OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

PAOLA MENGOZZIEGO

przedstawiona w dniu 20 września 2018 r. ( 1 )

Sprawa C‑313/17 P

George Haswani

przeciwko

Radzie Unii Europejskiej

Odwołanie – Artykuł 86 regulaminu postępowania przed Sądem – Dopuszczalność – Postępowanie w sprawie dostosowania skargi – Konieczność dostosowania zarzutów i argumentów – Środki ograniczające przyjęte wobec Syrii – Wykaz osób, wobec których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Umieszczenie nazwiska skarżącego w wykazie

I. Wprowadzenie

1. Jaki jest zakres swobodnej oceny przysługującej Sądowi Unii Europejskiej przy ustalaniu, czy skarżący powinien przedstawić dostosowane zarzuty i argumenty, jeżeli w ramach skargi bezpośredniej ten skarżący rozszerzył swoje pierwotne żądanie o stwierdzenie nieważności, obejmując nim wydany w trakcie postępowania akt prawny mający ten sam przedmiot?

2. Taka w istocie kwestia pojawia się w rozpatrywanym w niniejszej sprawie odwołaniu wniesionym przez George’a Haswaniego od wyroku Sądu z dnia 22 marca 2017 r., Haswani/Rada (T‑231/15, niepublikowanego, EU:T:2017:200) (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), z uwagi na to, że Sąd odrzucił jako niedopuszczalne przedstawione przez G. Haswaniego żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Rady (WPZiB) 2016/850 ( 2 ) z dnia 27 maja 2016 r. zmieniającej decyzję 2013/255/WPZiB dotyczącą środków ograniczających skierowanych przeciwko Syrii oraz rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2016/840 ( 3 ) z dnia 27 maja 2016 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (UE) nr 36/2012 w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją w Syrii (zwanych dalej „aktami z dnia 27 maja 2016 r.”).

3. Zgłaszanie nowych żądań i zarzutów jest w zasadzie zabronione. Pewność prawa i prawidłowe administrowanie wymiarem sprawiedliwości wymagają formułowania żądania skarżącego przed sądami Unii w sposób jasny i precyzyjny ( 4 ). W szczególności w dziedzinie środków ograniczających Unii często jednak zdarza się, że pierwotnie zaskarżony akt w trakcie postępowania zostaje zastąpiony innym. Zdarzenie takie może pozwolić stronom na dokonanie zmian w ich skargach poprzez dostosowanie żądań oraz, w stosownym przypadku, ich zarzutów i argumentów.

4. Sprawa ta daje Trybunałowi możliwość, by wypowiedział się na temat modus operandi Sądu rozpatrującego wniosek o zezwolenie na dostosowanie żądań, bez dostosowania zarzutów i argumentów. Artykuł 86 § 4 regulaminu postępowania przed Sądem ( 5 ), którego wykładnia stanowi oś niniejszego sporu, wskazuje, że pismo dostosowujące skargę oprócz dostosowanych żądań zawiera w szczególności „w stosownym przypadku dostosowane zarzuty i argumenty”. Należy więc określić znaczenie tej części zdania: „w stosownym przypadku”.

5. Niniejsza sprawa uwidacznia rozbieżność, jaka może wystąpić pomiędzy z jednej strony paralelizmem form, który łączy przepisy dotyczące dostosowania żądań i zarzutów oraz argumentów z przepisami dotyczącymi wnoszenia pierwotnej skargi a z drugiej strony wymogami ekonomii procesowej, które mają zapobiegać temu, by skarżący był zobowiązany do złożenia nowej skargi w odniesieniu do każdego aktu prawnego przedłużającego lub zmieniającego wcześniejszą wydaną w stosunku do niego decyzję.

6. Aby udzielić odpowiedzi na pytanie, które rodzi się na tle niniejszej sprawy, Trybunał będzie musiał, dokonując wyważenia różnych wchodzących w grę zasad, znaleźć właściwą równowagę pomiędzy tymi przepisami i wymogami.

II. Sporne akty prawne, postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok

7. Wnoszący odwołanie jest przedsiębiorcą będącym obywatelem syryjskim, z wykształcenia inżynierem, założycielem spółki „HESCO”, specjalizującej się w sektorze naftowym i gazowym.

8. Wnoszący odwołanie został objęty środkami ograniczającymi w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB). Jego nazwisko zostało umieszczone w wykazie zawartym w załączniku I do decyzji Rady 2013/255/WPZiB z dnia 31 maja 2013 r. dotyczącej środków ograniczających skierowanych przeciwko Syrii ( 6 ) na podstawie decyzji wykonawczej Rady (WPZiB) 2015/383 z dnia 6 marca 2015 r. ( 7 ) oraz w wykazie zawartym w załączniku II do rozporządzenia Rady (UE) nr 36/2012 z dnia 18 stycznia 2012 r. w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją w Syrii oraz uchylającego rozporządzenie (UE) nr 442/2011 ( 8 ) na podstawie rozporządzenia wykonawczego (UE) 2015/375 ( 9 ) (zwanych dalej „aktami z dnia 6 marca 2015 r.”). Artykuł 28 ust. 1 decyzji 2013/255 przewiduje w szczególności zamrożenie wszystkich środków finansowych oraz zasobów gospodarczych osób i podmiotów czerpiących korzyści z reżimu lub wspierających go.

9. Na podstawie aktów z dnia 6 marca 2015 r. aktywa wnoszącego odwołanie zostały zamrożone z następujących powodów: „Znany syryjski biznesmen, współwłaściciel HESCO Engineering and Construction Company, dużego przedsiębiorstwa inżyniersko-budowlanego w Syrii. Blisko powiązany z reżimem syryjskim. George Haswani wspiera reżim i czerpie z niego korzyści, odgrywając rolę pośrednika w umowach dotyczących zakupu ropy naftowej od ISIL przez reżim syryjski. Czerpie również korzyści z reżimu dzięki preferencyjnemu traktowaniu, w tym uzyskaniu kontraktu (w charakterze podwykonawcy) ze Strojtransgaz, dużym rosyjskim przedsiębiorstwem zajmującym się ropą naftową”.

10. W dniu 5 maja 2015 r. wnoszący odwołanie wniósł do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności aktów z dnia 6 marca 2015 r.

11. W dniu 28 maja 2015 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2015/837 zmieniającą decyzję 2013/255 ( 10 ) i przedłużającą obowiązywanie tejże decyzji do dnia 1 czerwca 2016 r. oraz zmieniającą załącznik I do tej decyzji. Tego samego dnia Rada przyjęła również rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/828 dotyczące wykonania rozporządzenia nr 36/2012 ( 11 ) i zmieniające załącznik II do wspomnianego rozporządzenia (zwane dalej „aktami z dnia 28 maja 2015 r.”)

12. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 23 czerwca 2015 r. (zwanym dalej „pierwszym pismem dostosowującym”) wnoszący odwołanie dostosował skargę w ten sposób, by uzyskać także stwierdzenie nieważności aktów prawnych z dnia 28 maja 2015 r.

13. W dniu 12 października 2015 r. Rada przyjęła, po pierwsze, decyzję (WPZiB) 2015/1836 zmieniającą decyzję 2013/255 ( 12 ), a po drugie, rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/1828 zmieniające rozporządzenie nr 36/2012 ( 13 ) (zwane dalej „aktami prawnymi z dnia 12 października 2015 r.”). W szczególności decyzja 2015/1836 dodaje w art. 28 decyzji 2013/255 ust. 2, który wskazuje, że zamrożone zostają środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do osób objętych w szczególności kategorią „wiodących przedsiębiorców działających w Syrii”.

14. Pismem z dnia 29 kwietnia 2016 r. Rada powiadomiła wnoszącego odwołanie o zamiarze pozostawienia jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach oraz o zmianie wskazanych w odniesieniu do niego powodów. Wnoszący odwołanie odpowiedział Radzie za pośrednictwem swego adwokata w piśmie z dnia 12 maja 2016 r.

15. Aktami z dnia 27 maja 2016 r. Rada umieściła nazwisko wnoszącego odwołanie w załącznikach do wspomnianych aktów, wymieniając następujące powody: „Prominentny przedsiębiorca działający w Syrii, posiadający udziały lub prowadzący działalność w sektorze inżynieryjnym, budowlanym oraz ropy naftowej i gazu. Posiada udziały lub znaczne wpływy w szeregu przedsiębiorstw i podmiotów w Syrii, w szczególności w firmie HESCO Engineering and Construction Company – jednym z głównych przedsiębiorstw inżynieryjnych i budowlanych. George Haswani jest ściśle powiązany z reżimem syryjskim. Wspiera on reżim i jest jego beneficjentem, odgrywając rolę pośrednika w umowach dotyczących zakupu ropy naftowej od ISIL przez reżim syryjski. Jest również beneficjentem reżimu dzięki preferencyjnemu traktowaniu, w tym uzyskaniu kontraktu (w charakterze podwykonawcy) ze Strojtransgaz, dużym rosyjskim przedsiębiorstwem zajmującym się ropą naftową”.

16. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 7 lipca 2016 r. (zwanym dalej „drugim pismem dostosowującym” lub „drugim wnioskiem o zezwolenie na dostosowanie”) wnoszący odwołanie dostosował skargę w pierwszej instancji, wnosząc także o stwierdzenie nieważności aktów z dnia 27 maja 2016 r.

17. W piśmie z dnia 22 lipca 2016 r. Rada przedstawiła swoje uwagi w przedmiocie tego pisma.

18. Sąd w pierwszej kolejności odrzucił w zaskarżonym wyroku jako niedopuszczalny drugi wniosek o zezwolenie na dostosowanie skargi, ze względu na to, że zgodnie z art. 86 § 4 regulaminu postępowania przed Sądem drugie pismo dostosowujące powinno zawierać dostosowane zarzuty i argumenty na poparcie żądań stwierdzenia nieważności.

19. Konkretnie Sąd orzekł zasadniczo w pkt 41–47 zaskarżonego wyroku, że skoro przepisy dotyczące środków ograniczających lub kryteria umieszczenia w wykazach uległy zmianie, wnoszący odwołanie powinien dostosować swe zarzuty i argumenty, tak by to uwzględnić. Tymczasem zdaniem Sądu wymóg ten nie został spełniony, ponieważ rozpatrywany wniosek o zezwolenie na dostosowanie ograniczał się do rozszerzenia żądań skargi, nie przedstawiając ani innego wyjaśnienia, ani nowych okoliczności faktycznych i prawnych uwzględniających zmiany w ramach stosowanych przepisów, a zwłaszcza wprowadzenie nowych kryteriów umieszczenia w wykazie.

20. Sąd oddalił także jako bezzasadne z uwagi na niewykazanie szkody zgłoszone przez wnoszącego odwołanie żądanie zasądzenia odszkodowania.

21. W drugiej kolejności Sąd uwzględnił trzeci zarzut skargi, dotyczący popełnionego przez Radę błędu w ocenie, i stwierdził nieważność aktów z dnia 6 marca 2015 r. oraz z dnia 28 maja 2015 r. Zdaniem Sądu okoliczności przedstawione w niniejszej sprawie przez Radę nie stanowiły łańcucha poszlak wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych pozwalających na wykazanie w sposób wymagany prawem zasadności powodów wskazanych w odniesieniu do wnoszącego odwołanie, w sytuacji gdy Rada nie przedstawiła dowodów, które mogłyby potwierdzić istnienie powiązań pomiędzy skarżącym a reżimem syryjskim.

III. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron

22. W swoim odwołaniu wnoszący odwołanie wnosi do Trybunału o: – uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd uznał w nim za niedopuszczalne żądanie stwierdzenia nieważności aktów z dnia 27 maja 2016 r., w zakresie, w jakim oddalił żądanie zasądzenia odszkodowania, i w zakresie, w jakim obciążył wnoszącego odwołanie, poza kosztami związanymi z jego własnymi żądaniami, dwiema trzecimi kosztów poniesionych przez Radę; – rozstrzygnięcie sprawy co do istoty i nakazanie wykreślenia nazwiska wnoszącego odwołanie z załączników do wspomnianych wyżej aktów oraz o rozpoznanie sprawy i stwierdzenie nieważności aktów z dnia 12 października 2015 r.; – zasądzenie od Rady zapłaty 700000 EUR tytułem odszkodowania za wszystkie podnoszone przez skarżącego szkody; – obciążenie Rady kosztami postępowania przed Trybunałem i całością kosztów postępowania przez Sądem.

23. Rada wnosi do Trybunału o: – odrzucenie odwołania jako oczywiście niedopuszczalnego lub oddalenie go jako oczywiście bezzasadnego; – obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania.

24. Komisja Europejska jako interwenient w pierwszej instancji złożyła na podstawie art. 172 regulaminu postępowania przed Trybunałem odpowiedź na odwołanie, w której przyłącza się do żądań Rady i wnosi do Trybunału o odrzucenie lub oddalenie odwołania w całości i obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania.

