OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

MANUELA CAMPOSA SÁNCHEZA BORDONY

przedstawiona w dniu 9 lipca 2019 r. ( 1 )

Sprawa C‑414/18

Iccrea Banca SpA Istituto Centrale del Credito Cooperativo

przeciwko

Banca d’Italia

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (regionalny sąd administracyjny dla Lacjum, Włochy)]

Pytanie prejudycjalne – Dopuszczalność – Brak właściwości sądu krajowego do oceny zgodności z prawem aktów Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji – Obowiązek zaskarżenia aktów Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji przed Sądem – Harmonizacja ustawodawstw – Unia bankowa – Restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja instytucji kredytowych – Zwykłe i nadzwyczajne składki na rzecz krajowego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – Ustalenie składki ex ante za rok 2016 na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji– Składki spółdzielczych instytucji kredytowych – Dostosowywanie składek odpowiednio do profilu ryzyka – Artykuł 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego (UE) 2015/63 – Wyłączenie określonych zobowiązań z obliczania składek

1. Niniejsze odesłanie prejudycjalne daje Trybunałowi Sprawiedliwości możliwość wyjaśnienia dwóch spornych kwestii dotyczących składek, które instytucje kredytowe muszą płacić na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (zwanego dalej „SRF”) i krajowego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (zwanego dalej „NRF”) w celu ich finansowania: – z jednej strony – kto jest odpowiedzialny za kontrolę sądową decyzji Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (zwanej dalej „SRB” lub „Jednolitą Radą”) dotyczących tych składek, gdy są one doręczane bankom przez krajowy organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (zwany dalej „NRA”), jak Banca d’Italia [zwany dalej „Bankiem Włoch”]; – z drugiej strony – czy przy obliczaniu składek na rzecz NRF konieczne jest uwzględnienie wewnętrznych zobowiązań pomiędzy jednostkami grupy banków spółdzielczych i ich ewentualne wyłączenie.

I. Ramy prawne

A. Prawo Unii

1. Zasady dotyczące składek instytucji kredytowych na rzecz NRF w całej Unii

a) Dyrektywa 2014/59/UE ( 2 )

2. W zakresie brzmienia art. 100, 102, 103 i 104 tej dyrektywy odsyłam do niedawno przedstawionej przeze mnie opinii w sprawie C‑255/18, State Street Bank International ( 3 ).

b) Rozporządzenie delegowane (UE) 2015/63 ( 4 )

3. Motywy 8 i 9 tego rozporządzenia stanowią: „(8) Obliczanie składek na poziomie indywidualnym prowadziłoby w przypadku grup do podwójnego liczenia niektórych zobowiązań przy określaniu podstawowej składki rocznej dla poszczególnych podmiotów wchodzących w skład grupy, jako że zobowiązania związane z umowami zawieranymi między sobą przez podmioty należące do tej samej grupy stanowiłyby część zobowiązań ogółem uwzględnianych przy określaniu podstawowej składki rocznej każdego podmiotu należącego do grupy. W związku z tym w przypadku grup należy doprecyzować określanie podstawowej składki rocznej celem uwzględnienia wzajemnych powiązań między podmiotami grupy i uniknięcia podwójnego liczenia ekspozycji wewnątrzgrupowych […]. (9) Do celów obliczania podstawowej składki rocznej podmiotu należącego do grupy zobowiązania ogółem, które należy uwzględnić, nie powinny obejmować zobowiązań wynikających z jakichkolwiek umów, które dany podmiot należący do grupy zawarł z jakimkolwiek innym podmiotem należącym do tej samej grupy. Wyłączenie to powinno jednak być możliwe wyłącznie w przypadku, gdy każdy z podmiotów należących do grupy ma siedzibę w Unii jest w pełni objęty tym samym nadzorem skonsolidowanym, podlega odpowiednim scentralizowanym procedurom oceny, pomiaru i kontroli ryzyka oraz jeżeli nie istnieją obecnie i nie są przewidywane w przyszłości istotne przeszkody praktyczne lub prawne w odniesieniu do szybkiej spłaty stosownych zobowiązań w terminie ich wymagalności. Powinno to zapobiec nieuwzględnianiu zobowiązań w podstawie obliczania składek w przypadku, gdy nie ma gwarancji, że ekspozycje z tytułu pożyczek wewnątrzgrupowych zostaną pokryte w sytuacji pogorszenia sytuacji finansowej grupy […]”.

4. Artykuł 4 („Ustalanie wysokości rocznych składek”) stanowi: „1. Organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji ustalają wysokość rocznych składek wnoszonych przez poszczególne instytucje proporcjonalnie do ich profilu ryzyka, w oparciu o informacje przekazane przez te instytucje zgodnie z art. 14 i przy zastosowaniu metodyki określonej w niniejszej sekcji. 2. Organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji ustala wysokość rocznej składki, o której mowa w ust. 1, na podstawie rocznego poziomu docelowego mechanizmu finansowania restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, z uwzględnieniem poziomu docelowego, który powinien zostać osiągnięty do dnia 31 grudnia 2024 r. zgodnie z art. 102 ust. 1 dyrektywy 2014/59/UE oraz na podstawie obliczanej kwartalnie średniej kwoty gwarantowanych depozytów w roku poprzednim dla wszystkich instytucji, które posiadają zezwolenie na prowadzenie działalności w danym państwie członkowskim.

5. Artykuł 5 („Korekta podstawowej składki rocznej o ryzyko”) stanowi: „1. Składki, o których mowa w art. 103 ust. 2 dyrektywy 2014/59/UE, oblicza się poprzez wyłączenie następujących zobowiązań: a) zobowiązań wewnątrzgrupowych z tytułu transakcji zawartych przez daną instytucję z instytucją, która należy do tej samej grupy, pod warunkiem że spełnione są wszystkie następujące warunki: i) każda z tych instytucji ma siedzibę w Unii; ii) każda z tych instytucji jest objęta tym samym nadzorem skonsolidowanym zgodnie z art. 6–17 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. 2013, L 176, s. 1)] w sposób pełny i podlega odpowiednim procedurom z zakresu scentralizowanej oceny, pomiaru i kontroli ryzyka; iii) nie istnieją obecnie i nie są przewidywane w przyszłości istotne przeszkody praktyczne lub prawne w odniesieniu do szybkiej spłaty zobowiązań w terminie ich wymagalności; […] f) w przypadku instytucji prowadzących działalność polegającą na udzielaniu kredytów preferencyjnych, zobowiązań instytucji pośredniczącej wobec instytucji inicjującej lub innego banku rozwoju lub innej instytucji pośredniczącej oraz zobowiązań pierwotnego banku rozwoju wobec stron zapewniających jego finansowanie w zakresie, w jakim kwota tych zobowiązań odpowiada kredytom preferencyjnymi tej instytucji”.

