Zbiór Orzeczeń  
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) 
z dnia 5 marca 2020 r.* 
Odesłanie prejudycjalne – Ochrona konsumentów – Dyrekty wa 2008 /48/WE – Umow y o kredyt 
konsumencki – Artykuł 8 – Obowiązek oceny zdolności kredytowej konsumenta – Przepisy krajowe – 
Możliwość powołania się na przedawnienie wobec podniesionego przez konsumenta zarzutu 
nieważności umow y – Artykuł 23 – Sankcje – Skuteczny, proporcjonalny i odstraszający charakter – 
Sąd krajow y – Zbadanie z urzędu poszanowania tego obowiązku 
W sprawie C-679/18 
mającej za przedmiot wniosek o w ydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie 
prejudycjalnym, złożony przez Okresní soud v Ostravě (sąd rejonow y w Ostrawie, Republika Czeska) 
postanowieniem z dnia 25 października 2018 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 5 listopada 
2018 r., w postępowaniu: 
OPR-Finance s. r. o. 
przeciwko 
GK, 
TRYBUNAŁ (druga izba), 
wskładzie: A. Arabadjiev, prezes izby, T. von Danwitz i A. Kumin (sprawozdawca), sędziowie, 
rzecznik generalny: J. Kokott, 
sekretarz: M. Longar, administrator, 
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozpraw y w dniu 4 września 2019 r., 
rozważy wszy uwagi, które przedstawili: 
– w imieniu rządu czeskiego – M. Smolek, J. Vláčil oraz S. Šindelková, w charakterze 
pełnomocników, 
– w imieniu rządu portugalskiego – L. Inez Fernandes, P. Barros da Costa, M. J. Marques oraz 
C. Farto, w charakterze pełnomocników, 
– w imieniu Komisji Europejskiej – G. Goddin oraz P. Němečková, w charakterze pełnomocników, 
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 14 listopada 2019 r., 
*Język postępowania: czeski. 
PL 
ECLI:EU:C:2020 :167 1 
WYROK Z DNIA 5.3.2020 R. – SPRAWA C-679/18  
OPR-FINANCE  
w ydaje następujący 
Wyrok 
1 Wniosek o w ydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy w ykładni art. 8 i 23 dyrekty w y 
Parlamentu Europejskiego i Rady 2008 /48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt 
konsumencki oraz uchylającej dyrekty wę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008 , L 133, s. 66; sprostowania: 
Dz.U. 2009 , L 207, s. 14; Dz.U. 2010 , L 199, s. 40; Dz.U. 2011 , L 234, s. 46; Dz.U. 2015 , L 36, s. 15). 
2 Wniosek ten został przedstawiony w ramach toczącego się pomiędzy OPR-Finance s. r. o. a GK sporu 
w przedmiocie roszczeń OPR-Finance s. r. o. o zapłatę zaległych kwot z tytułu kredytu, jakiego spółka 
ta na podstawie umow y kredytowej udzieliła GK. 
Ramy prawne 
Prawo Unii 
3 Moty w y 7, 9, 26, 28 i 47 dyrekty w y 2008 /48 mają następujące brzmienie: 
„(7)W celu ułatwienia powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów 
konsumenckich należy ustanowić zharmonizowane wspólnotowe ramy w wielu kluczow ych 
obszarach […]. 
[…] 
(9) Pełna harmonizacja jest niezbędna do zapewnienia wszystkim konsumentom we Wspólnocie 
w ysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów i stworzenia prawdziwego rynku 
wewnętrznego. Dlatego państwa członkowskie nie powinny mieć możliwości utrzymy wania ani 
wprowadzania przepisów krajow ych innych niż ustanowione w niniejszej dyrekty wie. Ograniczenia 
te jednak powinny mieć zastosowanie w yłącznie w zakresie, w jakim przepisy zostały 
zharmonizowane w niniejszej dyrekty wie. Tam, gdzie przepisy nie zostały zharmonizowane, 
państwa członkowskie powinny mieć swobodę utrzymy wania i wprowadzania przepisów krajow ych 
[…]. Innym przykładem takiej możliwości możebyć utrzymanie lub wprowadzenie przez państwa 
członkowskie krajow ych przepisów w sprawie unieważnienia umow y sprzedaży towarów lub 
umow y świadczenia usług, w przypadku gdy konsument korzysta z prawa odstąpienia od umow y 
o kredyt […]. 
