Sprawa C‑145/02

Land Nordrhein‑Westfalen

przeciwko

Denkavit Futtermittel GmbH

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesverwaltungsgericht)

Swobodny przepływ towarów – Dyrektywa 70/524/EWG – Artykuły 28 i 30 WE – Dodatki – Harmonizacja przepisów krajowych w zakresie poziomu witaminy D w paszy – Przepisy Państwa Członkowskiego zabraniające przywozu wyprodukowanych zgodnie z prawem w innym Państwie Członkowskim pasz, w których poziom witaminy D3 przekracza poziom dopuszczalny w tym pierwszym państwie

Opinia rzecznika generalnego A. Tizzana przedstawiona w dniu 4 marca 2004 r. I‑0000

Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 13 stycznia 2005 r. I‑0000

Streszczenie wyroku

Rolnictwo – Zbliżanie ustawodawstw – Dodatki paszowe – Dyrektywa 70/524 – Poziom witamin – Przepisy krajowe zabraniające wprowadzania do obrotu paszy uzupełniającej wyprodukowanej zgodnie z ogólną zasadą, ale wykazującej poziom witaminy D przekraczający poziom dopuszczalny w danym Państwie Członkowskim – Niedopuszczalność

(dyrektywa Rady 70/524, art. 12 ust.1 i 2 oraz art. 19)

Artykuł 12 ust. 1 dyrektywy 70/524 dotyczącej dodatków paszowych przewiduje, jako ogólną zasadę, że pasze uzupełniające, rozcieńczone w określony sposób, nie mogą zawierać poziomów dodatków wymienionych w tej dyrektywie, przekraczających poziomy ustalone dla mieszanek paszowych pełnoporcjowych, aczkolwiek przewidziane w art. 12 ust. 2 tej dyrektywy odstępstwo zezwala w niektórych przypadkach Państwom Członkowskim na dopuszczenie, aby poziomy witaminy D w paszach uzupełniających zostały przekroczone w stosunku do najwyższych dopuszczalnych poziomów ustalonych dla mieszanek paszowych pełnoporcjowych. Zgodnie z art. 19 dyrektywy Państwa Członkowskie zapewniają, aby pasze, spełniające wymogi dyrektywy, przy wprowadzaniu do obrotu podlegały jedynie ograniczeniom w niej przewidzianym.

W tym zakresie ani brzmienie art. 12 ust. 2 akapit pierwszy wspomnianej dyrektywy, ani jego kontekst lub cel nie pozwalają na ustalenie, że skorzystanie przez Państwo Członkowskie z przyznanej przez ten przepis możliwości stanowienia prawa zezwalałoby mu na zabronienie przywozu paszy uzupełniającej, wprowadzonej do obrotu w innym Państwie Członkowskim na podstawie ust. 1 tego artykułu.

Wynika z tego, że art. 12 w związku z art. 19 dyrektywy 70/254 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom, na podstawie których Państwo Członkowskie zabrania wprowadzania do obrotu na swoim terytorium paszy uzupełniającej dla zwierząt, wyprodukowanej zgodnie z prawem w innym Państwie Członkowskim zgodnie z art. 12 ust. 1 tej dyrektywy, ze względu na poziom zawartej w niej witaminy D.

(por. pkt 33, 38 oraz sentencja)

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)

z dnia 13 stycznia 2005 r. ( )

Swobodny przepływ towarów – Dyrektywa 70/524/EWG – Artykuły 28 i 30 WE – Dodatki – Harmonizacja przepisów krajowych w zakresie poziomu witaminy D w paszy – Przepisy Państwa Członkowskiego zabraniające przywozu wyprodukowanych zgodnie z prawem w innym Państwie Członkowskim pasz, w których poziom witaminy D3 przekracza poziom dopuszczalny w tym pierwszym Państwie

W sprawie C‑145/02

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesverwaltungsgericht (Niemcy) postanowieniem z dnia 31 stycznia 2002 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 18 kwietnia 2002 r., w postępowaniu

Land Nordrhein‑Westfalen

przeciwko

Denkavit Futtermittel GmbH

TRYBUNAŁ (pierwsza izba),

w składzie: P. Jann, prezes izby, A. Rosas (sprawozdawca) i S. von Bahr, sędziowie,

rzecznik generalny: A. Tizzano,

sekretarz: M. F. Contet, główny administrator,

uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 27 listopada 2003 r.,

rozważywszy uwagi przedstawione:

