Sprawa C-64/05 P

Królestwo Szwecji

przeciwko

Komisji Wspólnot Europejskich

„Odwołanie — Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 — Publiczny dostęp do dokumentów instytucji — Dokumenty pochodzące od państwa członkowskiego — Sprzeciw tego państwa członkowskiego wobec rozpowszechniania tych dokumentów — Zakres obowiązywania art. 4 ust. 5 tego rozporządzenia”

Opinia rzecznika generalnego M. Poiaresa Madura przedstawiona w dniu 18 lipca 2007 r. I - 11394

Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 18 grudnia 2007 r. I - 11420

Streszczenie wyroku

Wspólnoty Europejskie – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów

Wspólnoty Europejskie – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów

Wspólnoty Europejskie – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów

Wspólnoty Europejskie – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów

Wspólnoty Europejskie – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów

Wspólnoty Europejskie – Instytucje – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów

Z chwilą gdy państwo członkowskie skorzystało z przyznanego mu na mocy art. 4 ust. 5 rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji uprawnienia do żądania, aby określony dokument wydany przez to państwo nie był ujawniany bez jego uprzedniej zgody, ewentualne ujawnienie tego dokumentu przez instytucję wymaga uprzedniego uzyskania zgody tego państwa członkowskiego. Ponieważ „zgoda” jest z prawnego punktu widzenia czymś innym niż „opinia”, już samo brzmienie wspomnianego przepisu nie pozwala na interpretowanie go jako przyznającego państwu członkowskiemu, które skorzystało ze wspomnianego uprawnienia, jedynie prawa do przedstawienia swego stanowiska instytucji, zanim ta podejmie decyzję o udzieleniu dostępu do danego dokumentu, nawet wbrew sprzeciwowi rzeczonego państwa członkowskiego. Użycie we wspomnianym art. 4 ust. 5 sformułowania „może zażądać” podkreśla jedynie, że przepis ten przyznaje państwu członkowskiemu uprawnienie, gdzie jedynie rzeczywiste skorzystanie z niego w danym przypadku skutkuje wymogiem uprzedniej zgody państwa członkowskiego jako bezwzględną przesłanką do przyszłego ujawnienia danego dokumentu. (por. pkt 45, 47, 50)

Daleki od obejmowania jedynie dokumentów, których „autorami” są państwa członkowskie lub które zostały „wydane” przez nie, art. 4 ust. 5 rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji dotyczy potencjalnie wszelkich dokumentów „pochodzących” od państwa członkowskiego, czyli wszelkich dokumentów, które państwo członkowskie przekazuje instytucji, bez względu na ich autora. A zatem jedynym istotnym kryterium jest kryterium pochodzenia dokumentu i przeniesienia przez państwo członkowskie posiadania dokumentu, który przedtem znajdował się w jego posiadaniu. (por. pkt 61)

Z motywu 2 i z art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji wynika jasno, że wszystkie dokumenty przechowywane przez instytucje są objęte zakresem obowiązywania tego rozporządzenia, w tym także te pochodzące od państw członkowskich, tak iż dostęp do tych dokumentów jest co do zasady regulowany przez przepisy tego rozporządzenia, w szczególności te, które wprowadzają przedmiotowe wyjątki od prawa dostępu. A zatem wyjątki od tego prawa wyliczone w art. 4 ust. 1–3 tego rozporządzenia powinny być interpretowane i stosowane ściśle. Korzystanie z uprawnienia przysługującego danemu państwu członkowskiemu na mocy art. 4 ust. 5 tego rozporządzenia jest objęte ramami tych wyjątków, zaś państwo członkowskie ma w tym względzie jedynie prawo do uczestniczenia w podejmowaniu decyzji wspólnotowej. W tym kontekście uprzednia zgoda państwa członkowskiego, o której mowa w rzeczonym ust. 5, jest podobna nie tyle do dyskrecjonalnego prawa veta, ile do pewnego rodzaju zgodnej opinii na temat braku podstaw do zastosowania wyjątków przewidzianych w ust. 1–3. Przepisu ust. 5 nie można więc interpretować jako przyznającego państwu członkowskiemu ogólne i bezwarunkowe prawo veta, skutkujące dyskrecjonalnym sprzeciwem wobec ujawnienia dokumentów przez nie wydanych i przechowywanych przez instytucję wspólnotową, tak iż dostęp do tych dokumentów przestaje podlegać przepisom rzeczonego rozporządzenia i staje się zależny wyłącznie od przepisów prawa krajowego. (por. pkt 66, 67, 75, 76)

