Zbiór Orzeczeń  
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO  
GERARDA HOGANA  
przedstawiona w dniu 23 maja 2019 r. 1  
Sprawa C-3 8 3 / 1 8  
Lexitor Sp. z o.o  
pr zeciwko  
Spółdzielc zej Kasie Osz c zędnościowo-Kredytowej im. F ranciszka Stefc zyka z siedzibą w Gdyni,  
Santander Consumer Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu,  
mBank S.A. z siedzibą w Warszawie  
[wniosek o w ydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Rejonow y Lublin-Wschód 
w Lublinie z siedzibą w Świdniku (Polska)] 
Odesłanie prejudycjalne – Ochrona konsumentów – Dyrekty wa 2008 /48/WE – Artykuł 16 ust. 1 – 
Umow y o kredyt – Wcześniejsza spłata – Prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu 
odpowiadającej odsetkom i kosztom przypadającym na pozostały okres obowiązy wania umow y 
1. Niniejsza sprawa dotyczy w ykładni art. 16 ust. 1 dyrekty w y Parlamentu Europejskiego i Rady 
2008 /48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej 
dyrekty wę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008 , L 133, s. 66; sprostowania: Dz.U. 2009 , L 207, s. 14; Dz.U. 
2010 , L 199, s. 40; Dz.U. 2011 , L 234, s. 46). Jak zostanie w ykazane, znaczenie tego przepisu – który 
dotyczy uprawnienia konsumenta do obniżki kosztu kredytu w przypadku pełnej lub częściowej 
przedterminowej spłaty kwoty należnej na podstawie umow y o kredyt – jest, przynajmniej w pewnych 
aspektach, niejasne i nie ułatwia dokonania zadowalającej w ykładni. W istocie możliwe jest – być może 
ze względu na kwestie wskazane w niniejszym odesłaniu prejudycjalnym – że prawodawca Unii mógłby 
w pewnym momencie zechcieć ponownie rozważyć sformułowanie tego przepisu. 
2. W każdym przypadku wniosek został złożony w ramach postępowania pomiędzy Lexitor Sp. z o.o. 
a Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. Franciszka Stefczyka z siedzibą w Gdyni, 
Santander Consumer Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu (zwanym dalej „Santander Consumer Bank”) 
oraz mBank S.A. z siedzibą w Warszawie, dotyczącego stosowania dodatkow ych opłat i kar, 
w przypadku gdy konsumenci decydują się na przedterminową spłatę zobowiązań w ynikających 
z umów o kredyt konsumencki. 
3. Przed rozważeniem tego pytania należy w ymienić właściwe przepisy zarówno dyrekty w y 2008 /48, jak 
i prawa krajowego. 
1Język oryginału: angielski. 
PL 
ECLI:EU:C:2019 :451 1 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
I. Ramy prawne 
A. Prawo Unii 
1. Dyrektywa 87/102 
4. Artykuł 8 dyrekty w y Rady 87/102/EWG z dnia 22 grudnia 1986 r. w sprawie zbliżenia przepisów 
ustawow ych, w ykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących kredytu 
konsumenckiego (Dz.U. 1987 , L 42, s. 48) stanowił: 
„Konsument ma prawo do w ypełnienia zobowiązań określonych w umowie kredytu przed czasem 
ustalonym w umowie. W tym przypadku, zgodnie z prawem przewidzianym w państwie 
członkowskim, konsument ma prawo do słusznego zmniejszenia całkowitego kosztu kredytu”. 
5. Dyrekty wa 87/102 została uchylona i zastąpiona ze skutkiem od dnia 11 czerwca 2010 r. dyrekty wą 
2008 /48. 
2. Dyrektywa 2008 /48 
6. Moty w y 7, 9, 10, 39 i 40 dyrekty w y 2008 /48 stanowią: 
„(7)W celu ułatwienia powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów 
konsumenckich należy ustanowić zharmonizowane wspólnotowe ramy w wielu kluczow ych 
obszarach. W związku ze stałym rozwojem rynku kredytów konsumenckich i rosnącą mobilnością 
oby wateli europejskich w ybiegające w przyszłość przepisy prawne Wspólnoty, które można będzie 
dostosować do przyszłych form kredytowania i które umożliwią państwom członkowskim 
zachowanie odpowiedniego poziomu elastyczności przy wprowadzaniu ich w życie, powinny 
pomóc w ustanowieniu nowoczesnego systemu przepisów dotyczących kredytów konsumenckich. 
[…] 
(9) Pełna harmonizacja jest niezbędna do zapewnienia wszystkim konsumentom we Wspólnocie 
w ysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów i stworzenia prawdziwego rynku 
wewnętrznego. Dlatego państwa członkowskie nie powinny mieć możliwości utrzymy wania ani 
wprowadzania przepisów krajow ych innych niż ustanowione w niniejszej dyrekty wie. Ograniczenia 
te jednak powinny mieć zastosowanie w yłącznie w zakresie, w jakim przepisy zostały 
zharmonizowane w niniejszej dyrekty wie. Tam, gdzie przepisy nie zostały zharmonizowane, 
państwa członkowskie powinny mieć swobodę utrzymy wania i wprowadzania przepisów krajow ych 
[…]. 
[…] 
(10) Definicje zawarte w niniejszej dyrekty wie określają zakres harmonizacji. Obowiązki państw 
członkowskich związane z wprowadzaniem w życie przepisów niniejszej dyrekty w y powinny 
zatem być ograniczone do takiego zakresu, jaki w yznaczają te definicje […]. 
[…] 
(39) Konsument powinien mieć prawo do w y w iązania się ze swoich zobowiązań przed upły wem 
terminu określonego w umowie kredytowej. W przypadku przedterminowej spłaty w całości lub 
części kredytodawcy powinna przysługiwać rekompe nsata za koszty bezpośrednio związane 
z przedterminową spłatą z uwzględnieniem ewentualnych oszczędności uzyskanych przez 
ECLI:EU:C:2019 :451 2 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
kredytodawcę. W celu ustalenia metody obliczania rekompe nsaty ważne jest przestrzeganie kilku 
zasad. Sposób obliczania rekompe nsaty należnej kredytodawcy powinien być przejrzysty 
i zrozumiały dla konsumentów już na etapie poprzedzającym zawarcie umow y o kredyt, 
awkażdym przypadku podczas w ykony wania umow y o kredyt. Ponadto metoda obliczania 
powinna być łatwa do stosowania przez kredytodawców, a sprawowanie nadzoru w zakresie 
rekompe nsaty przez odpowiedzialne organy powinno być ułatwione. Z tego powodu, jak również 
ze względu na fakt, że kredytu konsumenckiego nie finansuje się – z uwagi na jego czas trwania 
i w ysokość – przy użyciu długoterminow ych mechanizmów finansowania, maksymalna kwota 
rekompe nsaty powinna być ustalona ryczałtowo. Takie podejście odpowiada szczególnemu 
charakterowi kredytów konsumenckich i nie powinno stanowić przeszkody dla przyjęcia 
ewentualnych odmiennych rozwiązań w przypadku innych produktów, takich jak kredyty 
hipoteczne o stałej stopie oprocentowania, które finansuje się przy użyciu długoterminow ych 
mechanizmów finansowania. 
