OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

VERICY TRSTENJAK

przedstawiona w dniu 13 grudnia 2007 r. ( 1 )

Sprawa C-265/06

Komisja Wspólnot Europejskich

przeciwko

Republice Portugalskiej

„Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Swobodny przepływ towarów — Artykuły 28 WE i 30 WE — Artykuły 11 i 13 porozumienia EOG — Ograniczenia ilościowe w przywozie — Środki o skutku równoważnym — Pojazdy samochodowe — Nanoszenie barwnych folii na szyby”

I — Wprowadzenie

1. Komisja Wspólnot Europejskich wniosła na podstawie art. 226 WE skargę o stwierdzenie, że Republika Portugalska, przyjmując przepisy, które zakazują nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych przeznaczonych do przewozu osób lub towarów, uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 28 WE i 30 WE oraz art. 11 i 13 Porozumienia z dnia 2 maja 1992 r. o Europejskim Obszarze Gospodarczym ( 2 ) (zwanego dalej „porozumieniem EOG”).

II — Ramy prawne

A — Prawo wspólnotowe

1. Pierwotne prawo wspólnotowe

2. Artykuł 28 WE zakazuje między państwami członkowskimi ograniczeń ilościowych w przywozie oraz wszelkich środków o skutku równoważnym.

3. Zgodnie z art. 30 WE dopuszczalne są zakazy lub ograniczenia przywozowe między państwami członkowskimi, które są uzasadnione w szczególności względami bezpieczeństwa publicznego oraz ochrony zdrowia i życia ludzi, o ile nie stanowią one środka arbitralnej dyskryminacji ani ukrytych ograniczeń w handlu wewnątrzwspólnotowym.

2. Dyrektywy 2001/92/WE i 92/22/EWG

4. Dyrektywa 2001/92/WE ( 3 ) (zwana dalej „dyrektywą 2001/92”) służy dostosowaniu do postępu technicznego dyrektywy Rady 92/22/EWG w sprawie bezpiecznych szyb i materiałów do szyb w pojazdach silnikowych i ich przyczepach oraz dyrektywy Rady 70/156/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do homologacji typu pojazdów silnikowych i ich przyczep.

5. Sama dyrektywa 92/22/EWG ( 4 ) (zwana dalej „dyrektywą 92/22”) ma na celu wprowadzenie ujednoliconej procedury homologacji typu w odniesieniu do bezpiecznych szyb i materiałów do szyb przeznaczonych do montażu jako szyby przednie lub inne szyby, lub jako przegrody w pojazdach silnikowych i ich przyczepach.

6. Dyrektywa 92/22, zmieniona dyrektywą 2001/92, ma zastosowanie do szyb przeznaczonych do ochrony przed oddziaływaniem słońca (szyby przyciemniane), jednak nie do barwnych folii nanoszonych na szyby pojazdów samochodowych przeznaczonych do przewozu osób lub towarów po ich wprowadzeniu do eksploatacji.

7. Motyw trzeci dyrektywy 2001/92 oraz załącznik IIB do niej odsyłają z kolei do przepisów dotyczących ogólnych i szczególnych wymogów, kontroli i wymogów technicznych ustanowionych w regulaminie Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych nr 43 w jego ostatniej wersji przyjętej przez Wspólnotę Europejską ( 5 ) (zwanym dalej „regulaminem nr 43”), z którego wynika, że bezpieczne oszklenie musi wykazywać normalną przepuszczalność światła wielkości przynajmniej 70%, podczas gdy przepuszczalność światła szyb przednich nie może wynosić mniej niż 75% ( 6 ).

8. Natomiast nie jest określona minimalna przepuszczalność światła w odniesieniu do oszklenia tylnego. Oznacza to, że pojazd może być wyposażony w przyciemnione oszklenie lub barwne folie mające bardzo słabą przepuszczalność światła w przypadku oszklenia tylnego, w tym szyb tylnych, o ile posiada on dwa zewnętrzne lusterka wsteczne.

B — Prawo krajowe

9. Dyrektywę 2001/92 transponuje do prawa portugalskiego Decreto-Lei (dekret z mocą ustawy) Nr. 40/2003 z dnia 11 marca 2003 r. ( 7 ) (zwany dalej „DL 40/2003”).

10. Artykuł 2 ust. 1 DL 40/2003 ma następujące brzmienie: „Naniesienie barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych przeznaczonych do przewozu osób lub towarów jest zakazane, z wyjątkiem przewidzianych przez prawo samoprzylepnych winiet oraz matowych, nielustrzanych folii na skrzyniach pojazdów przeznaczonych do przewozu towarów”.

11. Artykuł 5 DL 40/2003 stanowi, że od chwili wejścia w życie tej normy Direcção-Geral de Viação (dyrekcja generalna ds. ruchu drogowego) musi odmówić wydania homologacji typu WE oraz krajowej homologacji typu w odniesieniu do modeli pojazdów, które nie odpowiadają przepisom DL 40/2003 odnoszącym się do bezpiecznego oszklenia.

III — Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi

12. W dniu 1 kwietnia 2004 r. Komisja skierowała do rządu portugalskiego wezwanie do usunięcia uchybienia, uznając w nim, że Republika Portugalska, zakazując przez wprowadzenie w życie art. 2 DL 40/2003 nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów przeznaczonych do przewozu osób lub towarów, bez wcześniejszego przekazania Komisji projektu tego przepisu, uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 28 WE i 30 WE, art. 11 i 13 porozumienia EOG oraz art. 8 dyrektywy 98/34/WE (zwanej dalej „dyrektywą 98/34”) ( 8 ).

13. Rząd portugalski odpowiedział w swym piśmie z dnia 28 czerwca 2004 r., że wymieniony zakaz stanowi środek służący ochronie bezpieczeństwa wewnętrznego, w szczególności porządku publicznego i bezpieczeństwa ruchu drogowego, który jest dozwolony na podstawie art. 30 WE.

14. Pismem z dnia 22 grudnia 2004 r. Komisja przekazała rządowi portugalskiemu uzasadnioną opinię. Wyraziła ona w niej swe przekonanie, że Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 28 WE i 30 WE oraz art. 11 i 13 porozumienia EOG, ponieważ zakaz zawarty w art. 2 DL 40/2003 stanowi przeszkodę dla wprowadzenia do obrotu w Portugalii barwnych folii zgodnie z prawem wyprodukowanych i wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym sygnatariuszem porozumienia EOG. Ponadto Komisja zarzuca po raz kolejny naruszenie obowiązku przekazywania informacji, o którym mowa w art. 8 dyrektywy 98/34.

15. Komisja wezwała ponadto rząd portugalski do podjęcia niezbędnych działań w celu zastosowania się do uzasadnionej opinii w terminie dwóch miesięcy od daty jej doręczenia.

16. Następnie pismem z dnia 22 lipca 2005 r. rząd portugalski poinformował o zamiarze uchylenia art. 2 DL 40/2003. Zapowiedział on również opracowanie projektu normy technicznej, który miał zostać ukończony w ciągu dwóch miesięcy od zakończenia letnich wakacji i być gotowy do przedłożenia Komisji zgodnie z dyrektywą 98/34.

17. Po przekazaniu Komisji w dniu 21 grudnia 2005 r. projektu dekretu wykonawczego ustanawiającego techniczne reguły dotyczące nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych ( 9 ) podjęła ona decyzję o wycofaniu zarzutu odnoszącego się do naruszenia art. 8 dyrektywy 98/34.

18. Natomiast w swej skardze Komisja nadal podtrzymuje zarzut dotyczący niezgodności przewidzianego w art. 2 DL 40/2003 zakazu nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów przeznaczonych do przewozu osób lub towarów z art. 28 WE i art. 11 porozumienia EOG, ponieważ według posiadanej przez nią wiedzy Republika Portugalska dotychczas nie uchyliła spornego przepisu krajowego.

IV — Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron

19. Komisja żąda w swej skardze, która wpłynęła do sekretariatu Trybunału w dniu 16 czerwca 2006 r.: 1) stwierdzenia, że Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 28 WE i 30 WE oraz art. 11 i 13 porozumienia EOG, zakazując w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 z dnia 11 marca 2003 r. nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych, ponieważ zakaz ten stanowi przeszkodę dla wprowadzenia do obrotu w Portugalii barwnych folii zgodnie z prawem wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym sygnatariuszem porozumienia EOG; 2) obciążenia Republiki Portugalskiej kosztami postępowania.

20. Rząd portugalski żąda w swej odpowiedzi na skargę, złożonej w dniu 11 września 2006 r.: 1) oddalenia skargi o stwierdzenie, że Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 28 WE i 30 WE oraz art. 11 i 13 porozumienia EOG, zakazując w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 z dnia 11 marca 2003 r. nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych, ponieważ zakaz ten stanowi przeszkodę dla wprowadzenia do obrotu w Portugalii barwnych folii zgodnie z prawem wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym sygnatariuszem porozumienia EOG, z powodu bezprzedmiotowości tego stwierdzenia, jako że Republika Portugalska postanowiła ogólnie dopuścić nanoszenie barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych; 2) obciążenia Komisji kosztami postępowania.

