Keywords

Summary



Keywords

1. Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisji stwierdzająca niezgodność pomocy ze wspólnym rynkiem i nakazująca jej zwrot

(traktat WE, art. 93 (obecnie art. 88 WE) i art. 173 akapit piąty (obecnie, po zmianie, art. 230 akapit piąty WE))

2. Pomoc przyznawana przez państwa – Badanie przez Komisję

(traktat WE, art. 38 i 92 (obecnie, po zmianie, art. 32 WE i 87 WE) i art. 42 i 93 (obecnie art. 36 WE i 88 WE); rozporządzenie Rady nr 26 i nr 797/85)

3. Pomoc przyznawana przez państwa – Pomoc nowa lub pomoc istniejąca

4. Pomoc przyznawana przez państwa – Badanie przez Komisję

(rozporządzenie Rady nr 659/1999)

5. Pomoc przyznawana przez państwa – Odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy

(traktat WE, art. 93 ust. 3 (obecnie art. 88 ust. 3 WE))

6. Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisji stwierdzająca niezgodność niezgłoszonej pomocy ze wspólnym rynkiem

(traktat WE, art. 93 ust. 3 i art. 190 (obecnie art. 88 ust. 3 WE i art. 253 WE))

7. Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Zakres – Ścisła wykładnia

(traktat WE, art. 92 ust. 2 lit. b) (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 2 lit. b) WE))

8. Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu niektórych regionów lub niektórym działaniom gospodarczym lub ich ułatwianie

(traktat WE, art. 92 ust. 3 lit. a) i c) (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 3 lit. a) i c) WE))

Summary

1. Wymogi pewności prawa, a w szczególności te wynikające z zasady powagi rzeczy osądzonej, prowadzą do wyłączenia po stronie beneficjenta pomocy będącej przedmiotem decyzji Komisji wydanej na podstawie art. 93 traktatu (obecnie art. 88 WE), który mógł zaskarżyć tę decyzję i który nie dotrzymał terminu zawitego przewidzianego w tym względzie w art. 173 akapit piąty traktatu (obecnie, po zmianie, art. 230 akapit piąty WE), możliwości zakwestionowania przed sądami krajowymi zgodności tej decyzji z prawem przy okazji skargi na środki podjęte przez organy krajowe w celu wykonania tej decyzji. Przyznanie, że w takich okolicznościach zainteresowany mógłby sprzeciwić się przed sądem krajowym wykonaniu tej decyzji w oparciu o jej niezgodność z prawem, oznaczałoby przyznanie mu możliwości obejścia ostatecznego charakteru decyzji, jakiego nabiera ona w stosunku do niego po upływie terminów na wniesienie skargi.

Dzieje się tak w szczególności, gdy decyzja Komisji skierowana do danego państwa członkowskiego wymienia wyraźnie beneficjenta spornej pomocy indywidualnej i gdy to państwo członkowskie podało tę decyzję do wiadomości beneficjenta oraz wskazało, że może on wnieść skargę o stwierdzenie jej nieważności.

Natomiast jest inaczej, jeśli zaskarżona decyzja skierowana do państwa członkowskiego dotyczy programów pomocowych przeznaczonych dla grupy osób oznaczonych w sposób ogólny, nie zaś dla wyraźnie wskazanych beneficjentów, i jeśli decyzja ta nie została notyfikowana przez to państwo członkowskie żadnemu z beneficjentów tej pomocy. W tym ostatnim przypadku nie jest bowiem oczywiste, czy wniesiona przez beneficjentów tej pomocy skarga o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji byłaby dopuszczalna i w konsekwencji należy uznać, że wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym pochodzące od sądu krajowego, przed którym ci beneficjenci kwestionują ważność decyzji i które dotyczą tej ważności, są dopuszczalne.

(por. pkt 31–34)

2. Z postanowień art. 42 traktatu (obecnie art. 36 WE) wynika, że reguły konkurencji stosują się do produkcji rolnej i handlu produktami rolnymi określonymi w art. 38 traktatu (obecnie, po zmianie, art. 32 WE), jedynie w zakresie ustalonym przez Radę. Wydała ona różne rozporządzenia, głównie rozporządzenie nr 26 dotyczące stosowania niektórych reguł konkurencji w odniesieniu do produkcji rolnej i handlu produktami rolnymi, rozporządzenia w sprawie ustanowienia wspólnej organizacji rynków, które dotyczą systemów pomocy, jak również różne inne rozporządzenia, które również ich dotyczą, w szczególności rozporządzenie nr 797/85 w sprawie poprawy efektywności struktur rolniczych. W konsekwencji w celu dokonania oceny, czy badając środki pomocy na podstawie art. 92 traktatu (obecnie, po zmianie, art. 87 WE) i art. 93 traktatu (obecnie art. 88 WE), Komisja oparła zaskarżoną decyzję na prawidłowej podstawie prawnej i była właściwa do wydania tej decyzji, należy ustalić, czy produkty, których dotyczyły te środki pomocy, są produktami rolnymi w rozumieniu art. 38 traktatu oraz w takim przypadku określić, w świetle znajdujących ewentualnie zastosowanie rozporządzeń, w jakim zakresie podlegają one postanowieniom traktatu dotyczącym pomocy państwa. W rzeczywistości jedynie produkty rolne nieobjęte wspólną organizacją rynku podlegają postanowieniom traktatu dotyczącym pomocy państwa, których zastosowanie jest ograniczone rozporządzeniem nr 26.

