Opinion of the Advocate-General



Opinion of the Advocate-General

1. Eksporter, który otrzymuje refundacje wywozowe, jest zazwyczaj zobowiązany do dostarczenia na poparcie zgłoszenia wywozowego dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia, czy przysługuje mu prawo do refundacji oraz w jakiej wysokości.

2. Pytanie, na które należy udzielić odpowiedzi w niniejszym sporze, brzmi, czy eksporter, który nie jest w stanie przedstawić na wniosek właściwych organów krajowych dowodu z dokumentu dotyczącego warunków wytworzenia wywożonych towarów, może udowodnić prawidłowość zgłoszenia wywozowego za pomocą innych środków dowodowych.

3. Taka jest w istocie treść pytania postawionego przez Finanzgericht Hamburg (Niemcy) w ramach sporu między spółką Heinrich Schulze GmbH & Co. KG i.L. (zwaną dalej „spółką Schulze” lub „stroną skarżącą”) a Hauptzollamt Hamburg‑Jonas (zwanym dalej „Hauptzollamt” lub „stroną pozwaną”) mającego za przedmiot przyznanie refundacji wywozowych, o które zainteresowana strona ubiega się z tytułu wywozu pierników z dodatkiem imbiru do kilku państw trzecich.

4. Niniejsza sprawa wymaga od Trybunału wypowiedzenia się w przedmiocie zakresu obowiązku dostarczenia dokumentów i informacji, który spoczywa na eksporterze na mocy art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia (WE) nr 1222/94 (2) .

I – Wspólnotowe ramy prawne

A – Przepisy dotyczące przyznawania refundacji wywozowych do produktów rolnych

1. Rozporządzenie (EWG) nr 3665/87

5. Rozporządzenie (EWG) nr 3665/87(3) ustanawia wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia, ma ono zastosowanie nie tylko do produktów rolnych wymienionych w załączniku II traktatu WE (obecnie po zmianie załącznik I do traktatu WE), lecz również do produktów rolnych wywożonych jako towary nie objęte tym załącznikiem.

6. Rozdział I „Uprawnienie do refundacji” tytułu II dotyczącego „Wywozu do państw trzecich” zawiera przepisy ustanawiające uprawnienie do refundacji. W świetle art. 3 ust. 5 akapit pierwszy lit. c) tego rozporządzenia dokument stosowany przy wywozie w celu skorzystania z refundacji musi zawierać wszelkie informacje niezbędne do obliczenia wysokości refundacji, w szczególności skład danych produktów lub odniesienie do ich składu.

2. Rozporządzenie nr 1222/94

7. Rozporządzenie nr 1222/94 ustanawia system refundacji wywozowych do przetworzonych produktów rolnych wywożonych jako towary nie objęte załącznikiem II do traktatu i których produkty podstawowe są wyliczone w rozporządzeniach ustanawiających wspólną organizację rynku w sektorach mleka i przetworów mlecznych, jaj, ryżu, cukru lub zbóż.

8. Artykuł 1 ust. 1 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia stanowi, że ma ono zastosowanie w szczególności do produktów podstawowych wskazanych w załączniku A, oraz do produktów powstałych w wyniku ich przetworzenia, wskazanych w załącznikach B i C do tego rozporządzenia(4) .

9. Artykuł 3 rozporządzenia nr 1222/94 określa sposoby obliczania wysokości refundacji. Podstawą ustalenia tej kwoty jest ilość produktów podstawowych faktycznie wykorzystanych do wytworzenia towarów wywożonych(5) . Zgodnie z art. 3 ust. 2 akapit drugi tego rozporządzenia ilości te ustala się dla każdego typu towarów będących przedmiotem refundacji.

10. Jednakże art. 3 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia ustanawia procedurę uproszczoną, o której mowa w jedenastym motywie rozporządzenia. Przepis ten stanowi w szczególności, że „[w] przypadku regularnego wywozu towarów produkowanych przez poszczególne przedsiębiorstwa według ściśle określonych warunków technicznych oraz posiadających stałe cechy charakterystyczne i jakość, za zgodą właściwych władz, ilości te można ustalić na podstawie wzoru produkcyjnego dla danych towarów […]” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego rozporządzenia poniżej].