(40) Państwa członkowskie powinny mieć prawo ustanawiania przepisów, zgodnie z którymi 
kredytodawca może domagać się rekompe nsaty za przedterminową spłatę tylko pod warunkiem, 
żespłacana przed terminem część kwoty kredytu przekracza w ciągu dwunastu miesięcy próg 
określony przez państwa członkowskie. Ustanawiając ten próg, który nie powinien przekraczać 
10 000 EUR, państwa członkowskie powinny na przykład uwzględnićśrednią kwotę kredytów 
konsumenckich na swoim rynku”. 
7. Artykuł 1 dyrekty w y 2008 /48 zatytułowany jest „Przedmiot”. Stanowi on: 
„Celem niniejszej dyrekty w y jest harmonizacja niektórych aspektów przepisów ustawow ych, 
w ykonawczych i procedur administracyjnych państw członkowskich dotyczących umów o kredyt 
konsumencki”. 
8. Zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrekty wa 2008 /48 ma zastosowanie do umów o kredyt. 
9. Artykuł 3 dyrekty w y 2008 /48 jest zatytułowany „Definicje”. Ma on następujące brzmienie: 
„Na użytek niniejszej dyrekty w y stosuje się następujące definicje: 
[…] 
c) »umowa o kredyt« oznacza umowę, na mocy której kredytodawca udziela kredytu konsumenckiego 
lub daje przyrzeczenie udzielenia kredytu konsumenckiego w formie odroczonej płatności, pożyczki 
lub innego podobnego świadczenia finansowego, z w yjątkiem umów dotyczących ciągłego 
świadczenia usług lub dotyczących dostaw towarów tego samego rodzaju, jeżeli konsument płaci za 
takie usługi lub towary w ratach przez okres ich świadczenia lub dostarczania; 
[…] 
g) »całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta« oznacza wszystkie koszty, łącznie 
z odsetkami, prowizjami, podatkami oraz wszelkimi innymi opłatami, które konsument jest 
zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, które to koszty znane są kredytodawcy, 
z w yjątkiem kosztów notarialnych; uwzględniane są tu także koszty usług dodatkow ych związanych 
z umową o kredyt, w szczególności składki z tytułu ubezpieczenia, jeżeli, dodatkowo, zawarcie 
umow y dotyczącej usługi jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych 
warunkach; 
[…]”. 
ECLI:EU:C:2019 :451 3 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
10. Artykuł 10 dyrekty w y 2008 /48 jest zatytułowany „Informacje zamieszczane w umowach o kredyt”. 
Jego ustęp 2 stanowi: 
„W umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły określa się: 
[…] 
r) prawo do przedterminowej spłaty oraz procedurę przedterminowej spłaty, a także, w stosownych 
przypadkach, informację dotyczącą prawa kredytodawcy do otrzymania rekompe nsaty i sposobu jej 
ustalania; 
[…]”. 
11. Artykuł 16 dyrekty w y 2008 /48, zatytułowany „Przedterminowa spłata”, brzmi następująco: 
„1. Konsument ma prawo w każdym czasie spłacić wcałości lubw części swoje zobowiązania 
w ynikające z umow y o kredyt. W takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżki 
całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres 
obowiązy wania umow y. 
2. W przypadku przedterminowej spłaty kredytu kredytodawcy przysługuje sprawiedliwa i obiekty wnie 
uzasadniona rekompe nsata za ewentualne koszty bezpośrednio związane z przedterminową spłatą 
kredytu, pod warunkiem że przedterminowa spłata przypada na okres, w którym stopa 
oprocentowania kredytu jest stała. 
Rekompe nsata ta nie może przekraczać 1% spłacanej przed terminem części kwoty kredytu, jeżeli okres 
pomiędzy przedterminową spłatą a uzgodnionym w ygaśnięciem umow y o kredyt przekracza jeden rok. 
Jeżeli okres ten nie przekracza jednego roku, rekompe nsata nie może przekraczać 0,5% spłacanej przed 
terminem części kwoty kredytu. 
3. Nie żąda się rekompe nsaty za przedterminową spłatę: 
a) jeżeli spłata została dokonana na mocy umow y ubezpieczenia zawartej w celu zabezpieczenia spłaty 
kredytu; 
b) w przypadku kredytów w rachunku bieżącym; lub 
c) jeżeli spłata nastąpiła w okresie, w którym stopa oprocentowania kredytu nie jest stała. 
4. Państwa członkowskie mogą wprowadzać przepisy, zgodnie z którymi: 
a) takiej rekompe nsaty można domagać się tylko pod warunkiem, żespłacana przed terminem część 
kwoty kredytu przekracza próg określony w prawie krajow ym. Próg ten nie przekracza 10 000 EUR 
w okresie dwunastu miesięcy; 
b) kredytodawca może w yjątkowo domagać się w yższej rekompe nsaty, jeżeli jest w stanie udowodnić, 
że strata, jaką poniósł w w yniku wcześniejszej spłaty, przekracza kwotę ustaloną zgodnie z ust. 2. 
Jeżeli rekompe nsata, której domaga się kredytodawca, przekracza w ysokość faktycznie poniesionej 
straty, konsument może domagać się odpowiedniego jej zmniejszenia. 
ECLI:EU:C:2019 :451 4 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
W tym przypadku strata odpowiada różnicy pomiędzy początkowo uzgodnioną stopą procentową 
a stopą oprocentowania, którą kredytodawca może uzyskać na rynku przy udzielaniu pożyczki na 
kwotę spłaconą wcześniej w chwili wcześniejszej spłaty, przy czym uwzględnia się wpły w wcześniejszej 
spłaty na koszty administracyjne. 
5. Jakakolwiek rekompe nsata nie przekracza kwoty odsetek, które konsument zapłaciłby w okresie 
pomiędzy wcześniejszą spłatą a uzgodnioną datą zakończenia obowiązy wania umow y o kredyt”. 
