Sprawa T-48/00

Corus UK Ltd

przeciwko

Komisji Wspólnot Europejskich

„Konkurencja — Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki — Rynek rur stalowych bez szwu — Czas trwania naruszenia — Grzywny”

Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (druga izba) z dnia 8 lipca 2004 r. II-2331

Streszczenie wyroku

Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Prawo do obrony – Pismo w sprawie przedstawienia zarzutów – Konieczna treść – Wstępna ocena czasu trwania i wagi naruszenia oraz umyślności bądź nieumyślności jego popełnienia – Skutki pominięcia tej oceny w świetle przestrzegania prawa do obrony

Naruszenie prawa do obrony z powodu rozbieżności pomiędzy pismem w sprawie przedstawienia zarzutów i decyzją ostateczną ma miejsce jedynie wówczas, gdy zarzut zawarty w ostatecznej decyzji został ujęty w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów w sposób niewystarczający do umożliwienia adresatom obrony. Co więcej, ocena zawarta w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów jest często bardziej zwięzła od oceny zawartej w przyjętej decyzji ostatecznej, ponieważ stanowi ona jedynie wstępne stanowisko Komisji. Rozbieżność sformułowań w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów i w decyzji ostatecznej, wynikająca z różnicy pomiędzy celami tych dwóch dokumentów, nie może w związku z tym — co do zasady — stanowić naruszenia prawa do obrony. (por. pkt 100, 101)

Jeżeli przedsiębiorstwo uczestniczy w spotkaniach przedsiębiorstw mających cel antykonkurencyjny i nie dystansuje się w sposób otwarty od treści tych spotkań, wywołując u innych uczestników spotkania wrażenie, że bierze ono udział w porozumieniu wynikającym z tego spotkania i że będzie stosować się do tego porozumienia, to można stwierdzić, że przedsiębiorstwo to bierze udział w tym porozumieniu. (por. pkt 116)

O ile ogólnie rzecz biorąc strona skarżąca nie może przenosić ciężaru dowodu na stronę pozwaną, powołując się na okoliczności, których nie jest w stanie wykazać, to jeżeli Komisja zdecydowała o nieprzyjęciu istnienia naruszenia reguł konkurencji w okresie, w którym obowiązywały porozumienia o samoograniczeniu zawarte między państwem trzecim a Wspólnotą, reprezentowaną przez Komisję, nie można zastosować zasady ciężaru dowodu na korzyść Komisji w zakresie dotyczącym daty wygaśnięcia tych porozumień. Niewyjaśniona niemożność Komisji do przedstawienia dowodów na okoliczność, która dotyczy jej w bezpośredni sposób, powoduje bowiem, iż Sąd nie ma przy orzekaniu wiedzy o tej dacie wygaśnięcia, a obciążenie przedsiębiorstw będących adresatami zaskarżonej decyzji konsekwencjami tej niemożności Komisji, które to przedsiębiorstwa, odmiennie od pozwanej instytucji, nie mogą przedstawić tego brakującego dowodu, zaprzeczałoby zasadzie prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości. (por. pkt 124-126)

W sprawach połączonych, w których strony miały możliwość zaznajomienia się z wszystkimi aktami spraw, Sąd może uwzględnić z urzędu dowody zawarte w aktach spraw równoległych. (por. pkt 129)

Pismo w sprawie przedstawienia zarzutów powinno wskazywać w sposób jasny wszystkie istotne okoliczności, na których opiera się Komisja, w celu udzielenia jego adresatom koniecznych wskazówek, aby mogli się oni bronić nie tylko przed stwierdzeniem naruszenia, lecz również w danym przypadku przed nałożeniem grzywny. Wobec tego w celu poszanowania prawa adresatów do obrony Komisja ma obowiązek udzielenia im w stadium przedstawienia zarzutów, na podstawie posiadanych przez siebie dokumentów, wystarczających informacji co do czasu trwania zarzucanego naruszenia, jego wagi i co do kwestii, czy naruszenie zostało popełnione umyślnie, czy nieumyślnie. Wobec tego obowiązek udzielenia informacji co do wagi i umyślności lub nieumyślności naruszenia byłby pozbawiony znaczenia, gdyby dla jego spełnienia wystarczyła zwykła parafraza art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17. Zobowiązanie Komisji — pod rygorem stwierdzenia nieważności wydanej przez nią decyzji — do poinformowania adresatów pisma w sprawie przedstawienia zarzutów o przepisach rozporządzenia nr 17, od których i tak oczekuje się znajomości tych przepisów, nie miałoby bowiem jakiegokolwiek sensu. Wynika z tego, że Komisja powinna wskazać w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów krótką wstępną ocenę czasu trwania zarzucanego naruszenia i jego wagi, jak również kwestii, czy w konkretnym przypadku naruszenie zostało popełnione umyślnie lub nieumyślnie. Jednakże po pierwsze, prawidłowość tej wstępnej oceny, która ma umożliwić adresatom pisma w sprawie przedstawienia zarzutów podjęcie obrony, powinna być rozpatrywana nie tylko przy uwzględnieniu brzmienia rozporządzenia, o którym mowa, lecz również jego kontekstu, jak również wszystkich przepisów prawnych regulujących daną materię, a po drugie, obowiązek przedstawienia tej wstępnej oceny jest nierozerwalnie związany z zasadą prawa do obrony i jest od tej zasady zależny, tak że Sąd wspólnotowy nie może stwierdzić nieważności ostatecznej decyzji Komisji, jeżeli jej naruszenie nie wpłynęło na możliwość obrony zainteresowanych przedsiębiorstw. (por. pkt 144-146, 155)

Przedsiębiorstwu można przypisać odpowiedzialność za cały kartel, nawet jeśli zostało ustalone, że brało ono bezpośredni udział jedynie w jednym lub kilku elementach składowych kartelu, jeżeli, po pierwsze, przedsiębiorstwo to wiedziało lub powinno było wiedzieć, że uzgodnienia, w których uczestniczyło, w szczególności poprzez udział w regularnych spotkaniach organizowanych przez wiele lat, były częścią kompletnego systemu mającego na celu zakłócenie normalnej konkurencji, i po drugie, system ten obejmował wszystkie elementy składowe kartelu. (por. pkt 176)

Mając na uwadze pkt 1 A akapit szósty wytycznych w sprawie ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, należy uznać, że Komisja dysponuje pewnym zakresem swobodnego uznania w odniesieniu do możliwości ważenia grzywien według rozmiaru każdego z przedsiębiorstw. (por. pkt 180)

Aby obniżenie kwoty grzywny nałożonej za naruszenie reguł konkurencji było zasadne na podstawie komunikatu w sprawie współpracy, zachowanie tego przedsiębiorstwa musi ułatwić Komisji wykonanie jej zadania polegającego na stwierdzaniu i zwalczaniu naruszeń reguł konkurencji. Wobec tego nie wystarczy, by przedsiębiorstwo zapewniło, iż generalnie nie kwestionuje ustalonych okoliczności faktycznych zgodnie z komunikatem w sprawie współpracy, jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy zapewnienie to w żaden sposób nie jest przydatne Komisji. (por. pkt 193, 208)

Jeśli w tym samym stadium postępowania administracyjnego i w podobnych okolicznościach przedsiębiorstwa przekazują Komisji podobne informacje dotyczące zarzucanego im stanu faktycznego, to stopień ich współpracy z Komisją powinien zostać oceniony w podobny sposób, skutkiem czego istnieje konieczność równego traktowania tych przedsiębiorstw w odniesieniu do ustalania kwoty nałożonej na nie grzywny. (por. pkt 207, 213)