OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

MANUELA CAMPOSA SÁNCHEZA-BORDONY

przedstawiona w dniu 18 maja 2017 r. ( 1 )

Sprawa C‑56/16 P

Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO)

przeciwko

Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto, IP

Odwołanie – Wspólnotowy znak towarowy – Słowny znak towarowy „Port Charlotte” – Wniosek o unieważnienie złożony przez Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto – Oznaczenia pochodzenia geograficznego – Rozporządzenie (WE) nr 1234/2007 – Wyczerpująca ochrona na podstawie prawa Unii – Możliwość uznania dodatkowego poziomu ochrony na podstawie prawa krajowego

1. Trybunał ma już w dorobku bogate orzecznictwo na temat chronionych nazw pochodzenia (ChNP) i chronionych oznaczeń geograficznych (ChOG). Niniejsze odwołanie pozwoli mu na zastosowanie tego orzecznictwa w sporze dotyczącym kolizji między ChNP dla win a unijnym znakiem towarowym, w którym zgodnie z twierdzeniami uprawnionych do używania tej nazwy pochodzenia nienależnie wykorzystano charakterystyczną nazwę geograficzną ChNP Porto/Port ( 2 ).

2. W niniejszym wypadku spór w postępowaniu głównym zaistniał między Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto, IP (zwanym dalej „IVDP”) a Urzędem Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM – obecnie Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej, EUIPO). Urząd ten, zarejestrowawszy oznaczenie odróżniające „Port Charlotte” w charakterze unijnego znaku towarowego dla whisky, oddalił wniosek o unieważnienie tego znaku złożony przez IVDP.

3. Sąd ( 3 ) uwzględnił częściowo skargę IVDP na decyzję EUIPO, czego następstwem było wniesienie dwóch odwołań: a) dla EUIPO zaskarżony wyrok jest dotknięty błędem z powodu uznania, że ochrona ChNP jest regulowana także przez prawo krajowe (w tym wypadku portugalskie); i b) dla IVDP Sąd naruszył prawo, potwierdzając tezę EUIPO o zgodności znaku towarowego „Port Charlotte” z ChNP Porto/Port.

I. Prawo Unii

A. Rozporządzenie nr 207/2009 ( 4 )

4. Artykuł 8 ust. 4 stanowi: „W przypadku sprzeciwu właściciela niezarejestrowanego znaku towarowego lub innego oznaczenia używanego w obrocie gospodarczym o znaczeniu większym niż lokalne [w obrocie handlowym o zasięgu większym niż lokalny] zgłoszonego znaku towarowego nie rejestruje się w przypadku i w zakresie, w jakim ustawodawstwo wspólnotowe lub prawo państwa członkowskiego regulują taki znak [zgodnie z ustawodawstwem wspólnotowym lub prawem państwa członkowskiego regulującym taki znak]: a) prawa do tego znaku zostały nabyte przed datą wniosku o rejestrację [zgłoszenia] unijnego znaku towarowego lub datą zastrzeżenia prawa pierwszeństwa wniosku o rejestrację [zgłoszenia] unijnego znaku towarowego; b) oznaczenie to daje właścicielowi prawo zakazu używania kolejnego [późniejszego] znaku towarowego”.

5. Artykuł 53 przewiduje: „1. Unijny znak towarowy podlega unieważnieniu na podstawie wniosku do Urzędu lub roszczenia wzajemnego w postępowaniu w sprawie naruszenia: […] c) w przypadku gdy istnieje wcześniejsze prawo określone w art. 8 ust. 4 i jeżeli spełnione są warunki określone w tym ustępie. […]”.

B. Rozporządzenie nr 1234/2007 ( 5 )

6. Artykuł 118b, zatytułowany „Definicje”, stanowi w ust. 1: „1. Do celów niniejszej podsekcji zastosowanie mają następujące definicje: a) »nazwa pochodzenia« oznacza nazwę regionu, określonego miejsca lub, w szczególnych przypadkach, kraju, która to nazwa służy do opisu produktu, o którym mowa w art. 118a ust. 1, spełniającego następujące wymogi: (i) jego jakość i cechy charakterystyczne są zasadniczo lub wyłącznie związane ze szczególnym środowiskiem geograficznym z właściwymi dla niego czynnikami przyrodniczymi oraz ludzkimi; (ii) winogrona, z których jest produkowany, pochodzą wyłącznie z tego geograficznego obszaru; (iii) jego produkcja odbywa się w tym geograficznym obszarze; oraz (iv) otrzymywany jest z odmian winorośli należących do Vitis vinifera; b) »oznaczenie geograficzne« oznacza nazwę regionu, określonego miejsca lub, w szczególnych przypadkach, kraju, która to nazwa służy do opisu produktu, o którym mowa w art. 118a ust. 1, spełniającego następujące wymogi: (i) posiada szczególną jakość, reputację lub inne cechy charakterystyczne, które można przypisać temu pochodzeniu geograficznemu; (ii) przynajmniej 85% winogron, z których jest produkowany, pochodzi wyłącznie z tego obszaru geograficznego; (iii) jego produkcja odbywa się w tym obszarze geograficznym; oraz (iv) otrzymywany jest z odmian winorośli należących do Vitis vinifera lub z krzyżówki tych gatunków z innymi gatunkami rodzaju Vitis”.

7. Artykuł 118f, zatytułowany „Wstępna procedura krajowa”, przewiduje w ust. 6 i 7: „6. Państwa członkowskie wprowadzają do dnia 1 sierpnia 2009 r. przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne niezbędne do wykonania niniejszego artykułu. 7. W przypadku gdy dane państwo członkowskie nie posiada krajowego prawodawstwa dotyczącego ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych, może ono, wyłącznie na zasadach przejściowych, przyznać nazwie ochronę zgodnie z warunkami niniejszej podsekcji na poziomie krajowym ze skutkiem od dnia złożenia wniosku w Komisji. Taka tymczasowa ochrona krajowa wygasa w dniu, w którym na mocy tej podsekcji zostanie podjęta decyzja dotycząca rejestracji nazwy lub odmowy jej ochrony”.

8. Artykuł 118l, zatytułowany „Związek ze znakami towarowymi”, stanowi w ust. 1: „W przypadku gdy nazwa pochodzenia lub oznaczenie geograficzne są objęte ochroną na mocy niniejszego rozporządzenia, wniosek o rejestrację znaku towarowego odnoszący się do jednej z sytuacji, o których mowa w art. 118m ust. 2, dotyczący produktu należącego do jednej z kategorii wymienionych w załączniku XIb jest odrzucany, jeżeli złożenie wniosku o rejestrację znaku towarowego nastąpiło po dacie przedłożenia Komisji wniosku o ochronę nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego oraz nazwa pochodzenia lub oznaczenie geograficzne zostały następnie objęte ochroną. Znaki towarowe zarejestrowane z naruszeniem akapitu pierwszego są unieważniane”.

9. Artykuł 118m, zatytułowany „Ochrona”, przewiduje w ust. 1, 2 i 3: „1. Chronione nazwy pochodzenia i chronione oznaczenia geograficzne mogą być stosowane przez wszelkie podmioty gospodarcze wprowadzające do obrotu wino, które zostało wyprodukowane zgodnie z odpowiednią specyfikacją produktu. 2. Chroniona nazwa pochodzenia i chronione oznaczenie geograficzne oraz wino, w odniesieniu do którego chronione oznaczenie jest stosowane zgodnie ze specyfikacją produktu, są chronione przed: a) wszelkim bezpośrednim lub pośrednim wykorzystaniem chronionej nazwy w celach handlowych: (i) przez porównywalne produkty niezgodne ze specyfikacją produktu objętego chronioną nazwą; lub (ii) jeśli takie zastosowanie wykorzystuje reputację nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego; b) wszelkim niewłaściwym stosowaniem, imitacją lub przywołaniem, nawet jeśli prawdziwe pochodzenie produktu lub usługi jest podane lub chroniona nazwa jest przetłumaczona lub towarzyszą jej określenia, takie jak »styl«, »typ«, »metoda«, »jak produkowane w«, »imitacja«, »smak«, »jak« lub tym podobne; c) wszelkim innym nieprawdziwym lub wprowadzającym w błąd oznaczeniem miejsca wytworzenia, pochodzenia, charakteru lub zasadniczych cech produktu, na wewnętrznym lub zewnętrznym opakowaniu, w materiałach reklamowych lub dokumentach związanych z danym wyrobem winiarskim, oraz pakowaniem produktu w pojemnik, który mógłby błędnie sugerować miejsce pochodzenia wyrobu; d) wszelkimi innymi praktykami mogącymi wprowadzić konsumentów w błąd co do prawdziwego pochodzenia produktu. 3. Chronione nazwy pochodzenia lub chronione oznaczenia geograficzne nie stają się we Wspólnocie nazwami rodzajowymi w rozumieniu art. 118k ust. 1”.

10. Zgodnie z art. 118n, zatytułowanym „Rejestr”: „Komisja sporządza i prowadzi publicznie dostępny elektroniczny rejestr chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych dla wina”.