11. Artykuł 7 rozporządzenia nr 1222/94 określa także sposoby przyznawania refundacji. Artykuł ten przewiduje w szczególności, co zostało wskazane w motywie dziesiątym rozporządzenia, system kontroli oparty na zasadzie zgłoszenia dokonywanego przez eksportera.

12. Artykuł 7 ust. 1 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia stanowi w pierwszej kolejności, że zastosowanie ma rozporządzenie nr 3665/87. Przepis ten wymienia ponadto wszystkie informacje, które eksporter musi podać w dokumencie stosowanym przy wywozie. Eksporter ma obowiązek dokonać zgłoszenia ilości produktów podstawowych faktycznie wykorzystanych do wytworzenia towarów wywożonych, lub w przypadku, gdy skład danych towarów został określony zgodnie z procedurą uproszczoną przewidzianą na mocy art. 3 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94, dokonać odniesienia do tego składu.

13. Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia, „na poparcie swego zgłoszenia zainteresowany zobowiązany jest dostarczyć właściwym władzom wszelkie dokumenty i informacje, jakie władze te uznają za stosowne”.

14. W świetle art. 7 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia, właściwe władze krajowe mogą użyć „wszelkich odpowiednich środków kontroli” w celu sprawdzenia prawidłowości zgłoszenia wywozowego.

15. Na mocy art. 7 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1222/94 „zainteresowany, który nie sporządzi zgłoszenia określonego w ust. 1 albo nie dostarczy wystarczających informacji na poparcie swego zgłoszenia, nie jest uprawniony do refundacji”.

16. W końcu należy także przytoczyć treść motywów dziesiątego i jedenastego niniejszego rozporządzenia, które mają związek z art. 3 i 7.

17. Motyw dziesiąty rozporządzenia nr 1222/94 stanowi, że „należy stworzyć system kontroli oparty na zasadzie zgłoszenia dokonywanego przez eksportera właściwym władzom, przy każdym wywozie towarów, ilości produktów wykorzystanych do wytworzenia wywożonych towarów. Właściwe władze zobowiązane są podjąć wszelkie środki, które uznają za niezbędne, w celu sprawdzania prawidłowości takich zgłoszeń”.

18. Motyw jedenasty rozporządzenia nr 1222/94 stanowi natomiast, iż „zważywszy, że wiele towarów [produkowanych przez poszczególne przedsiębiorstwa według ściśle określonych warunków technicznych oraz posiadających stałe cechy charakterystyczne i jakość stanowi przedmiot regularnego wywozu; zważywszy, że w celu uproszczenia formalności wywozowych takich towarów należy ustanowić procedurę uproszczoną polegającą na przekazywaniu przez producenta właściwym władzom informacji, które władze te uznają za niezbędne w odniesieniu do warunków produkcji tych towarów”.

B – Przepisy dotyczące kontroli

19. Zgodnie z art. 1 tiret pierwsze rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny(6), kodeks ten stosuje się w handlu między Wspólnotą a państwami trzecimi. W konsekwencji jego przepisy obejmują także wywóz produktów rolnych będących przedmiotem refundacji wywozowych.

20. Artykuł 14 wspomnianego kodeksu stanowi w szczególności, że „do celów stosowania przepisów prawa celnego każda osoba pośrednio lub bezpośrednio uczestnicząca w operacjach dokonywanych w ramach wymiany towarowej dostarcza organom celnym, na ich żądanie i w ewentualnie wyznaczonym terminie, wszelkie dokumenty i informacje, w jakiejkolwiek formie, jak również udziela im wszelkiej niezbędnej pomocy”.

II – Stan faktyczny oraz postępowanie przed sądem krajowym

21. W 1996 r. spółka Schulze dokonała wywozu pierników z dodatkiem imbiru do kilku państw trzecich i wystąpiła o refundacje wywozowe do produktów podstawowych zawartych w tych towarach. W tym celu strona skarżąca powołała się, w różnych przedstawionych przez nią wnioskach o refundacje wywozowe, na wzory produkcyjne uzgodnione z właściwymi władzami krajowymi w ramach procedury uproszczonej przewidzianej w art. 3 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94.

22. W maju 1997 r. zakłady produkcyjne oraz biura strony skarżącej zostały poważnie zniszczone wskutek pożaru. W lipcu tego samego roku spółka Schulze zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej.

