22

W tych okolicznościach Consiglio di Stato (rada stanu) postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy prawo Unii, a w szczególności swobodę przedsiębiorczości i swobodę świadczenia usług (art. 49 i nast. oraz art. 56 i nast. TFUE), jak również zasady [prawa Unii] pewności prawa, niedyskryminacji, przejrzystości i bezstronności, swobody konkurencji, proporcjonalności, ochrony uzasadnionych oczekiwań i spójności, a także, w stosownych przypadkach, art. 3 i 43 dyrektywy [2014/23], należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie uregulowaniu takiemu jak art. 20 ust. 1 [dekretu z mocą ustawy nr 148/2017] wraz z późniejszymi przepisami wykonawczymi, który stanowi, że: „[…] »[n]a podstawie art. 21 ust. 3 i 4 [dekretu z mocą ustawy nr 78/2009] [ADM] zezwala na utrzymanie istniejącej koncesji na urządzanie, w tym na odległość, krajowych loterii z wykorzystaniem kart do zdrapywania, do upływu ostatecznego terminu określonego w art. 4 ust. 1 umowy koncesyjnej w celu zapewnienia nowych i większych dochodów budżetowi państwa w wysokości 50 mln EUR na rok 2017 i 750 mln EUR na rok 2018«, w przypadku gdy: — art. 21 ust. 1 [dekretu z mocą ustawy nr 78/2009] przewidywał udzielenie rozpatrywanych koncesji kilku podmiotom wybranym w drodze otwartych, konkurencyjnych i niedyskryminacyjnych postępowań; — art. 21 ust. 4 wspomnianego dekretu z mocą ustawy przewidywał, że koncesje, o których mowa w ust. 1, mogą zostać odnowione tylko jeden raz; — w przetargu ogłoszonym w 2010 r. nie uczestniczyły spółki wnoszące odwołanie [w postępowaniu głównym]; — konkretna istniejąca koncesja została udzielona pierwotnie tylko jednemu koncesjonariuszowi w wyniku przetargu publicznego, w którym złożono tylko jedną ofertę; — kontynuacja istniejącej koncesji oznaczałaby konkretnie, że koncesja ta byłaby kontynuowana tylko z tym jednym koncesjonariuszem, a nie w drodze odnowienia koncesji z wieloma podmiotami, bez zastosowania procedury przetargowej? 2) Czy prawo Unii, a w szczególności swobodę przedsiębiorczości i swobodę świadczenia usług (art. 49 i nast. oraz art. 56 i nast. TFUE), jak również zasady [prawa Unii] pewności prawa, niedyskryminacji, przejrzystości i bezstronności, swobody konkurencji, proporcjonalności, ochrony uzasadnionych oczekiwań i spójności, a także, w stosownych przypadkach, art. 3 i 43 dyrektywy [2014/23], należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie uregulowaniu takiemu jak art. 20 ust. 1 [dekretu z mocą ustawy nr 148/2017], który na podstawie art. 21 ust. 3 i 4 [dekretu z mocą ustawy nr 78/2009] stanowi, że »[ADM] zezwala na utrzymanie istniejącej koncesji na urządzanie, w tym na odległość, krajowych loterii z wykorzystaniem kart do zdrapywania do upływu ostatecznego terminu określonego w art. 4 ust. 1 umowy koncesyjnej w celu zapewnienia nowych i większych dochodów budżetowi państwa w wysokości 50 mln EUR na rok 2017 i 750 mln EUR na rok 2018«, w sytuacji, w której: — przewiduje się kontynuację jedynej istniejącej koncesji, zamiast ewentualnego odnowienia wielu koncesji, o których mowa w art. 21 ust. 4 [dekretu z mocą ustawy nr 78/2009] bez ogłoszenia nowego postępowania przetargowego; — przed wygaśnięciem koncesji (dekret z mocą ustawy nr 148/2017 wszedł w życie w dniu 16 października 2017 r., to jest w dniu jego ogłoszenia w Gazzetta ufficiale della Repubblica italiana, natomiast koncesja miała wygasnąć dopiero w dniu 30 września 2019 r.); — w celu zapewnienia nowych i większych dochodów budżetowi państwa w wysokości 50 mln EUR na rok 2017 i 750 mln EUR na rok 2018 zmieniono niektóre aspekty dotyczące warunków i terminu uiszczenia opłaty koncesyjnej, a także, potencjalnie, całkowitej kwoty należnej zapłaty pod względem jej obciążającego charakteru, w szczególności poprzez zmianę terminów płatności, wprowadzając wcześniejsze terminy w stosunku do terminów przewidzianych w pierwotnej koncesji, biorąc pod uwagę – zgodnie ze stanowiskiem wnoszących odwołanie [w postępowaniu głównym] – obiektywny i znany fakt wartości finansowej czasu? 