OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

GIOVANNIEGO PITRUZZELLI

przedstawiona w dniu 3 września 2020 r. ( 1 )

Sprawa C‑563/19 P

Recylex SA,

Fonderie et Manufacture de Métaux SA,

Harz-Metall GmbH

przeciwko

Komisji Europejskiej

Odwołanie – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Ceny zakupu zużytych akumulatorów ołowiowo-kwasowych – Punkt 26 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. – Częściowe zwolnienie z grzywny – Kryterium mające zastosowanie – Kwalifikacja dla celów zmniejszenia grzywny – Porządek chronologiczny

1. W ramach odwołania będącego przedmiotem niniejszej opinii Recylex SA, Fonderie et Manufacture de Métaux SA i Harz-Metall GmbH (zwane dalej łącznie „Recylexem” lub „wnoszącymi odwołanie”) wnoszą o uchylenie wyroku z dnia 23 maja 2019 r., Recylex i in./Komisja ( 2 ), w którym Sąd oddalił wniesioną przez nie skargę na decyzję Komisji Europejskiej z dnia 8 lutego 2017 r. dotyczącą postępowania na podstawie art. 101 TFUE ( 3 ) (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”).

2. W ramach tego odwołania Trybunał musi wypowiedzieć się w szczególności w przedmiocie wykładni pkt 26 akapit trzeci obwieszczenia [komunikatu] Komisji w sprawie zwalniania z grzywien i zmniejszania grzywien w sprawach kartelowych ( 4 ) (zwanego dalej „komunikatem w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.”), który przewiduje przyznanie częściowego zwolnienia z grzywny w odniesieniu do niektórych elementów naruszenia na rzecz przedsiębiorstw spełniających określone przesłanki. Trybunał będzie musiał w szczególności wyjaśnić, w jakim zakresie przewidziane w tym przepisie kryteria przyznania przedsiębiorstwom częściowego zwolnienia z grzywny uległy zmianie w stosunku do wcześniej obowiązującego brzmienia komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji ( 5 ) (zwanego dalej „komunikatem w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r.”) ze względu na odmienne sformułowanie przyjęte przez Komisję w porównaniu ze sformułowaniem zawartym w pkt 23 akapit trzeci tego ostatniego komunikatu.

I. Ramy prawne

3. Część trzecia komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. dotyczy zmniejszenia grzywny. Sekcja A, zatytułowana „Warunki zmniejszenia grzywny”, zawiera pkt 23–26. Zgodnie z pkt 23 „[p]rzedsiębiorstwa ujawniające swój udział w domniemanym kartelu mającym wpływ na Wspólnotę, które nie spełniają warunków określonych w sekcji II powyżej [dotyczącej zwalniania z grzywien], mogą kwalifikować się do skorzystania ze zmniejszenia wszelkich grzywien, które w innym przypadku zostałyby nałożone”. Zgodnie z kolejnym pkt 24 „[w] celu zakwalifikowania się do zmniejszenia grzywien przedsiębiorstwo musi przedstawić Komisji dowody na istnienie domniemanego naruszenia, które przyczyniają się do znacznego zwiększenia wartości dowodów będących już w posiadaniu Komisji”. Punkt 25 definiuje pojęcie „zwiększenia wartości”. W zdaniu ostatnim tego punktu wskazano, że „[…] na wartość złożonych dowodów wpływ będzie miał zakres, w jakim potwierdzają je materiały pochodzące z innych źródeł, co jest wymagane, aby można było oprzeć się na przekazanych dowodach przeciwko innym przedsiębiorstwom uczestniczącym w danej sprawie, tak że istotnym dowodom przypisywać się będzie większą wartość niż dowodom takim jak oświadczenia, które wymagają potwierdzenia w przypadku ich zakwestionowania”.

4. Punkt 26 akapit pierwszy komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. ma następujące brzmienie: „Komisja ustali w decyzji przyjętej na końcu procedury administracyjnej poziom zmniejszenia grzywien, z którego skorzysta przedsiębiorstwo, w odniesieniu do grzywien, które w przeciwnym przypadku zostałyby nałożone. Dla: – pierwszego przedsiębiorstwa spełniającego warunki pkt 24: zmniejszenie o 30–50%, – drugiego przedsiębiorstwa spełniającego warunki pkt 24: zmniejszenie o 20–30%, – kolejnych przedsiębiorstw spełniających warunki pkt 24: zmniejszenie o wartość do 20%”.

5. Zgodnie z pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., „[j]eżeli wnioskodawca ubiegający się o zmniejszenie grzywny jako pierwszy złoży istotne dowody w rozumieniu pkt 25, które Komisja wykorzysta do ustalenia dodatkowych faktów zwiększających wagę lub czas trwania naruszenia, Komisja nie uwzględni tych elementów przy ustalaniu grzywien nakładanych na przedsiębiorstwo, które dostarczyło te dowody” ( 6 ).

6. Zgodnie z pkt 23 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r., „[…] jeżeli przedsiębiorstwo przedstawi dowody odnoszące się do stanu faktycznego uprzednio nieznanego Komisji, mające bezpośredni wpływ na siłę lub czas trwania domniemanego kartelu, Komisja nie uwzględni tych elementów przy ustalaniu grzywien nakładanych na przedsiębiorstwo, które dostarczyło te dowody”.

II. Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu

7. W zakresie, w jakim jest to istotne dla niniejszej sprawy, okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu są opisane w pkt 1–11 i 67–72 zaskarżonego wyroku.

8. Wnoszące odwołanie są spółkami z siedzibą odpowiednio w Belgii, we Francji i w Niemczech, prowadzącymi działalność związaną z produkcją ołowiu pochodzącego z recyklingu i innych produktów (polipropylenu, cynku i metali specjalnych).

9. W drodze zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła, że Recylex i trzy inne przedsiębiorstwa – Campine NV i Campine Recycling NV (zwane dalej łącznie „Campine”), Eco-Bat Technologies Ltd, Berzelius Metall GmbH i Société de traitement chimique des métaux SAS (zwane dalej łącznie „Eco-Bat”) oraz Johnson Controls, Inc., Johnson Controls Tolling GmbH & Co. KG i Johnson Controls Recycling GmbH (zwane dalej łącznie „JCI”) – brały udział, z naruszeniem art. 101 TFUE, w jednolitym i ciągłym naruszeniu w sektorze zakupu zużytych akumulatorów samochodowych ołowiowo-kwasowych wykorzystywanych do produkcji ołowiu pochodzącego z recyklingu, popełnionym w okresie od dnia 23 września 2009 r. do dnia 26 września 2012 r. i mającym postać porozumień lub uzgodnionych praktyk, których przedmiotem było uzgadnianie cen (zob. art. 1 zaskarżonej decyzji).

10. Dochodzenie zostało wszczęte po złożeniu przez JCI w dniu 22 czerwca 2012 r. wniosku o zwolnienie z grzywny w rozumieniu komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. W dniu 13 września 2012 r. Komisja przyznała temu przedsiębiorstwu warunkowe zwolnienie z grzywny zgodnie z pkt 18 wspomnianego komunikatu (motyw 29 zaskarżonej decyzji).

11. W okresie od dnia 26 do dnia 28 września 2012 r. Komisja przeprowadziła kontrole w siedzibach JCI, Recylexu, Eco-Bat i Campine, znajdujących się w Belgii, we Francji i w Niemczech (motyw 30 zaskarżonej decyzji).

12. Najpierw Eco-Bat w dniu 27 września 2012 r., a następnie Recylex w dniu 23 października 2012 r. złożyły wniosek o zwolnienie z grzywny lub, w razie jego negatywnego rozpatrzenia, wniosek o obniżenie kwoty grzywny na podstawie komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. W dniu 4 grudnia 2012 r. spółka Campine również złożyła wniosek o obniżenie kwoty grzywny na podstawie tego samego komunikatu (motyw 31 zaskarżonej decyzji).

13. W dniu 24 czerwca 2015 r. Komisja wszczęła postępowanie administracyjne wobec JCI, Recylex, Eco-Bat i Campine oraz poinformowała je o stawianych im zarzutach. Pismem z tego samego dnia Komisja poinformowała Eco-Bat i Recylex o wstępnym wniosku, zgodnie z którym dowody przekazane przez Eco-Bat i Recylex były dowodami znacznie zwiększającymi wartość dowodów już posiadanych w rozumieniu pkt 24 i 25 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., a w konsekwencji o zamiarze obniżenia kwoty grzywny, jaka zostanie na nie nałożona. Komisja poinformowała także Campine o tym, że nie zamierza obniżać kwoty grzywny w stosunku do niej (motyw 33 zaskarżonej decyzji).

14. W zaskarżonej decyzji Komisja nałożyła solidarnie na wnoszące odwołanie grzywnę w wysokości 26739000 EUR ze względu na ich udział w stwierdzonym naruszeniu w okresie od dnia 23 września 2009 r. do dnia 26 września 2012 r. [zob. art. 1 ust. 1 lit. d) i art. 2 ust. 1 lit. d)].

15. W motywach 384–411 zaskarżonej decyzji Komisja wypowiedziała się w przedmiocie zastosowania komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. do przedsiębiorstw odpowiedzialnych za naruszenie.

16. Po pierwsze, przyznała ona JCI zwolnienie z grzywien na podstawie pkt 8 lit. a) tego komunikatu, stwierdziwszy, że współpraca tego przedsiębiorstwa spełniała przesłanki określone w pkt 12 rzeczonego komunikatu (motywy 384–386 zaskarżonej decyzji).

17. Po drugie, Komisja uznała, że Eco-Bat była przedsiębiorstwem, które jako pierwsze dostarczyło dowody znacznie zwiększające wartość dowodów będących już w jej posiadaniu, i przyznała mu maksymalne obniżenie kwoty grzywny, wynoszące 50%, przewidziane w pkt 26 akapit pierwszy tiret pierwsze komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. (motywy 387–393 zaskarżonej decyzji).

