PL
ZbiórOrzeczeń
ECLI:EU:F:2011 :9 1WYROK SĄDU D O SPRAW S ŁUŻBY PU BLICZNEJ
(druga izba)
z dnia 8 lutego 2011 r.
Sprawa F-95/09
Carina Sk areby
pr zeciwko
Komisji Europejskiej
Służba publiczna — Urzędnicy — Mobbing ze strony przełożonego — Artykuły 12a i 24 regulaminu 
pracowniczego — Wniosek o udzielenie wsparcia — Rozsądny termin — Rozpoczęcie biegu — 
Czas trwania
Pr zedmiot:Skarga wniesiona na podstawie art. 236 WE i art. 152 EWEA, w której C. Skareby żąda 
zasadniczo stwierdzenia nieważności odmownej decyzji Komisji z dnia 4 marca 2009 r. 
w sprawie wszczęcia dochodzenia ad ministracyjnego dotyczącego rzekomego m obbingu, 
którego sprawcą był jeden z jej byłych przełożonych.
Or zec zenie:Stwierdza się nieważność odmownej decyzji Komisji z dnia 4 marca 2009 r. w sprawie 
wszczęcia d ochodzenia ad ministracyjnego dotyczącego rzekomego m obbingu, którego 
sprawcą był jeden z byłych przełożonych skarżącej. Komisja pokry wa całość ko sztów 
postępowania.
Stresz c zenie
1. Urzędnicy — Skarga — Interes prawny
(regulamin pracowniczy, art. 91)
2. Urzędnicy — Obowiązek w spomagania ciążący na a dministracji — Wykonanie w obszarze 
mobbingu — Złożenie wniosku o udzielenie wsparcia — Dochowanie rozsądnego terminu
(regulamin pracowniczy, art. 12a, 24 , art. 90 u st. 1)
3. Urzędnicy — Obowiązek w spomagania ciążący na a dministracji — Wykonanie w obszarze 
mobbingu — Złożenie wniosku o udzielenie wsparcia — Rozpoczęcie biegu terminu, którego należy 
dochować
(regulamin pracowniczy, art. 12a)
4. Urzędnicy — Obowiązek w spomagania ciążący na a dministracji — Wykonanie w obszarze 
mobbingu — Złożenie wniosku o udzielenie wsparcia — Dochowanie rozsądnego terminu — Termin
(statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 46; regulamin pracowniczy, art. 24)
2 ECLI:EU:F:2011 :9STRESZCZ ENIE–SPRAWAF-95/09
SKAREBY PR ZECIWKOKOMISJI
1. Jeśli chodzi o kwestię tak poważną jak mobbing, należy przyznać, że urzędnik uważający się za ofiarę 
mobbingu, który zaskarżył przed sądem o dmowne rozstrzygnięcie instytucji w przedmiocie zbadania co 
do istoty wniosku o udzielenie wsparcia, zachowuje zasadniczo w y magany przez orzecznictwo interes 
jako p rzesłankę d opuszczalności skargi, mimo że nie żąda on n aprawienia s zkody w y nikającej 
z mobbingu ani wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko sprawcy domniemanego mobbingu 
i mimo że uważa się, że mobbingu zaprzestano w iele lat temu.
Takie podejście narzuca się prima facie z uwagi na sam ciężar gatunkow y p raktyk m obbingu, które 
mogą mieć bardzo destrukcyjne skutki dla stanu zdrowia da nej osoby. Domniemana ofiara m obbingu 
zachowuje swój interes prawny, niezależnie od kw estii, czy taki m obbing w ciąż trwa lub czy 
rozpatry wana osoba składa, a nawet m a prawo czy zamiar z łożyć, inne w nioski w związku 
z mobbingiem, między innymi odszkodowawcze. Ewentualne uznanie przez ad ministrację istnienia 
mobbingu może samo w sobie mieć dobroczynny skutek na proces terapeutyczny powrotu do zdrowia 
osoby, wobec której stosowano m obbing.
(zob. pkt 23, 25, 26)
Odesłanie:
Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F-80/08 W enig przeciwko K omisji, 30 listopada 2009 r.; pkt 35
2. Przestrzeganie terminu, kt óry p owinien b yć „rozsądny”, jest w y magane w tych w szystkich 
przypadkach, g dy w braku r egulacji prawnych zasady pe wności prawa lub ochrony uzasadnionych 
oczekiwań sprzeciwiają się temu, aby instytucje Unii oraz osoby fizyczne lub prawne działały bez 
jakiegokolwiek o graniczenia w czasie, narażając się, m iędzy innymi, na naruszenie stabilności 
ukształtowanych sytuacji prawnych.
W z akresie, w jakim w niosek o udzielenie wsparcia w odniesieniu do rzekomego mobbingu ma na celu 
uzyskanie stwierdzenia istnienia n iewłaściwego i niezgodnego z prawem z achowania u rzędnika lub 
pracownika i gdy nie m ożna w y kluczyć, że takie zachowanie – w sytuacji gdy m iało m iejsce przy 
w ykony waniu obowiązków przez sprawcę rzekomego m obbingu – m ogło w odpowiednim p rzypadku 
powodować powstanie odpowiedzialności po stronie da nej instytucji, wniosek o udzielenie wsparcia 
opisujący takie zachowanie jest powiązany pod względem p rawnym z wnioskiem o dszkodowawczym 
przedłożonym p rzez urzędnika ad ministracji na podstawie art. 90 u st. 1 regulaminu pracowniczego. 
Tymczasem w obszarze odszkodowań należy zgodnie z orzecznictwem p rzestrzegać terminu, który 
powinien być „rozsądny”. Należy również stwierdzić istnienie terminu obowiązującego urzędnika 
w odniesieniu do złożenia wniosku o udzielenie wsparcia w odniesieniu do mobbingu.
(zob. pkt 41, 43, 44)
Odesłanie:
Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T-281/01 H uygens przeciwko K omisji, 6 lipca 2004 r., pkt 42, 46 –48; sprawa 
T-144/02 E agle i in. przeciwko K omisji, 5 października 2004 r., pkt 57, 66
Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F-30/08 N anopoulos przeciwko K omisji, 11 maja 2010 r., pkt 117, odwołanie 
w toku p rzed Sądem U nii Europejskiej, sprawa T-308/10 P; sprawa F-91/09 M arcuccio przeciwko K omisji, 9 lipca 
2010 r., pkt 32, odwołanie w toku p rzed Sądem U nii Europejskiej, sprawa T-450/10 P
3. Zgodnie z art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego mobbing oznacza zachowanie, które ma miejsce 
na przestrzeni pewnego okresu, powtarza się lub m a charakter ciągły. Mobbing, który stanowi więc 
z definicji naruszenie ciągłe, bezwzględnie rozciąga się w czasie i aby uznać, że do niego doszło, 
w ymaga powtarzającego się lub regularnego charakteru. Ponadto symptomy mogą pojawić się dopiero
ECLI:EU:F:2011 :9 3STRESZCZ ENIE–SPRAWAF-95/09
SKAREBY PR ZECIWKOKOMISJI
 po pe wnym c zasie od pierwszych aktów m obbingu lub powzięcia przez ofiarę pe łnej świadomości 
znaczenia tych aktów, ponieważ ofiara p otrzebuje zw ykle czasu, by zdać sobie sprawę z tego, co jej się 
stało i w yzwolić się spod wpły wu sprawcy mobbingu.
Tym samym jest właściwe, w świetle specyfiki m obbingu i w ymogu pe wności prawa, by oprzeć się na 
w yłącznie obiekty wnych kr yteriach, o bierając za rozpoczęcie biegu terminu do złożenia w niosku 
o udzielenie wsparcia w odniesieniu do mobbingu ostatni akt sprawcy domniemanego m obbingu lub 
w każdym ra zie m oment, od kt órego domniemany sprawca nie jest już w stanie ponawiać sw ych 
aktów w obec ofiary, niezależnie od tego, czy ofiara w iedziała lub była świadoma różnych aktów 
mobbingu, jak i aktu, poprzez kt óry niewłaściwe zachowanie domniemanego sprawcy m obbingu 
nabrało charakteru „ciągłego” lub „[mającego miejsce] na przestrzeni pewnego okresu”, czego w y maga 
się do stwierdzenia istnienia takiego mobbingu.
(zob. pkt 47, 49)
4. W ś wietle p owiązania p rawnego p omiędzy s kładanymi p rzez u rzędników w nioskami 
o odszkodowanie a wnioskiem o udzielenie wsparcia, opierającym się na istnieniu m obbingu, oraz 
w braku j akiegokolwiek istotnego powodu do odrzucenia p ow yższego punktu odniesienia, należy 
stwierdzić, po pierwsze, że termin do złożenia w niosku o udzielenie wsparcia powinien być rozsądny, 
po dr ugie, że termin pięcioletni, na w zór terminu przewidzianego w art. 46 s tatutu T rybunału 
Sprawiedliwości należy uznać zasadniczo za rozsądny, by móc skutecznie poinformować o mobbingu 
administrację i zażądać wsparcia, wnosząc w szczególności o wszczęcie dochodzenia ad ministracyjnego 
w tym w zględzie. Taki o kres pozwala bowiem ad ministracji w pełni zastosować zasadę staranności 
i spełnić o bowiązki w y nikające z art. 24 r egulaminu p racowniczego, poprzez e wentualne 
podejmowanie działań z własnej inicjaty w y, a zainteresowanemu –korzystać z w ystarczająco długiego 
okresu do sformułowania żądań do instytucji; pozwala on r ównież na uwzględnienie szczególnych 
cech pojęcia m obbingu, czyli okoliczności, że po pierwsze, symptomy mogą pojawić się dopiero po 
pewnym czasie od pierwszych aktów stanowiących m obbing, a po dr ugie, że ofiara z w ykle potrzebuje 
czasu, by zdać sobie sprawę z tego, co jej się stało i w yzwolić się spod wpły wu sprawcy mobbingu.
Jednakże w drodze analogii do tego, co stwierdzono w obszarze skarg odszkodowawczych urzędników, 
pięcioletni termin do złożenia w niosku o udzielenie wsparcia w odniesieniu do m obbingu nie może 
zostać uznany za szty wną i niepodważalną regułę. W szczególności, o ile wniosek o udzielenie wsparcia 
w odniesieniu do mobbingu złożony w ciągu pięciu lat jest zasadniczo dopuszczalny, o tyle może być 
inaczej w obliczu szczególnych okoliczności, które trzeba ocenić na podstawie wagi sporu, złożoności 
spraw y i zachowania zainteresowanego.
(zob. pkt 53, 54)
Odesłanie:
Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F-87/07 M arcuccio przeciwko K omisji, 4 listopada 2008 r., pkt 30