23. W październiku 1999 r. Hauptzollamt przeprowadził kontrolę wzorów produkcyjnych przekazanych przez stronę skarżącą. W następstwie tej kontroli stwierdzono, że dokumenty wewnętrzne niezbędne do dokonania weryfikacji zgodności wspomnianych wzorów produkcyjnych zostały zniszczone podczas pożaru.

24. Dnia 28 sierpnia 2000 r. strona pozwana, biorąc pod uwagę okoliczność, że spółka Schulze nie dostarczyła jej informacji i dokumentów wymaganych na mocy art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1222/94 w celu dokonania weryfikacji wzorów produkcyjnych, zażądała na podstawie art. 11 ust. 3 rozporządzenia nr 3665/87(7) zwrotu refundacji wywozowych wypłaconych spółce Schulze w całkowitej wysokości 26 174,84 DM.

25. W odpowiedzi na złożone przez spółkę Schulze odwołanie od żądania zwrotu refundacji, Hauptzollamt uznał, że strona skarżąca nie dopełniła przewidzianego w art. 7 rozporządzenia nr 1222/94 obowiązku dowodowego i w konsekwencji odwołanie to zostało oddalone. Zdaniem Hauptzollamt, spółka Schulze nie mogła powołać się na siłę wyższą, gdyż ani art. 11 ust. 3 rozporządzenia nr 3665/87, ani art. 7 rozporządzenia nr 1222/94 nie przewidują takiego odstępstwa.

26. Strona skarżąca wniosła skargę przeciwko tej decyzji do Finanzgericht Hamburg. Swoją skargę spółka uzasadnia w szczególności faktem, że art. 11 ust. 3 rozporządzenia nr 3665/87 nie może stanowić podstawy prawnej żądania zwrotu refundacji, gdyż przepis ten dotyczy wyłącznie przypadków, w których refundacje wywozowe zostały wypłacone nienależnie. Spółka Schulze podnosi, że w niniejszej sprawie refundacje zostały słusznie wypłacone, gdyż spółka ta, na podstawie art. 3 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94, otrzymała zezwolenie na zastosowanie procedury uproszczonej dla ustalenia wzorów produkcyjnych.

III – Pytania prejudycjalne

27. W postanowieniu odsyłającym Finanzgericht wskazuje, że przyznanie refundacji do towarów objętych rozporządzeniem nr 1222/94 musi zostać poparte nie tylko dowodem na ich faktyczny wywóz, lecz również dostarczeniem dokumentów, w których wskazane zostały ilości faktycznie wykorzystanych produktów podstawowych. Sąd krajowy uważa, że w przypadku braku tych dokumentów refundacje nie są należne i muszą zostać zwrócone zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia nr 3665/87.

28. W niniejszej sprawie sąd krajowy wyraża przede wszystkim wątpliwość, czy strona skarżąca może powoływać się na wystąpienie siły wyższej oraz czy strona ta może dostarczyć dowodów wymaganych w świetle art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1222/94 w innej formie niż dowody z dokumentu. Po przytoczeniu orzecznictwa Trybunału dotyczącego siły wyższej(8), sąd ten zauważa po pierwsze, że żaden przepis rozporządzenia nr 1222/94 nie reguluje konsekwencji takiej sytuacji. Następnie sąd krajowy stwierdza, że w szczególności w świetle ww. wyroku w sprawie First City Trading i in. eksporter może powołać się na wystąpienie siły wyższej jedynie w przypadku decyzji nakładającej sankcje(9) . Eksporter jest więc nadal zobowiązany do zwrotu przyznanych mu refundacji wywozowych.

29. Finanzgericht zauważa jednakże, że spółka Schulze znalazła się w „niezawinionej przez nią sytuacji wyjątkowej”, co według tego sądu uzasadnia zastosowanie wyjątku co do wymogu przedstawienia dowodów z dokumentu. W związku z tym sąd krajowy zauważa, że z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1222/94 nie wynika w sposób bezwzględny, iż dowód z dokumentu dotyczący procesu wytwórczego, który eksporter ma obowiązek dostarczyć, musi być dowodem dotyczącym samej produkcji. Ponadto sąd krajowy stwierdza, że zgodnie z motywem dziesiątym tego rozporządzenia, to ostatecznie do właściwych władz krajowych należy podjęcie działań, które uznają one za niezbędne w celu dokonania weryfikacji poprawności zgłoszeń wywozowych dostarczonych przez eksporterów.

