OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

ANTONIA TIZZANA

przedstawiona w dniu 27 kwietnia 2006 r.( )

Sprawa C‑81/05

Anacleto Cordero Alonso

przeciwko

Fondo de Garantía Salarial (Fogasa)

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León (Hiszpania)]

Ochrona pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy – Odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę uzgodnione w ugodzie – Dyrektywa 80/987/EWG – Dyrektywa 2002/74/WE – Zakres zastosowania – Zasada równości – Pierwszeństwo prawa wspólnotowego

1. Niniejsza sprawa dotyczy trzech pytań prejudycjalnych przedstawionych Trybunałowi, zgodnie z art. 234 WE, przez Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León (Hiszpania) i dotyczących wykładni dyrektywy Rady 80/987/EWG( ) z dnia 20 października 1980 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich dotyczących ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy (zwanej dalej „dyrektywą 80/987” lub po prostu „dyrektywą”), zmienionej dyrektywą 2002/74/WE( ) (zwaną dalej „dyrektywą 2002/74”).

2. Skrótowo rzecz ujmując, w sprawie tej podnoszona jest raz jeszcze kwestia zgodności z prawem wspólnotowym przepisów krajowych, które w przypadku niewypłacalności pracodawcy przewidują zaspokojenie roszczeń pracowników (w tym przypadku wypłacenie odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę) z funduszu gwarancyjnego jedynie w sytuacji, gdy roszczenia te zostały zasądzone wyrokiem lub uznane decyzją administracyjną, z wyłączeniem roszczeń wynikających z ugody.

I – Ramy prawne

Właściwe prawo wspólnotowe

3. Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy 80/987 stanowi, że „niniejszą dyrektywę stosuje się do roszczeń pracowników, wynikających z umów o pracę lub stosunku pracy i istniejących wobec pracodawców, którzy są niewypłacalni w rozumieniu art. 2 ust. 1”.

4. W art. 2 ust. 2 dyrektywy sprecyzowano, iż dyrektywa ta „nie narusza prawa krajowego w zakresie definicji pojęć »pracownik«, »pracodawca«, »wynagrodzenie«, »roszczenie wynikające z prawa nabytego [prawo nabyte]« i »prawo prowadzące do nabycia roszczenia [prawo będące w trakcie nabywania]«”.

5. Wreszcie art. 3 ust. 1 stanowi:

„Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne, aby instytucje udzielające gwarancji zapewniły, zgodnie z art. 4, zaspokojenie roszczeń pracowników, wynikających z umowy o pracę lub stosunku pracy i dotyczących zapłaty należności za okres poprzedzający wskazaną datę”.

6. Dla celów niniejszej sprawy należy przypomnieć również dyrektywę 2002/74, która zmieniła dyrektywę 80/987, zastępując, w interesującym nas zakresie, tekst art. 3 tej dyrektywy następującym tekstem:

„Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne, aby instytucje udzielające gwarancji zapewniły, zgodnie z art. 4, spłatę kwot pozostających do spłaty pracownikom, wynikających z umowy o pracę lub stosunku pracy i dotyczących zapłaty należności za okres poprzedzający wskazaną datę”.

7. Na mocy art. 2 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2002/74, która weszła w życie w dniu 8 października 2002 r., państwa członkowskie miały, do dnia 8 października 2005 r., „wprowadzić w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy”. W tej kwestii w akapicie drugim tego przepisu stwierdzono:

„Państwa członkowskie stosują przepisy określone w akapicie pierwszym do każdego przypadku niewypłacalności pracodawcy, występującego po dacie wejścia w życie tych przepisów”.

Prawo krajowe

8. Artykuł 26 Estatuto de los Trabajadores (statutu pracowników), zmienionego królewskim dekretem ustawodawczym nr 1 z dnia 24 marca 1995 r.( ), przewiduje:

„1. Wynagrodzeniem są wszystkie świadczenia ekonomiczne otrzymywane przez pracowników w pieniądzu lub w naturze w zamian za świadczenie pracy w ramach działalności zawodowej na rzecz innego podmiotu, stanowiące wynagrodzenie za rzeczywiście wykonaną pracę, bez względu na formę zapłaty i czas odpoczynku wliczany do czasu pracy. […]

2. Do wynagrodzenia nie wlicza się kwot otrzymanych przez pracownika tytułem zwrotu wydatków poniesionych w związku z jego działalnością zawodową, świadczeń lub odszkodowań z ubezpieczenia społecznego, a także odszkodowań otrzymanych w związku z przeniesieniem, zawieszeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy”.