2. Zasady dotyczące składek instytucji kredytowych na rzecz SRF w ramach unii bankowej

a) Rozporządzenie (UE) nr 806/2014 ( 5 )

6. Zgodnie z motywem 120: „Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji tworzą Jednolita Rada, Rada, Komisja i organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji uczestniczących państw członkowskich. Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy do kontrolowania legalności decyzji przyjętych przez Jednolitą Radę, Radę i Komisję zgodnie z art. 263 TFUE oraz do określania ich odpowiedzialności pozaumownej. Ponadto na mocy art. 267 TFUE Trybunał Sprawiedliwości jest uprawniony do wydawania orzeczeń w trybie prejudycjalnym na wniosek krajowych organów sądowych w sprawie ważności i interpretacji aktów instytucji, organów i agencji Unii. Krajowe organy sądowe powinny być uprawnione zgodnie z prawem krajowym do badania legalności decyzji przyjętych przez organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji uczestniczących państw członkowskich w ramach wykonywania uprawnień powierzonych im na mocy niniejszego rozporządzenia oraz do określania ich odpowiedzialności pozaumownej”.

7. Artykuł 67 stanowi: „1. Niniejszym ustanawia się jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (»fundusz«). Jest on zasilany zgodnie z zasadami przekazywania środków finansowych pobieranych na szczeblu krajowym do funduszu, zgodnie z postanowieniami Umowy. […] 3. Właścicielem funduszu jest Jednolita Rada. 4. Krajowe organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji pobierają od podmiotów, o których mowa w art. 2, składki, o których mowa w art. 69, 70 i 71, i przekazują je do funduszu zgodnie z Umową”.

8. W odniesieniu do składek ex ante art. 70 stanowi: „1. Indywidualną składkę od każdej instytucji pobiera się co najmniej raz w roku i oblicza się ją proporcjonalnie do kwoty jej zobowiązań, z wyłączeniem funduszy własnych i depozytów gwarantowanych, w odniesieniu do łącznych zobowiązań – z wyłączeniem funduszy własnych i depozytów gwarantowanych – wszystkich instytucji, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie działalności na terytorium wszystkich uczestniczących państw członkowskich. 2. Każdego roku po konsultacji z EBC lub właściwym organem krajowym oraz w ścisłej współpracy z krajowymi organami ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Jednolita Rada oblicza wysokość indywidualnych składek w celu zapewnienia, aby składki należne od wszystkich instytucji, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie działalności na terytorium wszystkich uczestniczących państw członkowskich, nie przekraczały 12,5% poziomu docelowego. […]”.

b) Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/81 ( 6 )

9. Artykuł 4 („Obliczanie składek rocznych”) stanowi: „W odniesieniu do każdego okresu składkowego Jednolita Rada oblicza roczną składkę należną od każdej instytucji, na podstawie rocznego poziomu docelowego funduszu po konsultacji z EBC lub właściwymi organami krajowymi i w ścisłej współpracy z krajowymi organami ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Roczny poziom docelowy ustala się przez odniesienie do poziomu docelowego funduszu, o którym mowa w art. 69 ust. 1 i art. 70 rozporządzenia (UE) nr 806/2014, oraz zgodnie z metodyką określoną w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2015/63”.

10. Zgodnie z art. 5: „1. Jednolita Rada powiadamia właściwe krajowe organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji o swoich decyzjach w sprawie obliczenia rocznych składek instytucji, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie działalności na ich odnośnych terytoriach. 2. Po otrzymaniu powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, każdy krajowy organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji powiadamia każdą instytucję, która uzyskała zezwolenie na prowadzenie działalności w jego państwie członkowskim, o decyzji Jednolitej Rady w sprawie obliczenia rocznej składki należnej od danej instytucji”.

B. Prawo krajowe: Decreto Legislativo (dekret ustawodawczy) nr 180/2015 ( 7 )

11. Dyrektywę 2014/59 transponowano do prawa włoskiego dekretem ustawodawczym nr 180 z dnia 16 listopada 2015 r.

12. Również w tym wypadku odsyłam do opinii przedstawionej w sprawie State Street Bank International w odniesieniu do brzmienia art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 78, art. 81 ust. 1 i 2 oraz art. 83 tego dekretu ustawodawczego.

II. Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne

13. Iccrea Banca SpA Istituto Centrale del Credito Cooperativo (zwany dalej „Iccrea Banca”) jest bankiem, który można zakwalifikować jako bank „drugiego poziomu”, ponieważ kieruje siecią instytucji kredytowych, zwanych we Włoszech „bankami spółdzielczymi” (zwanymi dalej „bankami spółdzielczymi”) ( 8 ).

14. Przedmiotem działalności Iccrea Banca jest „zwiększenie wszechstronności, intensywności i efektywności działalności banków spółdzielczych, wspieranie ich i wzmacnianie ich działalności poprzez spełnianie funkcji kredytowych, pośrednictwo techniczne i wszelkiego rodzaju pomoc finansową”.

15. Bank Włoch żądał w kolejnych decyzjach ( 9 ) zapłaty przez Iccrea Banca zwykłych, nadzwyczajnych i dodatkowych składek na rzecz włoskiego NRF za lata 2015 i 2016, a także składek na rzecz SRF za rok 2016.

16. Iccrea Banca wniósł do sądu odsyłającego skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Banku Włoch, kwestionując sposoby obliczania wymaganych składek ( 10 ).

17. Zdaniem Iccrea Banca: – Bank Włoch powinien był uznać, że jego zobowiązania wobec banków spółdzielczych stanowią zobowiązania wewnątrzgrupowe i że, w każdym przypadku, powinny być traktowane w podobny sposób jak kredyty preferencyjne. – Przy obliczaniu składek Bank Włoch nie wziął pod uwagę specyfiki systemu, który tworzą strona skarżąca i banki spółdzielcze. – Bank Włoch zignorował wspierającą rolę, jaką Iccrea Banca odgrywa w systemie banków spółdzielczych oraz istnienie „grupy de facto”, której zobowiązania powinny były zostać zawarte w wyjątkach przewidzianych w rozporządzeniu delegowanym 2015/63. W każdym razie nie powinny one podlegać podwójnemu obliczeniu (i podwójnej składce), zgodnie z zasadami proporcjonalności, niedyskryminacji i równego traktowania. – Podsumowując: kwota składek należnych NRF i SRF powinna być znacznie niższa niż od wymaganej.

18. Na wstępie Bank Włoch podnosi, że sąd odsyłający nie jest właściwy do orzekania w przedmiocie roszczeń Iccrea Banca dotyczących składek na rzecz SRF za rok 2016. Dodaje inne sprzeciwy formalne ( 11 ), a co do istoty sprawy twierdzi, że: – Nie istnieje pomiędzy Iccrea Banca a bankami spółdzielczymi rzeczywisty stosunek kontroli lub dominujący wpływ dla celów wymogu określonego w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia delegowanego 2015/63. – Nie można przypisać wartości prawnej elementowi wyłącznie faktycznemu, takiemu jak „misja biznesowa”, którą Iccrea Banca realizuje poprzez swoje stosunki umowne z bankami spółdzielczymi. Nie wystarczy również, aby Iccrea Banca działał jako bank „usługowy” w ramach systemu banków spółdzielczych. – Nie jest zatem możliwe przyznanie preferencyjnego traktowania zobowiązań wobec banków spółdzielczych.

