Sprawa T‑349/03

Corsica Ferries France SAS

przeciwko

Komisji Wspólnot Europejskich

Pomoc państwa – Skarga o stwierdzenie nieważności – Pomoc na restrukturyzację – Decyzja uznająca pomoc za zgodną ze wspólnym rynkiem – Wytyczne Komisji – Obowiązek uzasadnienia – Przestrzeganie warunków – Minimalny charakter pomocy

Wyrok Sądu Pierwszej Instancji (trzecia izba) z dnia 15 czerwca 2005 r. II ‑ 0000

Streszczenie wyroku

1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Zarzuty – Brak lub niewystarczający charakter uzasadnienia – Odróżnienie od oczywistego błędu w ocenie

(art. 230 WE i 253 WE)

2. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Decyzja Komisji w dziedzinie pomocy państwa – Decyzja dotycząca pomocy na restrukturyzację przedsiębiorstwa przeżywającego trudności

(art. 87 ust. 1 i 3 lit. c) WE i art. 253 WE; wspólnotowe wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności)

3. Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji – Kontrola sądowa – Granice

(art. 87 ust. 3 lit. c) WE)

4. Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji – Uprawnienie do uchwalenia wytycznych – Skutek wiążący – Kontrola sądowa

(art. 87 ust. 3 lit. c) WE)

5. Skarga o stwierdzenie nieważności – Zaskarżony akt – Ocena zgodności z prawem w oparciu o informacje dostępne w momencie wydania aktu – Wnioski a posteriori – Brak wpływu

(art. 230 WE)

6. Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Pomoc, która może być uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem – Pomoc na restrukturyzację przedsiębiorstwa przeżywającego trudności — Określenie przedsiębiorstw przeżywających trudności

(art. 87 ust. 3 lit. c) WE; wspólnotowe wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności, pkt 4, 5 lit. a) i pkt 6)

7. Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Pomoc, która może być uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem – Pomoc na restrukturyzację przedsiębiorstwa przeżywającego trudności – Przesłanki – Ograniczenie kwoty pomocy do ściśle niezbędnego minimum – Stosowanie planu restrukturyzacji obejmującego obowiązek sprzedaży składników majątkowych, które nie są niezbędne – Konsekwencje – Obowiązek przeznaczenia całego przychodu ze sprzedaży na sfinansowanie planu restrukturyzacji

(art. 87 ust. 3 lit. c) WE; wspólnotowe wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności, pkt 40)

8. Pomoc przyznawana przez państwa – Zakaz – Odstępstwa – Pomoc, która może być uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem – Pomoc na restrukturyzację przedsiębiorstwa przeżywającego trudności – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji – Uprawnienie do dokonania przybliżonej oceny przychodu netto ze sprzedaży składników majątkowych przewidzianej w planie restrukturyzacji – Granice

(art. 87 ust. 3 lit. c) WE)

9. Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Konwalidacja braku uzasadnienia w trakcie postępowania spornego – Niedopuszczalność

(art. 253 WE)

1. Zarzut naruszenia art. 253 WE jest zarzutem odrębnym od zarzutu oczywistego błędu w ocenie. O ile pierwszy z nich, polegający na niespełnieniu lub niewystarczającym spełnieniu istotnych wymogów proceduralnych w rozumieniu art. 230 WE stanowi bowiem zarzut, który sąd wspólnotowy powinien zbadać z urzędu, o tyle drugi, dotyczący zgodności z prawem decyzji co do meritum, polega na naruszeniu reguły prawnej związanej ze stosowaniem traktatu w rozumieniu tegoż art. 230 WE i może być rozpatrywany przez sąd wspólnotowy, tylko jeżeli skarżący go podniósł. Obowiązek uzasadnienia i słuszność uzasadnienia są więc oddzielnymi kwestiami.

Przy dokonywaniu oceny poszanowania obowiązku uzasadnienia decyzji Komisji Sąd nie może rozpatrywać materialnej zgodności z prawem podanego przez nią uzasadnienia tej decyzji.

Wynika z tego, że w ramach zarzutu braku lub niedostatku uzasadnienia fragmenty tego zarzutu i zawarte w nim argumenty mające podważać zasadność takiej decyzji są bezskuteczne i nieistotne.

(por. pkt 52, 58, 59)





2. Zakres obowiązku uzasadnienia zależy od charakteru danego aktu i od okoliczności, jakie towarzyszą jego przyjęciu. Uzasadnienie powinno ukazywać w jasny i jednoznaczny sposób tok rozumowania instytucji, po pierwsze, tak aby zainteresowani mogli zapoznać się z uzasadnieniem danego aktu oraz aby mogli bronić swych praw i zweryfikować zasadność decyzji, a po drugie, tak aby sąd wspólnotowy mógł sprawować kontrolę zgodności aktów instytucji z prawem.

Nie ma wymogu, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne elementy faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 253 WE, winna opierać się nie tylko na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności jego wydania, jak również całość przepisów prawa regulującego daną dziedzinę.

W szczególności Komisja nie musi zająć stanowiska wobec wszystkich argumentów zainteresowanych stron, takich jak kwestie, które są oczywiście niezwiązane ze sprawą, bez znaczenia lub wyraźnie drugorzędne, lecz wystarczy, że przedstawi ona fakty i względy prawne o zasadniczym znaczeniu dla wydawanej przez nią decyzji.

W odniesieniu do kwalifikacji jako pomocy obowiązek uzasadnienia wymaga wskazania powodów, dla których Komisja uznaje, że dana pomoc objęta jest zakresem przedmiotowym art. 87 ust. 1 WE.

Jeśli chodzi obowiązek uzasadnienia w zakresie zgodności danej pomocy państwa na restrukturyzację z art. 87 ust. 3 lit. c) WE, to uważa się go za spełniony, jeżeli w decyzji Komisji podane są powody, dla których uznaje ona, że pomoc jest uzasadniona z punktu widzenia warunków określonych we wspólnotowych wytycznych dotyczących pomocy państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności, a w szczególności istnienia planu restrukturyzacji, ukazania w sposób zadowalający perspektywy długoterminowej rentowności i proporcjonalności pomocy w stosunku do wkładu beneficjenta.

(por. pkt 62–66, 132)

3. Przy stosowaniu art. 87 ust. 3 lit. c) WE Komisji przysługuje szeroki zakres swobodnego uznania, z czym wiąże się dokonywanie złożonych ocen ekonomicznych i społecznych, które należy przeprowadzać w świetle uwarunkowań wspólnotowych. Kontrola sądowa, której podlega korzystanie z tego swobodnego uznania, ogranicza się zatem do weryfikacji przestrzegania zasad proceduralnych i dotyczących uzasadnienia, a także do kontroli prawdziwości ustaleń faktycznych oraz braku naruszenia prawa, oczywistego błędu w ocenie stanu faktycznego lub nadużycia władzy. Rola Sądu nie polega zatem na zastępowaniu oceny ekonomicznej autora decyzji własną oceną.

(por. pkt 137, 138)

4. Komisja jest związana wytycznymi i komunikatami, które wydaje w zakresie kontroli pomocy państwa, o ile nie odbiegają one od postanowień traktatu i są akceptowane przez państwa członkowskie.

Tak więc jeżeli Komisja dokonuje oceny pojedynczego przypadku pomocy w świetle takich wytycznych, które sama wcześniej przyjęła, nie można uznać, że przekracza zakres swobodnego uznania lub rezygnuje z prawa do niego. Po pierwsze, nadal przysługuje jej bowiem prawo do uchylenia lub zmiany tych wytycznych, jeśli okoliczności tego wymagają. Po drugie, wytyczne dotyczą wyodrębnionego zakresu, a u ich podstaw leży dążenie Komisji do postępowania zgodnie z polityką, którą wyznaczyła.

W tych okolicznościach do Sądu należy zatem sprawdzenie, czy przestrzegano wymogów, które Komisja sama na siebie nałożyła, takich jak te, o których mowa w wytycznych.

(por. pkt 139–141)

5. W ramach skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 WE legalność aktu wspólnotowego ocenia się na podstawie stanu faktycznego i prawnego w chwili ustanowienia aktu i nie może być uzależniona od ewentualnych możliwości jego obejścia ani od wniosków a posteriori dotyczących stopnia jego skuteczności.

W szczególności złożone oceny Komisji należy badać jedynie pod kątem tych informacji, którymi dysponowała w chwili, gdy je przeprowadzała.

(por. pkt 142, 143)

6. Chociaż zgodnie ze wspólnotowymi wytycznymi dotyczącymi pomocy państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności dane przedsiębiorstwo „w każdym przypadku” uważa się za przeżywające trudności, jeżeli znaczna część kapitału podstawowego została utracona, nic nie stoi na przeszkodzie temu, by przedsiębiorstwo wykazało przy pomocy innych wskaźników, że przeżywa ono trudności finansowe w rozumieniu wytycznych, nawet jeżeli nie utraciło ono znacznej części kapitału podstawowego.

(por. pkt 185)

7. Skoro w celu skorzystania z pomocy na restrukturyzację przedsiębiorstwo zobowiązało się w swoim planie restrukturyzacji do zbycia składników majątkowych, które nie były niezbędne, to powinno przeznaczyć cały przychód ze sprzedaży tych aktywów na sfinansowanie planu restrukturyzacji. Obowiązek ten wcale nie oznacza, że beneficjent pomocy jest zmuszony użyć wszystkich swoich środków, aby zmniejszyć kwotę przyznanej pomocy, a jedynie, że musi on wykorzystać wszystkie środki uzyskane ze składników majątkowych uznanych za niebędące niezbędnymi do prowadzenia działalności przedsiębiorstwa w ramach restrukturyzacji. Taki wkład środków własnych beneficjenta w plan restrukturyzacji wymagany jest, aby zapewnić, że pomoc ograniczona jest, zgodnie z pkt 40 wspólnotowych wytycznych dotyczących pomocy państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności, do ścisłego minimum niezbędnego do umożliwienia restrukturyzacji w zależności od środków finansowych będących w dyspozycji beneficjenta, jego akcjonariuszy lub grupy handlowej, do której należy.

(por. pkt 266, 313)

8. W przypadku gdy Komisja ocenia zgodność pomocy na restrukturyzację z rynkiem wspólnotowym, nie ma ona obowiązku szacowania konkretnego kosztu każdego z działań, jakie ma podjąć dane przedsiębiorstwo. Poza tym, że dokładna ocena poszczególnych pozycji po stronie wydatków jest w każdym razie niepewna z racji tego, że planowane środki są środkami zakładanymi, Komisja może bowiem, korzystając ze swego szerokiego zakresu swobodnego uznania, ograniczyć się do oceny globalnej.

Wynika z tego że Komisja ma w zasadzie prawo, korzystając z przysługującego jej szerokiego zakresu swobodnego uznania, przyjąć przybliżoną wartość przychodu netto ze sprzedaży składników majątkowych przewidzianej w planie restrukturyzacji, biorąc pod uwagę trudność dokładnego ocenienia tego przychodu.

Skoro jednak składniki majątkowe, których sprzedaż przewidziana była w tymże planie, zostały faktycznie zbyte i skoro z tego tytułu Komisja zna rzeczywistą kwotę przychodu netto z tej sprzedaży, to Komisja nie może w szczególności w świetle zasady zakazu pomocy państwa ustanowionej w art. 87 ust. 1 WE ograniczyć się przy ustalaniu minimalnego charakteru pomocy do oszacowania „z grubsza” środków płynnych przedmiotowego przedsiębiorstwa.

(por. pkt 272, 273, 278, 282, 283)

9. Uzasadnienie decyzji powinno znajdować się w samym tekście tej decyzji, a późniejszych wyjaśnień Komisji nie można uwzględnić, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności. Wynika z tego, że sama decyzja powinna być wystarczająca, a jej uzasadnienie nie może wynikać z pisemnych lub ustnych wyjaśnień udzielonych później, gdy decyzja ta stanie się już przedmiotem skargi do sądu wspólnotowego.

(por. pkt 287)

WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (trzecia izba)

z dnia 15 czerwca 2005 r.( )

Pomoc państwa – Skarga o stwierdzenie nieważności – Pomoc na restrukturyzację – Decyzja uznająca pomoc za zgodną ze wspólnym rynkiem – Wytyczne Komisji – Obowiązek uzasadnienia – Przestrzeganie warunków – Minimalny charakter pomocy

W sprawie T‑349/03

Corsica Ferries France SAS, z siedzibą w Bastii (Francja), reprezentowana przez adwokatów S. Rodriguesa i C. Scapela, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

strona skarżąca,

przeciwko

Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej przez C. Giolita i H. van Vlieta, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

strona pozwana,

popierana przez

Republikę Francuską, reprezentowaną przez G. de Bergues’a i S. Ramet, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

oraz

Société nationale maritime Corse‑Méditerranée (SNCM) SA, z siedzibą w Marsylii (Francja), początkowo reprezentowaną przez adwokata H. Tassy’ego, a następnie przez adwokatów O. d’Ormessona i A. Bouina,

interwenienci,

mającej za przedmiot wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 2004/166/WE z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie pomocy na rzecz restrukturyzacji, której Francja zamierza udzielić Société nationale maritime Corse‑Méditerranée (SNCM) [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie wszystkie cytaty z tej decyzji poniżej] (Dz.U. 2004, L 61, str. 13),

SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI

WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (trzecia izba),

w składzie: M. Jaeger, prezes, V. Tiili i O. Czúcz, sędziowie,

sekretarz: I. Natsinas, administrator,

uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 listopada 2004 r.,

wydaje następujący

Wyrok

Ramy prawne

1 Zgodnie z art. 87 WE:

„1. Z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w niniejszym traktacie wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

[…]

3. Za zgodną ze wspólnym rynkiem może zostać uznana:

[…]

c) pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem […]”.