9. Następnie, na podstawie art. 33 statutu pracowników w brzmieniu nadanym przez ustawę nr 60 dnia 19 grudnia 1997 r.( ):

„1. Fundusz gwarantowanych wynagrodzeń [zwany dalej „Fogasą”], organ autonomiczny podległy ministerstwu pracy i ubezpieczeń społecznych […] wypłaca pracownikom część należności stanowiącej zapłatę za pracę, niezapłaconej w wyniku niewypłacalności, zawieszenia płatności zobowiązań, upadłości lub postępowania naprawczego pracodawcy.

[…]

2. W przypadkach określonych w ustępie poprzednim fundusz gwarantowanych wynagrodzeń wypłaca przyznane pracownikom w orzeczeniu lub decyzji administracyjnej odszkodowanie z tytułu rozwiązania przez pracodawcę lub ustania umowy o pracę na podstawie art. 50, 51 i 52 lit. c) niniejszej ustawy w maksymalnej wysokości wynagrodzenia rocznego, przy czym będące podstawą obliczeń wynagrodzenie dzienne nie może przekroczyć dwukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia we wszystkich sektorach zatrudnienia”.

10. Wreszcie ust. 8 tego samego przepisu stanowi, że w przypadku gdy stosunek pracy ustaje z przyczyn ekonomicznych w przedsiębiorstwie zatrudniającym mniej niż dwudziestu pięciu pracowników, Fogasa jest zobowiązany do wypłacenia 40% odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę ze swoich własnych środków i bez konieczności pozostawania przez pracodawcę w stanie niewypłacalności.

II – Okoliczności faktyczne i postępowanie

11. W dniu 4 listopada 2002 r. spółka Transportes San‑Gom SL, w której pracował A. Cordero Alonso, z powodów związanych z sytuacją ekonomiczną przedsiębiorstwa, rozwiązała z nim stosunek pracy.

12. W następstwie odwołania A. Cordera Alonsa od rozwiązania stosunku pracy doszło do zawarcia między nim a Transportes San‑Gom ugody, zatwierdzonej później przez sąd, do którego wpłynęło odwołanie, która potwierdzała ustanie stosunku pracy z przyczyn przedstawionych przez pracodawcę i przewidywała wypłatę pracownikowi odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę w wysokości 5540,06 EUR.

13. Ponieważ w dniu 24 kwietnia 2003 r. stwierdzono niewypłacalność Transportes San‑Gom, A. Cordero Alonso wystąpił o wypłatę tego odszkodowania do Fogasy. Na podstawie art. 33 ust. 8 statutu pracowników Fogasa zgodził się wypłacić Corderowi Alonsowi 40% należnego mu odszkodowania, ale odmówił wypłacenia mu pozostałych 60%, ponieważ, zdaniem Fogasy, kwota ta nie była mu należna z tego powodu, że odszkodowanie zostało uzgodnione w ugodzie, a nie zostało zasądzone wyrokiem lub uznane decyzją administracyjną.

14. Wyrokiem z dnia 9 lipca 2004 r. Juzgado de lo Social de Palencia oddalił pozew dotyczący decyzji Fogasy. Cordero Alonso wniósł apelację od tego wyroku do Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León, który mając wątpliwości co do wykładni dyrektyw 80/987 i 2002/74 oraz zakresu ogólnej zasady równości, jak również zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, postanowieniem z dnia 28 stycznia 2005 r. postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1) Czy obowiązek państw członkowskich podjęcia wszystkich właściwych szczególnych lub ogólnych środków w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską lub z działań instytucji Wspólnoty (art. 10 WE) oraz zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem krajowym oznaczają same z siebie i bez konieczności przyjęcia wyraźnych przepisów prawa krajowego w tym zakresie przyznanie sądom krajowym uprawnienia do zaprzestania stosowania każdego rodzaju przepisów prawa krajowego, które byłyby sprzeczne z prawem wspólnotowym, niezależnie od ich rangi w hierarchii przepisów (rozporządzenia, ustawy lub nawet konstytucji)?