IV. Analiza

25. Na poparcie swojego odwołania, które odnosi się do pkt 39–47 zaskarżonego wyroku, wnoszący odwołanie podnosi pięć zarzutów. Zasadniczo trzy spośród tych zarzutów dotyczą pierwszego punktu sentencji zaskarżonego wyroku i wnoszący odwołanie wskazuje w nich, że Sąd naruszył art. 86 §§ 4 i 5 regulaminu postępowania przed Sądem, odrzucając jako niedopuszczalny jego drugi wniosek o zezwolenie na dostosowanie. W zarzucie czwartym wnoszący odwołanie domaga się stwierdzenia nieważności aktów prawnych z dnia 12 października 2015 r. oraz przyznania odszkodowania wnioskowanego w pierwszej instancji, podczas gdy zarzut piąty dotyczy punktów czwartego i piątego sentencji zaskarżonego wyroku, w zakresie, w jakim Sąd obciążył wnoszącego odwołanie częścią poniesionych przez niego kosztów oraz częścią kosztów poniesionych przez Radę.

26. Poniżej skoncentruję się na analizie trzech pierwszych zarzutów odwołania, które, jak sądzę, zasługują na uwzględnienie. Natomiast zarzut czwarty, w którym skarżący domaga się stwierdzenia nieważności aktów z dnia 12 października 2015 r., wydaje mi się ewidentnie niedopuszczalny, ponieważ oba te akty prawne nie zostały zaskarżone w pierwszej instancji. Losy zarzutu piątego będą zaś zależeć głównie od tego, czy skarga wniesiona do Sądu może zostać rozpoznana przez Trybunał czy też nie. Wskazuję od razu, że moim zdaniem stan sprawy nie pozwala na jej rozstrzygnięcie. W konsekwencji uważam, że powinna ona zostać przekazana do Sądu, któremu należy pozostawić rozstrzygnięcie o kosztach ( 14 ).

A. W przedmiocie trzech pierwszych zarzutów odwołania, dotyczących naruszenia art. 86 §§ 4 i 5 regulaminu postępowania przed Sądem

1. Streszczenie argumentacji stron

27. Wnoszący odwołanie wskazuje, że jego zdaniem art. 86 § 4 regulaminu postępowania przed Sądem nie pozwala temu ostatniemu na orzeczenie o niedopuszczalności drugiego wniosku o zezwolenie na dostosowanie. W przeciwieństwie do art. 86 § 5 tego regulaminu § 4 wspomnianego artykułu nie stanowi w żaden sposób, że elementy, które powinno zawierać pismo dostosowujące, są wymagane pod rygorem jego odrzucenia. Wnoszący odwołanie utrzymuje, że Sąd nie mógł odrzucić żądań zawartych w piśmie dostosowującym, nie badając nawet, czy wnoszący odwołanie otrzymał od sekretarza wezwanie do usunięcia braków. Chcąc uzasadnić powyższą tezę, wnoszący odwołanie rozszerza na art. 86 § 4 zakres obowiązku wynikającego wyraźnie z § 5 tego artykułu, zgodnie z którym sekretarz powinien wezwać do usunięcia braków w postaci niedołączonego aktu uzasadniającego dostosowanie, zanim Sąd mógłby w danym przypadku orzec o niedopuszczalności pisma dostosowującego. Poza tym wnoszący odwołanie podnosi, że wyrażenie „w stosownym przypadku” zawarte w art. 86 § 4 lit. b) regulaminu postępowania przed Sądem oznacza, iż pismo dostosowujące powinno zawierać dostosowane zarzuty i argumenty jedynie wówczas, gdy są one konieczne, to znaczy tylko wtedy, gdy zaskarżone decyzje różnią się, oprócz zwykłych odmienności w sformułowaniach, treścią. Tymczasem w rozpatrywanym przypadku tak nie jest. Otóż zdaniem wnoszącego odwołanie, wbrew orzeczeniu Sądu, zmiana powodów umieszczenia w wykazie, do której doszło w aktach prawnych z dnia 27 maja 2016 r., nie wymagała dostosowania zarzutów i argumentów przedstawionych w ramach skargi złożonej w pierwszej instancji.

28. Na wstępie Rada, popierana przez Komisję, wywodzi, że wnoszący odwołanie nie wymienił w wymagany prawem sposób przepisów prawa Unii, których naruszenie zarzuca Sądowi, co powinno pociągać za sobą niedopuszczalność trzech pierwszych zarzutów odwołania. Komisja dodaje, że twierdząc, iż powody umieszczenia w wykazie nie uległy zmianie, wnoszący odwołanie zmierza do zakwestionowania przyjętej przez Sąd oceny okoliczności faktycznych, co byłoby niedopuszczalne na etapie odwołania.

29. Co do istoty zdaniem Rady nie występuje tu kwestia usunięcia braków, o której mowa w art. 86 § 5 regulaminu postępowania przed Sądem, gdyż do drugiego pisma dostosowującego skargę dołączono akty prawne uzasadniające dostosowanie skargi, a zatem ewentualne uzupełnienie braków nie było konieczne. Ponadto z art. 86 § 4 wspomnianego regulaminu wynika, iż obowiązek przedstawienia dostosowanych zarzutów i argumentów ciąży na zainteresowanej stronie „w stosownym przypadku”. Powyższy obowiązek należy stosować w zależności od konkretnej sytuacji, co zakładałoby merytoryczną ocenę przez Sąd konieczności przedstawienia dostosowanych zarzutów i argumentów. W związku z tym zdaniem Rady, skoro Sąd orzekł, że kryteria i powody umieszczenia w wykazie odnoszące się do wnoszącego odwołanie zostały zmienione przez przyjęcie aktów prawnych wskazanych w drugim piśmie dostosowującym wnoszącego odwołanie, ten ostatni powinien przedstawić zarzuty i argumenty dostosowane do zmiany mających zastosowanie przepisów. W konsekwencji wnoszący odwołanie był zobowiązany do przedstawienia w drugim piśmie dostosowującym argumentacji, która pozwoliłaby na podjęcie dyskusji co do meritum w kwestii legalności aktów prawnych z dnia 27 maja 2016 r. i umożliwiłaby Radzie przygotowanie swojej obrony.

30. Przyłączając się do stanowiska Rady, Komisja dodaje, że wnoszący odwołanie w drugim piśmie dostosowującym nie dopełnił obowiązku staranności, składając pismo wyjątkowo lakoniczne, które nie spełniało w żaden sposób stawianych wymogów.

2. Ocena

31. Zacznę od tego, że podniesione przez Radę i Komisję zarzuty niedopuszczalności odwołania należy od razu odrzucić. Jeżeli chodzi o zarzut stawiany przez Radę, nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w trzech pierwszych zarzutach odwołania wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi naruszenie art. 86 §§ 4 i 5 jego regulaminu postępowania, w sytuacji gdy Sąd przyjął w pkt 39–47 zaskarżonego wyroku, iż drugi wniosek o zezwolenie na dostosowanie należy uznać za niedopuszczalny z tego powodu, że nie zawierał on dostosowanych zarzutów i argumentów.