2 Sekcja 8 wspólnotowych wytycznych w sprawie pomocy państwa dla transportu morskiego (Dz.U. 1997, C 205, str. 5) stanowi, że Komisja stosuje wytyczne dotyczące wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności do pomocy na restrukturyzację przedsiębiorstw żeglugowych.

3 Zgodnie ze wspólnotowymi wytycznymi dotyczącymi pomocy państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności (Dz.U. 1999, C 288, str. 2, zwanymi dalej „wytycznymi”), obowiązującymi od dnia 9 października 1999 r., Komisja określa warunki, w jakich pomoc ta może zostać uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem zgodnie z art. 87 ust. 3 lit. c) WE. W myśl pkt 3.2.2 tych wytycznych warunki te odnoszą się do zakwalifikowania beneficjenta jako przedsiębiorstwa przeżywającego trudności, przywrócenia rentowności, zapobiegania niepożądanym zakłóceniom konkurencji, ograniczenia pomocy do minimum, nałożenia warunków i obowiązków koniecznych w celu zapewnienia, aby pomoc nie zakłócała konkurencji w stopniu sprzecznym ze wspólnym interesem i pełnego wdrożenia planu restrukturyzacji.

4 Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3577/92 z dnia 7 grudnia 1992 r. dotyczące stosowania zasady swobody świadczenia usług w transporcie morskim w obrębie państw członkowskich (kabotaż morski) (Dz.U. L 364, str. 7) zobowiązuje państwa członkowskie do otwarcia krajowych rynków kabotażu. Zgodnie z art. 4 tego rozporządzenia przy udzielaniu zamówień na usługi publiczne państwo członkowskie postępuje w sposób wolny od dyskryminacji w stosunku do wszystkich wspólnotowych armatorów.

Okoliczności faktyczne leżące u podstaw skargi

1. Przedsiębiorstwa żeglugowe, których sprawa dotyczy

5 Skarżąca jest przedsiębiorstwem żeglugowym oferującym regularne połączenia morskie z Korsyką z portów na stałym lądzie we Francji (Tulonu i Nicei) i we Włoszech (Savony i Livorno).

6 Société nationale maritime Corse‑Méditerranée (krajowe przedsiębiorstwo morskie Korsyka–Morze Śródziemne, zwane dalej „SNCM”) jest przedsiębiorstwem żeglugowym oferującym regularne połączenia morskie z Korsyką z portów położonych na stałym lądzie Francji (Nicei, Tulonu i Marsylii) oraz z Afryką Północną (Tunezją i Algierią) z portów położonych na stałym lądzie Francji, jak również sezonowe połączenia w okresie od kwietnia do września z Sardynią.

7 W chwili obecnej 80% udziałów w SNCM posiada Compagnie générale maritime et financière (państwowe towarzystwo żeglugowe i finansowe, zwane dalej „CGMF”), a 20% – Société nationale des chemins de fer (krajowe przedsiębiorstwo kolei, zwane dalej „SNCF”). Cel spółki CGMF, której 100% kapitału znajduje się w rękach państwowych, określono tak, by zezwolić jej na podejmowanie wszelkich działań z zakresu transportu morskiego, wyposażania i czarterowania statków, a także na nabywanie udziałów i wszelką inną działalność handlową lub przemysłową, która miałaby bezpośredni lub pośredni związek z celem spółki.

8 SNCM jest udziałowcem mniejszościowym w Compagnie méridionale de navigation (południowym towarzystwie żeglugowym, zwanym dalej „CMN”), przedsiębiorstwie żeglugowym działającym na liniach Marsylia–Korsyka, które kontroluje grupa Stef‑TFE za pośrednictwem Compagnie méridionale de participation (południowego towarzystwa udziałowego).

2. Zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych dotyczące połączeń morskich między stałym lądem Francji a Korsyką

9 Od 1948 r. regularne usługi transportu morskiego między stałym lądem Francji a Korsyką świadczone są w ramach obowiązku świadczenia usług publicznych.

10 Do 1976 r. usługi te świadczono w ramach systemu częściowo regulowanego francuskim prawem, wiążącego się z monopolem bandery krajowej na rynku kabotażowym. W systemie tym państwo przekazywało świadczącym usługę przedsiębiorstwom ryczałtową dotację wyrównawczą w zamian za spełnianie wymogów w zakresie usług publicznych, dotyczących portów, które należało obsłużyć, regularności i częstotliwości połączeń, potencjału usługowego, stosowanych cen i załogi statków.

11 W 1976 r. Francja określiła nowe warunki świadczenia publicznych usług transportu morskiego na Korsykę w oparciu o zasadę ciągłości terytorialnej. Zasada ta ma na celu ograniczenie niekorzystnych skutków wyspiarskiego położenia i zapewnienie, by połączenia z wyspą działały na zasadzie jak najbardziej zbliżonej do połączeń przebiegających w całości na stałym lądzie. Ustanowiono system koncesji wraz ze specyfikacją określającą ramy usług publicznych. W ten sposób dnia 31 marca 1976 r. zawarto z SNCM i CMN umowę ramową na okres 25 lat, która miała wygasnąć w dniu 31 grudnia 2001 r.

12 W latach 1976–1982 na podstawie tej umowy ramowej rząd francuski określał szczegółowe zasady tych połączeń.

13 Ustawą z dnia 30 lipca 1982 r. w sprawie szczególnego statusu regionu Korsyki przekazano zarząd nad realizacją zasady ciągłości terytorialnej parlamentowi regionalnemu Korsyki w ramach umowy z państwem francuskim. Następnie ustawą z dnia 13 maja 1991 r. w sprawie statusu wspólnoty terytorialnej Korsyki nadano temu zgromadzeniu pełne kompetencje w zakresie połączeń z wyspą, którymi od tamtej pory zajmuje się Office des transports de la Corse (urząd transportu Korsyki, zwany dalej „OTC”).

14 Od 1991 r. na podstawie umowy ramowej zawarto dwie pięcioletnie umowy między OTC i dwoma koncesjonariuszami. W pierwszej z nich (zwanej dalej „umową z 1991 r.”) określono szczegółowe zasady świadczenia usług publicznych w okresie 1991–1996, a w drugiej (zwanej dalej „umową z 1996 r.”), w okresie 1996–2001. Umowy te określały również zasady przekazywania ryczałtowej dotacji, czerpanej z dotacji na realizację zasady ciągłości terytorialnej, w zamian za spełnianie nałożonych obowiązków. Obowiązkowi świadczenia usług publicznych podlegały wówczas wszystkie połączenia z Korsyką trzech francuskich portów położonych na stałym lądzie, tj. Nicei, Tulonu i Marsylii.

15 W 2001 r., zgodnie z rozporządzeniem nr 3577/92 samorząd terytorialny Korsyki ogłosił przetarg na operatora odpowiedzialnego za wykonywanie zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych między stałym lądem a Korsyką od dnia 1 stycznia 2002 r., w ramach umowy pięcioletniej, w zamian za rekompensatę finansową. Wobec rozwoju konkurencji w zakresie połączeń z Tulonu i Nicei samorząd terytorialny Korsyki uznał, że tylko połączenia z Marsylii wymagają objęcia obowiązkiem świadczenia usług publicznych.

16 Zamówienia udzielono wspólnie SNCM i CMN, a skarżąca zrezygnowała z udziału w przetargu.

17 Na mocy „umowy w sprawie zlecenia świadczenia usług publicznych” (zwanej dalej „umową z 2002 r.”), która została zawarta między OTC a samorządem terytorialnym Korsyki, SNCM i CMN zobowiązane są jako zleceniobiorcy do zapewnienia od dnia 1 stycznia 2002 r. świadczenia regularnych przewozów morskich na trasach Marsylia–Korsyka, z zastrzeżeniem poszanowania pewnych zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, dotyczących częstotliwości połączeń, potencjału usługowego, rozkładu rejsów, cen (ceny maksymalne w zależności od pory roku, obowiązkowe zniżki dla określonych kategorii osób) oraz jakości usług. W myśl umowy obowiązki te wykonywane są za „referencyjną” rekompensatą finansową, której wielkość zmniejsza się z roku na rok, a jej wysokość, określana na podstawie prognozowanych dochodów, podlega korekcie na koniec każdego roku stosownie do rozbieżności między tymi prognozami a rzeczywistymi dochodami. Zgodnie z umową maksymalna kwota rekompensaty finansowej za cały okres trwania umowy wynosi 326,85 miliona EUR dla SNCM i 128,2 miliona EUR dla CMN, czyli w sumie 455,05 miliona EUR. Umowa z 2002 r. stanowi ponadto, że ostateczna roczna rekompensata finansowa każdego ze zleceniobiorców ograniczona jest do kwoty deficytu operacyjnego eksploatacji, powstałego na skutek zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, biorąc pod uwagę rozsądną rentowność włożonego kapitału żeglugowego w stosunku do jego rzeczywistego wykorzystania. Rentowność ta została ustalona na poziomie 15% określonej w umowie wartości rynkowej statków. Umowa z 2002 r. dobiega końca w dniu 31 grudnia 2006 r., chyba że strony wspólnie postanowią skrócić jej obowiązywanie.

Postępowanie administracyjne

1. Pomoc dla SNCM stanowiąca rekompensatę z tytułu obowiązku świadczenia usług publicznych w ramach umów z 1991 r. i 1996 r.

18 Dnia 22 grudnia 1998 r., w następstwie skarg na pomoc udzielaną Corsica Marittima, spółce zależnej SNCM obsługującej transport pasażerski na trasie Korsyka–Włochy, Komisja poinformowała Republikę Francuską o podjęciu decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy na podstawie art. 93 ust. 2 traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 88 ust. 2 WE) (Dz.U. 1999, C 62, str. 9). Sprawa ta została zarejestrowana pod numerem C‑78/98.

19 Dnia 28 lutego 2001 r., po kolejnych skargach dotyczących pomocy otrzymanej przez SNCM w celu pokrycia kosztów wykonywania zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, Komisja poinformowała Republikę Francuską o podjęciu decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy, na podstawie art. 88 ust. 2 WE (Dz.U. 2001, C 117, str. 9). Sprawa ta została zarejestrowana pod numerem C‑14/01.

20 Decyzją 2002/149/WE z dnia 30 października 2001 r. w sprawie pomocy udzielonej przez Francję SNCM (Dz.U. 2002, L 50, str. 66), zamykając postępowania wszczęte w sprawach C‑78/98 i C‑14/01, Komisja uznała, że na podstawie art. 86 ust. 2 WE pomoc w wysokości 787 milionów EUR udzielona SNCM w latach 1991–2001 jako rekompensata z tytułu obowiązku świadczenia usług publicznych, który SNCM wykonywała w zakresie połączeń na Korsykę z trzech francuskich portów położonych na stałym lądzie, tj. Nicei, Tulonu i Marsylii, była zgodna ze wspólnym rynkiem. Na decyzję tę nie wniesiono do Sądu skargi o stwierdzenie nieważności.

2. Pomoc na ratowanie i restrukturyzację dla SNCM

21 Dnia 20 grudnia 2001 r. władze francuskie zgłosiły Komisji fakt przekazania przez CGMF na rzecz SNCM sumy 22,5 miliona EUR tytułem pomocy na ratowanie przedsiębiorstwa. Pomoc ta, która została już częściowo przekazana SNCM, została zarejestrowana pod nr NN 27/2002 (dawniej N 849/2001).

22 Pismem z dnia 18 lutego 2002 r. Republika Francuska zgłosiła Komisji plan przyznania pomocy na restrukturyzację na rzecz SNCM. Planowana pomoc polegała na dokapitalizowaniu SNCM za pośrednictwem CGMF sumą 76 milionów EUR, przez co kapitał własny SNCM wzrósł z 30 milionów do 106 milionów EUR. Pomoc ta została zarejestrowana przez Komisję jako pomoc notyfikowana pod nr N 118/2002.

23 Decyzją C(2002) 2611 wersja ostateczna z dnia 17 lipca 2002 r. Komisja zezwoliła na pomoc na ratowanie przedsiębiorstwa na rzecz SNCM w ramach wstępnego badania pomocy, o którym mowa w art. 88 ust. 3 WE. W decyzji tej Komisja stwierdziła, że zgłoszona pomoc spełnia pięć określonych w wytycznych kryteriów, w szczególności kryterium podjęcia przez państwo francuskie zobowiązania do przekazania planu restrukturyzacji. Na decyzję tę nie wniesiono do Sądu skargi o stwierdzenie nieważności.

24 Po tym, jak na zakończenie wstępnego badania Komisja stwierdziła, że zgodność zgłoszonej pomocy na restrukturyzację ze wspólnym rynkiem budzi wątpliwości, w piśmie z dnia 19 sierpnia 2002 r. skierowanym do Republiki Francuskiej zdecydowała ona wszcząć postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE, zgodnie z art. 4 ust. 4 i art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [88] traktatu WE (Dz.U. L 83, str. 1, dalej „decyzja o wszczęciu postępowania wyjaśniającego”). Zgłoszona pomoc została zarejestrowana pod nowym numerem C‑58/2002.

25 Pismem z dnia 8 października 2002 r., wysłanym wraz z załącznikami dnia 15 października, władze francuskie przedstawiły Komisji swoje uwagi w przedmiocie decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego.

26 Dnia 11 grudnia 2002 r. decyzja o wszczęciu postępowania wyjaśniającego wraz ze streszczeniem została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich (Dz.U. C 308, str. 29). Zainteresowanych wezwano do przedstawienia uwag na temat zgłoszonego projektu udzielenia pomocy w terminie miesiąca od dnia publikacji.