21. Po złożeniu repliki Komisji z dnia 21 listopada 2006 r. i dupliki rządu portugalskiego z dnia 5 lutego 2007 r. procedura pisemna została zamknięta.

22. W ramach środków przygotowawczych Trybunał skierował do stron dwa pytania, na które udzieliły one odpowiedzi.

23. Na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. swoje stanowiska przedstawili przedstawiciele Komisji i rządu portugalskiego.

V — Główne argumenty stron

24. Komisja jest zdania, że sporne uregulowanie portugalskie, które zakazuje nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych, stanowi środek o skutku równoważnym ograniczeniom ilościowym w przywozie sprzeczny z art. 28 WE i art. 11 porozumienia EOG, ponieważ zakaz ten stanowi przeszkodę dla wprowadzenia do obrotu w Portugalii barwnych folii zgodnie z prawem wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym sygnatariuszem porozumienia EOG. Należy się bowiem spodziewać, iż potencjalnie zainteresowane podmioty, przedsiębiorcy lub użytkownicy prywatni, wiedząc, że nie mogą nanosić tych folii na szyby pojazdów samochodowych, nie dokonają ich zakupu.

25. Przyznaje ona, że w przypadku braku przepisów harmonizujących na szczeblu wspólnotowym do państw członkowskich należy rozstrzyganie o zakresie, w jakim zamierzają zapewnić ochronę bezpieczeństwa ruchu drogowego na swym terytorium. Są one jednak zobowiązane do wykazania, że ich uregulowania są konieczne i proporcjonalne do osiągnięcia celu, którego osiągnięciu służą, w zakresie, w jakim mogą one, bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie utrudniać handel między państwami członkowskimi.

26. Komisja uważa, że Republika Portugalska nie przekazała stosownych informacji — na przykład analiz, sprawozdań lub statystyk, które w danym przypadku pozwalałyby przyjąć, że ograniczenia swobody przepływu towarów, takie jak będące przedmiotem niniejszego sporu, są uzasadnione względami wymienionymi w art. 30 WE i art. 11 porozumienia EOG lub nadrzędnymi wymogami interesu ogólnego, i że stosowanie barwnej folii, niezależnie od jej koloru i właściwości, co się tyczy w szczególności przepuszczalności światła, stanowi zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa ruchu drogowego.

27. Rząd portugalski nie kwestionuje faktów wskazanych w skardze. Natomiast podważa ocenę pewnych faktów dokonaną przez Komisję. Uznaje on sporny zakaz za uzasadniony, ponieważ zgodnie z art. 30 WE państwa członkowskie są upoważnione do przyjmowania przepisów niezbędnych w celu zagwarantowania wewnętrznego bezpieczeństwa i porządku oraz bezpieczeństwa ruchu drogowego.

28. Celem zakazu ustanowionego w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 było zapewnienie utrzymania możliwości obserwacji i identyfikacji osób oraz towarów we wnętrzu pojazdów samochodowych. W tym celu konieczne było zakazanie dokonywania zmian optycznych właściwości oszklenia pojazdów samochodowych przeznaczonych do przewozu osób i przestrzeni zajmowanej przez osoby w pojazdach samochodowych przeznaczonych do przewozu towarów.

29. Rząd portugalski uznaje sporny zakaz za środek służący ochronie bezpieczeństwa wewnętrznego. Rząd ten twierdzi, że jednoznaczna wizualna rozpoznawalność pasażerów pojazdu i towarów przewożonych w pojazdach jest istotna dla zapobiegania i zwalczania przestępczości oraz dla czuwania nad bezpieczeństwem ruchu drogowego, ponieważ ułatwia ona kontrolę prawidłowego obsadzenia miejsc siedzących w pojeździe oraz zgodnego z przepisami używania pasa bezpieczeństwa. Nie istnieją mniej rygorystyczne środki, które gwarantowałyby realizację celów mających za przedmiot bezpieczeństwo wewnętrzne i ruchu drogowego.

VI — Ocena prawna

A — Uwagi wprowadzające

30. Zgodnie z motywami dyrektywy 92/22 przyjęcie tego aktu wspólnotowego należy do środków, które zostały podjęte w celu stopniowego ustanawiania rynku wewnętrznego w terminie upływającym w dniu 31 grudnia 1992 r., przy zastosowaniu metody całkowitej harmonizacji. Celem tej inicjatywy prawodawczej było zniesienie istniejących różnic, które mogłyby być przyczyną barier w obrocie handlowym, poprzez wprowadzenie zharmonizowanej procedury homologacji części i związanego z tym zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących bezpiecznych szyb.

31. Naniesienie znaku homologacji typu EWG części (względnie „znaku homologacji WE części” zgodnie z terminologią wprowadzoną przez dyrektywę 2001/92) na każdą bezpieczną szybę zgodną z homologowanym typem eliminuje konieczność przeprowadzania kontroli technicznych danego typu szyby w pozostałych państwach członkowskich. Niemniej obok celu ustanowienia rynku wewnętrznego uwzględnione powinny zostać również wymogi w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego w obliczu różnego rodzaju ryzyka wynikającego ze stosowania tych szyb.

32. Artykuł 5 DL 40/2003 nakazuje portugalskiej dyrekcji generalnej ds. ruchu drogowego odmówić wydania homologacji typu WE dla tych modeli pojazdów, które nie odpowiadają przepisom DL 40/2003 odnoszącym się do bezpiecznego oszklenia. Bezspornie chodzi tu o naruszenie określonego w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 zakazu nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych przeznaczonych do przewozu osób lub towarów.

33. Mając na względzie okoliczność, że wydawanie homologacji typu WE określone jest przepisami dyrektywy 92/22, możliwe byłoby rozważenie w pierwszej kolejności wykorzystania jej przepisów jako kryterium oceny ewentualnego uchybienia w niniejszym sporze. Przeciwko temu przemawia jednak okoliczność, że dyrektywa ta, jak wspomniano na wstępie, ma wprawdzie zastosowanie do szyb przyciemnianych, ale jednak nie do barwnych folii. Środki krajowe odnoszące się do tej dziedziny nie zostały więc zharmonizowane na szczeblu wspólnotowym. Jednakże w braku wspólnych lub zharmonizowanych norm państwa członkowskie nadal zobowiązane są przestrzegać podstawowych swobód ustanowionych w traktacie, do których należy swoboda przepływu towarów jako jedna z fundamentalnych zasad ( 10 ).

34. W razie braku harmonizacji w tej dziedzinie materialnoprawne ramy, w świetle których Trybunał musi ocenić zgodność spornych portugalskich przepisów z prawem wspólnotowym, rozciągają się więc na normy prawa pierwotnego zawarte w traktacie WE oraz porozumieniu EOG dotyczące swobody przepływu towarów ( 11 ).

35. Mając na uwadze procesowy rozkład ciężaru kompletnego przedstawienia stanu faktycznego i ciężaru dowodu, należy zwrócić uwagę, iż w ramach postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w trybie art. 226 WE to na Komisji spoczywa obowiązek wykazania takiego uchybienia. Natomiast do pozwanego państwa członkowskiego należy rzeczowe i szczegółowe zakwestionowanie powołanych danych i wynikających z nich wniosków ( 12 ).

B — Ograniczenia swobody przepływu towarów

36. Swobodę przepływu towarów gwarantuje w szczególności zakaz ograniczeń ilościowych w przywozie oraz wszelkich środków o skutku równoważnym między państwami członkowskimi Wspólnoty Europejskiej, ustanowiony na podstawie art. 28 WE. Artykuł 11 porozumienia EOG jest w swej normatywnej wymowie identyczny z tym przepisem prawa wspólnotowego ( 13 ).

37. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zakaz środków o skutku równoważnym ograniczeniom, o których mowa w art. 28 WE, dotyczy wszelkich przepisów państw członkowskich dotyczących handlu mogących bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie utrudniać handel wewnątrz Wspólnoty ( 14 ). Nawet jeśli środek krajowy nie ma na celu regulowania obrotu handlowego między państwami członkowskimi, decydujące znaczenie ma jego skutek dla handlu wewnątrz Wspólnoty, niezależnie od tego, czy skutek ten ma charakter rzeczywisty, czy potencjalny ( 15 ).

38. Zważywszy na wszystkie okoliczności faktyczne przedstawione Trybunałowi do oceny, w mojej opinii nie istnieją żadne wątpliwości co do tego, że sporny zakaz określony w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 stanowi środek o skutku równoważnym w rozumieniu tej definicji. Tego typu zakaz jest bowiem, nawet jeśli jest stosowany bez rozróżnienia i tym samym nie ma charakteru dyskryminującego, zarówno ze swej natury ukierunkowany, jak też pod względem swego skutku odpowiedni, aby utrudniać lub nawet uniemożliwić wprowadzenie do obrotu w Portugalii barwnych folii zgodnie z prawem wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym sygnatariuszem porozumienia EOG.

