Keywords

Summary



Keywords

1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty zaskarżalne – Akty wywołujące wiążące skutki prawne – Instytucja nieposiadająca kompetencji do przyjęcia wnioskowanego aktu – Wyłączenie – Odrzucenie wniosku o zmianę przepisu rozporządzenia – Brak legitymacji procesowej

(traktat WE, art. 173 (obecnie, po zmianie, art. 230 WE); rozporządzenie Komisji nr 2499/82)

2. Postępowanie – Skarga wszczynająca postępowanie – Wymogi formalne – Określenie przedmiotu sporu

(regulamin Sądu, art. 44 § 1 lit. c))

3. Skarga na bezczynność – Osoby fizyczne i prawne – Zaniechania podlegające zaskarżeniu – Zaniechanie Komisji w zakresie uwzględnienia wniosku o wypłatę pomocy rzekomo należnej na podstawie rozporządzenia nr 2499/82 – Niedopuszczalność

(traktat WE, art. 175 akapit trzeci (obecnie art. 232 akapit trzeci WE); rozporządzenie Komisji nr 2499/82)

4. Skarga na bezczynność – Osoby fizyczne i prawne – Akt objęty wnioskiem – Rozporządzenie – Niedopuszczalność

(traktat WE, art. 175 (obecnie art. 232 WE))

5. Skarga o odszkodowanie – Przedmiot – Wniosek o odszkodowanie zarzucający sprzeczność z prawem decyzji wydanej przez jedno z państw członkowskich w trakcie stosowania regulacji wspólnotowej – Rozporządzenie nr 2499/82 – Pomoc wspólnotowa dla prewencyjnej destylacji wina stołowego – Wybór państwa członkowskiego dotyczący stosowania procedury przewidzianej w art. 9 tego rozporządzenia dla celów wypłaty tej pomocy – Brak mechanizmu gwarantującego wypłatę pomocy producentom w przypadku upadłości gorzelnika – Niezgodność z prawem dotycząca samego rozporządzenia nr 2499/82 – Odpowiedzialność jednej z instytucji wspólnotowych za zarzucaną niezgodność z prawem

(traktat WE, art. 215 akapit drugi (obecnie art. 288 akapit drugi WE); rozporządzenie Komisji nr 2499/82, art. 8 i art. 9)

6. Skarga o odszkodowanie – Charakter autonomiczny – Uprzednie wyczerpanie krajowych środków odwoławczych – Wyjątek – Brak możliwości uwzględnienia przez sad krajowy powództwa o zapłatę w przypadku braku przepisu wspólnotowego zezwalającego właściwym podmiotom krajowym na wypłatę dochodzonych kwot – Dopuszczalność skargi złożonej bez wyczerpania krajowych środków odwoławczych

(traktat WE, art. 178 i art. 215 akapit drugi (obecnie art. 235 WE i art. 288 akapit drugi WE))

7. Skarga o odszkodowanie – Autonomia w stosunku do skargi o stwierdzenie nieważności i skargi na bezczynność – Granice – Skarga o odszkodowanie mogąca prowadzić do skutku porównywalnego ze skutkami innych środków odwoławczych – Dopuszczalność

(traktat WE, art. 178 (obecnie art. 235 WE))

8. Skarga o odszkodowanie – Termin przedawnienia – Rozpoczęcie biegu – Odpowiedzialność wynikająca z faktu przyjęcia aktu normatywnego – Data wystąpieniem szkodliwych skutków tego aktu

(traktat WE, art. 178 i art. 215 akapit drugi (obecnie art. 235 WE i art. 288 akapit drugi WE); Statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 46)

9. Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Wyczerpanie znamion naruszenia prawa wspólnotowego – Artykuł 9 rozporządzenia nr 2499/82 – Pomoc wspólnotowa dla prewencyjnej destylacji wina stołowego – Brak mechanizmu gwarantującego wypłatę pomocy producentom w przypadku upadłości gorzelnika – Naruszenie zakazu bezpodstawnego wzbogacenia – Naruszenie zasady niedyskryminacji

(traktat WE, art. 178 i art. 215 akapit drugi (obecnie art. 235 WE i art. 288 akapit drugi WE); rozporządzenie Komisji nr 2499/92)

Summary

1. Aktami, na które można wnieść skargę o stwierdzenie nieważności, są jedynie akty wywołujące wiążące skutki prawne, które mogą naruszyć interes prawny skarżącego, wpływając w sposób istotny na jego sytuację prawną.

Nie ma to miejsca w przypadku aktów stanowiących o odrzuceniu wniosku, gdy dana instytucja nie posiada kompetencji do przyjęcia wnioskowanego aktu, a zatem odrzucenie nie ma charakteru ostatecznego.

