Keywords

Summary



Keywords

1. Pomoc przyznawana przez państwa – Rozporządzenie nr 659/1999 – Zakres zastosowania ratione temporis

(rozporządzenie Rady nr 659/1999)

2. Pomoc przyznawana przez państwa – Właściwe uprawnienia Komisji i sądów krajowych – Rola sądów krajowych

(art. 87 WE i art. 88 ust. 3 WE)

3. Pomoc przyznawana przez państwa – Plany pomocy – Przyznanie pomocy z naruszeniem zakazu ustanowionego w art. 88 ust. 3 WE

(art. 87 ust. 1 WE i art. 88 ust. 3 WE)

4. Pomoc przyznawana przez państwa – Przestrzeganie przepisów wspólnotowych – Rola sądów krajowych

Summary

1. Ponieważ rozporządzenie nr 659/1999 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. [88 WE] zawiera przepisy o charakterze proceduralnym, znajdują one zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych w zakresie pomocy państwa toczących się przed Komisją w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. w dniu 16 kwietnia 1999 r.

(por. pkt 34)

2. Wprowadzenie w życie systemu kontroli pomocy państwa należy z jednej strony do Komisji, a z drugiej strony do sądów krajowych, które wykonują odrębne i uzupełniające się zadania.

Podczas gdy ocena zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem należy do wyłącznych kompetencji Komisji, sądy krajowe, działające pod kontrolą sądów wspólnotowych, czuwają nad ochroną praw jednostek w przypadku naruszenia obowiązku uprzedniego zgłoszenia Komisji pomocy państwa, przewidzianego w art. 88 ust. 3 WE.

W tej roli te ostatnie mają również obowiązek uwzględnienia w pełni interesów wspólnotowych.

W odniesieniu do pomocy bezprawnej z powodu jej przyznania z naruszeniem obowiązku zgłoszenia, przyznawanej w formie częściowego zwrotu podatku, nakazanie jej zwrotu na rzecz innych przedsiębiorstw byłoby niezgodne z interesami wspólnotowymi, jeżeli skutkiem takiej decyzji byłoby rozszerzenie kręgu beneficjentów pomocy, co zwiększa skutki tej pomocy zamiast je wyeliminować.

W istocie sądy krajowe muszą czuwać nad tym, aby wprowadzane przez nie środki naprawcze mogły rzeczywiście eliminować skutki pomocy udzielonej z naruszeniem art. 88 ust. 3 WE, a nie tylko rozszerzać pomoc na większą grupę beneficjentów.

Ponadto nawet zakładając, że wnioski o udzielenie bezprawnej pomocy można przyrównać do wniosków o częściowe zwolnienie z zapłaty tego podatku, podmioty zobowiązane do zapłaty podatku nie mogą w celu uniknięcia zapłaty podatku powoływać się na okoliczność, iż zwolnienie od tego podatku, z którego korzystają inne przedsiębiorstwa, stanowi pomoc państwa.

Wreszcie art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE należy interpretować w ten sposób, że na sądach krajowych ciąży obowiązek ochrony praw jednostek przed ewentualnym naruszeniem przez władze krajowe zakazu wprowadzania w życie pomocy przed wydaniem przez Komisję, decyzji zezwalającej. Sądy krajowe muszą przy tym jednak w pełni uwzględniać interesy wspólnotowe i nie mogą przyjąć środka, którego jedynym skutkiem byłoby rozszerzenie kręgu beneficjentów pomocy.

(por. pkt 36–38, 44, 48–51, 57, 58 i sentencja)

3. Pomoc w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, wprowadzona w życie z naruszeniem obowiązków wynikających z art. 88 ust. 3 WE, jest bezprawna.

Skutkiem decyzji Komisji uznającej niezgłoszoną pomoc za zgodną ze wspólnym rynkiem nie jest konwalidacja a posteriori aktów wykonawczych nieważnych z powodu podjęcia ich z naruszeniem zakazu przewidzianego w art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE, gdyż byłoby to sprzeczne z bezpośrednią skutecznością wspomnianego postanowienia i naruszałoby interesy jednostek, które sądy krajowe mają za zadanie chronić. Jakakolwiek inna wykładnia sprzyjałaby nieprzestrzeganiu przez dane państwo członkowskie wspomnianego postanowienia i pozbawiałaby go skuteczności.

Gdyby bowiem w ramach planu pomocy, zgodnego ze wspólnym rynkiem bądź nie, nieprzestrzeganie art. 88 ust. 3 WE nie powodowało większych zagrożeń i sankcji niż jego przestrzeganie, w znacznym stopniu osłabiałoby to bodziec państw członkowskich do zgłaszania pomocy i oczekiwania na wydanie decyzji w przedmiocie jej zgodności ze wspólnym rynkiem, a w konsekwencji zmniejszałoby również zakres kontroli Komisji.

W tym względzie niewielkie znaczenie ma sprecyzowanie w decyzji, że Komisja obejmuje swą oceną spornej pomocy okres poprzedzający jej wydanie.

Nie ma również znaczenia, czy wniosek o zwrot został złożony przed wydaniem czy po wydaniu decyzji uznającej pomoc za zgodną ze wspólnym rynkiem, ponieważ wniosek ten ma związek z bezprawną sytuacją wynikającą z braku zgłoszenia.

(por. pkt 40–43, 55, 59 i sentencja)

4. Sądy krajowe mają obowiązek zapewnić jednostkom, które mogą udowodnić naruszenie obowiązku zgłoszenia pomocy państwa, że zgodnie z prawem krajowym zostaną z niego wyciągnięte wszelkie konsekwencje, tak w odniesieniu do ważności aktów wykonawczych dla środków pomocowych, jak i w odniesieniu do zwrotu wsparcia finansowego przyznanego z naruszeniem tego postanowienia lub ewentualnych środków tymczasowych.

W zależności od możliwości pozostawionych w prawie krajowym oraz przewidzianych w nim środków prawnych sąd krajowy może więc, w zależności od przypadku, nakazać zwrot bezprawnie przyznanej pomocy przez jej beneficjentów, nawet jeżeli później została ona uznana przez Komisję za zgodną ze wspólnym rynkiem. Sąd krajowy może również stanąć przed koniecznością rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania za szkodę poniesioną wskutek bezprawności środka pomocowego.

(por. pkt 47, 56)