Keywords

Summary



Keywords

1. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Przedmiot sporu – Określenie w trakcie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi

(art. 258 TFUE)

2. Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia – Prawo spółek

(art. 56 ust. 1 WE, art. 58 WE, 86 ust. 2 WE)

Summary

1. Strona nie może zmienić przedmiotu sporu w toku postępowania a zasadność skargi podlega rozpatrzeniu przy uwzględnieniu jedynie żądań zawartych w skardze wszczynającej postępowanie. Ponadto, na podstawie art. 21 statutu Trybunału Sprawiedliwości oraz art. 38 § 1 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem, w przypadku każdej skargi wnoszonej na podstawie art. 258 TFUE na Komisji spoczywa obowiązek wskazania konkretnych zarzutów, w przedmiocie których Trybunał ma orzekać, jak również wskazania co najmniej w sposób zwięzły okoliczności faktycznych i prawnych, na których oparte są te zarzuty. Jednakże okoliczność, że dopiero w replice Komisja sprecyzowała zarzut, który wcześniej podniosła w bardziej ogólny sposób w skardze powołując się, w ramach dodatkowej argumentacji mającej na celu wykazanie zasadności jej zarzutu, na inne uprawnienie przysługujące państwu w prywatyzowanej spółce, nie zmienia przedmiotu zarzucanego uchybienia i w konsekwencji nie ma jakiegokolwiek wpływu na zakres sporu.

(por. pkt 20, 21, 23)

2. Uchybia zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 56 WE państwo członkowskie, które utrzymuje w spółce akcyjnej szczególne uprawnienia państwa przyznane w związku z posiadanymi przez nie akcjami uprzywilejowanymi („golden shares”) w tej spółce i nieobjęcie państwa zakresem stosowania 5% pułapu głosów innych akcjonariuszy przy wyznaczaniu członka zarządu, gdy państwo głosowało przeciwko wybranej propozycji w wyborach zarządu, oraz prawo weta w przypadku określonych uchwał walnego zgromadzenia akcjonariuszy dotyczących:

- zmiany statutu, w tym podwyższenia kapitału zakładowego oraz połączenia, podziału i rozwiązania,

- zawarcia umów utworzenia grup wspólnego interesu i umów oddania zarządu,

- zniesienia lub ograniczenia prawa pierwszeństwa akcjonariuszy przy podwyższaniu kapitału zakładowego.

W istocie prawo weta, w zakresie, w którym wiąże się ono z przyznaniem owemu państwu wpływu na zarządzanie spółką i sprawowanie nad nią kontroli w stopniu nieuzasadnionym wielkością udziału posiadanego w tej spółce, może zniechęcić podmioty gospodarcze z innych państw członkowskich do dokonywania inwestycji bezpośrednich w tej spółce, ponieważ nie mogłyby one współuczestniczyć w zarządzaniu spółką i w sprawowaniu nad nią kontroli proporcjonalnie do wartości ich udziału. Podobnie omawiane prawo weta może mieć skutek zniechęcający dla dokonywania inwestycji portfelowych w spółkę, ponieważ ewentualna odmowa zatwierdzenia przez dane państwo istotnych decyzji przedstawionych przez organy tej spółki jako odpowiadające jej interesowi może negatywnie wpłynąć na wartość akcji owej spółki i zmniejszyć w związku z tym atrakcyjność inwestycji w tego rodzaju akcje.

W odniesieniu do ograniczenia, do pułapu 5%, wykonywania przez wszystkich akcjonariuszy prawa głosu związanego z posiadanymi przez nich akcjami zwykłymi, z wyjątkiem danego państwa, którego ograniczenie to nie dotyczy, prawo głosu związane z akcjami stanowi jeden z głównych środków, za pomocą których akcjonariusze aktywnie uczestniczą w zarządzaniu przedsiębiorstwem i sprawowaniu nad nim kontroli. W konsekwencji każde postanowienie mające na celu uniemożliwienie wykonywania tego prawa lub uzależnienia go od warunków może zniechęcać inwestorów z innych państw członkowskich do nabywania udziałów w danych przedsiębiorstwach i stanowi ograniczenie swobodnego przepływu kapitałów. Ponadto pułap głosów jest środkiem, który może ograniczyć możliwość uczestniczenia przez inwestorów bezpośrednich w sprawach spółki w celu stworzenia lub utrzymania trwałych i bezpośrednich związków ekonomicznych ze spółką, pozwalających na rzeczywiste uczestnictwo w zarządzaniu nią i sprawowaniu nad nią kontroli, i który pomniejsza interes w nabywaniu udziału w kapitale spółki.