[…] 
(26) […] Na rozwijającym się rynku kredytów ważne jest w szczególności, by kredytodawcy nie 
angażowali się w nieodpowiedzialne udzielanie pożyczek lub udzielanie kredytów bez uprzedniej 
oceny zdolności kredytowej, a państwa członkowskie powinny sprawować odpowiedni nadzór 
w celu uniknięcia takich zachowań oraz powinny ustalić niezbędne środki w celu kara nia 
kredytodawców w razie w ystąpienia takich sytuacji. […] na kredytodawcach powinien spoczy wać 
obowiązek sprawdzania zdolności kredytowej każdego z konsumentów. W tym celu 
kredytodawcom należy umożliwić w ykorzysty wanie informacji udzielonych im przez konsumenta 
nie tylko w chwili przygotow y w ania danej umow y o kredyt, ale także uzyskanych w trakcie 
długotrwałych stosunków handlow ych. Organy państw członkowskich mogłyby również 
przedstawiać kredytodawcom odpowiednie instrukcje i w ytyczne. Również konsumenci powinni 
działać z zachowaniem ostrożności i przestrzegać swoich zobowiązań umownych. 
[…] 
ECLI:EU:C:2020 :167 2 
WYROK Z DNIA 5.3.2020 R. – SPRAWA C-679/18  
OPR-FINANCE  
(28) W celu dokonania oceny sytuacji kredytowej konsumenta kredytodawca powinien takżesięgnąć 
po informacje zawarte w stosownych bazach danych; okoliczności prawne i faktyczne mogą 
w ymagać, by informacje takie miałyróżny zakres […]. 
[…] 
(47) Państwa członkowskie powinny ustanowić przepisy dotyczące sankcji stosowanych w przypadku 
naruszenia przepisów krajow ych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrekty wą i zapewnić ich 
wdrożenie. Wybór sankcji pozostaje w gestii państw członkowskich, lecz przewidziane sankcje 
powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające”. 
4 Artykuł 8 tej dyrekty w y, zatytułowany „Obowiązek przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej”, 
stanowi w ust. 1: 
„Państwa członkowskie zapewniają przeprowadzanie przez kredytodawcę przed zawarciem umow y 
o kredyt oceny zdolności kredytowej konsumenta na podstawie w ystarczających informacji 
przekazanych mu, w stosownych przypadkach, przez konsumenta oraz, w razie konieczności, na 
postawie informacji uzyskanych z odpowiedniej bazy danych. Państwa członkowskie, których 
ustawodawstwo w ymaga od kredytodawców dokonania oceny zdolności kredytowej konsumenta na 
podstawie informacji z danej bazy danych, mogą zachować ten w ymóg”. 
5 Artykuł 23 wspomnianej dyrekty w y, zatytułowany „Sankcje”, stanowi: 
„Państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku 
naruszenia przepisów krajow ych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrekty wą i podejmują wszelkie 
niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być 
skuteczne, proporcjonalne i odstraszające”. 
Prawo czeskie 
Ustawa nr 257/2016 o kredycie konsumenckim 
6 Dyrekty wa 2008 /48 została transponowana do prawa czeskiego w drodze Zákon č. 257/2016 Sb., 
o spotřebitelském úvěru (ustaw y nr 257/2016 o kredycie konsumenckim). 
7 Paragraf 86 tej ustaw y, zatytułowany „Ocena zdolności kredytowej konsumenta”, stanowi: 
„(1) Przed zawarciem umow y o kredyt konsumencki lub zmianą zobowiązania z takiej umow y 
polegającą na istotnym podw yższeniu łącznej w ysokości kredytu konsumenckiego kredytodawca bada 
zdolność kredytową konsumenta na podstawie niezbędnych, wiarygodnych, w ystarczających 
i odpowiednich informacji uzyskanych od konsumenta, a jeżeli jest to niezbędne, uzyskanych z bazy 
danych umożliwiającej ocenę zdolności kredytowej konsumenta, a także z innych źródeł. 
Kredytodawca udziela kredytu konsumenckiego jedynie wtedy, gdy z oceny zdolności kredytowej 
konsumenta w ynika, że nie istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, że konsument jest zdolny do 
spłaty kredytu konsumenckiego. 
(2) Oceniając zdolność kredytową konsumenta, kredytodawca ocenia w szczególności zdolność 
konsumenta do spłaty uzgodnionej raty okresowej kredytu konsumenckiego, a to na podstawie 
porównania dochodów i w ydatków konsumenta oraz sposobu zaspokajania dotychczasow ych 
zobowiązań. Bierze on przy tym pod uwagę wartość majątku, jeśli umowa o kredyt konsumencki 
przewiduje, że kredyt konsumencki ma być częściowo albo w całości spłacony zyskiem ze sprzedaży 
ECLI:EU:C:2020 :167 3 
WYROK Z DNIA 5.3.2020 R. – SPRAWA C-679/18  
OPR-FINANCE  
majątku konsumenta, a nie w okresow ych ratach, albo jeżeli z sytuacji finansowej konsumenta w ynika, 
żebędzie on w stanie spłacić kredyt konsumencki niezależnie od uzyskiwanych przez siebie 
dochodów”. 