39. Rząd portugalski przyznaje, że zakaz ten stanowi przeszkodę w handlu będącymi przedmiotem sporu barwnymi foliami w Portugalii lub kształtuje go w sposób mniej korzystny w stosunku do okresu sprzed wejścia w życie DL 40/2003. Tym samym ograniczający charakter tego przepisu nie jest kwestionowany.

40. Zakaz ogólny, taki jak przewidziany w art. 2 ust. 1 DL 40/2003, rzeczywiście może powstrzymać potencjalnych kupujących już od nabycia, a nie dopiero od stosowania tego rodzaju barwnych folii. Jak Komisja słusznie podnosi, oceniając rzecz z punktu widzenia doświadczenia życiowego, należy się bowiem spodziewać, że osoby potencjalnie zainteresowane, a wśród nich przedsiębiorcy lub użytkownicy prywatni, wiedząc, że nie mogą nanosić folii na szyby pojazdów samochodowych, odstąpią od zakupu takich folii ( 16 ).

41. Powyższe stwierdzenie jest tym bardziej słuszne, że z argumentów stron wynika, iż możliwość wykorzystania omawianych folii w innych celach, na przykład na dużych oszklonych powierzchniach w obrębie mieszkalnym, w oranżerii lub w szklarniach nie wchodzi w rachubę. Wedle informacji dostarczonych przez Komisję folie te różnią się od folii ochronnych stosowanych zwykle w mieszkaniach lub powszechnie w budynkach zarówno składem tworzywa, jak też metodą ich przemysłowej produkcji. Oba rodzaje folii posiadają ponadto inne właściwości techniczne odnoszące się do ich formy, barwy oraz przepuszczalności światła, z tym skutkiem, że w żadnym razie nie mogą one być uznane za wymienne. Stwierdzenia tego nie podważa w żadnym razie argument rządu portugalskiego, że na producencie spoczywa obowiązek określenia w danym przypadku ich przeznaczenia. Bowiem akurat przy określaniu przewidywanego przeznaczenia producent będzie musiał z reguły uwzględnić główne aspekty takie jak estetykę, warunki pogodowe oraz specyfikę struktury powierzchni i z tego powodu zaprojektować i wytworzyć produkt, tak aby posiadał on pożądane właściwości. W związku z tym zakaz będący przedmiotem sporu w niniejszej sprawie może zamknąć wszystkie drogi zbytu dla producentów i dystrybutorów.

42. Odrzucić należy zastrzeżenie rządu portugalskiego, zgodnie z którym wskutek późniejszej rezygnacji państwa portugalskiego z tego zakazu nie istnieje już żadne prawne ograniczenie, które mogłoby utrudniać wprowadzenie do obrotu w Portugalii tego rodzaju barwnych folii. Prawdą jest, że Republika Portugalska była pierwotnie gotowa zastosować się do zawartego w uzasadnionej opinii wymogu Komisji dotyczącego uchylenia tego zakazu, gdy postanowiła przekształcić projekt dekretu wykonawczego ustanawiającego techniczne reguły dotyczące nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych ( 17 ), który już dopuszczał wydawanie homologacji typu dla takich barwnych folii, w projekt dekretu z mocą ustawy ( 18 ). Według informacji pochodzących od rządu portugalskiego przekształcenie formy prawnej powinno mianowicie zapewnić, że ten akt prawny uzyska w ramach portugalskiego systemu prawnego rangę ustawy, przez co zostałoby dokonane jawne i formalne uchylenie zakazu określonego w art. 2 ust. 1 DL 40/2003. Niemniej, jak rząd ten sam przyznaje, zamierzenie to nie zostało jeszcze sfinalizowane, ponieważ Komisja nie wydała opinii dotyczącej przeformułowanego brzmienia spornego przepisu prawnego.

43. W tym względzie należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału istnienie uchybienia powinno być oceniane według sytuacji, w której państwo członkowskie znajdowało się w chwili upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, w związku z czym zmiany, które nastąpiły w późniejszym okresie, nie mogą być brane pod uwagę ( 19 ). Nie wyklucza to jednak tego, że w sytuacji gdy właściwe przepisy krajowe zmieniły się w sposób fundamentalny pomiędzy chwilą upływu terminu wyznaczonego do zastosowania się do uzasadnionej opinii a złożeniem skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, zmiana ta może pozbawić wyrok, który ma być wydany przez Trybunał, w znacznej części jego użyteczności — w takiej sytuacji korzystniej byłoby, gdyby Komisja nie wnosiła skargi, lecz wydała nową uzasadnioną opinię, precyzującą zarzuty, które pragnie podtrzymać w związku ze zmienionymi okolicznościami ( 20 ). W niniejszej sprawie taka fundamentalna późniejsza zmiana stanu prawnego jednak jednoznacznie nie nastąpiła, ponieważ Republika Portugalska, inaczej niż jak pierwotnie zapewniała, nie uchyliła zakazu ustanowionego w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 przez przyjęcie dekretu z mocą ustawy, lecz nadal pozostawiła go w mocy ( 21 ).

44. W obliczu niezdecydowanej postawy Republiki Portugalskiej w ramach zapowiedzianego uchylenia spornego zakazu i częściowo sprzecznych wyjaśnień rządu portugalskiego dotyczących obecnego etapu procedury ustawodawczej, uważam, że dzisiejsza sytuacja prawna w Portugalii nie spełnia wymogów w zakresie pewności prawa i jasności.

45. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w celu zapewnienia pełnego stosowania prawa wspólnotowego państwa członkowskie muszą nie tylko dostosować swoje prawo do prawa wspólnotowego, lecz również stworzyć tak precyzyjną, jasną i przejrzystą sytuację, aby jednostki mogły poznać całość ich praw i powołać się na nie przed sądem krajowym ( 22 ). Jak już wskazałam w mojej opinii w sprawie C-319/06 Komisja przeciwko Luksemburgowi ( 23 ), zasada ta ma zastosowanie tym bardziej wówczas, jeśli prawo państwa członkowskiego nakłada na jednostki obowiązki i grozi sankcjami w przypadku działania naruszającego te obowiązki. W niniejszej sprawie pewne jest, iż portugalska dyrekcja ds. ruchu drogowego zgodnie z art. 5 DL 40/2003, w przypadku naruszenia przedmiotowego zakazu, musi odmówić wydania homologacji typu WE. Ponadto naruszenie zakazu używania barwnych folii zagrożone jest sankcjami o charakterze porządkowym lub policyjnym ( 24 ). Artykuł 2 ust. 2 DL 40/2003 przewiduje w tym zakresie grzywnę w wysokości od 30 do 150 EUR, przy czym na podstawie ust. 3 sankcji podlega również zaniedbanie.

C — Względy uzasadniające

46. Należy jednak zbadać, czy uregulowania te mimo swego ograniczającego skutku dla handlu wewnątrzwspólnotowego mogą być uzasadnione jednym ze względów wskazanych w art. 30 WE lub jednym z nadrzędnych wymogów interesu ogólnego określonych w orzecznictwie Trybunału, i czy w danym przypadku takie ograniczenie jest odpowiednie do realizacji założonego celu i nie wykracza poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia ( 25 ).

47. W niniejszej sprawie rząd portugalski podnosi, że omawiany zakaz przewidziany w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 jest uzasadniony względami wewnętrznego bezpieczeństwa publicznego oraz bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zakaz ten został bowiem wprowadzony w tym celu, aby zapewnić widoczność wnętrza pojazdu samochodowego z zewnątrz. Celem tego zakazu nie było zatem utrzymanie odpowiedniej widoczności dla kierowcy poprzez zachowanie właściwej przepuszczalności światła przez szyby, lecz umożliwienie właściwym władzom bezpośredniej kontroli przestrzegania zasad ruchu drogowego w trakcie zwykłej obserwacji pojazdów samochodowych i ich pasażerów. Twierdzi on, że jednoznaczna wizualna identyfikacja pasażerów i towarów w pojazdach jest istotna dla zapobiegania i zwalczania przestępczości oraz dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, ponieważ ułatwia kontrolę prawidłowego obsadzenia miejsc siedzących w pojeździe oraz zgodnego z przepisami używania pasa bezpieczeństwa.

48. Rząd portugalski powołuje się więc na dwa różne względy uzasadniające, po pierwsze na konieczność zapobiegania i zwalczania przestępczości, a po drugie na wymogi bezpieczeństwa w zakresie ruchu drogowego, które chociaż mają swe korzenie w sferze porządku i bezpieczeństwa publicznego ( 26 ), ze względów systematyki powinny być badane oddzielnie.

1. Konieczność zapobiegania i zwalczania przestępczości

49. Interes państwa w skutecznym zwalczaniu przestępczości da się przyporządkować do sfery porządku i bezpieczeństwa publicznego, przy czym oba te pojęcia są wyraźnie wymienione jako względy uzasadniające w art. 30 WE i art. 13 porozumienia EOG.