27 Pismem z dnia 8 stycznia 2003 r. skarżąca przedstawiła Komisji uwagi na piśmie w przedmiocie decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. Komisja otrzymała ponadto uwagi grupy Stef‑TFE i różnych jednostek samorządu terytorialnego. Komisja przekazała wszystkie te uwagi Republice Francuskiej, dając jej możliwość ustosunkowania się do nich.

28 Dnia 4 lutego 2003 r. Komisja na wniosek skarżącej odbyła z nią spotkanie, w trakcie którego skarżąca przekazała dodatkowe dokumenty.

29 Pismem z dnia 10 lutego 2003 r. władze francuskie przedstawiły Komisji argumenty mające wykazać, że plan udzielenia pomocy jest zgodny z wytycznymi, a także opis nowych zobowiązań dotyczących zmian w zakresie personelu i wynagrodzeń, ograniczenia zużycia pośredniego i polityki cenowej SNCM.

30 Pismem z dnia 13 lutego 2003 r. władze francuskie odniosły się do uwag zgłoszonych przez skarżącą i Stef‑TFE.

31 Pismem z dnia 21 lutego 2003 r. władze francuskie odpowiedziały na uzupełniające pytania zawarte w piśmie Komisji z dnia 10 lutego 2003 r.

32 Faksem z dnia 27 maja 2003 r. władze francuskie przedstawiły Komisji uwagi na temat dokumentów, które skarżąca przekazała Komisji w dniu 4 lutego 2003 r., a które Komisja przekazała władzom francuskim pismem z dnia 21 lutego 2003 r.

33 Dnia 9 lipca 2003 r. Komisja wydała decyzję 2004/166/WE w sprawie pomocy na rzecz restrukturyzacji, której Francja zamierza udzielić Société nationale maritime Corse‑Méditerranée (SNCM) (Dz.U. 2004, L 61, str. 13) (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”), która stała się przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności w niniejszej sprawie.

34 Zaskarżona decyzja brzmi następująco:

„Artykuł 1

Pomoc na restrukturyzację, której Francja zamierza udzielić na rzecz [SNCM], jest zgodna ze wspólnym rynkiem pod warunkami określonymi w art. 2–5.

Artykuł 2

Od dnia doręczenia niniejszej decyzji do dnia 31 grudnia 2006 r. SNCM nie będzie nabywać nowych statków ani podpisywać umów na budowę, zamówienie lub fracht w odniesieniu do statków nowych lub odnowionych.

Od dnia doręczenia niniejszej decyzji do dnia 31 grudnia 2006 r. SNCM może działać wyłącznie przy użyciu jedenastu statków, które już posiada, tj.: Napoléon Bonaparte, Danielle Casanova, Île de Beauté, Corse, Liamone, Aliso, Méditerranée, Pascal Paoli, Paglia Orba, Monte Cinto oraz Monte d’Oro.

Jeżeli SNCM będzie musiała zastąpić, z powodu zdarzeń niezależnych od jej woli, jeden ze swoich statków przed dniem 31 grudnia 2006 r., Komisja może zezwolić na takie zastąpienie na podstawie notyfikacji, odpowiednio uzasadnionej przez Francję.

Artykuł 3

Grupa SNCM zbędzie wszystkie swoje udziały bezpośrednie i pośrednie w następujących spółkach:

– Amadeus France,

– Compagnie Corse Méditerranée,

– société civile immobilière Schuman,

– Société méditerranéenne d’investissements et de participations,

– Someca.

Zamiast zbywać udziały w Société méditerranéenne d’investissements et de participations, SNCM może sprzedać jedyny składnik mienia tej spółki, Southern Trader, i zamknąć tę zależną spółkę.

Zbycia można dokonać wedle wyboru władz francuskich bądź to za pomocą publicznej oferty sprzedaży, bądź zaproszenia do składania ofert nabycia udziałów z uprzednim ogłoszeniem, z przynajmniej dwumiesięcznym terminem do odpowiedzi.

Francja przekaże Komisji dowody wszystkich operacji zbycia udziałów. Mała ilość ofert otrzymanych przez SNCM nie może być użyta dla uzasadnienia niedokonania zbycia. W razie braku ofert, jeżeli Francja będzie w stanie wykazać, że podjęła wszelkie niezbędne działania w związku z obowiązkiem ogłoszenia, warunek, o którym mowa w akapicie pierwszym, uważa się za spełniony.

Artykuł 4

Od dnia doręczenia niniejszej decyzji do dnia 31 grudnia 2006 r. w odniesieniu do wszystkich linii na Korsykę SNCM nie podejmie w zakresie polityki cenowej żadnych działań dotyczących ogłoszonych cen, które miałyby na celu oferowanie cen niższych niż ceny każdego z jej konkurentów dla równoważnych tras i usług w tym samym terminie.

Komisja zastrzega sobie prawo wszczęcia procedury dochodzeniowej dla każdego stwierdzonego przez nią uchybienia warunkom określonym w niniejszej decyzji, a w szczególności w akapicie pierwszym.

Warunek, o którym mowa w akapicie pierwszym, uważa się za spełniony, jeżeli każdego dnia najniższe ceny ogłoszone przez SNCM będą wyższe od najniższych cen promocyjnych ogłoszonych przez każdego z jej konkurentów dla równoważnych tras i usług.

Warunek, o którym mowa w akapicie pierwszym, przestaje obowiązywać, jeżeli ceny konkurentów przekroczą obowiązujące w roku referencyjnym 1996 ceny SNCM, skorygowane o wskaźnik inflacji.

Co roku do dnia 30 czerwca Francja przekazuje Komisji wszystkie informacje niezbędne do wykazania, że warunek ten został spełniony w odniesieniu do poprzedniego roku kalendarzowego i do wszystkich rejsów z Korsyki i na Korsykę.

Artykuł 5

Zgodnie ze zobowiązaniami podjętymi przez władze francuskie w planie restrukturyzacji roczna częstotliwość rejsów na różnych trasach połączeń morskich z Korsyką ograniczona jest do dnia 31 grudnia 2006 r. do limitów określonych w tabeli 3 w niniejszej decyzji, z wyjątkiem zaistnienia wyjątkowych, niezależnych od SNCM przyczyn, które zmusiłyby ją do skierowania niektórych rejsów do innych portów, a także z wyjątkiem zmiany w zakresie ciążących na tym przedsiębiorstwie zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych.

Artykuł 6

Zezwala się Francji na dokapitalizowanie SNCM pierwszą wpłatą w wysokości 66 milionów EUR z chwilą doręczenia niniejszej decyzji.

Do końca okresu restrukturyzacji, tj. do dnia 31 grudnia 2006 r., Komisja, na wniosek władz francuskich, może zezwolić w terminie późniejszym na drugą wpłatę dla SNCM, odpowiadającą różnicy między pozostałymi 10 milionami EUR a przychodem z wymaganych w myśl art. 3 operacji zbycia, zgodnie z warunkami określonymi w tym artykule.

Decyzja taka może zostać podjęta jedynie, jeżeli przeprowadzono wymagane w art. 3 działania, a przychód z operacji zbycia nie przekracza 10 milionów EUR, o ile spełnione zostały warunki określone w art. 2, 4 i 5, bez uszczerbku dla uprawnienia Komisji do wszczęcia w razie potrzeby postępowania wyjaśniającego wobec niespełnienia jednego z tych warunków. W przeciwnym razie nie dokonuje się wypłaty drugiej transzy pomocy.

Artykuł 7

Francja powiadamia Komisję w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia niniejszej decyzji o podjętych przez nią działaniach zmierzających do zastosowania się do tej decyzji.

[…]” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie wszystkie cytaty z tej decyzji poniżej].

Przebieg postępowania i żądania stron

35 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu dnia 13 października 2003 r. skarżąca wniosła skargę w niniejszej sprawie.

36 Pismem złożonym w sekretariacie dnia 3 lutego 2004 r. Republika Francuska wniosła o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta po stronie Komisji.

37 Pismem złożonym w sekretariacie dnia 26 lutego 2004 r. SNCM wniosła o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta po stronie Komisji.

38 Postanowieniem z dnia 10 marca 2004 r. dopuszczono interwencję Republiki Francuskiej.

39 Postanowieniem z dnia 30 marca 2004 r. dopuszczono interwencję SNCM.

40 Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (trzecia izba) postanowił otworzyć procedurę ustną. W ramach środków organizacji postępowania Sąd wezwał strony do udzielenia odpowiedzi na zadane na piśmie pytania, co strony uczyniły w wyznaczonym terminie.

41 W odpowiedzi strony poinformowały Sąd o tym, że Komisja wydała w dniu 8 września 2004 r. decyzję C (2004) 3359 wersja ostateczna (zwaną dalej „decyzją z dnia 8 września 2004 r.”) zmieniającą zaskarżoną decyzję. W wyniku uzupełniającego pytania na piśmie zadanego przez Sąd strony skarżąca i pozwana zostały wezwane do zajęcia stanowiska na temat wpływu tej decyzji na niniejszą sprawę.

42 Wystąpienia stron i ich odpowiedzi na zadane przez Sąd pytania zostały wysłuchane na posiedzeniu jawnym w dniu 18 listopada 2004 r.

43 Skarżąca wnosi do Sądu o:

– stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;

– obciążenie Komisji kosztami postępowania.

44 Komisja popierana przez Republikę Francuską i SNCM, interwenientów, wnosi do Sądu o:

– oddalenie skargi;

– obciążenie skarżącej kosztami postępowania.

Co do prawa

45 Na poparcie skargi o stwierdzenie nieważności w niniejszej sprawie skarżąca wysuwa dwa zarzuty. Pierwszy z nich dotyczy naruszenia art. 253 WE, polegającego na niewystarczającym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Drugi dotyczy naruszenia art. 87 ust. 3 lit. c) WE, rozporządzenia nr 659/1999 i wytycznych, polegającego na tym, że zaskarżona decyzja obarczona jest błędami co do stanu faktycznego i oczywistymi błędami w ocenie.

46 Na wstępie należy jednak zbadać ewentualny wpływ decyzji z dnia 8 września 2004 r. na niniejszą sprawę.

1. Uwagi wstępne dotyczące wpływu decyzji z dnia 8 września 2004 r. na niniejszą sprawę

47 Należy zauważyć, że zgodnie z decyzją z dnia 8 września 2004 r. Komisja zmieniła zaskarżoną decyzję, aby, jak wskazuje na to motyw drugi tej nowej decyzji, umożliwić SNCM po pierwsze zastąpienie statku Aliso przez statek Asco w znajdującym się w art. 2 zaskarżonej decyzji wykazie statków, tj. w wykazie statków, których SNCM wolno używać w okresie restrukturyzacji, a po drugie, aby wobec trudności napotkanych przez SNCM przy sprzedaży statku Asco, zezwolić na sprzedaż statku Aliso lub Asco.

48 Należy jednak przypomnieć, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem w zakresie skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 WE zgodność z prawem aktu wspólnotowego ocenia się na podstawie stanu faktycznego i prawnego w chwili ustanowienia aktu (wyrok Sądu z dnia 25 czerwca 1998 r. w sprawach połączonych T‑371/94 i T‑394/94 British Airways i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2405, pkt 81).

49 Ponadto nie wydaje się, by w niniejszej sprawie decyzja z dnia 8 września 2004 r. mogła sprawić, że któryś spośród zarzutów i argumentów przedstawionych przez skarżącą na poparcie skargi stałby się bezprzedmiotowy. Zresztą ani skarżąca, ani Komisja zapytane o to na piśmie przez Sąd nie twierdziły, że tak jest.

50 W tych okolicznościach należy stwierdzić, że decyzja z dnia 8 września 2004 r. nie ma żadnego wpływu na skargę w niniejszej sprawie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

2. W przedmiocie pierwszego zarzutu, naruszenia art. 253 WE polegającego na niewystarczającym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

51 W niniejszym zarzucie skarżąca utrzymuje, że w zaskarżonej decyzji zabrakło wystarczającego uzasadnienia w zakresie charakteru omawianej pomocy oraz charakteru rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych części tej pomocy, wyeliminowania wątpliwości, które spowodowały wszczęcie postępowania wyjaśniającego, oceny przywrócenia rentowności, realistycznego charakteru branych pod uwagę założeń dotyczących restrukturyzacji oraz określenia niestrategicznych udziałów.

Uwagi wstępne na temat zakresu zarzutu

52 Należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem zarzut naruszenia art. 253 WE jest zarzutem odrębnym od zarzutu oczywistego błędu w ocenie. O ile pierwszy z nich, polegający na niespełnieniu lub niewystarczającym spełnieniu istotnych wymogów proceduralnych w rozumieniu art. 230 WE stanowi bowiem zarzut, który sąd wspólnotowy powinien zbadać z urzędu, o tyle drugi, dotyczący zgodności z prawem decyzji co do meritum, polega na naruszeniu reguły prawnej związanej ze stosowaniem traktatu w rozumieniu tegoż art. 230 WE i może być rozpatrywany przez sąd wspólnotowy, tylko jeżeli skarżący go podniósł. Obowiązek uzasadnienia i słuszność uzasadnienia są więc oddzielnymi kwestiami (wyroki Trybunału: z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie C‑367/95 P Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, Rec. str. I‑1719, pkt 67, z dnia 22 marca 2001 r. w sprawie C‑17/99 Francja przeciwko Komisji, Rec. str. I‑2481, pkt 35 i z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑159/01 Niderlandy przeciwko Komisji, Rec. str. I‑4461, pkt 65, wyrok Sądu z dnia 13 stycznia 2004 r. w sprawie T‑158/99 Thermenhotel Stoiser Franz i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1, pkt 97).