12. Artykuł 22 dyrekty w y 2008 /48 zatytułowany jest „Harmonizacja i bezwzględnie wiążący charakter 
niniejszej dyrekty w y”. Jego ust. 1 stanowi: 
„W zakresie, w jakim niniejsza dyrekty wa zawiera zharmonizowane przepisy, państwa członkowskie nie 
mogą utrzymy wać w swoim prawie krajow ym ani wprowadzać do niego przepisów odbiegających od 
tych, które zostały ustanowione w niniejszej dyrekty wie”. 
B. Prawo krajowe 
13. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. 2016 , poz. 1528 , z późn. zm., 
zwana dalej „ustawą o kredycie konsumenckim”) transponuje dyrekty wę 2008 /48 do prawa polskiego. 
14. Zgodnie z art. 49 ust. 1 tej ustaw y w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym 
w umowie całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono 
czas obowiązy wania umow y, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. 
II. Okolic zności faktyc zne 
15. Odesłanie prejudycjalne dotyczy trzech spraw, które sąd odsyłający połączył do wspólnego 
rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wszystkie te spraw y cechuje zasadniczo taki sam schemat, którego opis 
znajduje się poniżej. 
16. Pozwani, będący instytucjami kredytow ymi, zawarli z konsumentami umow y o kredyty gotówkowe 
na dane okresy, przy czym pobrali prowizje za udzielenie tych kredytów. We wszystkich trzech 
przypadkach kwota prowizji nie była zależna od czasu trwania umów o kredyt. Wszyscy konsumenci 
dokonali wcześniejszej całkowitej spłaty uzyskanego kredytu przed datą wskazaną w umowach. 
17. Następnie owi konsumenci zawarli z powodem umow y przelewu wierzytelności z tytułucałkowitej 
wcześniejszej spłaty kredytów konsumenckich, w tym zwrotu wcześniej zapłaconych prowizji. Powód 
przesłał pozwanym zawiadomienia o przelewie przedmiotow ych wierzytelności, jednocześnie wzy wając 
ich do dobrowolnej zapłaty spornej kwoty, stanowiącej część prowizji w odpowiedniej proporcji do 
okresu spłaty, z odsetkami ustawow ymi za opóźnienie. 
18. Ponieważ pozwani nie zastosowali się do wezwań, powód wniósł pozw y do sądu odsyłającego, 
domagającsię zasądzenia od pozwanych spornych kwot wraz z ustawow ymi odsetkami za opóźnienie. 
III. Wniosek o wydanie or zec zenia w trybie prejudycjalnym 
19. Sąd odsyłający ma wątpliwości, czy prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu, 
przewidziane przez przepisy krajowe transponujące art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48, należy 
interpretować jako obejmujące koszty, które nie są uzależnione od okresu obowiązy wania umow y 
o kredyt. W tym względzie sąd odsyłający wskazuje na rozbieżności w interpretacjach przyjętych przez 
polskie sądy. W szczególności przytacza on dwa w yroki w ydane przez dwa różne polskie sądy, 
ECLI:EU:C:2019 :451 5 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
w których orzekły one, że ustawa o kredycie konsumenckim przyznaje prawo do zwrotu jedynie tej 
części kosztów, która uzależniona jest od czasu trwania umow y. Natomiast w trzecim w yroku inny 
sąd, na podstawie w ykładni prawa krajowego w świetle art. 16 dyrekty w y 2008 /48, orzekł, że prawo 
konsumenta do obniżenia kosztów obejmuje koszty niezależne od czasu trwania umow y o kredyt. 
20. W tych okolicznościach Sąd Rejonow y Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku 
postanowił zawiesić postępowanie i skierować do Trybunału następujące pytanie prejudycjalne: 
„Czy w ykładni przepisu zawartego w art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 [lit.] g) [dyrekty w y 2008 /48] 
należy dokony wać w ten sposób, że konsument, w przypadku dokonania wcześniejszej spłaty swoich 
zobowiązań w ynikających z umow y o kredyt, uprawniony jest do uzyskania obniżki całkowitego kosztu 
kredytu, w tym również o koszty, których w ysokość nie jest zależna od długości trwania tej umow y 
o kredyt?”. 
IV. Analiza 
A. Właściwość Trybunału i dopuszczalność pytania prejudycjalnego 
21. Po stronie pozwanej Santander Consumer Bank zasadniczo twierdzi, że przedstawione pytanie jest 
niedopuszczalne. Jego zdaniem art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 nie ma zastosowania, ponieważ spór 
w postępowaniu głównym toczy się pomiędzy dwoma podmiotami w związku z ich działalnością 
gospodarczą. 
22. W tym względzie trzeba przypomnieć, że postępowanie przewidziane w art. 267 TFUE jest 
instrumentem współpracy między Trybunałem a sądami krajow ymi, za pomocą którego Trybunał 
przedstawia tym ostatnim niezbędną dla rozstrzygnięcia zawisłych przed nimi sporów w ykładnię 
prawa 2. W yłącznie do sądów krajow ych, przed którymi toczy się spór i które wobec tego muszą 
przyjąć na siebie odpowiedzialność za w ydane orzeczenie, należy ocena, w świetle konkretnych 
okoliczności każdej spraw y, zarówno niezbędności orzeczenia prejudycjalnego do w ydania w yroku, jak 
i znaczenia dla spraw y pytań skierowanych do Trybunału 3. 
23. W związku z tym jeśli postawione pytania dotyczą w ykładni prawa Unii, Trybunał jest co do zasady 
zobowiązany do w ydania orzeczenia. Odmowa w ydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie 
złożonego przez sąd krajow y wniosku jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczy wiste, że w ykładnia prawa 
Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem 
postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje 
informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej 
odpowiedzi na pytania, które zostały mu przedstawione 4. Jednak sama okoliczność, że jedna ze stron 
postępowania głównego kwestionuje znaczenie pytania prejudycjalnego dla rozstrzygnięcia sporu 
w postępowaniu głównym, nie może sama w sobie uzasadniać uznania tego pytania za 
niedopuszczalne. 
24. W niniejszej sprawie należy wskazać, że zakres stosowania dyrekty w y 2008 /48 zależyodtożsamości 
nie stron sporu, lecz stron umow y kredytu. W istocie zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 ma ona 
zastosowanie do umów o kredyt, które art. 3 lit. c) tej dyrekty w y definiuje jako „umowę, na mocy której 
kredytodawca udziela kredytu konsumenckiego lub daje przyrzeczenie udzielenia kredytu 
konsumenckiego w formie odroczonej płatności, pożyczki lub innego podobnego świadczenia 
2 Wyrok z dnia 5 lipca 2016 r., Ognyanov (C-614/14, EU:C:2016 :514, pkt 16).  
3 Wyrok z dnia 1 lipca 2010 r., Sbarigia (C-393/08, EU:C:2010 :388, pkt 19, 20).  
4 Wyrok z dnia 20 września 2018 r., OTP Bank i OTP Faktoring (C-51/17, EU:C:2018 :750, pkt 37).  
ECLI:EU:C:2019 :451 6 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
finansowego, z w yjątkiem umów dotyczących ciągłego świadczenia usług lub dotyczących dostaw 
towarów tego samego rodzaju, jeżeli konsument płaci za takie usługi lub towary w ratach przez okres 
ich świadczenia lub dostarczania”. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że przedmiotowe kredyty 
zostały udzielone konsumentom. 
