Keywords

Summary



Keywords

1. Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice – Pytania ogólne lub hipotetyczne – Badanie przez Trybunał jego własnej właściwości

(art. 234 CE; dyrektywa 98/5 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 8)

2. Konkurencja – Reguły wspólnotowe – Zobowiązania państw członkowskich

(art. 3 ust. 1 lit. g) WE, art. 4 WE, 10 WE, 81 WE, 98 WE)

3. Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Adwokaci – Stałe wykonywanie zawodu w innym państwie członkowskim niż państwo, w którym uzyskano uprawnienia – Dyrektywa 98/5

(dyrektywa 98/5 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 8)

Summary

1. Pytania dotyczące wykładni prawa Unii korzystają z domniemania istotnego znaczenia dla sprawy. Odrzucenie przez Trybunał wniosku sądu krajowego jest możliwe tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wnioskowano, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego albo prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytania, które zostały mu przedstawione.

W tym względzie pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni art. 8 dyrektywy 98/5 mającej na celu ułatwienie stałego wykonywania zawodu prawnika w państwie członkowskim innym niż państwo uzyskania kwalifikacji zawodowych, nie może być uznane za hipotetyczne, z tego względu iż zostało zadane w ramach procedury skreślenia z listy adwokatów, dotyczącej adwokatów wykonujących ten zawód w ich państwie członkowskim na podstawie tytułu zawodowego uzyskanego w tym państwie członkowskim., w żaden sposób nie oznacza, że pytanie czwarte ma charakter hipotetyczny. W istocie przepis wspomnianego art. 8 nie ma na celu wyłącznie przyznania adwokatom zarejestrowanym w przyjmującym państwie członkowskim na podstawie tytułu zawodowego uzyskanego w innym państwie członkowskim tych samych praw co przysługujące adwokatom zarejestrowanym w tym państwie członkowskim na podstawie tytułu zawodowego w nim uzyskanego. Przepis ten zapewnia również ochronę tych ostatnich przed odwrotną dyskryminacją, do której mogłoby dojść, gdyby przepisy, którym podlegają, nie były stosowane także względem adwokatów zarejestrowanych we wspomnianym przyjmującym państwie członkowskim na podstawie tytułu zawodowego uzyskanego w innym państwie członkowskim.

(por. pkt 28,31, 32)

2. Artykuł 3 ust. 1 lit. g) WE, art. 4 WE, 10 WE, 81 WE i 98 WE nie sprzeciwiają się przyjęciu uregulowania krajowego, które zakazuje urzędnikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy wykonywania zawodu adwokata, nawet jeśli posiadają oni uprawnienia do wykonywania tego zawodu, nakazując skreślenie ich z listy adwokatów.

W istocie naruszenie art. 10 WE i 81 WE ma miejsce wówczas, gdy państwo członkowskie czy to narzuca lub faworyzuje zawieranie porozumień sprzecznych z art. 81 WE, lub wzmacnia skutki tych porozumień, czy to pozbawia swoje własne regulacje charakteru państwowego, przenosząc odpowiedzialność za podejmowanie decyzji ingerujących w sferę ekonomiczną na podmioty prywatne. Natomiast okoliczność, że państwo członkowskie nakazuje organom samorządu zawodowego, takim jak okręgowe rady adwokackie, dokonać z urzędu skreślenia z listy adwokatów osób na nią wpisanych, które są jednocześnie urzędnikami zatrudnionymi w niepełnym wymiarze czasu pracy i które nie opowiedziały się w wyznaczonym do tego terminie za pozostaniem wpisanym na powyższą listę albo za utrzymaniem swego stosunku pracy z jednostką prawa publicznego, która ich zatrudnia, nie pozwala na ustalenie, że to państwo członkowskie pozbawia swoje przepisy ich charakteru państwowego. Wspomniane rady adwokackie nie mają bowiem żadnego wpływu na przepisane przez ustawę wydanie z urzędu decyzji o skreśleniu z listy.

Z analogicznych względów takie uregulowanie krajowe nie może zostać uznane za narzucające lub faworyzujące zawieranie porozumień sprzecznych z art. 81 WE.

Stwierdzeń tych w żaden sposób nie podważają postanowienia art. 3 ust. 1 lit. g) WE, który przewiduje podjęcie działań Unii Europejskiej w zakresie ustanowienia systemu zapewniającego, aby konkurencja na rynku wewnętrznym nie była zakłócana, ani postanowienia art. 4 WE i 98 WE, które mają na celu przyjęcie polityki gospodarczej prowadzonej w poszanowaniu zasady otwartej gospodarki rynkowej z wolną konkurencją.

(por. pkt 49-53; pkt 1 sentencji)

3. Artykuł 8 dyrektywy 98/5 mającej na celu ułatwienie stałego wykonywania zawodu prawnika w państwie członkowskim innym niż państwo uzyskania kwalifikacji zawodowych należy interpretować w ten sposób, że przyjmujące państwo członkowskie może ustanowić względem adwokatów zarejestrowanych w tym państwie i zatrudnionych – w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy – jako pracownicy najemni u innego prawnika, w zespole lub spółce prawniczej lub też w przedsiębiorstwie państwowym czy prywatnym ograniczenia w jednoczesnym wykonywaniu zawodu adwokata i pozostawania we wspomnianym stosunku zatrudnienia, pod warunkiem że ograniczenia te nie wykraczają poza to, co konieczne do osiągnięcia celu zapobieżenia powstaniu konfliktu interesu, i mają zastosowanie do wszystkich adwokatów zarejestrowanych w tym państwie członkowskim.

Artykuł 8 dyrektywy 98/5 odnosi się, w istocie do ogółu przepisów, które przyjmujące państwo członkowskie ustanowiło w celu zapobieżenia powstaniu konfliktu interesów, który mógłby zgodnie z jego oceną wynikać z sytuacji, w której adwokat byłby z jednej strony wpisany na listę adwokatów, a z drugiej strony pozostawał zatrudniony przez innego adwokata, w zespole lub spółce prawniczej lub też w przedsiębiorstwie państwowym czy prywatnym. W ten sposób ustanowiony zakaz pozostawania przez adwokatów zarejestrowanych w danym państwie członkowskim w stosunku zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, z jednostką prawa publicznego wchodzi w zakres przepisów określonych w owym art. 8 przynajmniej w zakresie, w jakim wspomniany przepis dotyczy łączenia wykonywania zawodu adwokata z zatrudnieniem w przedsiębiorstwie państwowym. Ponadto okoliczność, że uregulowanie to może zostać uznane za rygorystyczne, nie może sama w sobie podlegać krytyce. W istocie brak konfliktu interesów jest nieodzowny dla wykonywania zawodu adwokata i oznacza w szczególności, że adwokaci muszą pozostawać w sytuacji niezależności wobec władz publicznych i innych podmiotów, których wpływom nie powinni podlegać. Istotnie zalecane jest, by przyjmowane w tym zakresie przepisy nie wykraczały poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu zapobieżenia powstaniu konfliktu interesów. Wreszcie, omawiany art. 8 wymaga, by przepisy przyjmującego państwa członkowskiego znajdowały zastosowanie do wszystkich adwokatów zarejestrowanych w tym państwie członkowskim, niezależnie od tego, czy zostali oni zarejestrowani na podstawie tytułu zawodowego uzyskanego w tym państwie członkowskim, czy też tytułu zawodowego uzyskanego w innym państwie członkowskim.

(por. pkt 59-62, 64; pkt 2 sentencji)