53 W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że w pierwszym zarzucie skarżąca ogranicza się do podniesienia, iż do zaskarżonej decyzji brak jest w niektórych aspektach dostatecznego uzasadnienia, co jest niezgodne z art. 253 WE. Wynika to wyraźnie z tego, jak zatytułowano ten zarzut w skardze („Naruszenie istotnych wymogów proceduralnych: brak uzasadnienia”), oraz z tego, jak rozwinięto ten zarzut, w szczególności w pkt 17, 18 i 43 skargi – które odnoszą się kolejno do naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, do orzecznictwa w przedmiocie art. 253 WE i do konieczności stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ze względu na „kwestie formalnej zgodności z prawem” – jak również z trzeciego i czwartego ustępu streszczenia skargi, sporządzonego przez skarżącą – w których mowa jest o „braku uzasadnienia” wyżej wspomnianych kwestii.

54 Należy zwrócić uwagę, że strony nie kwestionują nadanego w ten sposób temu zarzutowi zakresu. Należy bowiem zauważyć, że w odpowiedzi na uwagi Komisji i Republiki Francuskiej w tej kwestii skarżąca przypomina, jak wynika z pkt 3 repliki, że zarzuca w nim Komisji „brak” lub „uchybienie” w zakresie obowiązku uzasadnienia.

55 Ponadto ze skargi wynika, że rozróżnienie między obowiązkiem uzasadnienia a oczywistym błędem w ocenie jest skarżącej dobrze znane, skoro poświęciwszy pierwszy zarzut zakwestionowaniu dostatecznego charakteru uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w drugim zarzucie, naruszenia art. 87 ust. 3 WE i wytycznych (zatytułowanym „Naruszenie traktatu WE i przepisów związanych z jego stosowaniem: merytoryczne błędy co do stanu faktycznego oraz oczywiste błędy w ocenie”) podnosi ona, że zaskarżona decyzja obarczona jest oczywistymi błędami w ocenie. To samo rozróżnienie pojawia się w streszczeniu skargi, w którym skarżąca wskazuje w ustępie trzecim, że „skarga ma na celu doprowadzenie do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z dwóch powodów, tj. dlatego, że dotknięta jest wadą braku uzasadnienia oraz merytorycznymi oczywistymi błędami w ocenie”. Podobnie w replice, po zapoznaniu się z uwagami Komisji i Republiki Francuskiej na ten temat, skarżąca ponownie twierdzi, że stawia ona zarzuty po pierwsze uchybienia obowiązkowi uzasadnienia, a po drugie oczywistych błędów w ocenie.

56 W tych okolicznościach pierwszy zarzut podniesiony przez skarżącą na poparcie tej skargi należy rozumieć wyłącznie jako zarzut naruszenia art. 253 WE polegającego na tym, że brak jest wystarczającego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w odniesieniu do niektórych kwestii, jako że zarzuty skarżącej kwestionujące zasadność zaskarżonej decyzji zostały ujęte w ramach drugiego zarzutu.

57 Należy jednak stwierdzić, co słusznie zauważyła Komisja, popierana w tej kwestii przez Republikę Francuską, że liczne fragmenty pierwszego zarzutu i argumenty podniesione przez skarżącą w jego ramach mają na celu wykazanie błędnego, a nie niewystarczającego charakteru uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Czyniąc to, pod pretekstem kwestionowania uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżąca w istocie kwestionuje jej zasadność.

58 Zaś jak Trybunał już orzekł, przy dokonywaniu oceny poszanowania obowiązku uzasadnienia Sąd nie może rozpatrywać materialnej zgodności z prawem udzielonego przez Komisję uzasadnienia decyzji (ww. w pkt 52 wyrok w sprawie Francja przeciwko Komisji, pkt 38).

59 Wynika z tego, że w ramach zarzutu braku lub niedostatku uzasadnienia fragmenty tego zarzutu i zawarte w nim argumenty mające podważać zasadność zaskarżonej decyzji są bezskuteczne i nieistotne (zob. podobnie ww. w pkt 52 wyrok w sprawie Thermenhotel Stoiser Franz i in. przeciwko Komisji, pkt 97, wyroki Sądu: z dnia 20 kwietnia 1999 r. w sprawach połączonych od T‑305/94 do T‑307/94, od T‑313/94 do T‑316/94, T‑318/94, T‑325/94, T‑328/94, T‑329/94 i T‑335/94 Limburgse Vinyl Maatschappij i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑931, pkt 389, z dnia 28 lutego 2002 r. w sprawie T‑86/95 Compagnie générale maritime i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1011, pkt 425 oraz z dnia 30 września 2003 r. w sprawach połączonych T‑191/98, od T‑212/98 do T‑214/98 Atlantic Container Line i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑3275, pkt 1175 i 1176).

60 Ponadto, skoro skarżąca wyraźnie potwierdziła, że pierwszy zarzut jest wyłącznie zarzutem braku uzasadnienia, a ze sposobu przedstawienia skargi wynika, że jest świadoma różnicy między brakiem uzasadnienia a błędnym uzasadnieniem, Sąd nie może zmienić kwalifikacji tych części tego zarzutu, które mają w istocie na celu zakwestionowanie zasadności zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie to jest tym bardziej właściwe w sytuacji, w której tak jak w niniejszej sprawie, skarżąca podnosi drugi zarzut zaistnienia oczywistych błędów w ocenie, w ramach którego przywołuje na nowo pewne części pierwszego zarzutu w celu zakwestionowania zasadności zaskarżonej decyzji.

61 W związku z tym w ramach niniejszego zarzutu należy jedynie zbadać, czy zaskarżona decyzja jest dostatecznie uzasadniona z prawnego punktu widzenia. Części tego zarzutu i zawarte w nim argumenty skarżącej, mające w istocie na celu podważenie zasadności tej decyzji należy odrzucić jako nieistotne.

W przedmiocie zarzutów dotyczących uzasadnienia zaskarżonej decyzji

Uwagi wstępne

62 Należy przypomnieć, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż zakres obowiązku uzasadnienia zależy od charakteru danego aktu i od okoliczności, jakie towarzyszą jego przyjęciu. Uzasadnienie powinno ukazywać w jasny i jednoznaczny sposób tok rozumowania instytucji, po pierwsze, tak aby zainteresowani mogli zapoznać się z uzasadnieniem danego aktu oraz aby mogli bronić swych praw i zweryfikować zasadność decyzji, a po drugie, tak aby sąd wspólnotowy mógł sprawować kontrolę zgodności aktów instytucji z prawem (ww. w pkt 52 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, pkt 63, wyroki Sądu: z dnia 6 marca 2003 r. w sprawach połączonych T‑228/99 i T‑233/99 Westdeutsche Landesbank Girozentrale przeciwko Komisji, Rec. str. II‑435, pkt 278 i z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie T‑109/01 Fleuren Compost przeciwko Komisji, Rec. str. II‑127, pkt 119).

63 Nie ma wymogu, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne elementy faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 253 WE, winna opierać się nie tylko na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności jego wydania, jak również całość przepisów prawa regulującego daną dziedzinę (ww. w pkt 52 wyrok w sprawie France przeciwko Komisji, pkt 36, wyrok Sądu z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawach połączonych T‑298/97, T‑312/97, T‑313/97, T‑315/97, od T‑600/97 do T‑607/97, T‑1/98, od T‑3/98 do T‑6/98 i T‑23/98 Alzetta i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2319, pkt 175 i ww. w pkt 62 wyrok w sprawie Westdeutsche Landesbank Girozentrale przeciwko Komisji, pkt 279).

64 W szczególności Komisja nie musi zająć stanowiska wobec wszystkich argumentów zainteresowanych stron, wystarczy bowiem przedstawienie faktów i względów prawnych o zasadniczym znaczeniu dla decyzji (wyrok Sądu z dnia 8 czerwca 1995 r. w sprawie T‑459/93 Siemens przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1675, pkt 31 i ww. w pkt 62 wyrok w sprawie Westdeutsche Landesbank Girozentrale przeciwko Komisji, pkt 280). Tak więc Trybunał orzekł już, że Komisja nie jest zobowiązana do tego, by ustosunkować się do kwestii, które są oczywiście niezwiązane ze sprawą, bez znaczenia lub wyraźnie drugorzędne (ww. w pkt 52 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, pkt 64).

65 W odniesieniu do oceny środka pomocy obowiązek uzasadnienia wymaga wskazania powodów, dla których Komisja uznaje, że dana pomoc objęta jest zakresem przedmiotowym art. 87 ust. 1 WE (ww. w pkt 62 wyrok w sprawie Westdeutsche Landesbank Girozentrale przeciwko Komisji, pkt 281).

66 Jeśli chodzi o to, czy dana pomoc państwa na restrukturyzację jest zgodna z art. 87 ust. 3 lit. c) WE, to z orzecznictwa wynika, że obowiązek uzasadnienia uważa się za spełniony, jeżeli w decyzji Komisji podane są powody, dla których uznaje ona, że pomoc jest uzasadniona z punktu widzenia określonych w wytycznych warunków, a w szczególności istnienia planu restrukturyzacji, ukazania w sposób zadowalający perspektywy długoterminowej rentowności i proporcjonalności pomocy w stosunku do wkładu beneficjenta (zob. podobnie ww. w pkt 52 wyrok w sprawie Francja przeciwko Komisji, pkt 37 i wyrok Sądu z dnia 30 kwietnia 1998 r. w sprawie T‑214/95 Vlaamse Gewest przeciwko Komisji, Rec. str. II‑717, pkt 102, odnośnie do innych wspólnotowych ram prawnych dla pomocy państwa zob. ww. w pkt 62 wyrok w sprawie Fleuren Compost przeciwko Komisji, pkt 125).

67 To w świetle powyższych zasad należy zbadać, czy uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku wystarczające.

W przedmiocie charakteru omawianej pomocy oraz charakteru rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych części tej pomocy

68 Skarżąca podnosi, że zaskarżona decyzja nie jest w wystarczającym stopniu uzasadniona, jeśli chodzi o ustalenie kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych. Oświadcza, że Komisja nie przedstawiła jej wykorzystanego w tym celu sprawozdania eksperta, że zaskarżona decyzja nie zawiera wytłumaczenia, dlaczego uwzględniono dotację z tytułu amortyzacji Liamone, chociaż statek ten nie był niezbędny do wykonywania zadania zleconego świadczenia usług publicznych oraz że decyzja ta nie pozwala określić rzeczywistego udziału rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych w całej kwocie pomocy.

69 Należy po pierwsze zauważyć, że w motywie 259 zaskarżonej decyzji Komisja uznała, iż niezależnie od potrzeby przeanalizowania pomocy jako pomocy na restrukturyzację, ta część pomocy, która odpowiadała niedopłacie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych za lata 1991–2001 była zgodna ze wspólnym rynkiem w myśl art. 86 ust. 2 WE.

70 Jak widać, w celu ustalenia kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych Komisja obliczyła, w motywach 256 i 257 zaskarżonej decyzji, sumę strat poniesionych przez SNCM w latach 1991–2001 na wszystkich połączeniach z Korsyką objętych obowiązkiem świadczenia usług publicznych. Komisja tłumaczy w tym względzie, że dla lat 1991–1999 przyjęła za podstawę wynik przed opodatkowaniem dla połączeń z Korsyką, zgodnie z tym, co zamieszczono w sprawozdaniu eksperta, wykorzystanym w ramach decyzji 2002/149, pomniejszony o nadwyżkę wartości osiągniętą ze sprzedaży statków, natomiast dla lat 2000–2001, które nie były ujęte we wspomnianym sprawozdaniu, sama dokonała wyliczenia wyniku przed opodatkowaniem dla połączeń z Korsyką, według metody przyjętej w decyzji 2002/149, pomniejszając go o już wliczone w zgłoszone koszty restrukturyzacji środki na restrukturyzację, ponieważ w tych dwóch latach nie miało miejsca zbycie żadnego sprzętu żeglugowego. Co do ewentualnych strat za rok 2002 poniesionych na trasie Marsylia–Korsyka Komisja wskazuje, że strat tych nie można było przyjąć „z uwagi na fakt, że po 1 stycznia 2002 r. ceny obsługi połączenia Marsylii z Korsyką oraz kwoty rekompensat finansowych określone zostały przez władze publiczne wraz z SNCM na zasadzie umownej, inaczej, niż miało to miejsce w przypadku umów z 1991 i 1996 r.”.

71 Na tej podstawie Komisja stwierdza w motywie 258 zaskarżonej decyzji, że kumulacja wyników, skorygowanych o nadwyżki wartości osiągnięte ze sprzedaży statków w tym okresie oraz koszty restrukturyzacji, wynosi za cały okres 1991–2001 53,48 miliona EUR. Obliczenia, których dokonała Komisja, są przedstawione w skrócie w motywie 257 zaskarżonej decyzji, w tabeli 11.

72 Niemniej jednak w motywie 260 zaskarżonej decyzji Komisja ocenia, że ponieważ władze francuskie jako pomoc na restrukturyzację zgłosiły pomoc w wyższej kwocie, wynoszącej 76 milionów EUR oraz że wszczęto w tej kwestii postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE, należało badać omawianą pomoc w całości jako pomoc na restrukturyzację. Analiza ta stanowi przedmiot motywów 261–367 zaskarżonej decyzji.

73 W tych okolicznościach należy oddalić jako bezskuteczny zarzut skarżącej, iż zaskarżona decyzja nie jest dostatecznie uzasadniona z prawnego punktu widzenia pod kątem przestrzegania warunków określonych w art. 86 ust. 2 WE. W zakresie w jakim Komisja uznała bowiem, że całość pomocy wynoszącej 76 milionów EUR, włączając w to część odpowiadającą niedopłacie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych w wysokości 53,48 miliona EUR, należy oceniać jako pomoc na restrukturyzację w ramach analizy, którą przedstawiono w motywach 261–367 zaskarżonej decyzji, brak uzasadnienia co do zgodności kwoty tej niedopłaty z art. 86 ust. 2 WE nie może sam w sobie powodować stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż jest ona uzasadniona w motywach dotyczących oceny pomocy jako pomocy na restrukturyzację.