50. Ochrona porządku i bezpieczeństwa publicznego została uznana w orzecznictwie Trybunału za cel uzasadniający środki państw członkowskich ograniczające podstawowe swobody, przeważnie w ramach swobody przepływu pracowników ( 27 ), swobody przedsiębiorczości, swobody przepływu usług, w zakresie prawa stowarzyszeniowego Wspólnoty z państwami trzecimi ( 28 ) oraz, chociaż rzadziej, w związku ze swobodą przepływu towarów ( 29 ). Do uprawnionych celów, uzasadniających ograniczenie swobody przepływu towarów względami porządku publicznego zgodnie z art. 30 WE należy przykładowo konieczność wykrywania i ścigania handlu kradzionymi samochodami ( 30 ), zatrzymywanie unieważnionych srebrnych monet w celu przetopienia ich przez państwo ( 31 ) i zwalczanie oszustw w związku z refundacjami wywozowymi ( 32 ).

51. Zasadniczo państwa członkowskie mogą co do istoty nadal swobodnie ustalać zgodnie z ich potrzebami krajowymi warunki, które wymagane są przez porządek publiczny i bezpieczeństwo publiczne. Należy przy tym jednak zawsze mieć na względzie, że w przypadku pojęć porządku i bezpieczeństwa publicznego chodzi o autonomiczne pojęcia prawa wspólnotowego, które określają zakres zastosowania podstawowych swobód i z tego względu należy je definiować w sposób autonomiczny, a nie w oparciu o jeden czy kilka krajowych systemów prawnych ( 33 ). Odwołanie się do znaczenia danych pojęć przypisywanych im w krajowych systemach prawnych państw członkowskich wykluczone jest przede wszystkim wówczas, gdy chodzi o pojęcia, które zezwalają państwom członkowskim na ograniczanie podstawowych swobód lub innych praw przyznanych jednostkom. Chybione byłoby zatem przyjmowanie analogii przykładowo z przyjętego w krajowych przepisach policyjnych pojęcia porządku i bezpieczeństwa publicznego, bez uwzględnienia specyfiki prawa wspólnotowego oraz celów traktatu ( 34 ). Moim zdaniem brak jest merytorycznego uzasadnienia dla przenoszenia na prawo wspólnotowe tradycyjnego rozróżnienia określonego w prawie krajowym między środkami policyjnymi w ramach zapobiegania przestępczości jako częścią policyjnego zapobiegania zagrożeniom z jednej strony, a środkami represyjnymi jako częścią ścigania karnego z drugiej strony, w związku z czym również wspomniane przez rząd portugalski policyjne środki zapobiegania przestępczości, zwłaszcza jeśli są one omawiane w sposób tak nieokreślony lub niedokładny jak w niniejszym przypadku, muszą zostać objęte pojęciem porządku publicznego, o którym mowa w art. 30 WE i art. 13 porozumienia EOG.

52. Pojęcia porządku i bezpieczeństwa publicznego podlegają wykładni dokonywanej przez Trybunał ( 35 ), w związku z czym państwa członkowskie nie mogą określać ich zakresu w sposób jednostronny i bez kontroli przez instytucje Wspólnoty. Jako wyjątki od swobód podstawowych podlegają one wykładni ścisłej. Nie wyklucza to tego, że szczególne okoliczności uzasadniać będą powołanie się na pojęcia porządku i bezpieczeństwa publicznego, w związku z czym państwom członkowskim należy w danym przypadku przyznać swobodę uznania w granicach określonych przez traktat ( 36 ).

53. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem odwołanie się przez władze krajowe do pojęcia porządku publicznego wymaga w każdym wypadku istnienia, oprócz zakłócenia porządku społecznego, jakim jest każde naruszenie prawa, rzeczywistego i dostatecznie poważnego zagrożenia podstawowego interesu społeczeństwa ( 37 ). W niniejszej sprawie rząd portugalski nie przedstawił jednak żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na ewentualne poważne zagrożenie porządku publicznego w Portugalii. W rezultacie wyłączone jest odwołanie się do art. 30 WE i art. 13 porozumienia EOG w celu uzasadnienia zakazu przewidzianego w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 ze względów zapobiegania i zwalczania przestępczości.

2. Wymogi w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego

54. Ponieważ rząd portugalski podnosi, że omawiany zakaz został przyjęty w celu zapewnienia bezpieczeństwa kierowców pojazdów samochodowych, należy stwierdzić, że cel ten nie jest wyraźnie wymieniony w art. 30 WE i art. 13 porozumienia EOG. Niemniej bezpieczeństwo ruchu drogowego stanowi bezspornie cel, do którego realizacji dąży prawo wspólnotowe ( 38 ). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jest on również uznany za nadrzędny wymóg interesu ogólnego, który może uzasadniać ograniczenie swobody przepływu towarów ( 39 ).

55. Ponadto do względów uzasadniających wymienionych w art. 30 WE i art. 13 porozumienia EOG należy również ochrona zdrowia i życia ludzi. W tym przypadku chodzi o dobra prawne, których ochrona znajduje się w centralnym punkcie zapobiegania wypadkom drogowym w skali wspólnotowej ( 40 ). Ponieważ pojęcie bezpieczeństwa ruchu drogowego obejmuje m.in. zarówno ochronę zdrowia, jak również życia ludzi w związku z warunkami ruchu drogowego, należy dalej za punkt wyjścia przyjąć szczególny stosunek między tymi dobrami prawnymi, co wymaga przeprowadzenia analizy prawnej w pierwszym rzędzie w świetle względu uzasadniającego, jakim jest bezpieczeństwo ruchu drogowego.

56. Większa przepuszczalność światła bezpiecznych szyb oraz szyb przednich w pojazdach samochodowych ułatwia przeprowadzanie kontroli policyjnych i przyczynia się do bezpieczeństwa w ruchu drogowym, umożliwiając policji sprawdzenie w trakcie zwykłej obserwacji ruchu drogowego, czy nie zostało przekroczone maksymalne obsadzenie miejsc siedzących i czy przestrzegany był ustawowy obowiązek stosowania pasów bezpieczeństwa ( 41 ). W tym względzie zakaz nanoszenia barwnych folii jest z pewnością odpowiedni do osiągnięcia celu bezpieczeństwa ruchu drogowego.

57. Niemniej dochodzę do wniosku, że sporny zakaz przewidziany w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 nie wytrzymuje oceny prawnej w odniesieniu do jego zgodności z prawem wspólnotowym z uwagi na naruszenie zasady proporcjonalności.

D — Proporcjonalność

58. Z jednej strony bezsprzeczne jest, że w braku przepisów harmonizujących do państw członkowskich należy decyzja w granicach wyznaczonych przez traktat co do poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi, jaki zamierzają zapewnić ( 42 ). Bezsprzeczne jest również, że skuteczna ochrona tak ważnych dóbr prawnych jak wymienione właśnie „zdrowie” i „życie” lub szczególnie „bezpieczeństwo ruchu drogowego” wymaga niejednokrotnie prewencyjnych środków ze strony władz krajowych, w związku z czym co do zasady w sferze uznania państw członkowskich pozostaje określenie tego, jak rygorystyczne powinny być przeprowadzane kontrole ( 43 ).

59. Z drugiej strony nie zmienia to faktu, że odstępstwo od zasady swobodnego przepływu towarów może zostać uzasadnione w oparciu o art. 30 WE lub nadrzędne wymogi interesu ogólnego jedynie wtedy, gdy władze krajowe wykażą, że jest ono niezbędne do osiągnięcia jednego lub kilku z wymienionych w tym artykule celów, i że jest ono zgodne z zasadą proporcjonalności ( 44 ). Ponadto uważam w tym względzie za nieodzowne zwrócić uwagę na fakt, że powoływaniu przez państwa członkowskie względów uzasadniających powinny towarzyszyć odpowiednie dowody lub analiza przydatności oraz proporcjonalności środka ograniczającego przyjętego przez to państwo, jak również precyzyjne dane na poparcie jego argumentów ( 45 ).

60. Republika Portugalska nie przekazała Trybunałowi odpowiednich informacji — przykładowo analiz, sprawozdań lub statystyk — które w danym przypadku pozwalałyby na wniosek, że ograniczenia swobody przepływu towarów takie jak te będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są uzasadnione względami wskazanymi w art. 30 WE i art. 13 porozumienia EOG lub nadrzędnymi wymogami interesu ogólnego, i że stosowanie barwnej folii, niezależnie od jej koloru i właściwości, w szczególności co się tyczy przepuszczalności światła, stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

61. Wykazanie takiego zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego byłoby tym bardziej konieczne, że Republika Portugalska nie zakazuje używania przyciemnionych szyb, mimo że są one podobne do będących przedmiotem sporu barwnych folii — nie gwarantują stuprocentowej widoczności. Odmienne traktowanie co do zasady tych samych okoliczności faktycznych stawia wysokie wymogi co do uzasadnienia ograniczenia swobody przepływu towarów. W konsekwencji Republika Portugalska ani podczas postępowania poprzedzającego wniesienie skargi, ani podczas postępowania przed Trybunałem nie spełniła ciążącego na niej obowiązku kompletnego przedstawienia i udowodnienia okoliczności faktycznych.