32. Krytyka wyrażona przez Komisję, której zdaniem wnoszący odwołanie ograniczył się do kwestionowania ustaleń faktycznych Sądu polegających na stwierdzeniu, że przepisy i skonkretyzowane powody umieszczenia wnoszącego odwołanie w wykazie „zostały zmienione”, też nie jest przekonująca. W tym względzie należy podnieść, że wnoszący odwołanie kwestionuje w istocie skutki prawne, jakie Sąd wywiódł z wprowadzenia nowych kryteriów umieszczenia w wykazie i ze zmiany powodów umieszczenia jego nazwiska w wykazie do celów wykładni art. 86 § 4 regulaminu postępowania przed Sądem. Inaczej mówiąc, wnoszący odwołanie uważa, że stwierdzenie zmiany odpowiednich przepisów i indywidualnych powodów umieszczenia w wykazie nie jest wystarczające dla odrzucenia na podstawie art. 86 § 4 wspomnianego regulaminu pisma dostosowującego skargę, które nie zawiera dostosowanych argumentów i zarzutów. Problem ten jest oczywiście problemem prawnym podlegającym właściwości Trybunału w ramach odwołania.

33. Po tych wstępnych uwagach przejdę do istoty sporu przekazanego do rozstrzygnięcia Trybunałowi.

34. Należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału żądania stron co do zasady cechują się niezmiennością ( 15 ).

35. Jednak Trybunał dopuścił przynajmniej jedno odstępstwo od tej zasady, czyli możliwość dostosowania przez strony ich żądań i ich zarzutów w sytuacji, gdy zaskarżony akt w toku postępowania został zastąpiony lub zmieniony przez nowy akt, mający ten sam przedmiot ( 16 ).

36. Odstępstwo to znajduje swoje uzasadnienie dla celów prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości i wymogów ekonomii procesowej, zwalniając stronę skarżącą z obowiązku wniesienia nowej skargi. Poza tym ma ono swoje podstawy w takiej okoliczności, że byłoby niesłuszne, by instytucja występująca w sporze mogła dokonać zmian w zaskarżonym akcie lub zastąpić go innym aktem w celu ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze wniesionej do sądu Unii na ten akt i by mogła powoływać się w toku postępowania na tę zmianę lub na akt zastępujący, aby pozbawić drugą stronę postępowania możliwości rozszerzenia początkowych żądań i zarzutów wobec tego późniejszego aktu lub przedstawienia uzupełniających żądań i zarzutów wobec niego ( 17 ).

37. Jak stwierdził Trybunał, art. 86 regulaminu postępowania przed Sądem stanowi kodyfikację przytoczonego wyżej orzecznictwa dotyczącego tego odstępstwa od zasady niezmienności ( 18 ).

38. Otóż art. 86 regulaminu postępowania przed Sądem stanowi, że gdy akt, o którego stwierdzenie nieważności się wnosi, został zastąpiony lub zmieniony przez inny akt mający ten sam przedmiot, skarżący może, przed zamknięciem ustnego etapu postępowania lub przed podjęciem przez Sąd decyzji o rozstrzygnięciu sprawy z pominięciem ustnego etapu postępowania, dostosować skargę w celu uwzględnienia tej nowej okoliczności.

39. Artykuł ten wskazuje w swoim § 4, że pismo dostosowujące skargę zawiera nie tylko dostosowane żądania, ale również „w stosownym przypadku dostosowane zarzuty i argumenty” ( 19 ).

40. Poza tym, zgodnie z brzmieniem art. 86 § 5 regulaminu postępowania przed Sądem, do pisma dostosowującego skargę załącza się akt uzasadniający dostosowanie skargi. Jeżeli akt ten nie został załączony, sekretarz wyznacza skarżącemu rozsądny termin na jego przedstawienie. Jeżeli skarżący nie usunie tego braku w wyznaczonym terminie, Sąd rozstrzyga, czy niespełnienie tego wymogu powoduje niedopuszczalność pisma dostosowującego skargę.

41. Ostatecznie, zgodnie z § 6 tegoż artykułu, niezależnie od przyszłego rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie dopuszczalności pisma dostosowującego skargę prezes wyznacza pozwanemu termin na ustosunkowanie się do tego pisma.

42. W swoich zarzutach odwołania pierwszym i drugim wnoszący odwołanie utrzymuje, powołując się na art. 86 § 5 regulaminu postępowania przed Sądem, że Sąd nie mógł orzec o niedopuszczalności drugiego pisma dostosowującego skargę, albowiem nieprzedstawienie dostosowanych zarzutów i argumentów nie jest w sposób wyraźny zagrożone jego odrzuceniem. Tytułem ewentualnym wnoszący odwołanie podnosi, że gdyby założyć, iż Sąd mógł orzec o niedopuszczalności drugiego wniosku o zezwolenie na dostosowanie ze względu na brak dostosowanych zarzutów i argumentów, to Sąd powinien w każdym razie najpierw wezwać wnoszącego odwołanie do usunięcia braków tego wniosku na podstawie art. 86 § 5 regulaminu postępowania przed Sądem.

43. Nie przekonuje mnie ta teza.

44. Po pierwsze, jeśli chodzi o argumentację przywołaną tytułem głównym, uważam, że wnoszący odwołanie dokonuje wyrywkowej wykładni art. 86 regulaminu postępowania przed Sądem. Paragraf 6 tego artykułu przyznaje bowiem Sądowi możliwość uznania pisma dostosowującego skargę za niedopuszczalne, nawet gdy pismo to zostało doręczone pozwanemu, ze względu na każdy inny powód niż wymieniony w art. 86 § 5 regulaminu postępowania przed Sądem, to jest niedołączenie brakującego aktu uzasadniającego dostosowanie skargi. Innymi słowy, wskazując, że Sąd wyznacza pozwanemu termin na ustosunkowanie się do tego pisma „niezależnie od przyszłego rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie dopuszczalności pisma dostosowującego skargę”, art. 86 § 6 regulaminu postępowania przed Sądem zdecydowanie odnosi się do wszystkich innych przypadków niż ten, który jest odrębnie uregulowany w § 5 wspomnianego artykułu.

45. Ograniczenie przysługującego Sądowi uprawnienia do stwierdzenia niedopuszczalności pisma dostosowującego skargę tylko do przypadku, o którym mowa w art. 86 § 5 regulaminu postępowania przed Sądem, jak twierdzi wnoszący odwołanie, oznaczałoby na przykład, że Sądowi nie wolno byłoby uznać za niedopuszczalne takiego pisma, które zostało złożone po upływie terminu przewidzianego w art. 263 akapit szósty TFUE, którego to dotyczy art. 86 § 2 wymienionego regulaminu.