11. Artykuł 118s, zatytułowany „Istniejące chronione nazwy win”, stanowi: „1. Nazwy win chronione zgodnie z art. 51 i 54 rozporządzenia (WE) nr 1493/1999 i art. 28 rozporządzenia Komisji (WE) nr 753/2002 z dnia 29 kwietnia 2002 r. ustanawiającego niektóre zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1493/1999 [z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wina (Dz.U. 1999, L 179, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 26, s. 25)] odnośnie do opisu, oznaczania, prezentacji i ochrony niektórych produktów sektora wina […] są automatycznie chronione na mocy niniejszego rozporządzenia. Komisja odnotowuje je w rejestrze przewidzianym w art. 118n niniejszego rozporządzenia. 2. W odniesieniu do chronionych nazw win, o których mowa w ust. 1, państwa członkowskie przekazują Komisji: a) dokumentację techniczną, jak przewidziano w art. 118c ust. 1; b) krajowe decyzje o zatwierdzeniu. 3. Nazwy win, o których mowa w ust. 1, w odniesieniu do których nie przedłożono do dnia 31 grudnia 2011 r. informacji, o których mowa w ust. 2, tracą ochronę na mocy niniejszego rozporządzenia. Komisja podejmuje odpowiednie kroki formalne w celu usunięcia tych nazw z rejestru przewidzianego w art. 118n. 4. Artykuł 118r niniejszego rozporządzenia nie ma zastosowania w odniesieniu do istniejących chronionych nazw win, o których mowa w ust. 1. Do dnia 31 grudnia 2014 r. Komisja może z własnej inicjatywy i zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 195 ust. 4, podjąć decyzję o unieważnieniu ochrony chronionych nazw win, o których mowa w ust. 1, jeśli nie spełniają one warunków ustanowionych w art. 118b. […]”.

12. Artykuł 120d, zatytułowany „Bardziej restrykcyjne zasady ustanowione przez państwa członkowskie”, nakazuje: „Państwa członkowskie mogą ograniczyć lub wykluczyć stosowanie niektórych praktyk enologicznych i wprowadzić surowsze ograniczenia w odniesieniu do win dozwolonych na mocy prawa wspólnotowego produkowanych na ich terytorium, aby przyczynić się do zachowania istotnych właściwości win o chronionej nazwie pochodzenia lub o chronionym oznaczeniu geograficznym i win musujących oraz win likierowych. Państwa członkowskie informują Komisję o tych ograniczeniach i wykluczeniach, a Komisja przekazuje te informacje pozostałym państwom członkowskim”.

II. Okoliczności powstania sporu

13. Z pkt 1–15 zaskarżonego wyroku wynika, że w dniu 27 października 2006 r. spółka Bruichladdich Distillery Co. Ltd (zwana dalej „Bruichladdich”) dokonała zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego „Port Charlotte” dla następujących towarów należących do klasy 33 porozumienia nicejskiego ( 6 ): „napoje alkoholowe”.

14. Znak towarowy został zarejestrowany w dniu 18 października 2007 r. pod numerem 5421474 i opublikowany w Biuletynie Wspólnotowych Znaków Towarowych nr 60/2007 z dnia 29 października 2007 r.

15. W dniu 7 kwietnia 2011 r. IVDP złożyło w EUIPO na podstawie art. 53 ust. 1 lit. c) w związku z art. 8 ust. 4, art. 53 ust. 2 lit. d), a także art. 52 ust. 1 lit. a) w związku z art. 7 ust. 1 lit. c) i g) rozporządzenia nr 207/2009 wniosek o unieważnienie prawa do tego znaku towarowego.

16. W odpowiedzi na wniosek o unieważnienie prawa do znaku towarowego Bruichladdich ograniczył wykaz towarów, dla których zarejestrowano sporny znak towarowy, do „whisky”.

17. Na poparcie wniosku o unieważnienie prawa do znaku towarowego IVDP powołało się na ChNP „porto” i „port”, które – jak twierdziło – z jednej strony są chronione we wszystkich państwach członkowskich na podstawie licznych przepisów prawa portugalskiego oraz art. 118m ust. 2 rozporządzenia nr 491/2009, z drugiej zaś strony są zarejestrowane i chronione na podstawie porozumienia lizbońskiego o ochronie i międzynarodowej rejestracji nazw pochodzenia z dnia 31 października 1958 r., ze zmianami, we Francji, Włoszech, na Cyprze, Węgrzech, w Portugalii i na Słowacji.

18. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r. Wydział Unieważnień oddalił wniosek o unieważnienie prawa do znaku towarowego.

19. W dniu 2 lutego 2014 r. IVDP wniósł do EUIPO odwołanie od decyzji Wydziału Unieważnień.

20. Decyzją z dnia 8 lipca 2014 r. Czwarta Izba Odwoławcza EUIPO oddaliła odwołanie.

21. W pierwszej kolejności Izba Odwoławcza oddaliła zarzut dotyczący naruszenia art. 53 ust. 1 lit. c) w związku z art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 207/2009. Stwierdziła ona zasadniczo, że ochrona ChNP dla win jest regulowana wyłącznie rozporządzeniem nr 491/2009 i z tego względu jest objęta wyłączną kompetencją Unii Europejskiej. Izba Odwoławcza uznała ponadto, że w tym wypadku ChNP była chroniona wyłącznie w odniesieniu do wina, które nie jest podobne do whisky, a znak towarowy „Port Charlotte” nie przywołuje wina Oporto. Dodała ona, że nie było konieczności przeprowadzenia oceny, czy oznaczenia geograficzne „porto” lub „port” cieszą się renomą, ponieważ w spornym znaku towarowym oznaczenia te nie zostały użyte ani przywołane.

22. W drugiej kolejności Izba Odwoławcza oddaliła zarzut dotyczący naruszenia art. 53 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 207/2009, oparty na ChNP „porto” i „port” zarejestrowanych zgodnie z porozumieniem lizbońskim w Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) w dniu 18 marca 1983 r. pod numerem 682. Potwierdziła ona, że rejestracja ta chroniła – nie tylko w Portugalii – wyłącznie określenie „porto”, które nie stanowiło części spornego znaku towarowego.

23. W trzeciej kolejności Izba Odwoławcza oddaliła zarzuty dotyczące naruszenia art. 52 ust. 1 lit. a) w związku z art. 7 ust. 1 lit. c) i g) rozporządzenia nr 207/2009. W jej ocenie sporny znak towarowy nie odnosi się jednocześnie do miejsca – istniejącego lub nieistniejącego – zwanego Port Charlotte oraz do „miasta Oporto (Porto)”. Dodała, że bezwzględna podstawa odmowy rejestracji określona w art. 7 ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia została podniesiona „dopiero w chwili wniesienia odwołania”, z związku z czym IVDP nie było uprawnione do powołania się na nią w odwołaniu. W każdym razie sporny znak towarowy nie może wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia geograficznego oznaczonego tym znakiem towaru w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. g) wspomnianego rozporządzenia.

III. Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok

24. Pismem z dnia 15 września 2014 r. IVDP wniosło do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Odwoławczej. Na poparcie skargi powołanych zostało sześć zarzutów, z których w kontekście odwołania szczególne znaczenie ma zarzut trzeci, dotyczący naruszenia art. 53 ust. 1 lit. c) w związku z art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 207/2009.

25. IVDP zarzuciło Izbie Odwoławczej błędne stwierdzenie, że ochrona win objętych ChNP Porto/Port była regulowana wyłącznie przez rozporządzenie nr 491/2009, przez co wyłączyła ochronę przyznaną przez prawo portugalskie.

26. W ramach tego zarzutu i na marginesie uwag dotyczących prawa portugalskiego IVDP skrytykowało dokonaną przez Izbę Odwoławczą ocenę zgodności znaku towarowego „Port Charlotte” i ChNP Porto/Port, powołując się na art. 118m rozporządzenia nr 491/2009.

27. W odniesieniu do tego ostatniego przepisu IVDP utrzymywało: (i) że zakazuje on bezpośredniego lub niebezpośredniego wykorzystania ChNP w celach handlowych w odniesieniu do porównywalnych towarów, jakimi są wino Oporto i whisky; (ii) że nawet gdyby towary te nie były porównywalne, handlowe wykorzystanie określenia Port, objętego ChNP, za pośrednictwem spornego znaku towarowego prowadziło do korzystania z renomy lub reputacji tej nazwy pochodzenia, które to zachowanie jest również zakazane na mocy tego przepisu; a także (iii) że w każdym razie w przypadku znaku towarowego „Port Charlotte” doszło do imitacji lub przywołania ChNP.

28. Sąd uwzględnił argumenty IVDP dotyczące stosowania prawa krajowego. Na podstawie przeprowadzonej analizy Sąd stwierdził, że podstawy unieważnienia mogą być oparte – w sposób alternatywny lub kumulatywny – na prawach wcześniejszych określonych „w prawodawstwie [Unii] lub w prawie krajowym, które reguluje ochronę tych praw”. W ocenie Sądu ochrona przyznana ChNP może zostać uzupełniona odpowiednim prawem krajowym przyznającym dodatkową ochronę.

29. Wychodząc z tego założenia i zważywszy, że IVDP wskazało właściwe przepisy prawa portugalskiego dotyczące ChNP, Izba Odwoławcza nie mogła odmówić zastosowania portugalskich przepisów, powołując się na to, że ochrona rozpatrywanej nazwy pochodzenia podlega wyłącznie rozporządzeniu nr 491/2009 i należy do wyłącznej kompetencji Unii.

30. Co się tyczy pozostałych zarzutów podniesionych przez IVDP, Sąd potwierdził kompatybilność spornego znaku towarowego z ChNP Porto/Port, dokonując analizy analogicznej (z niewielkimi zmianami) do tej przeprowadzonej przez Izbę Odwoławczą.

IV. W przedmiocie odwołania wniesionego przez EUIPO

31. W jedynym zarzucie odwołania EUIPO zarzuca w istocie Sądowi, że stwierdził, iż ChNP mogą korzystać zgodnie z prawem krajowym z dodatkowej ochrony, równoległej do tej przyznanej przez prawo Unii. Stwierdzenie to oznacza, zdaniem EUIPO, błędne zastosowanie art. 53 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 207/2009 w związku z art. 8 ust. 4 i art. 53 ust. 2 lit. d) tego rozporządzenia.