Ponieważ wykonywanie art. 4 ust. 1–3 rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji jest powierzone wspólnie instytucji i państwu członkowskiemu, które skorzystało z przyznanego mu w art. 4 ust. 5 tego rozporządzenia uprawnienia, i w związku z tym zależy od dialogu, jaki powinien zostać nawiązany między nimi, są oni zobowiązani, w myśl obowiązku lojalnej współpracy przewidzianego w art. 10 WE, do działania i współpracy ze sobą w taki sposób, aby zasady te mogły zostać skutecznie zastosowane. Wynika z tego przede wszystkim, że instytucja, do której wpłynął wniosek o udzielenie dostępu do dokumentu wydanego przez państwo członkowskie, oraz to państwo powinni, z chwilą zawiadomienia tego państwa członkowskiego o wniosku przez instytucję, niezwłocznie podjąć lojalne rozmowy na temat potencjalnego stosowania wyjątków przewidzianych w art. 4 ust. 1–3 rozporządzenia nr 1049/2001, zachowując w szczególności na uwadze potrzebę umożliwienia instytucji zajęcia stanowiska w terminie, którego w trybie art. 7 i 8 tego rozporządzenia musi ona dochować, stanowiąc w przedmiocie owego wniosku o udzielenie dostępu. (por. pkt 85, 86)

Państwo członkowskie, które na zakończenie rozmów z instytucją wspólnotową na temat potencjalnego stosowania wyjątków przewidzianych w art. 4 ust. 1–3 rozporządzenia nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji sprzeciwiłoby się ujawnieniu spornego dokumentu, ma obowiązek uzasadnienia tego sprzeciwu pod kątem rzeczonych wyjątków. Instytucja bowiem nie może nadać dalszego biegu sprzeciwowi zgłoszonemu przez państwo członkowskie wobec ujawnienia wydanego przez nie dokumentu, jeśli sprzeciw ten jest pozbawiony jakiegokolwiek uzasadnienia bądź jeśli przedstawione uzasadnienie nie zawiera odniesienia do wyjątków wyliczonych w art. 4 ust. 1–3 rozporządzenia nr 1049/2001. Jeśli mimo wyraźnego wezwania o tej treści przesłanego państwu członkowskiemu przez instytucję państwo to nadal nie dostarczy takiego uzasadnienia, w przypadku gdy instytucja uważa ze swej strony, iż żaden z tych wyjątków nie znajduje zastosowania, musi ona udzielić dostępu do dokumentu będącego przedmiotem wniosku. Wreszcie jak wynika w szczególności z art. 7 i 8 tego rozporządzenia, sama instytucja ma obowiązek uzasadnienia decyzji odmownej wydanej autorowi wniosku o udzielenie dostępu. Obowiązek ten oznacza, że instytucja musi poinformować w swej decyzji nie tylko o sprzeciwie zgłoszonym przez dane państwo członkowskie wobec ujawnienia żądanego dokumentu, ale również o przyczynach przywołanych przez to państwo członkowskie, prowadzących do zastosowania jednego z wyjątków od prawa dostępu do dokumentów przewidzianych w art. 4 ust. 1–3 tego rozporządzenia. Informacje te mogą bowiem umożliwić wnioskodawcy zrozumienie przyczyn i podstaw odmowy, zaś właściwemu sądowi przeprowadzenie w odpowiednim przypadku pozostającej w jego gestii kontroli. (por. pkt 87–89)