151.

Podsumowując, dochodzę zatem do następujących głównych wniosków: (1) Artykuł 106a ust. 3 traktatu EWEA wyraźnie stanowi, że w odniesieniu do prawa pierwotnego Unii pozycja traktatu EWEA jest taka sama jak pozycja traktatów UE i FUE. (2) Ponadto art. 106a ust. 3 traktatu EWEA stanowi, że ani traktatu UE, ani traktatu FUE nie można stosować w obszarze regulowanym traktatem EWEA w zakresie, w jakim ich postanowienia przewidują odstępstwa od traktatu EWEA. Jeżeli zatem określona kwestia jest wyczerpująco lub w ramach przepisu szczególnego uregulowana w traktacie EWEA, nie ma miejsca na stosowanie traktatu UE ani traktatu FUE. Traktaty UE i FUE mają natomiast zastosowanie we wszystkich obszarach prawa Unii, które nie są uregulowane w traktacie EWEA. (3) W traktacie EWEA nie ma nic, co dotyczyłoby kwestii pomocy państwa. Biorąc pod uwagę fakt, że traktat EWEA jest z jednej strony jedynie traktatem szczególnym dotyczącym konkretnego sektora, a z drugiej strony traktaty UE i FUE mają szersze cele (w szczególności funkcjonowanie rynku wewnętrznego), wydaje się właściwe, aby postanowienia traktatu FUE w dziedzinie konkurencji i pomocy państwa miały zastosowanie do sektora energetyki jądrowej w sytuacji, w której traktat EWEA nie zawiera przepisów szczególnych. Z tych właśnie względów art. 107 TFUE ma zastosowanie do rozpatrywanego środka pomocy państwa. (4) Postanowienia art. 1 i art. 2 lit. c) traktatu EWEA bezwzględnie przewidują rozwój elektrowni jądrowych. Intencją państw członkowskich było wyraźnie to, aby traktat EWEA był żywym dokumentem, który może się organicznie rozwijać i dostosowywać do współczesnych okoliczności. Wynika z tego, że nie można przyjąć podniesionego przez Republikę Austrii argumentu, zgodnie z którym te postanowienia traktatu EWEA nie obejmują ani budowania nowych elektrowni jądrowych, ani zastępowania i modernizacji starzejących się elektrowni nowocześniejszymi, opracowanymi już technologiami. (5) Chociaż to prawda, że zalety energii jądrowej są przedmiotem burzliwych debat w wielu państwach członkowskich, Trybunał nie ma ani kompetencji, ani legitymizacji demokratycznej, aby rozstrzygać takie kwestie. Zważywszy jednak, że jasne jest, iż rozwój energetyki jądrowej, jak odzwierciedla to traktat EWEA, stanowi wyraźnie zdefiniowany cel prawa Unii, cel ten nie może być podporządkowany innym – w czyjejś opinii potencjalnie sprzecznym – celom prawa Unii takim jak ochrona środowiska, o której mowa w rozdziale XX TFUE. Ponadto wyraźne brzmienie art. 194 ust. 2 TFUE jasno uznaje prawo każdego państwa członkowskiego do wyboru między różnymi źródłami energii i „ogólnej struktury jego zaopatrzenia w energię”, a prawo to musi obejmować prawo każdego państwa członkowskiego do rozwoju energii jądrowej jako części swojego koszyka energetycznego. (6) Wbrew stanowisku zajmowanemu przez Sąd w szeregu spraw począwszy od sprawy Mediaset/Komisja ( 102 ), zgodnie z którym wszelka pomoc państwa zatwierdzona na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE musi służyć „wspólnemu interesowi”, wymóg ten nie jest określony w samym brzmieniu art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, mimo że w art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE („[…] ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania […]”) już tak. (7) Z powyższego wynika zatem, że nie istnieje wymóg, zgodnie z którym pomoc musi realizować jakiekolwiek cele inne niż te określone konkretnie w art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE. Zgodnie z brzmieniem i umiejscowieniem tego przepisu w traktacie FUE pomoc, aby była zgodna z traktatem, nie musi realizować ani „celu leżącego we wspólnym interesie”, ani „celu leżącego w interesie