74 Natomiast należy rozpatrzyć zarzut skarżącej dotyczący niedostatecznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji co do ustalenia wysokości kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych. W motywie 327 zaskarżonej decyzji Komisja uznała bowiem, w ramach oceny minimalnego charakteru pomocy pod kątem wytycznych, że część pomocy, która odpowiadała tej niedopłacie, była niezbędna na restrukturyzację SNCM. W tym zakresie ewentualny brak uzasadnienia co do ustalenia wysokości kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych może mieć wpływ na zakwalifikowanie pomocy jako pomocy na restrukturyzację.

75 W tym względzie należy jednak stwierdzić, że uzasadnienie znajdujące się w motywach 256–260 zaskarżonej decyzji, w którym wskazano jednocześnie kryteria brane pod uwagę przez Komisję przy ustalaniu wysokości kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych oraz przyjętą w tym celu metodę obliczeniową, pozwala zainteresowanym na zapoznanie się z uzasadnieniem przyjętego rozwiązania, tak aby mogli bronić swych praw i zweryfikować zasadność zaskarżonej decyzji, a także pozwala sądowi wspólnotowemu na sprawowanie kontroli zgodności aktów instytucji z prawem.

76 Żaden z podnoszonych przez skarżącą argumentów nie jest w stanie podważyć tego stwierdzenia.

77 Po pierwsze, jeśli chodzi o nieprzekazanie skarżącej sprawozdania eksperta przez Komisję, Sąd zwraca uwagę, że twierdzenie to jest nieistotne dla ustalenia ewentualnego naruszenia obowiązku uzasadnienia. Nawet jeśli wykazano by bowiem jego prawdziwość, to ten fakt nie może w żadnym razie stanowić o braku uzasadnienia lub niewystarczającym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy pomocy tego zarzutu skarżąca mogłaby najwyżej podnieść ewentualne naruszenie prawa dostępu do akt, które nie ma związku z uzasadnieniem, lecz z poszanowaniem prawa do obrony. Należy jednak stwierdzić, co zresztą nie jest kwestionowane, że skarżąca nie podnosi tego rodzaju naruszenia swego prawa do obrony. Zaś zarzut taki nie jest zarzutem naruszenia istotnych wymogów proceduralnych i nie należy go zatem rozpatrywać z urzędu (zob. wyrok Sądu z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawach połączonych T‑67/00, T‑68/00, T‑71/00 i T‑78/00 JFE Engineering przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑2501, pkt 425 wraz z powołanym orzecznictwem).

78 W zakresie, w jakim skarżąca podnosi poprzez ten zarzut, że nie była w stanie pojąć toku rozumowania, który doprowadził Komisję do ustalenia kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, wystarczy stwierdzić, że tok rozumowania Komisji w tej kwestii jest, jak wskazano powyżej, jasno i wyraźnie przedstawiony w motywach 256–258 zaskarżonej decyzji.

79 Jeśli chodzi o okoliczność, iż Komisja nie mogła opierać się na rzeczonym sprawozdaniu w odniesieniu do lat 2000 i 2001 oraz iż prowizoryczne wyliczenia, którymi posłużyła się Komisja dla tych dwóch lat, różnią się od ostatecznych, opublikowanych rachunków, mamy tu do czynienia z fragmentami zarzutu dotyczącymi zasadności przyjętej przez Komisję metody, a zatem nieistotnymi w ramach niniejszego zarzutu braku dostatecznego uzasadnienia.

80 Po drugie, jeśli chodzi o brak uzasadnienia co do uwzględnienia dotacji z tytułu amortyzacji Liamone, chociaż statek ten nie był niezbędny do wykonywania zadania zleconego świadczenia usług publicznych, to należy stwierdzić, że twierdzenie to opiera się na błędnym rozumieniu zaskarżonej decyzji. Z tabeli 11 w motywie 257 zaskarżonej decyzji wynika bowiem jasno, że wbrew temu, co utrzymuje skarżąca, Komisja nie uwzględniła tej dotacji przy ustalaniu kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych. Suma 14,771 miliona EUR odpowiadająca tej amortyzacji została bowiem odjęta od sumy strat wynikających ze świadczenia usług publicznych, a nie dodana do niej. Zapytana o to przez Sąd na rozprawie skarżąca przyznała ponadto wyraźnie, że w tej kwestii błędnie zrozumiała zaskarżoną decyzję. Zaś nie można naturalnie czynić Komisji zarzutu z braku uzasadnienia toku rozumowania, którego nie ma w decyzji.

81 Jak wyjaśnia Komisja w pismach, kwota amortyzacji Liamone została natomiast uwzględniona w kosztach planu restrukturyzacji, który jest przedmiotem analizy w motywach 261–367, ponieważ nadzwyczajnie duża amortyzacja tego statku była wpisana do tego planu, co wynika w szczególności z motywów 126, 144, 302 i 330 zaskarżonej decyzji.

82 Na etapie repliki i rozprawy skarżąca oświadczyła więc, że w niniejszym zarzucie chodziło jej w rzeczywistości o to, żeby podkreślić, że uznanie, iż Liamone był przed rokiem 2002 niezbędny do wykonywania zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, przy jednoczesnym przyznaniu przez Komisję, że wyłączyła dotacje z tytułu amortyzacji tego statku przy obliczaniu dodatkowych kosztów świadczenia usług publicznych, których nie zrekompensowano, jest z jej strony działaniem wewnętrznie sprzecznym. A skoro Liamone nie był zdaniem skarżącej niezbędny do wykonywania zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, uważa ona, że Komisja niesłusznie uwzględniła amortyzację tego statku w kosztach planu restrukturyzacji.

83 Trzeba jednak stwierdzić, że te twierdzenia, które zmieniają zakres zarzutu w stosunku do tego, jak został on sformułowany początkowo w skardze, mają na celu podważenie zasadności ocen zawartych w zaskarżonej decyzji i że należy je zatem odrzucić jako nieistotne w ramach niniejszego zarzutu.

84 Po trzecie, jeśli chodzi o brak możliwości ustalenia rzeczywistego udziału rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych w całkowitej sumie pomocy, to wystarczy stwierdzić, że wbrew temu, co podnosi skarżąca, w motywie 258 i w tabeli 11 w motywie 257 zaskarżonej decyzji Komisja wyraźnie wskazuje, że udział ten wynosi 53,48 miliona EUR, a w dodatku w motywach 256 i 257 przedstawia metodę obliczenia, za pomocą której uzyskała ten wynik.

85 W zakresie, w jakim w tych ramach skarżąca zarzuca Komisji, że ta nie uzasadniła „niezbędnego poziomu” rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych i nie sprawdziła nadmiernego być może charakteru dodatkowych kosztów związanych ze zobowiązaniami z tytułu świadczenia usług publicznych, a w szczególności powodu, dla którego 50% strat SNCM pojawiło się w latach 2000 i 2001, należy stwierdzić, że to czyniąc, skarżąca dąży do zakwestionowania dokonanego przez Komisję obliczenia niedopłaty w zakresie, w jakim jest ono oparte na kwocie strat poniesionych przez SNCM. Taki argument, który ma na celu podważenie zasadności zaskarżonej decyzji w tej kwestii, jest nieistotny w ramach obecnego zarzutu.

86 Ponadto, o ile zarzut ten można by rozumieć tak, że oskarża się Komisję o niedostateczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tej kwestii, to należy zauważyć, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie podniosła takiego zarzutu ani w uwagach na temat decyzji w sprawie wszczęcia postępowania wyjaśniającego, ani w trakcie spotkania w dniu 4 lutego 2003 r., tak że nie można Komisji zarzucić, że nie ustosunkowała się do tego w decyzji.

87 W każdym razie należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja w sposób z prawnego punktu widzenia wystarczający wskazuje zarówno powody, dla których poniesione przez SNCM straty pozwalają zdaniem Komisji ustalić kwotę niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, jak i powody zaistnienia tych strat.

88 Jeśli chodzi o powody, dla których poniesione przez SNCM straty pozwalają na ustalenie kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, należy zwrócić uwagę, że w motywie 257 zaskarżonej decyzji Komisja wskazała, że w celu ustalenia tej kwoty przyjęła „tę samą metodę i to samo uzasadnienie, jak w decyzji 2002/149”, która została wydana w wyniku postępowania, w którym skarżąca brała udział w charakterze zainteresowanej strony, a która dotyczyła pomocy przyznanej temu samemu przedsiębiorstwu w ramach umowy dotyczącej tych samych zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych i tego samego okresu, gdyż umowa z 1996 r. obowiązywała aż do 2001 r.

89 W tych okolicznościach, mając na uwadze wyraźne odesłanie do decyzji 2002/149 zawarte w zaskarżonej decyzji oraz fakt, że skarżącej dobrze znane są okoliczności wydania decyzji 2002/149, należy przyznać, że decyzja ta może stanowić uzupełnienie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w kwestii ustalenia kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 22 czerwca 2004 r. w sprawie C‑42/01 Portugalia przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. I‑6079, pkt 69 i 70 i wyrok Sądu z dnia 19 marca 2003 r. w sprawie T‑213/00 CMA CGM i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑913, pkt 217).

90 Zaś w motywach 87–105 decyzji 2002/149 Komisja wyjaśniła, w oparciu o ustalenia swego eksperta w odniesieniu do okresu 1991–1999, że określona w ten sposób suma strat stanowiła rozsądne odzwierciedlenie kosztów świadczenia usług publicznych. Mając na względzie te straty, pomimo przekazania rekompensat na mocy umów z 1991 i 1996 r., Komisja uznała w tej decyzji, że nadwyżka rekompensat nie miała miejsca.

91 Jeśli chodzi o powody zaistnienia strat po stronie SNCM, należy zauważyć, że zarówno w zaskarżonej decyzji (motywy 281, 282 i 326), jak i w decyzji 2002/149 (motyw 123), do której odsyła motyw 257 zaskarżonej decyzji, Komisja wyjaśniła, że rekompensaty finansowe, określone w umowie z 1991 r. oraz w umowie z 1996 r. nie wystarczały na pokrycie całości kosztów wynikających ze zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, w szczególności ponieważ były one stosunkowo niezależne od dochodów. Ponadto w motywie 282 zaskarżonej decyzji Komisja zauważyła, że wejście skarżącej na rynek w 1996 r. przyniosło negatywne skutki dla SNCM.

92 Wynika z tego, że zarzuty skarżącej dotyczące uzasadnienia wysokości kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych w zaskarżonej decyzji należy oddalić w całości.

W przedmiocie wyeliminowania wątpliwości, które spowodowały wszczęcie postępowania wyjaśniającego

93 Skarżąca ocenia, że zaskarżona decyzja nie zawiera wystarczającego z prawnego punktu widzenia uzasadnienia, dlaczego Komisja pozbyła się wątpliwości, na podstawie których wszczęto postępowanie wyjaśniające, w zakresie związku między stratami SNCM i jej zobowiązaniami z tytułu świadczenia usług publicznych, wpływu polityki zakupu statków SNCM na jej rachunki wyników, planowanych działań mających prowadzić do zwiększenia wydajności SNCM oraz sposobów zmniejszenia zużycia pośredniego, jak również przyszłej polityki cenowej SNCM.

94 Aby zbadać, czy Komisja uzasadniła zaskarżoną decyzję w tych kwestiach w sposób wystarczający z prawnego punktu widzenia, należy określić zakres wątpliwości podnoszonych przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego po to, by sprawdzić następnie, w jakim stopniu w zaskarżonej decyzji uzasadniono, dlaczego można było wyeliminować te wątpliwości.

95 Jeśli chodzi po pierwsze o związek między stratami SNCM a jej zobowiązaniami z tytułu świadczenia usług publicznych, to należy stwierdzić, że w decyzji w sprawie wszczęcia postępowania wyjaśniającego Komisja wyraziła wątpliwości co do przywrócenia rentowności SNCM ze względu na to, że dostarczone w planie restrukturyzacji dane analityczne nie pozwalały na ustalenie strukturalnych przyczyn chronicznych strat SNCM w ciągu ostatnich lat. Komisja uznała, że powinna sprawdzić, czy pomoc na restrukturyzację nie posłuży na pokrycie dawnych strat eksploatacyjnych oraz czy odpowiadający jej plan restrukturyzacji spowoduje, że w przyszłości przedsiębiorstwo będzie przynosić zyski z eksploatacji. W tym względzie Komisja podkreślała w decyzji w sprawie wszczęcia postępowania wyjaśniającego po pierwsze, że w planie restrukturyzacji nie wskazano, jak SNCM zamierza zmniejszyć straty na liniach, które wcześniej były przedmiotem zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, a po drugie, że plan ten powinien umożliwić zapewnienie przedsiębiorstwu rentowności, nawet w przypadku gdyby po 2006 r. SNCM nie udzielono zamówienia na obsługę połączeń Marsylia–Korsyka w ramach świadczenia usług publicznych.

