Keywords

Summary



Keywords

1. Postępowanie – Wniesienie sprawy do Sądu na podstawie klauzuli arbitrażowej

(art. 238 WE i 240 WE)

2. Postępowanie – Wniesienie sprawy do Sądu na podstawie klauzuli arbitrażowej – Skarga wszczynająca postępowanie

(art. 238 WE; regulaminu Sądu, art. 44 § 5a)

3. Postępowanie – Wniesienie sprawy do Sądu na podstawie klauzuli arbitrażowej

(art. 238 WE)

4. Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Wystarczająco istotne naruszenie prawa wspólnotowego

(art. 288 akapit drugi WE)

5. Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Naruszenie normy prawnej przyznającej uprawnienia jednostkom

(art. 288 akapit drugi WE)

6. Budżet Wspólnot Europejskich – Rozporządzenie finansowe – Przepisy mające zastosowanie do procedur udzielania zamówień publicznych

(rozporządzenie Rady nr 1605/2002, art. 101 akapit pierwszy)

7. Prawo wspólnotowe – Zasady – Ochrona uzasadnionych oczekiwań – Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich

8. Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Procedura negocjacji

(art. 288 akapit drugi WE)

9. Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki

(art. 288 akapit drugi WE)

10. Budżet Wspólnot Europejskich – Rozporządzenie finansowe – Przepisy mające zastosowanie do procedur udzielania zamówień publicznych

(rozporządzenie Rady nr 1605/2002, art. 101 akapit pierwszy)

Summary

1. Jedynie strony klauzuli arbitrażowej mogą być stronami w ramach powództwa wnoszonego na postawie art. 238 WE. W przypadku braku oświadczenia woli stron, aby uczynić go właściwym do rozpoznania sporu wynikającego z umowy, Sąd nie może uznać się za właściwy w sporze, w przeciwnym wypadku rozszerza on swą jurysdykcję poza spory, których rozpoznawanie jest w sposób wyczerpujący zastrzeżone na jego rzecz na mocy art. 240 WE, który przyznaje sądom krajowym właściwość w zakresie prawa powszechnego, w celu rozpoznawania sporów, których stroną jest Wspólnota. Jako że właściwość wspólnotowa stanowi odstępstwo od prawa powszechnego, należy ją interpretować w sposób ścisły.

Jeśli w ramach klauzuli arbitrażowej zawartej na mocy art. 238 WE sąd wspólnotowy może stanąć wobec konieczności rozstrzygnięcia sporu na podstawie prawa krajowego, któremu podlega umowa, jego właściwość do rozpoznania sporu dotyczącego tej umowy jest oceniana tylko w świetle postanowień art. 238 WE oraz warunków klauzuli arbitrażowej, przy czym nie można się przeciwko niej powoływać na przepisy prawa krajowego, które miałyby stanowić przeszkodę dla jego właściwości.

(por. pkt 53, 55)

2. O ile art. 238 WE nie precyzuje formy klauzuli arbitrażowej, z art. 44 § 5a regulaminu Sądu, który stanowi, że do skargi składanej zgodnie z art. 225 ust. 1 WE oraz art. 238 WE załącza się egzemplarz klauzuli przewidującej właściwość sądów wspólnotowych, wynika, że powinna ona co do zasady być stwierdzona na piśmie. Artykuł 44 § 5a regulaminu służy jednak realizacji celu dowodowego, a formalność, jaką przewiduje, należy uznać za spełnioną, w przypadku gdy dokumenty przedstawione przez skarżącego umożliwiają sądowi wspólnotowemu rozpatrującemu sprawę zapoznanie się w wystarczającym stopniu z treścią porozumienia stron sporu w przedmiocie wyłączenia powstałego między nimi sporu dotyczącego umowy spod właściwości sądów krajowych i poddania go sądom wspólnotowym.

(por. pkt 56)

3. W przypadku gdyby teoria widocznych oznak miała zostać uznana w prawie wspólnotowym, między innymi w zakresie przedstawicielstwa stron umowy, zastosowanie jej zakładałoby obowiązkowo, że strona trzecia, która powołuje się na widoczne oznaki, wykaże, że okoliczności pozwalały jej sądzić, że oznaki te odpowiadały rzeczywistości. Wynika z tego, że skarżący, który wniósł powództwo na podstawie klauzuli arbitrażowej „widocznie” zawartej pomiędzy nim i Komisją, powinien co najmniej wykazać, że biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, mógł w sposób uzasadniony sądzić, że urzędnik Biura ds. „Infrastruktury i logistyki” w Brukseli (OIB), podmiotu utworzonego na mocy decyzji Komisji 2003/523, jest upoważniony do zaciągania zobowiązań umownych na rzecz Komisji, działając w imieniu i na rachunek Wspólnoty.