8 Paragraf 87 wspomnianej ustaw y, zatytułowany „Skutki naruszenia obowiązku oceny zdolności 
kredytowej konsumenta”, stanowi w ust. 1: 
„Udzielenie konsumentowi kredytu konsumenckiego niezgodnie z § 86 ust. 1 zdanie drugie skutkuje 
nieważnością umow y. Konsument może podnieść zarzut nieważności przed upły wem trzyletniego 
terminu przedawnienia, licząc od dnia zawarcia umow y. Konsument zobowiązany jest do zwrotu 
kwoty kredytu konsumenckiego w terminie odpowiadającym jego możliwościom”. 
Ustawa nr 89/2012 – kodeks cywilny 
9 Paragraf 586 zákon č. 89/2012 Sb., občanský zákoník (ustaw y nr 89/2012 – kodeks cy wilny) stanowi: 
„(1) Jeżeli przepisy przewidują nieważność czynności prawnej celem ochrony interesów określonej 
osoby, to zarzut nieważności może podnieść tylko ta osoba. 
(2) Jeżeli zarzut nieważności czynności prawnej nie zostanie podniesiony przez osobę uprawnioną, 
czynność prawną uważasię za ważną”. 
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne 
10 W dniu 21 kwietnia 2017 r. GK zawarła na odległość z OPR-Finance umowę o kredyt rewolwingow y, 
na której podstawie OPR-Finance przekazała na rzecz GK 4900 koron czeskich (CZK ) (około 
192 EUR). 
11 Ponieważ GK nie dotrzymała terminów płatności, w dniu 7 czerwca 2018 r. OPR-Finance wniosła 
powództwo do Okresní soud v Ostravě (sądu rejonowego w Ostrawie, Republika Czeska), domagając 
się zasądzenia od GK zapłaty 7839 CZK (około 307 EUR), wraz z ustawow ymi odsetkami za zwłokę 
od dnia 1 października 2017 r. do dnia całkowitej spłaty tej kwoty. 
12 Z postanowienia odsyłającego w ynika, że w trakcie postępowania głównego OPR-Finance nie 
twierdziła, a tym bardziej nie dowodziła, że przed zawarciem rozpatry wanej umow y kredytowej oceniła 
zdolność kredytową kredytobiorcy. 
13 Z kolei GK nie powołałasię na nieważność umow y w ynikającą z tej okoliczności. Tymczasem zgodnie 
z § 87 ust. 1 ustaw y o kredycie konsumenckim sankcja nieważności umow y kredytowej znajduje 
zastosowanie jedynie na wniosek konsumenta. Sąd odsyłający uważa, że taki przepis jest sprzeczny 
z ochroną konsumentów gwarantowaną przez dyrekty wę 2008 /48. 
14 W tym względzie sąd ten zauważył, po pierwsze, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów 
czeskich i czeską doktryną prawną sąd krajow y nie może z urzędu stosować sankcji względnej 
nieważności w ynikającej z § 87 ust. 1 ustaw y nr 257/2016 o kredycie konsumenckim. Po drugie, 
zdaniem tego sądu, niezw ykle rzadko zdarza się, aby konsumenci, którzy w większości sporów 
dotyczących kredytów konsumenckich nie są reprezentowani przez adwokata, powoły wali się na zarzut 
nieważności umow y na tej podstawie, że kredytodawca nie ocenił ich zdolności kredytowej. 
15 Ponadto sąd odsyłający stawia sobie pytanie, czy w ykładnia prawa krajowego zgodna z dyrekty wą 
2008 /48, która zobowiązy wałaby sąd krajow y do zastosowania z urzędu sankcji przewidzianej w § 87 
ust. 1 ustaw y nr 257/2016 o kredycie konsumenckim, nie prowadziłaby do w ykładni contra legem. 
ECLI:EU:C:2020 :167 4 
WYROK Z DNIA 5.3.2020 R. – SPRAWA C-679/18  
OPR-FINANCE  
16 W tych okolicznościach Okresní soud v Ostravě (sąd rejonow y w Ostrawie, Republika Czeska) 
postanowił zawiesić postępowanie i skierować do Trybunału następujące pytania prejudycjalne: 
„1)Czy art. 8 w związku z art. 23 [dyrekty w y 2008 /48] sprzeciwia się przepisom prawa krajowego, 
które w razie naruszenia przez kredytodawcę obowiązku zbadania zdolności kredytowej 
konsumenta przed zawarciem umow y kredytowej przewidują sankcję nieważności umow y 
połączoną z obowiązkiem dokonania przez konsumenta na rzecz kredytodawcy zwrotu udzielonej 
kwoty kredytu w terminie odpowiadającym jego możliwościom, przy czym sankcja ta (nieważność 
umow y kredytowej) znajduje zastosowanie jedynie w przypadku, gdy konsument zażąda tego (tzn. 
podniesie zarzut nieważności umow y) przed upły wem trzyletniego terminu przedawnienia? 