– w imieniu Denkavit Futtermittel GmbH przez V. Schillera, Rechtsanwalt,

– w imieniu rządu niemieckiego przez W.‑D. Plessinga, M. Lummę i A. Tiemann, działających w charakterze pełnomocników,

– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez K. Fitcha i M. Niejahra, działających w charakterze pełnomocników,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 4 marca 2004 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 12 i 19 dyrektywy Rady 70/524/EWG z dnia 23 listopada 1970 r. dotyczącej dodatków paszowych (Dz.U. L 270, str. 1), zmienionej dyrektywą Rady 84/587/EWG z dnia 29 listopada 1984 r. (Dz.U. L 319, str. 13, zwanej dalej „dyrektywą 70/524”), a także wykładni art. 28 i 30 WE.

2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Land Nordrhein‑Westfalen (krajem związkowym Nadrenia Północna – Westfalia) a spółką prawa niemieckiego Denkavit Futtermittel GmbH (zwaną dalej „Denkavit”) dotyczącego przywozu i wprowadzenia przez tę ostatnią do obrotu w Niemczech wyprodukowanej zgodnie z prawem w Niderlandach i przeznaczonej dla prosiąt paszy uzupełniającej, w której poziom witaminy D3 przekraczał poziom dopuszczalny w tym pierwszym państwie.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe

3 Dyrektywa 70/524 w art. 2 określa mieszanki paszowe pełnoporcjowe jako „mieszanki paszowe, które dzięki swojemu składowi są wystarczające jako dawka dzienna”. Pasze uzupełniające są natomiast określone jako „mieszanki paszowe o wysokiej zawartości niektórych substancji, które z uwagi na swój skład stanowią wystarczającą rację dzienną jedynie, jeśli są stosowane w połączeniu z innymi paszami”.

4 W myśl art. 12 dyrektywy 70/524:

„1. Państwa Członkowskie wymagają, aby pasze uzupełniające, rozcieńczone w określony sposób, nie zawierały poziomów dodatków wymienionych w niniejszej dyrektywie, które przekraczają poziomy ustalone dla mieszanek paszowych pełnoporcjowych.

2. Państwa Członkowskie mogą wymagać, aby poziomy […] witaminy D […] w paszach uzupełniających mogły przekraczać najwyższe dopuszczalne poziomy ustalone dla mieszanek paszowych pełnoporcjowych w przypadku:

a) pasz uzupełniających, które zostały dopuszczone przez Państwo Członkowskie aby były dostępne wszystkim użytkownikom, pod warunkiem że poziom […] witamin D w nich zawartych […] nie przekracza pięciokrotnie najwyższego dopuszczalnego poziomu;

b) pasz uzupełniających, które przeznaczone są dla określonych gatunków zwierząt i w stosunku do których Państwo Członkowskie pozwoliło na dopuszczenie ich stosowania, które ma być dostępne na jego terytorium wszystkim użytkownikom ze względu na szczególne systemy żywienia, pod warunkiem że ich poziom nie przekracza:

[…];

dla witamin D, 200 000 IU […] [jednostek międzynarodowych] / kg.

Państwa Członkowskie wymagają, aby – jeśli w trakcie wytwarzania pasz uzupełniających ma miejsce odwołanie się do możliwości określonej w lit. b) – nie wolno było równocześnie skorzystać z możliwości określonej w lit. a).

3. W przypadku powołania się na ust. 2 Państwo Członkowskie wymaga, aby pasza posiadała jedną cechę składu (w odniesieniu na przykład do białka lub minerałów), która w praktyce zapewnia, że poziom dodatków ustalony dla mieszanek paszowych pełnoporcjowych nie jest przekroczony oraz że nie jest ona stosowana dla innych gatunków zwierząt”.

5 Zgodnie z art. 19 dyrektywy 70/524 Państwa Członkowskie zapewniają, aby dodatki, premiksy i pasze spełniające wymogi niniejszej dyrektywy przy wprowadzaniu do obrotu podlegały jedynie ograniczeniom przewidzianym w niniejszej dyrektywie.

6 Jeśli chodzi o przeznaczone dla świń mieszanki paszowe pełnoporcjowe, załącznik I do dyrektywy 70/524 określa najwyższy dopuszczalny w nich poziom witaminy D3 na 2 000 IU /kg. Wyższy poziom mogą mieć tylko mieszanki mlekozastępcze dla prosiąt. Nie ma to jednak znaczenia dla sporu zawisłego przed sądem krajowym.