32. EUIPO przyznaje, że „porto” i „port” były w momencie dokonywania zgłoszenia znaku towarowego „Port Charlotte” (w dniu 27 października 2006 r.) określeniami objętymi wspólnotowymi przepisami regulującymi ochronę ChNP. W momencie podważenia zarejestrowanego znaku towarowego (w dniu 7 kwietnia 2011 r.) właściwe ramy prawne stanowiło rozporządzenie nr 1234/2007, zmienione rozporządzeniem nr 491/2009. Zmiana ta, poprzez którą wprowadzono do rozporządzenia nr 1234/2007 art. 118a–118t, ograniczyła się do przejęcia art. 33–51 i 53 rozporządzenia (WE) nr 479/2008 ( 7 ). Aby poznać intencje prawodawcy Unii w zakresie ochrony ChNP dla win, należy zwrócić uwagę na przepisy i motywy nie tylko rozporządzenia nr 1234/2007, ale także rozporządzenia nr 479/2008.

33. EUIPO powołuje się na wyrok z dnia 8 września 2009 r., Budějovický Budvar ( 8 ), i wskazuje na paralelizm między systemem ochrony ChNP dla win i ChNP dla produktów rolnych i środków spożywczych, uregulowanych w rozporządzeniu (WE) nr 510/2006 ( 9 ). Wspomniany wyrok wykorzystuje jako podstawę dla twierdzenia, że Sąd, uznając krajowy system dodatkowej ochrony, naruszył prawo, ponieważ skoro istnieje jednolite uregulowanie w prawie Unii, jakakolwiek ochrona na podstawie prawa krajowego jest wykluczona. Uregulowanie zawarte w rozporządzeniu nr 491/2009 jest jednolite i ma charakter wyczerpujący w odniesieniu do całego obszaru Unii.

34. W tym zakresie EUIPO wysuwa trzy argumenty: (i) aby uregulowanie krajowe mogło współistnieć wraz z systemem prawa Unii lub ustanawiać od niego odstępstwo, muszą istnieć wyraźne normy, które na to pozwalają, przy czym art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 207/2009 nie może zostać uznany za taką normę. Zawiera on bowiem ogólne odesłanie, które nie stwarza dla praw krajowych uprawnienia do odstąpienia od unijnego systemu ochrony; (ii) zasada subsydiarności w wykonywaniu kompetencji dzielonych nie dopuszcza, zgodnie z art. 2 ust. 2 TFUE, by państwa członkowskie mogły wykonywać swoje kompetencje, jeżeli instytucje Unii zdecydowały się skorzystać ze swoich kompetencji; i (iii) zgodnie z orzecznictwem Trybunału dotyczącym ochrony nazw pochodzenia dla produktów rolnych i środków spożywczych ( 10 ) ochrona przyznana przez ustawodawstwo krajowe przestaje obowiązywać z chwilą wejścia w życie ochrony ustanowionej w prawie Unii.

35. IVDP kwestionuje to stanowisko, podkreślając paralelizm między rozporządzeniem nr 491/2009, znajdującym zastosowanie do ChNP dla win (art. 118a–118z), a rozporządzeniem nr 510/2006, odnoszącym się do nazw pochodzenia innych produktów rolnych i środków spożywczych. Zdaniem IVDP należy zatem odrzucić ekstrapolację orzecznictwa Trybunału dotyczącego rozporządzenia nr 510/2006 ( 11 ) na sektor wina, a pogląd ten wzmacnia pkt 28 wyroku Assica i Krafts Foods Italia ( 12 ).

36. Według IVDP art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 207/2009 uzasadnia zastosowanie ochrony, którą przyznaje ustawodawstwo krajowe. IVDP kwestionuje twierdzenie EUIPO dotyczące możliwości zakłócenia rynku wewnętrznego w przypadku dopuszczenia, by ustawodawstwa krajowe mogły przyznawać dodatkową ochronę, i wskazuje, że ochrona przyznana przez ustawodawstwo portugalskie ChNP o dużej renomie jest identyczna z ochroną ustanowioną w unijnym prawie znaków towarowych.

37. Bruichladdich popiera zasadniczo rozumowanie EUIPO w odniesieniu do wyczerpującego charakteru ochrony ChNP i ChOG przyznanej przez prawo Unii Europejskiej.

38. Rząd portugalski uważa natomiast, że należy odrzucić tezę, iż ochrona przyznana ChNP przez prawo Unii ma charakter wyłączny i nadrzędny względem każdego innego poziomu ochrony krajowej.

V. Odwołanie wzajemne IVDP

39. IVDP, oprócz sprzeciwienia się żądaniom odwołania wniesionego przez EUIPO, samodzielnie wnosi odwołanie oparte na trzech zarzutach. Zarzut pierwszy ( 13 ) jest zasadniczo zgodny z jego wywodami przedstawionymi w odpowiedzi na zarzut EUIPO dotyczący wyczerpującego stosowania ochrony przyznanej ChNP przez prawo Unii.

40. W zarzucie drugim IVDP zarzuca Sądowi ( 14 ) naruszenie art. 118m ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 491/2009 z uwagi na stwierdzenie, że sporny znak towarowy nie wykorzystuje ani nie przywołuje ChNP Porto/Port, wobec czego nie było potrzeby rozpatrywania jego renomy.

41. Zdaniem IVDP zawarcie w spornym znaku towarowym określenia „port” imituje lub przywołuje ChNP Porto/Port, która korzysta z ochrony na podstawie art. 118m ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 491/2009. Trybunał wyjaśnił już w przeszłości, że z „przywołaniem” mamy do czynienia wówczas, gdy określenie wybrane do oznaczenia wyrobu zawiera część ChNP, skutkiem czego konsument, gdy zetknie się z nazwą tego wyrobu, pomyśli, jako o produkcie odniesienia, o wyrobie, do którego odnosi się ChNP ( 15 ).

42. W zarzucie trzecim IVDP krytykuje fakt, że Sąd przyjął ( 16 ), iż używanie spornego znaku towarowego nie oznacza niewłaściwego stosowania, imitacji lub przywołania ChNP Porto/Port, co jego zdaniem narusza art. 118m ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 491/2009. Odrzuca w tym względzie rozważania Sądu dotyczące właściwości wina Oporto i whisky, które pozwalają na stwierdzenie, że oba te napoje alkoholowe są dobrze znane przeciętnemu konsumentowi. Dla IVDP są to w rzeczywistości towary podobne.

43. Zdaniem EUIPO zarzuty odwołania drugi i trzeci są niedopuszczalne, ponieważ dotyczą nie dokonanej przez Sąd oceny prawnej, ale oceny dowodów i okoliczności faktycznych. Powołuje się w tym zakresie na wyrok z dnia 21 stycznia 2016 r., Viiniverla ( 17 ), w którym Trybunał orzekł, iż ocena zaistnienia przywołania nie stanowi kwestii prawnej.

44. Posiłkowo, w odniesieniu do podobieństwa między znakiem towarowym a ChNP, EUIPO podnosi, że IVDP jedynie powtórzyło swoje argumenty przedstawione w pierwszej instancji i nie wykazało, iż Sąd naruszył prawo lub wypaczył okoliczności faktyczne. Dodatkowo EUIPO uważa, że Sąd prawidłowo zastosował orzecznictwo dotyczące pojęcia „przywołania”, wynikające z wyroku z dnia 21 stycznia 2016 r., Viiniverla ( 18 ).

45. Co się tyczy pierwszego z zarzutów odwołania wysuniętych przez IVDP, EUIPO odsyła do zawartych w jego odwołaniu wywodów dotyczących jednolitego i wyłącznego charakteru ochrony przyznanej przez prawo Unii.

46. Bruichladdich również nie zgadza się z pierwszym zarzutem odwołania IVDP i wnosi o oddalenie go w zastosowaniu orzecznictwa Trybunału dotyczącego rozporządzenia nr 510/2006, które to orzecznictwo zostało prawidłowo zastosowane przez Sąd. Wyłączny charakter systemu nie wyklucza działania praw krajowych w odniesieniu do ChNP i ChOG, jednak jedynie wówczas, gdy oznaczenia te nie są objęte ramami prawnymi wynikającymi z omawianych rozporządzeń.

47. Bruichladdich podkreśla, że w ramach objętych rozporządzeniami wspólnotowymi konieczne jest uwzględnienie wspólnego celu stworzenia systemu jednolitej ochrony na poziomie Unii, co uniemożliwia podwójną ochronę opartą jednocześnie na prawie krajowym i na prawie Unii. Jedyny dopuszczalny wyjątek został przewidziany w przepisie dotyczącym stosowania przepisów przejściowych (art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 510/2006 i art. 118f ust. 6 i 7 rozporządzenia nr 491/2009).

48. Wreszcie Bruichladdich uważa podnoszone przez IVDP zarzuty odwołania drugi i trzeci za bezzasadne. Właściwy krąg odbiorców w Unii nie jest narażony na prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd w przypadku zestawienia spornego znaku towarowego z ChNP Porto/Port. Podczas gdy ChNP odnosi się to strefy terytorium portugalskiego, sporny znak towarowy nawiązuje nie do wspomnianego regionu, a raczej albo do środowiska morskiego mającego związek z portem, albo do żeńskiego imienia (Charlotte), które jest głównym elementem tego znaku. Brak podobieństwa oznaczeń eliminuje możliwość zastosowania art. 118m ust. 2 rozporządzenia nr 491/2009 bez konieczności rozpatrywania określonych w tym przepisie przesłanek, zwłaszcza tej dotyczącej wykorzystania renomy ChNP „porto” lub „port”. W każdym wypadku towary, których dotyczą te oznaczenia, nie są podobne ze względu na swoje składniki, smak czy zawartość alkoholu.

VI. Analiza

A. Uwagi wstępne

49. Spór w niniejszym (podwójnym) postępowaniu odwoławczym dotyczy w głównej mierze kwestii, czy system ustanowiony rozporządzeniem nr 1234/2007 ( 19 ) jest wyłącznym lub wyczerpującym systemem prawnym znajdującym zastosowanie do ochrony ChNP dla win.

