Keywords

Summary



Keywords

1. Zbliżanie ustawodawstw – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Wniosek o przeprowadzenie egzekucji na podstawie mającego powagę rzeczy osądzonej orzeczenia wydanego przez sąd polubowny zaocznie

(dyrektywa Rady 93/13, art. 6 ust. 1)

2. Zbliżanie ustawodawstw – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Nieuczciwy warunek – Ogólne kryteria oceny

(dyrektywa Rady 93/13, art. 3, 4)

3. Zbliżanie ustawodawstw – Ochrona konsumentów w dziedzinie kredytu konsumenckiego – Dyrektywa 87/102 – Umowa kredytu konsumenckiego – Brak zawarcia w umowie kredytu konsumenckiego rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania

(dyrektywy Rady: 87/102, zmieniona dyrektywą 98/7, art. 4; 93/13, art. 3, 4)

Summary

1. Dyrektywa 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich nakazuje sądowi krajowemu, rozpatrującemu wniosek o przeprowadzenie egzekucji na podstawie mającego powagę rzeczy osądzonej orzeczenia wydanego przez sąd polubowny zaocznie bez udziału konsumenta, uwzględnienie, także z urzędu, nieuczciwego charakteru kary przewidzianej w umowie kredytu zawartej przez kredytodawcę z konsumentem i zastosowanej w tym orzeczeniu, jeżeli ten sąd krajowy posiada konieczne w tym względzie informacje o stanie prawnym i faktycznym oraz jeżeli zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi taka ocena może być przezeń dokonana w podobnych postępowaniach prowadzonych na podstawie prawa krajowego.

Z uwagi na charakter i wagę interesu publicznego leżącego u podstaw ochrony udzielanej przez dyrektywę 93/13 konsumentom należy stwierdzić, że art. 6 tej dyrektywy należy uznać za równoważny krajowym przepisom posiadającym w ramach krajowego porządku prawnego rangę bezwzględnych przesłanek procesowych.

(por. pkt 50, 54; pkt 1 sentencji)

2. W odniesieniu do kwestii tego, czy dany warunek umowny posiada nieuczciwy charakter, art. 4 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, udziela wskazówki, że należy ją rozstrzygnąć, uwzględniając rodzaj towarów lub usług będących przedmiotem umowy oraz wszelkie okoliczności towarzyszące jej zawarciu. W tym kontekście należy ponadto rozważyć skutki, które dany warunek umowny może wywoływać w ramach prawa znajdującego zastosowanie do tej umowy, co wymaga zbadania krajowego porządku prawnego.

Wynika z tego, że w ramach wykonywania kompetencji do dokonywania wykładni prawa Unii, przekazanej mu przez art. 267 TFUE, Trybunał może dokonać wykładni ogólnych kryteriów użytych przez prawodawcę Unii celem zdefiniowania pojęcia nieuczciwych warunków umowy. Nie może on jednak wydać rozstrzygnięcia w kwestii zastosowania ich do konkretnego postanowienia umownego, które należy zbadać w świetle okoliczności danej sprawy.

W konsekwencji to do danego sądu krajowego należy ustalenie, czy zawarty w umowie kredytu warunek przewidujący nałożenie na konsumenta nieproporcjonalnie wysokiej kary, należy, uwzględniając wszelkie okoliczności towarzyszące zawarciu tej umowy, uznać za nieuczciwy w rozumieniu art. 3 i 4 dyrektywy 93/13. Jeśli ma to miejsce, do tego sądu należy wyciągnięcie wszelkich wynikających z tego zgodnie z prawem krajowym konsekwencji w celu zapewnienia, by warunek ten nie był wiążący dla konsumenta. Sąd ten winien ponadto na podstawie art. 6 ust 1 owej dyrektywy dokonać oceny tego, czy umowa taka może nadal obowiązywać po wyłączeniu z niej tego ewentualnego nieuczciwego warunku.

(por. pkt 59-61, 63; pkt 2 sentencji)

3. Brak zawarcia w badanej umowie kredytu konsumenckiego rocznej rzeczywistej stopy oprocentowania (RRSO) – a które to zawarcie jest niezmiernie istotne z punktu widzenia dyrektywy 87/102 w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących kredytu konsumenckiego zmienionej dyrektywą 98/7 – może stanowić decydujący element przeprowadzanej przez sąd krajowy analizy kwestii tego, czy zawarty w umowie kredytu warunek dotyczący jego kosztu, który nie zawiera rocznej rzeczywistej stopy oprocentowania, jest wyrażony prostym i zrozumiałym językiem w rozumieniu art. 4 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Jeśli sytuacja taka nie zachodzi, sąd krajowy ma prawo, także z urzędu, dokonać oceny, czy przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności towarzyszących zawarciu tej umowy, brak zawarcia RRSO w składającym się na tę umowę kredytu warunku dotyczącym jego kosztu może nadawać temu warunkowi nieuczciwy charakter w rozumieniu art. 3 i 4 dyrektywy 93/13.

Mimo to, bez względu na istniejącą możliwość przeprowadzenia oceny tej umowy z punktu widzenia dyrektywy 93/13, wykładni dyrektywy 87/102 należy dokonywać w ten sposób, iż pozwala ona sądowi krajowemu na zastosowanie z urzędu przepisów transponujących do prawa krajowego art. 4 tej ostatniej dyrektywy i stanowiących, że brak zawarcia RRSO w umowie kredytu konsumenckiego skutkuje tym, iż kredyt ten jest uważany za bezpłatny.

(por. pkt 77; pkt 3 sentencji)