3.

W zaskarżonym wyroku okoliczności leżące u podstaw niniejszego sporu zostały przedstawione w następujący sposób: „2. Na początku 1994 r., w ramach wspólnotowego programu pomocy technicznej dla Wspólnoty Niepodległych Państw (TACIS), pomiędzy Komisją, reprezentowaną przez zastępcę dyrektora generalnego Dyrekcji Generalnej (DG) ds. Zewnętrznych Stosunków Gospodarczych a Helmico SA, reprezentowaną przez upoważnionego członka zarządu została zawarta umowa MO.94.01/01.01/B002. Umowa ta (zwana dalej »umową dotyczącą Mołdawii«), zatytułowana »Pomoc przy organizacji stowarzyszenia rolników indywidualnych«, stanowiła część projektu oznaczonego TACIS/FD MOL 9401 (zwanego dalej »projektem mołdawskim«). 3. W kwietniu 1996 r. Helmico i skarżąca zawarły umowę, na podstawie której Helmico zleciła skarżącej jako podwykonawcy świadczenie niektórych usług przewidzianych w umowie dotyczącej Mołdawii. 4. W dniu 27 września 1996 r. pomiędzy Komisją, reprezentowaną przez zastępcę dyrektora generalnego DG ds. Zewnętrznych Stosunków Gospodarczych a Helmico, reprezentowaną przez upoważnionego członka zarządu została zawarta umowa TACIS oznaczona RU 96-5276-00. Na mocy tej umowy (zwanej dalej »umową dotyczącą Rosji«) Helmico zobowiązała się do świadczenia w Rosji usług w ramach projektu noszącego nazwę »Federalny system kwalifikacji i badań materiału siewnego«, oznaczonego FD RUS 9502 (zwanego dalej »projektem rosyjskim«). 5. W grudniu 1996 r. Helmico i skarżąca zawarły umowę podwykonawstwa dotyczącą projektu rosyjskiego, zasadniczo taką samą jak umowa zawarta w kwietniu 1996 r. w związku z projektem mołdawskim. 6. Pod koniec 1997 r. skarżąca zaczęła niepokoić się opóźnieniami w płatnościach ze strony Helmico, która na swoje usprawiedliwienie podawała, że za opóźnienia te odpowiedzialna jest Komisja. Skarżąca skontaktowała się ze służbami Komisji i dowiedziała się, że Komisja zapłaciła za wszystkie faktury wystawione dotąd przez Helmico. Dalsze badanie, przeprowadzone przez skarżącą wykazało, że Helmico poinformowała ją z opóźnieniem lub niedokładnie o płatnościach otrzymywanych od Komisji. […] 7. W dniu 2 października 1998 r. odbyło się spotkanie pomiędzy członkiem zarządu Masdar a przedstawicielami Komisji. 8. W dniu 5 października 1998 r. służby Komisji wysłały faksem pismo do Helmico. W piśmie tym Komisja wyraziła zaniepokojenie faktem, że różnice stanowisk pomiędzy członkami konsorcjum Helmico mogą zagrozić realizacji projektu rosyjskiego, i podkreśliła, że przywiązuje wielką wagę do poszanowania postanowień umowy dotyczącej Rosji i do powodzenia projektu rosyjskiego. Zażądała od Helmico zabezpieczenia w postaci oświadczenia podpisanego łącznie przez Helmico i skarżącą, zgodnie z którym istnieje pomiędzy nimi całkowita zgoda co do poszanowania warunków umowy dotyczącej Rosji, a projekt rosyjski zostanie zakończony w wyznaczonych terminach. Pismo wyjaśniało, że w razie nieotrzymania takiego zabezpieczenia przed poniedziałkiem, 12 października 1998 r., Komisja przewiduje podjęcie innych środków dla zapewnienia realizacji projektu zgodnie z postanowieniami umowy dotyczącej Rosji. 