2) Czyart.8wzwiązku z art. 23 [dyrekty w y 2008 /48] przewiduje obowiązek zastosowania z urzędu 
przez sąd krajow y sankcji ustanowionej w prawie krajow ym w razie naruszenia przez kredytodawcę 
obowiązku zbadania zdolności kredytowej konsumenta (tj. również w przypadku gdy konsument 
czynnie tego nie zażąda)?”. 
W pr zedmiocie pytań prejudycjalnyc h 
17 Poprzez swoje pytania prejudycjalne, które trzeba rozpatry wać łącznie, sąd odsyłający zmierza 
zasadniczo do ustalenia, czy w ykładni art. 8 dyrekty w y 2008 /48 w związku z art. 23 tej dyrekty w y 
należy dokony wać w ten sposób, że po pierwsze, w ymaga on, aby sąd krajow y zbadał z urzędu, czy nie 
nastąpiło naruszenie ciążącego na kredytodawcy przedumownego obowiązku przeprowadzenia oceny 
zdolności kredytowej konsumenta, określonego w art. 8 tej dyrekty w y, i w yciągnął w ynikające z prawa 
krajowego konsekwencje w w ypadku naruszenia tego obowiązku, a po drugie, że stoi on na 
przeszkodzie przepisom krajow ym, na mocy których takie naruszenie podlega sankcji w postaci 
unieważnienia umow y kredytowej wraz z obowiązkiem zwrotu kredytodawcy przez konsumenta kwoty 
głównej kredytu w terminie odpowiadającym jego możliwościom jedynie pod warunkiem, że 
konsument powołasię na tę nieważność przed upły wem trzyletniego terminu przedawnienia. 
18 W tym względzie należy stwierdzić, że Trybunał wielokrotnie przypominał o spoczy wającym na sądzie 
krajow ym obowiązku zbadania z urzędu, czy nie doszło do naruszenia niektórych przepisów prawa Unii 
obowiązujących w dziedzinie ochrony konsumenta (w yrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., Radlinger 
i Radlingerová, C-377/14, EU:C:2016 :283, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo). 
19 Taki w ymóg jest uzasadniony względem, w myśl którego system ochrony opiera się – zgodnie 
z utrwalonym orzecznictwem Trybunału – na założeniu, iż konsument znajduje się w gorszym 
położeniu niż przedsiębiorca, zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na 
stopień poinformowania, i w związku z tym godzi on się na postanowienia umowne sporządzone 
uprzednio przez przedsiębiorcę, nie mającwpły wu na ich treść (w yrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., 
Radlinger i Radlingerová, C-377/14, EU:C:2016 :283, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo). 
20 Z art. 8 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 w związku z jej moty wem 28 w ynika, że przed zawarciem umow y 
kredytowej kredytodawca jest zobowiązany do przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej 
konsumenta, który to obowiązek może w razie konieczności obejmować uzyskanie informacji 
z odpowiedniej bazy danych. W związku z tym należy przypomnieć, że celem tego obowiązku jest, 
zgodnie z moty wem 26 tej dyrekty w y, przeniesienie odpowiedzialności na kredytodawcę 
i uniemożliwienie mu udzielania kredytów konsumentom, którzy nie mają zdolności kredytowej. 
21 Ponadto taki obowiązek, w zakresie, w jakim ma on na celu ochronę konsumentów przed ryzykiem 
nadmiernego zadłużenia i niew ypłacalności, przyczynia się do realizacji celu dyrekty w y 2008 /48, który 
– jak w ynika z jej moty wów 7 i 9 – polega na ustanowieniu, w dziedzinie kredytu konsumenckiego, 
pełnej i bezwzględnie wiążącej harmonizacji w wielu kluczow ych obszarach, uznanej za niezbędną do 
zapewnienia wszystkim konsumentom w Unii Europejskiej w ysokiego i równoważnego poziomu 
ECLI:EU:C:2020 :167 5 
WYROK Z DNIA 5.3.2020 R. – SPRAWA C-679/18  
OPR-FINANCE  
ochrony ich interesów i ułatwienia powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku 
kredytów konsumenckich (w yrok z dnia 27 marca 2014 r., LCL Le Crédit Lyonnais, C-565/12, 
EU:C:2014 :190, pkt 42). Tym samym obowiązek ten ma zasadnicze znaczenie dla konsumenta. 
