Keywords

Summary



Keywords

1. Konkurencja – Grzywny – Sankcje wspólnotowe i sankcje nałożone w państwie trzecim za naruszenie krajowego prawa konkurencji

(art. 3 ust. 1 lit. g) WE; rozporządzenie Rady nr 17, art. 15)

2. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15)

3. Konkurencja – Grzywny – Wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2; komunikat Komisji 98/C 9/03)

4. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie kwoty podstawowej grzywny proporcjonalnie do samego naruszenia

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2)

5. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kwota maksymalna

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2)

6. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Poszanowanie prawa do obrony

7. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Sytuacja finansowa zainteresowanego przedsiębiorstwa

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 5 lit. b))

8. Konkurencja – Grzywny – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2)

Summary

1. Zasada ne bis in idem, której został poświęcony również art. 4 protokołu nr 7 do europejskiej konwencji praw człowieka, stanowi podstawową zasadę prawa wspólnotowego, której przestrzeganie zapewniają sądy.

W przypadku kartelu wpisującego się w kontekst międzynarodowy, charakteryzujący się w szczególności obowiązywaniem – na odpowiednich terytoriach – systemów prawnych państw trzecich, wykonywanie uprawnień przez władze tych państw, na których spoczywa obowiązek ochrony wolnej konkurencji, podlega, w ramach ich właściwości miejscowej, specyficznym dla tych państw wymogom. Elementy stanowiące podwaliny systemów prawnych innych krajów w dziedzinie konkurencji obejmują bowiem nie tylko szczególne cele i założenia, lecz także prowadzą do przyjęcia konkretnych przepisów materialnych oraz do wywarcia zróżnicowanych skutków prawnych w zakresie prawa administracyjnego, karnego czy cywilnego, w sytuacji gdy władze tych krajów wykazały istnienie naruszeń reguł mających zastosowanie w zakresie konkurencji.

Wynika z tego, że w sytuacji, w której Komisja nakłada karę za bezprawne zachowanie się przedsiębiorstwa – nawet jeśli źródłem tego zachowania jest kartel o charakterze międzynarodowym – jej celem jest zapewnienie wolnej konkurencji na wspólnym rynku, co stanowi, zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. g) WE, podstawowy cel Wspólnoty. Ze względu bowiem na szczególny charakter dobra prawnego chronionego na poziomie wspólnotowym oceny dokonane przez Komisję na podstawie jej uprawnień w tym zakresie mogą w dużym stopniu różnić się od ocen dokonanych przez władze państw trzecich.

Zatem zasada ne bis in idem nie znajduje zastosowania w sytuacjach, w których właściwe są systemy prawne państw trzecich, a władze tych państw odpowiedzialne za sprawy konkurencji podjęły działania w ramach przysługujących im uprawnień.

(por. pkt 26–29, 31, 32)

2. Jakiekolwiek względy wynikające z faktu nałożenia grzywien przez władze państwa trzeciego mogą być brane pod uwagę jedynie w ramach swobodnego uznania przysługującego Komisji w zakresie ustalania wysokości grzywien z tytułu naruszenia wspólnotowego prawa konkurencji. Dlatego też nie można wykluczyć, że Komisja, z uwagi na zasady proporcjonalności lub słuszności, weźmie pod uwagę grzywny nałożone wcześniej przez władze państw trzecich, nie będąc jednak do tego zobowiązaną.

Cel polegający na odstraszaniu, który Komisja ma prawo realizować przy ustalaniu kwoty grzywny, służy bowiem zapewnieniu przestrzegania przez przedsiębiorstwa reguł konkurencji ustanowionych w traktacie w zakresie wykonywania przez nie działalności na wspólnym rynku. W konsekwencji oceniając odstraszający charakter grzywny, która ma zostać nałożona za naruszenie tych reguł, Komisja nie jest zobowiązana do brania pod uwagę ewentualnych kar, które zostały nałożone na przedsiębiorstwo z powodu naruszenia reguł konkurencji krajów trzecich.

(por. pkt 36, 37)

3. Komisji przysługuje szeroki zakres swobodnej oceny w odniesieniu do metody obliczania grzywien nakładanych za naruszenie reguł konkurencji i może ona w tych ramach brać pod uwagę różne czynniki, uwzględniając jednak pułap wartości obrotu określony w art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17.

