Sprawa C‑198/08

Komisja Europejska

przeciwko

Republice Austrii

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 95/59/WE – Podatki obciążające spożycie wyrobów tytoniowych inne niż podatki obrotowe – Artykuł 9 ust. 1 – Swobodne ustalanie przez producentów i importerów maksymalnej ceny sprzedaży detalicznej ich towarów – Uregulowanie krajowe narzucające minimalną cenę sprzedaży detalicznej papierosów, a także minimalną cenę sprzedaży detalicznej tytoniu drobno krojonego – Względy uzasadniające – Ochrona zdrowia publicznego – Ramowa konwencja Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu

Streszczenie wyroku

Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki inne niż podatki obrotowe, obciążające spożycie wyrobów tytoniowych

(dyrektywa Rady 95/59, zmieniona dyrektywą 2002/10, art. 9 ust. 1)

Uchybia zobowiązaniom, które na nim ciążą na mocy art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59 w sprawie podatków innych niż podatki obrotowe, wpływających na spożycie wyrobów tytoniowych, w brzmieniu zmienionym przez dyrektywę 2002/10, państwo członkowskie, które przyjmuje i utrzymuje w mocy przepisy, na podstawie których organy publiczne ustalają ceny minimalne sprzedaży detalicznej papierosów oraz tytoniu drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów, o ile taki system nie pozwala wykluczyć w każdym przypadku, że narzucone ceny będą stanowiły zagrożenie dla przewagi konkurencyjnej, jaka mogłaby wyniknąć dla niektórych producentów lub importerów takich wyrobów z niższych kosztów wytworzenia. W istocie system ten, który ponadto ustala cenę minimalną w odniesieniu do średniej ceny stosowanej na rynku, mógłby skutkować zniesieniem różnic cenowych pomiędzy konkurencyjnymi wyrobami i przekształcić te ceny w ceny najdroższych produktów. Rzeczony system stanowi zatem naruszenie swobody producentów i importerów w ustalaniu maksymalnych cen sprzedaży detalicznej, zagwarantowanej przez art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 95/59.

Ramowa konwencja Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu nie może mieć wpływu na zgodność lub brak zgodności takiego systemu z art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59, ponieważ konwencja ta nie nakłada na żadną z umawiających się stron jakiegokolwiek konkretnego obowiązku w odniesieniu do polityki cenowej w dziedzinie wyrobów tytoniowych, a jedynie opisuje możliwe rozwiązania w celu uwzględnienia krajowych celów w dziedzinie zdrowia w zakresie dotyczącym zwalczania konsumpcji wyrobów tytoniowych. Artykuł 6 ust. 2 rzeczonej konwencji ogranicza się bowiem do stwierdzenia, że umawiające się strony przyjmą lub utrzymają w mocy środki, które „mogą obejmować” wdrożenie polityki podatkowej oraz „w odpowiednich przypadkach” polityki cenowej w odniesieniu do wyrobów tytoniowych.

Państwa członkowskie nie mogą także powoływać się na art. 30 WE celem uzasadnienia naruszenia art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59 w odniesieniu do celu ochrony życia i zdrowia osób. W istocie art. 30 WE nie może być postrzegany jako zezwalający na środki inne niż środki mające charakter ograniczeń ilościowych w przywozie i wywozie lub środki o skutku równoważnym, o których mowa w art. 28 WE i 29 WE.

Niemniej dyrektywa 95/59 nie sprzeciwia się temu, aby państwa członkowskie kontynuowały walkę z paleniem tytoniu, która wpisuje się w cel ochrony zdrowia publicznego.

(por. pkt 33, 34, 38, 39, 45; sentencja)

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)

z dnia 4 marca 2010 r.( )

Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Dyrektywa 95/59/WE – Podatki obciążające spożycie wyrobów tytoniowych inne niż podatki obrotowe – Artykuł 9 ust. 1 – Swobodne ustalanie przez producentów i importerów maksymalnej ceny sprzedaży detalicznej ich towarów – Uregulowanie krajowe narzucające minimalną cenę sprzedaży detalicznej papierosów, a także minimalną cenę sprzedaży detalicznej tytoniu drobno krojonego – Względy uzasadniające – Ochrona zdrowia publicznego – Ramowa konwencja Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu

W sprawie C‑198/08

mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 14 maja 2008 r.,

Komisja Europejska, reprezentowana przez W. Möllsa oraz R. Lyala, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

strona skarżąca,

przeciwko

Republice Austrii, reprezentowanej przez E. Riedla, J. Bauera oraz C. Pesendorfer, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,

strona pozwana,

TRYBUNAŁ (trzecia izba),

w składzie: J.N. Cunha Rodrigues, prezes drugiej izby, pełniący obowiązki prezesa trzeciej izby, P. Lindh, A. Rosas, U. Lõhmus i A. Arabadjiev (sprawozdawca), sędziowie,

rzecznik generalny: J. Kokott,

sekretarz: R. Şereş, administrator,

uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 czerwca 2009 r.,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 22 października 2009 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 W skardze Komisja Europejska wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że przyjmując i utrzymując w mocy przepisy, na podstawie których organy publiczne ustalają ceny minimalne sprzedaży detalicznej papierosów i tytoniu drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów, Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 9 ust. 1 dyrektywy Rady 95/59/WE z dnia 27 listopada 1995 r. w sprawie podatków innych niż podatki obrotowe, wpływających na spożycie wyrobów tytoniowych (Dz.U. L 291, s. 40), w brzmieniu zmienionym przez dyrektywę Rady 2002/10/WE z dnia 12 lutego 2002 r. (Dz.U. L 46, s. 26) (zwanej dalej „dyrektywą 95/59”).

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe

2 Motywy 2, 3 i 7 dyrektywy 95/59 mają następującą treść:

„(2) Celem traktatu [WE] jest ustanowienie unii gospodarczej, w obrębie której istnieje zdrowa konkurencja i której cechy są podobne do tych występujących na rynku krajowym. W odniesieniu do wyrobów tytoniowych osiągnięcie tego celu przewiduje, że stosowanie w państwach członkowskich podatków wpływających na spożycie produktów w tym sektorze nie zakłóca warunków konkurencji i nie hamuje swobodnego przepływu tego towaru w ramach Wspólnoty;

(3) Jeśli chodzi o podatek akcyzowy, harmonizacja struktur musi w szczególności zapobiegać zakłócaniu konkurencji różnych kategorii wyrobów tytoniowych należących do tego samej grupy przez skutki nałożenia podatku i w konsekwencji otwarciem rynków krajowych państw członkowskich;

[…]

(7) Bezwzględna konieczność konkurencji zakłada istnienie systemu swobodnie kształtujących się cen dla wszystkich grup wyrobów tytoniowych”.

3 Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej dyrektywy:

„Za wyroby tytoniowe uznaje się, co następuje:

a) papierosy;

b) cygara i cygaretki;

c) tytoń do palenia:

– drobno krojony do skręcania papierosów,

– inny tytoń do palenia,

jak zdefiniowan[e] w art. 3–7”.

4 Artykuł 8 dyrektywy 95/59 stanowi:

1. Papierosy wyprodukowane we Wspólnocie i te przywożone z państw nieczłonkowskich podlegają proporcjonalnemu podatkowi akcyzowemu obliczonemu według maksymalnej ceny sprzedaży detalicznej, włączając opłaty celne, a także specyficznemu podatkowi akcyzowemu obliczonemu na jednostkę produktu.

2. Stawka proporcjonalnego podatku akcyzowego oraz kwota specyficznego podatku akcyzowego muszą być takie same dla wszystkich papierosów.

[…]”.

5 W myśl art. 9 ust. 1 dyrektywy:

„Za producenta uznaje się osobę fizyczną lub prawną mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę we Wspólnocie, która przekształca tytoń w produkty przemysłowe [wyroby przeznaczone] na sprzedaż [detaliczną].

Producenci lub, gdzie to właściwe, ich przedstawiciele lub uprawnieni pełnomocnicy we Wspólnocie, oraz importerzy tytoniu z państw nieczłonkowskich, mają swobodę w ustalaniu maksymalnej ceny sprzedaży detalicznej dla każdego z produktów, dla każdego państwa członkowskiego, w którym dane produkty są przeznaczone do konsumpcji.

Przepisy akapitu drugiego nie mogą jednakże utrudniać wprowadzenia krajowych regulacji prawnych odnoszących się do kontroli poziomu cen lub przestrzegania nałożonych cen, pod warunkiem że są one zgodne z ustawodawstwem wspólnotowym”.