2) a) Czy hiszpańskie organy administracyjne i sądowe, rozstrzygając o uprawnieniu pracownika, wobec pracodawcy, którego ogłoszona została niewypłacalność, do otrzymania z funduszu gwarantowanych wynagrodzeń odszkodowania należnego mu w związku z ustaniem umowy o pracę, zagwarantowanego na wypadek niewypłacalności przez ustawodawstwo krajowe, powinny stosować prawo wspólnotowe, pomimo iż dyrektywa 80/987/EWG nie wymienia w sposób bezpośredni w art. 1 i 3 odszkodowań z tytułu ustania umowy o pracę?

b) W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy hiszpańskie organy administracyjne i sądowe, stosując dyrektywę 80/987 oraz regulacje prawa krajowego, które transponują treść dyrektywy, są związane zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji wynikającymi z prawa wspólnotowego, w znaczeniu określonym wykładnią tutejszego Trybunału, pomimo iż nie jest ona zbieżna z wykładnią analogicznego prawa podstawowego zawartego w konstytucji hiszpańskiej, przyjętą w orzecznictwie hiszpańskiego trybunału konstytucyjnego?

c) W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy wynikająca z prawa wspólnotowego zasada równości wobec prawa nakłada obowiązek jednakowego traktowania przypadków, w których prawo pracownika do odszkodowania z tytułu ustania umowy zostało ustanowione w wyroku sądowym, oraz innych przypadków, w których odszkodowanie wynika z ugody pomiędzy pracownikiem i pracodawcą, zawartej przed sądem i za zgodą organu sądowego?

3) a) Czy, w przypadku gdy prawo państwa członkowskiego (już wcześniej), jeszcze przed wejściem w życie dyrektywy 2002/74/WE, przyznawało pracownikowi prawo do uzyskania ochrony z instytucji gwarancyjnej na wypadek niewypłacalności pracodawcy w zakresie odszkodowania z tytułu ustania umowy, można przyjąć, że począwszy od wejścia w życie tej dyrektywy w dniu 8 października 2002 r., pomimo iż nie upłynął minimalny termin na jej transpozycję, państwo członkowskie stosuje prawo wspólnotowe, w przypadku gdy rozstrzyga o wypłacie przez instytucję gwarancyjną przedmiotowych odszkodowań z tytułu ustania umowy w związku z niewypłacalnością pracodawcy, które to odszkodowania zostały zasądzone po dacie 8 października 2002 r.?

b) W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy hiszpańskie organy administracyjne i sądowe, stosując dyrektywę 2002/74/WE i regulacje prawa krajowego, które transponują treść dyrektywy, są związane zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji wynikającymi z prawa wspólnotowego, w znaczeniu określonym wykładnią Trybunału, pomimo iż nie jest ona zbieżna z wykładnią analogicznego prawa podstawowego zawartego w konstytucji hiszpańskiej, przyjętą w orzecznictwie hiszpańskiego trybunału konstytucyjnego?

c) W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy wynikająca z prawa wspólnotowego zasada równości wobec prawa nakłada obowiązek jednakowego traktowania przypadków, w których prawo pracownika do odszkodowania z tytułu ustania umowy zostało ustanowione w wyroku sądowym, oraz innych przypadków, w których odszkodowanie wynika z ugody pomiędzy pracownikiem i pracodawcą, zawartej przed sądem i za zgodą organu sądowego?”.

15. W postępowaniu w ten oto sposób wszczętym przed Trybunałem Fogasa, rząd hiszpański i Komisja przedstawiły uwagi na piśmie.

III – Analiza prawna

W przedmiocie zastosowania dyrektywy 80/987

16. Rozpocznę od pytania drugiego lit. a) i pytania trzeciego lit. a), poprzez które sąd hiszpański zmierza zasadniczo do ustalenia, czy przedmiotowe przepisy krajowe wchodzą w zakres stosowania prawa wspólnotowego, a w szczególności dyrektywy 80/987.