46. Nie sposób uwierzyć, by Rada kierowała się takimi intencjami, przyjmując regulamin postępowania przed Sądem ( 20 ).

47. Wykładni art. 86 § 6 regulaminu postępowania przed Sądem moim zdaniem należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten upoważnia Sąd do orzekania o niedopuszczalności pisma dostosowującego skargę ze względu na każde uchybienie wymogom przewidzianym w tym artykule.

48. Po drugie, jeśli chodzi o argumenty powoływane przez wnoszącego odwołanie tytułem ewentualnym, w przeciwieństwie do tego, co twierdzi wnoszący odwołanie, nie sądzę, aby z art. 86 § 5 regulaminu postępowania przed Sądem można było wywieść argumentację zobowiązującą Sąd do wezwania skarżącego do usunięcia braków lub do poprawienia pisma dostosowującego skargę przed uznaniem go za niedopuszczalne.

49. Oczywiście taki ciążący na Sądzie obowiązek wezwania nie ogranicza się do przypadku niedołączenia aktu uzasadniającego dostosowanie skargi przewidzianego wyraźnie w art. 86 § 5 regulaminu postępowania przed Sądem.

50. Otóż w wyroku z dnia 9 listopada 2017 r., HX/Rada (C‑423/16 P, EU:C:2017:848, pkt 22–27), Trybunał uchylił wyrok Sądu, w którym ten uznał za niedopuszczalny wniosek o zezwolenie na dostosowanie skargi z tego powodu, że nie został on złożony w osobnym piśmie zgodnie z art. 86 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem. Trybunał orzekł zarazem, iż jeżeli Sąd uważał, że wniosek o dostosowanie skargi zgłoszony ustnie podczas rozprawy przed Sądem nie spełniał wymogów formalnych przewidzianych w jego regulaminie postępowania, to powinien był „przynajmniej zwrócić uwagę skarżącego na jego błąd i umożliwić mu jego naprawienie”.

51. Trybunał, nie pozbawiając Sądu możliwości ukarania za niedopełnienie takiego wymogu formalnego przewidzianego w jego regulaminie postępowania poprzez uznanie pisma dostosowującego skargę za niedopuszczalne, uzależnił jednak to uprawnienie od ciążącego na Sądzie obowiązku uprzedniego wezwania skarżącego do usunięcia braków lub do poprawienia jego wniosku.

52. Niemniej to, co jest wiążące w odniesieniu do rozszerzenia na wymogi formalne inne niż ten z art. 86 § 5 regulaminu postępowania przed Sądem, nie może moim zdaniem odnosić się do treści pisma dostosowującego.

53. W rzeczywistości, skoro Sąd nie może wezwać skarżącego do objęcia zakresem żądań nowego aktu, co do którego skarżący ten nie dostosował skargi ( 21 ) i którego zatem nie zaskarżył, tak samo Sąd nie mógłby domagać się od takiego skarżącego, by dostosował on swoje zarzuty i argumenty, gdy – celowo lub nie – pominął on ich dostosowanie.

54. Pogląd ten wynika z obowiązków Sądu w ramach systemu sporów dotyczących zgodności z prawem aktów prawnych Unii. Przypomnę, że system ten cechuje zasada dyspozycyjności, zgodnie z którą to strony posiadają inicjatywę w postępowaniu oraz wskazują przedmiot sporu, a sąd w konsekwencji orzeka w przedmiocie wszystkich podniesionych przed nim żądań – i tylko tych żądań, które zostały przed nim podniesione ( 22 ).

55. Zasada dyspozycyjności znajduje konkretnie wyraz w różnych przepisach dotyczących postępowania przed sądami Unii, zwłaszcza w art. 21 statutu Trybunału Sprawiedliwości oraz w art. 120 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem i art. 76 lit. d) regulaminu postępowania przed Sądem, zgodnie z którymi do sądów Unii wnosi się skargi, w których należy określić między innymi przedmiot sporu, żądania i zwięzłe przedstawienie podniesionych zarzutów ( 23 ).

56. W moim mniemaniu nie ulega wątpliwości, że zasada ta znalazła wyraz również w art. 86 § 4 regulaminu postępowania przed Sądem, który to przepis wymienia elementy, jakie zawiera pismo dostosowujące na wzór art. 76 tego regulaminu w zakresie dotyczącym wnoszenia skargi. Oznacza to, że Sąd nie może – chyba że z naruszeniem zasady autonomii stron oraz zasady równowagi instytucjonalnej – wezwać skarżącego do usunięcia braków pisma dostosowującego skargę poprzez dostosowanie zarzutów i argumentów, nawet gdy skarżący początkowo uznał, że nie jest to konieczne. Ostatecznie kwestia, czy i w jakim zakresie dany skarżący broni w sądzie swoich praw, zależy w znacznym stopniu od jego własnej woli i sąd Unii nie jest uprawniony do zastępowania go w tym.

57. W konsekwencji uprawnienie Sądu do stwierdzenia niedopuszczalności pisma dostosowującego skargę, które nie zawiera dostosowanych zarzutów i argumentów, nie zależy od wcześniejszego wezwania skarżącego do usunięcia braków tego pisma.

58. Jednak uprawnienie takie nie oznacza, że Sąd może od razu odrzucić każde pismo dostosowujące skargę, które nie zawiera dostosowanych zarzutów i argumentów.

59. Otóż zgodnie z art. 86 § 4 lit. b) regulaminu postępowania przed Sądem uprawnienie to jest uzależnione od sprawdzenia przez Sąd, czy ten stosowny przypadek zachodził, gdy należało przedstawić dostosowane zarzuty i argumenty.

60. Jak podnieśli zarówno wnoszący odwołanie w swoim trzecim zarzucie odwołania, jak i Rada, zbadanie, czy zachodzi „stosowny przypadek” w rozumieniu art. 86 § 4 lit. b) regulaminu postępowania przed Sądem, polega na zbadaniu w każdym przypadku, czy takie dostosowanie przez skarżącego jest konieczne ( 24 ).

61. Owo kryterium „konieczności” staje się zrozumiałe w świetle celów art. 86 regulaminu postępowania przed Sądem. Wymaganie od skarżącego, który dostosował swoje żądania, aby powtarzał w swoim piśmie dostosowującym skargę zarzuty i argumenty identyczne jak te przedstawione w odniesieniu do pierwotnie zaskarżonego aktu, byłoby bowiem sprzeczne z prawidłowym administrowaniem wymiarem sprawiedliwości i z ekonomią procesową.