19. W tym kontekście Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (okręgowy sąd administracyjny w Lacjum, Włochy) skierował do Trybunału Sprawiedliwości następujące pytania prejudycjalne: „Czy art. 5 ust. 1, w szczególności lit. a) i f), rozporządzenia delegowanego (UE) 2015/63, interpretowany w świetle zasad zawartych w tym akcie prawnym, a także w dyrektywie 2014/59/UE, w rozporządzeniu (UE) 2014/806 oraz w art. 120 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, i na podstawie podstawowych zasad równego traktowania, niedyskryminacji i proporcjonalności, o których mowa w art. 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, jak również zakazu wnoszenia podwójnych składek, do celów obliczenia składek zgodnie z art. 103 ust. 2 dyrektywy 2014/59, stoi na przeszkodzie stosowaniu przewidzianego systemu zobowiązań wewnątrzgrupowych również w przypadku grupy de facto lub co najmniej w przypadku wzajemnych powiązań między instytucją a innymi bankami w ramach tego samego systemu? Czy jednak, również w świetle ww. zasad, korzystne traktowanie zarezerwowane dla zobowiązań preferencyjnych we wspomnianym art. 5 można analogicznie stosować także do zobowiązań tzw. banku »drugiego poziomu« wobec innych banków systemu (banków spółdzielczych), czy też wspomniana cecha instytucji, w szczególności działającej jako instytucja centralna w ramach powiązanego i zintegrowanego zespołu małych banków, również w stosunkach z Europejskim Bankiem Centralnym i z rynkiem finansowym, musi jednak prowadzić, na podstawie obowiązujących przepisów, do pewnej korekty przy przedstawianiu danych finansowych przez krajowy organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji organom wspólnotowym oraz przy określaniu składek należnych od instytucji dla funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji z uwagi na jej rzeczywiste zobowiązania i konkretny profil ryzyka?”.

20. Uwagi na piśmie przedstawili Iccrea Banca, Bank Włoch oraz rządy Hiszpanii i Włoch, a także Komisja. W rozprawie, która odbyła się w dniu 30 kwietnia 2019 r., wzięli udział oni wszyscy oraz SRB, którą Trybunał Sprawiedliwości zaprosił do udziału, zgodnie z art. 24 akapit drugi Statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

III. Analiza pytań prejudycjalnych

A. Uwagi wstępne dotyczące składek na rzecz NRF i SRF

21. W opinii w sprawie State Street Bank International (pkt 33–51) przedstawiłem w podstawowym zarysie finansowanie mechanizmów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, których harmonizacja została przeprowadzona na mocy dyrektywy 2014/59. Bez potrzeby ponownego ich przedstawiania odniosę się teraz do ich treści, aby lepiej zrozumieć to nowe zjawisko normatywne.

B. Dopuszczalność pytań prejudycjalnych

22. Decyzje, na które Iccrea Banca wniósł skargę o stwierdzenie nieważności ( 12 ), przewidują z jednej strony obowiązek uiszczenia składek za rok 2015 i 2016 na rzecz włoskiego NRF, a z drugiej strony obowiązek uiszczenia składek za rok 2016 na rzecz SRF.

23. Bank Włoch argumentował w sporze głównym, że sąd odsyłający nie jest właściwy do orzekania w sprawie dwóch decyzji dotyczących składek na rzecz SRF w 2016 r., ponieważ ich treść została w rzeczywistości zatwierdzona przez SRB.

24. Sąd ten uważa się jednak za właściwy do kontrolowania zgodności z prawem takich decyzji. Twierdzi, że „Bank Włoch nie działa jako zwykły pośrednik między SRB a instytucjami kredytowymi, jego decyzje nie stanowią jedynie przekazania treści decyzji podjętej przez SRB, a wręcz przeciwnie, odgrywa on aktywną i decydującą rolę, zarówno na etapie ustalania wysokości składki, jak i na etapie pobierania odpowiednich kwot, wydając jedyną decyzję, która ma skutek wiążący dla instytucji kredytowych” ( 13 ).

25. Komisja również odrzuciła właściwość sądu odsyłającego do orzekania w przedmiocie zgodności z prawem tych dwóch decyzji SRB, uznając, że pytania prejudycjalne są w odniesieniu do nich niedopuszczalne.

26. Sprzeciwy Banku Włoch i Komisji poparły podczas rozprawy rządy Hiszpanii i Włoch (ten ostatni tylko częściowo i z pewnymi niuansami) i uważam, z powodów, które wskażę w dalszej części, że zasługują one na uwzględnienie. Wymagają one w każdym razie szczegółowej analizy, ponieważ podnoszą po raz pierwszy, o ile się nie mylę, delikatną kwestię kontroli sądowej decyzji SRB dotyczących składek na rzecz SRF.

27. Nie mam wątpliwości co do właściwości sądu odsyłającego do orzekania w sprawie zgodności z prawem pięciu decyzji Banku Włoch dotyczących zwykłych, nadzwyczajnych i dodatkowych ( 14 ) składek na rzecz NRF za lata 2015 i 2016. Są to szczególne decyzje Banku Włoch, w których Jednolita Rada nie uczestniczy i które są związane z finansowaniem włoskiego NRF. Składki te są co do zasady wykorzystywane na restrukturyzację i uporządkowaną likwidację mniej istotnych instytucji kredytowych, które nie są włączone do jednolitego mechanizmu nadzorczego (SSM) i jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRM), ale do których zastosowanie mają dyrektywa 2014/59 i rozporządzenie delegowane 2015/63.

28. Pytania prejudycjalne są zatem dopuszczalne w odniesieniu do tych pięciu decyzji Banku Włoch dotyczących składek na rzecz NRF. Sąd odsyłający będzie mógł orzekać w sprawie ich zgodności z prawem, co do istoty sprawy, na podstawie odpowiedzi, którą otrzyma od Trybunału Sprawiedliwości ( 15 ).

29. Natomiast pytanie prejudycjalne należy uznać za częściowo niedopuszczalne w zakresie, w jakim dotyczy ono dwóch decyzji Banku Włoch, które zawiadamiają Iccrea Banca o kwocie jego zwykłej składki na rzecz SRF w 2016 r. W sprawie ich zgodności z prawem sąd odsyłający nie może rozstrzygać, ponieważ pochodzą one od SRB.

30. Prawdą jest, że sąd odsyłający zwraca się z pytaniem o wykładnię art. 5 rozporządzenia delegowanego 2015/63, nie kwestionując jego ważności ani, jak się wydaje, decyzji SRB w sprawie składek na rzecz SRF w 2016 r. Skupia się on raczej na umowach Banku Włoch, które wdrażają wcześniejsze decyzje SRB. Gdyby jednak sąd odsyłający uznał ostatecznie, że metody obliczania składek spółdzielczych instytucji kredytowych na rzecz SRF za rok 2016 były nieprawidłowe, zaprzeczyłby w rzeczywistości ważności decyzji SRB, których Bank Włoch nie mógłby zastosować do Iccrea Banca. W związku z tym przedmiotem postępowania głównego (dokładniej jego części) jest zgodność z prawem tych dwóch decyzji SRB.