50. IVDP argumentuje, zgodnie z zaskarżonym wyrokiem, że prawo portugalskie powinno być stosowane wówczas, gdy oferuje wyższy poziom ochrony niż prawo Unii. Takiego założenia nie można jednak przyjąć. W rzeczywistości w pismach złożonych w Trybunale IVDP zachował milczenie w temacie istoty owego podnoszonego wyższego poziomu ochrony ( 20 ). Nie było tak jednak przed Sądem, ponieważ w skardze o stwierdzenie nieważności ( 21 ) wywodzono, że ustawodawstwo portugalskie zakazuje używania ChNP Porto/Port nie tylko wówczas, gdy istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd, ale również gdy niedozwolone wykorzystanie tej nazwy (przez znak towarowy) mogło zaszkodzić renomie samej ChNP, wykorzystując nienależnie jej charakter odróżniający lub prestiż.

51. Pragnę powtórzyć raz jeszcze, że to założenie jest niesłuszne, ponieważ ochrona przyznana ChNP dla win przez prawo Unii jest co najmniej tak silna jak ochrona gwarantowana przez ustawodawstwo portugalskie przytoczone przez IVDP. W szczególności jedną z podstaw stojących na przeszkodzie wpisaniu do rejestru unijnych znaków towarowych stanowi właśnie próba nienależnego czerpania korzyści z prestiżu ChNP dla wina.

52. W rzeczywistości sam IVDP przyznaje w sposób dorozumiany lub wyraźnie, że jest tak z dwóch powodów. Z jednej strony, uzasadniając swoje odwołanie wzajemne, IVDP powołuje się na rozporządzenie nr 1234/2007, aby wykazać, że art. 118m ust. 2 lit. b) ppkt (ii) pozwala mu „na uzyskanie ochrony przed używaniem spornego znaku towarowego »w zakresie, w jakim znak ten wykorzystuje renomę« ChNP Port” ( 22 ). Z drugiej strony wskazuje, że „ochrona przyznana przez ustawodawstwo portugalskie oznaczeniom geograficznym cieszącym się dużą renomą jest identyczna z ochroną przyznaną renomowanym znakom towarowym (well known trade marks) w prawie Unii” ( 23 ).

53. Skoro w takich przypadkach ochrona przyznana przez ustawodawstwo portugalskie i prawo Unii jest równoważna, to uważam, że dyskusja o priorytetowym stosowaniu jednej czy drugiej ze względu na rzekomy wyższy poziom ochrony ChNP na podstawie norm krajowych jest w znacznym stopniu sztuczna. Sąd mógł bowiem ograniczyć się do rozpatrzenia pozostałych zarzutów skargi, bez konieczności zagłębiania się w szerszy problem, który – choć bez wątpienia interesujący – nie był w tym wypadku istotny.

54. Skoro jednak zaskarżony wyrok zawiera pewne rozważania (i rozstrzygnięcie, które z nich wypływa) sprzeczne z wyczerpującym stosowaniem prawa Unii w celu wyznaczenia granic ochrony ChNP dla win, należy ustosunkować się do krytyki zawartej w odwołaniu. Pragnę z góry wskazać, że rozwiązanie będzie wynikało z wykładni właściwych rozporządzeń, w szczególności rozporządzenia nr 1234/2007 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 491/2009 ( 24 ).

B. W przedmiocie jedynego zarzutu odwołania EUIPO i pierwszego zarzutu odwołania wzajemnego IVDP

55. Uważam za właściwe przeanalizowanie jedynego zarzutu odwołania EUIPO wspólnie z pierwszym zarzutem odwołania wzajemnego IVDP. Oba te zarzuty, choć cechują się odmiennym podejściem, dotyczą wyczerpującego charakteru stosowania rozporządzenia nr 1234/2007, kwestionując pogląd, że ChNP dla win mogą korzystać z dodatkowej ochrony zgodnie z prawem krajowym.

56. EUIPO powołuje się na wyrok Budějovický Budvar ( 25 ), aby wykluczyć, że prawo krajowe może gwarantować wyższy poziom ochrony ChNP niż ten ustanowiony w prawie Unii. W tamtej sprawie Trybunał rozstrzygał tę samą kwestię ( 26 ), chociaż odnosiła się ona do ochrony przyznanej rozporządzeniem nr 510/2006 w związku z oznaczeniem geograficznym dla piwa. W wyroku potwierdzono wyczerpujący charakter tej ochrony, ponieważ celem tego rozporządzenia nie jest „ustanowienie, obok wciąż mogących istnieć przepisów krajowych, dodatkowego systemu ochrony kwalifikowanych oznaczeń geograficznych na wzór, na przykład, systemu ustanowionego przez rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 1994, L 11, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 17, t. 1, s. 146), lecz ustanowienie jednolitego i wyczerpującego systemu ochrony takich oznaczeń” ( 27 ).

57. Podnoszone w postępowaniu odwoławczym tezy, odpowiednio, dopuszczają lub odrzucają możliwość, że orzecznictwo Trybunału dotyczące rozporządzenia nr 510/2006 ma zastosowanie do dziedziny regulowanej rozporządzeniem nr 1234/2007. Zdaniem IVDP ChNP dla win mają cechy tak szczególne, że ich ochrona musi różnić się od ochrony przyznanej przez prawo Unii innym podobnym instytucjom prawnym.

58. Sąd przyznał ( 28 ) wstępnie, że art. 118m ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1234/2007 reguluje w sposób jednolity i wyczerpujący zarówno zezwolenie na używanie oznaczeń geograficznych, jak i ich granice, a także – w danym wypadku – zakaz ich handlowego wykorzystania. Stwierdza on jednak następnie ( 29 ), że art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 207/2009 (w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej) dopuszcza odmowę rejestracji znaku towarowego lub unieważnienie prawa do znaku, który został już zarejestrowany, jeżeli koliduje on z wcześniejszym oznaczeniem, które korzysta z ochrony na podstawie prawa Unii lub prawa krajowego. Wywodzi on stąd, że ChNP Porto/Port może korzystać z dodatkowej ochrony przyznanej przez prawo portugalskie.

59. Oderwana od kontekstu lektura art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 207/2009 pozwoliłaby hipotetycznie na potwierdzenie wniosku, do którego doszedł Sąd. Jednakże dokonana przez niego wykładnia nie może pomijać konsekwencji wynikających z innych normatywnych postanowień prawa Unii. W szczególności należy wziąć pod uwagę samo uregulowanie dotyczące ChNP i ChOG, skoro Unia skorzystała w odniesieniu do nich z własnych kompetencji. Uczyniła to ponadto, wprowadzając do rozporządzenia nr 1234/2007 przepis szczególny (art. 118l) wyjaśniający właśnie relacje między tymi rodzajami praw własności intelektualnej (o charakterze kolektywnym) a zarejestrowanymi unijnymi znakami towarowymi (o charakterze indywidualnym).

60. Prawodawca Unii zdecydował się bowiem skorzystać ze swoich kompetencji w zakresie ChNP i ChOG zarówno w odniesieniu do produktów rolnych i środków spożywczych (rozporządzenie nr 510/2006), jak i do napojów spirytusowych (rozporządzenie nr 110/2008) ( 30 ) oraz sektora wina (rozporządzenie nr 1234/2007). Poza obszarami objętymi tymi rozporządzeniami nazwy pochodzenia i oznaczenia geograficzne wciąż należą do zakresu kompetencji państw członkowskich.

61. W sektorach uwspólnotowionych ochrona przewidziana w rozporządzeniach unijnych rozciąga się nie na wszystkie nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficzne, a jedynie na te, które zostały w tych rozporządzeniach zdefiniowane. Co się tyczy tych pierwszych, ochrona dotyczy ChNP oznaczających wyroby, których jakość i cechy charakterystyczne są zasadniczo lub wyłącznie związane ze szczególnym środowiskiem geograficznym z właściwymi dla niego czynnikami przyrodniczymi oraz ludzkim. Jeżeli chodzi o te drugie, chronione są jedynie oznaczenia kwalifikowane, które odnoszą się do produktów posiadających szczególną jakość, reputację lub inne cechy charakterystyczne, które można przypisać ich pochodzeniu geograficznemu (ChNP). Zarówno ChOG, jak i ChNP mają komponent terytorialny, jednak te ostatnie są zastrzeżone dla produktów, które zawdzięczają swoje szczególne właściwości czynnikom przyrodniczym oraz ludzkim właściwym miejscu ich pochodzenia.

62. W przypadku ChNP dla win działania legislacyjne Unii objęły cały obszar ochrony w celu stworzenia jednolitego systemu dla wszystkich państw członkowskich ( 31 ). Zakres swobody pozostawiony państwom członkowskim ogranicza się do regulowania prostych (niekwalifikowanych) oznaczeń geograficznych, czyli takich, które nie wymagają, aby produkty cechowały się szczególnymi właściwościami lub określoną renomą, związaną z miejscem, z którego pochodzą. Muszą one jednak wystarczyć do tego, by można było zidentyfikować dane miejsce. Uregulowania Unii chronią wyłącznie ChNP i ChOG, jednak czynią to w sposób wyczerpujący, natomiast proste oznaczenia geograficzne uzyskują ochronę zgodnie z prawem krajowym.

63. Moim zdaniem nie można kwestionować zasadniczych podobieństw między z jednej strony rozporządzeniem nr 510/2006 a z drugiej strony rozporządzeniem nr 1234/2007 w zakresie, w jakim reguluje ono ChNP dla win. Mają one taki sam cel, jakim jest zapewnienie konsumentowi – i z drugiej strony także właścicielom odpowiednich nazw – że towary objęte każdym z tych rozporządzeń będą miały wysoką jakość ze względu na swoje pochodzenie geograficzne. Podobieństwa dotyczą także wymogów, aby produkty te (z jednej strony wino, z drugiej strony zaś produkty rolne i środki spożywcze ogólnie) podlegały temu samemu systemowi rejestracji i wynikającej stąd jednolitej ochrony na całym obszarze Unii, niezależnie od ich pochodzenia krajowego.