Jeśli chodzi o prawo wyznaczania członka zarządu, prawo to stanowi ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału, ponieważ tego rodzaju szczególne prawo jest odstępstwem od przepisów powszechnego prawa spółek, wprowadzonym z korzyścią wyłącznie dla podmiotów publicznych na mocy krajowego przepisu ustawy. Wprawdzie możliwość ta rzeczywiście może zostać przyznana na podstawie ustawy jako prawo kwalifikowanej mniejszości, musi ona przysługiwać wszystkim akcjonariuszom, a nie wyłącznie państwu. Ograniczając akcjonariuszom innym niż państwo możliwość uczestniczenia w sprawach spółki w celu ustanowienia lub utrzymania trwałych powiązań gospodarczych ze spółką, umożliwiających rzeczywisty udział w zarządzaniu nią lub w sprawowaniu nad nią kontroli, prawo mianowania członka zarządu może zniechęcać inwestorów bezpośrednich z innych państw członkowskich do inwestowania w kapitał tej spółki.

W zakresie dotyczącym odstępstw dopuszczonych przez art. 58 WE, niewątpliwie potrzeba zagwarantowania bezpieczeństwa energetycznego danego państwa członkowskiego w sytuacjach kryzysowych, w przypadku wojny lub aktu terroryzmu może stanowić wzgląd bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 58 WE. Jednakże wymogi bezpieczeństwa publicznego, zwłaszcza jako odstępstwo od podstawowej zasady swobodnego przepływu kapitału, należy interpretować zawężająco, w ten sposób, że ich zakres nie może być ustalany jednostronnie przez każde państwo członkowskie bez kontroli instytucji Unii. Na bezpieczeństwo publiczne można się bowiem powoływać tylko w przypadku rzeczywistego i dostatecznie poważnego zagrożenia mającego wpływ na podstawowe interesy społeczeństw. Gdy państwo ogranicza się do przywołania uzasadnienia dotyczącego bezpieczeństwa energetycznego, nie precyzując powodów, dla których uważa, że każde ze spornych szczególnych uprawnień, lub wszystkie łącznie, umożliwiają uniknięcie tego rodzaju zagrożenia dla podstawowych interesów społeczeństwa, uzasadnienie ze względów bezpieczeństwa publicznego nie może zostać uwzględnione.

Ponadto w zakresie dotyczącym proporcjonalności omawianego ograniczenia, niepewność, wywołana przez okoliczność, że wykonywanie szczególnych uprawnień przyznanych państwu w związku z posiadaniem akcji uprzywilejowanych spółki nie jest uzależnione od jakiegokolwiek warunku lub od zaistnienia konkretnej i obiektywnej okoliczności, stanowi poważne naruszenie swobody przepływu kapitału poprzez przyznanie władzom krajowym, w zakresie dotyczącym wykonywania tych uprawnień, tak dalece dyskrecjonalnego zakresu uznania, że nie może on zostać uznany za proporcjonalny do zamierzonego celu.

Wreszcie art. 86 ust. 2 WE nie znajduje zastosowania do przywołanych przepisów krajowych i nie może zatem być podnoszony na uzasadnienie owych przepisów ponieważ stanowią one ograniczenie ustanowionej w traktacie zasady swobodnego przepływu kapitału. W istocie art. 86 ust. 2 WE, w związku z ust 1 tego artykułu, pozwala na uzasadnienie przyznania przez państwo członkowskie przedsiębiorstwu zobowiązanemu do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym praw specjalnych lub wyłącznych niezgodnych z postanowieniami traktatu, w granicach, w jakich realizację powierzonych mu szczególnych zadań można zapewnić jedynie poprzez przyznanie takich praw i o ile rozwój handlu nie jest naruszany w sposób pozostający w sprzeczności z interesem Unii. Nie jest tak jednak w wypadku uregulowań krajowych polegających na przyznaniu państwu członkowskiemu praw specjalnych w spółce akcyjnej w połączeniu z z akcjami uprzywilejowanymi, które państwo to posiada w kapitale zakładowym owej spółki.

(por. pkt 56-58, 62-64, 84, 85, 87, 90, 92-97; sentencja)