6 Artykuł 16 rzeczonej dyrektywy przewiduje:

„1. Kwota specyficznego podatku akcyzowego na papierosy jest ustalona w odniesieniu do papierosów z najpopularniejszej kategorii cenowej, zgodnie z informacjami dostępnymi dnia 1 stycznia każdego roku, począwszy od dnia 1 stycznia 1978 r.

2. Specyficzny składnik podatku akcyzowego nie może być mniejszy niż 5% lub większy niż 55% wielkości całego ciężaru podatkowego wynikającego z sumy proporcjonalnego podatku akcyzowego, specyficznego podatku akcyzowego i podatku obrotowego nałożonego na te papierosy.

[…]

5. Państwa członkowskie mogą nałożyć minimalną stawkę akcyzy na papierosy sprzedane po cenie niższej niż detaliczna cena sprzedaży dla papierosów należących do kategorii cenowej o największym popycie, o ile wymieniona akcyza nie przekracza kwoty akcyzy nałożonej na papierosy należące do kategorii cenowej o największym popycie”.

7 Dyrektywa Rady 92/79/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia podatków od papierosów (Dz.U. L 316, s. 8) oraz dyrektywa Rady 92/80/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia podatków od wyrobów tytoniowych innych niż papierosy (Dz.U. L 316, s. 10), zmienione dyrektywą Rady 2003/117/WE z dnia 5 grudnia 2003 r. (Dz.U. L 333, s. 49), ustalają, minimalne stawki lub kwoty ogólnego podatku akcyzowego nakładane odpowiednio na papierosy i wyroby tytoniowe inne niż papierosy. Dyrektywa 92/80 zawiera również niektóre zasady dotyczące struktury podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych.

8 Decyzją Rady 2004/513/WE z dnia 2 czerwca (Dz.U. L 213, s. 8) została zatwierdzona w imieniu Wspólnoty Ramowa konwencja Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu, sporządzona w Genewie w dniu 21 maja 2003 r. (zwana dalej „konwencją WHO). Artykuł 6 tej konwencji, zatytułowany „Środki cenowe i podatkowe ograniczające popyt na tytoń”, ma następujące brzmienie:

„1. Strony uznają, że środki cenowe i podatkowe stanowią skuteczny i ważny sposób ograniczania konsumpcji wyrobów tytoniowych przez różne grupy ludności, a w szczególności przez ludzi młodych.

2. Nie uchybiając suwerennemu prawu Stron do określania i ustanawiania swoich polityk podatkowych, każda Strona powinna wziąć pod uwagę krajowe cele z zakresu zdrowia dotyczące ograniczenia użycia tytoniu i przyjąć lub podtrzymać, w zależności od przypadku, środki, które mogą obejmować:

a) wdrożenie polityk podatkowych oraz, w odpowiednich przypadkach, polityk cenowych w odniesieniu do wyrobów tytoniowych, mając na celu przyczynienie się do osiągnięcia celów zdrowotnych ukierunkowanych na ograniczenie konsumpcji wyrobów tytoniowych […];

[…]”.

Uregulowania krajowe

9 Paragraf 2 ust. 2 Bundesgesetz über das Herstellen und das Inverkehrbringen von Tabakerzeugnissen sowie die Werbung für Tabakerzeugnisse und den Nichtraucherschutz („Tabakgesetz”, BGBl. 431/1995) [ustawy federalnej z dnia 30 czerwca 1995 r. w sprawie wytwarzania i wprowadzania na rynek wyrobów tytoniowych oraz w sprawie reklamy wyrobów tytoniowych i ochrony osób niepalących] (zwanej dalej „ustawą w sprawie wyrobów tytoniowych”), w brzmieniu zmienionym przez ustawę federalną z dnia 30 marca 2006 r. (BGBl. I, 47/2006), przewiduje:

„Federalny minister ds. zdrowia i kobiet może w porozumieniu z federalnym ministrem ds. finansów w celu zapobiegania paleniu tytoniu określić w drodze rozporządzenia minimalną cenę sprzedaży detalicznej wyrobów tytoniowych w celu zapewnienia minimalnego poziomu cen. Zakazana jest sprzedaż wyrobów tytoniowych po cenie niższej od minimalnej ceny sprzedaży detalicznej”.