64. W samym rozporządzeniu nr 479/2008 (którego tekst został przejęty następnie w ramach nowelizacji rozporządzenia nr 1234/2007) podkreślono, że stanowi ono jedynie dostosowanie do problematyki ChNP dla win zasad określonych w rozporządzeniu nr 510/2006. W motywie 27 tego rozporządzenia wyraźnie wskazano, że „wnioski o przyznanie nazw pochodzenia lub oznaczeń geograficznych [dla win] są rozpatrywane zgodnie z podejściem stosowanym we wspólnotowej horyzontalnej polityce jakości w odniesieniu do środków spożywczych innych niż wina i napoje spirytusowe określonej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 510/2006 z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych”.

65. Ukazane powyżej podobieństwo można z łatwością dostrzec przy dokonywaniu analizy cech procedury rejestracji ChNP i ChOG. W wyroku Budějovický Budvar podkreślono, że „inaczej niż ma to miejsce w przypadku innych wspólnotowych systemów ochrony praw własności przemysłowej i handlowej […] procedura rejestracji przewidziana w rozporządzeniach nr 2081/92 i 510/2006 jest oparta na podziale kompetencji między dane państwo członkowskie a Komisję, ponieważ decyzja o rejestracji danej nazwy może zostać podjęta przez Komisję tylko na wniosek skierowany w tym celu przez dane państwo członkowskie, natomiast taki wniosek może zostać przekazany Komisji tylko po dokonaniu przez państwo członkowskie weryfikacji jego zasadności [wyrok z dnia 6 grudnia 2001 r., Carl Kühne i in. (C‑269/99, EU:C:2001:659, pkt 53)]. Krajowe procedury rejestracji zostały zatem włączone do wspólnotowego procesu decyzyjnego i stanowią jego zasadniczą część. Nie mogą one istnieć poza wspólnotowym systemem ochrony” ( 32 ).

66. Ten sam model został włączony do rozporządzenia nr 479/2008 dla sektora wina ( 33 ), i do rozporządzenia nr 110/2008 (art. 17) dla napojów spirytusowych. Przywołane w poprzednim punkcie rozumowanie Trybunału w wyroku Budějovický Budvar, dotyczące tego aspektu (proceduralnego) rozporządzeń nr 2081/92 i nr 510/2006 można zatem przenieść na rozporządzenie nr 1234/2007.

67. Ponadto fakt, że przyjęcie rozporządzeń znajdujących zastosowanie do ChNP i ChOG zastępuje krajowe systemy ochrony, znajduje potwierdzenie w samych rozporządzeniach poprzez ustanowienie przepisów przejściowych ze względu na to, iż w Unii istniały jednocześnie systemy krajowe, które posiadały już przepisy regulujące nazwy pochodzenia, i takie, które nie posiadały (lub nie posiadają) takich przepisów ( 34 ).

68. Co się tyczy wina, należy cofnąć się do rozporządzenia nr 1493/1999, którego art. 54 ust. 2 definiował „wina gatunkowe produkowane w określonych regionach” (zwane dalej „winami gatunkowymi psr”) i jego kategorie. Artykuł 54 ust. 4 tego rozporządzenia stanowił, że „państwa członkowskie prześlą do Komisji listę win gatunkowych psr, które zostały przez nie uznane jako wina gatunkowe, podając na temat każdego wina gatunkowego psr szczegółową informację odnoszącą się do krajowych przepisów regulujących produkcję tych win gatunkowych psr”. Ponieważ ChNP Porto/Port była objęta ochroną zgodnie z prawem portugalskim, oznaczone nią wina były wpisane na listę win gatunkowych psr i zostały automatycznie objęte ochroną na podstawie rozporządzenia nr 1234/2007 (art. 118s ust. 1), a także automatycznie wpisane przez Komisję do rejestru przewidzianego w art. 118n tego rozporządzenia (baza danych E-Bacchus) ( 35 ).

69. Jednakże taka automatyczna ochrona została obostrzona w samym art. 118s rozporządzenia nr 1234/2007, w którym przewidziano pewne środki ostrożności w celu zapewnienia, że wina wpisane w bazie danych E-Bacchus będą spełniały konieczne warunki, ustanawiając terminy dla przekazania przez państwa członkowskie koniecznych informacji i dla przeprowadzenia przez Komisję weryfikacji, czy wpis do rejestru był uzasadniony ( 36 ).

70. W przypadku gdy dane państwo członkowskie nie posiada krajowego prawodawstwa dotyczącego ChNP, może ono na podstawie art. 118f ust. 7 rozporządzenia nr 1234/2007, wyłącznie na zasadach przejściowych, przyznać nazwie ochronę na poziomie krajowym. Ta tymczasowa ochrona wygasa w dniu, w którym Komisja podejmie na mocy tego rozporządzenia decyzję dotyczącą rejestracji nazwy lub odmowy jej ochrony.

71. Wszystkie te przepisy przejściowe potwierdzają – jeśli jest to konieczne – że państwa członkowskie utraciły kompetencję do ustanowienia dodatkowej i wzmocnionej ochrony ChNP dla win, skoro mają one obecnie status przyznany im przez rozporządzenie nr 1234/2007. W przeciwnym wypadku nie miałoby sensu przewidzenie między starym a nowym systemem fazy przejściowej, której celem jest dokładnie ustrukturyzowanie przeniesienia kompetencji w celu ustanowienia ram ochrony. Raz jeszcze rozważania zawarte w wyroku Budějovický Budvar ( 37 ), a dotyczące rozporządzenia nr 510/2006, można w tym zakresie przenieść na rozporządzenie nr 1234/2007.

72. Ustosunkowując się do tych kryteriów (a także pozostałych kryteriów leżących u podstaw wyroku Budějovický Budvar ( 38 ), których jednak nie uważam za przydatne tu omawiać), IVDP kładzie nacisk na różnice między rozporządzeniami nr 510/2006 i nr 479/2008. Nie podważając istnienia niektórych z tych różnic, uważam, że nie pozwalają one na zakwestionowanie dużych podobieństw między tymi aktami jeśli chodzi o ich cele i podstawowe cechy.

73. IVDP, twierdząc, że Unia chciała uszanować szczególne krajowe cechy ochrony win, przywołuje motyw 28 rozporządzenia nr 479/2008, zgodnie z którym „[w] celu ochrony szczególnych cech wina opatrzonego nazwą pochodzenia lub oznaczeniem geograficznym państwa członkowskie powinny mieć możliwość stosowania surowszych przepisów w tym względzie”.

74. Nie uważam jednak, by argument ten był przekonujący. Motyw 28 rozporządzenia nr 479/2008 powinien być interpretowany a contrario w związku z art. 120d rozporządzenia nr 1234/2007, który uprawnia państwa członkowskie do wymagania stosowania niektórych praktyk enologicznych lub do wprowadzenia surowszych ograniczeń w odniesieniu do win opatrzonych ChNP produkowanych na ich terytorium. Przepis ten nie podważa jednolitości ani wyłączności systemu ochrony ustanowionego na rzecz ChNP, których wina spełniają minimalne wymogi dotyczące jakości. Jeżeli państwo członkowskie chce ustalić, że jego wina mogą uzyskać status ChNP wyłącznie wówczas, gdy stosowane są surowsze praktyki produkcyjne, jest ono uprawnione to uczynić. Jednak, powtarzam, wymóg ten nie oznacza, że system ochrony ChNP po zarejestrowaniu jej dla całego obszaru Unii może zostać pozostawiony prawu krajowemu ( 39 ).

75. Przedstawione powyżej uwagi skłaniają mnie do zaproponowania, by jedyny zarzut odwołania EUIPO został uwzględniony. Chociaż Sąd prawidłowo podkreślił w swoim wyroku „wyłączny” charakter ochrony przyznanej w art. 118m ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1234/2007 ( 40 ), naruszył on prawo, zniekształcając w następnych punktach (44–49) tego wyroku to prawidłowe stwierdzenie poprzez uznanie dodatkowej ochrony na podstawie praw krajowych, której istnienie wcześniej w sposób dorozumiany odrzucił.

C. W przedmiocie zarzutów drugiego i trzeciego odwołania IVDP

1. W przedmiocie dopuszczalności zarzutów

76. Pierwsze zapoznanie się z tymi dwoma podnoszonymi przez IVDP zarzutami odwołania mogłoby przemawiać – jak utrzymują pozostałe strony niniejszego sporu – za ich niedopuszczalnością, ponieważ wydają się one być kierowane przeciwko zwykłym ocenom Sądu wyłączonym z kontroli Trybunału zgodnie z utrwalonym orzecznictwem tego ostatniego ( 41 ).

77. Gdyby treść tych dwóch zarzutów ograniczyła się do zakwestionowania oceny Sądu dotyczącej podobieństwa znaku towarowego i ChNP lub do elementów decydujących o tym, jak mogą postrzegać je odbiorcy, lub też prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, zgodziłbym się z podnoszonym zarzutem niedopuszczalności.

78. Uważam jednak, że nie to jest sednem tych dwóch zarzutów odwołania i że poruszony w nich został prawdziwy problem prawny dotyczący nie oceny faktycznej ani tego, co Trybunał nazywa „rozważaniami o charakterze faktycznym”. Chodzi tu o wyjaśnienie, czy dokonana przez Sąd wykładnia art. 118m ust. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1234/2007 respektuje treść normatywną tego przepisu. Aby potwierdzić lub odrzucić tę wykładnię, oczywiście jest konieczne odniesienie się do pojęć prawnych (używanie, niewłaściwe stosowanie, imitacja, przywołanie, nienależne wykorzystanie reputacji), które stosowane do określonych oznaczeń odróżniających i ChNP będą wymagać konkretnej, a nie jedynie abstrakcyjnej oceny. Obawiam się, że gdyby Trybunał, sprawując swoje funkcje kontrolne, nie był uprawniony do zweryfikowania zgodności z prawem wykładni dokonanej przez Sąd w tym zakresie, to jego uprawnienia kontrolne zostałyby dosyć ograniczone.

