Sprawa C‑363/12

Z.

przeciwko

A Government department iThe Board of management of a community school

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Equality Tribunal)

„Odesłanie prejudycjalne — Polityka społeczna — Dyrektywa 2006/54/WE — Równość traktowania pracowników płci żeńskiej i męskiej — Matka zamawiająca, której dziecko urodziło się dzięki umowie o macierzyństwo zastępcze — Odmowa udzielenia jej płatnego urlopu równoważnego z urlopem macierzyńskim lub urlopem adopcyjnym — Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych — Dyrektywa 2000/78/WE — Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy — Zakaz wszelkiej dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność — Matka zamawiająca, która jest niezdolna do noszenia ciąży — Istnienie niepełnosprawności — Ważność dyrektyw 2006/54 i 2000/78”

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 18 marca 2014 r.

Dyrektywę 2006/54 w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy, a w szczególności jej art. 4 i 14, należy interpretować w ten sposób, że odmowa udzielenia płatnego urlopu równoważnego z urlopem macierzyńskim pracownicy jako matce zamawiającej, której dziecko urodziło się dzięki umowie o macierzyństwo zastępcze, nie stanowi dyskryminacji ze względu na płeć. Po pierwsze, co się tyczy dyskryminacji bezpośredniej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) omawianej dyrektywy, taka odmowa nie opiera się na przyczynie dotyczącej wyłącznie pracowników jednej z płci. Po drugie, w świetle art. 2 ust. 2 lit. c) omawianej dyrektywy matka zamawiająca, której dziecko urodziło się dzięki umowie o macierzyństwo zastępcze, z definicji nie może być traktowana mniej korzystnie w związku z ciążą, skoro nie była w ciąży z tym dzieckiem. Po trzecie biorąc pod uwagę, że dyrektywę 92/85 w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią należy dokonywać w ten sposób, że państwa członkowskie nie są zobowiązane do przyznania urlopu macierzyńskiego na podstawie art. 8 tej dyrektywy pracownicy będącej matką zamawiającą, której dziecko urodziło się dzięki umowie o macierzyństwo zastępcze, także w wypadku, gdy jest ona w stanie karmić to dziecko piersią po urodzeniu lub gdy faktycznie karmi je piersią, taka matka nie jest traktowana w sposób mniej korzystny w związku ze skorzystaniem z urlopu macierzyńskiego w rozumieniu dyrektywy 92/85 i w rezultacie nie można uznać, by była ona dyskryminowana ze względu na płeć w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2006/54. (por. pkt 51, 52, 57–60, 67; pkt 1 sentencji)

Z art. 16 dyrektywy 2006/54 w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy w związku z jej motywem 27 wynika wyraźnie, że na podstawie wskazanej dyrektywy państwa członkowskie zachowują swobodę przyznawania urlopu adopcyjnego i że warunki korzystania z tego urlopu, inne niż wypowiedzenie umowy o pracę i powrót do pracy, nie są objęte zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy. W konsekwencji sytuacja matki zamawiającej, której dziecko urodziło się dzięki umowie o macierzyństwo zastępcze, nie jest objęta zakresem omawianej dyrektywy, co się tyczy udzielenia urlopu adopcyjnego. (por. pkt 63, 65, 67; pkt 1 sentencji)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 64)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 71–75)

Pojęcie „niepełnosprawności” w rozumieniu dyrektywy 2000/78 ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy należy rozumieć jako ograniczenie wynikające w szczególności z trwałego osłabienia funkcji fizycznych, umysłowych lub psychicznych, które w oddziaływaniu z różnymi barierami może utrudniać danej osobie pełne i skuteczne uczestnictwo w życiu zawodowym na równych zasadach z innymi pracownikami. Pojęcie to musi być rozumiane jako odnoszące się nie tylko do niemożności wykonywania działalności zawodowej, ale również do przeszkody w wykonywaniu takiej działalności. (por. pkt 76, 77)

Dyrektywę 2000/78 ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, że odmowa udzielenia płatnego urlopu równoważnego z urlopem macierzyńskim lub urlopem adopcyjnym pracownicy, która jest niezdolna do noszenia ciąży i która skorzystała z umowy o macierzyństwo zastępcze, nie stanowi dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. W istocie niemożność posiadania dziecka w sposób tradycyjny sama w sobie nie stanowi co do zasady przeszkody w dostępie do pracy, wykonywaniu jej lub rozwoju zawodowym. (por. pkt 80–82, 91; pkt 2 sentencji)