10 Paragraf 1 Verordnung der Bundesministerin für Gesundheit und Frauen über die Festsetzung des Mindestkleinverkaufspreises für Tabakerzeugnisse zur Sicherstellung eines Mindestpreisniveaus (BGBl. II, 171/2006) [rozporządzenia federalnego ministra ds. zdrowia i kobiet ustanawiającego system minimalnych cen sprzedaży detalicznej wyrobów tytoniowych w celu zapewnienia minimalnego poziomu cen] z dnia 27 kwietnia 2006 r., stanowi:

„W rozumieniu niniejszego rozporządzenia minimalną ceną sprzedaży jest cena, poniżej której zakazana jest sprzedaż wyrobów tytoniowych konsumentom”.

11 Zgodnie z art. 2 tego rozporządzenia:

„(1) W stosunku do papierosów cena minimalna sprzedaży detalicznej dla jednej sztuki wynosi co najmniej 92,75% średniej ważonej cen wszystkich papierosów sprzedanych w trakcie wcześniejszego roku kalendarzowego.

(2) W stosunku do tytoniu drobno krojonego minimalna cena sprzedaży detalicznej dla jednego grama tytoniu drobno krojonego wynosi co najmniej 90% średniej ważonej cen grama wszelkiego tytoniu drobno krojonego sprzedanego w trakcie wcześniejszego roku kalendarzowego”.

12 Zgodnie z § 4 rzeczonego rozporządzenia minimalne ceny sprzedaży detalicznej są stosowane od 15 maja 2006 r.

Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi

13 Po umożliwieniu Republice Austrii przedstawienia uwag co do zarzucanej jej niezgodności uregulowania austriackiego dotyczącego ustalania cen minimalnych sprzedaży papierosów i tytoniu drobno krojonego z art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59 Komisja pismem z dnia 27 czerwca 2007 r. skierowała do tego państwa uzasadnioną opinię, wzywając je do wykonania zobowiązań wynikających z przywołanego przepisu w terminie dwóch miesięcy liczonych od dnia otrzymania tej opinii. Stwierdzając w świetle odpowiedzi Republiki Austriackiej, że sytuacja nadal nie jest satysfakcjonująca, Komisja wniosła niniejszą skargę.

W przedmiocie skargi

Argumentacja stron

14 Zdaniem Komisji art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59 ustanawia zasadę, zgodnie z którą producenci i importerzy mają swobodę ustalania maksymalnych cen sprzedaży detalicznej wyrobów tytoniowych. Tymczasem sporne uregulowanie austriackie poprzez ustanowienie systemu ceny minimalnej ustalanej w sposób pośredni dla detalicznej sprzedaży papierosów i tytoniu drobno krojonego zakazuje producentom i importerom sprzedaży tych towarów po cenach niższych od rzeczonych cen minimalnych, ograniczając w ten sposób ich swobodę w ustalaniu cen. Uregulowanie to jest zatem sprzeczne z przywołanym przepisem prawa wspólnotowego.

15 Sporne uregulowanie krajowe nie może być uzasadnione względami ochrony zdrowia publicznego. Względy te zostały już uwzględnione przez prawodawcę wspólnotowego przy przyjmowaniu dyrektyw w sprawie podatku akcyzowego od papierosów. Z powodu braku maksymalnej stawki ogólnego podatku akcyzowego zasady wspólnotowe dotyczące opodatkowania wyrobów tytoniowych pozwalają państwom członkowskim na zwiększenie poziomu tego opodatkowania i utrzymanie w ten sposób wystarczająco wysokich cen, aby zniechęcić do konsumpcji tytoniu. Polityka podatkowa miałby zatem być wystarczająca dla zagwarantowania pożądanego poziomu ochrony zdrowia publicznego.

16 Zdaniem Komisji średnie ważone cen narzucane w Austrii jako ceny minimalne sprzedaży detalicznej danych wyrobów tytoniowych są skutkiem nie procesu rynkowego, lecz działania organów publicznych, które zamierzają zneutralizować ten proces. Okoliczność, iż ceny minimalne są obliczane arytmetycznie na podstawie średnich cen występujących na rynku, nie podważa tej oceny. Ponadto nie wiadomo, czy ów system cen minimalnych nie ma mniejszego wpływu na konkurencję niż systemy innych państw członkowskich analizowane we wcześniejszych wyrokach Trybunału. W każdym razie zakaz ustanawiania cen minimalnych na wyroby tytoniowe wynikający z art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59 nie oznacza oceny intensywności interwencji, z jaką wiąże się każdy z tych systemów w odniesieniu do systemu, na jakim się opiera.