25. Wobec tego z okoliczności faktycznych przedstawionych przez sąd odsyłający w niniejszej sprawie 
nie w ynika w sposób oczy wisty, aby art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 nie miał zastosowania do sytuacji 
będącej przedmiotem postępowania głównego. Zatem moim zdaniem Trybunał nie powinien uznawać 
przedłożonego pytania za niedopuszczalne. 
B. Co do istoty 
26. Poprzez przedłożone Trybunałowi pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 16 
ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy konsument dokonał 
przedterminowej spłaty, obniżenie kosztów kredytu, do którego konsument jest uprawniony, może 
dotyczyć kosztów, których kwota nie zależy od okresu obowiązy wania umow y o kredyt. 
1. Treść art. 16 ust. 1 dyrektywy 2008 /48 
27. Zgodnie z art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 „konsument ma prawo w każdym czasie spłacić 
wcałości lub w części swoje zobowiązania w ynikające z umow y o kredyt. W takich przypadkach jest 
on uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty 
przypadające na pozostały okres obowiązy wania umow y”. 
28. Zatem z brzmienia art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 w ynika, że w przypadku przedterminowej 
spłaty kredytu państwa członkowskie powinny zapewnić konsumentom uzyskanie obniżki, która, po 
pierwsze – ma być dokonana w odniesieniu do całkowitego kosztu kredytu, a po drugie – ma 
obejmować odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązy wania umow y. 
29. Co do pierwszej części tego przepisu – określa ona rodzaj kosztów, które ze względu na swój 
charakter mogą zostać zmniejszone. W istocie, ponieważ art. 16 ust. 1 stanowi, że zmniejszenie musi 
dotyczyć całkowitego kosztu kredytu, jedynie koszty stanowiące część całkowitego kosztu kredytu 
mogą zostać zmniejszone. 
30. Całkowity koszt kredytu jest określony w art. 3 lit. g) dyrekty w y 2008 /48 jako „wszystkie koszty 
[…], które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, które to koszty znane są 
kredytodawcy, z w yjątkiem kosztów notarialnych; uwzględniane są tu także koszty usług dodatkow ych 
związanych z umową o kredyt, w szczególności składki z tytułu ubezpieczenia, jeżeli, dodatkowo, 
zawarcie umow y dotyczącej usługi jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na 
oferowanych warunkach”. Zatem koszty notarialne są w yłączone z prawa do żądania obniżki 
w przypadku przedterminowej spłaty na mocy art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48. 
31. Co do drugiej części art. 16 ust. 1 – mówi ona, że odpowiednie zmniejszenie obejmuje „odsetki 
i koszty przypadające na pozostały okres obowiązy wania umow y”. Z tego w ynika, że po pierwsze – 
obniżka musi dotyczyć zarówno odsetek, jak i kosztów, i po drugie – że musi być powiązana 
z „pozostałym okresem obowiązy wania umow y”. 
32. Z pow yższego w ynika, że art. 16 ust. 1 określa pewne podstawowe zasady – mianowicie te, które 
zostały wskazane pow yżej – których państwa członkowskie muszą przestrzegać. Proponuję teraz 
rozważenie, w jakim stopniu dyrekty wa 2008 /48 stanowi środek harmonizujący. 
ECLI:EU:C:2019 :451 7 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
2. Zakres harmonizacji osiągnięty dyrektywą 2008 /48 
33. Co prawda pierwsze zdanie moty wu 9 odnosi się do „pełnej harmonizacji” jako niezbędnej, lecz 
stopień harmonizacji, do jakiego dąży dyrekty wa, nie powinien być mylony z zakresem tej 
harmonizacji. Zatem pełna harmonizacja, o jakiej mowa w moty wie 9, niekoniecznie dotyczy 
wszystkich aspektów kredytów konsumenckich w ymienionych w dyrekty wie 2008 /48. Pragnę też 
zauważyć, że trzecie zdanie tego samego moty wu w yraźnie stwierdza, iż zakaz dotyczący utrzymy wania 
lub wprowadzania przez państwa członkowskie przepisów krajow ych innych niż przepisy ustanowione 
w tej dyrekty wie powinien „mieć zastosowanie w yłącznie w zakresie, w jakim przepisy zostały 
zharmonizowane w niniejszej dyrekty wie. Tam, gdzie przepisy nie zostały zharmonizowane, państwa 
członkowskie powinny mieć swobodę utrzymy wania i wprowadzania przepisów krajow ych”. 
34. Fakt, że dyrekty wa 2008 /48 ma na celu pełną harmonizację jedynie w odniesieniu do niektórych 
aspektów kredytu konsumenckiego, znajduje potwierdzenie w art. 1 tej dyrekty w y. Zgodnie z tym 
przepisem celem dyrekty w y 2008 /48 jest „harmonizacja niektórych aspektów przepisów […] 
dotyczących umów o kredyt konsumencki”. Artykuł 22 dyrekty w y 2008 /48 stanowi, że jedynie 
„w zakresie, w jakim niniejsza dyrekty wa zawiera zharmonizowane przepisy, państwa członkowskie nie 
mogą utrzymy wać w swoim prawie krajow ym ani wprowadzać do niego przepisów odbiegających od 
tych, które zostały ustanowione w niniejszej dyrekty wie”. 
35. Wreszcie można również zauważyć, że Trybunał uznał już, w kontekście dyrekty w y mającej na celu 
pełną harmonizację, że nie wszystkie aspekty w ymienione w tej dyrekty wie zostały zharmonizowane. 
Na przykład w odniesieniu do szóstej dyrekty w y Rady w sprawie VAT 5 Trybunał orzekł, że państwa 
członkowskie mogą, przy korzystaniu z danych opcji przewidzianych w art. 17 ust. 5 akapit trzeci 
szóstej dyrekty w y, stosować inną metodę obliczania niż wskazana w dyrekty wie, pod warunkiem że 
przyjęta metoda gwarantuje dokładniejsze ustalenie proporcjonalnej części odliczenia VAT 
naliczonego niż w przypadku stosowania tej metody wskazanej w dyrekty wie 6. 