30. Powziąwszy, z przedstawionych powyżej względów, wątpliwość, w jaki sp osób należy interpretować art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94, Finanzgericht Hamburg postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z dwoma następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1) Czy można odstąpić od dowodu z dokumentu przewidzianego w art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94 i zezwolić eksporterowi na wykazanie zastosowania produktów faktycznie wykorzystanych do wytworzenia wywożonych towarów poprzez inne środki dowodowe, gdy z powodu siły wyższej eksporter nie może (już) dostarczyć dokumentów dotyczących produkcji?

2) Czy uwzględnienie siły wyższej prowadzi również do obniżenia wymogów dowodowych w tym znaczeniu, że eksporter musi wyłącznie uwiarygodnić lub uprawdopodobnić zastosowanie produktów faktycznie wykorzystanych do wytworzenia wywożonych towarów?”.

IV – Analiza

A – W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego

31. W pierwszym pytaniu prejudycjalnym sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94 należy interpretować w taki sposób, że w sytuacji, w której eksporter nie jest w stanie przedstawić dowodu z dokumentu dotyczącego warunków wytworzenia wywożonych towarów, może on udowodnić prawidłowość zgłoszenia wywozowego za pomocą innych środków dowodowych.

32. Strona pozwana proponuje, aby na pytanie to udzielić odpowiedzi przeczącej. Uważa ona po pierwsze, że przyznanie refundacji wywozowych do towarów, które nie są objęte załącznikiem II do traktatu, opiera się na szczegółowym ustaleniu charakteru i ilości wykorzystanych produktów podstawowych. W związku z tym utrzymuje ona, że żaden inny środek dowodowy nie może zastąpić dowodu z dokumentu przewidzianego przez art. 7 ust. 1 akapit trzeci.

33. Po drugie, strona pozwana podnosi, że siła wyższa w żaden sposób nie wpływa na ciążący na zainteresowanej stronie obowiązek dostarczenia dokumentów i informacji dotyczących wytworzenia wywożonych towarów. Strona pozwana twierdzi tak, gdyż art. 11 ust. 3 rozporządzenia nr 3665/87, który reguluje procedurę zwrotu refundacji, w żaden sposób nie wspomina o sytuacji siły wyższej. Strona pozwana podnosi również, że klauzula siły wyższej nigdy nie została uznana przez Trybunał za ogólną zasadę prawa wspólnotowego i jako wyjątek od ogólnej zasady ścisłego przestrzegania przepisów prawa musi podlegać ścisłej wykładni i stosowaniu. Strona pozwana uważa w końcu, że sama ta klauzula jest sprzeczna z celem art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1222/94, którym jest ochrona interesów finansowych Wspólnoty.

34. Nie mogę zgodzić się z tą oceną.

35. Uważam, że treść art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94 nie sprzeciwia się temu, by eksporter, w sytuacji, gdy nie jest w stanie przedstawić dowodu z dokumentu na poparcie zgłoszenia wywozowego, mógł, zgodnie z wymogami właściwych władz krajowych, udowodnić prawidłowość zgłoszenia za pomocą innych środków dowodowych przewidzianych przepisami prawa krajowego.

36. Zanim dokonam analizy rodzajów środków dowodowych przewidzianych w art. 7 ust. 1 akapit trzeci, muszę najpierw dokonać uściślenia zakresu obowiązków, które artykuł ten nakłada na eksportera w przypadku, gdy zastosował on, jak w niniejszej sprawie, procedurę uproszczoną przewidzianą w art. 3 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94.

37. Należy przypomnieć, że jednym z elementów charakteryzujących system przyznawania refundacji wywozowych jest w szczególności okoliczność, iż pomoc wspólnotowa przyznawana jest wyłącznie na wniosek eksportera. W przypadku, gdy eksporter ten z własnej woli podejmie decyzję o skorzystaniu z refundacji, Trybunał zajmuje stanowisko, że „jest on zobowiązany do dostarczenia informacji niezbędnych do ustalenia, czy przysługuje mu refundacja oraz w jakiej wysokości” (10) .

38. Zgodnie z art. 3 ust. 5 akapit pierwszy lit. c) rozporządzenia nr 3665/87, które jak wspomniałem ma zastosowanie do refundacji będących przedmiotem niniejszej sprawy(11), dokument stosowany przy wywozie w celu skorzystania z refundacji zawiera wszystkie informacje niezbędne do obliczenia wysokości tych refundacji, w szczególności skład produktów lub odniesienie do ich składu.