17 Komisja twierdzi ponadto, że art. 93 WE stanowi wystarczającą podstawę prawną również dla art. 9 dyrektywy 95/59. Podatkowy charakter tej dyrektywy nie upoważnia państw członkowskich do ignorowania jej przepisów z tego powodu, iż dążą do innych celów, a szczególności do celów ochrony zdrowia publicznego. Ponadto państwa członkowskie nie mogą powoływać się na art. 30 WE odnośnie do kwestii uregulowanej w sposób zharmonizowany.

18 Komisja uważa także, że art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59 jest zgodny z konwencją WHO, jako że konwencja ta nie skutkuje zobowiązaniem stron do stosowania cen minimalnych na wyroby tytoniowe. Zdaniem Komisji w przeciwnym razie wprowadzono by zmiany do dyrektywy, co nie miało miejsca. Ponadto konwencja ta nie przyznaje państwom członkowskim sprzecznego z zasadami wspólnotowymi prawa do wyboru pomiędzy stosowaniem polityki podatkowej i stosowaniem polityki cenowej, ponieważ kwestia ta należy do wewnętrznego funkcjonowania Wspólnoty.

19 Wreszcie przepisy zawarte w zaleceniu Rady 2003/54/WE z dnia 2 grudnia 2002 r. w sprawie zapobiegania paleniu oraz inicjatyw zmierzających do większego ograniczenia użycia tytoniu (Dz.U. 2003, L 22, s. 31), na które powołuje się Republika Austrii, nie są wiążące, a w każdym razie nie mogą być interpretowane jako zachęcenie do naruszenia art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59.

20 Zdaniem Republiki Austrii system narzucania cen minimalnych jest jedynym skutecznym i pewnym instrumentem szybkiego skontrowania spadku cen wyrobów tytoniowych, których dotyczy sporne uregulowanie krajowe w kontekście wojny cen. W rzeczywistości bowiem cel przepisów podatkowych mógłby zostać zniweczony przez podmioty gospodarcze działające w sektorze tytoniowym, ponieważ przepisy te nie uniemożliwiają sprzedaży po cenie dumpingowej w celu zbliżenia się do nowych klas konsumenckich, po cenach z czasową stratą finansową. Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 95/59 nie przyznaje nieograniczonego prawa do swobodnego ustalania cen. W szczególności przepis ten nie wyłącza możliwości przyjęcia przez państwa członkowskie właściwych i koniecznych środków dla zagwarantowania ochrony zdrowia publicznego w rozumieniu art. 30 WE.

21 Republika Austrii podnosi również, że sporny system cen minimalnych nie jest stanie zakłócić konkurencji, ponieważ ceny te w rzeczywistości są określane przez rynek, a właściwy minister jedynie posługuje się jako odnośnikiem średnią ceną na rynku. W związku z tym wspomniany system charakteryzuje się mniejszym stopniem intensywności interwencji niż przepisy państw członkowskich oceniane zwłaszcza w wyrokach z dnia 19 października 2000 r. w sprawie C‑216/98 Komisja przeciwko Grecji, Rec. s. I‑8921, oraz z dnia 27 lutego 2002 r. w sprawie C‑302/00 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I‑2055, które przewidywały zwiększenie cen o co najmniej 20% w stosunku do cen obowiązujących. Stopień intensywności interwencji, z jakim wiąże się przepis krajowy, ma znaczenie również dla oceny jego proporcjonalności, ponieważ konieczne jest zbadanie, czy nie istnieją mniej restrykcyjne środki dla osiągnięcia zamierzonego celu.

22 Zdaniem Republiki Austrii art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59 powinien być interpretowany w sposób zawężający ze względu na jego podstawę prawną, to znaczy art. 93 WE, który nie zezwala na realizację celów innych niż cele wynikające z prawa podatkowego, ani też na ograniczenie tej realizacji. Państwa członkowskie mają zatem prawo do ustalania ochrony zdrowia publicznego na poziomie, jaki uznają za stosowny, a także do ustalania odpowiednich i koniecznych środków dla osiągnięcia tego poziomu, wśród których może znajdować się narzucenie cen minimalnych wyrobów tytoniowych. W związku z tym producenci i importerzy mogą korzystać ze swobody ustalania cen wyrobów tytoniowych tylko w granicach określonych w politykach zdrowia publicznego państw członkowskich.