31. W związku z powyższym wydaje mi się oczywiste, że krajowy organ sądowy nie może orzekać w przedmiocie ważności decyzji SRB, których kontrola zgodności z prawem jest zastrzeżona wyłącznie dla Trybunału Sprawiedliwości. Istnieją dwa argumenty na poparcie tego twierdzenia: z jednej strony konieczność zastosowania logiki wyroku Berlusconi i Fininvest ( 16 ) do decyzji SRB, a z drugiej strony zastosowanie orzecznictwa TWD Textilwerke Deggendorf ( 17 ).

1. Scentralizowana kontrola sądowa decyzji SRB

32. W wyroku Berlusconi i Fininvest Trybunał Sprawiedliwości musiał rozstrzygnąć w przedmiocie kontroli sądowej decyzji podjętych w ramach złożonego postępowania administracyjnego polegającego na zezwoleniu na nabycie lub zwiększenie znacznych pakietów akcji w instytucjach kredytowych w ramach SSM. Podsumowując, stwierdził on, że art. 263 TFUE stoi on na przeszkodzie temu, by sądy krajowe przeprowadzały kontrolę zgodności z prawem aktów w przedmiocie wszczęcia postępowania, przygotowania i niewiążącej propozycji przyjętych przez właściwe organy krajowe w ramach tej procedury.

33. Stwierdzenie to opierało się z kolei na dwóch założeniach: – Gdy akty przyjęte przez organy krajowe stanowią etap postępowania, w którym instytucja Unii sama wykonuje ostateczne uprawnienia decyzyjne, nie będąc przy tym związana aktami przygotowawczymi lub propozycjami organów krajowych, mamy do czynienia z aktami Unii ( 18 ). – Gdy prawo Unii powierza uprawnienia decyzyjne instytucji Unii, do sądu Unii należy, w ramach jego wyłącznej kompetencji do kontroli zgodności z prawem aktów Unii na podstawie art. 263 TFUE, orzeczenie w przedmiocie zgodności z prawem ostatecznej decyzji podjętej przez daną instytucję Unii. Jedynie do sądu Unii należy zbadanie, w celu zapewnienia zainteresowanym skutecznej ochrony sądowej, ewentualnych wad aktów przygotowawczych lub propozycji organów krajowych, które mogłyby wpłynąć na ważność tej decyzji końcowej ( 19 ).

34. Jak stwierdziłem w swojej opinii przedstawionej w tej sprawie ( 20 ), w złożonych postępowaniach administracyjnych, w których uczestniczą organy krajowe i organy Unii, wykonywanie ostatecznych uprawnień decyzyjnych stanowi element kluczowy dla określenia, czy kontrola sądowa powinna być sprawowana przez sąd Unii, czy przez sądy krajowe. Jeżeli uprawnienia decyzyjne są w rękach organu Unii, kontrolę sądową sprawuje sąd Unii, zgodnie z art. 263 TFUE.

35. Ustalenie wysokości zwykłych składek na rzecz SRF odbywa się również w ramach złożonego postępowania administracyjnego, w którym uczestniczą krajowe organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji ( 21 ), ale w którym ostateczna decyzja należy do SRB.

36. Wyrok Berlusconi i Fininvest, mimo że został wydany w ramach złożonego postępowania administracyjnego, które różni się od postępowania dotyczącego określania wysokości składek na rzecz SRF, może mieć do niego zastosowanie. Dlatego kontrola sądowa decyzji SRB powinna być sprawowana wyłącznie przez sąd Unii, co postaram się wyjaśnić w dalszej części.

37. Decyzją SRB/ES/SRF/2016/06 z dnia 15 kwietnia 2016 r. SRB, zgodnie z art. 54 ust. 1 lit. b) i art. 70 ust. 2 rozporządzenia w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, określiła roczną kwotę składki ex ante na rzecz SRF za rok 2016 w odniesieniu do każdej z instytucji kredytowych – w tym Iccrea Banca – zobowiązanych do jej zapłaty. Ze względu na błąd w obliczeniach składki te zostały zmienione decyzją SRB/ES/SRF/2016/13 z dnia 20 maja 2016 r., w której skorygowano składki ex ante na rzecz SRF za rok 2016 ( 22 ).

38. Obie decyzje zostały podjęte zgodnie z art. 70 ust. 2 rozporządzenia SRM oraz art. 4 rozporządzenia wykonawczego 2015/81. Zgodnie z tymi przepisami SRB oblicza roczną składkę należną od każdej instytucji na podstawie rocznego poziomu docelowego funduszu po konsultacji z EBC lub właściwymi organami krajowymi i w ścisłej współpracy z NRA ( 23 ).

39. Artykuł 6 rozporządzenia wykonawczego 2015/81 przewiduje, że SRB określa formaty danych i sposoby przedstawienia danych, które mają być wykorzystywane przez instytucje do przekazywania informacji wymaganych na potrzeby obliczania rocznych składek w celu zwiększenia porównywalności przekazywanych informacji oraz podniesienia skuteczności przetwarzania otrzymanych informacji. SRB wdrażała stopniowo tę kompetencję w celu zorganizowania zbierania danych przez NRA ( 24 ).

40. W tej fazie przygotowawczej NRA ograniczają się, podążając za wskazaniami SRB, do gromadzenia i przekazywania danych z instytucji kredytowych do SRB przy użyciu formatów i sposobów, o których mowa powyżej. „Ścisła współpraca” z NRA, o której mowa w art. 70 ust. 2 rozporządzenia SRM, ogranicza się do takiej działalności.

41. NRA nie prowadzą żadnych czynności przygotowawczych polegających na analizie lub przetwarzaniu danych (jak wyjaśnił to Bank Włoch na rozprawie), ani też nie przedkładają SRB żadnego projektu decyzji ( 25 ). Działalność NRA polega jedynie na wsparciu operacyjnym.

42. Na podstawie danych dotyczących instytucji objętych SSM oraz SRM, SRB decyduje o tym, które składki ex ante na rzecz SRF powinna wnieść każda z nich. Decyzja ta może zostać podjęta wyłącznie przez SRB, ponieważ w ramach SRM z europejskim poziomem docelowym indywidualna roczna składka instytucji, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie działalności na terytorium wszystkich uczestniczących państw członkowskich, zależy od takich składek wszystkich instytucji objętych SRM ( 26 ).

43. NRA nie mogą zatem obliczać rocznych składek na rzecz SRF, co jest decyzją, którą można podjąć jedynie na szczeblu centralnym. Całkowity roczny wkład procentowy na rzecz SRF musi być określony przez SRB, jako jedyną agencję Unii, która posiada globalne dane zagregowane, wraz z depozytami wszystkich instytucji oraz informacjami umożliwiającymi określenie czynnika ryzyka. SRB, i tylko SRB, posiada zatem wszystkie elementy niezbędne do ustalenia zwykłych składek na rzecz SRF, które to zadanie wykonuje co roku ( 27 ).