96 Z powyższego wynika, że wysuwane przez Komisję wątpliwości na temat związku między stratami SNCM a jej zobowiązaniami z tytułu świadczenia usług publicznych obejmowały dwie oddzielne kwestie, tj. po pierwsze adekwatność pomocy do kosztów związanych ze zobowiązaniami z tytułu świadczenia usług publicznych w latach 1991–2001, skoro pomoc powinna umożliwić przedsiębiorstwu pokrycie dawnych strat, wynikających wyłącznie z wywiązywania się ze zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych w ramach umowy z 1991 r. oraz umowy z 1996 r., a po drugie przyczynienie się pomocy do przywrócenia rentowności w okresie 2002–2006, pomocy, która powinna umożliwić przedsiębiorstwu zmniejszenie w przyszłości strat na trasach niepodlegających obecnie lub w przyszłości zobowiązaniom z tytułu świadczenia usług publicznych.

97 Po pierwsze, jeśli chodzi o adekwatność pomocy do kosztów związanych ze zobowiązaniami z tytułu świadczenia usług publicznych w latach 1991–2001, wystarczy przypomnieć, że w tej kwestii orzeczono już powyżej, że powód, dla którego straty poniesione przez SNCM w przeszłości na połączeniach z Korsyką, podlegających wówczas w całości zobowiązaniom z tytułu świadczenia usług publicznych, można było uznać za odpowiadające dodatkowym kosztom ponoszonym przez SNCM w celu wywiązania się z tych zobowiązań, był uzasadniony w sposób wystarczający z prawnego punktu widzenia zarówno w zaskarżonej decyzji, a w szczególności w motywach 256, 257, 281 i 282, jak i w decyzji 2002/149, do której zaskarżona decyzja odsyła.

98 W tym względzie podkreślić należy, że zarzuty skarżącej dotyczące uzasadnienia w motywach 281 i 282 zaskarżonej decyzji, mające dowieść, że celem umowy z 2002 r. nie jest pokrycie strat i że pojawienie się w 1996 r. konkurenta wynika ze wspólnotowej liberalizacji, dotyczą w rzeczywistości zasadności stwierdzeń Komisji, a nie ich uzasadnienia. Tę część zarzutu należy więc oddalić jako nieistotną.

99 Ponadto, jeśli chodzi o ewentualne straty poniesione w ramach wykonywania zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, o których mowa w umowie z 2002 r., zaskarżona decyzja jest uzasadniona w sposób wystarczający z prawnego punktu widzenia w motywie 256, w którym Komisja wyjaśnia, że straty te nie mogą być brane pod uwagę z racji tego, że rekompensata została ustalona na zasadzie umownej.

100 Po drugie, jeśli chodzi o przyczynienie się pomocy do przywrócenia rentowności w okresie 2002–2006, to należy najpierw stwierdzić, że w motywach 263–282 zaskarżonej decyzji Komisja, wbrew temu, co twierdzi skarżąca, przeanalizowała przyczyny, które doprowadziły do trudności SNCM i oszacowała spowodowane przez nie koszty. W szczególności w motywach 270–273 Komisja badała w tym kontekście racjonalność polityki zakupu przez SNCM nowych statków. Dalej, w motywach 299–303 Komisja przedstawiła powody, dla których plan restrukturyzacji powinien umożliwić przywrócenie rentowności SNCM zarówno do 2006 r., jak i później. W tym względzie należy zauważyć, że w motywach 142–152 zaskarżonej decyzji Komisja szczegółowo przedstawiła przewidywalne wyniki finansowe zgodnie z przyjętym „scenariuszem pośrednim”, jednocześnie na okres 2002–2006, jak i po 2006 r. Ponadto w motywie 315 zaskarżonej decyzji Komisja odnotowała, że w celu poprawienia kondycji przedsiębiorstwa SNCM sprzedała cztery statki. W dodatku w motywach 111–113 zaskarżonej decyzji Komisja, wbrew temu, co twierdzi skarżąca, określiła i opisała dodatkowe zobowiązania zaproponowane przez władze francuskie w następstwie decyzji w sprawie wszczęcia postępowania wyjaśniającego, w celu obniżenia kosztów zatrudnienia oraz kosztów zakupu w zakresie zużycia pośredniego. W motywie 114 zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła, że te zobowiązania, a także redukcja floty, umożliwiły sprowadzenie wydatków na utrzymanie z 29,6 do 23 milionów EUR w ciągu lat 2001–2002.

101 Wynika z tego, że łącznie we wszystkich powołanych motywach Komisja przedstawiła w sposób wystarczający z prawnego punktu widzenia powody, dla których w ramach planu restrukturyzacji SNCM będzie w stanie zmniejszyć w przyszłości straty na liniach niepodlegających obecnie lub w przyszłości zobowiązaniom z tytułu świadczenia usług publicznych.

102 Żaden z podnoszonych przez skarżącą argumentów nie jest w stanie podważyć tego stwierdzenia.

103 Po pierwsze, jeśli chodzi o zarzuty braku spójności uzasadnienia zaskarżonej decyzji tam, gdzie stwierdza się, że plan oszczędności w zakupach pośrednich jest niewystarczający (motyw 279) lub że rachunki dotyczące 2002 r. nie są dodatnie, wbrew przewidywaniom planu restrukturyzacji (motyw 280), należy stwierdzić, że zarzuty te dotyczą zasadności zaskarżonej decyzji w tych kwestiach, a nie uzasadnienia, czyli że należy oddalić tę część zarzutu jako nieistotną.

104 Następnie, jeśli chodzi o twierdzenie, iż w motywach 258–260 zaskarżonej decyzji nie wskazuje się powodów, dla których pomoc należy oceniać pod kątem wytycznych, wystarczy stwierdzić, że jest ono błędne, gdyż zaskarżona decyzja wyjaśnia w motywie 260, że pomoc została zgłoszona jako pomoc na restrukturyzację i że jej wysokość przekracza niedopłatę rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, a następnie w motywie 326, że pomoc na restrukturyzację może jednocześnie pokrywać koszty różnych przewidzianych w planie restrukturyzacji działań oraz deficyt, który ma przedsiębiorstwo z racji wywiązywania się z umów świadczenia usług publicznych do końca 2001 r.

105 Wreszcie, jeśli chodzi o twierdzenia formułowane na podstawie wyroku Trybunału z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie C‑280/00 Altmark Trans i Regierungspräsidium Magdeburg, Rec. str. I‑7747, to należy zauważyć, że ponieważ wyrok ten jest późniejszy niż zaskarżona decyzja, Komisja nie miała naturalnie obowiązku uzasadniać, dlaczego warunki określone w tym wyroku były spełnione w niniejszej sprawie, co zresztą skarżąca sama przyznaje.

106 Po drugie, jeśli chodzi o wpływ polityki zakupu statków SNCM na jej rachunki wyników, wystarczy stwierdzić, że zarzut skarżącej, poprzez który kwestionuje ona stwierdzenie zawarte w motywie 271 zaskarżonej decyzji, iż SNCM nie przeinwestowała w ostatnich latach w sposób nadmierny w odnowienie floty, dotyczy zasadności oceny Komisji w tej kwestii oraz przyjętej w tym celu metody, gdyż zarzuca się w nim w szczególności Komisji, że nie wzięła pod uwagę pewnej ilości czynników, które skarżąca uważa za istotne, oraz że ograniczyła się wyłącznie do analizy bilansu. W ramach niniejszego zarzutu ta jego część jest nieistotna.

107 W każdym razie należy zauważyć, że jak już wspomniano powyżej, motywy 269–273 zaskarżonej decyzji przedstawiają w sposób wystarczający z prawnego punktu widzenia powody, dla których polityka zakupu statków przez SNCM nie spowodowała nadmiernego przeinwestowania.

108 Po trzecie, jeśli chodzi o planowane działania mające prowadzić do zwiększenia wydajności SNCM oraz brak konkretnych sposobów na zmniejszenie zużycia pośredniego, to znowu należy stwierdzić, że w tych zarzutach skarżąca kwestionuje zasadność oceny Komisji. Zarzuty te mają bowiem podważyć to, że można było wyzbyć się wątpliwości w tych kwestiach, skoro w motywach 279 i 280 zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła, że plan „achetons mieux” (dokonujmy zakupów lepiej) jest niewystarczający, a wyniki dotyczące 2002 r. nie są dodatnie. W ramach niniejszego zarzutu ta jego część jest nieistotna.

109 W każdym razie należy przypomnieć, że powyżej wspomniano już, iż zaskarżona decyzja była w tej kwestii wystarczająco uzasadniona w motywach 113, 114 i 279.

110 Wreszcie po czwarte, jeśli chodzi o przyszłą politykę cenową SNCM, znowu należy stwierdzić, że w tych zarzutach skarżąca kwestionuje w rzeczywistości zasadność oceny Komisji. Skarżąca podnosi bowiem w istocie, że Komisja dokonała niewłaściwej oceny polityki cenowej SNCM sprzed wydania zaskarżonej decyzji i że nie dysponowała materiałem niezbędnym do dokonania oceny tej polityki w 2003 r. W ramach niniejszego zarzutu ta jego część jest nieistotna, a zatem należy ją oddalić.

111 Ponadto, o ile zarzuty skarżącej należałoby interpretować jako krytykę tego, że Komisja nie ustosunkowała się w zaskarżonej decyzji konkretnie do twierdzeń skarżącej na temat cen sprzedaży biletów stosowanych przez SNCM przed wydaniem tej decyzji, należy zauważyć, że w motywie 359 Komisja wyraźnie wskazuje, że argumenty wysunięte w tej kwestii przez Republikę Francuską, które przytoczono w motywach 119–123 i 191–203, pozwalają na odrzucenie tych twierdzeń.

112 Z powyższego wynika, że zarzuty i argumenty skarżącej dotyczące uzasadnienia wyeliminowania wątpliwości, które dały podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego, należy oddalić w całości.

W przedmiocie oceny przywrócenia rentowności

113 Skarżąca uważa, że zaskarżona decyzja nie jest uzasadniona w sposób wystarczający z prawnego punktu widzenia pod względem przywrócenia rentowności w tym sensie, że Komisja nie przedstawia powodów, dla których zgadza się uwzględnić, w drodze odstępstwa od ustanowionej w wytycznych zasady, czynniki zewnętrzne, tj. wzrost rynku regionu Maghrebu, przewidywane zmiany połączeń z Niceą i założenie nieprzedłużenia umowy z 2002 r. po roku 2006.

114 W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z pkt 32 wytycznych „poprawa kondycji [rentowności] powinna być przede wszystkim wynikiem środków wewnętrznych przewidzianych w planie restrukturyzacji” oraz „może ona opierać się na czynnikach zewnętrznych, na które przedsiębiorstwo nie może oddziaływać, takie jak zmiany cen lub popytu, jedynie wtedy, gdy zaawansowane wytyczne na temat ewolucji rynku cieszą się powszechnym poparciem [uczynione założenia rynkowe są powszechnie uznane]”.

115 W niniejszej sprawie po pierwsze, jeśli chodzi o wzrost rynku w kierunku regionu Maghrebu, należy zauważyć, że w motywie 300 zaskarżonej decyzji Komisja wskazuje, że wynik działań restrukturyzacyjnych nie jest uzależniony od rozwoju rynku, „z wyjątkiem wzrostu na rynku regionu Maghrebu, który przede wszystkim oznacza powrót do pozycji, którą SNCM miała do połowy lat 90.”. Zaś w motywach 66–81 zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła na podstawie analizy rynku dostarczonej w ramach planu restrukturyzacji, że rynek ten powinien odnotować znaczny wzrost. Mając na uwadze pkt 32 wytycznych, skarżąca mogła więc łatwo zrozumieć, dlaczego Komisja doszła do takiego wniosku, jaki znajduje się w motywie 300 zaskarżonej decyzji.

116 Ponadto należy zauważyć, że te same stwierdzenia dotyczące wzrostu rynku regionu Maghrebu znajdowały się również w sposób wyraźny w decyzji w sprawie wszczęcia postępowania wyjaśniającego. A choć w swoich uwagach na piśmie z dnia 8 stycznia 2003 r. w przedmiocie wszczęcia tego postępowania skarżąca utrzymywała, że cel uzyskania udziałów w rynku, do którego dążyła SNCM, był ambitny, wziąwszy pod uwagę silną konkurencję przedsiębiorstw krajowych, i zwracała uwagę, że wizerunek handlowy SNCM w Afryce Północnej jest niekorzystny, to nie kwestionowała ona w żadnym momencie założenia dotyczącego silnego wzrostu, prognozowanego w analizie rynku. Zachowanie to nie tylko potwierdza fakt, że założenie wzrostu tego rynku rzeczywiście było powszechnie uznawane w rozumieniu wytycznych, lecz również usprawiedliwia brak bardziej konkretnego uzasadnienia przez Komisję tego punktu zaskarżonej decyzji, wobec braku sprzeciwu ze strony skarżącej.

117 Po drugie, jeśli chodzi o utrzymanie połączenia Nicea–Korsyka, zarzut skarżącej wynika z błędnego rozumienia zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniu skarżącej Komisja nie zgadza się bowiem w zaskarżonej decyzji na utrzymanie tego połączenia ze względu na zmiany na rynku, lecz z powodów przedstawionych w motywie 302, które wskazują na to, że znaczenie tego połączenia maleje, a przyspieszona amortyzacja Liamone ułatwi powrót do dodatnich wyników. Ponadto należy zauważyć, że w motywie 283 zaskarżonej decyzji Komisja dała w tym kontekście wyraz swej trosce o to, by uniknąć powstania faktycznego monopolu skarżącej na połączeniach z Korsyką. Chociaż rzeczywiście w motywie 316 zaskarżonej decyzji, którego skarżąca nie powołuje, Komisja zauważa silny wzrost rynku całej zatoki Genui i Tulonu, to nie usprawiedliwia to utrzymania SNCM w Nicei w oparciu o czynnik zewnętrzny, lecz wręcz przeciwnie, podkreśla wagę koncesji, które w zamian poczyniono na rzecz konkurentów, a wśród nich w szczególności prawie całkowite wycofanie się z Tulonu i ograniczenie częstotliwości rejsów z Nicei. Naturalnie Komisja nie musiała uzasadniać w swojej decyzji stanowiska, którego nie przyjęła.