18. Po trzecie, Komisja przyznała Recylex zmniejszenie grzywny o 30% zgodnie z pkt 26 akapit pierwszy tiret drugie komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., uznając, że Recylex był przedsiębiorstwem, które jako drugie dostarczyło dowody znacznie zwiększające wartość dowodów będących już w jej posiadaniu, dotyczące w szczególności: (i) powstania kartelu; (ii) różnych kontaktów sprzecznych z regułami konkurencji, o których nie poinformowały inne przedsiębiorstwa; (iii) wielostronnego spotkania w Windhagen w dniu 23 września 2009 r., które zapoczątkowało naruszenie; oraz (iv) różnych połączeń telefonicznych i wymiany korespondencji między Recylexem a jego konkurentami (motywy 394–399 zaskarżonej decyzji). Komisja odrzuciła argumenty Recylexu zmierzające do uzyskania większego zmniejszenia grzywny z 30% do 50%. W szczególności, przyznając, że Recylex jako pierwszy przedstawił wyjaśnienia dotyczące spotkania w Windhagen, Komisja wskazała, iż dowody te dotyczyły „kwestii organizacyjnych” i że już podczas kontroli Campine uzyskała ona „istotne dowody” dotyczące porządku obrad i treści tego spotkania (motyw 401 zaskarżonej decyzji, który odsyła do motywów 68 i 69). Komisja odrzuciła również argument Recylexu, zgodnie z którym przedsiębiorstwo to jako pierwsze przedstawiło dowody dotyczące działalności kartelu we Francji. W tym względzie Komisja wskazała, że „posiadała już informacje dotyczące zasięgu geograficznego kartelu, w tym w odniesieniu do Francji” (motyw 402 zaskarżonej decyzji).

19. Wreszcie, Komisja oddaliła złożony przez Campine wniosek o obniżenie grzywny (motywy 404–411 zaskarżonej decyzji).

III. Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok

20. W dniu 18 kwietnia 2017 r. Recylex wniósł na zaskarżoną decyzję na podstawie art. 263 TFUE skargę zmierzającą do obniżenia kwoty nałożonej na niego grzywny. Na poparcie swojej skargi Recylex podniósł sześć zarzutów. W ramach dwóch pierwszych zarzutów Recylex podniósł błąd w stosowaniu pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. Twierdził on zasadniczo, że powinien był uzyskać przewidziane w tym przepisie częściowe zwolnienie z grzywny, ponieważ jako pierwszy dostarczył istotne dowody, na których Komisja oparła się w celu stwierdzenia, po pierwsze, daty rozpoczęcia naruszenia (zarzut pierwszy), a po drugie, rozszerzenia naruszenia na rynek francuski (zarzut drugi). W ramach zarzutu trzeciego Recylex zakwestionował zastosowane wobec niego podwyższenie o 10% na podstawie pkt 37 wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien ( 7 ). W ramach zarzutu czwartego Recylex podniósł, że Komisja błędnie przyznała mu zmniejszenie grzywny o 30% na podstawie pkt 26 akapit pierwszy tiret drugie komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., zamiast zmniejszenia o 50% na podstawie tiret pierwszego, mimo iż jako pierwszy dostarczył on istotne dowody dotyczące czasu trwania naruszenia i jego zasięgu geograficznego. Zarzut piąty dotyczył naruszenia zasad proporcjonalności, niedyskryminacji i indywidualizacji kary. Wreszcie, w ramach zarzutu szóstego Recylex wniósł do Sądu o skorzystanie z przysługującego mu nieograniczonego prawa do orzekania w celu wyznaczenia spółkom terminów płatności części grzywny pozostających do zapłaty.

21. Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę w całości i obciążył Recylex kosztami postępowania.

IV. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron

22. Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 23 lipca 2019 r. Recylex wniósł odwołanie będące przedmiotem niniejszej opinii.

23. W swoim odwołaniu Recylex wnosi do Trybunału o: – uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd utrzymał w mocy grzywnę nałożoną na niego przez Komisję w drodze zaskarżonej decyzji i obciążył go kosztami postępowania; – stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Komisja nałożyła na niego grzywnę w wysokości 26739000 EUR; – obniżenie kwoty nałożonej na niego grzywny ( 8 ); oraz – obciążenie Komisji kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania przed Sądem.

24. Komisja wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania i obciążenie Recylexu kosztami postępowania.

V. Analiza

A. Uwagi wstępne

25. Celem programów łagodzenia kar jest doprowadzenie do tego, by przedsiębiorstwa uczestniczące w tajnym kartelu, który ze względu na swój charakter jest trudny do wykrycia i zbadania, były zachęcane do ujawnienia tego kartelu i do współpracy z organem ochrony konkurencji, umożliwiając w ten sposób szybkie położenie kresu naruszeniu. U podstaw tych programów leży idea, zgodnie z którą cel, polegający na wykrywaniu i karaniu karteli w interesie rynków, konsumentów i samych podmiotów poszkodowanych takimi bezprawnymi zachowaniami, jest nadrzędny w stosunku do celu w postaci nałożenia sankcji na przedsiębiorstwa, które decydują się na współpracę ( 9 ).

26. Komunikat w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. zawiera wytyczne, którymi Komisja zamierza kierować się przy rozpatrywaniu wniosków o złagodzenie kar dla celów przejrzystości, mając świadomość oczekiwań, jakie stwarza to w przedsiębiorstwach zamierzających współpracować ( 10 ). Są to zatem zasady postępowania mające na celu wywołanie skutków zewnętrznych i stanowiące pewną wskazówkę dla praktyki, jaką należy stosować, od których Komisja nie może odstąpić w konkretnym przypadku bez podania powodów, które byłyby zgodne z zasadą równego traktowania ( 11 ).

27. Należy również zauważyć, że zasady dotyczące łagodzenia kar stanowią wyjątek od przepisów prawa Unii, które zakazują porozumień sprzecznych z regułami konkurencji, w związku z czym należy interpretować je zawężająco ( 12 ).

28. Recylex podnosi trzy zarzuty na poparcie swojego odwołania.

29. Zarzuty pierwszy i drugi mają na celu zakwestionowanie dokonanej przez Sąd wykładni pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., a także zastosowania tej zasady do sytuacji wnoszących odwołanie. Rozpatrzę zatem te dwa zarzuty łącznie.

30. W ramach trzeciego zarzutu odwołania Recylex zarzuca Sądowi, że błędnie stwierdził, iż Komisja nie popełniła błędu, nie stosując wobec niego obniżenia grzywny w ramach przedziału wynoszącego 30–50% na podstawie pkt 26 akapit pierwszy tiret pierwsze komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

B. W przedmiocie pierwszego i drugiego zarzutu odwołania

31. Pierwszy zarzut odwołania dotyczy pkt 79–99 zaskarżonego wyroku i dzieli się na trzy części. W części pierwszej Recylex podnosi, że rozumowanie Sądu jest niespójne i niejasne w odniesieniu do kryteriów prawnych, na których opiera się przyznanie częściowego zwolnienia z grzywny zgodnie z pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. W drugiej i trzeciej części pierwszego zarzutu odwołania Recylex podnosi odpowiednio przeinaczenie dowodów i naruszenie zasad dotyczących ciężaru dowodu w zakresie, w jakim Sąd uznał, że odręczne notatki Campine umożliwiły Komisji wykazanie istnienia wielostronnego spotkania sprzecznego z regułami konkurencji, które odbyło się w Windhagen w dniu 23 września 2009 r.

32. W drugim zarzucie odwołania, skierowanym przeciwko pkt 100–108 zaskarżonego wyroku, Recylex podnosi błąd w wykładni i stosowaniu przesłanek przyznania częściowego zwolnienia z grzywny na podstawie pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. w zakresie, w jakim Sąd uznał, że Komisja słusznie odmówiła zastosowania tej zasady do wnoszących odwołanie, opierając się jedynie na stwierdzeniu, iż instytucja ta wiedziała już, że porozumienie sprzeczne z regułami konkurencji obejmowało również Francję.

1. W przedmiocie pierwszej części pierwszego zarzutu odwołania oraz drugiego zarzutu odwołania: niespójność zarzutów i błąd w wykładni kryterium prawnego właściwego dla przyznania częściowego zwolnienia z grzywny

a) Zaskarżony wyrok

33. W pkt 79–99 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał pierwszy zarzut skargi, w którym Recylex zakwestionował decyzję Komisji o odmowie przyznania mu częściowego zwolnienia z grzywny w odniesieniu do przedstawionych przez to przedsiębiorstwo dowodów dotyczących spotkania w Windhagen w dniu 23 września 2009 r.

34. W pkt 84 i 85 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał najpierw uzasadnienie pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., a następnie wyjaśnił w świetle tego, co zostało już stwierdzone w wyroku z dnia 29 lutego 2016 r., Deutsche Bahn i in./Komisja ( 13 ) (zwanym dalej „wyrokiem Deutsche Bahn”), że użycie wyrażenia „jako pierwszy złoży istotne dowody” pozwalało na przyjęcie wykładni zawężającej tego przepisu, ograniczając go do przypadków, w których przedsiębiorstwo, które uczestniczyło w porozumieniu, dostarcza Komisji „nową informację”. W pkt 86 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że logika częściowego zwolnienia z grzywny, zgodnie z jej wykładnią dokonaną w orzecznictwie dotyczącym pkt 23 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r., a w szczególności w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r., LG Display i LG Display Taiwan/Komisja ( 14 ) (zwanym dalej „wyrokiem LG Display”), nie została zmieniona brzmieniem pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. i że kryterium stosowania tego przepisu nadal opiera się na dostarczeniu dowodów dotyczących „nowej okoliczności faktycznej”, która zwiększa wagę lub czas trwania naruszenia, z wyłączeniem przypadków, w których przedsiębiorstwo jedynie dostarczyło dowody pozwalające wzmocnić dowody dotyczące istnienia naruszenia. Powołując się na pkt 81 wyroku LG Display, Sąd wyjaśnił ponadto, że w przypadku gdy informacje dostarczone przez dane przedsiębiorstwo dotyczą „okoliczności faktycznych, które nie były wcześniej nieznane Komisji”, wniosek o częściowe zwolnienie z grzywny na podstawie pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie współpracy z 2006 r. powinien zostać oddalony, bez konieczności porównywania wartości dowodowej tych informacji z informacjami dostarczonymi wcześniej przez inne przedsiębiorstwo (pkt 88 zaskarżonego wyroku). Ocena wartości dowodowej dowodów przedstawionych przez wnioskodawcę ubiegającego się o częściowe zwolnienie z grzywny jest zdaniem Sądu wymagana tylko wtedy, gdy informacje te dotyczą nowej okoliczności faktycznej, która zwiększa wagę lub czas trwania naruszenia (pkt 89 zaskarżonego wyroku).

35. Opierając się na powyższych zasadach, Sąd oddalił wszystkie argumenty przedstawione przez Recylex w ramach jej pierwszego zarzutu skargi.