23 Ponadto dyrektywa 95/59 powinna być interpretowana w świetle ewolucji prawa, to znaczy, po pierwsze, w świetle art. 6 ust. 2 lit. a) konwencji WHO, oraz po drugie, w świetle pkt 7 zalecenia 2003/54. Tymczasem artykuły te, pozwalające na posłużenie się mechanizmem cen minimalnych, nie były jeszcze uwzględniane w orzecznictwie Trybunału w tej dziedzinie.

24 Republika Austrii podnosi wreszcie, że mechanizmy przewidziane przez dyrektywy w dziedzinie podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych nie umożliwiają państwom członkowskim posłużenia się podatkiem akcyzowym jako instrumentem zmierzającym do zapewnienia wystarczająco wysokiego poziomu cen, aby zniechęcić do konsumpcji. W rzeczywistości bowiem, po pierwsze, dyrektywy te ograniczają możliwość podniesienia podatku akcyzowego jedynie na papierosy, których ceny sprzedaży detalicznej są najniższe, bez wywierania tym samym wpływu na opodatkowanie innych rodzajów papierosów; po drugie, producenci i importerzy mogą postanowić, iż nie będą przerzucać wzrostu obciążenia podatkowego na końcową cenę. Ponadto takie zwiększenie mogłoby spowodować wzrost bezprawnego handlu przygranicznego.

Ocena Trybunału

25 Tytułem wstępu należy przypomnieć, że z trzeciego motywu dyrektywy 95/59 wynika, że wpisuje się ona w ramy polityki harmonizacji struktur podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych, która ma na celu zapobieganie zakłóceniu konkurencji pomiędzy poszczególnymi kategoriami wyrobów tytoniowych należących do jednej grupy, a w konsekwencji realizację otwarcia rynków krajowych państw członkowskich.

26 W tym celu art. 8 ust. 1 dyrektywy przewiduje, że papierosy wyprodukowane we Wspólnocie i przywożone z państw nieczłonkowskich podlegają proporcjonalnemu podatkowi akcyzowemu obliczonemu według maksymalnej ceny sprzedaży detalicznej, włączając opłaty celne, a także specyficznemu podatkowi akcyzowemu obliczonemu na jednostkę produktu (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Grecji, pkt 19).

27 Z motywu 7 dyrektywy 95/59 wynika ponadto, że nakaz konkurencji zakłada istnienie systemu swobodnie kształtujących się cen dla wszystkich grup wyrobów tytoniowych.

28 W tym zakresie art. 9 ust. 1 rzeczonej dyrektywy stanowi, że producenci lub, gdzie to właściwe, ich przedstawiciele lub uprawnieni pełnomocnicy we Wspólnocie oraz importerzy tytoniu z państw nieczłonkowskich, mają swobodę w ustalaniu maksymalnej ceny sprzedaży detalicznej dla każdego z produktów, a to w celu zagwarantowania skuteczniejszej konkurencji między nimi (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Grecji, pkt 20). Przepis ten ma zapewnić, że ustalanie proporcjonalnej podstawy opodatkowania wyrobów tytoniowych, to znaczy maksymalnej ceny sprzedaży detalicznej tych wyrobów, podlegać będzie tym samym zasadom we wszystkich państwach członkowskich. Zmierza on również, tak jak to podniosła rzecznik generalna w pkt 40 opinii, do zachowania swobody wspomnianych podmiotów gospodarczych, która umożliwi im skuteczne korzystanie z przewagi konkurencyjnej wynikającej z ewentualnej niższych kosztów wytworzenia.

29 Tymczasem narzucenie minimalnej ceny sprzedaży detalicznej przez organy publiczne skutkuje tym, że maksymalna cena sprzedaży detalicznej określana przez producentów lub importerów w żadnym wypadku nie może być niższa od owej obowiązkowej ceny minimalnej. Uregulowanie narzucające taką cenę minimalną może w związku z tym szkodzić stosunkom konkurencyjnym, uniemożliwiając niektórym z tych producentów lub importerów osiągnięcie korzyści z niższych kosztów wytworzenia w celu zaproponowania bardziej atrakcyjnych cen sprzedaży detalicznej.