62. Niezależnie od powyższego absolutny zakaz stosowania omawianych folii okazuje się być środkiem nieproporcjonalnym do zagwarantowania bezpieczeństwa ruchu drogowego, bowiem, jak trafnie wskazuje Komisja, państwa członkowskie mogą na podstawie dyrektywy 2001/92 w każdym razie żądać, aby minimalna przepuszczalność światła oszklenia wynosiła na słupku B 70%, a w odniesieniu do szyb przednich co najmniej 75%. Regulamin nr 43 jest bowiem prawnie skuteczny w systemie prawa wspólnotowego, a tym samym w systemach prawnych wszystkich państw członkowskich. Po pierwsze, regulamin nr 43 w drodze decyzji Rady 97/836/WE z dnia 27 listopada 1997 r. w związku z przystąpieniem Wspólnoty Europejskiej do zrewidowanego Porozumienia Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych z dnia 20 marca 1958 r. ( 46 ) został włączony do prawa wspólnotowego ze skutkiem od dnia 24 marca 1998 r. Na podstawie art. 300 ust. 7 WE porozumienie i regulamin nr 43 wiążą zarówno Wspólnotę, jak i jej państwa członkowskie. Ponadto dyrektywa 2001/92 odsyła w swym motywie trzecim i w załączniku IIB do regulaminu nr 43, który określa różne techniczne specyfikacje w zakresie właściwości i montażu szyb, w tym również wspomniane minimalne poziomy przepuszczalności światła, w związku z czym te techniczne specyfikacje należy w odpowiedni sposób uwzględniać w ramach kontroli homologacji zgodnie z dyrektywą 92/22.

63. Mając na względzie okoliczność, że wprowadzenie w skali wspólnotowej minimalnych poziomów przepuszczalności światła jest wyrazem dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego ( 47 ), do osiągnięcia tego celu byłoby całkowicie wystarczające żądanie, aby te poziomy graniczne nie były przekraczane w przypadku właściwego używania omawianych folii, to jest po naniesieniu tych folii na szyby pojazdów samochodowych. Prowadziłoby to ostatecznie do ograniczenia obowiązującego obecnie zakazu w ten sposób, że zakazane pozostaje jedynie stosowanie tych folii, które z powodu niedostatecznej przepuszczalności światła nie zapewniają przestrzegania ustalonych poziomów granicznych. Ponadto wskazane byłoby dalsze, przestrzenne ograniczenie tego zakazu, a mianowicie odnoszące się do oszklenia, które faktycznie umożliwia policyjną kontrolę ruchu drogowego. Ograniczenie to obejmowałoby zarówno szyby przednie pojazdu samochodowego, jak też szyby wzdłuż miejsc siedzących dla pasażerów, ale nie szyby tylne. W ten sposób zapewniona byłaby nie tylko policyjna kontrola uczestników ruchu drogowego poprzez zwykłą obserwację, lecz również taki środek, odmiennie niż w przypadku spornego zakazu, praktycznie nie oddziaływałby na swobodę przepływu towarów. Poprzez absolutny zakazu używania omawianych folii na podstawie art. 2 ust. 1 DL 40/2003 uregulowanie portugalskie jednoznacznie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia założonego celu. W rezultacie ten krajowy środek państwa członkowskiego w odniesieniu do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego nie może być uznany ani za konieczny, ani za odpowiedni.

64. Rząd portugalski bez wątpienia temu wyraźnie nie zaprzecza, gdy w swej duplice podnosi, że nie jest niemożliwe rozważenie możliwości innych rozwiązań, ewentualnie także koncepcji o charakterze nienormatywnym. Nie przedstawił on jednak dowodu dla swej tezy, że tamte alternatywne koncepcje nie są odpowiednie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

65. Przepisy krajowe zawarte w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 nie mogą — ze względu na naruszenie zasady proporcjonalności — być uzasadnione względami związanymi z bezpieczeństwem ruchu drogowego. Uregulowania te należy zatem uznać za sprzeczne z art. 28 WE i art. 11 porozumienia EOG.

66. Dochodzę w związku z tym do wniosku, że Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 28 WE i 30 WE oraz art. 11 i 13 porozumienia EOG, zakazując w art. 2 ust. 1 DL 40/2003 nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych, ponieważ zakaz ten stanowi przeszkodę dla wprowadzenia do obrotu w Portugalii barwnych folii zgodnie z prawem wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym sygnatariuszem porozumienia EOG.

VII — W przedmiocie kosztów

67. Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Republika Portugalska przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami.

VIII — Wnioski

68. Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję, aby Trybunał: 1) stwierdził, że Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 28 WE i 30 WE oraz art. 11 i 13 Porozumienia z dnia 2 maja 1992 r. o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zakazując w art. 2 ust. 1 Decreto-Lei nr 40/2003 z dnia 11 marca 2003 r. nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych, ponieważ zakaz ten stanowi przeszkodę dla wprowadzenia do obrotu w Portugalii barwnych folii zgodnie z prawem wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym sygnatariuszem porozumienia EOG; 2) obciążył Republikę Portugalską kosztami postępowania.

( 1 ) Język oryginału: niemiecki.

( 2 ) Dz.U. 1994, L 1, s. 3.

( 3 ) Dyrektywa Komisji z dnia 30 października 2001 r. dostosowująca do postępu technicznego dyrektywę Rady 92/22/EWG w sprawie bezpiecznych szyb i materiałów do szyb w pojazdach silnikowych i ich przyczepach oraz dyrektywę Rady 70/156/EWG odnoszącą się do homologacji typu pojazdów silnikowych i ich przyczep (Dz.U. L 291, s. 24).

( 4 ) Dyrektywa Rady z dnia 31 marca 1992 r. w sprawie bezpiecznych szyb i materiałów do szyb w pojazdach silnikowych i ich przyczepach (Dz.U. L 129, s. 11).

( 5 ) Od końca lat 50. na szczeblu międzynarodowym harmonizowane są, z myślą o konsumentach, techniczne wymogi dotyczące pojazdów silnikowych w celu zniesienia ograniczeń w handlu pojazdami silnikowymi i częściami zamiennymi do nich. Podstawę stanowi porozumienie zawarte w dniu 20 marca 1958 r. w ramach Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ), zmienione ze skutkiem od dnia 16 października 1995 r. Sygnatariuszami porozumienia („Rewizja 2 Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań”) jest obecnie 47 podmiotów, w tym Wspólnota Europejska (zob. w tym względzie B. Sündermann, Internationale Harmonisierung der technischen Vorschriften für Kraftfahrzeuge und Übernahme in deutsches Recht, Straßenverkehrsrecht — Zeitschrift für die Praxis des Verkehrsjuristen, 2006, s. 49, 50). Na mocy tego porozumienia został przyjęty regulamin nr 43 określający jednolite warunki homologacji materiałów stanowiących bezpieczne oszklenie i ich montażu w pojazdach. Zgodnie z postanowieniami dotyczącymi zakresu zastosowania tego regulaminu ma on zastosowanie do materiałów stanowiących bezpieczne oszklenie, które są przeznaczone do montażu w pojazdach silnikowych i ich przyczepach jako szyby przednie, inne szyby zewnętrzne lub przegrody wewnętrzne oraz do ich montażu; nie ma on zastosowania do szkieł do urządzeń oświetleniowych i urządzeń sygnalizacji świetlnej oraz do tablicy rozdzielczej, ani do specjalnych kuloodpornych szyb. Regulamin ten nie ma również zastosowania do szyb podwójnych.

( 6 ) Punkt 4 załącznika 21do regulaminu nr 43, zatytułowany „Szczególne wymogi dla pojazdów klasy M i N” (zob. pkt 4.1.1, 4.2.1.1, 4.2.2.1).

( 7 ) Diário da República I, Série-A, No 59 z dnia 11 marca 2003 r.

( 8 ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz.U. L 204, s. 37).

( 9 ) Projekt dekretu wykonawczego ustanawiającego techniczne reguły dotyczące nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych (projecto de decreto regulamentar que establece condições técnicas para a afixação de películas coloridas nos vidros dos veículos automóveis).

( 10 ) Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c) WE działalność Wspólnoty obejmuje rynek wewnętrzny, charakteryzujący się zniesieniem między państwami członkowskimi przeszkód w szczególności w swobodnym przepływie towarów. Ponadto art. 14 ust. 2 WE stanowi, że „[r]ynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, […] zgodnie z postanowieniami niniejszego traktatu”. Postanowienia te zawarte są zwłaszcza w art. 28 WE i nast. Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 9 grudnia 1997 r. w sprawie C-265/95 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I-6959, pkt 24 i nast. Dążeniem porozumienia EOG jest zgodnie z jego art. 1 ust. 1 „wspieranie stałego i zrównoważonego wzmacniania stosunków handlowych i gospodarczych między Umawiającymi się Stronami na równych warunkach konkurencji oraz przestrzegania tych samych zasad, w celu stworzenia jednorodnego Europejskiego Obszaru Gospodarczego”. Zgodnie z jego art. 1 ust. 2 lit. a), aby osiągnąć te cele, stowarzyszenie obejmuje m.in. swobodny przepływ towarów. Dziedzina ta regulowana jest zgodnie z przepisami art. 8 i nast. porozumienia. Zobacz w tym względzie wyrok Trybunału EFTA z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie E-1/94 Restamark, 1994–1995 EFTA Court Report, 14, pkt 46 i nast.

