie od tego, czy są świadczone przez biura podróży, czy też przez innych usługodawców handlowych, nie są nierozerwalnie związane z usługami transportu w rozumieniu wskazanym powyżej. Po pierwsze, usługi naprawy i konserwacji, podczas których statek powietrzny jest wycofany z użytku, są bowiem bardzo odlegle związane z czynnością przemieszczania osób lub towarów z jednego miejsca do drugiego. Po drugie, co się tyczy usług sprzedaży, marketingu lub rezerwacji usług transportu lotniczego, z motywu 33 dyrektywy 2006/123 dotyczącej usług na rynku wewnętrznym wynika, że usługi objęte zakresem stosowania tej dyrektywy obejmują również biura podróży, które są głównymi promotorami tego rodzaju usług. Usługi naprawy i konserwacji, podczas których statek powietrzny jest wycofany z użytku, sprzedaż i marketing usług transportu lotniczego oraz usługi systemu rezerwacji komputerowej nie są w konsekwencji objęte zakresem art. 207 ust. 5 TFUE i w związku z tym wchodzą one w zakres usług wskazanych w art. 207 ust. 1 TFUE.

To rozgraniczenie zakresu stosowania wspólnej polityki handlowej w zakresie dotyczącym inwestycji zagranicznych odzwierciedla fakt, że każde działanie Unii wspierające, ułatwiające lub regulujące udział osoby fizycznej lub prawnej pochodzącej z danego państwa trzeciego na terytorium Unii i vice versa w zarządzaniu spółką prowadzącą działalność gospodarczą lub sprawowaniu nad nią kontroli może wywierać bezpośredni i natychmiastowy wpływ na wymianę handlową między tym państwem trzecim a Unią, podczas gdy brak jest takiego konkretnego związku z ową wymianą w wypadku inwestycji, które nie prowadzą do tego rodzaju udziału.

Użycie przez prawodawcę traktatu FUE pojęcia „bezpośrednich inwestycji zagranicznych” w art. 207 ust. 1 TFUE wyraża jednoznacznie jego wolę, by nie włączać do zakresu wspólnej polityki handlowej innych inwestycji zagranicznych. W związku z tym zobowiązania względem państwa trzeciego dotyczące tych innych inwestycji zagranicznych nie wchodzą w zakres wyłącznej kompetencji Unii na podstawie art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE.

W tym względzie całość zobowiązań do „nie mniej korzystnego traktowania” oraz zakazów traktowania arbitralnego, przewidzianych we wspomnianym rozdziale 9 i dotyczących między innymi wykorzystywania, zwiększania i sprzedaży przez osoby fizyczne i prawne każdej ze stron ich udziałów w spółkach wykonujących działalność gospodarczą i położonych na terytorium drugiej strony, przyczynia się do zagwarantowania inwestorom pewności prawa. Ustanowienie tego rodzaju ram prawnych ma na celu wspieranie, ułatwianie lub regulowanie wymiany handlowej między Unią a Republiką Singapuru. Ponadto postanowienia sekcji A rozdziału 9 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru, w zakresie, w jakim dotyczą inwestycji bezpośrednich, mogą wywierać bezpośredni i natychmiastowy wpływ na tą wymianę handlową, ponieważ dotyczą one traktowania udziałów przedsiębiorców pochodzących z jednej ze stron w zarządzaniu lub kontrolowaniu spółek wykonujących działalność gospodarczą na terytorium drugiej strony.

Artykuł 345 TFUE jest wyrazem neutralności Unii w odniesieniu do systemów prawa własności w państwach członkowskich, jednak nie skutkuje wyłączeniem tych systemów z podstawowych zasad Unii. Co się tyczy art. 9.6 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru, który przewiduje, że żadna ze stron nie nacjonalizuje, nie wywłaszcza lub nie obejmuje środkami mającymi skutki równoważne do nacjonalizacji lub wywłaszczenia inwestycji dokonywanych przez inwestorów pochodzących od drugiej strony, chyba że dotyczy to celu publicznego, nie zawiera on żadnego zobowiązania dotyczącego systemu prawa własności państw członkowskich. Przepis ów odzwierciedla prosty fakt, że o ile państwa członkowskie dysponują swobodą wykonywania swych kompetencji w dziedzinie prawa własności i w konsekwencji zmiany systemu prawa własności w zakresie, jaki ich dotyczy, o tyle nie są one zwolnione z obowiązku poszanowania zasad i praw podstawowych.

Co się tyczy zobowiązań w dziedzinie własności intelektualnej określonych w rozdziale 11 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru, ten zespół przepisów dotyczących praw autorskich i praw pokrewnych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych, wzorów, patentów, wyników badań i odmian roślin stanowiący przypomnienie, z jednej strony, istniejących wielostronnych zobowiązań międzynarodowych oraz, z drugiej strony, zobowiązań dwustronnych, ma zasadniczo na celu, zgodnie z brzmieniem art. 11.1 ust. 1 lit. b) owej umowy, zapewnienie przedsiębiorcom unijnym i singapurskim właściwego poziomu ochrony ich praw własności intelektualnej. Te przepisy umożliwiają przedsiębiorcom unijnym i singapurskim korzystanie, na terytorium drugiej strony, z norm ochrony praw własności intelektualnej odznaczających się pewną jednolitością i przyczyniają się w ten sposób do ich udziału na równych warunkach w swobodnym handlu towarami i usługami pomiędzy Unią a Republiką Singapuru. Dotyczy to również art. 11.36–11.47 owej umowy, które zobowiązują każdą ze stron do ustanowienia określonych kategorii procedur i środków prawa cywilnego umożliwiających zainteresowanym podnoszenie ich praw własności intelektualnej oraz egzekwowanie ich poszanowania, oraz art. 11.48–11.50 które zobowiązują każdą ze stron do ustanowienia metod identyfikowania przez władze celne towarów podrobionych lub pirackich i do przewidzenia dla uprawnionych z tytułu praw własności intelektualnej możliwości uzyskania – w przypadku podejrzenia podrobienia lub piractwa – zawieszenia dopuszczenia do swobodnego obrotu tych towarów.

Zgodnie z brzmieniem art. 207 ust. 1 TFUE wspólna polityka handlowa obejmuje handlowe aspekty własności intelektualnej. Zobowiązania międzynarodowe podjęte przez Unię w dziedzinie własności intelektualnej mieszczą się w zakresie owych handlowych aspektów wówczas, gdy mają konkretny związek z międzynarodową wymianą handlową, to znaczy ich głównym zadaniem jest wspieranie, ułatwianie lub regulowanie tej wymiany handlowej oraz gdy wywierają one na nią bezpośredni i natychmiastowy wpływ.

Artykuły 12.1 i 12.2 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru wpisują się w sposób jednoznaczny w ramy liberalizacji handlu pomiędzy Unią a Republiką Singapuru. Dotyczą one bowiem w szczególności zwalczania działań antykonkurencyjnych i łączenia przedsiębiorstw, które mają na celu – lub których skutkiem jest – uniemożliwienie, by wymiana handlowa między Unią a tym państwem trzecim była prowadzona w warunkach uczciwej konkurencji. Owe przepisy wchodzą zatem w zakres dziedziny wspólnej polityki handlowej, a nie w zakres dziedziny rynku wewnętrznego. Rozdział 12 tej umowy zawiera również postanowienia w dziedzinie subsydiów. Przypominają one obowiązki stron wynikające z porozumienia w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych zawarte w załączniku 1A do porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu, określają, jakie subsydia związane z handlem towarami i usługami między Unią a Republiką Singapuru są zakazane, i zobowiązują każdą ze stron do podjęcia wszelkich działań w celu zniesienia lub usunięcia skutków niezakazanych subsydiów na wymianę z drugą stroną.

Ciążący na Unii obowiązek włączenia owych celów i zasad do prowadzenia wspólnej polityki handlowej wynika z art. 207 ust. 1 zdanie drugie TFUE w związku z art. 21 ust. 3 TUE i w związku z art. 205 TFUE. Należy ponadto wziąć pod uwagę art. 9 i 11 TFUE. Ponadto art. 3 ust. 5 TUE zobowiązuje Unię do przyczyniania się w swych stosunkach zewnętrznych do swobodnego i uczciwego handlu. Z powyższego wynika, że cel zrównoważonego rozwoju stanowi obecnie integralną część wspólnej polityki handlowej.

Traktat FUE znacznie różni się od uprzednio obowiązującego traktatu WE, jako że włącza do wspólnej polityki handlowej nowe aspekty nowoczesnego handlu międzynarodowego. Rozszerzenie zakresu wspólnej polityki handlowej przez traktat FUE stanowi znaczący rozwój prawa pierwotnego Unii. Cechą charakterystyczną owego rozwoju jest między innymi zasada ustanowiona w art. 207 ust. 1 zdanie drugie TFUE, wedle której wspólna polityka handlowa prowadzona jest zgodnie z zasadami i celami działań zewnętrznych Unii. Owe zasady i cele zostały sprecyzowane w art. 21 ust. 1 i 2 TUE i dotyczą między innymi, jak wskazano w art. 21 ust. 2 lit. f), trwałego rozwoju związanego z ochroną i poprawą stanu środowiska oraz zrównoważonym zarządzaniem światowymi zasobami naturalnymi.

Rozdział ów może również wywierać bezpośredni i natychmiastowy wpływ na ową wymianę handlową. W tym względzie, co się tyczy w szczególności zobowiązań mających na celu zwalczanie handlu nielegalnie pozyskanym drewnem i produktami z drewna i nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów, określonych w art. 13.7 lit. b) i art. 13.8 lit. b) owej umowy, strony zobowiązują się w tej umowie do wdrażania lub wspierania systemów dokumentacji, weryfikacji i certyfikacji. Tego rodzaju systemy mogą bezpośrednio wpłynąć na handel produktami, o których mowa. Ponadto specyficzny charakter związku zachodzącego pomiędzy przepisami rozdziału 13 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru wynika również z faktu, że naruszenie zawartych w tym rozdziale postanowień z zakresu ochrony społecznej pracowników i ochrony środowiska, upoważnia – zgodnie ze zwyczajową normą prawa międzynarodowego skodyfikowaną w art. 60 ust. 1 Konwencji o prawie traktatów, mającą zastosowanie do stosunków między Unią a państwami trzecimi – drugą stronę do wstrzymania lub zawieszenia liberalizacji tej wymiany przewidzianej w innych postanowieniach owej umowy.