22 Ponadto istnieje realne niebezpieczeństwo, że w szczególności ze względu na brak świadomości 
konsument nie powołasię na przepis prawa, który ma w sw ym założeniu go chronić (w yrok z dnia 
21 kwietnia 2016 r., Radlinger i Radlingerová, C-377/14, EU:C:2016 :283, pkt 65 i przytoczone tam 
orzecznictwo). 
23 Z pow yższych rozważań w ynika, że – jak orzekł Trybunał w odniesieniu do przestrzegania obowiązku 
informowania określonego w art. 10 ust. 2 dyrekty w y 2008 /48, który również przyczynia się do 
osiągnięcia przypomnianego w pkt 21 niniejszego w yroku celu tej dyrekty w y – skuteczna ochrona 
konsumentów nie mogłaby zostać osiągnięta, gdyby sąd krajow y nie był zobowiązany, niezwłocznie po 
ustaleniu niezbędnych w tym zakresie okoliczności prawnych i faktycznych, do zbadania z urzędu, czy 
kredytodawca dopełnił obowiązku w ynikającego z art. 8 tej dyrekty w y (zob. analogicznie w yrok z dnia 
21 kwietnia 2016 r., Radlinger i Radlingerová, C-377/14, EU:C:2016 :283, pkt 66, 70). 
24 Ponadto w w ypadku gdy sąd krajow y stwierdzi z urzędu naruszenie tego obowiązku, jest on 
zobowiązany, nie czekając na to, iż konsument zgłosi zmierzający ku temu wniosek, w yciągnąć 
wszelkie konsekwencje w ynikające zgodnie z prawem krajow ym z takiego naruszenia, z zastrzeżeniem 
poszanowania zasady kontradyktoryjności oraz tego, by ustanowione przez prawo krajowe sankcje 
odpowiadały w ymogom art. 23 dyrekty w y 2008 /48 w w ykładni Trybunału (zob. podobnie w yrok z dnia 
21 kwietnia 2016 r., Radlinger i Radlingerová, C-377/14, EU:C:2016 :283, pkt 71, 73, 74). W tym 
względzie należy przypomnieć, że art. 23 tej dyrekty w y przewiduje, po pierwsze, że system sankcji 
mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajow ych w ydanych na podstawie art. 8 
omawianej dyrekty w y musi być określony w taki sposób, aby sankcje te były skuteczne, proporcjonalne 
i odstraszające, a po drugie, że państwa członkowskie podejmą wszelkie niezbędne działania w celu 
zapewnienia stosowania tych sankcji. W tych granicach w ybór systemu sankcji pozostaje w gestii 
państw członkowskich (zob. podobnie w yrok z dnia 27 marca 2014 r., LCL Le Crédit Lyonnais, 
C-565/12, EU:C:2014 :190, pkt 43). 
25 Ponadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dotyczącym zasady lojalnej współpracy, zapisanej 
w art. 4 ust. 3 TUE, mimo iż państwa członkowskie zachowują swobodę w yboru sankcji, to muszą one 
czuwać nad tym, by sankcje za naruszenia prawa Unii były stosowane analogicznie i przy zachowaniu 
procedur analogicznych do tych, które mają zastosowanie do naruszeń prawa krajowego o podobnym 
charakterze i ciężarze, przy czym sankcja musi być wkażdym w ypadku skuteczna, proporcjonalna 
i odstraszająca (w yrok z dnia 27 marca 2014 r., LCL Le Crédit Lyonnais, C-565/12, EU:C:2014 :190, 
pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo). 
26 Dodatkowo Trybunał orzekł już, że sankcje powinny być odpowiednio surowe w stosunku do wagi 
naruszeń, których dotyczą, zwłaszcza zapewniać rzeczy wiście odstraszający skutek, przy poszanowaniu 
ogólnej zasady proporcjonalności (w yrok z dnia 9 listopada 2016 r., Home Credit Slovakia, C-42/15, 
EU:C:2016 :842, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo). 
27 Należy dodać, że to w gestii sądów krajow ych, które mają w yłączną jurysdykcję w zakresie w ykładni 
i stosowania prawa krajowego, pozostaje ustalenie, czy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności 
spraw y omawiane sankcje spełniają takie w ymogi oraz czy są skuteczne, proporcjonalne 
i odstraszające. 
28 Trybunał może jednak, orzekając w przedmiocie odesłania prejudycjalnego, udzielić tym sądom 
wskazówek pomocnych przy dokony waniu przez nie oceny (zob. analogicznie w yrok z dnia 
21 listopada 2018 r., de Diego Porras, C-619/17, EU:C:2018 :936, pkt 91 i przytoczone tam 
orzecznictwo). 