44. Ponadto SRB podejmuje decyzje w sprawie zwykłych składek na rzecz SRF na sesji wykonawczej, a nie na sesji plenarnej, a zatem nie uczestniczą w niej nawet przedstawiciele NRA ( 28 ).

45. Po ustaleniu przez SRB kwoty rocznych składek każdej instytucji, jak stanowi art. 5 rozporządzenia wykonawczego 2015/81, powiadamia ona właściwe NRA o swoich decyzjach w sprawie obliczenia rocznych składek instytucji, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie działalności na ich odnośnych terytoriach. Ostatnim ogniwem w tym łańcuchu, już w postaci jedynie instrumentalnego nakazu, jest zawiadomienie przez NRA każdej z instytucji podlegającej ich jurysdykcji o „decyzji Jednolitej Rady w sprawie obliczenia rocznej składki należnej od danej instytucji”.

46. SRB nie zawiadamia bezpośrednio każdej instytucji kredytowej o wysokości jej rocznej składki na rzecz SRF. Zawiadomienie to jest, powtórzę, dokonywane przez NRA, ale art. 5 rozporządzenia wykonawczego 2015/81 stanowi dosłownie, że to, o czym się zawiadamia, jest „decyzją Jednolitej Rady”.

47. Nie można powoływać się na tę procedurę zawiadamiania jako przeszkodę w uznaniu decyzji SRB za to, czym ona jest, a mianowicie prawdziwą „decyzję” w rozumieniu art. 288 akapit trzeci TFUE, ponieważ określa ona w sposób nominalny kwotę do zapłacenia przez każdą instytucję kredytową jako roczną składkę na rzecz SRF.

48. Rola Banku Włoch jako NRA w odniesieniu do Iccrea Banca w stosunku do decyzji Jednolitej Rady SRB/ES/SRF/2016/06 i SRB/ES/SRF/2016/13 polegała na zwykłym doręczeniu tych ostatnich, których treści Bank Włoch ani nie ustala, ani nie kontroluje. NRA nie są uprawnione do dokonywania zmian wysokości zwykłych składek na rzecz SRF – jest to uprawnienie zarezerwowane dla SRB – i nie posiadają danych niezbędnych do przeprowadzenia takich zmian ( 29 ).

49. Nie podzielam poglądu, którego SRB broniła (nieco dwuznacznie) na rozprawie i który podtrzymała przed Sądem Unii Europejskiej ( 30 ), zgodnie z którym jej decyzje w sprawie rocznych składek na rzecz SRF są skierowane do NRA i nie wywołują skutków prawnych dla instytucji kredytowych. SRB utrzymuje bowiem, że jej decyzje z 2016 r. były skierowane do NRA i że organy te przyjęły krajowe akty administracyjne informujące o wysokości rocznych składek każdej instytucji na rzecz SRF, przy czym jedynie te ostatnie mogą być zaskarżane przed sądami krajowymi.

50. SRB podkreślała podczas rozprawy kompetencję dzieloną między nią a NRA w podejmowaniu decyzji w sprawie rocznych składek na rzecz SRF. Jej zdaniem jest to złożone postępowanie administracyjne, w którym NRA prowadzą ostateczny pobór rzeczonych składek ( 31 ). Ponieważ wyrok Berlusconi i Fininvest opowiada się za jednolitą kontrolą sądową w tych postępowaniach, SRB uważa za stosowne, w interesie większej ochrony sądowej i skutecznej pewności prawnej, aby kontrola sądowa należała do sądów krajowych.

51. Argumentacja SRB, która jest całkowicie sprzeczna z argumentacją Komisji, nie wydaje mi się przekonująca i przyczyniła się do powstania niepewności co do charakteru decyzji ustalających wysokość rocznych składek na rzecz SRF oraz możliwości ich kontroli sądowej. Skargi o stwierdzenie nieważności toczące się przed Sądem Unii Europejskiej oraz praktyka NRA uwidaczniają ten złożony obraz ( 32 ), który wymaga pilnego wyjaśnienia.

52. Przedstawione powyżej powody skłaniają mnie do stwierdzenia, że w tym złożonym postępowaniu administracyjnym wyłączne uprawnienia decyzyjne należą do SRB. Właśnie dlatego, że jest to decyzja organu Unii, art. 86 ust. 2 rozporządzenia SRM stanowi, że państwa członkowskie i instytucje Unii, jak również każda osoba fizyczna lub prawna, mogą wnieść skargę do Trybunału Sprawiedliwości na decyzje SRB, zgodnie z art. 263 TFUE ( 33 ).

53. W przeciwieństwie do tego, co podnosi Iccrea Banca, twierdzenie to nie może zostać podważone przez odniesienie w motywie 120 rozporządzenia SRM do działań krajowych organów sądowych.

54. Motyw ten przywołuje kontrolę sądów krajowych nad decyzjami NRA w dziedzinach, w których rozporządzenie SRM przyznaje im uprawnienia decyzyjne. Dotyczy to aktów wydawanych przez NRA w odniesieniu do zwykłych składek na rzecz NRF, które co roku muszą płacić mniej znaczące instytucje kredytowe, niewłączone do SSM lub SRM.

55. Biorąc zatem pod uwagę, jako źródło inspiracji, logikę wyroku Berlusconi i Fininvest, uważam, że kontrola zgodności z prawem decyzji SRB i działań NRA, współpracujących w ramach tego złożonego postępowania administracyjnego, należy wyłącznie do Trybunału Sprawiedliwości.

2. Zastosowanie wyroku TWD Textilwerke Deggendorf

56. Wyrok TWD Textilwerke Deggendorf, utrzymany niedawno w mocy wyrokiem Georgsmarienhütte i in. ( 34 ), stanowi, że osoba fizyczna lub prawna, która posiada niekwestionowaną legitymację czynną do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności decyzji organu Unii, traci możliwość zaskarżenia ważności tej decyzji przed sądami krajowymi, jeżeli upłynęły dwa miesiące bez wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności do Sądu Unii Europejskiej. W ten sposób chroniona jest pewność prawa i nadaje się pierwszeństwo skardze o stwierdzenie nieważności w stosunku do pytania prejudycjalnego w sprawie oceny ważności jako właściwemu środkowi proceduralnemu do przeprowadzania kontroli zgodności z prawem decyzji organów Unii.

57. W ramach sporu dotyczącego zwykłych składek na rzecz SRF za 2016 r. Iccrea Banca w dniu 28 lipca 2017 r. wniósł do Sądu Unii Europejskiej skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Jednolitej Rady SRB/ES/SRF/2016/06 z dnia 15 kwietnia 2016 r., ale nie zaskarżył decyzji Jednolitej Rady SRB/ES/SRF/2016/13 z dnia 20 maja 2016 r., w której skorygowano składki ex ante na rzecz SRF za 2016 r.

58. Skarga ta została uznana przez Sąd Unii Europejskiej za niedopuszczalną, ponieważ została złożona po terminie przewidzianym w art. 263 akapit szósty TFUE ( 35 ).