( 11 ) Wynika to a contario z orzecznictwa Trybunału, zgodnie z którym, gdy jakaś dziedzina jest przedmiotem wyczerpującej harmonizacji wspólnotowej, wszystkie związane z nią przepisy krajowe powinny być oceniane w świetle tych przepisów harmonizujących, a nie prawa pierwotnego (zob. podobnie wyroki: z dnia 12 października 1993 r. w sprawie C-37/92 Vanacker i Lesage, Rec. s. I-4947, pkt 9; z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawie C-324/99 DaimlerChrysler, Rec. s. I-9897, pkt 32; z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie C-322/01 Deutscher Apothekerverband, Rec. s. I-14887, pkt 64 i z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie C-309/02 Radlberger Getränkegesellschaft i Spitz, Zb.Orz. s. I-11763, pkt 53). Podobnie również L. Dubois, C. Blumann, Droit matériel de l’Union européenne, 4e éd., Paris 2006, pkt 430, s. 275, zgodnie z którym przepisy harmonizujące ograniczają kompetencje państw członkowskich określone w art. 30 WE. Podczas gdy całkowita harmonizacja zakazuje im ograniczania swobody przepływu towarów, harmonizacja częściowa przyznaje im pewną swobodę działania w granicach ustalonych przez zharmonizowane prawo.

( 12 ) Wyrok z dnia 22 września 1988 r. w sprawie 272/86 Komisja przeciwko Grecji, Rec. s. 4875, pkt 21.

( 13 ) Zobacz ww. wyrok Trybunału EFTA w sprawie Restamark, pkt 46 i wyrok Trybunału EFTA z dnia 27 czerwca 1997 r. w sprawie E-6/96 Tore Willemsen, 1997 EFTA Court Report, 3, pkt 43, zgodnie z którym art. 11 porozumienia EOG jest identyczny co do treści z art. 28 WE. Zobacz również wyrok Trybunału z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie C-143/06 Ludwigs-Apotheke, Zb.Orz. s. I-9623, pkt 42, zgodnie z którym „reguły dotyczące ograniczeń w swobodnym przepływie towarów, zawarte w art. 11 i 13 tego porozumienia, są zasadniczo identyczne z postanowieniami art. 28 WE i 30 WE”.

( 14 ) Zobacz wyroki: z dnia 11 lipca 1974 r. w sprawie 8/74 Dassonville, Rec. s. 837, pkt 5; z dnia 24 listopada 1993 r. w sprawach połączonych C-267/91 i C-268/91 Keck i Mithouard, Rec. s. I-6097, pkt 11), z dnia 16 listopada 2000 r. w sprawie C-217/99 Komisja przeciwko Belgii, Rec. s. I-10251, pkt 16, z dnia 19 czerwca 2003 r. w sprawie C-420/01 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I-6445, pkt 25, z dnia 23 września 2003 r. w sprawie C-192/01 Komisja przeciwko Danii, Rec. s. I-9693, pkt 39, z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie C-41/02 Komisja przeciwko Niderlandom, Zb.Orz. s. I-11375, pkt 39, z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie C-147/04 De Groot en Slot Allium i Bejo Zaden, Zb.Orz. s. I-245, pkt 71, z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C-65/05 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. s. I-10341, pkt 27, z dnia 15 marca 2007 r. w sprawie C-54/05 Komisja przeciwko Finlandii, Zb.Orz. s. I-2473, pkt 30 i z dnia 20 września 2007 r. w sprawie C-297/05 Komisja przeciwko Niderlandom, Zb.Orz. s. I-7467, pkt 53.

( 15 ) Zobacz pkt 39 opinii rzecznika generalnego J. Mazáka z dnia 8 lutego 2007 r. w sprawie C-254/05 Komisja przeciwko Belgii (wyrok z dnia 7 czerwca 2007 r., Zb.Orz., s. I-4269).

( 16 ) Zobacz pkt 20 skargi Komisji.

( 17 ) Wyżej wymienionego w przypisie 9.

( 18 ) Z motywów projektu dekretu wykonawczego (załącznik VI do skargi), który został przekazany Komisji przez stałego przedstawiciela Portugalii przy Unii Europejskiej pismem z dnia 21 grudnia 2005 r., wynika, że zdaniem Komisji Europejskiej Republika Portugalska wprowadziła ograniczenia swobodnego przepływu towarów, które są sprzeczne z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską. Ponadto przeczytać w nich można, iż Republika Portugalska jest gotowa zastosować się do żądania Komisji Europejskiej, poprzez przyjęcie minimalnych reguł technicznych odnoszących się do nanoszenia barwnych folii na szyby pojazdów samochodowych, uwzględniających zarówno wymogi bezpieczeństwa w zakresie ruchu drogowego, jak też swobody przepływu towarów. Artykuł 8 ust. 1 projektu stanowi, że dla folii odpowiadających przepisom tego aktu wydawana jest krajowa homologacja typu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 homologacje wydane w innych państwach członkowskich uznaje się za równoważne. Artykuł 9 stanowi, że na foliach tych musi być umieszczony stosowny znak homologacji w widocznej formie.

( 19 ) Wyroki: z dnia 17 września 1996 r. w sprawie C-289/94 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I-4405, pkt 20, z dnia 12 grudnia 1996 r. w sprawie C-302/95 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I-6765, pkt 13, z dnia 3 lipca 1997 r. w sprawie C-60/96 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I-3827, pkt 15, z dnia 30 listopada 2000 r. w sprawie C-384/99 Komisja przeciwko Belgii, Rec. s. I-10633, pkt 16, z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie C-147/00 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I-2387, pkt 26, z dnia 21 czerwca 2001 r. w sprawie C-119/00 Komisja przeciwko Luksemburgowi, Rec. s. I-4795, pkt 14, z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie C-29/01 Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. s. I-2503, pkt 11, z dnia 6 marca 2003 r. w sprawie C-211/02 Komisja przeciwko Luksemburgowi, Rec. s. I-2429, pkt 6 i 28, z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie C-119/04 Komisja przeciwko Włochom, Zb.Orz. s. I-6885, pkt 27, i ww. wyrok z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie Komisja przeciwko Belgii, pkt 39.

( 20 ) Wyroki: z dnia 9 grudnia 2004 r. w sprawie C-177/03 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I-11671, pkt 21 i z dnia 1 lutego 2005 r. w sprawie C-203/03 Komisja przeciwko Austrii, Zb.Orz. s. I-935, pkt 27–32.

( 21 ) Niczego nie zmienia tu okoliczność, że rząd portugalski, jak podniesiono podczas procedury ustnej, w dniu 31 października 2007 r. zatwierdził projekt ustawy, która przewiduje uchylenie art. 2 ust. 1 DL 40/2003. Według informacji pochodzących od rządu portugalskiego ustawa ta wejdzie w życie dopiero po jej opublikowaniu w dzienniku urzędowym Republiki Portugalskiej.

( 22 ) Zobacz podobnie w odniesieniu do dyrektyw wyroki: z dnia 28 lutego 1991 r. w sprawie C-360/87 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I-791, pkt 12 i z dnia 15 czerwca 1995 r. w sprawie C-220/94 Komisja przeciwko Luksemburgowi, Rec. s. I-1589, pkt 10. Zobacz ponadto wyroki: z dnia 18 stycznia 2001 r. w sprawie C-162/99 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I-541, pkt 22–25, z dnia 6 marca 2003 r. w sprawie C-478/01 Komisja przeciwko Luksemburgowi, Rec. s. I-2351, pkt 20 i z dnia 14 października 2004 r. w sprawie C-275/03 Komisja przeciwko Portugalii, pkt 33.

( 23 ) Zobacz pkt 75 mojej opinii z dnia 13 września 2007 r.

( 24 ) Jak trafnie wskazuje M. Lanord Farinelli, La norme technique: une source du droit légitime, Revue française de droit administratif, 2005, nr 4, s. 740 i nast., celem normy technicznej jest sterowanie ludzkim zachowaniem, jednak ona sama nie może wymusić tego zachowania. Jest to możliwe jedynie wówczas, jeśli poprzez inkorporację do normy prawnej uzyska ona wiążący prawnie charakter i jeśli ta norma prawna przewiduje sankcje w przypadku działania z nią sprzecznego. Sankcje te mogą mieć naturę administracyjno-prawną, cywilnoprawną lub nawet karnoprawną.

