Keywords

Summary



Keywords

1. Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału

(art. 234 WE)

2. Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Porozumienia między przedsiębiorstwami

(art. 81 ust. 1 WE)

3. Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Uzgodniona praktyka – Pojęcie

(art. 81 ust. 1 WE)

4. Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Naruszenie konkurencji

(art. 81 ust. 1 WE)

5. Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Zakaz – Wyłączenie – Przesłanki

(art. 81 ust. 1 i 3 WE)

Summary

1. W ramach postępowania w trybie art. 234 WE w świetle podziału zadań między Trybunałem i sądami krajowymi do Trybunału nie należy zbadanie, czy postanowienie, na mocy którego zwrócono się do niego, zostało wydane zgodnie z zasadami ustroju i procedury sądowej w prawie krajowym.

W ramach współpracy pomiędzy Trybunałem a sądami krajowymi ustanowionej na mocy art. 234 WE jedynie do sądu krajowego, przed którym sprawa zawisła i którego odpowiedzialnością jest orzec w sprawie przed nim zawisłej, należy dokonanie oceny, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności sprawy, czy wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niezbędne do wydania wyroku w postępowaniu przed sądem krajowym, jak i ocena zasadności pytań, z którymi zwraca się on do Trybunału. W konsekwencji, skoro postawione pytania prejudycjalne dotyczą wykładni prawa wspólnotowego, Trybunał jest co do zasady zobowiązany orzec w sprawie.

Jednakże w wyjątkowych przypadkach w celu sprawdzenia własnej właściwości do Trybunału należy zbadanie okoliczności, w jakich sąd krajowy zwrócił się do niego z daną sprawą. Idea współpracy, która powinna przyświecać funkcjonowaniu instytucji wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, zakłada bowiem, że sąd krajowy ze swojej strony będzie miał wzgląd na powierzone Trybunałowi zadanie, którym jest przyczynianie się do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich, a nie wyrażanie opinii doradczych na pytania ogólne lub hipotetyczne.

W tym kontekście oddalenie wniosku złożonego przez sąd krajowy jest możliwe tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa wspólnotowego, o którą wnioskowano, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym lub gdy problem jest natury hipotetycznej, lub gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego albo prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania.

Nie jest tak w przypadku gdy rozstrzygnięcie sporu, który jest zawisły przed sądem krajowym, może jednocześnie wymagać zastosowania wspólnotowego oraz krajowego prawa konkurencji oraz gdy wniosek sądu krajowego o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zmierza w istocie do zapewnienia poszanowania zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego.

(por. pkt 14–17, 20, 21)

2. Wykładnia i zastosowanie zawartej w art. 81 ust. 1 WE przesłanki dotyczącej skutków porozumień dla handlu między państwami członkowskimi muszą za punkt wyjścia przyjąć cel tej przesłanki, którym jest określenie – w zakresie prawa regulującego konkurencję – granic obszarów objętych odpowiednio prawem wspólnotowym i prawem państw członkowskich. Prawo wspólnotowe obejmuje zatem każde porozumienie i każdą praktykę, które są w stanie wpłynąć na handel między państwami członkowskimi w taki sposób, że mogłyby zagrozić realizacji celów jednolitego rynku między państwami członkowskimi, w szczególności poprzez podział rynków krajowych lub zmianę struktury konkurencji na wspólnym rynku.

Aby decyzja, porozumienie lub praktyka były w stanie wpłynąć na handel między państwami członkowskimi, muszą one pozwolić – na podstawie całokształtu obiektywnych okoliczności prawnych lub faktycznych – na przewidzenie z wystarczającym stopniem prawdopodobieństwa, że mogą one wywrzeć wpływ bezpośredni lub pośredni, rzeczywisty lub potencjalny na przepływy handlowe między państwami członkowskimi i to w taki sposób, iż budzą obawy, że mogą one przeszkodzić w realizacji jednolitego rynku między państwami członkowskimi. Ponadto konieczne jest, by wpływ ten nie był nieznaczny.

W konsekwencji wpływ na wymianę wewnątrz Wspólnoty wynika zwykle z kombinacji wielu czynników, które wzięte z osobna niekoniecznie byłyby decydujące. W celu zbadania, czy porozumienie ma znaczący wpływ na handel między państwami członkowskimi, należy zbadać go w jego kontekście gospodarczym i prawnym.

Z jednej strony w kwestii tej należy stwierdzić, że sam fakt, iż wśród uczestników porozumienia krajowego występują również podmioty z innych państw członkowskich, stanowi ważny element przy dokonywaniu oceny, lecz nie jest on sam w sobie decydujący, by móc z niego wyciągnąć wniosek, że przesłanka dotycząca skutków dla handlu między państwami członkowskimi jest spełniona.

Z drugiej strony fakt, iż porozumienie ma na celu jedynie wprowadzanie do obrotu produktów w jednym państwie członkowskim, nie wystarcza dla wykluczenia możliwości wpłynięcia na handel między państwami członkowskimi. Skutkiem porozumienia rozciągającego się na całe terytorium danego państwa członkowskiego jest bowiem, z samej jego istoty, umacnianie podziałów rynków na poziomie krajowym i tym samym utrudnianie wzajemnej penetracji gospodarczej, której ma służyć traktat.

Ponadto okoliczność, że dane porozumienie lub dana praktyka sprzyjają zwiększeniu wielkości handlu między państwami członkowskimi, nie wyklucza tego, że wspomniane porozumienie lub praktyka mogą wpływać na ten handel.