36. W pkt 100–108 Sąd zbadał drugi zarzut skargi, w którym Recylex kwestionował decyzję Komisji o odmowie przyznania mu częściowego zwolnienia z grzywny w odniesieniu do przedstawionych przez niego dowodów dotyczących naruszenia istniejącego we Francji. W pkt 104 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał zasady przedstawione w pkt 82–89 tego wyroku, a w kolejnych pkt 105–107 zastosował owe zasady, orzekając o oddaleniu drugiego zarzutu skargi.

b) Argumenty stron

37. W ramach pierwszej części pierwszego zarzutu odwołania Recylex zarzuca Sądowi, że zastosował on niespójne i niejasne rozumowanie w odniesieniu do kryterium prawnego mającego zastosowanie do przyznania częściowego zwolnienia z grzywny, o którym mowa w pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. W niektórych punktach zaskarżonego wyroku Sąd odniósł się do kryterium opartego na braku wiedzy Komisji o okolicznościach faktycznych wskazanych w dowodach dostarczonych przez przedsiębiorstwo (pkt 88, 91 i 96), a w innych do kryterium opartego na możliwości ustalenia przez Komisję tych okoliczności faktycznych w oparciu o dowody przedstawione przez przedsiębiorstwo (pkt 93 i 95).

38. W ramach drugiego zarzutu odwołania Recylex zarzuca Sądowi, że oparł swoje rozumowanie na kryterium, zgodnie z którym Komisja „wiedziała” o okolicznościach faktycznych, których dotyczą dowody dostarczone przez przedsiębiorstwo wnoszące o przyznanie mu częściowego zwolnienia z grzywny. Wprawdzie kryterium to zostało rzeczywiście przyjęte w pkt 23 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r., jednak nie znajduje ono żadnej podstawy w komunikacie w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

39. Zdaniem spółki Recylex kryterium mające zastosowanie na podstawie pkt 26 akapit trzeci tego komunikatu polega na sprawdzeniu, czy dane przedsiębiorstwo jako pierwsze dostarczyło istotne dowody umożliwiające Komisji wykazanie w odpowiedni sposób dodatkowych okoliczności faktycznych mogących zwiększyć wagę lub czas trwania naruszenia. Zgodnie z tym przepisem nie ma zatem znaczenia okoliczność, że w chwili złożenia wniosku o częściowe zwolnienie z grzywny Komisja dysponowała już informacjami na temat okoliczności faktycznych, do których odnoszą się dowody na poparcie tego wniosku, lecz to, czy Komisja była, czy też nie była już w stanie wykazać w odpowiedni sposób, bez posłużenia się owymi dowodami, rzeczywiste wystąpienie wspomnianych okoliczności faktycznych.

40. Wbrew temu, co twierdzi Sąd, zdaniem Recylexu zastosowanie pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. wymaga rzeczywistego porównania wartości dowodowej informacji dostarczonych przez przedsiębiorstwo wnoszące o częściowe zwolnienie z grzywny z wartością dowodową posiadanych już przez Komisję informacji. Na poparcie swojego argumentu Recylex odsyła do pkt 405 i 406 wyroku Deutsche Bahn oraz do wyroków: z dnia 29 lutego 2016 r., Schenker/Komisja ( 15 ); z dnia 17 maja 2013 r., MRI/Komisja ( 16 ).

41. Recylex podnosi wreszcie, że w pkt 88 i 89 zaskarżonego wyroku Sąd niesłusznie oparł się na orzecznictwie dotyczącym pkt 23 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r., ponieważ przepis ten oraz pkt 26 akapit trzeci komunikatu z 2006 r. opierają się na różnych kryteriach przyznania częściowego zwolnienia z grzywny.

42. Komisja podnosi, że celem częściowego zwolnienia z grzywny, będącego wyjątkiem od zasady, zgodnie z którą przedsiębiorstwo musi zostać ukarane za popełnione przez nie naruszenia reguł konkurencji, jest zachęcenie przedsiębiorstw do szybkiego podejmowania współpracy w celu złagodzenia kar poprzez stworzenie klimatu niepewności w drodze przyznania mniejszych obniżek kwoty grzywny dla tych przedsiębiorstw, które wolniej podejmują decyzję o współpracy.

43. Zgodnie z tym celem kryterium mające zastosowanie do przyznania częściowego zwolnienia z grzywny na podstawie pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. wymaga, zdaniem Komisji, spełnienia dwóch warunków: (i) przedsiębiorstwo wnioskujące o zwolnienie z grzywny musi być pierwszym przedsiębiorstwem, które udowodni okoliczności faktyczne, o których Komisja wcześniej nie wiedziała; (ii) wspomniane okoliczności faktyczne powinny umożliwić Komisji dokonanie nowych ustaleń dotyczących wagi i czasu trwania naruszenia. Zgodnie z pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. istotne powinny być zatem wyłącznie dowody dostarczone przez przedsiębiorstwo, a nie dowody, które Komisja już posiada.

44. Chociaż brzmienie pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. nie jest identyczne z brzmieniem pkt 23 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r., jednak zdaniem Komisji nowy komunikat z 2006 r. nie miał na celu podważenia kryterium, na którym przepis ten się opierał, ani też jego wykładni czy celu.

45. Wreszcie, Komisja zauważa, że kryterium uznane przez Recylexu za właściwe nie jest zgodne z celami realizowanymi przez komunikat w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. Po pierwsze, kryterium to byłoby trudne do zastosowania w praktyce, ponieważ wymagałoby porównania wartości dowodowej informacji dostarczonych przez przedsiębiorstwo z informacjami posiadanymi już przez Komisję w odniesieniu do tej samej okoliczności faktycznej w celu ustalenia, czy informacje te są istotne w rozumieniu pkt 25 komunikatu w sprawie współpracy z 2006 r., to znaczy czy nie wymagają potwierdzenia przez inne dowody. Po drugie, jeśli kryterium to byłoby stosowane przez analogię do wniosków o całkowite zwolnienie z grzywny, mogłoby ono prowadzić do sytuacji, w której dwa przedsiębiorstwa mogą jednocześnie skorzystać z całkowitego zwolnienia z grzywny ( 17 ), mimo iż celem komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji jest zapewnienie, aby tylko jedno przedsiębiorstwo mogło zostać nagrodzone całkowitym zwolnieniem z grzywny.

c) Ocena

46. Należy przede wszystkim odrzucić zarzuty, jakie Recylex podnosi w odniesieniu do zaskarżonego wyroku, dotyczące spójności i jasności rozumowania Sądu. Punkty 84–89 zaskarżonego wyroku, których dotyczy ten zarzut, nie cechują się moim zdaniem żadną niejednoznacznością. Z przedstawionego w nich uzasadnienia wynika bowiem jasno, że Sąd dokonał wykładni pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. w ten sposób, że jego zastosowanie jest ograniczone jedynie do przypadku, w którym przedsiębiorstwo uczestniczące w porozumieniu dostarcza Komisji „nowe informacje” (pkt 85), to znaczy przedstawia dowody dotyczące „nowych okoliczności faktycznych” (pkt 86), „uprzednio nieznanych Komisji” (pkt 84). Z uzasadnienia tego wynika również jasno, że zdaniem Sądu, w przypadku gdy przesłanka ta nie jest spełniona, to znaczy gdy dowody przedstawione przez przedsiębiorstwo nie dotyczą okoliczności faktycznych uprzednio nieznanych Komisji, wniosek o częściowe zwolnienie z grzywny należy oddalić niezależnie od jakiejkolwiek oceny wartości dowodowej owych dowodów (pkt 88), a także że taka ocena wchodzi w grę jedynie w przypadku, gdy przedsiębiorstwo dostarczyło dowody dotyczące „nowej okoliczności faktycznej” (pkt 89).

47. Analiza przeprowadzona przez Sąd w pkt 90–115 zaskarżonego wyroku, dotycząca pierwszego zarzutu skargi, oraz w pkt 105–108, dotycząca drugiego zarzutu skargi, była ściśle zgodna z zasadami przedstawionymi w pkt 84–89 zaskarżonego wyroku i z dokonaną w tych punktach wykładnią pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. Zgodnie z tą wykładnią Sąd ograniczył się bowiem do dokonania oceny, czy w chwili złożenia przez Recylexa wniosku o częściowe zwolnienie z grzywny Komisja „[wiedziała] już”, po pierwsze, o spotkaniu naruszającym reguły konkurencji w Windhagen i o okoliczności, że naruszenie rozpoczęło się jesienią 2009 r. (pierwszy zarzut skargi), a po drugie, o okoliczności, że porozumienie dotyczyło również terytorium Francji ( 18 ) (drugi zarzut skargi).

48. Okoliczność, że w dwóch różnych fragmentach zaskarżonego wyroku Sąd, odnosząc się do odręcznych notatek Campine, użył innej terminologii, stwierdzając, po pierwsze, że notatki te „zawierały różne informacje dowodzące, iż jest to zapis spotkania naruszającego reguły konkurencji” („they contain information that established that this was a record of anticompetitive discussions”) (pkt 93), a po drugie, że „na podstawie treści i znaczenia tych notatek można było udowodnić, iż różne wymienione w nim przedsiębiorstwa i ich przedstawiciele uczestniczyli w dniu 23 września 2009 r. w antykonkurencyjnym spotkaniu” („it was possible to establish from the content and meaning of the handwritten notes that the various undertakings referred to and their representatives had participated, on 23 September 2009, in an anticompetitive meeting”) (pkt 95) ( 19 ), nie podważa powyższych uwag.

49. Abstrahując bowiem od faktu, że użycie czasownika „to establish” w pkt 95 zaskarżonego wyroku nie przekazuje wiernie wyrażenia zastosowanego w języku francuskim – który choć nie jest autentyczny, jest jednak językiem, w którym sporządzono ten wyrok ( 20 ) –, Sąd wyraźnie stwierdził w pkt 97 tego wyroku, iż jego analiza nie rozciągnęła się na ocenę wartości dowodowej dowodów będących już w posiadaniu Komisji, zanim Recylex złożył wniosek o złagodzenie kary. Innymi słowy, Sąd nie rozpatrywał kwestii, czy dowody te same w sobie umożliwiłyby Komisji wykazanie w odpowiedni sposób okoliczności faktycznych, których dotyczyły dowody przedstawione przez Recylexa, ani też nie wypowiedział się w tej kwestii, jak wydaje się natomiast twierdzić Recylex. Powrócę do owej kwestii w ramach analizy drugiej i trzeciej części pierwszego zarzutu odwołania.