Uregulowania krajowe

7 Dyrektywa 70/524 została przetransponowana do niemieckiego porządku prawnego na mocy Futtermittelgesetz (ustawy w sprawie pasz zwanej dalej „FMG”) oraz Futtermittelverordnung (rozporządzenia w sprawie pasz zwanego dalej „FMV”).

8 Artykuł 14 FMG w wersji opublikowanej dnia 25 sierpnia 2 000 r. (BGBl. 2 000 I, str. 1358) zabrania przywozu pasz, które nie spełniają wymogów nałożonych przez przepisy obowiązujące w tej dziedzinie na terytorium niemieckim.

9 Artykuł 4 ust. 1 pkt 4 FMG upoważnia do ustalenia w drodze rozporządzenia poziomu dodatków w paszach.

10 Zgodnie z art. 4 ust. 5 zdanie pierwsze pkt 2 lit. b) FMG zabronione jest wprowadzanie do obrotu pasz, które nie odpowiadają wymogom ustalonym na mocy rozporządzenia, stosownie do ust. 1 pkt 4 tego samego artykułu.

11 Artykuł 17a FMV, w wersji opublikowanej dnia 23 listopada 2 000 r. (BGBl. 2 000 I, str. 1605), dopuszcza następujący poziom dodatków w paszach:

„1. Poziom dodatków w mieszankach paszowych, przeliczony na mieszanki paszowe pełnoporcjowe o zawartości 88 % produktu suchego, nie może być niższy od najniższych dopuszczalnych poziomów ustalonych w załączniku do odpowiedniego rozporządzenia wspólnotowego w rubryce »najniższy dopuszczalny poziom« ani przekraczać poziomów ustalonych w rubryce »najwyższy dopuszczalny poziom«. Zdanie pierwsze ma zastosowanie również wobec najniższych i najwyższych dopuszczalnych poziomów ustalonych w kolumnie 6 załącznika 3. Obliczając najwyższe dopuszczalne poziomy dodatków należy uwzględnić zawartość w paszy substancji naturalnie w nich występujących identycznych z substancjami występującymi w dodatkach.

2. Z zastrzeżeniem przepisów ust. 3 ustalone najwyższe dopuszczalne poziomy dodatków mogą być przekroczone, jeśli podczas zgodnego z ich przeznaczeniem stosowania pasz uzupełniających razem z innymi paszami najwyższy dopuszczalny poziom dodatków nie jest przekroczony.

3. Na zasadzie odstępstwa od ust. 2,

1. poziom witaminy D, […] może osiągać pięciokrotność ustalonego najwyższego dopuszczalnego poziomu lub

2. […]

d) do 200 000 IU /kg w paszach uzupełniających przeznaczonych dla wszystkich gatunków i kategorii zwierząt celem stosowania przez krótki czas jako uzupełniające źródło witamin

gdy skład paszy wykazuje – zwłaszcza w zakresie poziomu białka surowego, laktozy czy minerałów – jedną lub kilka cech, które gwarantują, że przy jej podawaniu nie zostaną przekroczone ustalone poziomy dodatków, zaś niezgodne z przeznaczeniem podanie jej innym gatunkom zwierząt jest praktycznie niemożliwe”.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne

12 Denkavit sprzedaje w Niemczech przeznaczoną dla prosiąt paszę uzupełniającą o nazwie „Denkavit Kern Ferkel 125” (zwaną dalej „sporną paszą”). Pasza ta zawiera 16 000 IU witaminy D3 / kg. Według etykiety i instrukcji stosowania jest ona przeznaczona do podawania zwierzętom jedynie po wymieszaniu z materiałami paszowymi w proporcji 1:7.

13 Sporna pasza jest produkowana przez mającą siedzibę w Niderlandach spółkę powiązaną ze spółką Denkavit. Z postanowienia odsyłającego wynika, że pasza ta odpowiada wymogom nałożonym na pasze uzupełniające przez prawo niderlandzkie. Nie spełnia ona natomiast wymogów niemieckich przepisów w tym zakresie, a w szczególności art. 17a ust. 3 pkt 1 FMV. Zgodnie z tym przepisem, tak jak jest on interpretowany przez władze niemieckie, poziom witaminy D nie może przekraczać pięciokrotności ustalonego najwyższego dopuszczalnego poziomu, który dla pasz takich jak w sprawie zawisłej przed sądem krajowym wynosi 2 000 IU /kg, a zatem nie może przekraczać 10 000 IU /kg.