118 Jeśli chodzi o brak uzasadnienia nieuwzględnienia opcji innych niż utrzymanie lub wycofanie się z połączeń Nicea–Korsyka, to należy stwierdzić, że w uwagach przedstawionych w dniu 8 stycznia 2003 r. na temat wszczęcia postępowania wyjaśniającego skarżąca nie zaproponowała, wbrew temu, co twierdzi w replice, żadnego innego rozwiązania, a jedynie ograniczyła się w istocie do twierdzenia, że SNCM nie jest w stanie uzyskać rentowności na tej linii. W tych okolicznościach Komisja nie miała obowiązku uzasadniania zaskarżonej decyzji co do nieuwzględnienia innych opcji.

119 Po trzecie, jeśli chodzi o możliwość nieprzedłużenia umowy z 2002 r. po 2006 r., to wystarczy tylko stwierdzić, że zaskarżona decyzja zawiera w tej kwestii wystarczające uzasadnienie w motywie 303, ponieważ Komisja wskazuje w nim, że w odniesieniu do długoterminowej rentowności „wdrożenie planu powinno pozwolić na to, by przy przedłużaniu umów przedsiębiorstwo stawiło czoło konkurencji”. Ponadto w motywie 149 zaskarżonej decyzji stwierdza się, że „ważne jest, aby ustalić, jaka będzie pozycja przedsiębiorstwa, jeśli chodzi o konkurencyjność w 2006 r., gdy wygaśnie obecna umowa dotycząca zadania zleconego świadczenia usług publicznych, oraz jaka będzie jego rentowność”, co powtórzono w motywie 310.

120 Ponadto, o ile skarżąca twierdzi, że wewnętrznie sprzeczne jest to, by hipotezę o nieprzedłużeniu umowy uważać za przedwczesną przy jednoczesnym dokonywaniu oceny długoterminowej rentowności, o tyle wystarczy stwierdzić, że argument ten, dotyczący zasadności zaskarżonej decyzji, jest nieistotny w ramach obecnego zarzutu.

121 Wynika z tego, że fragmenty tego zarzutu i zawarte w nim argumenty dotyczące uzasadnienia przywrócenia rentowności należy oddalić w całości.

W przedmiocie realistycznego charakteru branych pod uwagę założeń dotyczących restrukturyzacji

122 Skarżąca podnosi, że jeśli chodzi o realistyczny charakter branych pod uwagę założeń dotyczących restrukturyzacji, Komisja ograniczyła się do powtórzenia wytycznych i wskazania w motywie 306 zaskarżonej decyzji, że przedstawiona przez władze francuskie analiza rynku stanowiła „dobrą podstawę dla zbudowania scenariuszy rozwoju przedsiębiorstwa”.

123 Jednak z motywów 139–141 zaskarżonej decyzji jasno wynika, że Komisja przedstawiła w niej powody, dla których trzy scenariusze zmian sytuacji finansowej, tj. scenariusze optymistyczny i pesymistyczny, zaprezentowane w analizie rynku oraz scenariusz pośredni, przyjęty na potrzeby planu restrukturyzacji, których wymaga pkt 33 wytycznych, stanowiły „dobrą podstawę” dla oceny rozwoju przedsiębiorstwa. Jeśli chodzi o scenariusze optymistyczny i pesymistyczny, to Komisja przedstawiła uzasadnienie w tym zakresie w motywie 139, po czym stwierdziła, że te założenia „wydają się stanowić ogólnie dość reprezentatywną rozpiętość możliwych kierunków rozwoju”. W motywie 140 Komisja dodała, że wyniki, według scenariusza pesymistycznego, można by poprawić za pomocą prostego dostosowania przez SNCM swej oferty do popytu w zależności od warunków sezonowych. Ponadto po przeprowadzeniu porównania zmian głównych wskaźników finansowych według trzech możliwych scenariuszy w tabeli 6 w motywie 141 zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła, że „symulacje te wskazują, że we wszystkich trzech przypadkach SNCM powinna znaleźć się na drodze do odzyskania rentowności”.

124 W dodatku te zarzuty skarżącej mieszają się z zarzutami dotyczącymi przywrócenia rentowności. Zgodnie z pkt 32 wytycznych plan restrukturyzacji musi bowiem opierać się na realistycznych założeniach dotyczących przyszłych warunków działania właśnie w celu dokonania oceny, czy pozwala on na przywrócenie rentowności.

125 W tym względzie z motywów 142–148 zaskarżonej decyzji wynika, że zmiany zakładane w pośrednim scenariuszu przyjętym w celu oceny przywrócenia rentowności wynikają z analizy danych liczbowych w zakresie następujących czynników: przesunięcia w kierunku regionu Maghrebu, połączenia Nicea–Korsyka, połączenia Marsylia–Korsyka i zadłużenia SNCM. Ponadto z motywów 149–152 wynika, że w analizie rynku zbadano również możliwość nieprzedłużenia umowy świadczenia usług publicznych po 2006 r. Zaś stwierdzić należy, że każda z tych kwestii omówiona została w motywach 300–304 i że, jak wynika to już z analizy zarzutów dotyczących przywrócenia rentowności, motywy te zawierają wystarczające uzasadnienie powodów, dla których Komisja uważa, że plan restrukturyzacji może zapewnić przywrócenie rentowności, nie licząc nawet wykonywania przez SNCM zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych.

126 Co się tyczy argumentu zwiększenia potencjału przewozowego floty w 2004 r. w następstwie zakupu przez skarżącą nowego statku, należy przypomnieć, że Komisja nie ma obowiązku udzielania odpowiedzi na wszystkie wysuwane w trakcie postępowania administracyjnego twierdzenia odnośnie do stanu faktycznego lub prawnego. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącej, ani z uwag na piśmie z dnia 8 stycznia 2003 r., ani z motywów 169–174 zaskarżonej decyzji, zawierających streszczenie przedstawionych przez nią na spotkaniu w dniu 4 lutego 2003 r. argumentów, które nie wywołało jej sprzeciwu, nie wynika, by skarżąca zwracała w szczególny sposób uwagę Komisji na tę sprawę.

127 Jeśli chodzi o okoliczność, iż w innych decyzjach Komisja orzekała w sprawie ważności pomocy dla przedsiębiorstw żeglugowych po drobiazgowej analizie zmian sytuacji finansowej przedsiębiorstwa korzystającego z planu restrukturyzacji, zarówno pod względem środków płynnych, jak i zdolności do osiągania zysków oraz zdolności finansowania [na przykład decyzja Komisji 2002/15/WE z dnia 8 maja 2001 r. dotycząca pomocy państwa udzielonej przez Francję na rzecz spółki „Bretagne Angleterre Irlande” [tłumaczenie nieoficjalne] („BAI” lub „Brittany Ferries”) (Dz.U. 2002, L 12, str. 33)], wystarczy stwierdzić, że to, w jakim stopniu uzasadniono tę decyzję, do której zaskarżona decyzja nie zawiera odesłania na poparcie swojego własnego uzasadnienia, wcale nie dowodzi, że zaskarżona decyzja, choćby nawet była wydana w tej samej dziedzinie, jest niewystarczająco uzasadniona, a w każdym razie nie daje podstaw do podważenia wysnutego wyżej wniosku, że z motywów 300–304 wynika, iż w zakresie kwestii przywrócenia rentowności zaskarżona decyzja jest uzasadniona w sposób wystarczający z prawnego punktu widzenia.

128 Wreszcie w zakresie, w jakim skarżąca zarzuca Komisji, że na poparcie swoich wniosków na temat przywrócenia rentowności oparła się tylko na przedstawionych przez władze francuskie założeniach liczbowych, które zresztą zostały już do tej pory obalone przez fakty, to należy stwierdzić, że tego rodzaju argument, mający podważyć zasadność oceny Komisji w tej kwestii, jest nieistotny w ramach niniejszego zarzutu. To samo tyczy się w szczególności argumentu wysuniętego na podstawie braku zbadania środków płynnych beneficjenta pomocy lub niewzięcia pod uwagę zwiększenia potencjału przewozowego floty, wynikającego z zakupu nowego statku przez skarżącą.

129 Z tego wynika, że zarzut i argumenty skarżącej dotyczące uzasadnienia realistycznego charakteru branych pod uwagę założeń należy oddalić w całości.

W przedmiocie określenia niestrategicznych udziałów

130 Skarżąca ocenia, że w zaskarżonej decyzji nie uzasadniono w sposób wystarczający z prawnego punktu widzenia, dlaczego udziały SNCM w CMN są udziałami strategicznymi, których nie należy w związku z tym zbywać.

131 Niemniej z motywów 348–354 zaskarżonej decyzji wynika, że w odpowiedzi na argumenty przedstawione w toku postępowania administracyjnego przez skarżącą i przez Stef‑TFE Komisja szczegółowo wyjaśniła w tej decyzji, dlaczego uznała, że udziały te są niezbędne i nie należy ich zbywać. W szczególności Komisja stwierdziła w tym względzie w motywach 349–351 zaskarżonej decyzji, że oba przedsiębiorstwa uczestniczą w realizacji umowy świadczenia usług publicznych, że wypracowały synergiczne rozwiązania dotyczące połączeń z Korsyką, wykraczające poza postanowienia umowy z 2002 r. oraz że floty CMN i SNCM uzupełniają się wzajemnie. Oczywiście tego typu informacje stanowią wystarczające uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tej kwestii.

132 Jeśli chodzi o twierdzenie dotyczące nieuwzględnienia rewaloryzacji udziałów SNCM w CMN, to choć rzeczywiście z motywu 174 zaskarżonej decyzji wynika, że stwierdzenie takie padło w trakcie spotkania w dniu 4 lutego 2003 r., należy jednak przypomnieć, że Komisja nie ma obowiązku udzielania odpowiedzi na wszystkie wysuwane w trakcie postępowania administracyjnego twierdzenia odnośnie do stanu faktycznego lub prawnego. Zaś uznać należy, że zaskarżona decyzja jest wystarczająco uzasadniona w kwestii udziałów w CMN w motywach 348–354. Ponadto należy zauważyć, że skarżąca była w stanie pojąć tok rozumowania Komisji w tym przedmiocie, skoro z motywu 256 zaskarżonej decyzji jasno wynika, że uznała ona, że dla celów określenia wielkości środków SNCM nie można brać pod uwagę niezrealizowanych nadwyżek wartości.

133 W dodatku wysunięte przez skarżącą argumenty mające zwrócić uwagę na wewnętrzne sprzeczności uzasadnienia zaskarżonej decyzji w tej kwestii mają w istocie na celu zakwestionowanie zasadności zaskarżonej decyzji. Należy je zatem odrzucić jako nieistotne w ramach niniejszego zarzutu.

134 Z tego wynika, że zarzuty i argumenty skarżącej dotyczące uzasadnienia wysokości udziałów określonych jako niestrategiczne należy oddalić w całości.

Wnioski w przedmiocie pierwszego zarzutu

135 Z całości powyższych rozważań wynika, że należy oddalić pierwszy zarzut naruszenia art. 253 WE, polegającego na niewystarczającym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

3. W przedmiocie drugiego zarzutu, naruszenia art. 87 ust. 3 lit. c) WE, rozporządzenia nr 659/1999 i wytycznych, polegającego na tym, że zaskarżona decyzja obarczona jest błędami co do stanu faktycznego i oczywistymi błędami w ocenie

136 W niniejszym zarzucie skarżąca podnosi, że zaskarżona decyzja obarczona jest błędami co do stanu faktycznego i oczywistymi błędami w ocenie w zakresie oceny rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych części pomocy, analizy przyczyn, które doprowadziły do zaistnienia trudności finansowych SNCM, poszanowania wytycznych oraz niezbędnego charakteru nałożonych przez Komisję warunków.

Uwaga wstępna dotycząca kontroli sprawowanej przez Sąd

137 Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że przy stosowaniu art. 87 ust. 3 lit. c) WE Komisji przysługuje szeroki zakres swobodnego uznania, z czym wiąże się dokonywanie złożonych ocen ekonomicznych i społecznych, które należy przeprowadzać w świetle uwarunkowań wspólnotowych (wyroki Trybunału: z dnia 24 lutego 1987 r. w sprawie 310/85 Deufil przeciwko Komisji, Rec. str. 901, pkt 18 i z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑372/97 Włochy przeciwko Komisji, Rec. str. I‑3679, pkt 83).

138 Kontrola sądowa, której podlega korzystanie z tego swobodnego uznania, ogranicza się zatem do weryfikacji przestrzegania zasad proceduralnych i dotyczących uzasadnienia, a także do kontroli prawdziwości ustaleń faktycznych oraz braku naruszenia prawa, oczywistego błędu w ocenie stanu faktycznego lub nadużycia władzy (wyrok Trybunału z dnia 13 lutego 2003 r. w sprawie C‑409/00 Hiszpania przeciwko Komisji, Rec. str. I‑1487, pkt 93 i ww. w pkt 137 wyrok w sprawie Włochy przeciwko Komisji, pkt 83, wyroki Sądu: z dnia 5 listopada 1997 r. w sprawie T‑149/95 Ducros przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2031, pkt 63, z dnia 6 października 1999 r.: w sprawie T‑123/97 Salomon przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2925, pkt 47, w sprawie T‑110/97 Kneissl Dachstein przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2881, pkt 46 oraz ww. w pkt 62 wyrok w sprawie Westdeutsche Landesbank Girozentrale przeciwko Komisji, pkt 282). W szczególności rola Sądu nie polega na zastępowaniu oceny ekonomicznej autora decyzji własną oceną (ww. w pkt 48 wyrok w sprawie British Airways i in. przeciwko Komisji, pkt 79).