50. W świetle powyższych uwag uważam zatem, że należy oddalić jako bezzasadną pierwszą część pierwszego zarzutu odwołania w zakresie, w jakim uznano w niej rozumowanie Sądu zawarte w pkt 79–99 zaskarżonego wyroku za niespójne i niejasne.

51. Niektóre z argumentów przedstawionych w ramach tej części oraz drugi zarzut odwołania wskazują na błąd popełniony przez Sąd przy dokonywaniu wykładni pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

52. W celu zbadania tego zarzutu uważam, że należy, po pierwsze, pozostawić na marginesie kwestię – mimo iż jest ona zasadnicza w przeciwstawnych argumentach stron – znaczenia, jakie należy nadać zmianom, które zostały wprowadzone do systemu częściowego zwolnienia z grzywny w komunikacie w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. Zamiast koncentrować się, przynajmniej początkowo, na różnorodności sformułowań przyjętych w dwóch kolejnych wersjach komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji, wydaje mi się, że lepiej jest zacząć od dosłownej, systemowej i celowościowej analizy pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

53. W odniesieniu do kwestii pierwszej brzmienie tego punktu pozwala określić cztery przesłanki, które powinien spełniać złożony przez przedsiębiorstwo wniosek, aby mogło ono skorzystać z częściowego zwolnienia z grzywny.

54. Pierwsza z nich jest przesłanką dotyczącą czasu: przedsiębiorstwo powinno jako pierwsze przedstawić Komisji dowody, które są istotne w celu przyznania częściowego zwolnienia z grzywny. Ta sama przesłanka jest przewidziana w pkt 8 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. w odniesieniu do całkowitego zwolnienia z grzywny. Istnienie przesłanki czasowej ma zasadnicze znaczenie dla skuteczności programu łagodzenia kar, ponieważ stanowi ona zachętę dla przedsiębiorstw do jak najszybszego podjęcia współpracy z organem ochrony konkurencji. W braku tej przesłanki przedsiębiorstwa byłyby skłaniane do preferowania postawy wyczekującej – biorąc w szczególności pod uwagę negatywne konsekwencje, na jakie narażałyby się, ujawniając istnienie porozumienia – w nadziei, że inni uczestnicy kartelu również zdecydują się nie współpracować. Natomiast postawa taka staje się niekorzystna, w przypadku gdy każde przedsiębiorstwo wie, że tylko poprzez ujawnienie kartelu, zanim uczynią to inni jego uczestnicy, może skorzystać ze zwolnienia z grzywny ( 21 ). Ustanowienie przesłanki czasowej może ponadto podsycić do pewnego stopnia wzajemną nieufność między uczestnikami kartelu, co może przyczynić się do jego wcześniejszego rozwiązania lub ujawnienia. Powyższe uwagi dotyczą zarówno przyznania całkowitego zwolnienia z grzywny, jak również, uwzględniając odpowiednie różnice, współpracy, która jest istotna jedynie dla celów częściowego zwolnienia z grzywny lub obniżenia jej kwoty. Przesłanka ta oznacza, że tylko jedno przedsiębiorstwo – które jako pierwsze w porządku chronologicznym przedstawiło dowody w rozumieniu pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji – może skorzystać z częściowego zwolnienia z grzywny, podobnie jak – jak słusznie podkreśla Komisja – tylko jedno przedsiębiorstwo może skorzystać z całkowitego zwolnienia z grzywny.

55. Druga przesłanka przewidziana w pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. dotyczy wartości dowodów dostarczonych przez przedsiębiorstwo, które składa wniosek o częściowe zwolnienie z grzywny: muszą to być „istotne dowody”. Z pkt 25 tego komunikatu wynika, że za „istotne” należy uznać dowody, które nie wymagają potwierdzenia w przypadku ich zakwestionowania. Innymi słowy, aby skorzystać z częściowego zwolnienia z grzywny, przedsiębiorstwo powinno przedstawić dowody, które same w sobie pozwalają Komisji na wykazanie w odpowiedni sposób okoliczności faktycznych podniesionych przez przedsiębiorstwo ( 22 ).

56. Zgodnie z przesłanką trzecią przedsiębiorstwo, które wnosi o przyznanie częściowego zwolnienia z grzywny, powinno przedstawić Komisji dowody dotyczące „dodatkowych faktów]”. Jak wynika w sposób bardziej wyraźny z innych wersji językowych, na przykład z wersji francuskiej („éléments de fait supplémentaires”), wersji angielskiej („additional facts”) lub wersji hiszpańskiej („hechos adicionales”), wyrażenie to odnosi się do dalszych, dodatkowych okoliczności faktycznych, które służą uzupełnieniu okoliczności faktycznych znanych już Komisji ( 23 ). Należy podkreślić, że zgodnie z tą przesłanką „uzupełnieniu” podlega podstawa faktyczna, na której opiera się ocena naruszenia dokonywana przez Komisję, a nie podstawa dowodowa ( 24 ).

57. Przesłanka czwarta dotyczy tego, czy okoliczności faktyczne, których dotyczą dowody przedstawione przez przedsiębiorstwo, zwiększają wagę lub czas trwania naruszenia. Wymagane jest, aby zaoferowana współpraca uzupełniała istniejącą podstawę faktyczną, tak aby umożliwić Komisji dokonanie nowych ustaleń ( 25 ) w przedmiocie naruszenia w stosunku do tych, których dotychczas dokonała ona na podstawie informacji dostarczonych przez inne przedsiębiorstwa lub na podstawie własnego dochodzenia.

58. Przesłanki, o których mowa powyżej, muszą być spełnione łącznie.

59. Zmieniając przedmiot analizy z brzmienia pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji na systematykę tego przepisu, elementem, na który zwraca się przede wszystkim uwagę, jest ujęcie systemu częściowego zwolnienia z grzywny w punkcie, który określa konsekwencje, dotyczące zmniejszenia grzywny, współpracy uregulowanej w pkt 24 tego komunikatu. Z powodów, które przedstawię, nie uważam jednak, by ta informacja dotycząca systematyki powinna mieć decydujący wpływ na wykładnię zasad w dziedzinie częściowego zwolnienia z grzywny, w szczególności poprzez objęcie współpracy, która prowadzi do tego rodzaju zwolnienia, zakresem współpracy takiej jak przewidziana w pkt 24 rzeczonego komunikatu.

60. Punkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. jest bowiem oparty na logice odmiennej od logiki pkt 24 tego komunikatu nie tylko ze względu na wspomniane powyżej przesłanki dotyczące przyznania zwolnienia ( 26 ), lecz również ze względu na zasady, na jakich współpraca przedsiębiorstwa jest wynagradzana. O ile zgodnie z pkt 26 akapit pierwszy komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. zastosowanie pkt 24 tego komunikatu prowadzi do zmniejszenia grzywny poprzez zastosowanie obniżek procentowych ustalonych na podstawie rzeczywistego wkładu każdego przedsiębiorstwa pod względem jakości i czasu interwencji, o tyle pkt 26 akapit trzeci tego komunikatu przewiduje, że Komisja nie uwzględni przy ustalaniu kwoty ewentualnej grzywny, która ma zostać nałożona na przedsiębiorstwo, okoliczności faktycznych, których dotyczy wniosek o częściowe zwolnienie z grzywny, a zatem części niezgodnego z prawem zachowania danego przedsiębiorstwa. W tym względzie skorzystanie z częściowego zwolnienia z grzywny jest zbliżone do skorzystania z całkowitego zwolnienia z grzywny przyznanego przedsiębiorstwu, które zapewnia „[d]ecydujący wkład w rozpoczęcie dochodzenia lub stwierdzenie naruszenia” ( 27 ).

61. Różnorodność kryteriów, od których uzależnione jest zastosowanie częściowego zwolnienia z grzywny w stosunku do zmniejszeń grzywny przewidzianych w pkt 24 w związku z pkt 26 akapit pierwszy komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., a także odmienny sposób wynagrodzenia odzwierciedlają jakościową różnicę współpracy ze strony przedsiębiorstwa. Aby przedsiębiorstwo mogło skorzystać z częściowego zwolnienia z grzywny, nie wystarczy, by przedstawiło ono „dowody […], które przyczyniają się do znacznego zwiększenia wartości dowodów będących już w posiadaniu Komisji”, które „[zwiększają] możliwość udowodnienia przez Komisję istnienia domniemanego kartelu” ( 28 ), nawet jeśli są one istotne w rozumieniu pkt 25 zdanie ostatnie tego komunikatu, lecz niezbędny jest warunek dodatkowy. Konieczne jest, aby dowody przedstawione przez przedsiębiorstwo ukazywały Komisji inny wymiar naruszenia pod względem jego czasu trwania lub wagi.

62. Gdyby było inaczej, sytuacja uregulowana w pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. różniłaby się od sytuacji przewidzianej w pkt 24 i 25 tego komunikatu – obejmującej już przypadek, w którym przedsiębiorstwo przedstawia „istotne dowody” – tylko charakterem okoliczności faktycznych, których dotyczą te dowody. Natomiast, oprócz powyższych uwag, na przeszkodzie takiemu utożsamieniu stoi również brak jakiegokolwiek wyraźnego odniesienia w pkt 26 akapit trzeci do materiału dowodowego, jakim Komisja dysponuje w chwili złożenia wniosku o częściowe zwolnienie z grzywny, w przeciwieństwie do pkt 24, który wyraźnie wskazuje, że przedsiębiorstwa muszą przedstawić dowody, które przyczyniają się do znacznego zwiększenia wartości „dowodów będących już w posiadaniu Komisji”.

63. Wreszcie, jeśli chodzi o cele określone w pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., polegają one, po pierwsze, na umożliwieniu Komisji nagrodzenia przedsiębiorstwa, które dostarcza nowe dowody, takie jak ujawnienie dłuższego czasu trwania lub większej wagi kartelu, o którym Komisja już wiedziała i w odniesieniu do którego przyznała ona już pełne zwolnienie z grzywny innemu uczestniczącemu przedsiębiorstwu, a po drugie, na zagwarantowaniu przedsiębiorstwu, które nie może już kwalifikować się do zwolnienia z grzywny, że w przypadku gdy będzie ono współpracować poprzez dostarczenie nowych dowodów do dochodzenia, jego wkład nie doprowadzi do zwiększenia kary, która zostałaby na nie nałożona, gdyby nie ujawniło ono owych dowodów ( 29 ). Przedsiębiorstwo, które jedynie pogłębiło wiedzę Komisji na temat pewnego okresu lub konkretnego aspektu naruszenia, nie kwalifikuje się w świetle tych celów do częściowego zwolnienia z grzywny, niezależnie od znaczenia i użyteczności dokumentów dostarczonych w celu potwierdzenia dowodów, którymi dysponuje Komisja, dotyczących okoliczności odnoszących się do charakteru, zasięgu lub mechanizmów kartelu, które są jej już znane ( 30 ).

