Sprawa C‑576/15

Маya Маrinova ET

przeciwko

Direktor na Direktsia „Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika” Weliko Tyrnowo pri Tsentralno upravlenie na Natsionalnata agentsia za prihodite

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Administrativen sad Veliko Tarnovo)

„Odesłanie prejudycjalne — Podatki — Podatek od wartości dodanej — Dyrektywa 2006/112/WE — Artykuł 2 ust. 1 lit. a) — Artykuł 9 ust. 1 — Artykuł 14 ust. 1 — Artykuły 73, 80 i 273 — Zasada neutralności podatkowej i zasada proporcjonalności — Przestępstwo skarbowe — Nieprawidłowości w ewidencji księgowej — Ukrywanie dostaw i dochodów — Ustalenie podstawy opodatkowania”

Streszczenie – wyrok Trybunału (siódma izba) z dnia 5 października 2016 r.

Harmonizacja ustawodawstw podatkowych – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Podstawa opodatkowania – Uregulowanie krajowe umożliwiające ustalenie podstawy opodatkowania w oparciu o domniemanie dalszej sprzedaży towarów dostarczonych podatnikowi lecz przezeń niezaksięgowanych – Środek mający na celu zapobieganie oszustwom podatkowym – Dopuszczalność – Przesłanki – Poszanowanie zasady proporcjonalności

[dyrektywa 2006/112 Rady, art. 2 ust. 1 lit. a), art. 14 ust. 1, art. 73, art. 273]

Artykuł 2 ust. 1 lit. a), art. 9 ust. 1, art. 14 ust. 1 oraz art. 73 i 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, a także zasady neutralności podatkowej i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie dla przepisów krajowych, na mocy których w wypadku nieobecności w magazynie podatnika dostarczonych mu towarów i niezaksięgowaniu przez podatnika dotyczących ich dokumentów podatkowych organ podatkowy może domniemywać, że rzeczony podatnik dokonał dalszej sprzedaży tych towarów osobom trzecim, i określić podstawę opodatkowania sprzedaży rzeczonych towarów w zależności od okoliczności faktycznych, jakie są mu znane, według zasad nieprzewidzianych przez tę dyrektywę. Do sądu krajowego należy jednak kontrola, czy przepisy krajowe nie wykraczają poza to co konieczne w celu zapewnienia prawidłowego poboru podatku od wartości dodanej (VAT) i zapobiegania oszustwom.

W tym względzie brak złożenia deklaracji podatku VAT, podobnie jak brak prowadzenia ewidencji księgowej, która umożliwiłaby stosowanie podatku VAT i jego kontrolę przez organy podatkowe, i brak rejestracji wystawionych i uiszczonych faktur mogą uniemożliwić prawidłowe pobranie podatku i w konsekwencji zagrozić prawidłowemu funkcjonowaniu wspólnego systemu podatku VAT. W konsekwencji prawo Unii nie zabrania państwom członkowskim uznawać, że takie uchybienia stanowią oszustwo podatkowe. Zatem w celu zapewnienia prawidłowego poboru podatku VAT i zapobieżenia oszustwom art. 273 akapit pierwszy dyrektywy 2006/112 pozwala państwom członkowskim przewidzieć zobowiązania inne niż wyszczególnione już w dyrektywie, które uznają one za niezbędne dla tych celów, pod warunkiem równego traktowania transakcji krajowych i transakcji dokonywanych między państwami członkowskim przez podatników oraz pod warunkiem, że obowiązki te, w wymianie handlowej między państwami członkowskimi, nie będą prowadzić do powstania formalności związanych z przekraczaniem granic. Z przepisu tego oraz z art. 2 i art. 250 ust. 1 rzeczonej dyrektywy, a także z art. 4 ust. 3 TUE wynika, iż każde państwo członkowskie jest zobowiązane do podjęcia wszelkich legislacyjnych i administracyjnych kroków mogących zapewnić pełny pobór podatku VAT na swoim terytorium i zwalczanie oszustw podatkowych.

Należy podkreślić, że oszukańcze zachowanie podatnika, takie jak ukrywanie dostaw i dochodów, nie może stać na przeszkodzie dla poboru podatku VAT. W świetle bowiem art. 273 dyrektywy 2006/112 do właściwych organów krajowych należy przywrócenie sytuacji, jaka istniałaby, gdyby nie doszło do oszustwa podatkowego. Ponadto art. 273 owej dyrektywy, poza określonymi w nim ograniczeniami, nie precyzuje ani warunków, ani obowiązków, które mogą przewidzieć państwa członkowskie, i że w konsekwencji przepis ten przyznaje państwom członkowskim zakres swobodnego uznania co do środków służących osiągnięciu celów zapewnienia pełnego poboru VAT i zwalczania oszustw podatkowych. Jednakże przepisy, do których przyjęcia państwa członkowskie są upoważnione na podstawie wspomnianego art. 273 nie powinny wykraczać poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia tych celów, i nie mogą podważać neutralności podatku VAT.

(zob. pkt 39–44, 50; sentencja)