39. W ramach rozporządzenia nr 1222/94 i zgodnie z jego art. 7 ust. 1 akapit pierwszy uprawnienie do otrzymania refundacji podlega obowiązkowi zgłoszenia przez eksportera ilości produktów podstawowych faktycznie wykorzystanych lub odniesienia się do składu towarów wywożonych, określonego w ramach procedury uproszczonej.

40. Zgodnie z art. 7 ust. 1 akapit trzeci wspomnianego rozporządzenia, uprawnienie do refundacji podlega także obowiązkowi przekazania przez eksportera właściwym władzom krajowym wszelkich dokumentów i informacji dotyczących warunków wytwarzania wywożonych produktów.

41. Wymóg ten ma na celu umożliwienie właściwym władzom krajowym dokonanie weryfikacji prawidłowości zgłoszenia wywozowego i w konsekwencji ustalenia, że eksporter jest uprawniony do otrzymania refundacji oraz określenia jej wysokości.

42. Według mnie, wymóg ten ma również zastosowanie w sytuacji, gdy zainteresowana strona korzysta, jak w niniejszej sprawie, z procedury uproszczonej przewidzianej w art. 3 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94(12) .

43. Z jednej strony motyw jedenasty tego rozporządzenia jasno wskazuje, że procedura ta, której celem jest uproszczenie formalności administracyjnych, opiera się na wymogu dostarczenia właściwym władzom krajowym wszelkich informacji, które władze te uznają za stosowne.

44. Jednakże z drugiej strony art. 7 ust. 1 akapit trzeci tego rozporządzenia nie wprowadza żadnego rozróżnienia między sytuacją, w której eksporter przy wywozie dokonał zgłoszenia ilości produktów podstawowych faktycznie wykorzystanych, a sytuacją, w której eksporter ten po prostu zamieścił odniesienie do składu towarów, zgodnie z tym, co przewiduje procedura uproszczona.

45. Weryfikacja dokonywana przez właściwe władze krajowe na podstawie dokumentów i informacji dostarczonych przez eksportera ma na celu ustalenie, czy w konkretnej dostawie skład wysyłanego towaru rzeczywiście odpowiada ilościom produktów rolnych ustalonym wcześniej w ramach tej procedury uproszczonej.

46. W konsekwencji, nawet jeśli eksporter dokonał uzgodnienia składu towarów wywożonych w porozumieniu z właściwymi władzami krajowymi, uważam, że na eksporterze tym nadal spoczywa obowiązek dostarczenia władzom wszelkich dokumentów i informacji, które władze te uznają za stosowne.

47. W mojej opinii, w celu ustalenia postaci, w jakiej dokumenty i informacje te powinny być dostarczone przez eksportera na żądanie właściwych władz krajowych, należy odwołać się do treści art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94. Treść tego przepisu należy analizować łącznie z motywmi dziesiątym i jedenastym rozporządzenia.

48. Zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 1 akapit trzeci eksporter może dostarczyć dowody z dokumentu. W mojej opinii sformułowanie to należy rozumieć w taki sposób, że obejmuje ono wszelkie dokumenty dotyczące procesu wytwórczego towarów wywożonych i pozwalające na ustalenie ilości produktów podstawowych wykorzystanych do wytworzenia towarów wywożonych. Dokumenty takie mogą stanowić na przykład faktury lub analizy chemiczne przeprowadzone przez przedsiębiorstwo w ramach procesu kontroli jakości.

49. Jednakże z treści tego przepisu wynika równocześnie, że nie istnieją jakiekolwiek ograniczenia co do postaci, w jakiej zainteresowana strona ma obowiązek dostarczyć wspomniane dokumenty lub informacje.

50. Przepis ten wymaga bowiem jedynie od eksportera, aby dostarczył on „wszelkie dokumenty i informacje, które [właściwe władze] uznają za stosowne”. Zgodnie z motywem jedenastym informacje te obejmują wszelkie informacje, które właściwe władze krajowe uznają za „niezbędne w odniesieniu do warunków produkcji tych towarów”.