59. Czynna legitymacja Iccrea Banca do złożenia (w terminie) tej skargi o stwierdzenie nieważności wydaje mi się niezaprzeczalna, ponieważ nazwa tej instytucji została wymieniona w załączniku do decyzji, która wskazuje również kwotę do zapłaty w ramach zwykłych składek na rzecz SRF w 2016 r. ( 36 ), co świadczy o jej indywidualnym i bezpośrednim oddziaływaniu.

60. W związku z tym zastosowanie wyroku TWD Textilwerke Deggendorf prowadzi do stwierdzenia, że Iccrea Banca stracił możliwość zakwestionowania ważności decyzji SRB w sprawie zwykłych składek na rzecz SRF za rok 2016 przed sądami krajowymi w sporze wszczętym przeciwko zawiadomieniu o tych decyzjach przez NRA ( 37 ).

61. Nie zidentyfikowałem również krajowego aktu wykonawczego decyzji SRB, który Iccrea Banca mógłby zaskarżyć przed sądami krajowymi i który pozwalałby mu pośrednio zakwestionować ważność decyzji SRB w drodze odesłania prejudycjalnego w przedmiocie oceny ważności ( 38 ). Zawiadomienia o dwóch decyzjach SRB dotyczących składek na rzecz SRF w 2016 r. nie mogą być uznane za zaskarżalne akty Banku Włoch. W postępowaniu głównym kwestionuje się zgodność z prawem doręczonego aktu, ale nie podnosi się istnienia wad lub braków samego zawiadomienia.

62. Orzecznictwo Foto-Frost ( 39 ), które uniemożliwia sądowi krajowemu stwierdzenie nieważności aktu organu Unii i podjęcie jakiejkolwiek decyzji sprzecznej z tym aktem lub uniemożliwiającej jego zastosowanie ( 40 ), potwierdza to, co zostało już wskazane. Sąd krajowy nie może zatem stwierdzić nieważności decyzji SRB w sprawie składek na rzecz SRF za rok 2016 r. ani przyjąć żadnego innego środka utrudniającego lub zmieniającego ich stosowanie.

63. Krótko mówiąc – pytania prejudycjalne są niedopuszczalne w odniesieniu do decyzji SRB w sprawie składek na rzecz SRF w 2016 r., o których Bank Włoch zawiadomił Iccrea Banca, i należy na nie odpowiedzieć jedynie w odniesieniu do decyzji dotyczących składek na rzecz włoskiego NRF.

C. Analiza istoty sprawy: Zwykłe składki spółdzielczych instytucji kredytowych na rzecz funduszy restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków

64. Sąd odsyłający pragnie ustalić, czy przy obliczaniu zwykłych składek na rzecz NRF zobowiązania, które tak zwany bank „drugiego poziomu” posiada w stosunku do innych banków w systemie banków spółdzielczych, podlegają wyjątkom określonym w art. 5 ust. 1, w szczególności w lit. a) i f), rozporządzenia delegowanego 2015/63.

65. Przepis ten stanowi, że składki oblicza się z wyłączeniem zobowiązań wewnątrzgrupowych z tytułu transakcji zawartych przez daną instytucję z instytucją, która należy do tej samej grupy bankowej [lit. a)] oraz zobowiązań odpowiadających kredytom preferencyjnymi [lit. f)]. We wzajemnie połączonym systemie banków spółdzielczych takim jak ten, do którego należy Iccrea Banca, odpowiedź będzie zależała od tego, w jaki sposób zorganizowane są jego połączenia.

66. Zgodnie z ogólną zasadą (art. 103 ust. 2 dyrektywy 2014/59) „składka od każdej instytucji jest obliczana proporcjonalnie do kwoty jej zobowiązań (z wyłączeniem funduszy własnych) pomniejszonej o kwotę depozytów gwarantowanych w odniesieniu do kwoty łącznych zobowiązań (z wyłączeniem funduszy własnych) pomniejszonych o kwotę depozytów gwarantowanych wszystkich instytucji, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie działalności na terytorium danego państwa członkowskiego”. Przepis dodaje, że „składki te są dostosowywane odpowiednio do profilu ryzyka instytucji, zgodnie z kryteriami przyjętymi na mocy ust. 7”.

67. Dlatego też kluczowym elementem przy określaniu kwoty zwykłej składki instytucji kredytowej na rzecz NRF są jej zobowiązania. Ich kwota jest wykorzystywana do obliczenia składki, ponieważ suma zobowiązań instytucji odzwierciedla ryzyko, jakie oznacza ona dla rzeczonego NRF. Kwota zwykłej składki będzie co do zasady wynikać z zastosowania wartości procentowej do kwoty zobowiązań każdej instytucji kredytowej, określając tym samym podstawę obciążenia.

68. Ta ogólna zasada (arytmetyczna) jest jednak korygowana, zgodnie z art. 103 ust. 2 in fine dyrektywy 2014/59, z uwzględnieniem dodatkowego czynnika technicznego – profilu ryzyka instytucji.

69. Ustęp 7 tego przepisu uprawnia Komisję do „przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 115 w celu sprecyzowania koncepcji dostosowywania składek odpowiednio do profilu ryzyka instytucji”. Może ona uwzględniać, oprócz innych czynników ( 41 ), czynnik „ekspozycji instytucji na ryzyko, w tym znaczenia jej działalności handlowej, jej ekspozycji pozabilansowych oraz stopnia wykorzystania dźwigni finansowej”.

70. Komisja skorzystała z tego uprawnienia, przyjmując rozporządzenie delegowane 2015/63, które reguluje sposób obliczania składek instytucji kredytowych na rzecz NRF oraz dostosowywania ich do profilu ryzyka instytucji. W jej art. 4 powtórzono, że NRA obliczają zwykłe składki roczne na podstawie zobowiązań instytucji kredytowych, zgodnie z ich profilem ryzyka, oraz na podstawie: – rocznego poziomu finansowania NRF, który powinien osiągnąć 1% depozytów w 2024 r.; oraz – średniej kwoty gwarantowanych depozytów w roku poprzednim dla wszystkich instytucji, które posiadają zezwolenie na prowadzenie działalności w danym państwie członkowskim.

71. Artykuł 5 rozporządzenia delegowanego 2015/63 przewiduje „korektę podstawowej składki rocznej o ryzyko” i stanowi w ust. 1, że składki, o których mowa w art. 103 ust. 2 dyrektywy 2014/59, oblicza się z wyłączeniem różnych rodzajów zobowiązań. Spośród tych ostatnich dwa są istotne dla niniejszej sprawy: zobowiązania wewnątrzgrupowe i zobowiązania związane z kredytami preferencyjnymi.

72. Sąd odsyłający podnosi kwestię, czy w grupach bankowych de facto, takich jak ta, do której należy Iccrea Banca, zobowiązania między instytucją centralną a powiązanymi bankami spółdzielczymi można uznać za zobowiązania wewnątrzgrupowe. Jeżeli tak nie jest, sąd ten zastanawia się, czy wyłączenie przewidziane dla zobowiązań związanych z kredytami preferencyjnymi można by do nich zastosować przez analogię.

