22

Żywiąc jednak pewne wątpliwości co do wykładni przepisów dyrektywy 2014/42, Sofiyski gradski sad (sąd miejski w Sofii, Bułgaria) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy środek dotyczący konfiskaty mienia nabytego nielegalnie ma charakter karny w rozumieniu dyrektywy [2014/42], czy też cywilny, jeśli: a) wskazanym w prawie krajowym celem konfiskaty mienia jest ogólna prewencja, czyli zapobieżenie możliwości niezgodnego z prawem nabycia mienia i rozporządzania nim, lecz bez określenia w charakterze warunku konfiskaty popełnienia przestępstwa lub innego naruszenia oraz bez istnienia bezpośredniego lub pośredniego związku między naruszeniem a uzyskanym mieniem; b) konfiskatą jest zagrożony nie odrębny element majątku, lecz: (I) całe mienie kontrolowanej osoby; (II) prawa majątkowe osób trzecich (fizycznych i prawnych), nabyte odpłatnie lub nieodpłatnie od kontrolowanej osoby; (III) prawa majątkowe kontrahentów osoby kontrolowanej i osób trzecich; c) jedyną przesłanką konfiskaty jest ustanowienie niewzruszalnego domniemania dotyczącego nielegalności całego mienia, co do którego nie ustalono legalnego źródła (bez uprzedniej regulacji znaczenia pojęć »legalnego/nielegalnego źródła«); d) reguluje on z 10-letnią mocą wsteczną legalność uzyskanego mienia w odniesieniu do wszystkich zainteresowanych osób (osoby kontrolowanej, osób trzecich oraz ich kontrahentów w przeszłości) w związku z brakiem wykazania źródeł nabycia mienia przez kontrolowaną osobę, co do którego to wykazania nie istniał żaden obowiązek prawny w chwili nabycia konkretnego prawa majątkowego? 2) Czy określone w art. 8 dyrektywy [2014/42] minimalne standardy gwarancji praw właścicieli i osób trzecich należy interpretować w ten sposób, że dopuszczają one krajowe prawo i orzecznictwo przewidujące konfiskatę bez spełnienia przewidzianych w art. 4, 5 i 6 dyrektywy [2014/42] przesłanek konfiskaty, gdy postępowanie karne przeciwko danej osobie zostało umorzone ze względu na brak przestępstwa (co stwierdził sąd) lub dana osoba została uniewinniona ze względu na brak przestępstwa? 3) W szczególności czy art. 8 dyrektywy [2014/42] należy interpretować w ten sposób, że ustanowione w tym przepisie gwarancje praw osoby skazanej, której mienie podlega konfiskacie, mają zastosowanie również w wypadku takim jak w niniejszej sprawie – w ramach postępowania toczącego się równolegle i niezależnie od postępowania karnego? 4) Czy domniemanie niewinności określone w art. 48 ust. 1 [karty], wymóg zapewnienia prawa do obrony określony w art. 48 ust. 2 karty i zasadę skuteczności należy interpretować w ten sposób, że dopuszczają one krajowe uregulowanie prawne takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które: a) ustanawia domniemanie przestępczego charakteru mienia o nieustalonym lub niewykazanym pochodzeniu [art. 1 ust. 2 ustawy o konfiskacie mienia z 2012 r.]; b) ustanawia domniemanie istnienia uzasadnionego podejrzenia, że mienie uzyskano w sposób niezgodny z prawem [art. 21 ust. 2 ustawy o konfiskacie mienia z 2012 r.]; c) przenosi ciężar dowodu związany z wykazaniem pochodzenia mienia i środków, za które je nabyto, nie tylko na kontrolowaną osobę, lecz również na osoby trzecie, które muszą wykazać pochodzenie nie swojego mienia, lecz mienia osoby, od której nabyły prawo, nawet gdy nabycie jest odpłatne; d) wprowadza »dysproporcję w majątku« jako jedyny i rozstrzygający dowód uzyskania mienia w sposób niezgodny z prawem; e) przenosi ciężar dowodu dotyczący wszystkich zainteresowanych osób, a nie tylko osoby skazanej – i to przed skazaniem oraz niezależnie od skazania; f) dopuszcza stosowanie metodyki prawnego i gospodarczego badania i analizy, na podstawie których określa się domniemanie dotyczące nielegalnego charakteru danego mienia oraz jego wartości, które to domniemanie jest wiążące dla orzekającego organu sądowego – bez możliwości przeprowadzenia przez ten organ pełnej sądowej kontroli treści i sposobu stosowania wspomnianej metodyki? 5) Czy art. 5 ust. 1 dyrektywy [2014/42] należy interpretować w ten sposób, że dopuszcza on prawo krajowe zastępujące uzasadnione podejrzenie (na podstawie zgromadzonych w sprawie i ocenionych przez sąd okoliczności), że mienie uzyskano w następstwie działalności przestępczej, domniemaniem dotyczącym niezgodności z prawem źródła wzbogacenia wynikającej jedynie z ustalonej okoliczności, że wzbogacenie przekracza określoną w prawie krajowym wartość (na przykład 75000 EUR w okresie 10 lat)? 6) Czy określone w art. 17 [karty] prawo własności, w jego charakterze ogólnej zasady prawa Unii, należy interpretować w ten sposób, że dopuszcza ono krajowe uregulowanie takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które: a) wprowadza niewzruszalne domniemanie odnośnie do istoty i zakresu nielegalnie uzyskanego mienia [art. 63 ust. 2 ustawy o konfiskacie mienia z 2012 r.]; b) wprowadza niewzruszalne domniemanie dotyczące bezskuteczności transakcji nabycia mienia i rozporządzania nim [art. 65 ustawy o konfiskacie mienia z 2012 r.], lub c) ogranicza uprawnienia osób trzecich, które posiadają samodzielne prawa do mienia stanowiącego przedmiot konfiskaty lub dochodzą tych praw, w ramach procedury powiadomienia o sprawie tych osób trzecich, zgodnie z art. 76 ust. 1 [ustawy o konfiskacie mienia z 2012 r.]? 7) Czy art. 6 ust. 2 i art. 8 ust. 1–10 dyrektywy [2014/42] w części, w której przewidują one gwarancje i klauzule ochronne na rzecz osób dotkniętych konfiskatą lub osób trzecich działających w dobrej wierze, wywołują bezpośredni skutek?”.