publicznym”. Musi być jedynie przeznaczona na „ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych” i nie może zmieniać „warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem”. Argument Republiki Austrii, zgodnie z którym Sąd naruszył prawo, uznając, że pomoc musi służyć jedynie „publicznemu”, a nie „wspólnemu” interesowi, nie może jako taki zostać uwzględniony, ponieważ – w mojej ocenie i wbrew stanowisku Sądu wyrażonemu w zaskarżonym wyroku – żadne z tych dwóch kryteriów nie musi w rzeczywistości być spełnione. (8) W każdym razie, nawet jeśli ta ocena art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE jest błędna, budowa Hinkley Point C służy w tym rozumieniu „wspólnemu interesowi” (a także, jeśli ktoś woli, „celowi publicznemu”), ponieważ rozwój elektrowni jądrowych pozostaje kluczowym celem traktatu EWEA, nawet jeśli poszczególne państwa członkowskie takie jak Republika Austrii sprzeciwiają się koncepcji energii jądrowej. Przyjmując cele traktatu EWEA, wszystkie państwa członkowskie jasno wyraziły co do zasady bezwarunkową zgodę na prawo innych państw członkowskich do rozwijania elektrowni jądrowych na ich terytoriach, jeżeli mają one takie życzenie. Wyraźnie stwierdzony cel traktatowy tego rodzaju – niemal z definicji – musi móc stanowić cel leżący we wspólnym interesie w rozumieniu reguł pomocy państwa. (9) Sąd miał pełne prawo stwierdzić, że Komisja dysponowała licznymi dowodami, z których wynikało, że rynek albo nie chciał, albo wręcz nie był w stanie sfinansować Hinkley Point C bez gwarancji i innych form pomocy przyznanej przez Zjednoczone Królestwo. Bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest to, że może nie występować niewydolność rynku w odniesieniu do innych form wytwarzania energii elektrycznej. Sąd nie popełnił błędu, stwierdzając, że produkcja energii jądrowej stanowi odnośne działanie gospodarcze w rozumieniu art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE. (10) Zadanie Komisji w sprawach dotyczących pomocy państwa, jak wyraźnie stanowi art. 107 ust. 2 i 3 TFUE, polega po prostu na ocenie, czy dany środek państwa może zostać uznany „za zgodn[y] z rynkiem wewnętrznym”. Zadanie to wiąże się zasadniczo z oceną zgodności danej pomocy z przepisami dotyczącymi konkurencji i rynku wewnętrznego, a nie przepisami dotyczącymi środowiska jako takimi. Natomiast wszelkie decyzje w sprawie tego, czy dany projekt powinien otrzymać odpowiednie zezwolenie z perspektywy planistycznej i środowiskowej, co do zasady należą do właściwych organów państw członkowskich, a nie samej Komisji w ramach stosowania reguł pomocy państwa. (11) Kluczową kwestią w przypadku badania zgodności wszelkiej pomocy z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 TFUE jest to, czy taka pomoc prowadzi lub zachęca do inwestycji w rozwój niektórych działań gospodarczych, które w przeciwnym razie nie miałyby miejsca. Nie rozróżnia się ex ante pomocy inwestycyjnej i operacyjnej. Takie rozróżnienie nie tylko nie wynika z analizy samego brzmienia art. 107 TFUE jako takiego, lecz również byłoby uproszczeniem podatnym na obejście przy wykorzystaniu sztucznych technik księgowych. (12) Przyznaję, że omawiane w niniejszej sprawie środki pomocy nie ograniczają się do czystych kosztów budowy per se, lecz obejmują również szczególne koszty związane z dostarczaniem energii jądrowej, w tym koszty zarządzania zużytym paliwem. Koszty te stanowią mimo to koszty inwestycyjne, które muszą zostać poniesione, jeżeli elektrownia ma działać. (13) Sąd miał więc w tych okolicznościach pełne prawo oddalić skargę na decyzję Komisji w sprawie zatwierdzenia omawianych środków pomocy, które Zjednoczone Królestwo przyznało na budowę Hinkley Point C.