64. Na podstawie powyższych uwag, opierając się na wykładni literalnej, systemowej i celowościowej pkt 26 akapit trzeci komunikatu z 2006 r., jestem zdania, iż przepis ten należy interpretować w ten sposób, że aby przedsiębiorstwu mogło zostać przyznane częściowe zwolnienie z grzywny, nie wystarczy, by przedstawiło ono istotne dowody pozwalające Komisji na ustalenie okoliczności faktycznych mogących zwiększyć wagę lub czas trwania naruszenia, lecz konieczne jest także, by w chwili złożenia wniosku owe okoliczności faktyczne nie były już znane Komisji w sensie, który zostanie wyjaśniony poniżej.

65. Wniosku tego nie podważa moim zdaniem okoliczność, że w pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. nie powtórzono bardziej wyraźnych sformułowań użytych w pkt 23 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r.

66. Niewątpliwie wyrażenie „stan[..] faktyczn[y] uprzednio nieznan[y] Komisji” jest pozbawione niejednoznaczności co do wymogu, zgodnie z którym we wniosku o częściowe zwolnienie z grzywny należy dostarczyć Komisji „nowe informacje” ( 31 ). Jednakże moim zdaniem z samego faktu, że to samo wyrażenie nie zostało powtórzone w komunikacie z 2006 r., nie można by wyciągnąć wniosku, iż Komisja miała zamiar usunięcia tego wymogu z przesłanek przyznania częściowego zwolnienia z grzywny.

67. Po pierwsze, jak wskazałem powyżej, chociaż brzmienie pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. jest mniej wyraźne w zakresie, w jakim użyto w nim wyrażenia „dodatkowe fakty”, pozwala ono jednak na wykładnię, zgodnie z którą wniosek o częściowe zwolnienie z grzywny powinien zwrócić uwagę Komisji na dalsze okoliczności faktyczne, które wcześniej nie były jej znane.

68. Po drugie, z oświadczeń Komisji towarzyszących przyjęciu komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. wynika, że kryterium przyznania częściowego zwolnienia z grzywny nie zostało zmienione, lecz jedynie uściślone, w szczególności jeśli chodzi o wartość dowodową, jaką powinny posiadać dowody przedstawione przez przedsiębiorstwa ( 32 ).

69. Wbrew temu, co twierdzą wnoszące odwołanie, nie jest zatem możliwe przypisanie decydującej wartości porównaniu różnych sformułowań zawartych w pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. i w pkt 23 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r.

70. Na podstawie całości powyższych uwag uważam zatem, że Sąd prawidłowo zinterpretował pkt 26 akapit trzeci komunikatu z 2006 r., uznając, iż jedną z przesłanek jego zastosowania jest to, że dowody przedstawione przez przedsiębiorstwo muszą dotyczyć okoliczności faktycznych, które nie były wcześniej znane Komisji.

71. Należy jednak uściślić, że aby wykluczyć możliwość skorzystania z częściowego zwolnienia z grzywny, nie wystarczy okoliczność, iż Komisja jest w stanie domniemywać jedynie na podstawie przypuszczeń okoliczności faktyczne, których dotyczą informacje dostarczone przez przedsiębiorstwo, lecz konieczne jest, by dysponowała ona już dowodami, choćby były one tylko poszlakami, pozwalającymi jej uznać, że owe okoliczności faktyczne miały miejsce, nawet jeśli Komisja nie jest jeszcze w stanie wykazać ich w odpowiedni sposób. W takich przypadkach dowody dostarczone przez przedsiębiorstwo nie pozwalają bowiem na „ustalenie” nowego dowodu, lecz jedynie zwiększają możliwość udowodnienia przez Komisję okoliczności faktycznych, których dotyczą te dowody, w związku z czym kwalifikują się one wyłącznie do celów zmniejszenia grzywny ( 33 ).

72. Podsumowując, aby zakwalifikować się do częściowego zwolnienia z grzywny, przedsiębiorstwo powinno jako pierwsze podać do wiadomości Komisji okoliczności faktyczne mogące zwiększyć czas trwania lub wagę naruszenia oraz przedstawić dowody, które umożliwią tej instytucji ich ustalenie. Jeżeli Komisja wiedziała już o tych okolicznościach faktycznych w rozumieniu wskazanym w poprzednim akapicie lub jeżeli przedstawione dowody nie spełniają takiego standardu dowodowego, przedsiębiorstwo będzie mogło ewentualnie skorzystać ze zmniejszenia grzywny na podstawie pkt 26 akapit pierwszy komunikatu w sprawie współpracy.

73. Argument Recylexu, zgodnie z którym w celu zastosowania pkt 26 akapit trzeci komunikatu z 2006 r. nie jest konieczne, aby Komisja nie wiedziała o okolicznościach faktycznych, których dotyczy wniosek o częściowe zwolnienie z grzywny, należy zatem moim zdaniem odrzucić ( 34 ). Z powyższego wynika, że wbrew temu, co twierdzi Recylex w ramach drugiego zarzutu odwołania, i jak słusznie wyjaśnił Sąd w pkt 88 zaskarżonego wyroku, porównanie wartości dowodowej dowodów przedstawionych przez Recylex na poparcie jego wniosku o częściowe zwolnienie z grzywny i dowodów będących już w posiadaniu Komisji w dniu złożenia rzeczonego wniosku nie jest w każdym razie istotne w przypadku, gdy wspomniane dowody dotyczą okoliczności faktycznych już znanych Komisji w wyjaśnionym powyżej sensie. W takim przypadku bowiem zastosowanie pkt 26 akapit trzeci komunikatu z 2006 r. jest w każdym razie wykluczone.

74. Pragnę ponadto zauważyć, że nawet gdyby należało przyjąć wykładnię tego przepisu przedstawioną przez Recylex, jest ona moim zdaniem błędna. Recylex podnosi w istocie, że częściowe zwolnienie z grzywny przysługuje przedsiębiorstwu, ilekroć w chwili złożenia wniosku Komisja nie jest już w stanie udowodnić w odpowiedni sposób okoliczności faktycznych, których dotyczą dowody dostarczone na poparcie tego wniosku. Natomiast taka wykładnia, która zasadniczo uzależnia odmowę przyznania częściowego zwolnienia z grzywny od warunku, by Komisja była już w posiadaniu istotnych dowodów w odniesieniu do tych okoliczności faktycznych, nie znajduje żadnego oparcia w brzmieniu pkt 26 akapit trzeci komunikatu z 2006 r., a także nie stanowi żadnej z przesłanek, od których uzależnione jest stosowanie pkt 24. Przepis ten wymaga bowiem, aby dowody przedstawione przez przedsiębiorstwo stanowiły dla Komisji znaczne zwiększenie wartości, które może zwiększyć możliwość udowodnienia przez Komisję istnienia domniemanego kartelu, lecz nie nakazuje on automatycznego uwzględnienia wniosku o zmniejszenie grzywny we wszystkich przypadkach, w których Komisja nie jest jeszcze w stanie udowodnić okoliczności faktycznych, których dotyczą wspomniane dowody. O ile jest oczywiste, że wniosek o zmniejszenie grzywny może zostać oddalony, w przypadku gdy Komisja dysponuje już wystarczającymi dowodami, o tyle we wszystkich innych przypadkach okoliczność, czy dowody przedstawione przez przedsiębiorstwo mogą doprowadzić do zmniejszenia grzywny, zależy od oceny ich wartości, jakiej należy dokonać w każdym konkretnym przypadku.

d) Wnioski w przedmiocie pierwszej części pierwszego zarzutu odwołania i w przedmiocie drugiego zarzutu odwołania

75. Na podstawie ogółu powyższych uwag proponuję zatem, aby Trybunał oddalił pierwszą część pierwszego zarzutu odwołania.

76. W ramach drugiego zarzutu odwołania Recylex zarzuca Sądowi, po pierwsze, że dokonał on błędnej wykładni kryterium prawnego dotyczącego stosowania pkt 26 akapit trzeci komunikatu z 2006 r., a po drugie, że nie zbadał on na podstawie innego kryterium uznanego przez Recylex za właściwe, czy dowody, którymi Komisja dysponowała przed złożeniem przez Recylex wniosku o złagodzenie kary, umożliwiły tej instytucji udowodnienie w odpowiedni sposób istnienia naruszenia dotyczącego Francji. W świetle powyższych uwag należy oddalić oba te zastrzeżenia, a zatem zarzut drugi w całości.