30 W związku z tym system minimalnej ceny sprzedaży detalicznej wyrobów tytoniowych nie może zostać uznany za zgodny z art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59, o ile nie został on skonstruowany w taki sposób, aby wykluczyć w każdym przypadku, że będzie on stanowił zagrożenie dla przewagi konkurencyjnej, jaka mogłaby wyniknąć dla niektórych producentów lub importerów takich wyrobów z niższych kosztów wytworzenia, a tym samym zakłócenie konkurencji (zob. wyroki z dnia 4 marca 2010 r.: w sprawie C‑197/08 Komisja przeciwko Francji, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 38; w sprawie C‑221/08 Komisja przeciwko Irlandii, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 41).

31 To w świetle tych zasad należy ocenić sporne uregulowanie krajowe.

32 Uregulowanie to narzuca producentom i importerom działającym na austriackim rynku minimalną cenę sprzedaży detalicznej papierosów, ustaloną na 92,75% średniej ważonej cen wszystkich papierosów sprzedanych w trakcie wcześniejszego roku kalendarzowego, a także tytoniu drobno krojonego, ustaloną na 90% średniej ważonej cen grama wszelkiego tytoniu drobno krojonego sprzedanego w trakcie wcześniejszego roku kalendarzowego.

33 Niemniej jednak należy stwierdzić, że taki system nie pozwala wykluczyć w każdym przypadku, że narzucone ceny będą stanowiły zagrożenie dla przewagi konkurencyjnej, jaka mogłaby wyniknąć dla niektórych producentów lub importerów takich wyrobów z niższych kosztów wytworzenia. Przeciwnie, tak jak to podniosła Komisja na rozprawie, a czemu nie zaprzeczyła Republika Austrii, system ten, który ponadto ustala cenę minimalną w odniesieniu do średniej ceny stosowanej na rynku, mógłby skutkować zniesieniem różnic cenowych pomiędzy konkurencyjnymi wyrobami i przekształcić te ceny w ceny najdroższych produktów. Rzeczony system stanowi zatem naruszenie swobody producentów i importerów w ustalaniu maksymalnych cen sprzedaży detalicznej, zagwarantowanej przez art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 95/59.

34 Jeżeli chodzi o konwencję WHO, to tak jak podniosła rzecznik generalna w pkt 50 i 51 opinii, konwencja ta nie nakłada na żadną z umawiających się stron jakiegokolwiek konkretnego obowiązku w odniesieniu do polityki cenowej w dziedzinie wyrobów tytoniowych, a jedynie opisuje możliwe rozwiązania w celu uwzględnienia krajowych celów w dziedzinie zdrowia w zakresie dotyczącym zwalczania konsumpcji wyrobów tytoniowych. Artykuł 6 ust. 2 rzeczonej konwencji ogranicza się bowiem do stwierdzenia, że umawiające strony przyjmą lub utrzymają w mocy środki, które „mogą obejmować” wdrożenie polityki podatkowej oraz „w odpowiednich przypadkach” polityki cenowej w odniesieniu do wyrobów tytoniowych.

35 Podobnie żadna konkretna wskazówka dotycząca posługiwania się systemem cen minimalnych nie wynika z zalecenia 2003/54, które jest ponadto pozbawione mocy obowiązującej. W rzeczywistości bowiem fragment, na który powołuje się Republika Austrii, odzwierciedla jedynie ideę, że wysokie ceny wyrobów tytoniowych skutkują zniechęceniem do konsumpcji.

36 W każdym razie, tak jak to wynika z pkt 30 niniejszego wyroku, dyrektywa 95/59 nie sprzeciwia się polityce cenowej, o ile nie jest ona sprzeczna z celami tej dyrektywy, a w szczególności z celem, jakim jest wyeliminowanie zakłócenia konkurencji pomiędzy poszczególnymi kategoriami wyrobów tytoniowych należących do tej samej grupy.

37 Republika Austrii podnosi również, że sporny system cen minimalnych jest uzasadniony celem ochrony zdrowia i życia osób, o którym mowa w art. 30 WE. Zdaniem tego państwa zwiększenie poziomu opodatkowania nie może zagwarantować wystarczająco wysokich cen wyrobów tytoniowych, ponieważ producenci lub importerzy mogą przejąć na siebie owo zwiększenie, poświęcając część swojego zysku, a nawet sprzedając ze stratą.

