Sprawa C-285/07

A.T.

przeciwko

Finanzamt Stuttgart-Körperschaften

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesfinanzhof)

„Dyrektywa 90/434/EWG — Transgraniczna wymiana udziałów — Neutralność podatkowa — Przesłanki — Artykuły 43 WE i 56 WE — Przepisy państwa członkowskiego uzależniające możliwość dalszego posługiwania się wartością księgową udziałów przekazanych w zamian za nowe udziały i, co za tym idzie, neutralność podatkową przekazania, od warunku, że zagraniczna spółka nabywająca również przypisała przekazanym udziałom w swoim bilansie podatkowym taką wartość księgową — Zgodność”

Opinia rzecznika generalnego E. Sharpston przedstawiona w dniu 6 listopada 2008 r. I ‐ 9332

Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 11 grudnia 2008 r. I ‐ 9346

Streszczenie wyroku

Zbliżanie ustawodawstw – Wspólny system opodatkowania łączenia, podziałów, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów, dotyczących spółek różnych państw członkowskich – Dyrektywa 90/434

(dyrektywa Rady 90/434, art. 8 ust. 1, 2)

Artykuł 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 90/434 w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów, dotyczących spółek różnych państw członkowskich stoi na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, zgodnie z którymi skutkiem wymiany udziałów, w odniesieniu do akcjonariuszy spółki nabywanej, jest opodatkowanie zysku kapitałowego z tytułu przekazania udziałów odpowiadającego różnicy pomiędzy pierwotnym kosztem nabycia przekazanych udziałów a ich ceną sprzedaży, z zastrzeżeniem przypadku przypisania przez spółkę nabywającą, w jej bilansie podatkowym, przekazanym udziałom dawnej wartości księgowej.

W istocie wiążące i jednoznaczne brzmienie art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 90/434 w żaden sposób nie wskazuje woli ustawodawcy wspólnotowego pozostawienia państwom członkowskim w odniesieniu do transpozycji marginesu uznania, pozwalającego im na uzależnienie zasady neutralności podatkowej ustanowionej na rzecz akcjonariuszy spółki nabywanej od warunków innych niż przewidziany w ust. 2 tego artykułu. Pozostawienie państwom członkowskim takiego marginesu uznania w odniesieniu do transpozycji byłoby zresztą sprzeczne z samym celem dyrektywy, który polega na ustanowieniu wspólnego systemu opodatkowania, w miejsce rozszerzania na poziom wspólnotowy systemów obowiązujących w państwach członkowskich, u podstaw którego leży założenie, że różnice między tymi systemami mogą powodować zniekształcenia.

Zresztą takie przepisy podatkowe, które mają na celu zapobieganie, nawet na etapie późniejszym względem wymiany udziałów, ostatecznemu obchodzeniu opodatkowania tej wymiany oraz które odmawiają w sposób ogólny przyznania przewidzianych w dyrektywie 90/434 przywilejów podatkowych operacjom wymiany udziałów nią objętym z tego tylko względu, że spółka nabywająca nie przypisała w swoim bilansie podatkowym przekazanym udziałom ich dawnej wartości księgowej, nie mogą mieć za podstawę prawną art. 11 ust. 1 lit. a) dyrektywy 90/434, a tym samym zostać uznane za zgodne z nią. W istocie państwa członkowskie mają obowiązek przyznać operacjom wymiany udziałów, o których mowa w art. 2 lit. d) dyrektywy 90/434, przywileje podatkowe w niej przewidziane, chyba że operacje te mają za zasadniczy cel lub za jeden z zasadniczych celów uchylanie się od podatków lub unikanie płacenia podatków w rozumieniu art. 11 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy. Tymczasem na podstawie tego artykułu państwa członkowskie mogą wyłącznie na zasadzie wyjątku i w szczególnych wypadkach odmówić stosowania wszystkich lub części przepisów tej dyrektywy lub cofnąć przywileje z niej wynikające. W związku z powyższym aby sprawdzić, czy analizowana operacja ma taki cel, właściwe organy krajowe nie mogą się ograniczyć do zastosowania z góry przewidzianych ogólnych kryteriów, lecz muszą przeprowadzić całościowe badanie każdej takiej operacji.

W tym kontekście w zakresie w jakim takie uregulowania podatkowe służą nie tylko zapobieganiu nadużyciom, ale również umożliwieniu nałożenia podatku w przypadku ujawnienia luk w systemie opodatkowania, zezwolenie państwom członkowskim na jednostronne usuwanie tych luk, przy założeniu, że takowe istnieją, zagrażałoby realizacji celu dyrektywy 90/434, który polega na ustanowieniu wspólnego systemu opodatkowania. Tak więc fakt, że mające zastosowanie prawo nakłada na akcjonariusza spółki nabytej obowiązek kolejnego zbycia udziałów uzyskanych w zamian za przekazane udziały i że kurs giełdowy akcji spółki przejmującej znacznie spadł, nie uzasadnia potraktowania jedynej wymiany udziałów jako zdarzenia podatkowego, ponieważ ukryte rezerwy pozostały niezrealizowane w tym czasie.

(por. pkt 26, 27, 30–32, 34, 36, 39; sentencja)