62. Z tego względu przedstawienie dostosowanych zarzutów i argumentów staje się konieczne, gdy akt uzasadniający dostosowanie skargi, którego przedmiot pozostaje ten sam ( 25 ), różni się treścią, a nie tylko względami czysto formalnymi ( 26 ) od pierwotnie zaskarżonego aktu. Otóż jeśli akt późniejszy różni się tylko względami czysto formalnymi od aktu pierwotnie zaskarżonego, wystarczające będzie wynikające z wyraźnego rozszerzenia żądań domniemanie rozszerzenia zarzutów i argumentów użytych w stosunku do tego aktu.

63. Tymczasem w niniejszej sprawie, po pierwsze, z zaskarżonego wyroku wynika, iż nie kwestionując okoliczności, że wszystkie sporne akty prawne mają ten sam przedmiot, Sąd ograniczył się do podniesienia lub do ustalenia, że powody umieszczenia wnoszącego odwołanie w wykazie zostały zmienione, nie wyjaśniając, czym różniła się, z jednej strony, treść aktów z dnia 6 marca 2015 r. (pierwotnie zaskarżonych) oraz tych z dnia 28 maja 2015 r. (będących przedmiotem pierwszego wniosku o zezwolenie na dostosowanie) od, z drugiej strony, treści aktów z dnia 27 maja 2016 r. (będących przedmiotem drugiego wniosku o zezwolenie na dostosowanie), tak że konieczne było przedstawienie dostosowanych zarzutów i argumentów.

64. Otóż w pkt 42 tego samego wyroku Sąd „podniósł”, że „powody umieszczenia i pozostawienia nazwiska skarżącego w spornych wykazach uległy zmianie”, ograniczając się do zacytowania in extenso w tymże punkcie oraz w pkt 43 zaskarżonego wyroku obu wersji indywidualnych powodów, które zostały wskazane w odniesieniu do wnoszącego odwołanie i które uzasadniały umieszczenie jego nazwiska w wykazach.

65. Sąd nie wymienił jednak jakiejkolwiek różnicy pod względem treści pomiędzy indywidualnymi powodami wskazanymi w odniesieniu do wnoszącego odwołanie z jednej strony w aktach z dnia 6 marca i 28 maja 2015 r., a z drugiej strony w aktach z dnia 27 maja 2016 r. Wreszcie, sama lektura tych cytatów, które znajdują się w pkt 9 i 15 niniejszej opinii, nie pozwala na dostrzeżenie żadnej merytorycznie istotnej różnicy pomiędzy tymi powodami.

66. W moim mniemaniu wskazanie takiej merytorycznie istotnej różnicy pomiędzy indywidualnymi powodami umieszczenia nazwiska wnoszącego odwołanie w wykazach miało tym większe znaczenie, iż Sąd uznał, że Rada nie wykazała, by wnoszący odwołanie odgrywał rolę pośrednika w umowach dotyczących zakupu ropy naftowej, ani nie wykazała powiązań wnoszącego odwołanie z reżimem syryjskim, i że ponadto nie przedstawiła wystarczających szczegółowych informacji odnośne do kontraktu zawartego ze spółką Strojtransgaz, czyli powodów, co do których jest bezsporne, że zostały one wymienione zarówno w aktach z dnia 6 marca i 28 maja 2015 r., których nieważność została stwierdzona przez Sąd, jak i w aktach z dnia 27 maja 2016 r., stanowiących uzasadnienie drugiego wniosku o zezwolenie na dostosowanie.

67. Po drugie, o ile dobrze rozumiem tok rozumowania Sądu, wydaje się, że prosta zmiana przepisów następująca po złożeniu skargi może okazać się wystarczająca, by wymagać od wnoszącego odwołanie dostosowania swoich zarzutów i argumentów.

68. Rzeczywiście, w pkt 41 zaskarżonego wyroku Sąd najpierw stwierdził, że „przepisy dotyczące środków ograniczających zostały zmienione” aktami prawnymi z dnia 12 października 2015 r. Następnie w pkt 44 zaskarżonego wyroku Sąd ponownie podniósł i przypomniał, że „powody wskazane początkowo […] zostały zmienione i zastąpione powodami wymienionymi w załącznikach” do aktów z dnia 27 maja 2016 r., precyzując, iż akty te „uwzględniają w szczególności kryteria umieszczenia w wykazie wprowadzone” aktami z dnia 12 października 2015 r., a „w szczególności kryterium […], zgodnie z którym zamrożone zostają środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do wiodących przedsiębiorców działających w Syrii […]”. W pkt 45 zaskarżonego wyroku Sąd wywodzi z powyższego, że „[s]koro akty [z dnia 12 października 2015 r.] zostały przyjęte […] po złożeniu skargi, wnoszący odwołanie nie mógł uwzględnić w skardze wprowadzonych na podstawie tych aktów prawnych kryteriów umieszczenia w wykazie, aby zakwestionować powody wskazane w odniesieniu do niego w [aktach z dnia 27 maja 2016 r.]. Zatem by spełnić wymagania określone w art. 86 § 4 regulaminu postępowania, skarżący powinien dostosować swoje zarzuty i argumenty w celu uwzględnienia tychże kryteriów”.

69. Jednak w żadnym miejscu zaskarżonego wyroku Sąd nie twierdzi ani a fortiori nie dowodzi, że zmiana kryteriów umieszczenia w wykazie doprowadziła do istotnej merytorycznie zmiany powodów umieszczenia i pozostawienia w wykazach nazwiska wnoszącego odwołanie.

70. W szczególności Sąd nie wyjaśnia w żaden sposób relacji istniejącej pomiędzy art. 28 ust. 1 decyzji 2013/255, zgodnie z którym zamrożone zostają wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze „osób […] czerpiących korzyści z reżimu lub wspierających go”, a art. 28 ust. 2 tej decyzji, dodanym decyzją 2015/1836 z dnia 12 października 2015 r., który to przepis stanowi w szczególności, że zamrożone zostają wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do „wiodących przedsiębiorców działających w Syrii”.

71. Takie wyjaśnienie byłoby moim zdaniem szczególnie potrzebne, biorąc pod uwagę, po pierwsze, że Sąd stwierdził nieważność aktów z dnia 6 marca 2015 r. i z dnia 28 maja 2015 r. z tego względu, iż Rada nie dostarczyła żadnego dowodu, który mógłby podeprzeć lub potwierdzić istnienie powiązań pomiędzy wnoszącym odwołanie a reżimem syryjskim, czyli zasadniczo z powodu naruszenia art. 28 ust. 1 decyzji 2013/255, a po drugie, że charakter „wiodący” przedsiębiorców, o których mowa w art. 28 ust. 2 wspomnianej decyzji, mógłby stanowić tylko zwykłe doprecyzowanie wymaganego powiązania pomiędzy daną osobą a reżimem syryjskim, wspomnianego w ust. 1 rzeczonego artykułu.