W ten właśnie sposób, jeśli chodzi o system wymiany między instytucjami finansowymi informacji dotyczących wypłacalności klientów, to do sądu krajowego należy zbadanie, czy w świetle cech rozpatrywanego rynku istnieje wystarczający stopień prawdopodobieństwa, że wprowadzenie takiego systemu wywiera wpływ bezpośredni lub pośredni, rzeczywisty lub potencjalny na ofertę kredytową w danym państwie członkowskim pochodzącą od podmiotów z innych państw członkowskich oraz czy wpływ ten nie jest nieznaczny.

W ramach takiej oceny do sądu krajowego należy uwzględnienie przewidywalnej zmiany warunków konkurencji oraz przepływu handlowego między państwami członkowskimi. W tym względzie należy wziąć pod uwagę, przykładowo, ewentualny rozwój działalności transgranicznej i przewidywalny wpływ ewentualnych inicjatyw politycznych lub legislacyjnych mających na celu zniesienie przeszkód prawnych lub technicznych dla handlu.

(por. pkt 33–39, 43, 44)

3. Zgodnie z postanowieniami traktatu dotyczącymi konkurencji każdy podmiot gospodarczy winien określać w sposób autonomiczny politykę, jaką zamierza realizować na wspólnym rynku. Zatem ten wymóg autonomii sprzeciwia się wszelkim kontaktom między tymi podmiotami gospodarczymi, tak bezpośrednim jak i pośrednim, które mogłyby wywrzeć wpływ na postępowanie aktualnego lub potencjalnego konkurenta na rynku bądź ujawnić temu konkurentowi postępowanie, które ten podmiot sam zdecydował lub planuje realizować na rynku, jeżeli celem lub skutkiem tych kontaktów jest doprowadzenie do warunków konkurencji, które nie odpowiadają normalnym warunkom konkurencji na rynku właściwym, biorąc pod uwagę charakter produktów lub świadczonych usług, znaczenie i liczbę przedsiębiorstw, jak również rozmiar wspomnianego rynku.

Jednakże przywołany wymóg autonomii nie wyłącza prawa podmiotów gospodarczych do przystosowywania się w sprawny sposób do postępowania konkurentów, które stwierdzają lub którego się spodziewają.

W konsekwencji zgodność systemu wymiany między instytucjami finansowymi informacji dotyczących wypłacalności klientów ze wspólnotowymi regułami konkurencji nie może być oceniana w sposób abstrakcyjny. Jest ona zależna od warunków gospodarczych na rynkach właściwych oraz od cech charakterystycznych danego systemu, jak w szczególności jego celu, warunków dostępu i uczestnictwa w wymianie, jak również charakteru wymienianych informacji – które mogą być na przykład publiczne lub poufne, ogólne lub szczegółowe, nieaktualne lub bieżące – ich okresowości i znaczenia dla ustalania cen, wielkości lub warunków świadczenia usługi.

(por. pkt 52–54)

4. System wymiany między instytucjami finansowymi informacji dotyczących wypłacalności klientów, zmniejszając stopę niedotrzymywania warunków umowy przez kredytobiorców, w zasadzie może poprawić funkcjonowanie oferty kredytowej. W istocie jeśli instytucje finansowe z powodu braku informacji dotyczących ryzyka niewywiązania się przez kredytobiorców z warunków umowy nie mogą spośród nich wyodrębnić tych, w odniesieniu do których prawdopodobieństwo niewywiązania się z warunków umowy jest większe, ryzyko ponoszone z tego powodu przez te instytucje z pewnością wzrośnie, a instytucje te będą miały tendencję do ujmowania tego ryzyka przy obliczaniu kosztów kredytu dla wszystkich kredytobiorców, w tym także tych stanowiących najmniejsze ryzyko niewywiązania się z warunków umowy, a więc ci ostatni muszą ponosić wyższe koszty, niż gdyby wspomniane instytucje miały możliwość bardziej precyzyjnego oszacowania prawdopodobieństwa zwrotu kredytu, przy czym tendencję taką może właśnie osłabić system wymiany informacji, taki jak ten wskazany powyżej.

Ponadto system wymiany między instytucjami finansowymi informacji dotyczących wypłacalności klientów, zmniejszając znaczenie informacji posiadanych przez instytucje finansowe o ich własnych klientach, wydaje się w zasadzie zwiększać mobilność konsumentów kredytów i może też ułatwiać wejście nowych konkurentów na rynek.

Wynika stąd, że art. 81 ust. 1 WE należy interpretować w ten sposób, że system wymiany informacji między instytucjami finansowymi dotyczących wypłacalności klientów co do zasady nie wywołuje skutku w postaci ograniczenia konkurencji w rozumieniu tego postanowienia, jeżeli rynek lub rynki właściwe nie są w dużym stopniu skoncentrowane, system ten nie umożliwia zidentyfikowania wierzycieli, a warunki dostępu i korzystania z tego systemu przez instytucje finansowe nie są dyskryminacyjne pod względem prawnym i faktycznym.

(por. pkt 55, 56, 61, 72 oraz pkt 1 sentencji)

5. W przypadku gdy system wymiany między instytucjami finansowymi informacji dotyczących wypłacalności klientów ogranicza konkurencję w rozumieniu art. 81 ust. 1 WE, zastosowanie zwolnienia przewidzianego w ust. 3 tego artykułu uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia czterech przesłanek przedstawionych w tym postanowieniu i do sądu krajowego należy zbadanie, czy zostały one spełnione. W celu spełnienia przesłanki odnoszącej się do zastrzeżenia dla użytkowników słusznej części zysku co do zasady nie jest wymagane, by każdy konsument odniósł indywidualną korzyść z danego porozumienia, decyzji lub uzgodnionej praktyki. Jest natomiast konieczne, aby ogólny wpływ na konsumentów na właściwych rynkach był korzystny.

(por. pkt 72 oraz pkt 2 sentencji)