14 Podczas kontroli przeprowadzonej w maju 1991 r Landesamt für Ernährungswirtschaft und Jagd (krajowy urząd właściwy do spraw żywności i łowiectwa) Land Nordrhein‑Westfalen sprzeciwił się stosowaniu spornej paszy z powodu poziomu zawartej w niej witaminy D3. W opinii tego urzędu przekroczona o 6 000 IU /kg dawka tej witaminy pociąga za sobą, na podstawie art. 4 ust. 5 zdanie pierwsze pkt 2 lit. b) FMG zakaz sprzedaży i stosowania danej paszy.

15 Dnia 23 marca 1993 r. Denkavit wniosła do Verwaltungsgericht Düsseldorf (sądu administracyjnego w Düsseldorfie) (Niemcy) skargę o stwierdzenie, że na podstawie art. 28 i 30 WE ma ona prawo do przywozu spornej paszy i wprowadzania jej do obrotu.

16 Ponieważ skarga ta została oddalona orzeczeniem z dnia 21 maja 1996 r., Denkavit wniosła odwołanie do Oberverwaltungsgericht für das Land Nordrhein‑Westfalen (wyższego sądu administracyjnego dla kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia) (Niemcy). Sąd ten orzeczeniem z dnia 13 grudnia 2000 r. uznał skargę ze zasadną.

17 Land Nordrhein‑Westfalen wniósł do Bundesverwaltungsgericht (federalnego sądu administracyjnego) rewizję od tego orzeczenia. Ponieważ w opinii Bundesverwaltungsgericht kwestia dotyczy prawa wspólnotowego, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1. Czy przepisy krajowe dotyczące pasz, zabraniające z powodu niezgodnego z przepisami obowiązującymi w państwie przywozu poziomu witaminy D3 przywozu pasz wyprodukowanych zgodnie z prawem w innym Państwie Członkowskim, należy rozpatrywać bezpośrednio w świetle art. 28 i 30 WE?

2. Czy art. 19 dyrektywy 70/524 […] należy interpretować w taki sposób, że zezwala on Państwu Członkowskiemu na wprowadzenie zakazu przywozu wyprodukowanej zgodnie z prawem w innym Państwie Członkowskim paszy uzupełniającej z powodu przekroczenia dopuszczalnego w Państwie Członkowskim przywozu poziomu witaminy D3?

3. Czy odpowiedź na pytanie drugie zależy od tego, czy rozbieżność pomiędzy uregulowaniami obowiązującymi w Państwach Członkowskich produkcji i przywozu jest wynikiem odmiennego sposobu wykorzystania możliwości stanowienia prawa przewidzianej przez art. 12 ust. 2 akapit pierwszy lit. b) dyrektywy 70/524?”.

Uwagi wstępne

18 Poprzez trzy tak postawione pytania sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy uregulowania, na mocy których Państwo Członkowskie zabrania wprowadzania do obrotu na swoim terytorium wyprodukowanej zgodnie z prawem w innym Państwie Członkowskim paszy uzupełniającej, w której poziom witaminy D3 nie spełnia wymogów przepisów obowiązujących w tym pierwszym Państwie Członkowskim, są sprzeczne z art. 28 i 30 WE lub przepisami dyrektywy 70/524.

19 Należy przede wszystkim zauważyć, że z akt sprawy wynika, iż sporna pasza uzupełniająca nie spełnia wymogów przepisów obowiązujących w państwie przywozu, w tym przypadku w Republice Federalnej Niemiec, ze względu na rozbieżności pomiędzy przepisami obowiązującymi w tym państwie a przepisami obowiązującymi w państwie produkcji tej paszy, tj. w Królestwie Niderlandów, z tego powodu, że Republika Federalna Niemiec skorzystała z przyznanej przez art. 12 ust. 2 akapit pierwszy lit. a) i b) dyrektywy 70/524 możliwości stanowienia prawa. Rząd niderlandzki natomiast w odpowiedzi na zadane przez Trybunał pytanie wskazuje, że sporna pasza została wprowadzona do obrotu w Niderlandach na podstawie normy ogólnej przewidzianej w art. 12 ust. 1 tej dyrektywy.