72. Zatem to, że kryteria umieszczenia w wykazie zostały po złożeniu skargi zmienione, nie stanowiło wystarczającego powodu, by wnoszący odwołanie musiał dostosować swoje zarzuty i argumenty. Pogląd odmienny w tej kwestii, taki jak wyrażony przez Sąd, oznaczałby, że każde pismo dostosowujące, które z założenia jest składane w następstwie przyjęcia aktu po złożeniu skargi, powinno zawierać dostosowane zarzuty i argumenty, co byłoby w sposób oczywisty sprzeczne z brzmieniem („w stosownym przypadku”) i celami art. 86 § 4 regulaminu postępowania przed Sądem.

73. W konsekwencji Sąd nie uzasadnił moim zdaniem w wystarczający sposób swojego stanowiska, stwierdzając w pkt 46 zaskarżonego wyroku, że wnoszący odwołanie powinien był w odniesieniu do zawartych w skardze zarzutów dotyczących stwierdzenia nieważności przedstawić wyjaśnienie i nowe okoliczności faktyczne oraz prawne, „uwzględniając zmiany w ramach stosowanych przepisów, a zwłaszcza wprowadzenie nowych kryteriów umieszczenia w wykazie i zmianę wskazanych w stosunku do niego powodów”.

74. W tej sytuacji proponuję uchylić pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim został w nim odrzucony jako niedopuszczalny drugi wniosek o zezwolenie na dostosowanie skargi wniesionej w pierwszej instancji przez wnoszącego odwołanie.

B. W przedmiocie czwartego zarzutu odwołania

75. W ramach czwartego zarzutu odwołania wnoszący odwołanie domaga się w pierwszej kolejności stwierdzenia nieważności aktów prawnych z dnia 12 października 2015 r., na podstawie których zamrożone zostają środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do „wiodących przedsiębiorców działających w Syrii”, z uwagi na to, że tak szerokie i nieprecyzyjne określenie, obejmujące tak dużą liczbę osób, jest w sposób oczywisty sprzeczne z rozdziałem VI Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. W drugiej kolejności wnosi on o zasądzenie na jego rzecz kwoty 700000 EUR tytułem odszkodowania za wszystkie poniesione szkody.

76. Wnioski te moim zdaniem są wyraźnie niedopuszczalne.

77. Jeśli chodzi o pierwszy wniosek, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 170 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem odwołanie nie może zmieniać przedmiotu postępowania przed Sądem.

78. Zatem, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w ramach odwołania właściwość Trybunału jest ograniczona do oceny rozwiązania prawnego, które zostało zastosowane w świetle zarzutów podnoszonych przed sędziami orzekającymi w pierwszej instancji. Strona nie może więc podnieść po raz pierwszy przed Trybunałem zarzutu, którego nie podniosła przed Sądem, gdyż byłoby to równoznaczne z umożliwieniem jej wniesienia do Trybunału, którego właściwość w postępowaniu odwoławczym jest ograniczona, sprawy o szerszym zakresie niż sprawa rozpoznawana przez Sąd ( 27 ).

79. Należy zauważyć, jak słusznie podniosła Rada, że wniosek o stwierdzenie nieważności aktów z dnia 12 października 2015 r. nie został zgłoszony w pierwszej instancji. Zatem zarzut czwarty jest w tej części niedopuszczalny.

80. Wniosek o zasądzenie odszkodowania powinien spotkać ten sam los. W rzeczywistości wnoszący odwołanie w żaden sposób nie zakwestionował powodów, dla których Sąd w pkt 89 zaskarżonego wyroku oddalił złożony przez niego w pierwszej instancji wniosek o odszkodowanie za rzekomo poniesione szkody. Zresztą wnoszący odwołanie nie przedstawia żadnego argumentu na poparcie swojego żądania zmierzającego do przyznania mu przez Trybunał wnioskowanego odszkodowania.

C. W przedmiocie wniesionej do Sądu skargi

81. Jak wskazałem w pkt 73 i 74 niniejszej opinii, proponuję, aby Trybunał uchylił pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku ze względu na to, że Sąd niewystarczająco uzasadnił przyczynę, dla której uznał za niedopuszczalny drugi wniosek o zezwolenie na dostosowanie skargi.

82. Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Unii Europejskiej Trybunał może sam wydać ostateczne orzeczenie w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.

83. Moim zdaniem w rozpatrywanej sprawie tak nie jest. Otóż Sąd odrzucił jako niedopuszczalne drugie pismo dostosowujące skargę, nie zapoznając się ze stanowiskiem stron w kwestii merytorycznego charakteru różnic istniejących pomiędzy z jednej strony aktami z dnia 6 marca 2015 r. (pierwotnie zaskarżonymi) i z dnia 28 maja 2015 r. (będącymi przedmiotem pierwszego wniosku o zezwolenie na dostosowanie) a z drugiej strony aktami prawnymi z dnia 27 maja 2016 r. (będącymi przedmiotem drugiego wniosku o zezwolenie na dostosowanie) w świetle aktów z dnia 12 października 2015 r. (zmieniających kryteria umieszczenia w wykazie). Sąd powinien więc zapoznać się ze stanowiskami stron w tej kwestii i wywieść z tego wszystkie odpowiednie skutki prawne. W konsekwencji należy przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd.

V. Wnioski

84. W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał orzekł w następujący sposób: 1) Uchyla się pkt 1 sentencji wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 22 marca 2017 r., Haswani/Rada (T‑231/15, niepublikowanego, EU:T:2017:200). 2) Sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Unii Europejskiej w zakresie, w jakim dotyczy ona dopuszczalności i, w razie potrzeby, zasadności drugiego wniosku o zezwolenie na dostosowanie skargi wniesionej w pierwszej instancji przez wnoszącego odwołanie. 3) Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

( 1 ) Język oryginału: francuski.

( 2 ) Dz.U. 2016, L 141, s. 125.

( 3 ) Dz.U. 2016, L 141, s. 30.

( 4 ) Artykuł 21 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przewiduje między innymi, że skarga musi zawierać „żądania oraz zwięzłe przedstawienie zarzutów prawnych stanowiących podstawę skargi”.

( 5 ) Regulamin postępowania przed Sądem z dnia 4 marca 2015 r. (Dz.U. 2015, L 105, s. 1). Artykuł 1 pkt 7 zmian do tego regulaminu z dnia 13 lipca 2016 r. (Dz.U. 2016, L 217, s. 73), które weszły w życie w dniu 1 września 2016 r., zmienił numerację art. 86 §§ 3–6. Paragrafy te stały się §§ 4–7 rzeczonego artykułu. O ile zaskarżony wyrok odnosi się do nowej numeracji w art. 86, o tyle pragnę zauważyć, że strony cytowały czasem błędnie w pismach w postępowaniu odwoławczym dawną numerację, co może wprowadzać zamieszanie.

