Sprawa C‑526/11

IVD GmbH & Co. KG

przeciwko

Ärztekammer Westfalen-Lippe

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberlandesgericht Düsseldorf)

„Zamówienia publiczne — Dyrektywa 2004/18/WE — Artykuł 1 ust. 9 akapit drugi lit. c) — Pojęcie podmiotu prawa publicznego — Przesłanka dotycząca finansowania działalności, kontroli zarządzania albo kontroli działalności przez państwo, jednostki samorządu terytorialnego lub inne podmioty prawa publicznego — Izba zawodowa lekarzy — Przewidziane ustawą finansowanie w postaci składek uiszczanych przez członków tej izby — Wysokość składek określona przez zgromadzenie wskazanej izby — Autonomia tej izby w przedmiocie określania zakresu i zasad wykonania jej zadań ustawowych”

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 12 września 2013 r.

Zbliżanie ustawodawstw – Procedury udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi – Dyrektywa 2004/18 – Instytucje zamawiające – Podmiot prawa publicznego – Pojęcie – Izba zawodowa w przeważającej mierze finansowana ze składek członków i korzystająca z autonomii w przedmiocie ustalania zatwierdzanej przez organ nadzoru wysokości składek oraz w przedmiocie określania zakresu i zasad wykonania jej zadań ustawowych – Wyłączenie

[dyrektywa 2004/18 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 1 ust. 9 akapit drugi lit. c)]

Artykuł 1 ust. 9 akapit drugi lit. c) dyrektywy 2004/18 w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi należy interpretować w ten sposób, że podmiot taki jak izba zawodowa prawa publicznego nie spełnia kryterium dotyczącego finansowania w przeważającej części przez władze publiczne, jeżeli podmiot ten jest finansowany w przeważającej mierze z uiszczanych przez jego członków składek, których wysokość jest ustalana i które są pobierane zgodnie z obowiązującą ustawą przez ten podmiot, w sytuacji gdy ustawa ta nie określa zakresu i zasad działań podejmowanych przez wskazany podmiot przy wypełnianiu powierzonych mu prawem zadań, które mają finansować te składki, ani też nie spełnia on kryterium dotyczącego kontroli zarządzania przez władze publiczne wyłącznie z uwagi na fakt, że decyzja, na mocy której podmiot ten określa wysokość rzeczonych składek, musi być zatwierdzona przez organ nadzoru.

W tym względzie, co się tyczy pierwszego kryterium określonego w art. 1 ust. 9 akapit drugi lit. c) dyrektywy 2004/18, dotyczącego finansowania w przeważającej części przez władze publiczne, obejmuje ono finansowanie pośrednie, które może być zrealizowane za pośrednictwem opłaty, która została przewidziana i nałożona ustawą w zakresie ustanawiającej ją zasady i jej wysokości i która nie stanowi świadczenia wzajemnego za rzeczywiste korzystanie z usług świadczonych przez dany podmiot ze strony osób obciążonych tą opłatą, a której zasady pobierania wynikają z uprawnień władzy publicznej. O ile okoliczność, że w formalny sposób podmiot sam określa wysokość składek, które zapewniają w przeważającej mierze jego finansowanie, nie wyklucza, że może mieć miejsce finansowanie pośrednie spełniające rzeczone kryterium, o tyle inaczej jest, gdy podmiot ów posiada w rzeczywistości znaczącą autonomię na potrzeby określenia charakteru, zakresu i zasad wykonywania podejmowanych przez ten podmiot działań w celu wypełnienia jego zadań, a zatem na potrzeby określenia budżetu niezbędnego w tym zakresie i w rezultacie wysokości składek wymaganej od członków tegoż podmiotu.

Ponadto, co się tyczy drugiego kryterium wymienionego w art. 1 ust. 9 akapit drugi lit. c) dyrektywy 2004/18, dotyczącego kontroli zarządu przez władze publiczne, co do zasady kontrola ex post nie spełnia tego kryterium, gdyż taka kontrola nie pozwala władzom publicznym na wpływanie na decyzje danego podmiotu w dziedzinie zamówień publicznych. Jest tak co do zasady w przypadku ogólnej kontroli zgodności z prawem dokonywanej ex post przez organ nadzoru i a fortiori w przypadku działania tego organu obejmującego zatwierdzenie decyzji danego podmiotu określającej wysokość składek zapewniających zasadniczą część jego finansowania, które to działanie ogranicza się do zbadania, czy budżet rzeczonego podmiotu jest zbilansowany.

W rezultacie takie zasady finansowania podmiotu takiego jak izba zawodowa prawa publicznego nie stanowią finansowania w przeważającej mierze przez władze publiczne i nie pozwalają na kontrolę zarządzania tego podmiotu przez te władze.

(por. pkt 22–27, 29–31; sentencja)

Sprawa C‑526/11

IVD GmbH & Co. KG

przeciwko

Ärztekammer Westfalen-Lippe

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberlandesgericht Düsseldorf)

„Zamówienia publiczne — Dyrektywa 2004/18/WE — Artykuł 1 ust. 9 akapit drugi lit. c) — Pojęcie podmiotu prawa publicznego — Przesłanka dotycząca finansowania działalności, kontroli zarządzania albo kontroli działalności przez państwo, jednostki samorządu terytorialnego lub inne podmioty prawa publicznego — Izba zawodowa lekarzy — Przewidziane ustawą finansowanie w postaci składek uiszczanych przez członków tej izby — Wysokość składek określona przez zgromadzenie wskazanej izby — Autonomia tej izby w przedmiocie określania zakresu i zasad wykonania jej zadań ustawowych”

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 12 września 2013 r.

Zbliżanie ustawodawstw — Procedury udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi — Dyrektywa 2004/18 — Instytucje zamawiające — Podmiot prawa publicznego — Pojęcie — Izba zawodowa w przeważającej mierze finansowana ze składek członków i korzystająca z autonomii w przedmiocie ustalania zatwierdzanej przez organ nadzoru wysokości składek oraz w przedmiocie określania zakresu i zasad wykonania jej zadań ustawowych — Wyłączenie

[dyrektywa 2004/18 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 1 ust. 9 akapit drugi lit. c)]

Artykuł 1 ust. 9 akapit drugi lit. c) dyrektywy 2004/18 w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi należy interpretować w ten sposób, że podmiot taki jak izba zawodowa prawa publicznego nie spełnia kryterium dotyczącego finansowania w przeważającej części przez władze publiczne, jeżeli podmiot ten jest finansowany w przeważającej mierze z uiszczanych przez jego członków składek, których wysokość jest ustalana i które są pobierane zgodnie z obowiązującą ustawą przez ten podmiot, w sytuacji gdy ustawa ta nie określa zakresu i zasad działań podejmowanych przez wskazany podmiot przy wypełnianiu powierzonych mu prawem zadań, które mają finansować te składki, ani też nie spełnia on kryterium dotyczącego kontroli zarządzania przez władze publiczne wyłącznie z uwagi na fakt, że decyzja, na mocy której podmiot ten określa wysokość rzeczonych składek, musi być zatwierdzona przez organ nadzoru.

W tym względzie, co się tyczy pierwszego kryterium określonego w art. 1 ust. 9 akapit drugi lit. c) dyrektywy 2004/18, dotyczącego finansowania w przeważającej części przez władze publiczne, obejmuje ono finansowanie pośrednie, które może być zrealizowane za pośrednictwem opłaty, która została przewidziana i nałożona ustawą w zakresie ustanawiającej ją zasady i jej wysokości i która nie stanowi świadczenia wzajemnego za rzeczywiste korzystanie z usług świadczonych przez dany podmiot ze strony osób obciążonych tą opłatą, a której zasady pobierania wynikają z uprawnień władzy publicznej. O ile okoliczność, że w formalny sposób podmiot sam określa wysokość składek, które zapewniają w przeważającej mierze jego finansowanie, nie wyklucza, że może mieć miejsce finansowanie pośrednie spełniające rzeczone kryterium, o tyle inaczej jest, gdy podmiot ów posiada w rzeczywistości znaczącą autonomię na potrzeby określenia charakteru, zakresu i zasad wykonywania podejmowanych przez ten podmiot działań w celu wypełnienia jego zadań, a zatem na potrzeby określenia budżetu niezbędnego w tym zakresie i w rezultacie wysokości składek wymaganej od członków tegoż podmiotu.

Ponadto, co się tyczy drugiego kryterium wymienionego w art. 1 ust. 9 akapit drugi lit. c) dyrektywy 2004/18, dotyczącego kontroli zarządu przez władze publiczne, co do zasady kontrola ex post nie spełnia tego kryterium, gdyż taka kontrola nie pozwala władzom publicznym na wpływanie na decyzje danego podmiotu w dziedzinie zamówień publicznych. Jest tak co do zasady w przypadku ogólnej kontroli zgodności z prawem dokonywanej ex post przez organ nadzoru i a fortiori w przypadku działania tego organu obejmującego zatwierdzenie decyzji danego podmiotu określającej wysokość składek zapewniających zasadniczą część jego finansowania, które to działanie ogranicza się do zbadania, czy budżet rzeczonego podmiotu jest zbilansowany.

W rezultacie takie zasady finansowania podmiotu takiego jak izba zawodowa prawa publicznego nie stanowią finansowania w przeważającej mierze przez władze publiczne i nie pozwalają na kontrolę zarządzania tego podmiotu przez te władze.

(por. pkt 22–27, 29–31; sentencja)