139 Ponadto zgodnie z orzecznictwem Komisja jest związana wytycznymi i komunikatami, które wydaje w zakresie kontroli pomocy państwa, o ile nie odbiegają one od postanowień traktatu i są akceptowane przez państwa członkowskie (ww. w pkt 138 wyrok w sprawie Hiszpania przeciwko Komisji, pkt 95, wyroki Sądu: z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie T‑198/01 Technische Glaswerke Ilmenau przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑2717, pkt 149 i z dnia 18 listopada 2004 r. w sprawie T‑176/01 Ferriere Nord przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑3931, pkt 134).

140 Z orzecznictwa wynika, że jeżeli Komisja dokonuje oceny pojedynczego przypadku pomocy w świetle takich wytycznych, które sama wcześniej przyjęła, nie można uznać, że przekracza zakres swobodnego uznania lub rezygnuje z prawa do niego. Po pierwsze, nadal przysługuje jej bowiem prawo do uchylenia lub zmiany tych wytycznych, jeśli okoliczności tego wymagają. Po drugie, wytyczne dotyczą wyodrębnionego zakresu, a u ich podstaw leży dążenie Komisji do postępowania zgodnie z polityką, którą wyznaczyła (ww. w pkt 66 wyrok w sprawie Vlaamse Gewest przeciwko Komisji, pkt 89).

141 W tych okolicznościach do Sądu należy zatem sprawdzenie, czy przestrzegano wymogów, które Komisja sama na siebie nałożyła, takich jak te, o których mowa w wytycznych (wyrok Sądu z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie T‑35/99 Keller i Keller Meccanica przeciwko Komisji, Rec. str. II‑261, pkt 77 i ww. w pkt 138 wyrok Sądu w sprawie Ducros przeciwko Komisji, pkt 61 i 62).

142 Ponadto należy przypomnieć, że w ramach skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 WE legalność aktu wspólnotowego ocenia się na podstawie stanu faktycznego i prawnego w chwili ustanowienia aktu. W szczególności złożone oceny Komisji należy badać jedynie pod kątem tych informacji, którymi dysponowała w chwili, gdy je przeprowadzała (ww. w pkt 138 wyrok w sprawie Salomon przeciwko Komisji, pkt 48 i ww. w pkt 138 wyrok w sprawie Kneissl Dachstein przeciwko Komisji, pkt 47).

143 Wreszcie zwykłe stwierdzenie, że któryś z warunków wydania zgody na udzielenie pomocy nie będzie przestrzegany, nie jest w stanie podważyć zgodności z prawem samej decyzji o wydaniu tej zgody. Ogólnie rzecz biorąc, legalność danego wspólnotowego aktu prawnego nie może być bowiem uzależniona od ewentualnych możliwości jego obejścia ani od wniosków a posteriori dotyczących stopnia jego skuteczności (ww. w pkt 48 wyrok w sprawie British Airways i in. przeciwko Komisji, pkt 291 oraz ww. w pkt 138 wyrok w sprawie Salomon przeciwko Komisji, pkt 49).

144 To w świetle powyższych zasad należy dokonać oceny zarzutów i argumentów podnoszonych przez skarżącą.

W przedmiocie zarzutów dotyczących zasadności zaskarżonej decyzji

145 Niniejszy zarzut należy od razu odrzucić jako bezskuteczny w zakresie, w jakim oparty jest on na naruszeniu rozporządzenia nr 659/1999. Tego rozporządzenia, ustanawiającego zasady postępowania przy badaniu pomocy państwa nie mogą bowiem naruszać przypisywane Komisji błędy co do stanu faktycznego i oczywiste błędy w ocenie, tym bardziej że zaskarżoną decyzję wydano po wszczęciu postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE. Należy poza tym stwierdzić, że skarżąca nie przedstawiła żadnego argumentu w celu wykazania, że zaskarżona decyzja narusza rozporządzenie nr 659/1999 i nie wskazała przepisów tego rozporządzenia, które miałyby zostać naruszone tą decyzją.

146 Należy zatem zbadać niniejszy zarzut wyłącznie w zakresie, w jakim podnosi się w nim naruszenie art. 87 ust. 3 lit. c) WE i wytycznych.

W przedmiocie oceny rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych części pomocy

147 Skarżąca podnosi, że Komisja błędnie oceniła część pomocy odpowiadającą niedopłacie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, po pierwsze, ponieważ uwzględniła dotację z tytułu amortyzacji Liamone, chociaż statek ten nie był przydzielony do obsługi zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, a po drugie, ponieważ nie uwzględniła potencjalnej nadwyżki wartości dotyczącej części floty przydzielonej do wykonywania tych zobowiązań. Ponadto skarżąca podkreśla silny wzrost strat w latach 2000–2001.

148 Niniejsze zarzuty należy odrzucić jako bezskuteczne w zakresie, w jakim mają one wykazać, że w zaskarżonej decyzji dokonano błędnej oceny zgodności pomocy z art. 86 ust. 2 WE, ponieważ Komisja uznała w motywie 260 zaskarżonej decyzji, że wynoszącą 76 milionów EUR całość spornej pomocy, w tym część odpowiadającą niedopłacie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, należy oceniać jako pomoc na restrukturyzację.

149 Należy natomiast zbadać niniejsze zarzuty w zakresie, w jakim kwestionuje się w nich ustaloną przez Komisję kwotę niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych.

150 Po pierwsze, jeśli chodzi o amortyzację Liamone, należy stwierdzić, że zarzut skarżącej opiera się na błędnym rozumieniu zaskarżonej decyzji. Wbrew temu, co utrzymuje skarżąca, Komisja nie uwzględniła bowiem przy obliczaniu części pomocy odpowiadającej niedopłacie z tytułu świadczenia usług publicznych dotacji z tytułu tej amortyzacji, lecz odwrotnie, jak to jasno wynika z tabeli 11 w motywie 257 zaskarżonej decyzji, Komisja odjęła kwotę tej dotacji. Zresztą zapytana wprost przez Sąd na rozprawie skarżąca przyznała wyraźnie, że błędnie odczytała zaskarżoną decyzję w tym punkcie.

151 Wynika z tego, że w kwocie 53,48 miliona EUR, którą Komisja uznała za kwotę odpowiadającą poniesionym przez SNCM na połączeniach z Korsyką w latach 1991–2001 niezrekompensowanym kosztom zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, nie uwzględniono amortyzacji Liamone.

152 Po drugie, jeśli chodzi o potencjalną nadwyżkę wartości osiąganą z części floty przydzielonej do obsługi zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, skarżąca stwierdza, że wartość rynkowa pięciu przydzielonych do obsługi zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych statków na dzień 31 grudnia 2001 r. jest wyższa o 22,2 miliona EUR od ich wartości księgowej netto. Zdaniem skarżącej poniesione w latach 1991–2001 na połączeniach z Korsyką straty, które zdaniem Komisji odpowiadają niedopłacie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych powinny zostać pomniejszone o kwotę tych nadwyżek wartości.

153 W tym względzie należy po pierwsze stwierdzić, co nie jest kwestionowane, że rzekome ukryte nadwyżki wartości nie zostały zaksięgowane przez SNCM w latach 2000 i 2001, z których sprawozdania finansowe zostały zatwierdzone przez biegłych rewidentów. Jak podnosi Komisja przy braku sprzeciwu ze strony skarżącej, co zostało przez samą skarżącą potwierdzone na rozprawie, z zastosowania ogólnych zasad rachunkowości, a w szczególności zasad ostrożnościowych wynika bowiem, że przedsiębiorstwo nie ma zasadniczo prawa dokonywać w bilansie ponownej wyceny danego składnika majątkowego z tego powodu, że jego wartość rynkowa przewyższa jego wartość księgową. Wręcz odwrotnie, zgodnie z tymi samymi zasadami przedsiębiorstwo powinno wziąć pod uwagę zakładaną z góry amortyzację, jeżeli wartość rynkowa składnika majątkowego jest niższa od jego wartości księgowej.

154 Wprawdzie skarżąca twierdzi w sposób ogólny w ramach innych zarzutów, że wstępne sprawozdanie finansowe, którym dysponowała Komisja w chwili wydania zaskarżonej decyzji, różniło się od ostatecznego sprawozdania zatwierdzonego przez biegłych rewidentów, które było udostępnione po wydaniu tejże decyzji, lecz należy stwierdzić, że skarżąca nie dostarczyła żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń ani nigdzie nie wskazała, czym różni się sprawozdanie wstępne od ostatecznego zatwierdzonego sprawozdania finansowego.

155 Następnie i przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że w motywie 272 zaskarżonej decyzji Komisja wskazała, iż dwa spośród pięciu statków przydzielonych przed 2002 r. do obsługi zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych były obciążone hipoteką, natomiast dla pozostałych trzech statków przedsiębiorstwo nie było w stanie znaleźć banków chętnych przyjąć je jako zabezpieczenie hipoteczne. W związku z tym Komisja stwierdziła: „Poziom zadłużenia przedsiębiorstwa i niedostatki samofinansowania, przedstawione szczegółowo poniżej, z ledwością pozwalające na obsługę istniejących zobowiązań, nie mogą bowiem skłonić banku, działającego jako prywatny wierzyciel na warunkach rynkowych, do zaoferowania SNCM dodatkowego kredytu. W świetle środków finansowych, którymi SNCM dysponuje, ryzyko dla wierzyciela, iż pożyczka nie będzie spłacana w terminie, jest bowiem znaczące. Podobne trudności nie pozwalają SNCM skorzystać ewentualnie z leasingu zwrotnego w celu zmniejszenia zadłużenia. Doświadczenie Komisji, jeśli chodzi o skuteczne zajęcie statków lub statków powietrznych, wskazuje, że w praktyce jest to trudne, w przypadku gdy środki te są przydzielone do obsługi ważnych z punktu widzenia kraju lub regionu połączeń”. Należy zauważyć, że choć skarżąca kwestionuje te stwierdzenia, to w ramach niniejszych zarzutów nie przedstawiła żadnych konkretnych podważających je dowodów.

156 Wreszcie odnośnie do tego, że skarżąca podnosi, iż SNCM powinna była zrealizować nadwyżki wartości, aby uzyskać dodatkowe dochody własne i tym samym zmniejszyć straty wynikające z wykonywania zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, należy to twierdzenie odrzucić, gdyż oznaczałoby to sprzedaż właśnie tych statków, które SNCM przydzieliła do obsługi swych zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych.

157 W tych okolicznościach nie wydaje się, by Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie, wyłączając ukryte nadwyżki wartości ze statków przydzielonych do obsługi zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych z obliczenia niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych.

158 Wbrew temu, co twierdzi skarżąca, nie wynikają z tego żadne rozbieżności w stosunku do metody przyjętej w decyzji 2002/149. Jak wynika to bowiem z motywu 102 tej decyzji, w celu przeprowadzenia korekty kwoty strat związanych z obsługą zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, Komisja uwzględniła w niej tylko kwotę faktycznie uzyskanych nadwyżek wartości z trzech statków, które zostały zbyte w okresie obejmującym lata 1991–1999. Natomiast z decyzji tej nie wynika, że Komisja uwzględniła również ukryte nadwyżki wartości z innych statków, które nie zostały faktycznie zbyte. O ile więc rzeczywiście w decyzji 2002/149 Komisja wprowadziła poprawki do wyników finansowych SNCM na połączeniach z Korsyką, doliczając księgową nadwyżkę wartości, której nie było w rubryce odnoszącej się do tych połączeń, podczas gdy była ona odnotowana w innej rubryce, niniejsza sytuacja, polegająca na tym, że skarżąca zarzuca Komisji, iż nie wprowadziła ona poprawek do ksiąg SNCM uwzględniających niezamieszczone w sprawozdaniu finansowym potencjalne nadwyżki wartości, jest całkowicie różna.

159 Jeśli chodzi o podkreślaną przez skarżącą okoliczność, że jej zdaniem przy ustalaniu kosztów restrukturyzacji Komisja uwzględniła za to amortyzację Liamone, należy stwierdzić, że okoliczność tego rodzaju, jak wskazano powyżej, wynika ze ścisłego stosowania zasad rachunkowości, których skarżąca nie zakwestionowała.

160 Po trzecie, jeśli chodzi o wskazywany przez skarżącą znaczny wzrost strat SNCM w latach 2000–2001, należy tylko stwierdzić, że okoliczność ta nie tylko nie neguje zamieszczonego w motywie 256 zaskarżonej decyzji stwierdzenia, iż SNCM ponosiła znaczne straty w latach 1991–2001 na wszystkich połączeniach z Korsyką objętych zobowiązaniami z tytułu świadczenia usług publicznych, lecz jeśli jest ona zgodna z rzeczywistością, potwierdza owo stwierdzenie i nie może w związku z tym służyć do podważenia zawartej w zaskarżonej decyzji analizy dotyczącej części pomocy odpowiadającej niedopłacie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych.

161 Zatem zarzuty i argumenty skarżącej dotyczące ustalenia kwoty niedopłaty rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych należy oddalić w całości.

W przedmiocie analizy przyczyn, które doprowadziły do zaistnienia trudności finansowych SNCM

162 Skarżąca podnosi w istocie, że trudności SNCM nie wzięły się z ograniczeń wynikających ze zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, lecz z jej nadmiernej podaży, wynikającej z polityki nadmiernych inwestycji w nowe statki.

163 W tym względzie należy na wstępie przypomnieć, że zgodnie z pkt 33 wytycznych „plan restrukturyzacji opisuje warunki, które spowodowały trudności przedsiębiorstwa, co pozwala oc