36. Jeżeli chodzi o art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 można zauważyć, że skoro przepis ten nie określa 
metody obliczania, którą należałoby zastosować, moim zdaniem intencją prawodawcy Unii było 
przyznanie państwom członkowskim pewnej swobody w tej kwestii. Ponadto moty w 10 stanowi, że 
zakres harmonizacji zamierzony dyrekty wą 2008 /48 jest określony przez szczegółowe definicje zawarte 
w art. 3 lit. g) dyrekty w y. Zatem dla celów niniejszej spraw y istotne jest, żeużyty w art. 16 ust. 1 termin 
„obniżka” nie został zdefiniowany w dyrekty wie. 
37. Jak wskazałem pow yżej, oczy wiście nie oznacza to, że państwa członkowskie mogą w ybrać dowolną 
metodę. Muszą one przestrzegać zasad określonych w art. 16 ust. 1 dotyczących obowiązku 
uwzględnienia zarówno odsetek, jak i kosztów. Jednakże w odniesieniu do ustalenia, w jakiej części te 
odsetki i koszty mogą zostać zmniejszone, żadna z tych zasad nie w ymaga, jak zapytuje sąd odsyłający, 
aby kwota danych kosztów była zależna od czasu trwania umow y o kredyt. Mimo iż art. 16 ust. 1 
dyrekty w y stanowi, że taka część odpowiada odsetkom i kosztom „[należnym za] pozostały okres 
obowiązy wania umow y”, to pozostaje on dość nieprecyzyjny, ponieważ mógłby oznaczać, że dane 
odsetki i koszty stanowiłyby odsetki i koszty powstałe po dacie spłaty 7. 
5 Szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do 
podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. 1977 , L 145, s. 1). 
6 W istocie żaden przepis szóstej dyrektywy VAT nie wspominał wyraźnie, że państwa członkowskie mogą odstąpić od tej metody. Zobacz wyrok 
z dnia 8 listopada 2012 r., BLC Baumarkt (C-511/10, EU:C:2012 :689, pkt 24). 
7 Wersje francuska i włoska dyrektywy 2008 /48 posługują się przymiotnikiem „należny” („intérêts et frais dus pour la durée résiduelle”, „dovuti 
per la restante durata”). Jednakże niezależnie od faktu, że określenie to nie występuje w innych wersjach językowych, nie wydaje mi się, aby 
miało to przeczyć powyższemu, gdyż pojęcie to można rozumieć jako „po upływie terminu”. W każdym przypadku wersja angielska nie zawiera 
takiego przymiotnika („interest and the costs for the remaining duration”), natomiast wersje hiszpańska i niemiecka stosują raczej terminy 
ogólne, odpowiednio „correspondientes a la duración” i „für die verbleibende Laufzeit des Vertrags richtet”. 
ECLI:EU:C:2019 :451 8 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
38. W świetle pow yższego w ydaje mi się jasne, że dyrekty wa 2008 /48 nie harmonizuje metody 
obliczania, jakiej należyużyć w celu ustalenia odpowiedniej obniżki w w ypadku wcześniejszej spłaty 
kredytu, lecz określa zasady, jakich państwa członkowskie muszą przestrzegać przy ustalaniu tej 
metody. 
3. Analiza zgodności z art. 16 ust. 1 różnych proponowanych interpretacji 
39. W postępowaniu głównym sformułowanie ustaw y z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 
w ydaje się być względnie otwarte, co potwierdza fakt, że polskie sądy zinterpretowały ten przepis na 
różne sposoby, na co wskazał sąd krajow y. 
40. Zatem, ze względu na to, żesąd odsyłający jest zobowiązany interpretować swoje ustawodawstwo 
krajowe zgodnie z prawem Unii, proponuję zbadanie w ymogu nałożonego na państwa członkowskie 
zgodnie z określeniem „przypadające na pozostały okres obowiązy wania umow y”, zawartym w art. 16 
ust. 1 dyrekty w y 2008 /48, do którego pytanie się odnosi 8. 
41. W tym względzie można wskazać, żesąd odsyłający proponuje dwie różne interpretacje tego 
określenia. 
42. Pierwsza interpretacja opiera się na założeniu, że określenie „przypadających na pozostały okres 
obowiązy wania umow y” miałoby na celu ograniczenie obniżki jedynie do kosztów związanych 
z czasem trwania kredytu. Zatem termin „koszty” odnosiłby się do w ydatków poniesionych przez 
instytucję kredytową w związku z udzielonym kredytem 9. Zasadniczo zatem art. 16 ust. 1 zwalniałby 
konsumentów z obowiązku uiszczania, w odniesieniu do „kosztów”, w ydatków związanych 
z pozostałym okresem obowiązy wania umow y. Chodzi o to, że skoro instytucja nie ponosi tych 
kosztów, konsument powinien mieć prawo do odliczenia ich od całkowitego kosztu kredytu 10. 
43. Druga interpretacja oznaczałaby konieczność zmniejszenia całkowitego kosztu kredytu 
proporcjonalnie do pozostałego okresu obowiązy wania umow y. Zasadniczo pojęcie „przypadających na 
pozostały okres obowiązy wania umow y” służyłoby jedynie wskazaniu, w jaki sposób oblicza się obniżkę 
– tj. proporcjonalnie do „pozostałego okresu obowiązy wania umow y”. 
44. Dodatkowo należy rozważyć dwie inne interpretacje. 
45. Interpretacja trzecia, proponowana przez pozwanych, polega na uznaniu, że koszty, które można 
odliczyć od całkowitego kosztu kredytu, to jedynie te koszty, które zostały formalnie przedstawione 
w umowie o kredyt jako zależne od czasu trwania samej umow y o kredyt. Natomiast, z uwagi na fakt, 
że świadczona usługa, polegająca na udzieleniu kredytu, jest w całości w ykonana z chwilą 
udostępnienia pieniędzy konsumentowi, marża zysku instytucji kredytowej powinna pozostać 
nienaruszona. 
46. Zgodnie z czwartą i ostatnią interpretacją w ysokość obniżki, do której konsument miałby prawo, 
odpowiada płatności jednorazowej lub płatnościom powtarzającym się, które nie były jeszcze należne 
w chwilą dokonania przedterminowej spłaty. 
8 Zobacz np. wyrok z dnia 27 marca 2019 r., Pawlak (C-545/17, EU:C:2019 :260, pkt 83). 
9 Zgodnie z tą interpretacją, popieraną przez pozwanych w postępowaniu głównym oraz przez rząd hiszpański, nie można obniżyć kosztów 
jednorazowych w przypadku przedterminowej spłaty. Obniżka mogłaby dotyczyć wyłącznie kosztów stałych poniesionych po spłacie 
zobowiązań. 