ECLI:EU:C:2020 :167 6 
WYROK Z DNIA 5.3.2020 R. – SPRAWA C-679/18  
OPR-FINANCE  
29 W niniejszej sprawie, zgodnie z informacjami przekazanymi we wniosku o w ydanie orzeczenia w trybie 
prejudycjalnym, naruszenie spoczy wającego na kredytodawcy przedumownego obowiązku dokonania 
oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy, nałożonego na niego na mocy § 86 ustaw y nr 257/2016 
o kredycie konsumenckim, podlega zgodnie z § 87 tej ustaw y sankcji w postaci unieważnienia umow y 
kredytowej, połączonej ze zobowiązaniem konsumenta do zwrotu kredytodawcy jedynie kwoty 
głównej, w okresie odpowiadającym jego możliwościom, pod warunkiem że konsument powołasię na 
tę nieważność przed upły wem trzyletniego terminu przedawnienia od chwili zawarcia umow y. Tym 
samym w w ypadku zastosowania sankcji przewidzianej tą ustawą, a mianowicie unieważnienia umow y 
kredytowej, kredytodawca traci prawo do uzyskania zapłaty uzgodnionych odsetek i kosztów. 
30 W tym względzie należy zauważyć, że ponieważ zastosowanie takiej sankcji prowadzi do tego, że 
kredytodawca nie ma już prawa do uzgodnionych odsetek i kosztów, sankcja ta w ydaje się 
współmierna do wagi naruszeń, których dotyczy, a w szczególności ma rzeczy wiście odstraszający 
skutek (zob. podobnie w yroki: z dnia 27 marca 2014 r., LCL Le Crédit Lyonnais, C-565/12, 
EU:C:2014 :190, pkt 52, 53; a także z dnia 9 listopada 2016 r., Home Credit Slovakia, C-42/15, 
EU:C:2016 :842, pkt 69). 
31 Należyuściślić, że z uwagi na znaczenie celu ochrony konsumentów, połączonego z obowiązkiem 
przeprowadzenia przez kredytodawcę oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy, Trybunał orzekł już, 
że gdyby sankcja pozbawienia odsetek została w praktyce osłabiona a nawet całkowicie zniesiona, to 
niewątpliwie nie miałaby w rzeczy wistości odstraszającego charakteru (zob. podobnie w yrok z dnia 
27 marca 2014 r., LCL Le Crédit Lyonnais, C-565/12, EU:C:2014 :190, pkt 52, 53). 
32 Z postanowienia odsyłającego w ynika, że zastosowanie sankcji w postaci unieważnienia umow y 
kredytowej jest uzależnione od tego, czy konsument powołasię na tę nieważność przed upły wem 
trzyletniego terminu przedawnienia. W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym 
orzecznictwem w braku stosownych uregulowań Unii w tej dziedzinie zasadami postępowania 
służącymi ochronie w y w odzonych z prawa Unii praw jednostek są – zgodnie z zasadą autonomii 
proceduralnej państw członkowskich – wewnętrzne przepisy prawne każdego państwa 
członkowskiego, pod warunkiem jednak, że nie są one mniej korzystne od norm prawnych 
regulujących podobne sytuacje w kontekście prawa wewnętrznego (zasada równoważności) i że nie 
czynią one praktycznie niemożliw ym lub nadmiernie utrudnionym w ykony wania praw przyznanych 
w porządku prawnym Unii (zasada skuteczności) (w yrok z dnia 18 grudnia 2014 r., CA Consumer 
Finance, C-449/13, EU:C:2014 :2464 , pkt 23). 
33 W odniesieniu do zasady równoważności należy zauważyć, że Trybunał nie ma podstaw, by wątpić 
w zgodność z tą zasadą warunku dotyczącego terminu przedawnienia rozpatry wanego w postępowaniu 
głównym. 
34 W odniesieniu do zasady skuteczności w ystarczy przypomnieć, że jak w ynika z pkt 23 i 24 niniejszego 
w yroku, skuteczna ochrona konsumenta w ymaga, by w sytuacji, w której kredytodawca wnosi 
powództwo przeciwko konsumentowi na podstawie umow y kredytowej, sąd krajow y z urzędu zbadał 
przestrzeganie przez kredytodawcę obowiązku określonego w art. 8 dyrekty w y 2008 /48 i, jeżeli 
stwierdzi naruszenie tego obowiązku, w yciągnął z tego konsekwencje przewidziane w prawie 
krajow ym, nie czekając na odpowiedni wniosek konsumenta, z zastrzeżeniem przestrzegania zasady 
kontradyktoryjności. 
35 W odniesieniu do sankcji takiej jak unieważnienie umow y kredytowej, połączonej z obowiązkiem 
zwrotu kwoty głównej, należyuściślić, że w w ypadku gdy konsument w yrazi wolę sprzeciwienia się 
zastosowaniu takiej sankcji, to takie oświadczenie woli konsumenta musi zostać uwzględnione (zob. 
analogicznie w yroki: z dnia 4 czerwca 2009 r., Pannon GSM, C-243/08, EU:C:2009 :350, pkt 33; z dnia 
21 lutego 2013 r., Banif Plus Bank, C-472/11, EU:C:2013 :88, pkt 35). 