38 W tym zakresie należy podnieść, że art. 30 WE nie może być postrzegany jako zezwalający na środki inne niż środki mające charakter ograniczeń ilościowych w przywozie i wywozie lub środki o skutku równoważnym, o których mowa w art. 28 WE i 29 WE (zob. podobnie ww. wyrok z dnia 27 lutego 2002 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 33). Tymczasem w niniejszej sprawie Komisja nie podniosła naruszenia tych dwóch przepisów.

39 Z powyższego wynika tylko tyle, że dyrektywa 95/59 nie sprzeciwia się temu, aby Republika Austrii kontynuowała walkę z paleniem tytoniu, która wpisuje się w cel ochrony zdrowia publicznego.

40 Podobnie nie można uznać, że cel ten nie został uwzględniony w rzeczonej dyrektywie, dlatego że została ona przyjęta na podstawie art. 93 WE.

41 W rzeczywistości, o czym wspomina się w motywie 7 dyrektywy 2002/10, ostatnim akcie zmieniającym dyrektywę 95/59/WE, której art. 9 nie uległ zmianie w stosunku do pierwotnego brzmienia, traktat WE, a w szczególności art. 152 ust. 1 akapit pierwszy WE wymaga, aby definicja oraz wdrażanie wszystkich polityk i działań wspólnotowych gwarantowały wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego.

42 W tym samym motywie stwierdza się również, że poziom opodatkowania stanowi główny składnik ceny produktów tytoniowych, która z kolei oddziałuje na przyzwyczajenia konsumentów. Podobnie Trybunał orzekł już, że jeżeli chodzi o wyroby tytoniowe, to regulacja podatkowa stanowi ważny i skuteczny instrument w walce z konsumpcją tych wyrobów, a tym samym instrument ochrony zdrowia publicznego (wyrok z dnia 5 października 2006 r. w sprawie C‑140/05 Valeško, Zb.Orz. s. I‑10025, pkt 58), oraz że cel w postaci zapewnienia, iż ceny rzeczonych wyrobów zostaną ustalone na wysokim poziomie, może w sposób adekwatny być realizowany za pomocą zwiększenia podatku akcyzowego, co wcześniej czy później znajdzie odzwierciedlenie w podwyższeniu cen sprzedaży detalicznej, przy czym nie będzie to stanowiło naruszenia swobody ustalania cen (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Grecji, pkt 31).

43 Ponadto gdyby państwa członkowskie chciałyby ostatecznie wyeliminować wszelką możliwość, iż producenci lub importerzy, nawet czasowo będą przejmowali na siebie wpływ podatków na cenę sprzedaży detalicznej wyrobów tytoniowych, sprzedając je ze stratą, to mogą one uczynić to w szczególności – wciąż jednak umożliwiając rzeczonym producentom korzystanie z przewagi konkurencyjnej, jaka mogłaby wyniknąć z niższych kosztów – przez zakazanie sprzedaży wyrobów tytoniowych po cenie niższej niż suma kosztów wytworzenia i wszystkich podatków (zob. ww. wyroki z dnia 4 marca 2010 r.: w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 53; w sprawie Komisja przeciwko Irlandii, pkt 55).

44 Z ogółu powyższych rozważań należy wywnioskować, że należy uznać skargę Komisji.

45 W związku z tym należy stwierdzić, że przyjmując i utrzymując w mocy przepisy, na podstawie których organy publiczne ustalają ceny minimalne sprzedaży detalicznej papierosów oraz tytoniu drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów, Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 9 ust. 1 dyrektywy 95/59/WE.

W przedmiocie kosztów

46 Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Austrii kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.

Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

1) Przyjmując i utrzymując w mocy przepisy, na podstawie których organy publiczne ustalają ceny minimalne sprzedaży detalicznej papierosów oraz tytoniu drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów, Republika Austrii uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 9 ust. 1 dyrektywy Rady 95/59/WE z dnia 27 listopada 1995 r. w sprawie podatków innych niż podatki obrotowe, wpływających na spożycie wyrobów tytoniowych, w brzmieniu zmienionym przez dyrektywę Rady 2002/10/WE z dnia 12 lutego 2002 r.

2) Republika Austrii zostaje obciążona kosztami postępowania.

Podpisy