10W związku z tym koszty podlegające odliczeniu od całkowitego kosztu kredytu byłyby niewielkie: zasadniczo obejmują one koszty związane 
z przygotowaniem i przekazywaniem konsumentom okresowych informacji zgodnie z obowiązującymi przepisami unijnymi i krajowymi. 
W istocie zdecydowana większość kosztów generowanych przez umowę kredytu to koszty jednorazowe, takie jak koszty sporządzania 
i przetwarzania akt osoby ubiegającej się o kredyt lub wyszukiwania informacji na temat zdolności kredytowej konsumenta. W praktyce chodzi 
o wydatki stałe, które miałyby miejsce po dacie wcześniejszej spłaty, ponieważ koszty jednorazowe są zasadniczo niezależne od czasu trwania 
umowy. 
ECLI:EU:C:2019 :451 9 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
47. Aby ustalić, która z tych interpretacji jest zgodna z art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48, konieczne jest 
wzięcie pod uwagę zasad, jakie ten przepis ustanawia, ponieważ zasady te można w y w odzić, zgodnie 
z zasadami w ykładni stosowanymi przez Trybunał, z kontekstu, w jaki wpisuje się ten przepis, jego 
celów i brzmienia 11. 
48. W odniesieniu do kontekstu można zauważyć, że kilku uczestników zaproponowało przyjęcie 
systematycznej interpretacji w ymogu określonego w art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 w świetle art. 16 
ust. 2. Skoro bowiem instytucje kredytowe na podstawie art. 16 ust. 2 mają prawo do „sprawiedliwej 
i obiekty wnie uzasadnionej rekompe nsaty za ewentualne koszty bezpośrednio związane 
z przedterminową spłatą kredytu, pod warunkiem że przedterminowa spłata przypada na okres, 
w którym stopa oprocentowania kredytu jest stała”, to przewidziany w art. 16 ust. 1 zakres obniżki 
należy interpretować w sposób szeroki i na korzyść konsumenta. 
49. Mnie jednak to podejście nie przekonuje. W istocie, wbrew twierdzeniu rządu polskiego, nie 
uważam, że aby art. 16 ust. 2 dyrekty w y 2008 /48 nadać pełną skuteczność („effet utile”), art. 16 ust. 1 
należy interpretować tak, że koniecznie w ymaga on zmniejszenia zysków instytucji kredytowej. 
W rzeczy wistości, w przeciwieństwie do interpretacji, która w ydaje się powszechna, art. 16 ust. 2 nie 
ma na celu zrekompe nsowania zysku, który kredytodawca mógłby osiągnąć, gdyby nie doszłodo 
wcześniejszej spłaty. Wprawdzie nawet jeśli instytucja kredytowa ponownie pożyczy zwrócone kwoty, 
jej marża zysku niekoniecznie będzie taka sama, jak w przypadku kontynuacji pierwotnego kredytu 12, 
jednakże nie powinno to przesłaniać faktu, że brzmienie art. 16 ust. 2 odnosi się do „kosztów”, a nie do 
„strat” poniesionych przez instytucję, które ponadto muszą być „bezpośrednio związane 
z przedterminową spłatą kredytu”. Wynika z tego, że rekompe nsata, o którą można ubiegać się na 
podstawie tego przepisu, ma na celu jedynie zrekompe nsowanie w ydatków poniesionych w w yniku 
wcześniejszej spłaty kredytu, w przypadku gdy w tym celu konieczne jest podjęcie określonych działań 
przez instytucję kredytową 13. 
50. Możliwość żądania odszkodowania za zysk utracony w w yniku przedterminowej spłaty kredytu 
w istocie jest przewidziana w dyrekty wie 2008 /48 – jednakże unormowana jest ona w art. 16 ust. 4 
lit. b), a nie w art. 16 ust. 2. Jednakże, ponieważ art. 16 ust. 4 lit. b) ma charakter opcjonalny, państwa 
członkowskie musiały wprowadzić taką możliwość w przepisach krajow ych transponujących dyrekty wę. 
Ponadto art. 16 ust. 4 lit. b) owej dyrekty w y stanowi, że takiej rekompe nsaty można domagać się 
jedynie w yjątkowo, jeżeli instytucja kredytowa jest w stanie udowodnić, że strata, jaką poniosła 
w w yniku wcześniejszej spłaty, przekracza kwotę ustaloną zgodnie z art. 16 ust. 2 akapit drugi. 
W związku z tym ryzyko, że instytucja kredytowa może otrzymać rekompe nsatę, mimo że jej zysk nie 
został znacząco zmniejszony, jest stosunkowo ograniczone. 
51. W odniesieniu do celów art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 prawdą jest, że moty w 7 stanowi, iż ma 
ona na celu „ułatwieni[e] powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów 
konsumenckich”. Jednakże, wbrew argumentacji pozwanych, nie można z tego wnioskować, że celem 
art. 16 ust. 1 jest ochrona instytucji kredytow ych przed konsekwencjami przedterminowej spłaty. 
W istocie w moty wie tym w yraźnie zaznaczono, że powstanie dobrze funkcjonującego wewnętrznego 
rynku ma zostać osiągnięte poprzez ustanowienie zharmonizowanych ram prawa Unii w szeregu 
kluczow ych obszarów, a nie poprzez ochronę instytucji kredytow ych przed konsekwencjami 
przedterminowej spłaty. 
11 Wyrok z dnia 4 maja 2010 r., TNT Express Nederland (C-533/08, EU:C:2010 :243, pkt 44). 
12 Jeśli instytucja kredytowa ponownie pożyczy zwrócone kwoty, warunki refinansowania (czy to poprzez rynek międzybankowy, czy teżśrodki 
pieniężne deponentów, jeżeli instytucja kredytowa jest bankiem) mogą ulec zmianie, jednakże w takim przypadku zasadniczo stopa procentowa 
obowiązująca w odniesieniu do umowy pożyczki również się zmieni. W związku z tym marża zysku zmieni się przede wszystkim w przypadku, 
gdy od czasu zawarcia umowy zmieni się konkurencja na rynku. 
13 Powody, dla których utracony zysk nie jest objęty rekompe nsatą przewidzianą w art. 16 ust. 2 dyrektywy 2008 /48, można wyw nioskować z jej 
motywu 39, ponieważ podkreśla on, że „kredytu konsumenckiego nie finansuje się – z uwagi na jego czas trwania i wysokość – przy użyciu 
długoterminowych mechanizmów finansowania”. W istocie w takich okolicznościach utrata zysku, nawet jeśli jest możliwa, pozostaje 
stosunkowo ograniczona, chyba że dojdzie do całkowitego odwrócenia rynku. 