ECLI:EU:C:2020 :167 7 
WYROK Z DNIA 5.3.2020 R. – SPRAWA C-679/18  
OPR-FINANCE  
36 Z okoliczności tych w ynika, że zasada skuteczności sprzeciwia się warunkowi, zgodnie z którym 
konsument musi powołać się na sankcję unieważnienia umow y kredytowej połączoną z obowiązkiem 
zwrotu kwoty głównej, mającą zastosowanie w przypadku naruszenia przez kredytodawcę obowiązku 
ustanowionego w art. 8 dyrekty w y 2008 /48, przez przed upły wem trzyletniego terminu przedawnienia. 
37 Wniosku tego nie może podważyć argument podniesiony przez rząd czeski w jego uwagach na piśmie, 
zgodnie z którym przepisy krajowe dotyczące nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytow ymi 
przewidują również karę administracyjną w postaci grzy wny w w ysokości do 20 mln CZK (około 
783 000 EUR) za udzielenie kredytu z naruszeniem obowiązku przeprowadzenia oceny zdolności 
kredytowej konsumenta. 
38 Należy bowiem zauważyć, że Komisja Europejska twierdziła podczas rozpraw y – a żaden z uczestników 
postępowania temu nie zaprzeczył – żewłaściw y czeski organ nadzorczy, a mianowicie narodow y bank 
czeski, nigdy nie w ydał decyzji w sprawie nałożenia grzy wien za naruszenie tego obowiązku przez 
kredytodawcę. Ponadto, jak zauważyła rzecznik generalna w pkt 82 swojej opinii, takie sankcje nie są 
w stanie same w sobie zapewnić w w ystarczająco skuteczny sposób ochrony konsumentów przed 
ryzykiem nadmiernego zadłużenia i niew ypłacalności, do której dąży dyrekty wa 2008 /48, w zakresie, 
w jakim nie mają one wpły wu na sytuację konsumenta, któremu udzielono kredytu z naruszeniem 
art. 8 tej dyrekty w y. 
39 Wkażdym w ypadku skoro ustawodawca krajow y w celu ukara nia takiego naruszenia przewidział, tak 
jak w niniejszej sprawie, oprócz kary administracyjnej sankcję cy wilnoprawną, która może przynieść 
korzyść danemu konsumentowi, sankcja ta musi, ze względu na szczególne znaczenie, jakie dyrekty wa 
2008 /48 przy wiązuje do ochrony konsumentów, zostać w ykonana zgodnie z zasadą skuteczności. 
40 Wreszcie, zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku o w ydanie orzeczenia w trybie 
prejudycjalnym, z utrwalonego orzecznictwa sądów czeskich w ynika, żesąd krajow y nie może stosować 
z urzędu sankcji w postaci unieważnienia umow y kredytowej połączonej z obowiązkiem zwrotu kwoty 
głównej, przewidzianej w przypadku naruszenia przez kredytodawcę przedumownego obowiązku 
przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej konsumenta. 
41 W odniesieniu do tego zakazu stosowania z urzędu omawianej sankcji należy przypomnieć, że zgodnie 
z utrwalonym orzecznictwem Trybunałusądy krajowe przy stosowaniu prawa wewnętrznego 
zobowiązane są do dokony wania jego w ykładni w możliwie najszerszym zakresie w świetle brzmienia 
i celu dyrekty w y 2008 /48, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a tym samym zastosować się do 
art. 288 akapit trzeci TFUE. Ten obowiązek dokony wania w ykładni prawa krajowego zgodnej z prawem 
Unii jest bowiem nierozerwalnie związany z systemem traktatu FUE, gdyż zezwala sądom krajow ym na 
zapewnienie, w ramach ich właściwości, pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłych 
przed nimi sporów (w yrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., Radlinger i Radlingerová, C-377/14, 
EU:C:2016 :283, pkt 79). 
42 Ponadto Trybunał wielokrotnie orzekał, że zasada w ykładni zgodnej z prawem Unii w ymaga, by sądy 
krajowe czyniły wszystko, co leży w zakresie ich kompe tencji, uwzględniając wszystkie przepisy prawa 
krajowego i stosując uznane w porządku krajow ym metody w ykładni, by zapewnić pełną skuteczność 
rozpatry wanej dyrekty w y i dokonać rozstrzygnięcia zgodnego z realizowanymi przez nią celami (zob. 
podobnie w yrok z dnia 24 stycznia 2012 r., Dominguez, C-282/10, EU:C:2012 :33, pkt 27 i przytoczone 
tam orzecznictwo). 