17. Jak już powiedziałem, główne pytanie podniesione w ramach sporu zawisłego przed sądem krajowym dotyczy tego, czy postępowanie zastrzeżone w art. 33 ust. 2 statutu pracowników dla odszkodowań z tytułu rozwiązania umowy o pracę zagwarantowane w drodze ugody narusza zasadę równości czy jej nie narusza( ).

18. Jednakże, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, i dodatkowo, jak wskazuje sąd a quo, tylko przepisy krajowe, które „wchodzą w zakres stosowania prawa wspólnotowego” mogą być oceniane w świetle ogólnych zasad prawa wspólnotowego, takich jak konkretnie zasada równości, i to z tego powodu, że zasady te wiążą państwa członkowskie wyłącznie, jeżeli „wprowadzają one w życie przepisy wspólnotowe”( ).

19. To dlatego należy najpierw rozpatrzyć pytanie drugie lit. a) i pytanie trzecie lit. a), ponieważ konkretnie chodzi w pierwszej kolejności o ustalenie, czy art. 33 ust. 2 statusu pracowników rzeczywiście wprowadza w życie przepisy wspólnotowe i w związku z tym wchodzi w zakres stosowania prawa wspólnotowego. Tylko w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie będzie można dokonać oceny zgodności tego przepisu z zasadą równości.

20. Postanowienie odsyłające podnosi pewne wątpliwości co do stosowania, w odniesieniu do okoliczności faktycznych sprawy przed sądem krajowym, dyrektywy 80/987, zarówno w wersji pierwotnej, jak i w wersji zmienionej. Z jednej strony postanowienie to stawia pytanie, czy odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę, takie jak w niniejszej sprawie, mogą być uznane za „wynagrodzenie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy (w jej wersji pierwotnej), a zatem, czy wchodzą one czy też nie wchodzą w zakres stosowania obowiązku gwarancji, o którym mowa w tym artykule. Z drugiej strony podnosi ono pytanie o alternatywną możliwość zastosowania art. 3, zmienionego dyrektywą 2002/74, który w wyraźny sposób odnosi się do „odszkodowań wynikających z ustania stosunku pracy”.

21. Rozważając taką ewentualność, sąd a quo odniósł się w szczególności do okoliczności, że chociaż termin transpozycji dyrektywy nie upłynął w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych, prawo hiszpańskie przewidywało już w tym czasie, w art. 33 statutu pracowników, pokrycie przez Fogasę odszkodowań z tytułu rozwiązania umowy o pracę. Można zatem uznać, że w chwili wejścia w życie nowej dyrektywy (co nastąpiło przed rozwiązaniem stosunku pracy skarżącego i ogłoszeniem niewypłacalności pozwanej) omawiany art. 33 statutu pracowników pełnił już funkcję środka dokonującego transpozycji nowego art. 3 dyrektywy 2002/74.

22. Strony udzieliły na te pytania rozbieżnych odpowiedzi.

23. Fogasa i rząd hiszpański potwierdzają w istocie, że przedmiotowe odszkodowania nie wchodzą w zakres stosowania dyrektywy z dwóch powodów. Po pierwsze, nie można stosować do niniejszego przypadku zmian wprowadzonych dyrektywą 2002/74, ponieważ w okresie, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy, nie upłynął termin jej transpozycji. Po drugie, dla oznaczenia tych odszkodowań nie można również mówić o „wynagrodzeniu” w rozumieniu pierwotnej wersji dyrektywy 80/987, ponieważ obowiązujące prawo krajowe (w tym przypadku art. 26 ust. 2 statutu pracowników( )), do którego odsyła art. 2 tej dyrektywy w celu zdefiniowania tego pojęcia, wyraźnie stanowi, że odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę nie mogą stanowić wynagrodzenia.

