Keywords

Summary



Keywords

1. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres

(traktat WE, art. 92 (obecnie, po zmianie, art. 87 WE), art. 93 i 190 (obecnie art. 88 WE i 253 WE))

2. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres

(traktat WE, art. 190 (obecnie art. 253 WE))

3. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres

(traktat WE, art. 173 (obecnie, po zmianie, art. 230 WE) i art. 190 (obecnie art. 253 WE))

4. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres

(traktat WE, art. 92 (obecnie, po zmianie, art. 87 WE), art. 93 i 190 (obecnie art. 88 WE i 253 WE))

5. Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie

(traktat WE, art. 92 ust. 1 (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 1 WE))

6. Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie

(traktat WE, art. 92 ust. 1 (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 1 WE))

Summary

1. Uzasadnienie, jakiego wymaga art. 190 traktatu (obecnie art. 253 WE), powinno być dostosowane do charakteru aktu i przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji, która wydała akt, pozwalając zainteresowanym poznać podstawy podjętej decyzji, a właściwemu sądowi dokonać jej kontroli. Wymóg uzasadnienia należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sytuacji, w szczególności do treści aktu, charakteru powołanych argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu informacji mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie. Nie ma wymogu, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 190 traktatu, winna opierać się nie tylko na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności jego wydania, jak również całość przepisów prawa regulującego daną dziedzinę.

W odniesieniu w szczególności do decyzji Komisji, stwierdzającej brak istnienia pomocy państwa wskazywanej w skardze do Komisji, Komisja jest w każdym razie zobowiązana do przedstawienia składającemu skargę powodów, z jakich okoliczności faktyczne i prawne wskazane w złożonej do niej skardze były niewystarczające dla udowodnienia istnienia pomocy państwa. Jednakże Komisja nie jest zobowiązana do zajmowania stanowiska w przedmiocie kwestii, które w oczywisty sposób nie mają związku z przedmiotem sprawy, które nie mają znaczenia bądź są wyraźnie drugorzędne.

(por. pkt 63, 64)

2. W przypadku gdy Komisji przysługuje swobodne uznanie umożliwiające wykonywanie jej zadań, przestrzeganie gwarancji zapewnionych we wspólnotowym porządku prawnym w odniesieniu do postępowania administracyjnego nabiera podstawowego znaczenia. Do gwarancji tych należą między innymi obowiązek rozpatrzenia przez właściwą instytucję w sposób rzetelny i bezstronny wszystkich elementów istotnych w danej sprawie oraz obowiązek wystarczającego uzasadnienia swoich decyzji.

(por. pkt 65)

3. Chociaż Komisja w uzasadnieniu decyzji podejmowanych przez nią w celu zapewnienia stosowania reguł konkurencji nie jest zobowiązana do rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które doprowadziły do wydania takiej decyzji, to jednak, na podstawie art. 190 traktatu (obecnie art. 253 WE), jest ona zobowiązana do wskazania przynajmniej tych faktów i względów, które są rozstrzygające dla struktury jej decyzji, umożliwiając tym samym sądowi wspólnotowemu oraz zainteresowanym stronom poznanie warunków zastosowania przez nią postanowień traktatu.

Z wyjątkiem nadzwyczajnych okoliczności, uzasadnienie decyzji powinno znajdować się w jej głównej części i nie może zostać przedstawione po raz pierwszy i a posteriori przed sądem. Zainteresowany powinien bowiem zostać poinformowany o uzasadnieniu w zasadzie w tym samym czasie co o niekorzystnej dla niego decyzji. Brak uzasadnienia nie może zostać uregulowany w ten sposób, że zainteresowany dowie się o uzasadnieniu decyzji w trakcie postępowania przed sądami wspólnotowymi. Jeżeli zatem decyzja Komisji, w której stosuje ona art. 92 traktatu (obecnie, po zmianie, art. 87 WE), zawiera istotne braki, Komisja nie może im zaradzić, wskazując po raz pierwszy przed Sądem na dane i inne elementy analizy pozwalające na stwierdzenie, że prawidłowo zastosowała ona art. 92 traktatu, chyba że chodzi o te elementy analizy, które w trakcie wcześniejszego postępowania administracyjnego nie były kwestionowane przez żadną ze stron.