(por. pkt 60)

4. W zakresie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty bezprawne zachowanie zarzucane instytucji powinno stanowić wystarczająco istotne naruszenie przepisu prawa przyznającego prawa jednostkom. Kryterium decydującym o stwierdzeniu wystarczająco istotnego naruszenia prawa wspólnotowego jest oczywiste i poważne naruszenie przez daną instytucję wspólnotową granic przysługującego jej swobodnego uznania. Jeżeli danej instytucji przysługuje jedynie bardzo ograniczony zakres swobodnego uznania lub wcale jej ono nie przysługuje, dla stwierdzenia wystarczająco istotnego naruszenia może wystarczyć jakiekolwiek naruszenie prawa wspólnotowego.

(por. pkt 105)

5. Działanie wspólnotowej władzy publicznej, zarówno w dziedzinie administracyjnej, jak i kontraktowej, zawsze podlega przestrzeganiu zasady dobrej wiary. Ponadto podmioty prawa nie mogą nadużywać prawa do powoływania się na normy wspólnotowe. Przy okazji negocjacji zmierzających do zawarcia umowy między wspólnotową władzą publiczną a oferentem w ramach procedury udzielania zamówień publicznych, te przepisy prawa przyznają oferentom prawa – których naruszenie może powodować powstanie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty ­– nakładając pewne ograniczenia na działania wspólnotowej instytucji zamawiającej, która postanawia zrezygnować z zamówienia i nie zawierać umowy. Ponadto zasada ochrony lub poszanowania uzasadnionych oczekiwań jest ogólną zasadą prawa wspólnotowego, która przyznaje prawa jednostkom. W ramach procedury zamówień publicznych zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań przyznaje prawa każdemu oferentowi, który znajduje się w sytuacji, z której wynika, że administracja wspólnotowa, dostarczając mu precyzyjnych zapewnień, spowodowała po jego stronie powstanie uzasadnionych oczekiwań.

(por. pkt 107–109)

6. Z art. 101 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich wynika między innymi, że w ramach procedury negocjacyjnej udzielania zamówienia publicznego, bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu, zamawiającemu przysługuje bardzo szerokie swobodne uznanie w zakresie rezygnacji z zawarcia umowy, a w związku z tym zerwania rozpoczętych negocjacji poprzedzających zawarcie umowy.

(por. pkt 111)

7. Prawo do domagania się ochrony uzasadnionych oczekiwań przysługuje każdej jednostce będącej w sytuacji, z której wynika, że administracja wspólnotowa, udzielając jej precyzyjnych zapewnień, doprowadziła do powstania u niej uzasadnionych oczekiwań. Takimi zapewnieniami są niezależnie od formy, w jakiej są one przekazywane, dokładne, bezwarunkowe i spójne informacje pochodzące z uprawnionych i wiarygodnych źródeł. O ile prawdą jest w tym zakresie, że podmioty gospodarcze powinny co do zasady ponosić ryzyko gospodarcze nieodłącznie związane z wykonywaną przez nie działalnością i że w ramach postępowania w przedmiocie udzielenia zamówienia publicznego to ryzyko gospodarcze obejmuje między innymi koszty związane ze złożeniem oferty, o tyle może dojść do naruszenia zasady uzasadnionych oczekiwań mogącego powodować powstanie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty, jeśli przed przyznaniem oferentowi danego zamówienia jest on zachęcany przez zamawiającego do dokonania z wyprzedzeniem nieodwracalnych inwestycji, a w związku z tym do przyjęcia ryzyka przewyższającego ryzyko związane z rozpatrywaną działalnością polegającą na złożeniu oferty.