24. Z drugiej strony Komisja twierdzi, że nawet jeśli definicja pojęcia „wynagrodzenie” podlega porządkowi prawnemu każdego państwa członkowskiego, sąd krajowy powinien zawsze i w każdym przypadku interpretować prawo krajowe zgodnie z prawem wspólnotowym, w tym również z dyrektywami, które – tak jak dyrektywa 2002/74 – już obowiązują w chwili zaistnienia spornych okoliczności, ale których termin transpozycji w tym czasie jeszcze nie minął( ). W niniejszym przypadku, zgodnie z tym, co twierdzi Komisja, oznacza to, że sąd – dając pierwszeństwo wykładni spornych przepisów statutu pracowników zgodnej z literą i duchem zmian wprowadzonych dyrektywą 2002/74 – chce włączyć odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę do roszczeń gwarantowanych na podstawie prawa wspólnotowego.

25. Z mojej strony rozpocznę od stwierdzenia, że dyrektywa 2002/74 zawiera dwa przepisy, które mogą mieć szczególne znaczenie w niniejszej sprawie.

26. Przede wszystkim, w przeciwieństwie do wersji pierwotnej, która w całości pozostawiała państwom członkowskim określenie roszczeń pokrywanych przez instytucje gwarancyjne, zmieniona wersja dyrektywy wyraźnie przewiduje, że instytucje te powinny, w przypadku niewypłacalności pracodawcy, zapewnić zapłatę odszkodowań wynikających z ustania stosunku pracy, „jeżeli prawo krajowe takie odszkodowanie przewiduje” (nowy art. 3).

27. Następnie, jeśli chodzi o termin stosowania tych zmian, przypominam, iż art. 3 dyrektywy 2002/74 stanowi, że dyrektywa ta wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, to znaczy w dniu 8 października 2002 r., podczas gdy termin na jej transpozycję do krajowych porządków prawnych został wyznaczony w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy na dzień 8 października 2005 r. Jednakże w tym samym art. 2 ust. 1 akapit drugi stwierdzono, że państwa członkowskie „stosują przepisy [niezbędne do wykonania dyrektywy] do każdego przypadku niewypłacalności pracodawcy, występującego po dacie wejścia w życie tych przepisów”.

28. Oznacza to, że w przypadku transpozycji dyrektywy przed tą datą zgodne z nią przepisy krajowe powinny być stosowane do każdego przypadku niewypłacalności, występującego po dacie wejścia w życie tych przepisów, włączając w to zatem przypadki niewypłacalności ogłoszone przed dniem 8 października 2005 r. Nie ma potrzeby przypominać, że w takim przypadku przedmiotowe środki, na ile wykonują przepisy wspólnotowe, wchodzą w ich zakres zastosowania.

29. Sądzę, że odnosi się to dokładnie do niniejszego przypadku. W istocie z postanowienia odsyłającego wyraźnie wynika, że:

i) niewypłacalność pracodawcy – spółki Transportes San‑Gom – została stwierdzona w dniu 24 kwietnia 2003 r., to znaczy po wejściu w życie dyrektywy 2002/74 w dniu 8 października 2002 r.;

ii) na dzień stwierdzenia niewypłacalności art. 33 ust. 2 statutu pracowników, który przewidywał pokrycie przez Fogasę odszkodowań z tytułu rozwiązania umowy o pracę, a zatem był całkowicie zgodny ze zmianami wprowadzonymi dyrektywą 2002/74, już obowiązywał. Innymi słowy, jak to wyjaśnia sam sąd a quo, nowy art. 3 dyrektywy mógł być uważany, w okresie gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy, za już wdrożony w istniejących przepisach krajowych, pomimo braku przepisu dokonującego transpozycji ad hoc( ). Jak wiemy, w istocie orzecznictwo wspólnotowe wyraźnie przyznało, że w celu zastosowania się do dyrektywy nie jest zawsze konieczne wydawanie formalnego i wyraźnego aktu dokonującego transpozycji, w szczególności jeżeli ustawodawstwo krajowe jest już zgodne z przepisami wspólnotowymi( ).

30. Gdyby przyjąć ten tok rozumowania, można wyciągnąć wniosek, że stosowanie przepisów krajowych, takich jak art. 33 ust. 2 statutu pracowników do okoliczności takich jak w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, może wchodzić w zakres stosowania dyrektywy 80/897, zmienionej dyrektywą 2002/74.

