Sprawy połączone C‑61/17, C‑62/17 i C‑72/17

Miriam Bichat i in.

przeciwko

Aviation Passage Service Berlin GmbH & Co. KG

(wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Landesarbeitsgericht Berlin-Brandenburg)

Odesłanie prejudycjalne – Polityka społeczna – Zwolnienia grupowe – Dyrektywa 98/59/WE – Artykuł 2 ust. 4 akapit pierwszy – Pojęcie „przedsiębiorstwa, które sprawuje kontrolę nad pracodawcą” – Procedury przeprowadzania konsultacji z pracownikami – Ciężar dowodu

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 7 sierpnia 2018 r.

Polityka społeczna – Zbliżanie ustawodawstw – Zwolnienia grupowe – Dyrektywa 98/59 – Procedury informowania pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji – Pojęcie „przedsiębiorstwa, które sprawuje kontrolę nad tym pracodawcą” – Zakres – Wykładnia autonomiczna i jednolita

(dyrektywa Rady 98/59, art. 2 ust. 4 akapit pierwszy)

Artykuł 2 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy Rady 98/59/WE z dnia 20 lipca 1998 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „przedsiębiorstwa, które sprawuje kontrolę nad pracodawcą” obejmuje każde przedsiębiorstwo powiązane z tym pracodawcą poprzez udział w kapitale zakładowym pracodawcy lub poprzez inne powiązania prawne umożliwiające mu wywieranie decydującego wpływu w organach decyzyjnych pracodawcy oraz zmuszenie go do rozważenia lub przeprowadzenia zwolnień grupowych.

W tej kwestii należy po pierwsze zauważyć, że art. 2 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 98/59 nie definiuje pojęcia „przedsiębiorstwa, które sprawuje kontrolę nad pracodawcą” ani nie odsyła w tej kwestii do praw państw członkowskich. I tak, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zarówno względy jednolitego stosowania prawa Unii, jak i zasady równości wskazują na to, że treści przepisu tego prawa, który nie zawiera wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich dla określenia jego znaczenia i zakresu, należy zwykle nadać w całej Unii Europejskiej autonomiczną i jednolitą wykładnię (zob. w szczególności wyroki: z dnia 27 stycznia 2005 r., Junk, C‑188/03, EU:C:2005:59, pkt 29, 30; a także z dnia 13 maja 2015 r., Lyttle i in., C‑182/13, EU:C:2015:317, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).

W tym stanie rzeczy z wykładni genezy oraz celu art. 2 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 98/59 wynika po pierwsze, że pojęcie „przedsiębiorstwa, które sprawuje kontrolę nad pracodawcą” obejmuje każde przedsiębiorstwo, które na mocy przynależności do tej samej grupy lub udziału w kapitale zakładowym dającego mu większość głosów w zgromadzeniu lub organach decyzyjnych pracodawcy, może zmusić go do podjęcia decyzji o rozważeniu lub przeprowadzeniu zwolnień grupowych.

Ponadto należy przyjąć, że w zakres tego pojęcia wchodzą również sytuacje, gdy dane przedsiębiorstwo – nie osiągając większości głosów, o której mowa w punkcie poprzedzającym – może wywierać decydujący wpływ w rozumieniu pkt 31 niniejszego wyroku, wyrażający się w wynikach głosowań w organach spółki, w szczególności z powodu rozproszenia kapitału zakładowego pracodawcy, relatywnie niskiego stopnia udziału wspólników w zgromadzeniach lub istnienia w ramach pracodawcy umów między wspólnikami.

Po drugie, do celów zagwarantowania ochrony zasady pewności prawa kryteria czysto faktyczne – takie jak kryterium istnienia wspólnego interesu majątkowego pracodawcy i innego przedsiębiorstwa lub kryterium „własnego dobrze rozumianego interesu przedsiębiorstwa w wykonaniu przewidzianych w dyrektywie 98/59 obowiązków w zakresie informacji, konsultacji i notyfikacji”, do którego odniosła się Komisja Europejska w uwagach na piśmie oraz ustnych – nie mogą uzasadniać istnienia sytuacji, w której przedsiębiorstwo sprawuje kontrolę nad pracodawcą w rozumieniu art. 2 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 98/59.

(zob. pkt 29, 40–42, 45; sentencja)