20 Z powyższego wynika, że wykładnia ust. 1 i 2 art. 12 dyrektywy 70/524, a także wzajemny stosunek tych dwóch przepisów stanowią kluczową kwestię dla rozstrzygnięcia sporu przed sądem krajowym. Artykuł ten jest ściśle związany z art. 19 dyrektywy 70/524, który przewiduje, że Państwa Członkowskie zapewniają, aby spełniające wymogi niniejszej dyrektywy pasze przy wprowadzaniu do obrotu podlegały jedynie ograniczeniom w niej przewidzianym. Nasuwa się tu zaś pytanie, czy art. 12 ust. 2 akapit pierwszy tej dyrektywy stanowi ograniczenie przy wprowadzaniu do obrotu w znaczeniu art. 19 tej dyrektywy.

21 Należy przypomnieć, że zadając pytania drugie i trzecie sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy zakaz przywozu taki jak przewidziany przez przepisy niemieckie jest sprzeczny z art. 12 w związku z art. 19 dyrektywy 70/524. Stąd aby udzielić sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi należy poddać te pytania łącznej analizie, rozumiejąc je jako mające za cel ustalenie, czy art. 19 tej dyrektywy pozwala Państwu Członkowskiemu, które na podstawie jej art. 12 ust. 2 akapit pierwszy ustanowiło odpowiednie przepisy, na wprowadzenie zakazu przywozu paszy uzupełniającej wprowadzonej do obrotu w innym Państwie Członkowskim na podstawie art. 12 ust. 1 tej dyrektywy, z tego względu że poziom zawartej w niej witaminy D3 przekracza poziom dopuszczalny w tym pierwszym państwie.

22 Należy następnie zauważyć, że – jak słusznie podnosi rzecznik generalny w pkt 23 swojej opinii – nie ma potrzeby odpowiadać na dotyczące wykładni art. 28 i 30 WE pytanie pierwsze, chyba że zostanie stwierdzone, że będący przedmiotem sporu przed sądem krajowym zakaz przywozu nie jest sprzeczny z przepisami dyrektywy 70/524.

23 W tych okolicznościach należy odwrócić kolejność pytań i rozpatrzyć najpierw łącznie pytania drugie i trzecie w przeformułowanym brzmieniu, a następnie w razie potrzeby pytanie pierwsze.

W przedmiocie pytań drugiego i trzeciego

24 Poprzez pytania drugie i trzecie w przeformułowanym brzmieniu sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy art. 19 dyrektywy 70/524 pozwala Państwu Członkowskiemu, które zastosowało art. 12 ust. 2 akapit pierwszy tej dyrektywy, na ustanowienie zakazu przywozu paszy uzupełniającej wprowadzonej do obrotu w innym Państwie Członkowskim zgodnie z art. 12 ust. 1 tej dyrektywy, z tego względu że poziom zawartej w niej witaminy D3 przekracza poziom dopuszczalny w tym pierwszym państwie.

25 Rząd niemiecki twierdzi, że przepisy art. 19 i art. 12 ust. 1 dyrektywy 70/524 zezwalają mu na wprowadzenie zakazu przywozu spornej paszy. Przyznana Państwom Członkowskim przez ten ostatni przepis możliwość stanowienia prawa rzeczywiście stanowiłaby ograniczenie przy wprowadzaniu do obrotu przewidziane przez tę dyrektywę, a zatem uzasadnione na gruncie jej art. 19. Państwo Członkowskie mogłoby zatem na podstawie przepisów krajowych przyjętych w zastosowaniu art. 12 ust. 2 dyrektywy 70/524 zabronić przywozu na swoje terytorium paszy dopuszczonej przez inne Państwo Członkowskie na podstawie normy ogólnej, przewidzianej przez ust. 1 tego artykułu.

26 Denkavit i Komisja Wspólnot Europejskich popierają przeciwną tezę. Mają one ponadto wątpliwości co do zgodności z prawem wspólnotowym przepisów przyjętych przez rząd niemiecki celem przetransponowania art. 12 dyrektywy 70/524 do krajowego systemu prawnego.

27 Aby ustalić, czy skorzystanie przez Państwo Członkowskie z możliwości stanowienia prawa przewidzianej przez art. 12 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 70/524 zezwala temu państwu na zakazanie przywozu towaru spełniającego wymogi ust. 1 tego samego artykułu, należy poddać analizie zakres i treść art. 12 ust. 1 i 2 oraz art. 19 tej dyrektywy, a także stosunek między tymi poszczególnymi przepisami.