9. Faksem wysłanym w dniu 6 października 1998 r. Helmico odpowiedziała służbom Komisji, że różnice stanowisk pomiędzy członkami konsorcjum zostały usunięte i że realizacja projektu rosyjskiego nie jest w żaden sposób zagrożona. W odpowiedzi tej wyjaśniono, że członkowie konsorcjum uzgodnili, iż wszelkie przyszłe płatności, w tym płatności wynikające z wystawionych już faktur dotyczących projektu rosyjskiego, powinny być dokonywane na wskazany rachunek bankowy skarżącej, a nie na rachunek Helmico. Podano jednocześnie, co następuje: »Uzgodnione zostało również, że kierowanie wykonaniem umowy zostaje od dzisiaj powierzone panu S., prezesowi Masdar. Prosimy o jak najszybszy kontakt w celu potwierdzenia tych zmian«. 10. Pismo to podpisane było przez T. działającego jako upoważniony członek zarządu Helmico i zaopatrzone było w odręczny dopisek: »zatwierdzone, S., Masdar, dnia 6 października 1998 r.«. 11. Helmico przesłała Komisji podobnie zredagowane pismo, z taką samą datą i również kontrasygnowane przez prezesa Masdar, dotyczące kwot podlegających zapłacie na podstawie umowy dotyczącej Mołdawii. 12. W dniu 7 października 1998 r. Helmico przesłała Komisji dwa inne pisma podpisane przez T. i kontrasygnowane przez S. w imieniu Masdar. 13. W dniu 8 października 1998 r. Helmico przesłała dwa pisma do osób kierujących omawianymi projektami w wydziale Komisji zajmującym się umowami, zwracając się o dokonywanie wszelkich kolejnych płatności z tytułu umów dotyczących Rosji i Mołdawii na inny rachunek posiadany przez Helmico w Atenach. Pisma te kończyły się następującym oświadczeniem: »Niniejsze instrukcje nie mogą zostać odwołane przez Helmico bez pisemnej zgody prezesa Masdar, pana S. Będziemy wdzięczni za powiadamianie Masdar o aktualnym stanie procedury płatności i o dniu, w którym płatności będą dokonywane«. 14. W dniu 8 października 1998 r. Helmico i skarżąca podpisały porozumienie o udzieleniu prezesowi Masdar pełnomocnictwa do dokonania przelewu środków z dwóch rachunków bankowych wspomnianych w pismach z dni 7 i 8 października 1998 r. adresowanych do Komisji. 15. W dniu 10 października 1998 r. Komisja wydała sprawozdanie z zakończenia projektu rosyjskiego. Spośród sześciu działów poddanych ocenie cztery otrzymały ocenę »bardzo dobrą«, jeden »dobrą« i jeden »ogólnie zadowalającą«. W dniu 26 lutego 1999 r. Komisja wydała sprawozdanie z zakończenia projektu mołdawskiego, w ramach którego dwa działy poddane ocenie otrzymały ocenę »dobrą«, a cztery pozostałe »ogólnie zadawalającą«. 16. W lutym 1999 r. urzędnicy Komisji rozpoczęli audyt projektu mołdawskiego i projektu rosyjskiego. Audyt projektu rosyjskiego został zakończony w kwietniu 1999 r. Audyt projektu mołdawskiego nie został zakończony do lipca 1999 r. 17. W dniu 29 lipca 1999 r. służby Komisji skierowały do skarżącej pismo, w którym stwierdziły, że Komisja, po uzyskaniu informacji o nieprawidłowościach finansowych w stosunkach pomiędzy Helmico i skarżącą przy wykonywaniu umów dotyczących Rosji i Mołdawii, zawiesiła wszelkie niedokonane jeszcze płatności i wszczęła pełny audyt mający na celu stwierdzenie, czy doszło do nadużycia funduszy wspólnotowych w ramach wykonywania umów dotyczących Rosji i Mołdawii. Świadoma trudności finansowych skarżącej Komisja powiadomiła ją, że w ramach projektu rosyjskiego dokona przelewu zaliczki w wysokości 200000 EUR na rachunek bankowy Helmico, wskazany w instrukcjach przekazanych przez tę spółkę w dniu 8 października 1998 r. 18. Kwota 200000 EUR została wpłacona w sierpniu 1999 r. na powyższy rachunek, a następnie została przelana na rachunek skarżącej. 