79. Na poparcie swojego zarzutu niedopuszczalności EUIPO powołuje się na pkt 31 wyroku z dnia 21 stycznia 2016 r., Viiniverla ( 42 ), w którym Trybunał przypomniał, że to do sądu odsyłającego należy „dokonanie oceny, czy nazwa »Verlados« stosowana dla okowity z cydru stanowi »przywołanie«, w rozumieniu art. 16 lit. b) rozporządzenia nr 110/2008, chronionego oznaczenia geograficznego »Calvados«”. Z tego stwierdzenia, logicznego w kontekście odesłania prejudycjalnego, nie można jednak wywodzić, że Trybunał nie jest uprawniony w ramach odwołania do orzeczenia o sposobie, w jaki Sąd zinterpretował i zastosował pojęcie prawne przywołania (lub inne analogiczne pojęcie) w swoim wyroku.

80. Ponadto w świetle brzmienia wyroku wydanego w pierwszej instancji rozstrzygnięcia wymaga sama zdolność ChNP Porto/Port (choć mogłaby to być jakakolwiek inna nazwa) do pełnienia właściwych jej funkcji i korzystania z ochrony na podstawie prawa Unii. Sądzę, że gdyby dopuścić – i co wynika z wykładni dokonanej przez Sąd poprzez potwierdzenie wcześniejszej interpretacji Izby Odwoławczej – iż ta nazwa geograficzna ma bardzo słaby charakter odróżniający ( 43 ), prowadzący do tego, że wystarczy do określenia Port dodać jakieś inne określenie (w tym wypadku „Charlotte”), aby można było zarezerwować unijne znaki towarowe oznaczające inne napoje alkoholowe, to ChNP Porto/Port poniosłaby dużą szkodę, nie mogąc bronić się przed następnymi znakami towarowymi dla napojów alkoholowych, które będą wykorzystywały jej charakterystyczny element (Porto/Port) z dodatkiem któregokolwiek z tysiąca możliwych określeń geograficznych lub toponimicznych.

81. Innymi słowy, naruszenie prawa, które leży u podstaw tej części wyroku wydanego w pierwszej instancji, polega w moim przekonaniu na nieposzanowaniu normy prawa Unii, która ustanawia prawo ChNP Porto/Port, wypływające z rozporządzenia nr 1234/2007, do zapobieżenia rejestracji dla napojów alkoholowych jakiegokolwiek znaku towarowego wykorzystującego tę nazwę. Prawo wykluczenia (ius excludendi alios) jest kluczem do ochrony przyznanej ChNP dla win przez to rozporządzenie, którego art. 118m ust. 2 broni takie nazwy przed ich wykorzystaniem w celach handlowych, bezpośrednio lub pośrednio, o ile takie wykorzystanie prowadzi do czerpania korzyści z reputacji ChNP [lit. a)], a także niewłaściwym stosowaniem, imitacją lub przywołaniem ChNP [lit. b)]. Do obu tych rodzajów ochrony nawiązują, odpowiednio, podniesione przez IVDP w odwołaniu wzajemnym zarzuty, które uważam za dopuszczalne.

2. W przedmiocie zarzutu drugiego odwołania wzajemnego IVDP

82. IVDP utrzymywał przed Sądem w swojej skardze o stwierdzenie nieważności, że Izba Odwoławcza naruszyła art. 118m ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1234/2007, ponieważ odmówiła stwierdzenia, że zawarcie ChNP Porto/Port w znaku towarowym „Port Charlotte” oznaczało nienależne wykorzystanie reputacji tej nazwy. Sąd odpowiedział mu, potwierdzając stanowisko Izby Odwoławczej, czyli że „sporny znak towarowy nie używa ani nie przywołuje wspomnianej nazwy pochodzenia, w związku z czym nie zachodzi potrzeba badania jej renomy” ( 44 ).

83. Ta odpowiedź Sądu odbiega z jednej strony od argumentu wysuwanego przez skarżącego. Podczas gdy skarżący porusza kwestię czerpania korzyści z renomy ChNP, Sąd odwołuje się do koncepcji przywołania, którego dotyczy nie art. 118m ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1234/2007, ale art. 118m ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia, będącego przedmiotem innego zarzutu zaskarżenia.

84. Sąd nie zachował spójności, potwierdzając, że „sporny znak towarowy nie używa wspomnianej nazwy pochodzenia” (pkt 72 wyroku), i stwierdzając następnie, że wyraz „»port« stanowi część składową spornego znaku towarowego” (pkt 76 zaskarżonego wyroku poświęcony analizie przywołania).

85. Pozostawiając chwilowo na marginesie problematykę przywołania, do której wrócę, omawiając następny zarzut odwołania, nie ulega wątpliwości, że znak towarowy „Port Charlotte” zawiera określenie występujące w omawianej ChNP, czyli „Port”. Już na pierwszy rzut oka można dostrzec, że jego początkowy element jest identyczny z ChNP. Spełniona jest zatem pierwsza podstawowa przesłanka ochrony przyznanej na mocy art. 118m ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1234/2007, a Sąd dopuścił się błędu, nie przyznając tego w pkt 72 wyroku.

86. Wina, do których odnosi się ChNP, cieszą się też renomą, co do której nie ma sporu, ponieważ nazwę tę można uznać za powszechnie znaną ( 45 ). Spór ogranicza się zatem do rozstrzygnięcia, czy użycie w zakwestionowanym znaku towarowym określenia zawartego w ChNP oznacza nienależne czerpanie korzyści z tej ChNP w rozumieniu art. 118m ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1234/2007.

87. Powody, dla których Sąd odrzucił istnienie tego nienależnego czerpania korzyści, wynikają ze wskazanej przeze mnie błędnej podstawy prawnej. Dla Sądu w rzeczywistości ChNP Porto/Port jest pozbawiona samoistnej zdolności odróżniającej, ponieważ jej jedyny termin (Porto/Port), jeżeli zostanie włączony do znaku towarowego dla napojów alkoholowych, który zawiera ten termin wraz z innym wyrazem, będzie postrzegany przez odbiorców jako zwykłe oznaczenie miejsca geograficznego (portu) dookreślonego przez dodany element. Zgodnie z taką tezą Porto/Port stanowi albo rodzajową, albo czysto ogólną nazwę, którą może przywłaszczyć sobie każdy uczestnik obrotu handlowego pragnący oznaczyć nią, z dodaniem innego słowa (odnoszącego się do osoby, miasta lub innej cechy geograficznej lub toponimicznej), własne napoje alkoholowe.

88. Powyższe założenie wydaje mi się niedopuszczalne, zważywszy, że osłabia moc odróżniającą ChNP Porto/Port do tego stopnia, że przekształca ją de facto w nazwę rodzajową, wbrew wyraźnemu zakazowi zawartemu w art. 118m ust. 3 rozporządzenia nr 1234/2007 ( 46 ).

89. Przyznanie, tak jak to uczynił Sąd ( 47 ), że także w kontekście napojów alkoholowych słowo „port” nawiązuje do portu rzecznego lub morskiego, a nie do ChNP, oznacza wyjałowienie tej nazwy do tego stopnia, że jest ono równoznaczne z przyznaniem jej cech rodzajowych, które pozbawiają jej ochrony. Chociaż „port” oznacza port w językach angielskim i francuskim, to okoliczność ta nie może stanowić uzasadnienia dla pozostawienia tej ChNP bez ochrony: decyzja o przyznaniu jej tej samej ochrony co innym ChNP dla win, a nie osłabionej ochrony ze względu na pewne kwestie semantyczne, została podjęta w momencie zatwierdzenia przez organy Unii jej wpisu do rejestru ChNP.

90. Konsekwencją tej ochrony przyznanej przez prawo Unii jest w niniejszym wypadku to, że termin „Port” nie może być używany – samodzielnie lub w innych połączeniach wyrazowych – w znakach towarowych odnoszących się do napojów alkoholowych, które mogą nienależnie wykorzystywać jego reputację (w szczególności w odniesieniu do tych napojów, które w pewien sposób konkurują z napojami opatrywanymi daną ChNP, ponieważ są kierowane do tego samego typu odbiorców i korzystają z tych samych kanałów dystrybucji i sprzedaży).

91. Sąd naruszył zatem prawo, nie dokonując prawidłowej oceny zakresu ochrony przysługującej ChNP dla win (w tym ChNP Porto/Port), stanowiącej kryterium rozstrzygnięcia kwestii ewentualnego nienależnego wykorzystania reputacji tych nazw przez znaki towarowe, które przyswoiły sobie ich charakterystyczny element.

3. W przedmiocie zarzutu trzeciego odwołania wzajemnego IVDP

92. Zarzut ten jest oparty na naruszeniu art. 118m ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1234/2007. IVDP zarzuca Sądowi, że nie uznał ( 48 ), iż sporny znak towarowy przywołuje ChNP Porto/Port.

93. W rzeczywistości uwzględnienie poprzedniego zarzutu odwołania pozwala na odstąpienie od analizy niniejszego zarzutu, ponieważ w następstwie stwierdzenia naruszenia art. 118m ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1234/2007 wyrok Sądu podlega uchyleniu. Niemniej jednak omówię ten zarzut.

94. Trybunał orzekł już w przeszłości ( 49 ), że „z przywołaniem mamy do czynienia wówczas, gdy określenie wybrane do oznaczenia wyrobu zawiera część chronionej nazwy, skutkiem czego konsument, gdy zetknie się z nazwą tego wyrobu, pomyśli, jako o produkcie odniesienia, o wyrobie, do którego odnosi się ta nazwa” ( 50 ).