( 25 ) Chociaż omawiany zakaz wchodzi w zakres stosowania art. 28 WE, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że uregulowanie krajowe, które stanowi środek o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi może być uzasadnione jednym ze względów interesu ogólnego wyliczonych w art. 30 WE lub wymogami nadrzędnymi (zob. podobnie ww. wyroki: z dnia 19 czerwca 2003 r. w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 29 i z dnia 5 lutego 2004 r. w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 21). W jednym i w drugim przypadku krajowy przepis musi być odpowiedni do zapewnienia realizacji założonego celu i nie może wykraczać poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia (zob. m.in. wyroki: z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawach połączonych C-388/00 i C-429/00 Radiosistemi, Rec. s. I-5845, pkt 40–42, z dnia 8 maja 2003 r. w sprawie C-14/02 ATRAL, Rec. s. I-4431, pkt 64, z dnia 8 września 2005 r. w sprawie C-40/04 Yonemoto, Zb.Orz. s. I-7755, pkt 55 i z dnia 10 listopada 2005 r. w sprawie C-432/03 Komisja przeciwko Portugalii, Zb.Orz. s. I-9665, pkt 42).

( 26 ) Według S. Leible, H. Grabitz, Das Recht der Europäischen Union, Band I, art. 30 WE, pkt 12 i 15, państwom członkowskim w wypełnianiu treścią pojęć porządku i bezpieczeństwa publicznego przysługuje w szczególnym stopniu szeroka swoboda uznania. Wynikające z obrotu towarowego naruszenie bezpieczeństwa publicznego będzie z reguły prowadziło również do zagrożenia życia i zdrowia i da się w sposób naturalny przyporządkować temu pojęciu. To samo dotyczy zagrożeń bezpieczeństwa ruchu drogowego (zob. wyrok z dnia 11 czerwca 1987 r. w sprawie 406/85 Gofette i Gilliard, Rec. s. 2525, w którym bezpieczeństwo ruchu drogowego zostało uznane za podlegające art. 30 WE jeszcze przed jego uznaniem za szczególny nadrzędny wymóg interesu ogólnego).

( 27 ) Trybunał zawsze podkreślał, że klauzula porządku publicznego stanowi odstępstwo od podstawowej zasady swobodnego przepływu osób, które powinno być interpretowane wąsko i którego zakres nie może być określany jednostronnie przez państwa członkowskie (wyroki: z dnia 28 października 1975 r. w sprawie 36/75 Rutili, Rec. s. 1219, pkt 27; z dnia 27 października 1977 r. w sprawie 30/77 Bouchereau, Rec. s. 1999, pkt 33; z dnia 27 kwietnia 2006 r. w sprawie C-441/02 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I-3449, pkt 34 i z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie C-50/06 Komisja przeciwko Niderlandom, Zb.Orz. s. I-4383, pkt 42).

( 28 ) Tak na przykład w odniesieniu do pojęcia porządku publicznego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 decyzji Rady Stowarzyszenia nr 1/80 powołanej w ramach umowy o stowarzyszeniu Turcji z EWG. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasady obowiązujące w ramach art. 39–41 WE muszą być w jak największym stopniu przeniesione na pracowników tureckich, którzy posiadają prawa przyznane w decyzji nr 1/80. Wynika z tego, że przy określaniu zakresu porządku publicznego będącego odstępstwem przewidzianym w art. 14 ust. 1 decyzji nr 1/80 należy się odwołać do wykładni tego samego odstępstwa dokonanej w kontekście swobodnego przepływu pracowników będących obywatelami państw członkowskich Wspólnoty. Tego rodzaju wykładnia jest tym bardziej uzasadniona, iż powołany przepis jest zredagowany w sposób niemalże identyczny jak postanowienie art. 39 ust. 3 WE (zob. wyroki: z dnia 10 lutego 2000 r. w sprawie C-340/97 Nazli, Rec. s. I-957, pkt 56, z dnia 11 listopada 2004 r. w sprawie C-467/02 Cetinkaya, Zb.Orz. s. I-10895, pkt 43, z dnia 16 lutego 2006 r. w sprawie C-502/04 Torun, Zb.Orz. s. I-1563, z dnia 4 października 2007 r. w sprawie C-349/06 Polat).

( 29 ) Zobacz odnośnie do pojęcia porządku publicznego w prawie wspólnotowym moją opinię z dnia 13 września 2007 r. w ww. sprawie Komisja przeciwko Luksemburgowi, pkt 40–44. W wyroku z dnia 14 października 2004 r. w sprawie C-36/02 Omega, Zb.Orz. s. I-9609, pkt 26, Trybunał badał uzasadnienie krajowego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, który został wydany w celu ochrony porządku publicznego z powodu dostrzeganego w tej działalności naruszenia godności człowieka, jedynie w oparciu o postanowienia traktatu dotyczące swobody świadczenia usług i odpowiednie klauzule przewidujące odstępstwa od tej swobody (art. 55 WE w związku z art. 46 ust. 1 WE), chociaż zasadniczo uznał za właściwe przepisy dotyczące swobody przepływu towarów. Zdaniem P.C. Müller-Graff, Kommentar zum Vertrag über die Europäische Union und zur Gründung der Europäischen Gemeinschaft, pod red. A. Bardenhewer-Rating i in., wyd. 6, Baden-Baden 2003–2004, art. 30 WE, pkt 49, pojęcie porządku publicznego — często powiązane z pojęciem bezpieczeństwa publicznego — należy rozumieć jako pojęcie o „charakterze uniwersalnym”. Do tego interesu ochronnego można się zatem odwołać jedynie w przypadkach, w których nie jest miarodajny żaden z pozostałych interesów prawnych wskazanych w art. 30 WE. Według tego autora państwa członkowskie w swej dotychczasowej praktyce powstrzymywały się od powoływania się w celu uzasadnienia ograniczeń w obrocie handlowym na zakłócenia porządku publicznego. P. Fischer, H. Köck, M. Karollus, Europarecht, wyd. 4, Wien 2002, s. 756, pkt 1579, również zwracają uwagę na okoliczność, że porządek publiczny jako przypadek zastosowania art. 30 WE jest relatywnie rzadki.

( 30 ) Wyroki: z dnia 17 czerwca 1987 r. w sprawie 154/85 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. 2717, pkt 13 i nast., z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie C-239/90 Boscher, Rec. s. I-2023, pkt 23.

( 31 ) Wyrok z dnia 23 listopada 1978 r. w sprawie 7/78 Thompson, Rec. s. 2247, pkt 32 i 34.

( 32 ) Wyrok z dnia 22 czerwca 1994 r. w sprawie C-426/92 Deutsche Milchkontor, Rec. s. I-2757, pkt 44.

( 33 ) Wyroki: z dnia 14 stycznia 1982 r. w sprawie 64/81 Corman, Rec. s. 13, pkt 8, z dnia 23 marca 1982 r. w sprawie 53/81 Levin, Rec. s. 1035, pkt 10–12, z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie C-296/95 EMU Tabac, Rec. s. I-1605, pkt 30. Pojęcia prawa wspólnotowego nie mogą być definiowane na podstawie odesłania do przepisów państw członkowskich. Odwołanie się do znaczenia terminów przypisywanego im w krajowych systemach prawnych państw członkowskich jest wyłączone przede wszystkim wówczas, gdy chodzi o pojęcia, które zezwalają państwom członkowskim na ograniczenia podstawowych swobód lub innych praw przyznanych jednostkom (zob. H.J. Schütz, T. Bruha, D. König, Casebook Europarecht, München 2004, s. 451 i nast.

( 34 ) Zdaniem J. Bröhmer w: Calliess i Ruffert (wyd.), Kommentar zu EUV/EGV, wyd. 3, 2007, art. 46, pkt 4, s. 801, analogie z, przykładowo, przyjętym w krajowych przepisach policyjnych pojęciem porządku i bezpieczeństwa publicznego są jedynie częściowo pomocne, aby zdefiniować prawnowspólnotowe pojęcia „porządku i bezpieczeństwa publicznego”. Według C. Piska, Kommentar zu EU- und EG-Vertrag, wyd. 3, Wien 2003, art. 30 WE, pkt 26, wspólnotowe pojęcie porządku publicznego nie ma związku z uprawnieniami policji w rozumieniu prawa krajowego.

( 35 ) Zobacz ww. wyroki w sprawach: Rutili, pkt 27; Bouchereau, pkt 33; wyroki: z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawach połączonych C-482/01 i C-493/01 Orfanopoulos i Oliveri, Rec. s. I-5257, pkt 64 i 65, z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie C-503/03 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb.Orz. s. I-1097, pkt 45, ww. wyroki w sprawach: Komisja przeciwko Niemcom, pkt 34 i Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 42.

( 36 ) Zobacz wyrok z dnia 14 grudnia 1974 r. w sprawie 41/74 Van Duyn, Rec. s. 1337, pkt 18 i 19.

( 37 ) Zobacz ww. wyroki w sprawach: Rutili, pkt 28, Bouchereau, pkt 35, wyroki: z dnia 19 stycznia 1999 r. w sprawie C-348/96 Calfa, Rec. s. I-11, pkt 21 i 23, z dnia 9 marca 2000 r. w sprawie C-355/98 Komisja przeciwko Belgii, Rec. s. I-1221, pkt 28, z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie C-54/99 Scientology, Rec. s. I-1335, pkt 17, ww. wyroki: w sprawach połączonych Orfanopoulos i Oliveri, pkt 66; w sprawie Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 46; w sprawie Komisja przeciwko Niemcom, pkt 35 i w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 43.