19. Pomiędzy grudniem 1999 r. a marcem 2000 r. prezes Masdar wysłał pisma do kilku urzędników Komisji, w tym do członka Komisji odpowiedzialnego za stosunki zewnętrzne C. Pattena. Podniósł on między innymi kwestię płatności za usługi świadczone przez Masdar. 20. W dniu 22 marca 2000 r. dyrektor generalny wspólnej służby ds. stosunków zewnętrznych Komisji wystosował pismo do prezesa Masdar, przekazując mu, co następuje: »Po przeprowadzeniu intensywnych konsultacji (w ramach których rozważanych było kilka możliwości, w tym ostateczne rozliczenie obu umów w drodze dodatkowych płatności na rzecz Masdar, obliczonych stosownie do wykonanych przez Was prac i poniesionych przez Was wydatków) służby Komisji podjęły ostatecznie decyzję o przystąpieniu do odzyskania funduszy wypłaconych uprzednio na rzecz drugiej strony umowy, Helmico. Wydaje się, że na gruncie prawnym wszystkie płatności dokonane bezpośrednio na rzecz Masdar (nawet za pośrednictwem rachunku bankowego, do którego macie pełnomocnictwo) w przypadku niewypłacalności Helmico byłyby traktowane przez zarząd lub wierzycieli Helmico jako działanie w zmowie; ponadto nie jest pewne, że w przypadku sporu pomiędzy Helmico a Masdar przekazane przez Komisję Europejską fundusze pozostałyby ostatecznie własnością Masdar, jak tego życzyłaby sobie Komisja«. 21. W dniu 23 marca 2000 r. Komisja skierowała do Helmico pismo, w którym poinformowała ją o odmowie zapłaty niezapłaconych jeszcze faktur i zażądała zwrotu łącznej kwoty 2091168,07 EUR. Komisja podjęła ten krok po ujawnieniu, że Helmico dopuszczała się nadużyć przy wykonywaniu umów dotyczących Mołdawii i Rosji. 22. W dniu 31 marca 2000 r. skarżąca wniosła do High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division powództwo przeciwko Helmico, domagając się zapłaty za usługi świadczone w ramach podwykonawstwa przy wykonywaniu umów dotyczących Mołdawii i Rosji, w łącznej kwocie 453000 EUR. 23. W dniu 4 kwietnia 2000 r. Komisja wystawiła dwa oficjalne zlecenia windykacji wobec Helmico na mocy art. 28 ust. 2 rozporządzenia finansowego [z dnia 21 grudnia 1977 r., mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 356, s. 1)]. Treść tych dokumentów została przekazana prawnikom skarżącej w dniu 1 lutego 2002 r. (zob. pkt 36 poniżej). 24. W dniu 15 czerwca 2000 r. prezes Masdar przesłał członkowi Komisji odpowiedzialnemu za stosunki zewnętrzne faks, w którym oświadczył: »Osiemnaście miesięcy temu uprzedzaliśmy Komisję Europejską o trudnościach, jakie mieliśmy z naszym partnerem Helmico w związku z oboma wspomnianymi projektami. Otrzymaliśmy zapewnienie, że jeśli będziemy kontynuować te projekty, Komisja Europejska zadba, abyśmy otrzymali wynagrodzenie za nasze usługi. Kontynuowaliśmy finansowanie i wdrażanie obu tych projektów w Waszym imieniu, ponosząc znaczne dodatkowe koszty, pomimo że zdawaliśmy sobie już sprawę z tego, iż Helmico oszukała Masdar i że środki te będą zapewne nie do odzyskania«. 