Tak samo skarga na decyzję Komisji dotyczącą odmowy dokonania z mocą wsteczną zmiany aktu wspólnotowego jest niedopuszczalna, jeżeli żądana zmiana ma zostać przyjęta w formie rozporządzenia o charakterze generalnym, ze względu na brak legitymacji procesowej skarżącego.

(por. pkt 64, 76)

2. Ponieważ zgodnie z art. 44 § 1 lit. c) regulaminu Sądu skarga powinna określać przedmiot sporu, a zatem żądania zmierzające do stwierdzenia nieważności aktów innych niż ten, który został zaskarżony, na których się on oparł bądź też które były z nim powiązane, a które nie zostały wskazane, wobec braku wystarczającej precyzji muszą zostać uznane za niedopuszczalne.

(por. pkt 79)

3. Ponieważ Komisja nie ma kompetencji do uwzględnienia wniosku producentów wina o wypłatę na ich rzecz pomocy rzekomo należnej na podstawie rozporządzenia nr 2499/82 ustanawiającego przepisy dotyczące destylacji prewencyjnej w roku winiarskim 1982/83, skarga na bezczynność skierowana przeciwko takiemu zaniechaniu jest niedopuszczalna. W istocie Komisji nie można zarzucać, iż zaniechała wydania aktu skierowanego do skarżących innego niż zalecenie lub opinia w rozumieniu art. 175 akapit trzeci traktatu (obecnie art. 232 akapit trzeci WE).

(por. pkt 70, 81)

4. Jednostki, które nie są uprawnione do zaskarżania legalności aktu prawodawczego, nie są również uprawnione do wniesienia do Trybunału skargi na bezczynność przeciwko nieprzyjęciu tego samego aktu, po skierowaniu do instytucji wspólnotowej wezwania do jego wydania.

(por. pkt 82)

5. Ponieważ system płatności pomocy przewidziany w art. 9 rozporządzenia nr 2499/82 ustanawiającego przepisy dotyczące destylacji prewencyjnej w roku winiarskim 1982/83 nie gwarantuje, zwłaszcza w przypadku upadłości gorzelnika, pośredniej wypłaty producentom pomocy zawartej w minimalnej cenie skupu za wino dostarczone temu gorzelnikowi i przedestylowane zgodnie z przepisami tego rozporządzenia, a zatem ewentualna niezgodność z prawem polegająca na braku gwarancji skorzystania z tej pomocy na rzecz producentów wynika bezpośrednio z luki prawnej rozporządzenia nr 2499/82, a nie z wyboru przyjętego przez dane państwo członkowskie, na podstawie art. 8 tego rozporządzenia, na rzecz systemu pośredniej płatności pomocy, o którym mowa w owym art. 9. Wynika z tego, że rzeczona niezgodność z prawem dotyczy samego rozporządzenia, a nie zachowania danego państwa członkowskiego, które ograniczyło się do prawidłowego wykonania tego rozporządzenia. Dlatego jest za nią odpowiedzialna Komisja, która wydała przedmiotowe rozporządzenie.

(por. pkt 109–112)

6. O ile prawdą jest, iż skargę o odszkodowanie należy rozpatrzyć w kontekście całości systemu ochrony prawnej jednostki, a zatem jej dopuszczalność może być uzależniona w pewnych przypadkach od wyczerpania krajowych środków odwoławczych, o tyle koniecznym jest jednak, aby te krajowe środki odwoławcze gwarantowały w sposób skuteczny ochronę osób zainteresowanych, które twierdzą, że ich prawa zostały naruszone przez akty instytucji wspólnotowych i aby mogły one doprowadzić do naprawy dochodzonej szkody.

W tym kontekście dopuszczalność skargi o odszkodowanie nie może być uzależniona od wyczerpania krajowych środków odwoławczych, jeżeli nieważność zaskarżonej regulacji wspólnotowej została stwierdzona wyrokiem wydanym przez Trybunał w trybie prejudycjalnym na podstawie art. 177 traktatu WE (obecnie art. 234 WE), sądy krajowe nie mogą bowiem uwzględnić powództwa o zapłatę – lub innego odpowiedniego powództwa – bez uprzedniej interwencji prawodawcy wspólnotowego, ze względu na brak przepisu wspólnotowego zezwalającego właściwym władzom krajowym na wypłatę dochodzonych kwot. W istocie w takiej sytuacji byłoby sprzeczne nie tylko z zasadą prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości i wymogami ekonomki procesowej, lecz również warunkiem dotyczącym istnienia skutecznego krajowego środka odwoławczego, gdyby zainteresowane osoby zmuszone były do wyczerpania krajowej drogi prawnej przed wniesieniem skargi o odszkodowanie.