Z powyższego wynika, że argumentacja przedstawiona przez pełnomocników Komisji przed Sądem nie może zaradzić niedostatkowi uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W rzeczywistości sentencja i motywy decyzji, która musi być obowiązkowo uzasadniona na podstawie art. 190 traktatu, stanowią nierozdzielną całość, co oznacza, że kiedy jej wydanie wchodzi w zakres kompetencji kolegium komisarzy, jedynie ono może, na podstawie zasady kolegialności, przyjmować jednocześnie jedno i drugie, a każda zmiana w motywach decyzji, która wychodzi poza zwykłą korektę ortograficzną lub gramatyczną należy do jego wyłącznej kompetencji.

W tym względzie sąd wspólnotowy w ramach skargi o stwierdzenie nieważności, wniesionej na podstawie art. 173 traktatu (obecnie, po zmianie, art. 230 WE), jest zobowiązany do ograniczenia się do zbadania zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Usuwanie ewentualnego braku uzasadnienia ani uzupełnianie wspomnianego uzasadnienia Komisji poprzez dodanie bądź zastąpienie elementów, które nie wynikają z samej zaskarżonej decyzji, nie jest zatem zadaniem Sądu.

(por. pkt 66–70)

4. Zakres obowiązku uzasadnienia należy oceniać w zależności od okoliczności sprawy, które w danym przypadku mogą usprawiedliwiać bardziej szczegółowe uzasadnienie.

Usprawiedliwiają bardziej szczegółowe uzasadnienie okoliczności wiążące się z faktem, że decyzja jest jedną z pierwszych decyzji rozstrzygających złożoną kwestię gospodarczą, w ramach stosowania przepisów z zakresu pomocy państwa, taką jak obliczanie kosztów spółki dominującej prowadzącej działalność na zmonopolizowanym rynku przesyłek zwykłych i udzielającej wsparcia logistycznego i handlowego swojej spółce zależnej, nieprowadzącej działalności na tymże rynku. Podobnie fakt, że skarżący przedstawili w tym zakresie w trakcie postępowania administracyjnego kilka analiz ekonomicznych, również powinien spowodować przygotowanie przez Komisję dokładnego uzasadnienia, odpowiadającego na istotne argumenty skarżących, podparte wspomnianymi analizami ekonomicznymi.

W tych okolicznościach nie odpowiada wymogom art. 190 traktatu (obecnie art. 253 WE) uzasadnienie takiej decyzji, ograniczające się do bardzo ogólnego wyjaśnienia zastosowanej przez Komisję metody oceny kosztów i uzyskanego wyniku końcowego, bez zaliczenia z wymaganą precyzją poszczególnych kosztów poniesionych przez spółkę dominującą wskutek udzielenia jej spółce zależnej wsparcia logistycznego i handlowego oraz kosztów stałych wynikających z wykorzystywania sieci pocztowej, jak również bez uściślenia zwrotu kapitału własnego.

(por. pkt 96–98)

5. Ocena Komisji dotycząca sposobu obliczania kosztów poniesionych przez spółkę dominującą prowadzącą działalność na rynku zmonopolizowanym wskutek udzielania wsparcia logistycznego i handlowego swojej spółce zależnej wymaga, w braku księgowości analitycznej, złożonej oceny ekonomicznej. Jeżeli Komisja przyjmuje akt wymagający złożonej oceny ekonomicznej, przysługuje jej szeroki zakres uznania, a akt ten podlega kontroli sądowej. Chociaż z zasady kontrola ta jest „pełna” w odniesieniu do kwestii, czy dany środek wchodzi w zakres stosowania art. 92 ust. 1 traktatu (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 1 WE), jest ona ograniczona do zbadania przestrzegania uregulowań proceduralnych i dotyczących uzasadnienia, dokładności ustaleń faktycznych przyjętych w celu wydania spornego rozstrzygnięcia, braku oczywistych błędów w ocenie tych okoliczności faktycznych oraz braku nadużycia władzy. Do Sądu nie należy w szczególności zastąpienie oceny ekonomicznej autora aktu własną oceną.

