Sprawa C‑71/14

East Sussex County Council

przeciwko

Information Commissioner

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez First-tier Tribunal)

„Odesłanie prejudycjalne — Konwencja z Aarhus — Dyrektywa 2003/4/WE — Artykuły 5 i 6 — Publiczny dostęp do informacji dotyczących środowiska — Opłata za udostępnienie informacji o środowisku — Pojęcie „uzasadnionej kwoty” — Koszty utrzymywania bazy danych i koszty ogólne — Dostęp do wymiaru sprawiedliwości — Kontrola administracyjna i sądowa decyzji nakładającej opłatę”

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 6 października 2015 r.

Artykuł 5 ust. 2 dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska należy interpretować w ten sposób, że opłata za udostępnienie szczególnego rodzaju informacji o środowisku nie może zawierać w sobie żadnej części kosztów wynikających z utrzymywania bazy danych, wykorzystywanej w tym celu przez organ władzy publicznej, ale może zawierać koszty ogólne związane z czasem, jaki pracownicy tego organu przeznaczają na udzielanie odpowiedzi na indywidualne wnioski o udostępnienie informacji, uwzględnione w odpowiedni sposób przy określaniu wysokości tej opłaty, pod warunkiem że całkowita kwota tej opłaty nie przekracza uzasadnionej kwoty. Z art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/4 w związku z jej art. 3 ust. 5 lit. c) wynika, że w zasadzie tylko koszty niewynikające ze stworzenia i utrzymywania rejestrów, wykazów i infrastruktury pozwalającej na zapoznanie się z informacjami, można przypisać udostępnieniu informacji o środowisku, za które organy krajowe mają prawo domagać się opłaty na podstawie art. 5 ust. 2 dyrektywy 2003/4. Takie koszty obejmują nie tylko opłaty pocztowe i koszt sporządzenia fotokopii, ale również koszty związane z czasem przeznaczonym przez pracowników danego organu władzy publicznej na udzielenie odpowiedzi na indywidualne wnioski o udostępnienie informacji, co obejmuje między innymi czas przeznaczony na poszukiwanie wnioskowanych informacji i nadanie im wymaganej formy. Ponadto biorąc pod uwagę użycie w motywie 18 dyrektywy 2003/4 pojęcia rzeczywistych kosztów, koszty ogólne, uwzględnione w odpowiedni sposób, mogą w zasadzie zostać włączone przy obliczaniu wysokości opłaty przewidzianej w art. 5 ust. 2 owej dyrektywy. W istocie uwzględnienie kosztów ogólnych przy obliczaniu wysokości opłaty odpowiada zwyczajowym zasadom księgowości. Niemniej jednak koszty te mogą zostać uwzględnione przy obliczaniu wysokości tej opłaty jedynie w zakresie, w jakim mogą zostać przyporządkowane do jakiejś pozycji kosztowej związanej z udostępnieniem informacji o środowisku. (por. pkt 34, 36, 39, 40, 45; pkt 1 sentencji)

W odniesieniu do drugiego warunku ustanowionego w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska, że całkowita kwota opłaty przewidzianej w tym przepisie nie może przekraczać uzasadnionej kwoty, należy wykluczyć wszelką wykładnię pojęcia uzasadnionej kwoty, która mogłaby mieć skutek odstraszający dla osób pragnących uzyskać informacje lub mogłaby ograniczyć prawo dostępu do informacji. Aby ocenić, czy opłata wymagana zgodnie z art. 5 ust. 2 dyrektywy 2003/4 ma odstraszający skutek, należy wziąć pod uwagę zarówno sytuację ekonomiczną osoby występującej z wnioskiem o udzielenie informacji, jak i interes ogólny związany z ochroną środowiska. Taka ocena nie może być zatem dokonana wyłącznie na podstawie sytuacji ekonomicznej zainteresowanego, ale musi również opierać się na obiektywnej analizie wysokości tej opłaty. W tym względzie wspomniana opłata nie może przekraczać możliwości finansowych zainteresowanego ani wydawać się w każdym razie obiektywnie nieuzasadniona. Ponadto sam fakt, iż opłata nie jest odstraszająca w sytuacji ekonomicznej danych osób, nie zwalnia organu władzy publicznej z obowiązku zapewnienia, by opłaty te nie wydawały się nieuzasadnione także społeczeństwu, zważywszy na interes ogólny związany z ochroną środowiska. (por. pkt 42–44)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 48, 49)

Artykuł 6 dyrektywy 2003/4 w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska należy interpretować w ten sposób, że nie są z nim sprzeczne przepisy krajowe, na mocy których uzasadniony charakter opłaty za udostępnienie szczególnego rodzaju informacji o środowisku podlega jedynie ograniczonej kontroli administracyjnej i sądowej – takiej jak ta przewidziana w mającym zastosowanie prawie krajowym – pod warunkiem że kontrola ta jest przeprowadzana na podstawie obiektywnych kryteriów oraz zgodnie z zasadami równoważności i skuteczności obejmuje kwestię, czy organ władzy publicznej nakładający tę opłatę przestrzegał przesłanek przewidzianych w art. 5 ust. 2 tej dyrektywy, czego kontrola należy do sądu krajowego. W istocie w dyrektywie 2003/4 pojęcia „[ponownego] zbadani[a]” oraz „administracyjn[ej] kontrol[i]” użyte w art. 6 ust. 1 tej dyrektywy, jak również wyrażenie „ponownie rozpatrzone” zawarte w art. 6 ust. 2 tej dyrektywy, nie determinują zakresu kontroli administracyjnej i sądowej wymaganej tą dyrektywą. W braku szczególnych uregulowań w prawie Unii w tej dziedzinie określenie tego zakresu należy do porządków prawnych państw członkowskich, z zastrzeżeniem przestrzegania zasad równoważności i skuteczności. W tym względzie istnienie skutecznej kontroli administracyjnej i sądowej w przedmiocie nałożenia opłaty za udostępnienie informacji o środowisku jest ściśle związane z osiągnięciem celu do jakiego zmierzał prawodawca Unii przyjmując dyrektywę 2003/4, to znaczy zapewnienie zgodności prawa Unii z konwencją z Aarhus wprowadzając ogólny system zmierzający do zagwarantowania, by każda osoba fizyczna lub prawna państwa członkowskiego Unii miała dostęp do informacji o środowisku, które znajdują się w posiadaniu organów władzy publicznej lub które są dla tych organów przeznaczone, bez konieczności wykazywania przez tę osobę interesu. (por. pkt 53, 56, 61; pkt 2 sentencji)