28 Należy od razu przypomnieć, że art. 12 ust. 1 dyrektywy 70/524 przewiduje, iż pasze uzupełniające rozcieńczone w określony sposób nie mogą zawierać poziomów dodatków wymienionych w niniejszej dyrektywie, przekraczających poziomy ustalone dla mieszanek paszowych pełnoporcjowych. Jeśli chodzi o poziom witaminy D3 w mieszankach paszowych pełnoporcjowych dla świń, to został on ustalony w załączniku I do tej dyrektywy na poziomie 2 000 IU /kg. Tymczasem, jak to wynika z użytego zwrotu „rozcieńczone”, najwyższy dopuszczalny poziom odnosi się do paszy uzupełniającej w stanie rozcieńczonym. Innymi słowy, dotyczy on paszy uzupełniającej po wymieszaniu z materiałem paszowym zgodnie z jej przeznaczeniem i instrukcją stosowania.

29 W niniejszym przypadku z akt sprawy wynika, że sporna pasza w stanie nierozcieńczonym zawiera 16 000 IU witaminy D3 /kg, co po wymieszaniu zgodnie z instrukcją stosowania z materiałami paszowymi w proporcji 1:7 odpowiada poziomowi tej witaminy równemu 2 000 IU /kg. Spełnia ona zatem wymogi normy ogólnej przewidzianej w art. 12 ust. 1 dyrektywy 70/524.

30 Tymczasem, jak stanowi art. 19 tej dyrektywy, Państwa Członkowskie gwarantują, że pasze spełniające wymogi niniejszej dyrektywy podlegają przy wprowadzaniu do obrotu jedynie ograniczeniom w niej przewidzianym. Należy zatem zbadać, czy art. 12 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 70/524 stanowi ograniczenie przy wprowadzaniu do obrotu w znaczeniu tego pierwszego przepisu i czy Państwo Członkowskie, które z niego skorzystało, ma możliwość zabronienia przywozu paszy uzupełniającej wprowadzonej do obrotu w innym Państwie Członkowskim na podstawie art. 12 ust. 1 tej dyrektywy.

31 Należy w tym względzie przypomnieć, że art. 12 ust. 2 dyrektywy 70/524 zezwala w niektórych przypadkach Państwom Członkowskim na dopuszczenie, aby poziomy witaminy D w paszach uzupełniających zostały przekroczone w stosunku do najwyższych dopuszczalnych poziomów ustalonych dla mieszanek paszowych pełnoporcjowych. Zgodnie z motywem dziesiątym dyrektywy 70/524 w jej pierwotnej wersji należy zezwolić na takie odstępstwa w stopniu możliwym do zaakceptowania, mając na uwadze zdrowie zwierząt i ludzi.

32 W tym celu zostały dane Państwom Członkowskim dwie możliwości. Po pierwsze, na podstawie art. 12 ust. 2 akapit pierwszy lit. a) dyrektywy 70/524 mogą one wymagać, aby poziomy witamin D w dostępnych dla wszystkich użytkowników paszach uzupełniających mogły przekraczać najwyższe dopuszczalne poziomy ustalone dla mieszanek paszowych pełnoporcjowych, pod warunkiem że nie zostanie przekroczona pięciokrotność najwyższego dopuszczalnego poziomu, co w przypadku sporu zawisłego przed sądem krajowym wynosi 10 000 IU /kg. Po drugie, Państwa Członkowskie mogą na podstawie art. 12 ust. 2 akapit pierwszy lit. b) ustalić w odniesieniu do pasz uzupełniających przeznaczonych dla określonych gatunków zwierząt i w stosunku do których Państwo Członkowskie może dopuścić ich stosowanie na jego terytorium przez wszystkich użytkowników ze względu na szczególne systemy żywienia, aby poziom witamin D mógł przekroczyć ustalone granice nie przekraczając jednak poziomu 200 000 IU /kg.

33 Należy zatem stwierdzić, że ani brzmienie art. 12 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 70/524, ani jego kontekst lub cel nie pozwalają na ustalenie, że skorzystanie przez Państwo Członkowskie z przyznanej przez ten przepis możliwości stanowienia prawa zezwalałoby mu na zabronienie przywozu paszy uzupełniającej, wprowadzonej do obrotu w innym Państwie Członkowskim na podstawie ust. 1 tego artykułu.

