Keywords

Summary



Keywords

1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie

(art. 88 ust. 2 i 3 WE i art. 230 akapit czwarty WE)

2. Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie

(art. 87 ust. 1 WE)

3. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres

(art. 253 WE)

4. Pomoc przyznawana przez państwa – Badanie przez Komisję

(art. 88 ust. 3 WE)

5. Pomoc przyznawana przez państwa – Badanie przez Komisję – Etap postępowania przygotowawczego i etap postępowania kontradyktoryjnego

(art. 87 ust. 1 WE i art. 88 ust. 2 i 3 WE; rozporządzenie Rady nr 659/1999, art. 4 ust. 4)

Summary

1. W przypadku gdy bez wszczynania formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE Komisja stwierdza w formie decyzji podjętej na podstawie ust. 3 tego artykułu, że pomoc jest zgodna ze wspólnym rynkiem, osoby, na których rzecz ustanowiono gwarancje proceduralne przewidziane w ust. 2 tego artykułu, mogą wyegzekwować ich poszanowanie tylko wtedy, gdy mogą one zaskarżyć decyzję wydaną w oparciu o ust. 3 do sądu wspólnotowego.

Dlatego właśnie sąd wspólnotowy uznaje za dopuszczalną skargę o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w oparciu o art. 88 ust. 3 WE, wniesioną przez zainteresowaną stronę w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, w sytuacji gdy skarżący dąży, poprzez jej wniesienie, do ochrony swych praw procesowych, które wywodzi z tego postanowienia.

Natomiast jeśli skarżący kwestionuje zasadność samej decyzji, w której dokonano oceny pomocy, sam fakt, że może on zostać uznany za zainteresowaną stronę w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, nie wystarcza do uznania dopuszczalności skargi. Musi on poza tym wykazać, że posiada szczególny status w rozumieniu wyroku w sprawie 25/62 Plaumann przeciwko Komisji. Byłoby tak w szczególności w przypadku, gdyby pomoc będąca przedmiotem decyzji wpłynęła w sposób istotny na pozycję skarżącego na rynku.

(por. pkt 45, 46, 48)

2. Ustawodawstwo krajowe, którego celem jest ułatwienie wejścia hipermarketów na rynek dystrybucji produktów ropopochodnych poprzez usunięcie niektórych ograniczeń o charakterze urbanistycznym oraz uproszczenie procedur administracyjnych związanych z budową stacji paliw, które jednak przy tym nie zwalnia w ten sposób właścicieli hipermarketów z jakiegokolwiek obowiązku dokonania przekazania na rzecz skarbu państwa przewidzianego w obowiązujących przepisach lub wynikającego z powszechnej praktyki administracyjnej władz lokalnych, nie powoduje bezpośredniego ani pośredniego przeniesienia środków publicznych, a zatem nie można go uznać za pomoc państwa.

W istocie przepis wydany przez państwo, który nie pociąga za sobą bezpośredniego ani pośredniego przeniesienia zasobów państwowych, nie może zostać uznany za pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE i to nawet jeśli spełnia on pozostałe przesłanki przewidziane we wspomnianym przepisie.

(por. pkt 87, 91, 104)

3. Obowiązek uzasadnienia stanowi istotny wymóg formalny, który należy odróżnić od kwestii zasadności uzasadnienia, która odnosi się do materialnej legalności spornego aktu.

Uzasadnienie wymagane przez art. 253 WE powinno być dostosowane do charakteru danego aktu i powinno ukazywać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji – autora aktu, tak aby pozwolić zainteresowanym na zapoznanie się z uzasadnieniem przyjętego środka, a właściwemu sądowi umożliwić przeprowadzenie kontroli. Wymóg uzasadnienia powinien być oceniany w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Kwestia, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 253 WE, powinna być oceniana w świetle nie tylko jego treści, ale również jego kontekstu i całości zasad prawnych regulujących daną materię. Jeśli chodzi natomiast o decyzję Komisji stwierdzającą nieistnienie zarzucanej przez składającego skargę pomocy państwa, to Komisja zobowiązana jest podać składającemu skargę w sposób wystarczający przyczyny, dla których powołane w złożonej do niej skardze okoliczności faktyczne i prawne nie były wystarczające do wykazania wystąpienia pomocy państwa. Jednakże Komisja nie jest zobowiązana do ustosunkowywania się do okoliczności, które są oczywiście nieistotne, pozbawione znaczenia lub czysto drugorzędne.