( 6 ) Dz.U. 2013, L 147, s. 14.

( 7 ) Dz.U. 2015, L 64, s. 41.

( 8 ) Dz.U. 2012, L 16, s. 1.

( 9 ) Dz.U. 2015, L 64, s. 10.

( 10 ) Dz.U. 2015, L 132, s. 82.

( 11 ) Dz.U. 2015, L 132, s. 3.

( 12 ) Dz.U. 2015, L 266, s. 75.

( 13 ) Dz.U. 2015, L 266, s. 1.

( 14 ) Wyjaśniam, że propozycja ta odnosi się do kosztów związanych z postępowaniem dotyczącym drugiego wniosku o zezwolenie na dostosowanie skargi, które to koszty są przedmiotem pkt 5 sentencji zaskarżonego wyroku. Trzeba podnieść, że w punkcie czwartym swoich żądań wnoszący odwołanie domaga się również uchylenia pkt 4 sentencji zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim wnoszący odwołanie został w nim obciążony dwiema trzecimi swoich kosztów związanych z postępowaniem dotyczącym aktów z dnia 6 marca 2015 r. i z dnia 28 maja 2015 r. Tymczasem zgodnie z art. 58 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, skoro akty te zostały uchylone przez Sąd, wnoszący odwołanie nie może na etapie postępowania odwoławczego, pod rygorem niedopuszczalności, kwestionować jedynie orzeczenia Sądu odnoszącego się do wysokości kosztów i obciążenia strony kosztami związanymi z częścią postępowania dotyczącego zgodności z prawem tych aktów. W dalszej części opinii nie będę wracał do tej kwestii.

( 15 ) Zobacz wyrok z dnia 9 listopada 2017 r., HX/Rada (C‑423/16 P, EU:C:2017:848, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo).

( 16 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 10 kwietnia 2003 r., Hendrickx/Cedefop (C‑217/01 P, EU:C:2003:226, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).

( 17 ) Zobacz podobnie wyroki: z dnia 3 marca 1982 r., Alpha Steel/Komisja (14/81, EU:C:1982:76, pkt 8); z dnia 14 lipca 1988 r., Stahlwerke Peine-Salzgitter/Komisja (103/85, EU:C:1988:398, pkt 11, 12). Zobacz także wyrok z dnia 25 stycznia 2017 r., Almaz-Antey Air and Space Defence/Rada (T‑255/15, niepublikowany, EU:T:2017:25, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).

( 18 ) Zobacz podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2017 r., HX/Rada (C‑423/16 P, EU:C:2017:848, pkt 18).

( 19 ) Wyróżnienie moje.

( 20 ) Zresztą gdyby nawet takie były intencje Rady, to ponieważ przepisy regulujące terminy wnoszenia środków zaskarżenia do Sądu mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie zależą od woli stron, regulamin postępowania przed Sądem można by uznać za niezgodny z art. 263 akapit szósty TFUE.

( 21 ) W tym względzie nie zgadzam się z obiter dicta zawartymi w pkt 42 wyroku z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja (C‑228/16 P, EU:C:2017:409), w którym Trybunał, powołując się na art. 86 regulaminu postępowania przez Sądem, wskazał, że Sąd „mógł” w tamtej sprawie zwrócić się do skarżącej z pytaniem, czy w związku z wydaniem decyzji potwierdzającej „zamierza ona dostosować swoje żądanie stwierdzenia nieważności” poprzedniej decyzji i skierować je także przeciwko tej decyzji potwierdzającej. Otóż przede wszystkim, jak wynika to jasno z wyroku Trybunału, w konkretnym kontekście tamtej sprawy, do Sądu zostały wniesione dwie odrębne skargi: jedna przeciwko pierwszej decyzji (sprawa T‑639/14, będąca przedmiotem odwołania w sprawie C‑228/16 P), a druga przeciwko decyzji potwierdzającej (sprawa T‑352/15). Tymczasem gdy do Sądu wpłyną dwie odrębne skargi na akty mające ten sam przedmiot, nie ma już mowy o stosowaniu art. 86 regulaminu postępowania przed Sądem, lecz o ewentualnym połączeniu obu skarg. Poza tym Sąd nie mógł sam do siebie skierować żądań stwierdzenia nieważności. Inaczej mówiąc, Sąd odkrywa istnienie aktu zmieniającego lub zastępującego poprzedni akt, które to akty mają ten sam przedmiot, tylko w sytuacji, gdy wcześniej do Sądu wpłynęło bądź to żądanie stwierdzenia nieważności w ramach osobnej skargi na podstawie art. 76 jego regulaminu postępowania, bądź to dostosowane żądanie na podstawie art. 86 tego regulaminu. W konsekwencji w tym pierwszym przypadku, jak zostało to wcześniej wskazane, spór nie jest objęty zakresem stosowania art. 86 regulaminu postępowania przed Sądem i nie należy wzywać skarżącej do dostosowania jej żądań. W tym drugim przypadku tak samo nie ma najmniejszej potrzeby wzywania skarżącej do dostosowania żądań, skoro wniosek o zezwolenie na dostosowanie został już złożony.

( 22 ) Zobacz pkt 84 mojej opinii w sprawie British Airways/Komisja (C‑122/16 P, EU:C:2017:406), do którego Trybunał odnosi się w pkt 87 wyroku z dnia 14 listopada 2017 r., British Airways/Komisja (C‑122/16 P, EU:C:2017:861).

( 23 ) Zobacz moja opinia w sprawie British Airways/Komisja (C‑122/16 P, EU:C:2017:406, przypis 39); a także podobnie wyrok z dnia 14 listopada 2017 r., British Airways/Komisja (C‑122/16 P, EU:C:2017:861, pkt 86).

( 24 ) Zobacz też podobnie opinia rzecznika generalnego J. Kokott w sprawie HX/Rada (C‑423/16 P, EU:C:2017:493, pkt 34).

( 25 ) Naturalnie, jeśli akt późniejszy ma inny przedmiot niż akt zaskarżony pierwotnie, konieczne będzie złożenie nowej skargi wszczynającej postępowanie na warunkach przewidzianych w art. 76 lit. d) regulaminu postępowania przed Sądem.

( 26 ) Zobacz podobnie rozumowanie przedstawione przez Sąd w pkt 61–73 wyroku z dnia 28 stycznia 2016 r., Klyuyev/Rada (T‑341/14, EU:T:2016:47).

( 27 ) Wyrok z dnia 13 lipca 2017 r., Saint-Gobain Glass Deutschland/Komisja (C‑60/15 P, EU:C:2017:540, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).