34 Należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że chociaż zarówno ust. 1 jak ust. 2 art. 12 dyrektywy 70/524 regulują dopuszczalne poziomy dodatków w paszach uzupełniających, to jednak nie dotyczą tych samych przypadków. Ustanawiający normę ogólną ust. 1 ma zastosowanie wobec pasz uzupełniających w stanie rozcieńczonym. Natomiast ust. 2 dopuszcza wprawdzie, aby w pewnych okolicznościach zostały przekroczone poziomy niektórych dodatków do pasz uzupełniających, ale ma zastosowanie wobec pasz uzupełniających w stanie czystym. Jego brzmienie pozwala przypuszczać, że chodzi w nim o dodatkową liberalizację normy przewidzianej w ust. 1, a w żadnym wypadku nie o jej ograniczenie.

35 Następnie, co się tyczy kontekstu, należy zauważyć – jak słusznie podniósł rzecznik generalny w pkt 44 swojej opinii – że zgodnie z art. 12 ust. 3 dyrektywy 70/524 cechy paszy i jej skład powinny „w przypadku odwołania się do ust. 2” gwarantować, że maksymalny poziom dodatków ustalony dla mieszanek paszowych pełnoporcjowych nie będzie w żadnym przypadku przekroczony. Choć jest jasne, że taki środek ostrożności nie byłby potrzebny w odniesieniu do pasz uzupełniających, których zasady rozcieńczenia zostały przewidziane, skoro takie zasady same zapewniają uzyskanie właściwego stężenia, środek taki jest jednak potrzebny w sytuacji, gdy takiego rozcieńczania nie przewidziano. Stwierdzenie takie potwierdza wykładnię, zgodnie z którą ust. 2 tego artykułu nie może zostać uznany za ograniczenie przewidzianej w jego ust. 1 normy ogólnej.

36 Wreszcie, ze względu na cel art. 12 ust. 1 i 2 dyrektywy 70/524, a także samej dyrektywy, należy przypomnieć jej motywy czwarty i dziewiąty, które stawiają na pierwszym planie, z jednej strony, funkcjonowanie rynku wewnętrznego i z drugiej strony ochronę zdrowia zwierząt i ludzi.

37 Tymczasem, jak słusznie podnosi Komisja, prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego mogłoby zostać narażone na poważny uszczerbek, gdyby Państwo Członkowskie stosując przepisy przyjęte na podstawie art. 12 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 70/524 mogło wprowadzać w odniesieniu do pasz, których proporcję rozcieńczania przewidziano, wymóg spełnienia warunków dodatkowych w stosunku do tych zawartych w ust. 1 tego artykułu. Jeśli chodzi o ochronę zdrowia zwierząt i ludzi, należy zauważyć, że nie może być bardziej ryzykowne dopuszczenie do obrotu paszy uzupełniającej, która w stanie nierozcieńczonym zawiera 16 000 IU witaminy D3 /kg, co po rozcieńczeniu daje poziom tej witaminy równy 2 000 IU /kg, niż dopuszczenie paszy, która może zawierać na podstawie art. 12 ust. 2 akapit pierwszy lit. b) tej dyrektywy do 200 000 IU dodatków /kg.

38 W świetle powyższego na pytania drugie i trzecie należy odpowiedzieć, że art. 12 w związku z art. 19 dyrektywy 70/254 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom, na podstawie których Państwo Członkowskie zabrania wprowadzania do obrotu na swoim terytorium paszy uzupełniającej dla zwierząt legalnie wyprodukowanej w innym Państwie Członkowskim zgodnie art. 12 ust. 1 tej dyrektywy, ze względu na poziom zawartej w niej witaminy D3.

39 Mając na uwadze odpowiedź udzieloną na pytania drugie i trzecie oraz powody przedstawione w pkt 22 niniejszego wyroku, nie ma konieczności odpowiadania na pytanie pierwsze.

W przedmiocie kosztów

40 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka co następuje:

Artykuł 12 w związku z art. 19 dyrektywy Rady 70/524 z dnia 23 listopada 1970 r. dotyczącej dodatków paszowych, zmienionej dyrektywą 84/587/EWG należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom, na podstawie których Państwo Członkowskie zabrania wprowadzania do obrotu na swoim terytorium paszy uzupełniającej dla zwierząt legalnie wyprodukowanej w innym Państwie Członkowskim zgodnie z art. 12 ust. 1 tej dyrektywy, ze względu na poziom zawartej w niej witaminy D3.

Podpisy