25. Odpowiedź członka Komisji przesłana pocztą w dniu 25 lipca 2000 r. potwierdziła stanowisko Komisji wyrażone w piśmie z dnia 22 marca 2000 r. 26. W dniu 5 lutego 2001 r. prezes Masdar ponownie wysłał faks do członka Komisji odpowiedzialnego za stosunki zewnętrzne, podnosząc argumenty, zgodnie z którymi, po pierwsze, skarżąca była stroną umów dotyczących Rosji i Mołdawii zawartych z Komisją, a po drugie, podczas spotkania w dniu 2 października 1998 r. zapewniono ją, że otrzyma zapłatę, jeśli będzie kontynuować projekt rosyjski i projekt mołdawski. 27. W kwietniu 2001 r. skarżąca skontaktowała się z Komisją w celu omówienia możliwości otrzymania bezpośrednio od Komisji zapłaty za wykonaną pracę, za którą wystawiła faktury Helmico. 28. Pismem z dnia 8 maja 2001 r. członek Komisji odpowiedzialny za stosunki zewnętrzne podtrzymał stanowisko Komisji, zgodnie z którym skarżąca nie była stroną umów dotyczących Rosji i Mołdawii. 29. W dniu 21 maja 2001 r. odbyło się spotkanie prawników skarżącej ze służbami Komisji w celu omówienia możliwości bezpośredniej zapłaty na rzecz skarżącej za świadczone usługi. 30. W dniu 1 sierpnia 2001 r. prawnicy skarżącej ponowili żądanie dokonania przez Komisję dobrowolnej zapłaty. Skarżąca zażądała zapłaty 448947,78 EUR albo ewentualnie 249314 EUR. Pierwsza kwota odpowiadała całkowitej kwocie niezapłaconych jeszcze faktur wystawionych Komisji przez Helmico, podczas gdy druga kwota odpowiadała wartości prac wykonanych po ujawnieniu nadużyć finansowych. 31. W dniu 28 sierpnia 2001 r. odbyło się spotkanie pomiędzy prawnikami skarżącej a służbami Komisji w celu omówienia możliwości bezpośredniej zapłaty na rzecz skarżącej za świadczone usługi. 32. W dniu 10 października 2001 r. prawnicy skarżącej przekazali służbom Komisji kopię sprawozdania sporządzonego w 1998 r. Ich zdaniem, dokument ten mógłby pomóc Komisji odnaleźć członków zarządu Helmico. 33. W dniu 16 października 2001 r. służby Komisji odpowiedziały, że informacje te zostały przekazane właściwym służbom DG ds. Budżetu, Europejskiemu Urzędowi ds. Nadużyć Finansowych i jednostce odpowiedzialnej za finanse i umowy, zajmującej się programami TACIS oraz że służby Komisji podejmą wszelkie niezbędne kroki w celu odnalezienia członków zarządu Helmico. 34. W dniu 16 października 2001 r. prawnicy skarżącej skierowali do Komisji pismo stwierdzające, że pomiędzy służbami Komisji a skarżącą istniało dorozumiane uzgodnienie, zgodnie z którym, począwszy od dnia 8 października 1998 r., Komisja miała płacić skarżącej, pod warunkiem że ta ostatnia zapewni ukończenie projektu rosyjskiego i projektu mołdawskiego. Główne argumenty przywołane w tym piśmie miały na celu wykazanie, że Komisja zgodziła się, iż skarżąca stała się głównym wykonawcą projektu rosyjskiego od 1998 r. Pismo to kończyło się następująco: »Byłbym wdzięczny za poinformowanie mnie, czy służby Komisji podzielają argumentację przedstawioną w niniejszym piśmie, a jeśli tak, czy gotowe są zapłacić Masdar Ltd zaliczkę w wysokości 279711,85 EUR do czasu zakończenia postępowania windykacyjnego wszczętego przeciwko Helmico«. 