2. W przedmiocie drugiej i trzeciej części pierwszego zarzutu odwołania: przeinaczenie dowodów i naruszenie zasad dotyczących ciężaru dowodu

a) Zaskarżony wyrok

77. W pkt 91–96 zaskarżonego wyroku, których dotyczą części druga i trzecia pierwszego zarzutu odwołania, Sąd stwierdził, że z odręcznych notatek sporządzonych przez pracownika Campine, uzyskanych podczas kontroli przeprowadzonej w siedzibie Campine w okresie od dnia 26 do dnia 28 września 2012 r. i interpretowanych w świetle ogólnych informacji dotyczących porozumienia dostarczonych przez JCI we wniosku tej spółki o złagodzenie kary, można było już wywnioskować istnienie wielostronnego spotkania antykonkurencyjnego, które odbyło się około dnia 23 września 2009 r. Chociaż notatki te nie wymieniały wyraźnie miejsca, w którym odbyło się rzeczone spotkanie, i wskazywały dzień 24 września 2009 r., a nie dzień 23 września 2009 r., zawierały one zdaniem Sądu szereg informacji pozwalających uznać, że chodziło o zapis spotkania, w trakcie którego omawiano cenę zakupu zużytych akumulatorów, a nie, jak twierdzi Campine, o zapis negocjacji w sprawie przedłużenia umowy o przerób między JCI i Campine. W pkt 94 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że w celu ustalenia daty rozpoczęcia porozumienia nie jest istotne posiadanie informacji na temat miejsca, w którym odbyło się pierwsze spotkanie antykonkurencyjne. Na podstawie tych dowodów Sąd uznał, że Komisja „wiedziała”, iż spotkanie naruszające reguły konkurencji miało miejsce w dniu 23 września 2009 r., zanim otrzymała dostarczone przez Recylex w ramach jej wniosku o złagodzenie kary informacje, które raczej jedynie zwiększyły możliwość udowodnienia tej okoliczności przez Komisję (zob. pkt 96 zaskarżonego wyroku).

b) Argumenty stron

78. W ramach drugiej części pierwszego zarzutu odwołania Recylex zarzuca Sądowi, że w sposób oczywisty przeinaczył on odręczne notatki Campine i informacje dostarczone przez JCI w zakresie, w jakim uznał, iż dowody te umożliwiły Komisji wykazanie istnienia wielostronnego antykonkurencyjnego spotkania, które odbyło się w dniu 23 września 2009 r., oraz ustalenie początku naruszenia na ten dzień. Po pierwsze, Recylex podnosi, że informacje dostarczone przez JCI w dniu 28 czerwca 2012 r. nie zawierają żadnego odniesienia do jakiegokolwiek spotkania lub kontaktów sprzecznych z regułami konkurencji, które miały miejsce we wrześniu 2009 r., ani w żaden sposób nie sugerują, iż porozumienie rozpoczęło się w tym czasie. Po drugie, Recylex zauważa, że odręczne notatki Campine odnosiły się do innej daty niż dzień 23 września 2009 r. (24 września 2009 r.), że nie dostarczają one informacji ani na temat uczestników spotkania, ani na temat jego antykonkurencyjnego charakteru, i wreszcie, że Campine zaprzeczała w toku całego postępowania administracyjnego, jakoby notatki te dotyczyły antykonkurencyjnych kontaktów, i to pomimo tego, że jako podmiot wnioskujący o złagodzenie kary Campine była zobowiązana do lojalnej współpracy z Komisją.

79. W ramach trzeciej części pierwszego zarzutu odwołania Recylex twierdzi, że na Komisji spoczywa ciężar udowodnienia istnienia okoliczności faktycznych stanowiących naruszenie. Odręczne notatki Campine, nawet interpretowane w świetle informacji dostarczonych przez JCI w dniu 28 czerwca 2012 r., nie stanowią dokładnych i spójnych dowodów na istnienie naruszenia popełnionego poprzez zorganizowanie antykonkurencyjnego spotkania w Windhagen w dniu 23 września 2009 r. Poprzez stwierdzenie, że notatki te umożliwiły Komisji udowodnienie istnienia wspomnianego spotkania, Sąd naruszył zasady dotyczące ciężaru dowodu.

80. Zdaniem Komisji argumenty podniesione przez Recylex w ramach przedstawionych powyżej zarzutów są niedopuszczalne, ponieważ zmierzają zasadniczo do ponownej oceny dowodów przez Trybunał. Komisja kwestionuje również te argumenty co do istoty.

c) Ocena

81. Oba zarzuty podniesione przez Recylex opierają się moim zdaniem na błędnej wykładni zaskarżonego wyroku. Wbrew temu, co twierdzi Recylex, Sąd w żaden sposób nie stwierdził w pkt 93–97 zaskarżonego wyroku, że dowody będące w posiadaniu Komisji, zanim Recylex złożył wniosek o złagodzenie kary, a mianowicie odręczne notatki Campine i informacje dostarczone przez JCI w dniu 28 czerwca 2012 r., stanowiły wystarczający dowód na to, że w dniu 23 września 2009 r. w Windhagen między uczestnikami porozumienia odbyło się antykonkurencyjne spotkanie ( 35 ).

82. Natomiast Sąd jedynie stwierdził, jak już wskazałem w pkt 49 niniejszej opinii, że wspomniane powyżej dokumenty, rozpatrywane łącznie, umożliwiły Komisji powzięcie wiadomości o tym, że antykonkurencyjne spotkanie odbyło się w dniu 23 września 2009 r. Wynika to wyraźnie zarówno z ustaleń Sądu poczynionych w pkt 85–89 zaskarżonego wyroku, dotyczących wykładni pkt 26 akapit trzeci komunikatu z 2006 r., którego zastosowanie stanowią pkt 91–97 tego wyroku ( 36 ), jak i w szczególności z pkt 96 i 97 rzeczonego wyroku.

83. W pierwszym z tych punktów, po przeanalizowaniu odręcznych notatek Campine w świetle dokumentów dostarczonych przez JCI, Sąd stwierdził, że „Komisja wiedziała już o tym, iż w dniu 23 września 2009 r. miało miejsce spotkanie sprzeczne z regułami konkurencji, jeszcze zanim otrzymała informacje od Recylexu” ( 37 ). W istocie w tym samym punkcie Sąd wyjaśnił dalej, iż informacje dostarczone przez Recylex „[…] pozwoliły zwiększyć możliwość udowodnienia tej okoliczności przez Komisję”. Uważam jednak, że ze zdania tego, w szczególności interpretowanego w świetle całości uzasadnienia, w które się ono wpisuje, nie można wywieść, iż Sąd zamierzał stwierdzić, że owe notatki i dokumenty były same w sobie wystarczające, aby udowodnić w odpowiedni sposób, że wspomniane spotkanie się odbyło.

84. W pkt 97 zaskarżonego wyroku Sąd uznał za nieistotne dla sprawy argumenty podniesione przez Recylex na podstawie porównania wartości dowodowej dokumentów dostarczonych przez tę spółkę z dokumentami będącymi już w posiadaniu Komisji. Zgodnie z wykładnią pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., przyjętą w pkt 85–89 zaskarżonego wyroku, Sąd nie uznał za konieczne dokonania takiego porównania. Sąd nie mógł zatem dojść do wniosku, jak błędnie uważa Recylex, że dowody znajdujące się w posiadaniu Komisji były same w sobie wystarczające do udowodnienia daty rozpoczęcia naruszenia, niezależnie od informacji dostarczonych przez Recylex w ramach jego wniosku o złagodzenie kary.

d) Wnioski w przedmiocie drugiej i trzeciej części pierwszego zarzutu odwołania oraz w przedmiocie tego zarzutu w całości

85. W świetle powyższych uwag uważam, że należy również oddalić drugą i trzecią część pierwszego zarzutu odwołania Recylexu, bez konieczności rozpatrywania, czy – jak twierdzi Recylex – Sąd przeinaczył badane dowody. Pragnę w tym względzie zauważyć, iż w ramach drugiej części zarzutu Recylex nie zaprzeczył, że dowody te umożliwiły Komisji powzięcie wiadomości o tym, że w dniu 23 września 2009 r. między uczestnikami porozumienia miało miejsce antykonkurencyjne spotkanie, jak stwierdził Sąd, lecz jedynie, że Komisja była już w stanie wykazać w odpowiedni sposób tę okoliczność, zanim uzyskała informacje dostarczone przez Recylex.

86. W świetle ogółu powyższych uwag moim zdaniem należy oddalić w całości pierwszy zarzut odwołania.

C. W przedmiocie trzeciego zarzutu odwołania: błąd w stosowaniu pkt 26 akapit pierwszy komunikatu w sprawie współpracy z 2006 r.

1. Zaskarżony wyrok

87. Trzeci zarzut odwołania jest skierowany przeciwko pkt 136–154 zaskarżonego wyroku, w których Sąd oddalił czwarty zarzut skargi Recylexu. W ramach tego zarzutu Recylex twierdził, że Eco-Bat, która została uznana przez Komisję za przedsiębiorstwo, które jako pierwsze dostarczyło dowodów znacznie zwiększających wartość dowodów będących już w jej posiadaniu, uchybił ciążącemu na nim obowiązkowi współpracy z Komisją, ponieważ dostarczył niepełnych i wprowadzających w błąd informacji w odniesieniu do obszarów objętych naruszeniem, w związku z czym powinien zostać wyłączony z korzyści przewidzianej w pkt 26 akapit pierwszy komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. Recylex podniósł, że w następstwie wykluczenia Eco-Bat powinien on był zająć miejsce tej spółki i skorzystać z maksymalnego obniżenia grzywny, wynoszącego 50%, na podstawie pkt 26 akapit pierwszy tiret pierwsze komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

88. Nie rozpatrując argumentów Recylexu dotyczących współpracy Eco-Bat, Sąd odpowiedział przecząco na pytanie, czy w przypadku gdy dwa przedsiębiorstwa przedstawiły dowody znacznie zwiększające wartość dowodów będących już w posiadaniu Komisji, przedsiębiorstwo, które przedstawiło je w drugiej kolejności, może zająć miejsce pierwszego przedsiębiorstwa, jeśli współpraca z tym pierwszym przedsiębiorstwem okazała się niezgodna z wymogami określonymi w pkt 12 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. ( 38 ).. W oparciu o zawężającą wykładnię przepisów dotyczących łagodzenia kar Sąd orzekł w pkt 147–150 zaskarżonego wyroku, że z brzmienia wspomnianego komunikatu, a tym bardziej z jego logiki nie wynika, iż nieprzestrzeganie obowiązku współpracy wpływa na porządek chronologiczny złożenia wniosków o złagodzenie kary.

89. W konsekwencji Sąd uznał, że Komisja nie popełniła żadnego błędu, nie przyznając Recylexowi zmniejszenia grzywny w ramach przedziału wynoszącego 30–50%.

2. Argumenty stron

90. Recylex podnosi, że Sąd błędnie zastosował komunikat w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. i naruszył prawo, stwierdzając, że nawet gdyby współpraca Eco-Bat nie spełniała przesłanek określonych w pkt 12 tego komunikatu, Recylex nie mógłby zająć miejsca Eco-Bat zgodnie ze skalą zmniejszenia grzywny przewidzianą w pkt 26 akapit pierwszy rzeczonego komunikatu. Zdaniem Recylexu z brzmienia, struktury i celów komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. wynika, że przedsiębiorstwo, którego współpraca nie spełnia przesłanek określonych w pkt 12 tego komunikatu, musi zostać pominięte dla celów kwalifikacji przewidzianej w pkt 26 akapit pierwszy owego komunikatu oraz że nie powstaje kwestia, jakie jest jego miejsce w ramach tej kwalifikacji. Wbrew temu, co twierdzi Sąd, takie podejście w żaden sposób nie groziłoby osłabieniem zachęty dla przedsiębiorstw do podjęcia jak najszybszej współpracy z Komisją, lecz raczej jeszcze bardziej zachęcałoby je do skutecznej, pełnej i szybkiej współpracy.