(por. pkt 107, 108)

4. W przypadku gdy sporne przepisy wydane przez dane państwo członkowskie nie zostały przez nie notyfikowane w związku z zakazem pomocy państwa, Komisja nie jest zobowiązana do przeprowadzenia badania wstępnego tych przepisów w określonym terminie. Jednakże w przypadku gdy zainteresowane osoby trzecie złożyły do Komisji skargi dotyczące przepisów wydanych przez państwo, które nie zostały notyfikowane, instytucja ma obowiązek, w ramach etapu wstępnego przewidzianego w art. 88 ust. 3 WE i w interesie prawidłowego stosowania podstawowych postanowień traktatu dotyczących pomocy państwa, przeprowadzenia sumiennego i bezstronnego badania tych skarg. Wynika z tego między innymi, że Komisja nie może przedłużać w nieskończoność wstępnego badania przepisów wydanych przez państwo, które były przedmiotem skargi wniesionej do Komisji, gdyż badanie to ma na celu wyłącznie umożliwienie Komisji sformułowania pierwszej opinii na temat kwalifikacji przepisów poddanych jej ocenie oraz ich zgodności ze wspólnym rynkiem.

Ocena, czy czas trwania badania wstępnego ma rozsądny charakter, powinna być dokonywana w oparciu o okoliczności właściwe każdej sprawie, a zwłaszcza z uwzględnieniem kontekstu sprawy, poszczególnych etapów postępowania, które Komisja powinna przeprowadzić, stopnia złożoności sprawy, jak również jej znaczenia dla poszczególnych zainteresowanych stron.

Jednakże o ile przestrzeganie rozsądnego terminu w prowadzeniu postępowań administracyjnych stanowi podstawową zasadę prawa wspólnotowego, mającą zastosowanie w ramach postępowania w sprawie badania pomocy państwa, i której poszanowanie zapewnia sąd wspólnotowy, o tyle sam fakt wydania decyzji po upływie takiego terminu nie czyni decyzji wydanej przez Komisję w następstwie badania wstępnego przeprowadzonego na podstawie art. 88 ust. 3 WE niezgodną z prawem.

(por. pkt 121, 122, 130)

5. Z art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 659/1999, jak również z orzecznictwa wynika, że Komisja jest zobowiązana do wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE, jeśli pierwsze badanie nie pozwoliło jej na przezwyciężenie wszystkich trudności związanych z kwestią, czy wydany przez państwo przepis podlegający jej kontroli stanowi pomoc w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, co najmniej wtedy gdy podczas tego pierwszego badania nie była ona w stanie dojść do przekonania, że dany przepis – przy założeniu, iż stanowi on pomoc państwa – jest w każdym razie zgodny ze wspólnym rynkiem.

Fakt, iż upływ czasu znacznie przekracza czas zwykle konieczny do przeprowadzenia pierwszego badania w ramach przepisów art. 88 ust. 3 WE, może – wraz z innymi okolicznościami – prowadzić do uznania, że Komisja napotkała poważne trudności w ocenie, wymagające wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE.

Jednakże fakt, iż w oparciu o posiadane informacje Komisja wyraża wątpliwości, czy przepis wydany przez państwo stanowi pomoc państwa, podczas gdy nie ma już podobnych zastrzeżeń po przedstawieniu przez podmioty składające skargę dodatkowych informacji, nie pozwala uznać, że Komisja napotkała poważne trudności. O ile Komisja nie posiada uprawnień dyskrecjonalnych w kwestii decyzji o wszczęciu wstępnego postępowania wyjaśniającego, gdy stwierdza istnienie takich trudności, o tyle dysponuje ona pewnym zakresem swobodnego uznania w badaniu i ocenie okoliczności sprawy w celu ustalenia, czy stwarzają one poważne trudności. Zgodnie z celem art. 88 ust. 3 WE oraz spoczywającym na Komisji obowiązkiem dobrego administrowania Komisja może w szczególności nawiązać dialog z podmiotami składającymi do niej skargę w celu przezwyciężenia ewentualnych trudności napotkanych w trakcie postępowania wstępnego. Uprawnienie to zakłada, że Komisja może dostosować swoje stanowisko do wyników nawiązanego dialogu, przy czym to dostosowanie nie powinno być koniecznie interpretowane a priori jako wskazujące na istnienie poważnych trudności.

Ponadto ponieważ Komisja nie ma obowiązku przeprowadzania postępowania kontradyktoryjnego z udziałem składających skargę i ponieważ nie jest ona w związku z tym zobowiązana do wskazania im w prawie krajowym podstawy, na której zamierza oprzeć swoją decyzję, sam brak takiego wskazania nie oznacza wcale, że Komisja napotkała takie trudności.

(por. pkt 134, 135, 139, 140)