(por. pkt 115–117)

7. Skarga o odszkodowanie stanowi autonomiczny środek odwoławczy, mający szczególną funkcję w ramach systemu środków odwoławczych i podporządkowany przesłankom dostosowanym do jego szczególnego przedmiotu. Ma ona na celu naprawienie szkody spowodowanej przez instytucję wspólnotową. Gdyby zatem przyjąć, że skarga o odszkodowanie jest niedopuszczalna z tego względu, iż mogłaby prowadzić, przynajmniej w odniesieniu do skarżących, do skutku porównywalnego ze skutkami skargi o stwierdzenie nieważności lub skargi na bezczynność, byłoby to sprzeczne z autonomicznością tej skargi oraz ze skutecznością systemu środków odwoławczych ustanowionego w traktacie. Wyłącznie w przypadku, gdyby skarga o odszkodowanie zmierzała w rzeczywistości do uchylenia indywidualnej decyzji skierowanej do skarżących, która stała się prawomocna – wobec czego miałaby ona ten sam przedmiot i ten sam skutek co skarga o stwierdzenie nieważności – mogłaby zostać uznana za nadużycie proceduralne.

(por. pkt 122)

8. Termin przedawnienia dla skarg z tytułu odpowiedzialności pozaumownej instytucji Wspólnoty, przewidziany w art. 46 Statutu Trybunału Sprawiedliwości, może rozpocząć bieg dopiero wtedy, gdy spełnione zostaną wszystkie przesłanki, od których zależy obowiązek naprawienia szkody, a mianowicie: wystąpienie niezgodnego z prawem zachowania instytucji wspólnotowych, rzeczywista szkoda i istnienie związku przyczynowego pomiędzy tym zachowaniem a dochodzoną szkodą. Przesłanka nieuniknionej szkody jest spełniona, jeżeli szkoda jest nieuchronna i przewidywalna z wystarczającą pewnością, nawet jeżeli nie można jej jeszcze dokładnie oszacować.

Wynika z tego, że jeżeli chodzi odpowiedzialność Wspólnoty wynikającą z aktu normatywnego, przedawnienie nie może rozpocząć biegu przed wystąpieniem szkodliwych skutków tego aktu i w konsekwencji przed chwilą, w której zainteresowani ponieśli nieuniknioną szkodę. W niniejszej sprawie przedawnienie rozpoczyna bieg w chwili, w której skarżący jest w stanie rzeczywiście zdać sobie sprawę z tej szkody, gdyż jawi się ona jako nieuchronna i przewidywalna.

(por. pkt 129–131, 145, 149, 154)

9. Nie przewidując w systematyce rozporządzenia nr 2499/82, ustanawiającego przepisy dotyczące destylacji prewencyjnej w roku winiarskim 1982/83, uwzględnienia w systemie pomocy wspólnotowej, przewidzianym w art. 9 tego rozporządzenia, mechanizmu gwarantującego jej wypłatę producentom w przypadku upadłości gorzelnika, Komisja w sposób oczywisty i poważny przekroczyła granice swobodnego uznania.

W rzeczywistości rzeczony system jest oczywiście sprzeczny z ogólną zasadą prawa wspólnotowego zakazu bezpodstawnego wzbogacenia, ponieważ nie posiada on żadnego mechanizmu, który mógłby zagwarantować wypłatę pomocy wspólnotowej producentom, którzy wypełnili wszystkie swoje zobowiązania i dokonali destylacji w terminach określonych w tym rozporządzeniu.

Ponadto w przypadku upadłości gorzelnika, wybór między procedurami przewidzianymi w art. 9 i 10 rozporządzenia nr 2499/82 w zakresie wypłaty pomocy wspólnotowej wprowadza nierówność traktowania w zależności od państwa członkowskiego w odniesieniu do gwarancji wypłaty tej pomocy danym producentom, chociaż pomoc ta jest im należna co do zasady na mocy znajdującej zastosowanie regulacji wspólnotowej. Taka różnica nie jest obiektywnie uzasadniona zróżnicowaniem danych sytuacji, gdyż nie dotyczy ona warunków przyznania pomocy na destylację prewencyjną, lecz wyłącznie procedur administracyjnych tego przyznania, a zatem nie może być tłumaczona różnicami dotyczącymi sytuacji producentów wina lub bardziej ogólnie sytuacją sektorów wina w różnych państwach członkowskich.

W konsekwencji rozporządzenie nr 2499/82 wyczerpuje znamiona naruszenia zasady niedyskryminacji i zasady zakazu bezpodstawnego wzbogacenia, co pociąga za sobą odpowiedzialność pozaumowną Wspólnoty za szkody spowodowane przez instytucje.

(por. pkt 157, 161, 172–174, 176)