91. Komisja uważa, że trzeci zarzut odwołania jest bezzasadny. Nawet gdyby Eco-Bat naruszył ciążący na nim obowiązek współpracy, prowadziłoby to jedynie do wyłączenia go z możliwości skorzystania ze zmniejszenia grzywny, nie przynosząc żadnej korzyści spółce Recylex, która nie mogłaby zająć miejsca Eco-Bat, ponieważ w żadnym razie nie spełnia przesłanki, zgodnie z którą musi ona być „pierwszym” przedsiębiorstwem, które dostarcza dowodów znacznie zwiększających wartość dowodów będących już w posiadaniu Komisji. Zdaniem Komisji wykładnia zaproponowana przez Recylex nie jest zgodna z celem komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., ponieważ nie tylko nie zwiększyłaby ona zachęty dla uczestników porozumienia sprzecznego z regułami konkurencji do podjęcia jak najszybszej współpracy z Komisją, lecz mogłaby wręcz prowadzić do hipotetycznej sytuacji, w której dwa przedsiębiorstwa korzystają ze zmniejszenia grzywny w ramach tego samego przedziału.

3. Ocena

92. Aby móc skorzystać ze zmniejszenia grzywny na podstawie pkt 24 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., przedsiębiorstwo musi dostarczyć Komisji takie dowody domniemanego naruszenia, które przyczyniają się do znacznego zwiększenia wartości dowodów będących już w posiadaniu tej instytucji.

93. Zdanie ostatnie tego punktu przewiduje, że przedsiębiorstwo musi ponadto spełnić łącznie warunki określone w pkt 12 lit. a)c) tego komunikatu. Przedsiębiorstwo to „współpracuje w sposób prawdziwy […], pełny i ciągły, natychmiast od momentu złożenia wniosku w ramach procedury administracyjnej prowadzonej przez Komisję” [pkt 12 lit. a)], „przerywa [ono] swój udział w domniemanym kartelu natychmiast po złożeniu wniosku” [pkt 12 lit. b)] oraz nie jest dopuszczalne, aby rozważając złożenie wniosku do Komisji, „zniszczyło [ono], sfałszowało lub ukryło dowody istnienia domniemanego kartelu ani ujawniło komukolwiek […] zamiar złożenia wniosku lub jego treść [pkt 12 lit. c)]. Zgodnie z pkt 30 akapit drugi komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., jeżeli Komisja uzna, że przedsiębiorstwo nie spełniło warunków określonych w pkt 12 tego komunikatu, „nie będzie mu przysługiwać żadne preferencyjne traktowanie”.

94. Punkt 24 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. ustanawia zatem, po pierwsze, materialną przesłankę przyznania zmniejszenia grzywny, a mianowicie przekazanie Komisji dowodów mających szczególną wartość dowodową, a po drugie, wymaga przestrzegania pewnych przesłanek, które można określić jako dotyczące tego, czy przedsiębiorstwo zasługuje na zmniejszenie grzywny, i które dotyczą zachowania przedsiębiorstwa zarówno przed złożeniem wniosku o zmniejszenie grzywny, jak i po jego złożeniu. W przypadku gdy nie jest spełniona pierwsza z rzeczonych przesłanek, przedsiębiorstwo nie kwalifikuje się do zmniejszenia grzywny zgodnie z pkt 29 wspomnianego komunikatu, natomiast jeśli nie są spełnione drugie z owych przesłanek, przedsiębiorstwu nie będzie przysługiwać żadne preferencyjne traktowanie zgodnie z wyżej wymienionym pkt 30 akapit drugi, mimo iż kwalifikuje się ono do zmniejszenia grzywny.

95. Punkt 26 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. określa kryteria ustalania wysokości obniżenia kwoty grzywny, które będzie przysługiwać przedsiębiorstwu kwalifikującemu się do celów takiego obniżenia i spełniającemu przesłanki dotyczące tego, czy dane przedsiębiorstwo zasługuje na zmniejszenie grzywny, określone we wspomnianym pkt 12.

96. W tym względzie należy zaznaczyć, że w systemie rzeczonego komunikatu określa się w pierwszej kolejności, w stosunku do czasu, przedział zmniejszenia grzywny, z którego może skorzystać pojedyncze przedsiębiorstwo, a dopiero następnie, w ramach tego przedziału konkretne obniżenie grzywny jest ustalane na podstawie zwiększenia wartości dowodów będących już w posiadaniu Komisji przez dostarczone dowody ( 39 ).

97. Takie podejście prowadzi do wzmocnienia przesłanki dotyczącej czasu jako czynnika zachęty do współpracy, o którego znaczeniu dla skuteczności programu łagodzenia sankcji wspomniałem już powyżej ( 40 ). Przedsiębiorstwa wiedzą, że jedynie podejmując współpracę, zanim uczynią to inne przedsiębiorstwa, będą mogły kwalifikować się do zmniejszenia grzywny w maksymalnej wysokości i to niezależnie od rzeczywistego zwiększenia wartości przez dostarczone dowody, które zostanie poddane ocenie dopiero na późniejszym etapie w celu określenia kwoty obniżenia w granicach wskazanego przedziału.

98. Wynika z tego, że wymiar czasowy współpracy, a zatem porządek chronologiczny złożenia wniosków o zmniejszenie grzywny ma przeważające znaczenie w systemie komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. ( 41 )

99. Przyjęcie stanowiska Recylexu prowadziłoby zatem nie tylko do pominięcia brzmienia pkt 26 akapit pierwszy komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r., który określa przedziały zmniejszenia grzywny jedynie w zależności od porządku chronologicznego złożenia wniosków, lecz byłoby także sprzeczne z samą systematyką tego komunikatu.

100. Jak słusznie podnosi Komisja, nawet gdyby Eco-Bat nie spełnił wyżej wymienionych przesłanek dotyczących tego, czy dane przedsiębiorstwo zasługuje na zmniejszenie grzywny, tracąc korzyść wynikającą z preferencyjnego traktowania, Recylex nie mógłby w każdym razie skorzystać z przedziału zmniejszenia grzywny przewidzianego w tiret pierwszym tego punktu tylko z tego powodu, że nie był on przedsiębiorstwem, które jako pierwsze przedstawiło dowody znacznie zwiększające wartość dowodów będących już w posiadaniu Komisji, w związku z czym nie spełnia on przesłanek przewidzianych w pkt 26 akapit pierwszy tiret pierwsze komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

101. Utrata korzyści wynikającej ze zmniejszenia grzywny z powodu niespełnienia przesłanek określonych w pkt 12 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r. nie jest równoznaczna ze stwierdzeniem braku spełnienia przesłanki materialnej przewidzianej w pkt 24 tego komunikatu, w związku z czym nie może ona działać na korzyść innych uczestników programu łagodzenia sankcji Komisji, których wniosek jest późniejszy, podważając porządek chronologiczny złożenia wniosków, na którym opiera się określenie przedziałów zmniejszenia grzywny w rozumieniu pkt 26 akapit pierwszy wspomnianego komunikatu ( 42 ).

102. Na podstawie powyższych uwag jestem zatem zdania, że należy oddalić jako bezzasadny również trzeci zarzut odwołania Recylexu.

VI. Wnioski wstępne

103. W świetle wszystkich powyższych uwag jestem zdania, że należy oddalić wszystkie zarzuty odwołania podniesione przez Recylex oraz odwołanie w całości.

VII. W przedmiocie kosztów

104. Na podstawie art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 137 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.

105. Ponieważ proponuję, aby Trybunał oddalił odwołanie, a Komisja wniosła o obciążenie kosztami drugiej strony, należy moim zdaniem obciążyć wnoszące odwołanie kosztami postępowania.

VIII. Wnioski

106. Na podstawie całości powyższych uwag proponuję, aby Trybunał: – oddalił odwołanie; – obciążył wnoszące odwołanie kosztami postępowania.

( 1 ) Język oryginału: włoski.

( 2 ) T‑222/17, EU:T:2019:356.

( 3 ) C(2017) 900 final (sprawa AT.40018 – Recykling akumulatorów samochodowych).

( 4 ) Dz.U. 2006, C 298, s. 17.

( 5 ) Obwieszczenie [Komunikat] Komisji w sprawie zwolnienia z grzywien oraz zmniejszania grzywien w przypadkach karteli (Dz.U. 2002, C 45, s. 3).

( 6 ) Pragnę zauważyć, że podobny przepis, choć sformułowany w inny sposób, jest zawarty w art. 18 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 z dnia 11 grudnia 2018 r. mającej na celu nadanie organom ochrony konkurencji państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego (Dz.U. 2019, L 11, s. 3). Brzmienie tego jest następujące: „[p]aństwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku gdy wnioskodawca przedstawi istotne dowody, które krajowy organ ochrony konkurencji wykorzysta, aby udowodnić zaistnienie dodatkowych faktów, które doprowadzą do podwyższenia kar dla uczestników tajnego kartelu w porównaniu z karami, które w innym razie zostałyby na nich nałożone, krajowy organ ochrony konkurencji nie uwzględnia tych dodatkowych faktów podczas ustalania kary, która ma zostać nałożona na ubiegającego się o obniżenie kar wnioskodawcę, który przedstawił te istotne dowody”.

( 7 ) Wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 23 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1/2003 (Dz.U. 2006, C 210, s. 2).

( 8 ) Recylex wnosi o obniżenie grzywny do wysokości: 5876512 EUR w przypadku uwzględnienia trzech zarzutów odwołania; 17677434 EUR w przypadku uwzględnienia zarzutu pierwszego; 13302718 EUR w przypadku uwzględnienia zarzutu drugiego; 19099000 EUR w przypadku uwzględnienia tylko zarzutu trzeciego; 8227117 EUR w przypadku uwzględnienia zarzutu pierwszego i drugiego; 12626738 EUR w przypadku uwzględnienia zarzutu pierwszego i trzeciego; 9501941 EUR w przypadku uwzględnienia zarzutu drugiego i trzeciego.