51. Nawet jeśli prawdą jest, jak podnosi strona pozwana, że przyznanie refundacji wywozowych będących przedmiotem niniejszej sprawy wymaga szczegółowego ustalenia charakteru i ilości wykorzystanych produktów i że dowody z dokumentu wydają się być do tego celu najbardziej odpowiednie, należy zauważyć, że wspomniane rozporządzenie nie przewiduje, iż dowody z dokumentu stanowią jedyny dopuszczalny środek dowodowy.

52. Ponadto, co interesujące, zgodnie z art. 14 wspólnotowego kodeksu celnego(13) każda osoba, której dotyczą operacje kontrolne dokonywane przez organy celne państwa członkowskiego, zobowiązana jest dostarczyć wszelkie dokumenty i wszelkie informacje, które organy te uznają za stosowne, niezależnie od ich formy .

53. W świetle przedstawionych przeze mnie powyżej argumentów należy uznać, że art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94 dopuszcza zastosowanie różnych środków dowodowych.

54. Ponadto z samego brzmienia art. 7 ust. 1 akapit trzeci, analizowanego łącznie z motywami dziesiątym i jedenastym tego rozporządzenia, wynika, że ostatecznie to na właściwych władzach krajowych spoczywa obowiązek dokonania oceny, czy konieczne jest, aby eksporter dostarczył dokumenty i informacje na poparcie zgłoszenia wywozowego. Podobnie to na tych władzach spoczywa obowiązek określenia, jaki środek dowodowy jest najbardziej odpowiedni w danych okolicznościach(14) .

55. Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku braku stosownych uregulowań wspólnotowych właściwe władze podejmują decyzje zgodne ze szczegółowymi uregulowaniami przewidzianymi w prawie krajowym. Jednakże należy pamiętać, że środki dowodowe przewidziane przez prawodawstwo krajowe muszą pozostawać bez uszczerbku zarówno dla zakresu, jak i skuteczności prawa wspólnotowego. Z orzecznictwa tego jasno wynika, że wspomniane środki dowodowe nie mogą być mniej korzystne od środków dotyczących podobnych procedur o charakterze wewnętrznym (zasada równoważności), ani czynić w praktyce niemożliwym lub zbyt utrudnionym stosowanie przepisów prawa wspólnotowego (zasada skuteczności). Tego rodzaju przepisy proceduralne naruszałyby wykonywanie uprawnień nadanych przez wspólnotowy porządek prawny(15) .

56. Ponadto z art. 7 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1222/94 wynika, że to do właściwych władz krajowych należy dokonanie oceny, czy dowody dostarczone przez eksportera są „wystarczające”.

57. W świetle powyższych rozważań uważam, że art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94 należy interpretować w ten sposób, że przepis ten nie sprzeciwia się, by eksporter w sytuacji, gdy nie jest w stanie przedstawić na poparcie zgłoszenia wywozowego dowodów z dokumentu dotyczących warunków wytworzenia wywożonych towarów, mógł wykazać prawidłowość zgłoszenia, zgodnie z wymogami właściwych władz krajowych, za pomocą innych środków dowodowych przewidzianych uregulowaniami prawa krajowego, o ile jednakże przepisy te nie naruszają zakresu ani skuteczności prawa wspólnotowego.

B – W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalengo

58. W drugim pytaniu prejudycjalnym sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy w przypadku, gdy eksporter znalazł się w sytuacji siły wyższej(16), uniemożliwiającej mu przedstawienie dowodów z dokumentu na żądanie właściwych władz krajowych, prowadzi do obniżenia wymogów dowodowych przewidzianych w art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94.

59. W mojej opinii odpowiedź na to pytanie wynika z wcześniejszych rozważań.

60. Tytułem wstępu należy stwierdzić, że refundacje wywozowe stanowią formę pomocy wspólnotowej, z której skorzystanie uzależnione jest od spełnienia warunku, że towary, w odniesieniu do których pomoc tę przyznano, są zgodne z tym, co zostało zgłoszone podczas wywozu, lub tym, co zostało uzgodnione w ramach procedury uproszczonej.

61. Jak już wcześniej zauważyłem, art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94 nie sprzeciwia się, aby prawidłowość zgłoszenia wywozowego została wykazana za pomocą środka dowodowego innego niż dowód z dokumentu. Jednakże niezależnie od postaci lub formy dowodu dostarczonego przez eksportera, dowód ten musi umożliwić właściwym władzom krajowym ustalenie, czy zostały spełnione wymogi nałożone przepisami prawodawstwa wspólnotowego.

62. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, uważam, że okoliczność, iż eksporter nie jest w stanie przedstawić właściwym władzom krajowym dowodów z dokumentu dotyczących warunków wytworzenia wywożonych towarów na poparcie zgłoszenia wywozowego w żaden sposób nie obniża wymogów dowodowych przewidzianych we wspomnianym art. 7 ust. 1 akapit trzeci.

63. W mojej opinii przedstawiony powyżej wniosek nie uległby zmianie nawet w sytuacji, gdyby dostarczenie dowodów z dokumentu okazało się niemożliwe z powodu wystąpienia siły wyższej(17) .

64. Rozporządzenie nr 3665/87, które jak już wcześniej wspomniałem ma zastosowanie w niniejszej sprawie(18), w sposób enumeratywny wymienia skutki wystąpienia siły wyższej w odniesieniu do refundacji wywozowych(19) . W ww. wyroku w sprawie First City Trading i in. Trybunał orzekł, że przepisy rozporządzenia dotyczące siły wyższej pozwalają wyłącznie na to, by beneficjent pomocy wspólnotowej został zwolniony z obowiązku zapłaty kary. Jednakże nie zwalniają one eksportera z obowiązku zwrotu niesłusznie otrzymanych przez niego kwot(20) .

65. W świetle powyższych rozważań uważam, że oferowana eksporterowi na mocy art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94 możliwość wykazania prawidłowości zgłoszenia wywozowego za pomocą innych środków dowodowych niż dowody z dokumentu w żaden sposób nie obniża wymogów dowodowych przewidzianych na mocy tego przepisu, nawet w przypadku wystąpienia siły wyższej.

V – Wnioski

66. W świetle powyższych rozważań proponuję, by Trybunał udzielił następującej odpowiedzi na pytania prejudycjalne postawione przez Finanzgericht Hamburg:

„1) Artykuł 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 1222/94 z dnia 30 maja 1994 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu przyznawania refundacji wywozowych do niektórych produktów rolnych wywożonych jako towary nie objęte załącznikiem II do tra ktatu [obecnie po zmianie załącznik I do traktatu] oraz kryteria ustalania wysokości takich refundacji należy interpretować w ten sposób, że przepis ten nie sprzeciwia się, by eksporter w sytuacji, gdy nie jest w stanie przedstawić na poparcie zgłoszenia wywozowego dowodów z dokumentu dotyczących warunków wytworzenia wywożonych towarów, mógł wykazać prawidłowość zgłoszenia, zgodnie z wymogami właściwych władz krajowych, za pomocą innych środków dowodowych przewidzianych przez uregulowaniami prawa krajowego, o ile jednakże przepisy te nie naruszają zakresu ani skuteczności prawa wspólnotowego.

2) Oferowana eksporterowi na mocy art. 7 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1222/94 możliwość wykazania prawidłowości zgłoszenia wywozowego za pomocą innych środków dowodowych niż dowody z dokumentu w żaden sposób nie obniża wymogów dowodowych przewidzianych na mocy tego przepisu, nawet w przypadku wystąpienia siły wyższej”.

(1) .

(2) – Rozporządzenie Komisji z dnia 30 maja 1994 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu przyznawania refundacji wywozowych do niektórych produktów rolnych wywożonych jako towary nie objęte załącznikiem II do traktatu [obecnie po zmianie załącznik I do traktatu] oraz kryteria ustalania wysokości takich refundacji (Dz.U. L 136, str. 5).

(3) – Rozporządzenie Komisji z dnia 27 listopada 1987 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. L 351, str. 1), zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2945/94 z dnia 2 grudnia 1994 r. (Dz.U. L 310, str. 57, zwane dalej „rozporządzeniem nr 3665/87”). Rozporządzenie to zostało uchylone rozporządzeniem Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającym wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. L 102, str. 11). Rozporządzenie to zostało wydane po zaistnieniu okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i w związku z tym nie znajduje wobec niej zastosowania.

(4) – Piernik z dodatkiem imbiru objęty jest załącznikiem B do rozporządzenia nr 1222/94 (kod CN 1905 20).

(5) – Artykuł 3 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1222/94 stanowi: „produkty wykorzystane w stanie nieprzetworzonym do wytworzenia towarów wywożonych uważa się za faktycznie wykorzystane”.