Metoda obliczania określona przez wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS obejmuje kilka zmiennych, umożliwiających Komisji korzystanie z przysługującej jej swobody oceny w sposób zgodny z przepisem art. 15 rozporządzenia nr 17.

(por. pkt 46, 47)

4. Podczas gdy kwota podstawowa grzywny za naruszenie reguł konkurencji jest ustalana proporcjonalnie do tego naruszenia, jego waga jest określana przez odwołanie się do licznych innych czynników, w odniesieniu do których Komisji przysługuje swoboda uznania. Uwzględnienie przy ustalaniu grzywny okoliczności obciążających pozostaje w zgodzie z zadaniem Komisji polegającym na zapewnianiu zgodności zachowania przedsiębiorstw z regułami konkurencji.

(por. pkt 71)

5. Jedynie ostateczna kwota nałożonej grzywny za naruszenie reguł konkurencji nie może przekraczać górnej granicy 10%, o której mowa w art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17. Zatem artykuł ten nie zabrania Komisji przyjęcia, na różnych etapach obliczania, kwoty pośredniej przekraczającej tę granicę, o ile ostateczna kwota grzywny jej nie przekracza.

(por. pkt 81, 82)

6. W ramach wszelkich postępowań mogących doprowadzić do nałożenia sankcji, w szczególności grzywien lub okresowych kar pieniężnych, w których poszanowanie prawa do obrony stanowi podstawową zasadę prawa wspólnotowego, której należy przestrzegać także w przypadku postępowania o charakterze administracyjnym, samo nieprzekazanie dokumentu stanowi naruszenie tego prawa tylko wtedy, gdy zainteresowane przedsiębiorstwo może wykazać, po pierwsze, iż Komisja opierała się na tym dokumencie, formułując zarzut naruszenia, a po drugie, iż zarzut ten mógł być udowodniony tylko na podstawie tego dokumentu.

Do zainteresowanego przedsiębiorstwa należy wykazanie, iż wnioski, do jakich doszła Komisja w spornej decyzji, byłyby inne, gdyby dokument, który nie został udostępniony temu przedsiębiorstwu i na którym Komisja oparła stwierdzenie naruszenia, został odrzucony jako materiał dowodowy.

(por. pkt 94, 97, 98)

7. Komisja nie ma przy ustalaniu kwoty grzywny, którą nakłada na przedsiębiorstwo, obowiązku uwzględnienia jego deficytowej sytuacji finansowej, gdyż uznanie istnienia takiego obowiązku prowadziłoby do przyznania przedsiębiorstwom najmniej przystosowanym do warunków rynku nieuzasadnionej przewagi konkurencyjnej.

Zasady tej nie podważa wcale pkt 5 lit. b) wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 traktatu EWWiS, zgodnie z którym należy wziąć pod uwagę rzeczywistą zdolność płatniczą przedsiębiorstwa. Zdolność ta ma bowiem znaczenie jedynie w „określonym kontekście społecznym”, na który składają się konsekwencje, które miałaby zapłata grzywny, w szczególności w zakresie wzrostu bezrobocia lub pogorszenia sytuacji sektorów gospodarczych dostawców i odbiorców zainteresowanego przedsiębiorstwa.

(por. pkt 105, 106)

8. Uprawnienia przyznane Komisji na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 obejmują uprawnienie do określenia daty płatności grzywien i daty, od której rozpoczyna się bieg odsetek, jak również uprawnienie do ustalania stopy tych odsetek i do określania szczegółowych warunków wykonania jej decyzji. Gdyby bowiem Komisja nie miała tego rodzaju uprawnień, przedsiębiorstwa mogłyby korzystać z opóźniania płatności, osłabiając tym samym skutek nałożonych kar.

Komisja może zatem jako punkt odniesienia przyjąć stopę wyższą od referencyjnej rynkowej stopy oferowanej przeciętnemu pożyczkobiorcy, w zakresie niezbędnym w celu zapobieżenia zwłoce w zapłacie grzywny.

(por. pkt 113–115)