( 9 ) Zobacz podobnie pkt 3 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

( 10 ) Zobacz pkt 38 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

( 11 ) Zobacz analogicznie wyroki: z dnia 18 maja 2006 r., Archer Daniels Midland i Archer Daniels Midland Ingredients/Komisja (C‑397/03 P, EU:C:2006:328, pkt 91); z dnia 8 grudnia 2011 r., Chalkor/Komisja (C‑386/10 P, EU:C:2011:815, pkt 60).

( 12 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 27 lutego 2014 r., LG Display i LG Display Taiwan/Komisja (T‑128/11, EU:T:2014:88, pkt 167).

( 13 ) T‑267/12, niepublikowany, EU:T:2016:110, pkt 377.

( 14 ) C‑227/14 P, EU:C:2015:258, pkt 79.

( 15 ) T‑265/12, EU:T:2016:111, pkt 386.

( 16 ) T‑154/09, EU:T:2013:260, pkt 117, 127.

( 17 ) Chodzi o przedsiębiorstwo, które jako pierwsze dostarczyło Komisji pewne informacje dotyczące określonego naruszenia, i przedsiębiorstwo, które jako drugie w porządku chronologicznym dostarczyło Komisji informacje potwierdzające to samo naruszenie, umożliwiające jej wykazanie tego naruszenia w odpowiedni sposób, mimo iż Komisja wiedziała już o istnieniu owego naruszenia.

( 18 ) Sąd zbadał, czy „przed złożeniem przez Recylexa wniosku o złagodzenie kar w dniu 23 października 2012 r. Komisja wiedziała o tym, że w dniu 23 września 2009 r. odbyło się spotkanie naruszające reguły konkurencji” (w wersji autentycznej w języku postępowania: „whether the Commission was already aware, before Recylex’s application for leniency of 23 October 2012, of the fact that an anticompetitive meeting had taken place on 23 September 2009”) (pkt 91), a wziąwszy pod uwagę różne dokumenty będące w posiadaniu Komisji przed złożeniem tego wniosku, Sąd doszedł do wniosku, że „Komisja wiedziała już” (pkt 96) o rzeczonym spotkaniu („the Commission was already aware of the fact that an anticompetitive meeting had taken place on 23 September 2009 before it received the information provided by Recylex”). Podobnie w pkt 106 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że „Komisja wiedziała już o tym, iż porozumienie obejmowało Francję, zanim Recylex złożył wniosek o częściowe zwolnienie z grzywny” („the Commission was already aware of the fact that the cartel covered France before Recylex’s application for partial immunity”). Wszystkie wyróżnienia są moje.

( 19 ) Wyróżnienie moje.

( 20 ) Wersja francuska pkt 95 brzmi następująco: „le contenu et le sens des notes manuscrites permettaient de savoir que les différentes entreprises citées et leurs représentants avaient participé, le 23 septembre 2009, à une réunion anticoncurrentielle”. Wyróżnienie moje.

( 21 ) Zobacz podobnie wyrok pkt 84; postanowienie z dnia 21 listopada 2013 r., Kuwait Petroleum i in./Komisja (C‑581/12 P, niepublikowane, EU:C:2013:772, pkt 20).

( 22 ) Pragnę zauważyć, że ta sama przesłanka została przewidziana w art. 18 ust. 3 dyrektywy 2019/1, w którym wymagane jest przedstawienie „istotnych dowodów”.

( 23 ) Włoska wersja art. 18 ust. 3 dyrektywy 2019/1, która przewiduje tę samą przesłankę, jest bardziej wyraźna, wskazując, że dowody dostarczone przez przedsiębiorstwo powinny umożliwić udowodnienie „ulteriori cirostanze” [przypis tłumacza: w polskiej wersji językowej „dodatkowych faktów”].

( 24 ) Pragnę jednak zauważyć, że w wyroku z dnia 17 maja 2013 r., MRI/Komisja (T‑154/09, EU:T:2013:260, pkt 117), na którym Recylex opiera się na poparcie swojego argumentu, Sąd zinterpretował tę przesłankę w ten sposób, że dowody dostarczone przez przedsiębiorstwo powinny umożliwić „ustalenie dodatkowych okoliczności faktycznych w stosunku do tych, które Komisja jest w stanie ustalić”. Wyróżnienie moje.

( 25 ) Zobacz podobnie, w odniesieniu do mniej wyraźnego brzmienia pkt 23 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r., wyrok LG Display, pkt 78. Treść dyrektywy 2019/1 różni się od treści pkt 26 akapit trzeci komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji, gdyż stanowi on jedynie, że dowody przedstawione przez przedsiębiorstwo powinny pozwolić na doprowadzenie do „podwyższenia kar dla uczestników tajnego kartelu w porównaniu z karami, które w innym razie zostałyby na nich nałożone”.

( 26 ) W przedmiocie różnorodności kryteriów oceny przy przyznawaniu częściowego zwolnienia z grzywny lub obniżenia jej kwoty na podstawie komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r., zob. wyrok z dnia 27 lutego 2014 r., LG Display i LG Display Taiwan/Komisja (T‑128/11, EU:T:2014:88, pkt 190).

( 27 ) Zobacz pkt 4 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

( 28 ) Zobacz pkt 24 i 25 komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

( 29 ) Zobacz podobnie, w odniesieniu do komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r., wyrok z dnia 5 października 2011 r., Transcatab/Komisja (T‑39/06, EU:T:2011:562, pkt 381).

( 30 ) Zobacz podobnie, w odniesieniu do komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r., wyrok z dnia 5 października 2011 r., Transcatab/Komisja (T‑39/06, EU:T:2011:562, pkt 382).

( 31 ) Zobacz wyrok LG Display, pkt 79.

( 32 ) Zobacz podobnie komunikat prasowy Komisji z dnia 7 grudnia 2006 r., IP/06/1705. Zmiana komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji została przyjęta w szczególności w celu dostosowania tego komunikatu do celów określonych w modelowym programie łagodzenia sankcji Europejskiej Sieci Konkurencji; zob. komunikat prasowy Komisji z dnia 29 września 2006 r., IP/06/1288, w którym wskazano, że jedna ze zmian zaproponowanych podczas dyskusji w ramach Europejskiej Sieci Konkurencji powinna była doprowadzić do „ustanowienia w wyraźny sposób, że tylko istotne dowody będą nagradzane poza przedziałami zmniejszenia grzywny”, dostępny na stronie internetowej: https://ec.europa.eu/competition/cartels/legislation/leniency_legislation.html; zob. także dokument Competition: Revised Leniency Notice – Frequently Asked Questions, dostępny na stronie internetowej: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/MEMO_06_469, w odniesieniu do pojęcia „compelling evidence” dla celów przyznania częściowego zwolnienia z grzywny. W przedmiocie związku między programami łagodzenia sankcji przyjętymi na szczeblu krajowym, Unii i w ramach Europejskiej Sieci Konkurencji zob. w szczególności wyrok z dnia 20 stycznia 2016 r., DHL Express (Italy) i DHL Global Forwarding (Italy) (C‑428/14, EU:C:2016:27).

( 33 ) Podobnie nie jest wykluczone, że częściowe zwolnienie z grzywny może zostać przyznane nawet w przypadku, gdy Komisja dysponuje dowodami, ale nie jest w stanie ich zinterpretować w braku informacji dostarczonych przez przedsiębiorstwo, które złożyło wniosek o częściowe zwolnienie z grzywny, zob. podobnie opinię rzecznika generalnego N. Jääskinena w sprawie Repsol Lubricantes y Especialidades i in./Komisja (C‑617/13 P, EU:C:2015:487, pkt 31).

( 34 ) Spośród wyroków Sądu przytoczonych przez Recylex na poparcie jego argumentu tylko wyrok z dnia 17 maja 2013 r., MRI/Komisja (T‑154/09, EU:T:2013:260, pkt 117, 127 i nast.), wydaje się potwierdzać ten argument. W wyroku Deutsche Bahn, na który sam Sąd powołał się w pkt 89 zaskarżonego wyroku, przyjęto bowiem zasadniczo taką samą wykładnię jak wykładnia zaproponowana w niniejszej opinii (zob. pkt 377, 381, 385, 386). Co się tyczy pkt 386 wyroku z dnia 29 lutego 2016 r., Schenker/Komisja (T‑265/12, EU:T:2016:111), zawiera on jedynie parafrazę art. 26 akapit trzeci komunikatu z 2006 r.

( 35 ) Pragnę zauważyć, że również Komisja wydaje się podzielać taką interpretację zaskarżonego wyroku, zgodnie z którą Sąd uznał, iż dokumenty, którymi instytucja ta dysponowała już w chwili złożenia przez Recylex wniosku o złagodzenie kary, pozwalały na wykazanie, że w dniu 23 września 2009 r. w Windhagen odbyło się spotkanie.

( 36 ) Zobacz pkt 91 zaskarżonego wyroku.

( 37 ) Wyróżnienie moje.

( 38 ) Zobacz pkt 141 i 150 zaskarżonego wyroku.

( 39 ) Zobacz pkt 26 akapity pierwszy i drugi komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2006 r.

( 40 ) Zobacz pkt 54 niniejszej opinii.

( 41 ) Zobacz podobnie, w odniesieniu do komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r., wyrok z dnia 5 października 2011 r., Transcatab/Komisja (T‑39/06, EU:T:2011:562, pkt 378–380).

( 42 ) Jak zauważa Komisja, biorąc jednak pod uwagę odpowiednie różnice, Sąd przyjął analogiczną wykładnię – którą podzielam – w odniesieniu do pkt 8 lit. a) komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r. w dziedzinie całkowitego zwolnienia z grzywny, w wyroku z dnia 16 września 2013 r., Repsol Lubricantes y Especialidades i in./Komisja (T‑496/07, niepublikowany, EU:T:2013:464, pkt 325–336). Sąd położył nacisk w szczególności na chronologiczny opis okoliczności faktycznych ustalony w decyzji zaskarżonej w ramach skargi, która doprowadziła do wydania tego wyroku, oraz na niezdolność zakwestionowania przez skarżącą zasadności takiego opisu (zob. pkt 329–333). Na podstawie tych uwag Sąd stwierdził, że skarżąca nie mogła w żadnym razie żądać zwolnienia z grzywny, nawet jeśli przedsiębiorstwo, które jako pierwsze ujawniło istnienie kartelu, utraciło tę korzyść z powodu niespełnienia przesłanek określonych w pkt 11 lit. a) komunikatu w sprawie łagodzenia sankcji z 2002 r. (zob. pkt 335, 336 wyroku).