W tym kontekście, zważywszy na fakt, iż spółka dominująca prowadzi działalność w sektorze przesyłek zwykłych, Komisja nie popełnia oczywistego błędu w ocenie przy wyborze metody liniowej ekstrapolacji retrospektywnej. W istocie rozumowanie – zgodnie z którym metoda ta nie uwzględnia rosnącej korzyści skali, bowiem całkowity koszt jednostkowy czynności związanych z usługą przesyłki ekspresowej powinien się zmniejszać wraz ze wzrostem wielkości produkcji – odnosi się do przypadku przedsiębiorstwa prywatnego rozpoczynającego swoją działalność, w szczególności zaś, gdy tworzy ono ex novo swoją sieć dystrybucji. Nie znajduje ono zastosowania do podjęcia nowej działalności, która stanowi jedynie niewielką część już prowadzonej działalności, której większość kosztów stałych została już poniesiona. W sektorze tego rodzaju jak sektor przesyłek zwykłych, w którym koszty stałe są bardzo wysokie, lecz wynikają z samego istnienia sieci spółki dominującej, prowadzącej działalność na rynku zmonopolizowanym, i są niezależne od działalności spółki zależnej, nie można przychylić się do takiego rozumowania.

(por. pkt 128, 130, 131)

6. Pojęcie pomocy państwa w rozumieniu art. 92 traktatu (obecnie, po zmianie, art. 87 WE) ma bardzo szeroki zakres zastosowania. Celem tego postanowienia jest bowiem zapobieżenie wpływowi na wymianę handlową między państwami członkowskimi przez korzyści przyznane przez władze publiczne w jakiejkolwiek formie, które poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów zakłócają konkurencję lub grożą jej zakłóceniem. Pojęcie pomocy obejmuje zatem nie tylko świadczenia pozytywne, jak subwencje, ale również interwencje, które w różny sposób zmniejszają ciężary normalnie obciążające budżet danego przedsiębiorstwa i które – nie będąc subwencjami w dosłownym znaczeniu tego słowa – mają taki sam charakter i identyczne skutki. Wśród pośrednich korzyści mających takie same skutki jak subwencja znajduje się dostawa towarów lub świadczenie usług na preferencyjnych warunkach.

Ponadto art. 92 ust. 1 traktatu (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 1 WE) nie wprowadza rozróżnienia pomiędzy interwencjami państwowymi w zależności od ich przyczyn lub celów, ale definiuje te interwencje na podstawie ich skutków.

Stanowi zatem pomoc państwa przeniesienie – bez świadczenia wzajemnego, na rzecz spółki zależnej prawa prywatnego – klientów usługi nienależącej do sektora zmonopolizowanego, utworzonej przez spółkę dominującą prowadzącą działalność na rynku zmonopolizowanym przy użyciu zasobów pochodzących z jej monopolu prawnego. W istocie chodzi tu o odrębny środek w postaci wsparcia logistycznego i handlowego ze strony takiego przedsiębiorstwa na rzecz jego spółki zależnej. Ponadto klienci ci stanowią aktywa niematerialne o wartości gospodarczej. Stwierdzenie powyższe nie może zostać podważone okolicznością, że klienci ci nie mają wartości księgowej. Nawet jeżeli chodzi tu o element trudny do ilościowego określenia, nie oznacza to, że jest on pozbawiony wartości. W tym względzie tworzenie list adresowych i obrót nimi dla potrzeb niektórych rodzajów działalności stanowi samo w sobie działalność gospodarczą.

(por. pkt 158–160, 163–169)