31. Jeżeli jednak nawet Trybunał stwierdzi, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma pierwotna, a nie zmieniona wersja dyrektywy, nie będzie to oznaczać, że sporne odszkodowania należy koniecznie wyłączyć z zakresu stosowania prawa wspólnotowego, ponieważ odszkodowań tych nie można uznać za „wynagrodzenie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 80/987.

32. Przypominam bowiem, że w wyroku w sprawie Olasa Valero Trybunał miał okazję uściślić, że o ile „do prawa krajowego należy określenie pojęcia »wynagrodzenie« i określenie jego treści”, to „[f]akt, iż dyrektywa 80/987 wiąże zapłatę wynagrodzenia z określonymi okresami, nie wyłącza jej zastosowania do odszkodowania z tytułu […] rozwiązania stosunku pracy”, tym bardziej że „wniosek ten znajduje potwierdzenie” w zmianach przewidzianych dyrektywą 2002/74, która w tym czasie jeszcze nie weszła w życie( ). Innymi słowy, nawet przed wejściem w życie nowej dyrektywy pojęcie „wynagrodzenia” mogło obejmować nie tylko roszczenia pracownicze, odpowiadające wynagrodzeniu za pracę wykonaną w określonym okresie, ale również roszczenia innego rodzaju, takie jak odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę.

33. Wydaje mi się, że taka wykładnia byłaby uzasadniona a fortiori w rozpatrywanej tu sprawie, gdzie w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych dyrektywa 2002/74 już obowiązywała. Byłoby to zgodne nie tylko ze wspomnianym wyżej obowiązkiem wykładni zgodnej( ), jak słusznie zauważa Komisja (zob. powyżej, pkt 24), ale również, bardziej ogólnie, z celami ochrony pracowników, jakie przyświecają prawodawstwu wspólnotowemu.

W przedmiocie naruszenia zasady równości

34. Przez pytanie drugie lit. c) i pytanie trzecie lit. c) Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León zmierza zasadniczo do ustalenia, czy w przypadku gdy sporne przepisy wchodzą w zakres zastosowania prawa wspólnotowego, ogólna zasada równości stoi na przeszkodzie temu, aby gwarancja Fogasy ograniczała się do odszkodowań z tytułu rozwiązania umowy o pracę zasądzonych wyrokiem albo uznanych decyzją administracyjną, a zatem by z tej ochrony były wyłączone odszkodowania uzgodnione w ugodach.

35. Zauważę od razu, że odpowiedź na te pytania wynika z orzecznictwa wspólnotowego. W ww. sprawach Rodríguez Caballero, Olaso Valero i Guerrero Pecino Trybunał miał już w istocie okazję wypowiedzieć się w przedmiocie przepisów stosowanych w Hiszpanii do roszczeń pracowniczych uznanych w ramach postępowania ugodowego. Sądy wspólnotowe zawsze uważały, że ma tu miejsce naruszenie zasady równości, ponieważ z jednej strony przepisy krajowe odmiennie traktują pracowników „znajdujących się w takiej samej sytuacji”( ), a z drugiej strony „nie dostarczono żadnego przekonującego argumentu uzasadniającego odmienne traktowanie roszczeń […] zasądzonych wyrokiem lub uznanych decyzją administracyjną oraz roszczeń […] uznanych w toku postępowania pojednawczego”( ).

36. To samo dotyczy niniejszej sprawy, w której odmiennie traktuje się pracowników, którzy znajdują się w takiej samej sytuacji, ponieważ rozwiązanie ich umowy o pracę następuje z przyczyn ekonomicznych i w związku z tym mają prawo do wypłacenia odszkodowania. Dodam, że ani sąd krajowy, ani interwenienci nie podnieśli żadnego nowego argumentu, który byłby inny od rozpatrzonych już przez Trybunał w ramach ww. wcześniejszych spraw. Rząd i Fogasa nie przedstawiły nawet uwag w tym zakresie.

