75.

Proponuję zatem, aby na pytania skierowane przez Landesarbeitsgericht Berlin-Brandenburg (sąd pracy wyższej instancji Berlin-Brandenburgia, Niemcy) Trybunał odpowiedział w sposób następujący: 1) W celu ustalenia, czy art. 5 ust. 5 zdanie pierwsze dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/104/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie pracy tymczasowej w związku z pojęciem „tymczasowo” zawartym w art. 1 dyrektywy 2008/104 stoi na przeszkodzie skierowaniu pracownika tymczasowego do tego samego przedsiębiorstwa użytkownika w okresie przekraczającym 55 miesięcy, do pracy na stanowisku, które ma charakter stały i nie jest zajmowane w celu zapewnienia zastępstwa, sąd państwa członkowskiego jest zobowiązany, zgodnie z prawem Unii, do przeprowadzenia następującej analizy: (i) Czy kolejny okres skierowania pracownika tymczasowego do tego samego przedsiębiorstwa użytkownika skutkuje okresem pracy, który nie jest dłuższy niż ten, który można rozsądnie uznać za okres skierowania do przedsiębiorstwa użytkownika „w celu wykonywania tymczasowo pracy” zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2008/104? (ii) Czy decyzja przedsiębiorstwa użytkownika o zastosowaniu szeregu kolejnych umów o pracę tymczasową została obiektywnie uzasadniona? (iii) Czy doszło do obejścia któregokolwiek z przepisów dyrektywy 2008/104? (iv) Po rozważeniu wszystkich tych czynników i uwzględnieniu wszystkich okoliczności, czy stałemu stosunkowi pracy sztucznie przypisano formę kolejnych umów o pracę tymczasową – w sposób niezgodny z art. 5 ust. 5 dyrektywy 2008/104? 2) Prawo państwa członkowskiego, które wyraźnie wyłącza możliwość uwzględnienia okresów skierowania poprzedzających określoną datę, lecz mających miejsce po dacie wdrożenia dyrektywy 2008/104, przy czym wyłączenie to ma znaczenie dla ustalenia, czy doszło do nadużywania pracy tymczasowej, jest niezgodne z art. 5 ust. 5 dyrektywy 2008/104, jeżeli skraca okres skierowania, na który pracownik tymczasowy mógłby się w przeciwnym razie powołać. Jednakże w ramach powództwa horyzontalnego między dwoma podmiotami prywatnymi należy odstąpić od stosowania niezgodnych przepisów prawa państwa członkowskiego przewidujących takie wyłączenie wyłącznie wówczas, gdy nie prowadzi to do wykładni contra legem prawa danego państwa członkowskiego, czego rozstrzygnięcie należy do sądu odsyłającego. 3) Pracownik tymczasowy nie ma na podstawie dyrektywy 2008/104 prawa do nawiązania stałego stosunku pracy z przedsiębiorstwem użytkownikiem w przypadku stwierdzenia nadużywania pracy tymczasowej na podstawie art. 5 ust. 5 dyrektywy 2008/104. Jednakże gdyby po uwzględnieniu całości ustawodawstwa danego państwa członkowskiego sąd odsyłający stwierdził, że wykładnia tego prawa zgodnie z art. 5 ust. 5 dyrektywy 2008/104 nie prowadzi do wykładni contra legem prawa państwa członkowskiego, powinien on ustalić, czy istnieją odpowiednie procedury administracyjne lub sądowe w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z dyrektywy 2008/104 oraz zagwarantowania, że prawo danego państwa członkowskiego przewiduje skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje, zgodnie z wymogiem określonym w art. 10 tej dyrektywy – z zastrzeżeniem ograniczeń wynikających z utrwalonego orzecznictwa. 4) Przedłużenie indywidualnego maksymalnego okresu skierowania może zostać pozostawione uznaniu stron układu zbiorowego pracy, w tym stron układu zbiorowego pracy, które są właściwe jedynie w zakresie sektora przedsiębiorstwa użytkownika. Jednakże, odpowiedź udzielona na pytanie drugie znajduje w równej mierze zastosowanie do takich porozumień.