ECLI:EU:C:2019 :451 10 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
52. Natomiast nie można pominąć faktu, że moty w 39, a więc ten, który konkretnie odnosi się do 
celów art. 16 ust. 1, nie zawiera żadnego odniesienia do tej obniżki, lecz stanowi jedynie, że 
„[k]onsument powinien mieć prawo do w y w iązania się ze swoich zobowiązań przed upły wem terminu 
określonego w umowie kredytowej”. Rzeczy wiście świadczy to o tym, że prawodawca Unii uznał, że 
obniżka ta jest pomyślana jako zw ykła konsekwencja przedterminowej spłaty i, co za tym idzie, jako 
cośłatwego do obliczenia. Ponadto założenie, że konsekwencje przedterminowej płatności muszą być 
łatwe do oszacowania, w yrażone jest w tym samym moty wie, którego sformułowanie odnosi się tym 
razem do rekompe nsaty, do której uprawniona jest instytucja kredytowa. Zgodnie bowiem 
z moty wem 39 w takiej sytuacji „metoda obliczania powinna być łatwa do stosowania przez 
kredytodawców”. 
53. Z tego punktu widzenia o ile pierwsza interpretacja, zgodnie z którą obniżka powinna odpowiadać 
kosztom, których instytucja kredytowa nie musi ponosić w związku z przedterminową spłatą, w ydaje 
się na pierwszy rzut oka stosunkowo prosta, a zatem dość atrakcyjna, o tyle jednak jej praktyczna 
realizacja może przynieść poważne trudności. W istocie, jak wskazał sąd odsyłający w swoim wniosku, 
instytucje kredytowe rzadko określają, które z poniesionych kosztów pokry wają z kosztów pobieranych 
od konsumentów, a nawet wtedy, gdy tak robią, konsument nadal ma prawo kwestionować 
prawidłowość tych informacji. 
54. Wysokość pobieranych opłat również nie jest bardzo pomocna. W istocie nawet jeżeli naliczone 
koszty zostały obliczone przez odniesienie do czasu trwania kredytu, należy zauważyć, że mogą one 
służyć do zrekompe nsowania w części kosztów stałych, a wczęści kosztów jednorazow ych, w tym 
kosztów powstałych w yłącznie przed wcześniejszą spłatą. To samo odnosi się do sytuacji, gdy takie 
opłaty zostały obliczone w odniesieniu do kwoty przyznanego kredytu, ponieważ nie wszystkie koszty 
zmienne muszą być kosztami powtarzającymi się. Wreszcie wszelkie koszty lub opłaty, jakie ponoszą 
konsumenci, mogą wczęści stanowić zysk, ponieważ żaden przepis nie zobowiązuje instytucji 
kredytow ych, aby swoją marżę zysku osiągały w y łącznie poprzez odsetki naliczane konsumentom. 
55. Wobec tego w praktyce jedynym sposobem na dokładne poznanie kwoty, jaką instytucja kredytowa 
oszczędzi, jest zobowiązanie jej do stosowania księgowania kosztów celem właśnie ustalenia 
i oszacowania elementów składow ych jej dochodu operacyjnego netto. Rzeczy wiście w przypadku 
instytucji kredytowej elementy te obejmują w ydatki związane z czasem trwania udzielonych kredytów. 
Jednak obowiązek prowadzenia rachunkowości kosztów przez instytucje kredytowe nie w ynika ani 
z dyrekty w y 2008 /48, ani nawet, jak się w ydaje, z żadnego innego aktu prawa Unii 14. Gdyby zatem 
Trybunał przyjął pierwsze podejście, oznaczałoby to, że w praktyce księgowanie kosztów stałoby się 
obowiązkowe, nawet pomimo faktu, że obowiązek taki nie jest przewidziany w innych przepisach. 
Ponadto w przypadku sporu dotyczącego kwoty obniżki, do której konsument jest uprawniony przy 
przedterminowej spłacie, sądy krajowe będą musiały zwrócić się do biegłych księgow ych, nawet jeżeli 
koszty ze względu na swój charakter byłyby stosunkowo niewielkie. 
56. Bez względu na teoretyczne korzyści w ynikające z tej ewentualnej interpretacji, biorąc pod uwagę 
w yżej opisane praktyczne trudności, które, jak wskazałem, mogą być znaczne, uważam, żeta 
interpretacja jest niezgodna z w yrażoną w moty wie 39 dyrekty w y 2008 /48 ideą, że skutki 
przedterminowej spłaty muszą być łatwe do oceny. 
57. Jeszcze bardziej rozstrzygające jest sformułowanie art. 16 ust. 1. W istocie w tym względzie 
zarówno pierwsza, jak i trzecia interpretacja są niespójne z zawartym w tym artykule odniesieniem do 
terminu „odsetki”. Rozpocznę od trzeciej interpretacji. 
14 Taki obowiązek istnieje jedynie w niektórych bardzo szczególnych okolicznościach. Zobacz np. art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego 
i Rady (UE) nr 909/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie usprawnienia rozrachunku papierów wartościowych w Unii Europejskiej i w sprawie 
centralnych depozytów papierów wartościowych, zmieniającego dyrektywy 98/26/WE i 2014 /65/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 236/2012 
(Dz.U. 2014 , L 257, s. 1) i art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017 /352 z dnia 15 lutego 2017 r. ustanawiającego ramy 
w zakresie świadczenia usług portowych oraz wspólnych zasad dotyczących przejrzystości finansowej portów (Dz.U. 2017 , L 57, s. 1). 
ECLI:EU:C:2019 :451 11 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
58. Zgodnie z tą interpretacją można obniżyć jedynie koszty, o ile zostały one formalnie przedstawione 
jako zależne od czasu trwania umow y. Należy jednak zauważyć, że skoro prawodawca Unii uznał za 
konieczne odniesienie się zarówno do odsetek, jak i kosztów, obniżka, o której mowa w art. 16 ust. 1 
dyrekty w y 2008 /48, musi takżebyć interpretowana jako dotycząca obu tych elementów, a nie tylko, 
jak przewiduje trzecia interpretacja, kosztów. 
59. Ponadto nawet gdyby należało zastosować trzecią interpretację również w przypadku odsetek, 
w praktyce nie mogłaby ona funkcjonować bez wsparcia innej interpretacji niż interpretacja druga lub 
czwarta 15. Zatem pozostanie przy trzeciej interpretacji oznaczałoby stosowanie dwóch oddzielnych 
metod obliczania, odpowiednio, dla odsetek i kosztów. Byłoby to jednak niezgodne z samym 
brzmieniem art. 16 ust. 1. 