37. Z tego powodu uważam, że ogólna zasada równości stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, takim jak stanowiące przedmiot sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, które przewidują, że odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę są wypłacane przez krajową instytucję udzielającą gwarancji, subsydiarnie, jedynie wówczas, gdy zostały zasądzone wyrokiem lub uznane decyzją administracyjną, wyłączając z tego mechanizmu gwarancyjnego odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę uzgodnione na podstawie ugody.

W przedmiocie konsekwencji wykładni dokonanej przez Trybunał

38. Pozostaje jeszcze udzielenie odpowiedzi na pytanie pierwsze, pytanie drugie lit. b) i pytanie trzecie lit. b), przez które sąd krajowy pyta Trybunał o konsekwencje prawne ewentualnego orzeczenia sądu wspólnotowego stwierdzającego niezgodność omawianych przepisów [z prawem wspólnotowym], a w szczególności o to, czy w wyniku takiego orzeczenia konieczne będzie odstąpienie od stosowania tych przepisów w sprawie przed sądem krajowym.

39. Stawiając to pytanie, sąd krajowy odnosi się w szczególności do okoliczności, że przepisy hiszpańskie nie pozwalają mu na zaniechanie stosowania przepisu, który ma rangę ustawy, takiego jak statut pracowników, i że ponadto dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości w wyrokach w sprawach Rodríguez Caballero i Olaso Valero wykładnia zasady równości nie jest zgodna z konstytucyjną zasadą „równości wobec prawa”, określoną w art. 14 konstytucji hiszpańskiej, jaka została uznana przez różne sądy krajowe, łącznie z Tribunal Constitucional (hiszpańskim trybunałem konstytucyjnym)( ).

40. W tym miejscu należy jednak przypomnieć, że Trybunał miał już dawno okazję udzielić całkowicie jednoznacznej odpowiedzi. Pozostaje bowiem niezmienne w jego orzecznictwie, że sąd krajowy „ma obowiązek zastosowania w całości prawa wspólnotowego i ochrony praw, jakie nadaje ono jednostkom, nie stosując w razie potrzeby sprzecznego z nim przepisu krajowego […] bez potrzeby zwracania się o ich usunięcie w drodze ustawodawczej lub w ramach innej procedury konstytucyjnej”( ).

41. Ponadto szczególnie w obszarze będącym przedmiotem naszego zainteresowania Trybunał potwierdził niedawno w wyroku w sprawie Rodríguez Caballero, że „sąd krajowy jest zobowiązany do niestosowania wszelkich dyskryminujących przepisów krajowych [niezgodnych z zasadą równości] […] i zastosowania wobec członków gorzej traktowanej grupy przepisów obowiązujących wobec innych pracowników”( ).

42. Uważam zatem, że można uznać, iż sąd krajowy powinien nie stosować przepisu krajowego, takiego jak przepis będący przedmiotem zawisłego przed nim postępowania, który – naruszając zasadę równości – wyłącza przewidzianą w tym przepisie gwarancję zapłaty uzgodnionego w ugodzie odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę.

IV – Wnioski

43. Podsumowując, proponuję Trybunałowi, aby na pytania postawione przez Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León odpowiedział w następujący sposób:

1) Stosowanie przepisów krajowych, takich jak art. 33 ust. 2 statutu pracowników (Estatuto de los Trabajadores), do okoliczności takich jak będące przedmiotem sporu w sprawie przed sądem krajowym, wchodzi w zakres stosowania dyrektywy Rady 80/987/EWG z dnia 20 października 1980 r., zmienionej dyrektywą 2002/74/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r.

2) Ogólna zasada równości stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, takim jak stanowiące przedmiot sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, które przewidują, że odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę są wypłacane przez krajową instytucję udzielającą gwarancji subsydiarnie, jedynie wówczas, gdy zostały zasądzone wyrokiem lub uznane decyzją administracyjną, wyłączając zatem z tego mechanizmu gwarancyjnego odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę uzgodnione na podstawie ugody.

3) Sąd krajowy powinien nie stosować przepisu krajowego, takiego jak przepis będący przedmiotem zawisłej przed nim sprawy, który – naruszając zasadę równości – wyłącza przewidzianą w tym przepisie gwarancję zapłaty uzgodnionego w ugodzie odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę.