Sprawa C‑460/14

Johannes Evert Antonius Massar

przeciwko

DAS Nederlandse Rechtsbijstand Verzekeringsmaatschappij NV

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hoge Raad der Nederlanden)

„Odesłanie prejudycjalne — Ubezpieczenie ochrony prawnej — Dyrektywa 87/344/EWG — Artykuł 4 ust. 1 — Swobodny wybór prawnika przez ubezpieczonego — Postępowanie sądowe lub administracyjne — Pojęcie — Udzielona pracodawcy przez instytucję publiczną zgoda na rozwiązanie umowy o pracę”

Streszczenie – wyrok Trybunału (dziesiąta izba) z dnia 7 kwietnia 2016 r.

Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Ubezpieczenie ochrony prawnej – Dyrektywa Rady 87/344 – Prawo wyboru pełnomocnika przez ubezpieczonego – Postępowanie administracyjne – Pojęcie – Postępowanie przed instytucją publiczną, udzielające pracodawcy zgody na rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę zawartej z pracownikiem ubezpieczonym od kosztów ochrony prawnej – Włączenie

[dyrektywa Rady 87/344, art. 4 ust. 1 lit. a)]

Artykuł 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 87/344 w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczenia ochrony prawnej należy interpretować w ten sposób, że zawarte w tym przepisie pojęcie postępowania administracyjnego obejmuje postępowanie, w wyniku którego instytucja publiczna udziela pracodawcy zgody na rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę zawartej z pracownikiem ubezpieczonym od kosztów ochrony prawnej.

W istocie, po pierwsze, przyjęcie wykładni tego pojęcia, która skutkowałaby ograniczeniem zakresu tego pojęcia wyłącznie do postępowań sądowych w dziedzinie administracji, czyli do postępowań toczących się przed sądami w ścisłym tego słowa znaczeniu, pozbawiałoby sensu zastosowane wprost przez prawodawcę Unii Europejskiej wyrażenie „postępowanie administracyjne”.

Po drugie, realizowany przez dyrektywę 87/344, a w szczególności przez jej art. 4, cel związany ze swobodnym wyborem adwokata lub przedstawiciela polega na objęciu interesów ubezpieczonych szeroką ochroną. Ogólny zakres i moc wiążąca, przypisywane prawu do swobodnego wyboru adwokata lub przedstawiciela, sprzeciwiają się zawężającej wykładni art. 4 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy.

W wypadku gdy zwolniony pracownik nie dysponuje żadnym środkiem zaskarżenia decyzji zarządu ubezpieczeń pracowniczych, który udzielił pracodawcy zgody na zwolnienie pracownika z przyczyn ekonomicznych, i gdy chociaż pracownik może później wnieść do sądu cywilnego skargę o odszkodowanie za oczywiście nieusprawiedliwione zwolnienie z pracy, to jednak jego decyzja o wszczęciu takiego postępowania nie jest w stanie doprowadzić do podważenia decyzji wydanej przez tę instytucję, decyzja zarządu ubezpieczeń pracowniczych narusza prawa pracownika, a jego interesy, jako ubezpieczonego, wymagają ochrony w postępowaniu przed tą instytucją.

Ponadto taka szeroka wykładnia art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 87/344 wydaje się zasadna tym bardziej, że Trybunał przyznał już prawo do swobodnego wyboru adwokata lub przedstawiciela pracownikowi, który znajdował się w takiej samej sytuacji, lecz którego umowa o pracę została rozwiązana na mocy orzeczenia sądu.

Wreszcie, w odniesieniu do ewentualnych konsekwencji finansowych dla systemu ubezpieczenia ochrony prawnej, nawet jeśli takie konsekwencje wystąpią, to nie mogą one usprawiedliwiać zawężającej wykładni art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 87/344. W istocie, dyrektywa ta nie ma bowiem na celu dokonania całkowitej harmonizacji przepisów z zakresu umów ubezpieczenia ochrony prawnej, a tym samym w aktualnym stanie prawa Unii państwa członkowskie zachowują swobodę uchwalania przepisów stosujących się do tych umów, o ile zasady przewidziane w tej dyrektywie nie zostają przy tym pozbawione treści. Tak więc korzystanie z przysługującego ubezpieczonemu prawa do swobodnego wyboru jego przedstawiciela nie wyklucza, iż w pewnych przypadkach mógłby zostać określony pułap pokrywanych przez ubezpieczycieli kosztów.

(por. pkt 18, 20, 23–28; sentencja)