( 38 ) Polepszenie bezpieczeństwa ruchu drogowego ma szczególne znaczenie w Unii Europejskiej w obliczu rocznie 1,3 miliona wypadków z więcej niż 40000 ofiar śmiertelnych i 1,7 miliona rannych. Komisja zaproponowała w tym obszarze w białej księdze z dnia 12 września 2001 r. w sprawie europejskiej polityki w zakresie transportu [COM(2001) 370 wersja ostateczna], aby Unia Europejska postawiła sobie za cel zmniejszenie liczby ofiar śmiertelnych do połowy 2010 r. o połowę. Wszystkie państwa członkowskie stają w obliczu tych samych problemów z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego, a mianowicie nadmiernej szybkości jazdy, spożycia alkoholu, niezapinania pasów bezpieczeństwa, niedostatecznej ochrony przed zderzeniami, miejsc szczególnie niebezpiecznych, nieprzestrzeganie czasu jazdy kierowców i wypoczynku w ramach transportu samochodowego oraz złych warunków widoczności. Artykuł 71 ust. 1 lit. c) WE zawiera szczególne upoważnienie do wydania środków pozwalających na polepszenie bezpieczeństwa transportu. Mają one ścisły związek ze zbliżaniem ustawodawstw w zakresie norm technicznych i tym samym z harmonizacją warunków konkurencji. Wspólnota przyjęła cały szereg stosownych przepisów. Dotyczą one m.in. rejestracji pojazdów silnikowych, homologacji typu dla układów kierowniczych, układów hamulcowych, mocy silników lub dla właściwości pojazdów przeznaczonych do przewozu produktów niebezpiecznych. Ponadto obejmują one poziomy emisji szkodliwych gazów, obliczania zużycia paliwa i wydzielania dwutlenku węgla, dopuszczalnego poziomu hałasu lub wymiaru i masy pewnych pojazdów. Ta dziedzina stanowi główny punkt zbliżania ustawodawstw na szczeblu wspólnotowym. W szerszym znaczeniu do zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego należą ramy prawne dla europejskiego prawa jazdy. W skali wspólnotowej uregulowane są ponadto obowiązek stosowania pasów bezpieczeństwa w niektórych pojazdach oraz środki inspirowane polityką w zakresie ochrony środowiska takie jak obowiązkowa sprzedaż benzyny bezołowiowej. Również regulacja okresu letnich wakacji w skali europejskiej była uzasadniana aspektami polityki w zakresie bezpieczeństwa transportu (zob. w tym względzie T. Oppermann, Europarecht, wyd. 3, § 22, pkt 21, s. 470).

( 39 ) Zobacz m.in. wyroki: z dnia 5 października 1994 r. w sprawie C-55/93 Van Schaik, Rec. s. I-4837, pkt 19, z dnia 12 października 2000 r. w sprawie C-314/98 Snellers, Rec. s. I-8633, pkt 55, z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie C-451/99 Cura Anlagen, Rec. s. I-3193, pkt 59, ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Finlandii, pkt 40. Zobacz opinię rzecznika generalnego P. Légera z dnia 5 października 2006 r. w będącej jeszcze w toku sprawie C-110/05 Komisja przeciwko Włochom, pkt 44.

( 40 ) Zobacz rówież wymienioną wyżej opinię rzecznika generalnego P. Légera w sprawie C-110/05 Komisja przeciwko Włochom, pkt 46.

( 41 ) W skali wspólnotowej obowiązek stosowania pasów bezpieczeństwa uregulowany jest na podstawie dyrektywy Rady 91/671/EWG z dnia 16 grudnia 1991 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do obowiązkowego stosowania pasów bezpieczeństwa w pojazdach poniżej 3,5 tony (Dz.U. L 373, s. 26), zmienionej dyrektywą 2003/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 kwietnia 2003 r. (Dz.U. L 115, s. 63).

( 42 ) Wyrok z dnia 27 czerwca 1996 r. w sprawie C-293/94 Brandsma, Rec. s. I-3159, pkt 11, ww. wyroki: z dnia 10 listopada 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 44 i z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie Komisja przeciwko Belgii, pkt 35.

( 43 ) Wyżej wymienione wyroki: w sprawie Deutscher Apothekerverband, pkt 103 i z dnia 10 listopada 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 44.

( 44 ) Wyroki: z dnia 30 listopada 1983 r. w sprawie 227/82 Van Bennekom, Rec. s. 3883, pkt 40; z dnia 13 marca 1997 r. w sprawie C-358/95 Morellato, Rec. s. I-1431, pkt 14, ww. wyroki: z dnia 8 maja 2003 r. w sprawie ATRAL, pkt 67 i z dnia 5 lutego 2004 r. w sprawie Komisja przeciwko Włochom, pkt 22. W kwestii znaczenia proporcjonalności środków ograniczających swobodę przepływu towarów przyjmowanych przez państwa będące sygnatariuszami porozumienia EOG w celu ochrony zdrowia publicznego w zakresie systemu prawnego ustanowionego przez to porozumienie zob. wyroki Trybunału EFTA: z dnia 27 czerwca 1997 r. w sprawie E-6/96 Tore Wilhelmsen AS przeciwko Oslo kommune, 1997 EFTA Court Report, s. 53, pkt 79, 87, 91, 92 i z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie E-4/04 Pedicel przeciwko Sosial-og helsedirektoratet, 2005 EFTA Court Report, s. 1, pkt 55, 56).

( 45 ) Wyroki: z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie C-42/02 Lindman, Rec. s. I-13519, pkt 25, z dnia 18 marca 2004 r. w sprawie C-8/02 Leichtle, Rec. s. I-2641, pkt 45, z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie C-147/03 Komisja przeciwko Austrii, Zb.Orz. s. I-5969, pkt 63, z dnia 16 lutego 2006 r. w sprawie C-137/04 Rockler, Zb.Orz. s. I-1441, pkt 25, z dnia 16 lutego 2006 r. w sprawie C-185/04 Öberg, Zb.Orz. s. I-1453, pkt 22 i ww. wyrok z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie Komisja przeciwko Belgii, pkt 36. Według T. Kingreen w: Calliess i Ruffert (wyd.), Kommentar zu EUV/EGV, wyd. 3, 2007, art. 28–30 WE, pkt 199, państwa członkowskie nie mogą opierać się przy ochronie zdrowia i życia ludzi jedynie na domniemaniach i twierdzeniach. Stopień obowiązku szczegółowego uzasadnienia danego środka, jako wyraz zasady proporcjonalności, zależeć będzie w szczególności od intensywności grożącego w danym przypadku niebezpieczeństwa i prawodopodobieństwa jego wystąpienia. Wprawdzie nie jest konieczne, aby szkoda już wystąpiła, ponieważ skuteczna ochrona zakłada niejednokrotnie środki prewencyjne. Jednak istnieje stale podlegający kontroli w ramach kryterium niezbędności obowiązek wykazania w sposób jednoznaczny konieczności ingerencji ze względu na wyniki badań naukowych lub europejskie i międzynarodowe standardy.

( 46 ) Decyzja Rady z dnia 27 listopada 1997 r. w związku z przystąpieniem Wspólnoty Europejskiej do Porozumienia Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych, dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań („zrewidowane porozumienie z 1958 r.”, Dz.U. L 346, s. 78). Załącznik II do tej decyzji stanowi, że Wspólnota Europejska z chwilą swego przystąpienia do zrewidowanego porozumienia dotyczącego pojazdów kołowych, wyposażenia i części zamierza ograniczyć swoje przystąpienie do uznawania i przyjęcia regulaminów EKG ONZ wymienionych w tabeli, ze wskazanymi zmianami, obowiązujących w chwili przystąpienia. W tabeli wymieniony jest regulamin nr 43 dotyczący bezpiecznych szyb. Według B. Sündermann, op.cit., s. 51, 54, zgodnie z art. 300 ust. 7 WE w związku z art. 1 ust. 4 (w przypadku nowych regulaminów) i art. 1 ust. 7 (w przypadku istniejących regulaminów w drugiej, zmienionej wersji zrewidowanego porozumienia z 1958 r.) nie jest wymagany dodatkowy akt prawny przejmujący do prawa krajowego te regulaminy lub zmiany regulaminów. Tym samym porozumienie i regulamin EKG nr 43 są wiążące zarówno dla Wspólnoty, jak i dla jej państw członkowskich.

( 47 ) Harmonizacja przepisów technicznych dla pojazdów silnikowych pod protektoratem Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ) oraz na szczeblu wspólnotowym zmierza co do zasady do realizacji trzech celów: bezpieczeństwa ruchu drogowego, ochrony środowiska i zapewnienie dostępu do rynku dla obrotu pojazdami samochodowymi poprzez zniesienie technicznych ograniczeń w obrocie handlowym. Zobacz B. Sündermann, op.cit., s. 49, 50, 55; T. Oppermann, op.cit., § 22, pkt 21, s. 470 i § 18, pkt 43, s. 388; D. Langner, Technische Vorschriften und Normen, w: Dauses (wyd.), Handbuch des EU-Wirtschaftsrechts, C. VI, pkt 1, 4 i 118.