(6) – Dz.U. L 302, str. 1, zwany dalej „wspólnotowym kodeksem celnym”.

(7) – Artykuł 11 ust. 3 rozporządzenia nr 3665/87 stanowi, że „[…] w przypadku nienależnej wypłaty refundacji beneficjent zwraca kwoty nienależnie otrzymane […]”.

(8) – W postanowieniu odsyłającym Finanzgericht odwołuje się do wyroków z dnia 13 października 1993 r. w sprawie C‑124/92 An Bord Bainne Co-operative i Compagnie Inter‑Agra, Rec. str. I‑5061; z dnia 7 grudnia 1993 r. w sprawie C‑12/92 Huygen i in.,Rec. str. I‑6381; z dnia 29 września 1998 r. w sprawie C‑263/97 First City Trading i in., Rec. str. I‑5537, oraz z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C‑210//00 Käserei Champignon Hofmeister, Rec. str. I‑6453.

(9) – Punkt 46.

(10) – Wyrok z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie C‑309/04 Fleisch-Winter (dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 31).

(11) – Zobacz art. 7 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1222/94.

(12) – Przypomnijmy, że procedura ta zezwala eksporterowi na ustalenie składu wywożonego towaru w porozumieniu z właściwymi władzami krajowymi. Towary, które mogą zostać objęte tą procedurą, to w szczególności takie, które są przedmiotem regularnego wywozu oraz posiadają stałe cechy charakterystyczne i jakość.

(13) – Jak wcześniej wspomniałem, wspólnotowy kodeks celny ma zastosowanie do zwrotów będących przedmiotem niniejszej sprawy.

(14) – Chociaż wspólne procedury stosowania systemu przyznawania refundacji wywozowych do produktów rolnych są określane przez Komisję, to na państwach członkowskich spoczywa obowiązek, zgodnie z art. 10 WE, zapewnienie na ich obszarze stosowania prawodawstwa wspólnotowego odnoszącego się do realizacji wspólnej polityki rolnej. Zobacz w szczególności wyrok z dnia 21 września 1983 r. w sprawach połączonych od 205/82 do 215/82 Deutsche Milchkontor i in.,Rec. str. 2633, pkt 17.

(15) – Zobacz w szczególności wyrok z dnia 8 lutego 1996 r. w sprawie C‑212/94 FMC i in.,Rec. str. I‑389, pkt 49–52 oraz przywoływane tam orzecznictwo.

(16) – Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pojęcie „siły wyższej” użyte w uregulowaniach rolnych nie ogranicza się do „absolutnej niemożliwości”, lecz musi zostać rozszerzone na okoliczności niezwykłe, niezależne od importera i eksportera, których konsekwencji nie można było uniknąć, chyba że za cenę poniesienia nadmiernych kosztów, pomimo zachowania całej należytej staranności (zob. w szczególności wyroki z dnia 11 lipca 1968 r. w sprawie 4/68 Schwarzwaldmilch, Rec. str. 549, str. 562 i 563; z dnia 17 grudnia 1970 r. w sprawie 11/70 Internationale Handelsgesellschaft, Rec. str. 1125, pkt 23; i w sprawie 25/70 Köster, Rec. str. 1161, pkt 38; z dnia 9 sierpnia 1994 r. w sprawie C‑347/93 Boterlux, Rec. str. I‑3933, pkt 34, oraz z dnia 17 października 2002 r. w sprawie C‑208/01 Parras Medina, Rec. str. I‑8955, pkt 18 i 19, a także ww. wyroki w sprawie An Bord Bainne Co-operative i Compagnie Inter-Agra ,pkt 11, oraz w sprawie Huygen i in.,pkt 31. Zobacz także komunikat Komisji C(88) 1696 dotyczący „siły wyższej” w europejskim prawie rolnym (Dz.U. 1988, C 259, str. 10).

(17) – Należy przypomnieć, że to na sądzie krajowym spoczywa obowiązek ustalenia, czy w świetle okoliczności niniejszej sprawy pożar, który zniszczył pomieszczenia strony skarżącej, stanowi przypadek siły wyższej (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Parras Medina, pkt 22).

(18) – Zobacz art. 7 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1222/94.

(19) – Przywołany wyżej wyrok w sprawie First City Trading i in., pkt 33.

(20) – Ibidem, pkt 46.