Objęty wspólną polityką handlową a zatem wyłączną kompetencją Unii w ramach art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE jest rozdział 13 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru. W istocie poprzez postanowienia tego rozdziału Unia i Republika Singapuru zobowiązują się zasadniczo do zapewnienia, aby wymiana handlowa między nimi odbywała się z poszanowaniem obowiązków wynikających z umów międzynarodowych w dziedzinie ochrony społecznej pracowników i ochrony środowiska, których są stronami. Ten rozdział 13 nie wpływa ani na zakres umów międzynarodowych, do których się odnosi, ani na kompetencje Unii lub państw członkowskich w zakresie owych umów. Ma on natomiast konkretny związek z wymianą handlową między Unią a Republiką Singapuru. Ów rozdział 13 reguluje bowiem ową wymianę handlową, zapewniając, że jest ona prowadzona z poszanowaniem owych umów i że żaden środek przyjęty na ich podstawie nie będzie stosowany w sposób prowadzący do arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji lub do ukrytego ograniczenia w ramach tej wymiany.

Artykuł 216 TFUE przyznaje Unii kompetencję do zawierania między innymi umów międzynarodowych, które mogą wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres. Ryzyko wpływu na wspólne zasady lub ich zmianę istnieje wówczas, gdy zobowiązania zawarte w umowie międzynarodowej należą do dziedziny stosowania rzeczonych zasad. Stwierdzenie tego rodzaju ryzyka nie zakłada całkowitej zgodności między dziedziną, jaką obejmują zobowiązania międzynarodowe, a dziedziną, jaką obejmują regulacje unijne. Zakres wspólnych zasad Unii może ulegać wpływowi tych zobowiązań lub podlegać zmianom poprzez owe zobowiązania również wówczas, gdy dotyczą one dziedziny, która w znacznym stopniu została już objęta takimi zasadami.

Co się tyczy zobowiązań dotyczących świadczenia usług międzynarodowego transportu morskiego zawartych w rozdziale 8 umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Republiką Singapuru, dziedzina, do której należą wskazane zobowiązania jest w znacznym stopniu objęta przez wspólne zasady ustanowione w rozporządzeniu nr 4055/86, które reguluje stosowanie zasady swobody świadczenia usług do transportu morskiego między państwami członkowskimi i między państwami członkowskimi a państwami trzecimi. Zobowiązania zawarte w tej umowie w sposób znaczący wpływają, w zakresie usług transportu morskiego między Unią a Republiką Singapuru, na zakres owych wspólnych zasad ustanowionych w rozporządzeniu nr 4055/86, względnie go zmieniają. Z art. 8.56 ust. 3 owej umowy wynika bowiem, że świadczący usługi transportu morskiego z Unii oraz obywatele Unii kontrolujący przedsiębiorstwo żeglugowe położone w Singapurze będą korzystali ze swobodnego dostępu do przepływu do i z tego państwa członkowskiego, i to bez konieczności spełnienia przez nich wymogu, aby ich statki pływały pod banderą jednego z państw członkowskich. Regulacja ta znacznie różni się od regulacji ustanowionej w rozporządzeniu nr 4055/86. Kompetencja Unii do zatwierdzenia tych zobowiązań jest w związku z tym wyłączna na podstawie art. 3 ust. 2 TFUE.

To samo dotyczy zobowiązań dotyczących usług transportu kolejowego między Unią a Republiką Singapuru. Nie mniej korzystne warunki, z których zgodnie z owymi zobowiązaniami korzystać będą usługodawcy singapurscy w ramach dostępu do sieci i do działalności transportu kolejowego w Unii oraz w ramach zakładania przedsiębiorstw odpowiadają bowiem aspektom uregulowanym przez zasady jednolitego europejskiego obszaru kolejowego przewidziane w dyrektywie 2012/34 w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego. Co się tyczy zobowiązań dotyczących usług transportu drogowego, również należą one do dziedziny objętej w szerokim zakresie wspólnymi zasadami Unii. Nie mniej korzystne warunki, z których zgodnie z owymi zobowiązaniami korzystać będą usługodawcy singapurscy w celu świadczenia usług transportu drogowego w Unii odpowiadają bowiem w znacznym stopniu aspektom uregulowanym przez wspólne zasady przewidziane w rozporządzeniach nr 1071/2009 ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego, 1072/2009 dotyczącym wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych i 1073/2009 w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych.

(zob. pkt 171, 180–182, 189, 190, 193, 195, 198, 206, 207)