95. Zakaz przywoływania niekoniecznie jest powiązany z faktycznym wprowadzeniem odbiorców w błąd. Nie jest nieodzowne, by konsument myślał, że znak przywołujący ChNP odnosi się do tych samych produktów co produkty oznaczane ChNP. Trybunał wielokrotnie podkreślał, że przywołanie ChNP może mieć miejsce nawet wtedy, gdy nie ma prawdopodobieństwa pomylenia produktów ( 51 ).

96. Prawdą jest, że w pkt 76 zaskarżonego wyroku Sąd odniósł się do orzecznictwa Trybunału dotyczącego braku konieczności – dla stwierdzenia przywoływania – zaistnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd. Jednakże, rozwijając swoje stanowisko w tej kwestii, potwierdził ustalenie Izby Odwoławczej, która „stwierdziła brak »przywołania« wina Porto […], ponieważ whisky jest odmiennym produktem, a żaden element spornego znaku towarowego nie zawiera wskazania potencjalnie wprowadzającego w błąd lub oszukańczego” ( 52 ). Stwierdziwszy to, Sąd oddalił stanowiący odpowiednik tego zarzutu zarzut odwołania, odsyłając do „rozważań przedstawionych w pkt 71 powyżej”, dotyczących używania spornego znaku towarowego ( 53 ).

97. Uważam, że Sąd, argumentując w ten sposób, naruszył prawo w sposób dwojaki: a) z jednej strony myli się co do samego pojęcia przywołania, tak jak jest ono interpretowane w orzecznictwie Trybunału, ponieważ uznaje, że nie ma ono miejsca w niniejszym przypadku z powodu braku prawdopodobieństwa pomylenia whisky i wina Oporto; b) z drugiej strony powtarza, odsyłając do wcześniejszej części wyroku, ten sam błąd, który dostrzegłem, dokonując analizy drugiego zarzutu odwołania IVDP.

98. Znak towarowy „Port Charlotte”, nawet „w braku jakiegokolwiek prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd” ( 54 ) co do ChNP Porto/Port, może w odczuciu konsumenta europejskiego, właściwie poinformowanego i dostatecznie uważnego, przywoływać wina chronione tą ChNP. Sąd powinien był odejść od koncepcji prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd ( 55 ) i skupić się na tym, czy nowy znak towarowy stwarzał „w świadomości odbiorców skojarzenie co do pochodzenia wyrobu” ( 56 ), zwłaszcza że chodzi o produkty o analogicznym wyglądzie, ponieważ zarówno jedne, jak i drugie są butelkowane jako napoje alkoholowe, i z uwagi na (częściowe) podobieństwo fonetyczne między renomowaną ChNP i znakiem towarowym, o którego unieważnienie wniesiono ( 57 ).

99. Podsumowując, uważam dwa zarzuty odwołania podniesione przez EUIPO i IDVP za zasadne, co winno prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

100. Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału w przypadku uchylenia orzeczenia Sądu Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala. W moim przekonaniu jest tak w niniejszym wypadku.

VII. Wnioski

101. W świetle tego, co przedstawiono powyżej, proponuję Trybunałowi: 1) uchylić wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 18 listopada 2015 r., Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto, IP/OHIM – Bruichladdich Distillery (T‑659/14, EU:T:2015:863); 2) stwierdzić nieważność decyzji Czwartej Izby Odwoławczej Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) z dnia 8 lipca 2014 r. (sprawa R 946/2013‑4), dotyczącej postępowania w sprawie unieważnienia prawa do znaku towarowego „Port Charlotte”, zarejestrowanego pod numerem 5421474; 3) nakazać każdej ze stron pokrycie własnych kosztów.

( 1 ) Język oryginału: hiszpański.

( 2 ) ChNP obejmuje określenia Oporto, Porto, Port, Portvin, Port Wine, Portwein, Portwijn, vin de Porto i vinho do Porto.

( 3 ) Wyrok z dnia 18 listopada 2015 r., Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto/OHIM – Bruichladdich Distillery (PORT CHARLOTTE) (T‑659/14, EU:T:2015:863, zwany dalej „zaskarżonym wyrokiem”).

( 4 ) Rozporządzenie Rady z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie unijnego znaku towarowego (Dz.U. 2009, L 78, s. 1).

( 5 ) Rozporządzenie Rady z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku) (Dz.U. 2007, L 299, s. 1) w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Rady (WE) nr 491/2009 z dnia 25 maja 2009 r. (Dz.U. 2009, L 154, s. 1) (zwane dalej „rozporządzeniem nr 1234/2007”).

( 6 ) Porozumienie nicejskie dotyczące międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami (Recueil des traités des Nations Unies, vol. 1154, nr I 18200, s. 89).

( 7 ) Rozporządzenie Rady (WE) nr 479/2008 z dnia 29 kwietnia 2008 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wina, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1493/1999, (WE) nr 1782/2003, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 3/2008 oraz uchylające rozporządzenia (EWG) nr 2392/86 i (WE) nr 1493/1999 (Dz.U. 2008, L 148, s. 1). W mocy od dnia 1 sierpnia 2009 r. w związku z obowiązującymi przepisami.

( 8 ) Sprawa C‑478/07, EU:C:2009:521.

( 9 ) Rozporządzenie Rady z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.U. 2006, L 93, s. 12).

( 10 ) Wyrok z dnia 4 marca 1999 r., Consorzio per la tutela del formaggio Gorgonzola (C‑87/97, EU:C:1999:115).

( 11 ) Wyrok z dnia 8 września 2009 r., Budějovický Budvar (C‑478/07, EU:C:2009:521).

( 12 ) Wyrok z dnia 8 maja 2014 r. (C‑35/13, EU:C:2014:306).

( 13 ) Zawarta jest w nim uszczegółowiona krytyka pkt 38 i 41 zaskarżonego wyroku.

( 14 ) Krytykuje w szczególności pkt 68–73 zaskarżonego wyroku.

( 15 ) Przywołuje wyroki: z dnia 4 marca 1999 r., Consorzio per la tutela del formaggio Gorgonzola (C‑87/97, EU:C:1999:115, pkt 25); z dnia 26 lutego 2008 r., Komisja/Niemcy (C‑132/05, EU:C:2008:117, pkt 44); z dnia 14 lipca 2011 r., Bureau national interprofessionnel du Cognac (C‑4/10 i C‑27/10, EU:C:2011:484, pkt 56).

( 16 ) Odnosi się w tym zakresie do pkt 74–77 zaskarżonego wyroku.

( 17 ) Sprawa C‑75/15 (EU:C:2016:35, pkt 31).

( 18 ) Sprawa C‑75/15 (EU:C:2016:35).

( 19 ) W zaskarżonym wyroku i w przedstawionych przez strony uwagach na piśmie odwoływano się do rozporządzenia nr 491/2009 w sposób, który wskazywałby, że jest to właściwe uregulowanie. W rzeczywistości chodzi tu o zmienione tym rozporządzeniem rozporządzenie nr 1234/2007. Rozporządzenie nr 1234/2007 początkowo zawierało wyłącznie przepisy dotyczące sektora wina, które nie były przedmiotem nowelizacji. Przepisy podlegające nowelizacji miały zostać włączone po ich zatwierdzeniu, które nastąpiło wraz z przyjęciem rozporządzenia nr 479/2008, ustanawiającego wspólną organizację rynku wina. Rozporządzenie nr 491/2009 w pełni objęło sektor wina zakresem stosowania rozporządzenia nr 1234/2007, wprowadzając do tego rozporządzenia prawodawcze rozstrzygnięcia przyjęte w rozporządzeniu nr 479/2008.

( 20 ) Na rozprawie w odpowiedzi na pytania Trybunału pełnomocnik IVDP wyjaśnił, że wyższy poziom ochrony zagwarantowanej w prawie krajowym polegał na zakazaniu, by znak towarowy nienależnie czerpał korzyści z prestiżu ChNP Porto/Port.

( 21 ) Punkt 60 skargi do Sądu wniesionej w dniu 15 września 2014 r.

( 22 ) Punkt 62 odwołania wzajemnego.

( 23 ) Punkt 90 odpowiedzi na odwołanie EUIPO.

( 24 ) Warto dodać, że powody, które skłoniły prawodawcę Unii do ustanowienia wspólnej organizacji rynku wina, zostały wskazane w motywach rozporządzenia nr 479/2008, poprzedzającego rozporządzenie nr 491/2009, które to motywy stanowią zatem narzędzie wykładni zakresu tego uregulowania.

( 25 ) Wyrok z dnia 8 września 2009 r. (C‑478/07, EU:C:2009:521).

( 26 ) Tło tamtego sporu było tak podobne do niniejszej sprawy, że osiem lat później wciąż pozostają aktualne słowa rzecznika D. Ruiza-Jaraba Colomera zawarte w jego opinii w sprawie Budějovický Budvar (C‑478/07, EU:C:2009:52, pkt 89). „Sednem skierowanego do Trybunału pytania jest wypowiedzenie się co do wyłączności systemu ochrony udzielanej oznaczeniom geograficznym i nazwom pochodzenia na poziomie wspólnotowym. Do dnia dzisiejszego orzecznictwo udzieliło tylko częściowej odpowiedzi na to pytanie, które stanowi jedną z bardziej kontrowersyjnych kwestii w tej materii”.

( 27 ) Wyrok z dnia 8 września 2009 r., Budějovický Budvar (C‑478/07, EU:C:2009:521, pkt 114).

( 28 ) Zaskarżony wyrok, pkt 41.

( 29 ) Ibidem, pkt 44–49.

( 30 ) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 1576/89 (Dz.U. 2008, L 39, s. 16).