73. W przypadku Iccrea Banca zobowiązania instytucji centralnej systemu banków spółdzielczych w stosunku do jej banków spółdzielczych są zobowiązaniami wewnątrzgrupowymi lub, w przypadku ich braku, powinny być traktowane jak zobowiązania związane z kredytami preferencyjnymi. Bank Włoch, Komisja oraz rządy Hiszpanii i Włoch bronią tezy przeciwnej, którą podzielam, ponieważ moim zdaniem jest to teza najbardziej zgodna z brzmieniem i celem art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2015/63.

1. Wewnętrzne zobowiązania systemu banków spółdzielczych nie stanowią zobowiązań wewnątrzgrupowych

74. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia delegowanego 2015/63 ze zobowiązań wewnątrzgrupowych wykorzystywanych do obliczenia zwykłej składki wyłącza się „zobowiąza[nia] wewnątrzgrupow[e] z tytułu transakcji zawartych przez daną instytucję z instytucją, która należy do tej samej grupy, pod warunkiem że spełnione są wszystkie następujące warunki: i) każda z tych instytucji ma siedzibę w Unii; ii) każda z tych instytucji jest objęta tym samym nadzorem skonsolidowanym zgodnie z art. 6–17 [rozporządzenia nr 575/2013] w sposób pełny i podlega odpowiednim procedurom z zakresu scentralizowanej oceny, pomiaru i kontroli ryzyka; oraz iii) nie istnieją obecnie i nie są przewidywane w przyszłości istotne przeszkody praktyczne lub prawne w odniesieniu do szybkiej spłaty zobowiązań w terminie ich wymagalności”.

75. Wyłączenie zobowiązań wewnątrzgrupowych ma zatem zastosowanie jedynie do transakcji pomiędzy instytucjami należącymi do tej samej grupy bankowej.

76. Artykuł 3 rozporządzenia delegowanego 2015/63 odsyła do celów swojego stosowania do definicji zawartych w dyrektywie 2014/59. Artykuł 2 ust. 1 pkt 26 definiuje grupę jako „jednostkę dominującą i jej jednostki zależne”, a w pkt 5 i 6 odnosi się do definicji jednostki zależnej i jednostki dominującej z art. 4 rozporządzenia nr 575/2013. To ostatnie odsyła z kolei do dyrektywy 83/349/EWG ( 42 ), która została uchylona dyrektywą 2013/34 ( 43 ), w której art. 2 ust. 9 i 10 definiuje zarówno jednostkę dominującą („jednostkę, która kontroluje co najmniej jedną jednostkę zależną”), jak i jednostkę zależną („jednostkę kontrolowaną przez jednostkę dominującą, w tym dowolną jednostkę zależną jednostki dominującej najwyższego szczebla”).

77. Z tych wzajemnych odwołań można wywnioskować, że będziemy mieli do czynienia z grupą bankową, gdy jednostka dominująca kontroluje jednostki zależne. Kontrola de iure przekłada się między innymi na większość praw głosu; prawo do powoływania lub odwoływania większości członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innej instytucji; oraz na wywieranie dominującego wpływu na jednostkę zależną na podstawie umowy z nią zawartej, jej statutu lub postanowieniu statutu tej jednostki. Obowiązkiem grupy jest posiadanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego i skonsolidowanego sprawozdania z działalności samej grupy, co jest obowiązkiem, który nakłada się również wtedy, gdy spółka dominująca sprawuje kontrolę de facto nad spółkami zależnymi ( 44 ).

78. Z informacji zawartych w postanowieniu odsyłającym nie wynika, że w okresach mających znaczenie dla niniejszej sprawy Iccrea Banca sprawował bezpośrednią lub faktyczną kontrolę nad bankami spółdzielczymi, z którymi był powiązany ( 45 ). Rozważania przedstawione poniżej opierają się na tej przesłance. W każdym wypadku ocena faktów i stosunków między różnymi jednostkami należy do sądu odsyłającego.

79. Funkcje, które Iccrea Banca pełni na rzecz banków spółdzielczych, z którymi się wiąże, nie wskazują na istnienie kontroli Iccrea Banca nad bankami spółdzielczymi, którą można by porównać do kontroli jednostki dominującej nad jej jednostkami zależnymi.

80. Zgodnie z postanowieniem odsyłającym ( 46 ) Iccrea Banca działa jako zwykła platforma techniczna i finansowa pomiędzy bankami spółdzielczymi a włoskim i zagranicznym systemem kredytowym. Oferuje on bankom spółdzielczym usługi międzynarodowe, usługi płatnicze, automatyzację transakcji pieniężnych, rozrachunków i przechowywania papierów wartościowych oraz inne usługi finansowe, ponieważ działa jako główny organ finansowy systemu banków spółdzielczych, w którym zarządza nawet płynnością ( 47 ).

81. Bank Włoch zaprzecza jednak twierdzeniu Iccrea Banca, że bez jego pośrednictwa banki spółdzielcze nie byłyby w stanie zwrócić się indywidualnie do EBC w sprawie ukierunkowanych dłuższych operacji refinansujących (Targeted Long Term Refinancing Operations, zwanych dalej „TLTRO”).

82. Ponadto wśród kumulatywnych przesłanek, których spełnienia wymaga art. 5 ust. 1 w celu wyłączenia zobowiązań wewnątrzgrupowych z obliczania zwykłych składek na rzecz NRF, znajduje się ta, żeby instytucja była objęta tym samym nadzorem skonsolidowanym zgodnie z art. 6–17 rozporządzenia nr 575/2013 w sposób pełny i podlegała odpowiednim procedurom z zakresu scentralizowanej oceny, pomiaru i kontroli ryzyka.

83. Z informacji przekazanych Trybunałowi Sprawiedliwości (potwierdzonych na rozprawie) wynika, że Iccrea Banca i banki spółdzielcze, z którymi współpracuje, nie podlegają nadzorowi skonsolidowanemu jako jedna grupa bankowa w ramach SSM. Nie korzystają one również z odstępstwa od nadzoru indywidualnego na mocy art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 575/2013.

84. Zgodnie z tym ostatnim przepisem właściwe organy mogą odstąpić od stosowania nadzoru indywidualnego w odniesieniu do każdej jednostki zależnej instytucji, gdy zarówno jednostka zależna, jak i instytucja podlegają zezwoleniu i nadzorowi danego państwa członkowskiego, a jednostka zależna jest objęta nadzorem na zasadzie skonsolidowanej razem z instytucją, która jest wobec niej jednostką dominującą, i gdy spełnione są ścisłe warunki ( 48 ), w celu zapewnienia odpowiedniego podziału funduszy własnych pomiędzy jednostką dominującą a jej jednostkami zależnymi.

2. Wewnętrzne zobowiązania systemu banków spółdzielczych nie są tożsame ze zobowiązaniami związanymi z kredytami preferencyjnymi

85. Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 lit. f) rozporządzenia delegowanego 2015/63 ze zobowiązań wykorzystywanych do obliczenia zwykłej składki wyłącza się „w przypadku instytucji prowadzących działalność polegającą na udzielaniu kredytów preferencyjnych, zobowiązania instytucji pośredniczącej wobec instytucji inicjującej lub innego banku rozwoju lub innej instytucji pośredniczącej oraz zobowiązania pierwotnego banku rozwoju wobec stron zapewniających jego finansowanie w zakresie, w jakim kwota tych zobowiązań odpowiada kredytom preferencyjnymi tej instytucji”.