3) Czy prawo Unii, a w szczególności swobodę przedsiębiorczości i swobodę świadczenia usług (art. 49 i nast. oraz art. 56 i nast. TFUE), jak również zasady [prawa Unii] pewności prawa, niedyskryminacji, przejrzystości i bezstronności, swobody konkurencji, proporcjonalności, ochrony uzasadnionych oczekiwań i spójności, a także, w stosownych przypadkach, art. 3 i 43 dyrektywy [2014/23], należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie uregulowaniu takiemu jak zawarte w przepisach wykonawczych do [dekretu z mocą ustawy nr 148/2017], w szczególności w zawiadomieniu [ADM], [protokół nr] 0133677 z dnia 1 grudnia 2017 r., który w wykonaniu art. 20 ust. 1 [tegoż dekretu z mocą ustawy] oraz na podstawie art. 4 ust. 1 [rozpatrywanej umowy koncesyjnej], przewidującego możliwość odnowienia tejże umowy tylko jeden raz, określa ostateczny termin wygaśnięcia koncesji na dzień 30 września 2028 r., nie naruszając w każdym razie przepisu wspomnianego art. 4 dotyczącego podziału czasu obowiązywania koncesji na dwa okresy wynoszące odpowiednio pięć lat i cztery lata (w związku z tym, po upływie pierwszego okresu pięciu lat, począwszy od dnia 1 października 2019 r., kontynuacja koncesji przez kolejne cztery lata, do czasu jej wygaśnięcia w dniu 30 września 2028 r., jest uzależniona od pozytywnej oceny działalności w zakresie prowadzenia gier, dokonywanej przez [ADM], która to ocena musi zostać wyrażona najpóźniej do dnia 30 marca 2024 r.), i stanowi, że spółka jest zobowiązana zapłacić kwotę 50 mln EUR do dnia 15 grudnia 2017 r., kwotę 300 mln EUR do dnia 30 kwietnia 2018 r. oraz kwotę 450 mln EUR do dnia 31 października 2018 r.: — w sytuacji, w której wprowadza powyższe przepisy przed upływem pierwotnego terminu wygaśnięcia koncesji (zawiadomienie [ADM] nr 0133677 zostało wydane w dniu 1 grudnia 2017 r., a umowa koncesyjna wygasała w dniu 30 września 2019 r.); — co zapewnia wcześniejszą płatność kwoty 800 mln EUR w stosunku do wcześniejszych dat (50 mln EUR do dnia 15 grudnia 2017 r.; 300 mln EUR do dnia 30 kwietnia 2018 r.; 450 mln EUR do dnia 31 października 2018 r.) [w stosunku] do wskazanego terminu wygaśnięcia koncesji (w dniu 30 września 2019 r.); — co powoduje potencjalną zmianę całkowitej kwoty należnej płatności [od koncesjonariusza] pod względem jej obciążającego charakteru, biorąc pod uwagę zgodnie ze stanowiskiem wnoszących odwołanie [w postępowaniu głównym] obiektywny i znany fakt wartości finansowej czasu? 4) Czy prawo Unii, a w szczególności swobodę przedsiębiorczości i swobodę świadczenia usług (art. 49 i nast. oraz art. 56 i nast. TFUE), jak również zasady [prawa Unii] pewności prawa, niedyskryminacji, przejrzystości i bezstronności, swobody konkurencji, proporcjonalności, ochrony uzasadnionych oczekiwań i spójności, a także, w stosownych przypadkach, art. 3 i 43 dyrektywy [2014/23], należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie takiemu uregulowaniu w przypadku, gdy przedsiębiorcy działający w danym sektorze, którzy są obecnie zainteresowani wejściem na rynek, nie wzięli udziału w pierwotnie ogłoszonym przetargu na udzielenie wygasającej koncesji kontynuowanej z koncesjonariuszem, którego koncesja wygasała, zgodnie z nowymi warunkami umownymi, czy też ewentualne ograniczenie dostępu do rynku ma miejsce jedynie w przypadku rzeczywistego udziału rzeczonych przedsiębiorców pierwotnym przetargu?”.