35. Argumenty podniesione przez prawników skarżącej zostały odrzucone przez służby Komisji pismem z dnia 13 listopada 2001 r. Pismo to kończyło się następującym oświadczeniem: »Komisja przystąpi do windykacji od przedstawicieli Helmico, otrzymanych przez tę spółkę kwot, na podstawie zlecenia windykacji. W zależności od wyników tego postępowania można będzie podjąć dalsze postanowienia co do wykorzystania odzyskanych kwot«. 36. W dniu 1 lutego 2002 r. w pisemnej odpowiedzi na żądanie prawników skarżącej służby Komisji wyjaśniły, że w dniu 4 kwietnia 2000 r. zostały wydane dwa oficjalne zlecenia windykacji przeciwko Helmico, jedno odnoszące się do umowy dotyczącej Mołdawii na kwotę 1236200,91 EUR, a drugie — do umowy dotyczącej Rosji na kwotę 854967,16 EUR, co daje łącznie 2091168,07 EUR. 37. W piśmie z dnia 27 lutego 2002 r. skierowanym do służb Komisji prawnicy skarżącej stwierdzili, że kwoty określone w oficjalnych zleceniach windykacji odpowiadają mniej więcej kwotom zapłaconym przez Komisję Helmico. Wywodzili z tego, że Komisja nie uznała za konieczne wydanie zleceń windykacji dotyczących kwot zafakturowanych przez Helmico i niezapłaconych przez Komisję. 38. W dniu 11 marca 2002 r. służby Komisji skierowały pismo do prawników skarżącej w celu potwierdzenia, że dwa oficjalne zlecenia windykacji wydane przez służby Komisji w dniu 4 kwietnia 2000 r. wobec Helmico nie obejmowały kwot zafakturowanych przez Helmico i niezapłaconych przez Komisję. 39. W dniu 17 grudnia 2002 r. Służba Prawna Komisji przekazała prawnikom skarżącej zestawienie kwot zafakturowanych przez Helmico Komisji, jak również terminy i kwoty płatności oraz wysokość kwot niezapłaconych. 40. W dniu 18 lutego 2003 r. odbyło się spotkanie prawników skarżącej ze służbami Komisji. 41. W dniu 23 kwietnia 2003 r. prawnicy skarżącej wysłali do służb Komisji pocztą poleconą pismo kończące się następującym oświadczeniem: »[…] Jeżeli służby Komisji nie będą w stanie do dnia 15 maja 2003 r. przedstawić konkretnej propozycji zapłaty na rzecz mojego klienta za świadczone usługi, do Sądu Pierwszej Instancji złożona zostanie skarga o naprawienie szkody na mocy art. 235 WE i 288 WE (dawniej art. 178 WE i 215 WE)«. 42. Faksem z dnia 15 maja 2003 r. Komisja zwróciła się do prawników skarżącej z propozycją spotkania w celu omówienia ewentualnego rozwiązania polubownego, w ramach którego Komisja zapłaciłaby skarżącej kwotę 249314,35 EUR za prace wykonane po ujawnieniu nadużyć Helmico, pod warunkiem przedstawienia przez skarżącą dowodu na zawarcie porozumienia, zgodnie z którym Komisja miałaby zapłacić jej bezpośrednio w razie zakończenia projektów rosyjskiego i mołdawskiego. 43. Pismem wysłanym pocztą poleconą dnia 23 czerwca 2003 r. prawnicy skarżącej odpowiedzieli służbom Komisji, że odmawiają prowadzenia negocjacji w oparciu o propozycję Komisji, podając szczegóły żądania skarżącej oraz warunki, na których zgodziłaby się ona na spotkanie. 44. W ślad za powyższym pismem w dniu 3 lipca 2003 r. został wysłany faks, w którym prawnicy skarżącej zażądali odpowiedzi Komisji w przedmiocie możliwości zorganizowania spotkania na zaproponowanych warunkach przed dniem 15 lipca 2003 r., stwierdzając, że w razie niedojścia tego spotkania do skutku złożą skargę do Sądu Pierwszej Instancji. 45. Pismem z dnia 22 lipca 2003 r. służby Komisji odpowiedziały, że nie mogą uwzględnić żądania zapłaty zgłoszonego przez skarżącą”.