(por. pkt 138, 139)

8. W ramach zamówienia dotyczącego nieruchomości negocjowanego z jednym partnerem i dotyczącego dobra zarezerwowanego na potrzeby negocjacji poprzedzających zawarcie umowy Komisja naruszyła w sposób wystarczająco istotny zasadę dobrej wiary i nadużyła prawa do niezawierania umowy, informując swego partnera w negocjacjach o swej decyzji dotyczącej rezygnacji z zamówienia, a w związku z tym o zerwaniu negocjacji poprzedzających zawarcie umowy, po ponad dwóch latach od podjęcia tej decyzji, kontynuując w ten sposób negocjacje poprzedzające zawarcie umowy, o których wiedziała, że są skazane na niepowodzenie, pozbawiając go tym samym możliwości poszukiwania innego ewentualnego najemcy tego budynku od momentu podjęcia tej decyzji.

Ponadto Komisja naruszyła w sposób wystarczająco istotny zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań, zrywając negocjacje poprzedzające zawarcie umowy po nakłonieniu swego partnera w negocjacjach do realizacji prac urządzeniowych umożliwiających jej wynajęcie tego budynku od przewidywanej daty wejścia w życie umowy najmu. Był on bowiem nakłoniony przez Komisję, działającą w charakterze instytucji zamawiającej, do dokonania z wyprzedzeniem nieodwracalnych inwestycji, a w związku z tym do poniesienia ryzyka przewyższającego ryzyko nieodłącznie związane z daną działalnością polegającą na złożeniu oferty w ramach procedury udzielania zamówienia publicznego. Ponadto działał on w sposób rozsądny i realistyczny, akceptując dokonanie z wyprzedzeniem inwestycji koniecznych do realizacji przez niego umowy najmu zgodnie z wymogami Komisji. Otrzymał on bowiem precyzyjne zapewnienia od Komisji, że koszty prac urządzeniowych, do realizacji których został skłoniony poza zakresem odpowiedzialności kontraktowej, zostaną mu zwrócone przez Komisję.

Zatem w związku z zerwaniem negocjacji poprzedzających zawarcie umowy Komisja zachowała się bezprawnie, w sposób mogący rodzić odpowiedzialność pozaumowną Wspólnoty, dopuszczając do kontynuacji negocjacji poprzedzających zawarcie umowy, co do których wiedziała ona, że są skazane na niepowodzenie, i zrywając te negocjacje po nakłonieniu swego partnera w negocjacjach do realizacji prac urządzeniowych koniecznych do wynajęcia budynku od przewidywanej daty wejścia w życie umowy najmu.

(por. pkt 131, 132, 137, 153, 155, 156)

9. W ramach procedury negocjacyjnej udzielania wspólnotowego zamówienia publicznego jednostronne zerwanie negocjacji poprzedzających zawarcie umowy wynika z prawa instytucji zamawiającej do rezygnacji na mocy przepisów art. 101 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich z zawarcia planowanej umowy najmu. Podmiot gospodarczy w konsekwencji nigdy nie nabywa prawa do zawarcia tej umowy. Ponadto z braku stanowczego i ostatecznego porozumienia pomiędzy stronami, oferent nie może nabyć żadnego prawa na mocy tej umowy ani w konsekwencji żadnego prawa do uzyskania oczekiwanej korzyści wynikającej z umowy. Zatem bezprawnego zachowania instytucji, które wynika z samych okoliczności wykonania przez nią prawa do rezygnacji z zamówienia oraz jednostronnego zerwania negocjacji poprzedzających zawarcie umowy, nie można postrzegać jako przyczyny szkody polegającej na utracie możliwości zawarcia umowy oraz osiągnięcia korzyści, jakiej można byłoby się spodziewać w związku z zawarciem umowy.

(por. pkt 161, 162)

10. Z art. 101 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich wynika, że co do zasady opłaty i koszty na próżno poniesione przez oferenta w związku z udziałem w procedurze udzielania zamówienia publicznego nie mogą stanowić szkody, która podlega naprawieniu przez przyznanie odszkodowania. Jednakże wspomniany przepis nie może bez ryzyka naruszenia zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań mieć zastosowania w przypadkach, w których naruszenie prawa wspólnotowego w ramach przeprowadzania procedury udzielania zamówienia uszczupliło szanse uzyskania zamówienia przez oferenta lub bezpośrednio skłoniło oferenta do poniesienia nieuzasadnionych kosztów lub opłat.

(por. pkt 165)