(por. pkt 37–42, 48)

3. Za nową pomoc należy uważać środki przyjęte po wejściu w życie traktatu, których celem jest wprowadzenie pomocy lub zmiana pomocy, przy czym zmiany mogą dotyczyć albo pomocy istniejącej, albo pierwotnych projektów pomocy zgłoszonych Komisji. W konsekwencji samo wymienienie w ustawie przyjętej po wejściu traktatu w życie ustawy przyjętej przed tą datą nie wystarcza w żaden sposób do ustalenia, że środki pomocy wprowadzone przez tę pierwszą ustawę są oparte na drugiej i stanowią pomoc istniejącą, ponieważ ustawa, do której odwołano się w ten sposób, została następnie znowelizowana oraz uzupełniona.

(por. pkt 51, 52)

4. O ile przed przyjęciem rozporządzenia nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 traktatu (obecnie art.88 WE) Komisja nie była związana ustalonymi terminami do zbadania środków pomocy, o tyle musiała jednak, w braku przepisów w tym względzie, dołożyć starań, aby nie zwlekać bez ograniczeń z wykonaniem swoich uprawnień, aby nie naruszyć podstawowego wymogu pewności prawa.

(por. pkt 61)

5. Biorąc pod uwagę obowiązkowy charakter kontroli pomocy państwa dokonywanej przez Komisję na podstawie art. 93 traktatu (obecnie art.88 WE), przedsiębiorstwa będące beneficjentami pomocy mogą mieć uzasadnione oczekiwania co do legalności pomocy w zasadzie jedynie wtedy, gdy pomoc została przyznana z poszanowaniem procedury przewidzianej w tym postanowieniu. Staranny uczestnik obrotu gospodarczego powinien bowiem być zazwyczaj w stanie upewnić się, że ta procedura została zachowana. Jeżeli pomoc została udzielona bez uprzedniej notyfikacji Komisji i w związku z tym jest bezprawna na mocy art. 93 ust. 3 traktatu, beneficjent tej pomocy nie może w tym momencie mieć uzasadnionych oczekiwań co do jej legalności.

(por. pkt 64, 65)

6. W przypadku pomocy, która nie została zgłoszona Komisji w fazie projektu, Komisja w uzasadnieniu swojej decyzji ma obowiązek przedstawienia przynajmniej okoliczności, w których pomoc została przyznana, jeżeli pozwalają one wykazać, że pomoc ta jest w stanie wywrzeć negatywny wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi, lecz nie ma ona obowiązku przedstawienia rzeczywistych skutków pomocy już przyznanej. W ostatnim przypadku wymóg ten prowadziłby do uprzywilejowania państw członkowskich przyznających pomoc z naruszeniem obowiązku jej zgłoszenia przewidzianego w art. 93 ust. 3 traktatu (obecnie art.88 ust. 3 WE), w stosunku do państw, które zgłaszają pomoc w fazie projektu.

(por. pkt 74)

7. Artykuł 92 ust. 2 lit. b) traktatu (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 2 lit. c) WE) przewiduje, że pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi jest zgodna ze wspólnym rynkiem. Ponieważ chodzi tu o odstępstwo od ogólnej zasady niezgodności pomocy państwa ze wspólnym rynkiem, postanowienie to powinno być poddane wykładni zwężającej. W rozumieniu tego postanowienia mogą być zatem naprawione jedynie szkody bezpośrednio spowodowane klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi. Wynika z tego, że między szkodami spowodowanymi nadzwyczajnymi zdarzeniami a pomocą państwa musi istnieć bezpośredni związek, jak również że konieczne jest możliwie dokładne oszacowanie szkód poniesionych przez zainteresowanych producentów.

(por. pkt 79)

8. Komisji przysługuje w zakresie oceny legalności pomocy w świetle postanowień art. 92 ust. 3 lit. a) i c) traktatu (obecnie, po zmianie, art. 87 ust. 3 lit. a) i c) WE), odnoszących się do pomocy przeznaczonej na sprzyjanie lub ułatwianie rozwoju gospodarczego niektórych regionów lub niektórych działań gospodarczych, szeroki zakres swobodnego uznania, który obejmuje ocenę natury gospodarczej i społecznej, która musi być dokonana w kontekście wspólnotowym. Sąd wspólnotowy kontrolując legalność wykonywania tego rodzaju swobody, nie może zastąpić oceny właściwego organu własną oceną, ale powinien ograniczyć się do zbadania, czy ta ocena nie jest dotknięta oczywistym błędem lub nadużyciem władzy.

(por. pkt 84)