( 31 ) Istnieje zamiar rozciągnięcia tej samej tendencji unifikacyjnej na inne sektory. Na przykład Parlament Europejski przyjął rezolucję z dnia 6 października 2015 r. w sprawie możliwego rozszerzenia ochrony oznaczeń geograficznych Unii Europejskiej na produkty nierolne [2015/2053 (INI)]. W rezolucji tej podkreślono, że „obowiązujące ustawodawstwo krajowe chroniące produkty nierolne przewiduje różne poziomy ochrony w poszczególnych państwach członkowskich, co jest sprzeczne z założeniami rynku wewnętrznego i stanowi utrudnienie w skutecznej ochronie tych produktów w Europie i państwach członkowskich, w których nie są one objęte zakresem ustawodawstwa krajowego, co wskazuje na potrzebę wprowadzenia jednolitego systemu ochrony oznaczeń geograficznych w całej UE” (wyróżnienie moje). Zobacz rezolucję, w której apeluje się do Komisji o niezwłoczne przedstawienie odpowiedniego wniosku ustawodawczego, na http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P8-TA-2015–0331&format=XML&language=PL

( 32 ) Wyrok z dnia 8 września 2009 r., Budějovický Budvar (C‑478/07, EU:C:2009:521, pkt 116, 117). Ten sam zamiar zagwarantowania w Unii jednolitej ochrony oznaczeń geograficznych odpowiadających rozporządzeniu [wówczas rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2081/92 z dnia 14 lipca 1992 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.U. 1992, L 208, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 13, s. 4)], pod warunkiem zarejestrowania ich zgodnie z tym rozporządzeniem, leży u podstaw wyroku z dnia 9 czerwca 1998 r., Chiciak i Fol (C‑129/97 i C‑130/97, EU:C:1998:274, pkt 25). W tym samym nurcie wyrok z dnia 4 marca 1999 r., Consorzio per la tutela del formaggio Gorgonzola (C‑87/97, EU:C:1999:115, pkt 18).

( 33 ) Motyw 29 tego rozporządzenia opisuje drogę do otrzymania ochrony poprzez wspólnotową rejestrację, powierzając Komisji odpowiedzialność za zapewnienie, by wnioski spełniały warunki przewidziane w rozporządzeniu i by stosowane podejście było jednakowe we wszystkich państwach członkowskich.

( 34 ) W wyrokach: z dnia 8 września 2009 r., Budějovický Budvar (C‑478/07, EU:C:2009:521, pkt 118–120; z dnia 9 czerwca 1998 r., Chiciak i Fol (C‑129/97 i C‑130/97, EU:C:1998:274, pkt 28), uznano ten czynnik za wskazówkę, że państwa członkowskie utraciły swoje systemy ochrony.

( 35 ) Zobacz na http://ec.europa.eu/agriculture/markets/wine/e-bacchus/index.cfm.

( 36 ) Na podstawie tego przepisu, jeżeli właściwe informacje nie zostały przedstawione w terminie, Komisja mogła usuwać ChNP z bazy danych E-Bacchus. Jednocześnie do dnia 31 grudnia 2014 r. Komisja mogła podjąć decyzję o unieważnieniu ochrony ChNP, które nie spełniały warunków ustanowionych w art. 118b rozporządzenia nr 1234/2007.

( 37 ) Wyrok z dnia 8 września 2009 r. (C‑478/07, EU:C:2009:521).

( 38 ) Ibídem.

( 39 ) Dopuszczenie wyższych krajowych poziomów jakości w stosunku do poziomu ustanowionego w omawianych rozporządzeniach znajduje także odzwierciedlenie w odniesieniu do napojów spirytusowych w art. 6 rozporządzenia nr 110/2008.

( 40 ) I tak pkt 38 zaskarżonego wyroku stanowi, że „zgodnie z duchem i systemem jednolitych ram prawnych wspólnej polityki rolnej (motyw 1 rozporządzenia nr 491/2009; zob. także, podobnie i analogicznie do rozporządzenia nr 510/2006, wyrok z dnia 8 września 2009 r., Budějovický Budvar, C‑478/07, [EU:C:2009:521], pkt 107 i nast.), jeśli chodzi o zakres zastosowania rozporządzenia nr 491/2009, konkretne przesłanki i zakres tej ochrony są określone wyłącznie w art. 118m ust. 1 i 2 tego rozporządzenia”.

( 41 ) Zobacz na przykład wyrok z dnia 2 marca 2017 r., Panrico/EUIPO (C‑655/15 P, niepublikowany, EU:C:2017:155, pkt 68), w którym powołano się na postanowienie z dnia 16 maja 2013 r., Arav/H.Eich i OHIM (C‑379/12 P, niepublikowany, EU:C:2013:317, pkt 42, 81, 82); wyrok z dnia 19 marca 2015 r., MEGA Brands International/OHIM (C‑182/14 P, EU:C:2015:187, pkt 48–51); postanowienie z dnia 7 kwietnia 2016 r., Harper Hygienics/EUIPO (C‑475/15 P, niepublikowany, EU:C:2016:264, pkt 35, 36).

( 42 ) Sprawa C‑75/15 (EU:C:2016:35).

( 43 ) Tak na rozprawie twierdziły, choć używając innych słów, zarówno EUIPO, jak i Bruichladdich. EUIPO wyraźnie oświadczyło, że „Porto i Port są określeniami rodzajowymi”, nawet jeżeli później osłabiło swoją wcześniejszą wypowiedź, twierdząc, że „mają pewne konotacje rodzajowe”.

( 44 ) Punkt 72 zaskarżonego wyroku.

( 45 ) Zdaniem IVDP (pkt 83 skargi) EUIPO uznawało renomę ChNP Porto/Port w przywoływanych wcześniejszych decyzjach tego urzędu. Nie wydaje się, by kwestia ta była w rzeczywistości przedmiotem dyskusji, zważywszy na fakt powszechnej znajomości i międzynarodowego uznania, jakim cieszą się wina oznaczane omawianą ChNP.

( 46 ) Starania o zakazanie nieuzasadnionego używania ChNP dla win z powodu ich hipotetycznie rodzajowego charakteru mają długą tradycję. Już w art. 4 porozumienia madryckiego z dnia 14 kwietnia 1891 r. dotyczącego zwalczania fałszywych oznaczeń pochodzenia towarów wskazano, że „orzekanie o tem, jakie nazwy, z powodu swego rodzajowego charakteru, nie podlegają postanowieniom niniejszego porozumienia, należy do sądów każdego kraju; jednakże nazwy regionalne miejsca pochodzenia produktów winnych nie są objęte zastrzeżeniem wymienionem w artykule niniejszym” (wyróżnienie moje).

( 47 ) Punkt 71 zaskarżonego wyroku.

( 48 ) Punkty 74–77 zaskarżonego wyroku.

( 49 ) Wyroki: z dnia 4 marca 1999 r., Consorzio per la tutela del formaggio Gorgonzola (C‑87/97, EU:C:1999:115, pkt 25); z dnia 26 lutego 2008 r., Komisja/Niemcy (C‑132/05, EU:C:2008:117, pkt 44); z dnia 14 lipca 2011 r., Bureau National Interprofessionnel du Cognac (C‑4/10 i C‑27/10, EU:C:2011:484, pkt 56); z dnia 21 stycznia 2016 r., Viiniverla (C‑75/15, EU:C:2016:35, pkt 21).

( 50 ) Orzecznictwo to było czasem krytykowane ze względu na to, że wymaga „zawarcia części chronionej nazwy”, mimo że może się zdarzyć, iż nawet bez tego zawarcia znak towarowy może mieć takie elementy, które w odczuciu odbiorców przywołuje dana ChNP.

( 51 ) Wyroki: z dnia 4 marca 1999 r., Consorzio per la tutela del formaggio Gorgonzola (C‑87/97, EU:C:1999:115, pkt 26); z dnia 26 lutego 2008 r., Komisja/Niemcy (C‑132/05, EU:C:2008:117, pkt 45); z dnia 21 stycznia 2016 r., Viiniverla (C‑75/15, EU:C:2016:35, pkt 45).

( 52 ) Punkt 74 zaskarżonego wyroku.

( 53 ) Ibidem, pkt 75.

( 54 ) Wyrok z dnia 21 stycznia 2016 r., Viiniverla (C‑75/15, EU:C:2016:35, pkt 52).

( 55 ) EUIPO dopatrzyło się prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd we wcześniejszych, podobnych sprawach, na które IVDP powołał się przed Sądem (pkt 71 skargi). Konkretnie w decyzji z dnia 14 maja 2014 r. EUIPO uwzględniło sprzeciw IVDP wobec rejestracji unijnego znaku towarowego nr 11229317 „Port Ruhige” dla whisky, argumentując to w ten sposób, że w przypadku tego znaku i ChNP Porto/Port istniało prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd ze względu na ich podobieństwo wizualne, fonetyczne i konceptualne, zważywszy, że rozpatrywanymi towarami są napoje alkoholowe, które korzystają z tych samych kanałów dystrybucji. Aby dojść do tego wniosku, EUIPO oddaliło między innymi argumenty właściciela znaku towarowego, w których podkreślał on słabo odróżniający charakter ChNP. Co więcej, EUIPO dopuściło, że niektórzy konsumenci mogliby „uznać, że znak [Port Ruhige] jest odmianą ChNP [Port] używaną na potrzeby eksportu”.

( 56 ) Wyrok z dnia 21 stycznia 2016 r., Viiniverla (C‑75/15, EU:C:2016:35, pkt 45).

( 57 ) Kryterium zastosowanie w wyrokach: z dnia 4 marca 1999 r., Consorzio per la tutela del formaggio Gorgonzola (C‑87/97, EU:C:1999:115, pkt 27); z dnia 26 lutego 2008 r., Komisja/Niemcy (C‑132/05, EU:C:2008:117, pkt 27); z dnia 14 lipca 2011 r., Bureau National Interprofessionnel du Cognac (C‑4/10 i C‑27/10, EU:C:2011:484, pkt 57); z dnia 21 stycznia 2016 r., Viiniverla (C‑75/15, EU:C:2016:35, pkt 33).