60. W odniesieniu do pierwszej interpretacji wskazuję, że pojęcie „odsetek” odnosi się do elementu 
w ynagrodzenia instytucji kredytowej, który jest precyzyjny i łatw y do zweryfikowania, ponieważ oblicza 
się go poprzez zastosowanie rocznej wartości oprocentowania. Podobnie jak każdy inny element tego 
w ynagrodzenia, spłata odsetek w sposób naturalny przyczynia się do rentowności instytucji kredytowej, 
ale także jest w ykorzysty wana do przenoszenia na konsumentów kosztów związanych z kredytem 
poniesionych przez banki. W związku z tym interpretacja pojęcia „kosztów” zawartego w art. 16 ust. 1 
dyrekty w y 2008 /48 jako odnoszącego się do kosztów poniesionych przez instytucję kredytową, jak 
sugeruje pierwsza i trzecia interpretacja, mogłaby skutkować podwójnym obniżeniem tego samego 
elementu, ponieważ chodzi także o odsetki. Moim zdaniem jednak prawodawca Unii nie miał tego na 
myśli. 
61. Jako że termin „odsetki” jest połączony z pojęciem „kosztów” spójnikiem „i”, bardziej logiczne 
w ydaje mi się, że oba są związane z płatnościami, które muszą zostać zrealizowane przez konsumenta. 
Zatem pojęcie „kosztów” w art. 16 ust. 1 nie odnosi się, jak zakłada pierwsza interpretacja, do 
w ydatków poniesionych przez instytucję kredytową, lecz do płatności żądanych od konsumentów 
oprócz odsetek. 
62. Innymi słow y pojęcie „przypadających na pozostały okres obowiązy wania umow y” należy rozumieć 
w ten sposób, że oznacza ono, iż obniżka, o jakiej mowa w art. 16 ust. 1, zależy nie od przeznaczenia 
kosztów, którymi obciążany jest konsument, jak przyjmują pierwsza i trzecia interpretacja, lecz od 
daty, w której żąda się od konsumentów zapłaty kosztów. 
63. Moim zdaniem tylko druga lub czwarta interpretacja zgodne są z takim stwierdzeniem. Zgadzam 
się, że obie te interpretacje mają pewne braki, lecz jak już wspomniałem, nie ma szczerze 
powiedziawszy takiej interpretacji art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48, która byłaby w pełni zadowalająca. 
64. W szczególności zgadzam się, że obie interpretacje mogą prowadzić do braku równowagi w relacji 
pomiędzy kredytodawcą a kredytobiorcą. W istocie w przypadku drugiej interpretacji, jeżeli spłata 
nastąpi na bardzo wczesnym etapie, stałe koszty ponoszone przez instytucję kredytową mogą nie być 
wpełni zamortyzowane przez opłaty i odsetki zapłacone przez konsumenta, a zatem instytucja 
kredytowa może ponieść stratę. Co do czwartej interpretacji – otwiera ona instytucjom kredytow ym 
możliwość obejścia skutków obniżki kosztów w przypadku przedterminowej spłaty poprzez 
przeniesienie wszystkich kosztów stałych na konsumentów na początku umow y. Jednak obie te 
interpretacje mają tę w yraźną korzyść, że konsument w w yniku przedterminowej spłaty uzyska 
obniżkę zarówno odsetek, jak i kosztów, w sposób, który jest (względnie) proporcjonalny w stosunku 
do zakresu, w jakim umowa o kredyt zostałaspłacona wcześniej. 
15 Ponadto oznacza to uznanie, i w związku z tym narzucenie, żeczęść zysku można przypisać do pozostałego okresu. Tymczasem marża zysku 
niekoniecznie jest liniowa. 
ECLI:EU:C:2019 :451 12 
OPINIA G. HOGANA – SPRAWA C-383/18  
LEXITOR  
65. Ponadto nie jestem przekonany, że prawodawca Unii miał koniecznie na celu osiągnięcie 
doskonałej równowagi między interesami instytucji kredytow ych a interesami konsumentów. W istocie 
z art. 16 ust. 5 dyrekty w y 2008 /48 w ynika również, że w pewnym zakresie prawodawca nie zamierzał 
w ykluczyć możliwości, że konsument zapłaci taką samą kwotę, jaką musiałby zapłacić w przypadku 
braku przedterminowej spłaty 16. 
66. Chociaż byłoby lepiej, gdyby art. 16 ust. 1 dyrekty w y 2008 /48 został sformułowany z większą 
jasnością w tej kwestii, to jednak interpretacja druga i czwarta są nie tylko zgodne z zasadami 
ustanowionymi w dyrekty wie 2008 /48, ale także w ydają się lepiej odzwierciedlać to, co prawodawca 
Unii prawdopodobnie miał na myśli. 
67. Dlatego uważam, że państwa członkowskie mogą zdecydować,między innymi, o dokonaniu 
transpozycji tego przepisu lub przynajmniej, w stosownych przypadkach, dokony wać w ykładni swojego 
prawa krajowego zgodnie z jedną z tych dwóch interpretacji. 
V. Wnioski 
68. Z powodów przedstawionych pow yżej proponuję, aby na pytanie przedstawione przez Sąd 
Rejonow y Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku Trybunał udzielił następującej 
odpowiedzi: 
Artykuł 16 ust. 1 w związku z art. 3 lit. g) dyrekty w y Parlamentu Europejskiego i Rady 2008 /48/WE 
z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrekty wę Rady 
87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy konsument dokonał 
przedterminowej spłaty, obniżka, do której jest on uprawniony, może dotyczyć kosztów, których kwota 
nie jest zależna od długości trwania umow y o kredyt. Jednakże państwo członkowskie nie może 
ograniczyć tej obniżki – asąd krajow y nie może tak interpretować przepisów krajow ych – tylko do 
kwoty kosztów zaoszczędzonych przez instytucję kredytową w w yniku przedterminowej spłaty. 
16 Ponadto należy podkreślić, po pierwsze, że zgodnie z art. 10 ust. 2 lit. r) dyrektywy 2008 /48 instytucje kredytowe muszą informować 
konsumentów o procedurze wcześniejszej spłaty, a zatem także o zasadach i warunkach takiej przedterminowej spłaty. W związku z tym 
warunki te stanowią również element, który konsumenci mogą rozważyć przed podjęciem decyzji o zawarciu umowy kredytu z tą a nie z inną 
instytucją kredytową. 
ECLI:EU:C:2019 :451 13