43 Należy dodać, żesądy krajowe, również te orzekające w ostatniej instancji, w danym w ypadku powinny 
zmienić utrwalone orzecznictwo krajowe, jeżeli opiera się ono na interpretacji prawa krajowego, której 
nie da się pogodzić z celami dyrekty w y (zob. podobnie w yrok z dnia 5 września 2019 r., Pohotovosť, 
C-331/18, EU:C:2019 :665, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo). 
ECLI:EU:C:2020 :167 8 
WYROK Z DNIA 5.3.2020 R. – SPRAWA C-679/18  
OPR-FINANCE  
44 Wynika z tego, żesąd krajow y nie może w postępowaniu głównym skutecznie stwierdzić, że nie jest 
w stanie dokonać w ykładni rozpatry wanych przepisów krajow ych zgodnie z prawem Unii tylko 
dlatego, że przepisy te były interpretowane przez sądy czeskie w sposób, który nie jest zgodny z tym 
prawem. Tym samym do sądu odsyłającego należy zapewnienie pełnej skuteczności dyrekty w y 
2008 /48, w razie potrzeby poprzez odstąpienie z własnej inicjaty w y od stosowania w ykładni przyjętej 
przez sądy czeskie, jeśli w ykładnia ta jest niezgodna z prawem Unii (zob. analogicznie w yrok z dnia 
8 listopada 2016 r., Ognyanov, C-554/14, EU:C:2016 :835, pkt 69, 70 i przytoczone tam orzecznictwo). 
45 Jednakże ten obowiązek w ykładni zgodnej jest ograniczony przez ogólne zasady prawa, w szczególności 
zasadę pewności prawa, ponieważ nie możeonsłużyć jako podstawa w ykładni sprzecznej z prawem 
krajow ym. 
46 W świetle pow yższych rozważań na pytania prejudycjalne trzeba odpowiedzieć następująco: w ykładni 
art. 8 i 23 dyrekty w y 2008 /48 należy dokony wać w ten sposób, że w ymagają one, aby sąd krajow y 
zbadał z urzędu, czy nie nastąpiło naruszenie ciążącego na kredytodawcy przedumownego obowiązku 
przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej konsumenta, określonego w art. 8 tej dyrekty w y, 
i w yciągnął w ynikające z prawa krajowego konsekwencje w w ypadku naruszenia tego obowiązku, pod 
warunkiem że sankcje odpowiadają w ymogom wspomnianego art. 23. Wykładni art. 8 i 23 dyrekty w y 
2008 /48 należy dokony wać również w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajow ym, 
na mocy których naruszenie przez kredytodawcę przedumownego obowiązku przeprowadzenia oceny 
zdolności kredytowej konsumenta podlega sankcji w postaci unieważnienia umow y kredytowej wraz 
z obowiązkiem zwrotu kredytodawcy przez konsumenta kwoty głównej kredytu w terminie 
odpowiadającym jego możliwościom jedynie pod takim warunkiem, że konsument powołasię na tę 
nieważność przed upły wem trzyletniego terminu przedawnienia. 
W pr zedmiocie kosztów 
47 Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy 
bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie 
o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron 
w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi. 
Z pow yższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje: 
Wykładni art. 8 i 2 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2 0 0 8 / 4 8 / WE z dnia 2 3 kwietnia 
2 0 0 8 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uc hylającej dyrektywę Rady 8 7 / 1 0 2 / E WG 
należy dokonywać w ten sposób, że wymagają one, aby sąd krajowy zbadał z ur zędu, c zy nie 
nastąpiło naruszenie ciążącego na kredytodawcy pr zedumownego obowiązku pr zeprowadzenia 
oceny zdolności kredytowej konsumenta, określonego w art. 8 tej dyrektywy, i wyciągnął 
wynikające z prawa krajowego konsekwencje w wypadku naruszenia tego obowiązku, pod 
warunkiem że sankcje odpowiadają wymogom wspomnianego art. 2 3. Wykładni art. 8 i 2 3 
dyrektywy 2 0 0 8 / 4 8 należy dokonywać również w ten sposób, że stoją one na pr zeszkodzie 
pr zepisom krajowym, na mocy któryc h naruszenie pr zez kredytodawcę pr zedumownego 
obowiązku pr zeprowadzenia oceny zdolności kredytowej konsumenta podlega sankcji w postaci 
unieważnienia umowy kredytowej wraz z obowiązkiem zwrotu kredytodawcy pr zez konsumenta 
kwoty głównej kredytu w terminie odpowiadającym jego możliwościom jedynie pod takim 
warunkiem, że konsument powołasię na tę nieważność pr zed upływem tr zyletniego terminu 
pr zedawnienia. 
Podpisy 
ECLI:EU:C:2020 :167 9