86. Iccrea Banca nie wchodzi w zakres tego wyjątku ani z subiektywnego, ani z obiektywnego punktu widzenia, ponieważ: – Nie jest bankiem rozwoju ( 49 ). – Nie udziela kredytów preferencyjnych w rozumieniu art. 3 pkt 28 rozporządzenia delegowanego 2015/63 na zasadach niekonkurencyjnych i w sposób nienastawiony na zysk. – Jest to instytucja kredytowa kontrolowana przez prywatnych akcjonariuszy, a nie przez państwo lub włoską administrację. – Nie prezentuje celów żadnej administracji publicznej.

87. Kredyty i przelewy, które Iccrea Banca realizuje na rzecz banków spółdzielczych, z którymi jest powiązany (jak również ze stronami trzecimi), nie stanowią zatem elementu rozwoju czy promocji celów organu administracji publicznej ani też nie korzystają z jego wsparcia.

88. W tych warunkach zastosowanie wyłączenia przewidzianego w art. 5 ust. 1 lit. f) rozporządzenia delegowanego 2015/63 stanowiłoby działanie na korzyść Iccrea Banca w stosunku do innych banków prywatnych i zakłócałoby konkurencję.

89. Dodam, że, jak twierdzi rząd włoski, interwencja Iccrea Banca w TLTRO Europejskiego Banku Centralnego nie ma nic wspólnego z kredytami preferencyjnymi: EBC oferuje takie finansowanie według rynkowych stóp procentowych i poprzez konkurencyjne aukcje.

3. Zawężająca wykładnia wyłączeń zawartych w art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2015/63

90. Z powyższego wynika, że zobowiązania Iccrea Banca i powiązanych z nimi bankami spółdzielczymi nie są objęte wyłączeniami przewidzianymi w art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2015/63 w odniesieniu do obliczania zwykłych składek na rzecz NRF.

91. Sąd odsyłający oraz Iccrea Banca sugerują, że możliwa byłaby wykładnia rozszerzająca lub per analogiem tych wyjątków, a nawet stworzenie nowego poprzez orzecznictwo, tak aby wewnętrzne zobowiązania instytucji centralnej systemu banków spółdzielczych w stosunku do instytucji członkowskich nie były uwzględniane przy obliczaniu zwykłych składek.

92. Ta sugestia nie powinna być brana pod uwagę.

93. Podobnie jak w przypadku każdego wyjątku, art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2015/63 należy interpretować zawężająco, aby nie podważać przeważającej zasady ogólnej.

94. Wyjątek dotyczący zobowiązań wewnątrzgrupowych odzwierciedla wzajemne powiązania między podmiotami grupy i ma na celu uniknięcie podwójnego liczenia ekspozycji wewnątrz grupy. Wyjątek ten podlega rygorystycznym warunkom ( 50 ), które zapobiegają wyłączeniu zobowiązania z podstawy obliczeń, w przypadku gdy nie ma gwarancji, że ekspozycje z tytułu finansowania wewnątrzgrupowego zostaną uwzględnione w założeniach dotyczących pogorszenia sytuacji finansowej grupy ( 51 ).

95. Prawodawca Unii uznał, że w przypadku grup spółdzielczych instytucji kredytowych, takich jak Iccrea Banca i powiązane z nią banki spółdzielcze, nie ma gwarancji, że ekspozycje z tytułu finansowania wewnątrzgrupowego zostaną pokryte, gdy sytuacja finansowa grupy ulegnie pogorszeniu. W związku z tym postanowił nie wyłączać tego rodzaju zobowiązań z tych stosowanych do obliczania zwykłych składek, co pociągnęło za sobą brak ich ujęcia w wykazie zawartym w art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2015/63.

96. Trybunał Sprawiedliwości nie może, co jest logiczne, zmieniać tego wyboru prawodawcy Unii, chyba że została zaskarżona jego ważność, a z żądaniem takim nie wystąpił ani sąd odsyłający, ani strony tego sporu.

IV. Wnioski

97. W świetle powyższego proponuję Trybunałowi Sprawiedliwości, by na pytania przedstawione przez Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (regionalny sąd administracyjny dla Lacjum, Włochy) odpowiedział w sposób następujący: 1) Pytania prejudycjalne są niedopuszczalne w zakresie, w jakim dotyczą decyzji Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji w sprawie składek na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji za 2016 r., doręczonych Iccrea Banca SpA Istituto Centrale del Credito Cooperativo przez Bank Włoch. Decyzje te można zaskarżyć jedynie do Trybunału Sprawiedliwości, a sądy krajowe nie są właściwe do ich unieważnienia. 2) W przypadku decyzji Banku Włoch dotyczących składek na rzecz krajowego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wyłączenia przewidziane w art. 5 ust. 1, w szczególności lit. a) i f), rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/63 z dnia 21 października 2014 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE w odniesieniu do składek ex ante wnoszonych na rzecz mechanizmów finansowania restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie mają zastosowania do zobowiązań wewnętrznych systemu banków spółdzielczych takich jak te analizowane w niniejszym sporze. Zobowiązania te należy uwzględnić przy obliczaniu zwykłych składek na rzecz ww. krajowego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.

( 1 ) Język oryginału: hiszpański.

( 2 ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiająca ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniająca dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/EU oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz.U. 2014, L 173, s. 190).

( 3 ) Opinia z dnia 26 czerwca 2019 r. (zwana dalej „opinią w sprawie State Street Bank International”).

( 4 ) Rozporządzenie delegowane Komisji z dnia 21 października 2014 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE w odniesieniu do składek ex ante wnoszonych na rzecz mechanizmów finansowania restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (Dz.U. 2015, L 11, s. 44).

( 5 ) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2014 r. ustanawiające jednolite zasady i jednolitą procedurę restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. 2014, L 225, s. 1, zwane dalej „rozporządzeniem SRM”).

( 6 ) Rozporządzenie Rady z dnia 19 grudnia 2014 r. określające jednolite warunki stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 806/2014 w odniesieniu do składek ex ante wnoszonych na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (Dz.U. 2015, L 15, s. 1).

( 7 ) Dekret ustawodawczy z dnia 16 listopada 2015 r., nr 180. Attuazione della direttiva 2014/59/UE del Parlamento europeo e del Consiglio, del 15 maggio 2014, che istituisce un quadro di risanamento e risoluzione degli enti creditizi e delle imprese di investimento e che modifica la direttiva 82/891/CEE del Consiglio, e le direttive 2001/24/ CE, 2002/47/CE, 2004/25/CE, 2005/56/CE, 2007/36/CE, 2011/35/UE, 2012/30/UE e 2013/36/UE e i regolamenti (UE), n. 1093/2010 e (UE) n. 648/2012, del Parlamento europeo e del Consiglio (GURI n.o 267, z dnia 16 listopada 2015 r.; zwany dalej, „dekretem ustawodawczym nr 180/2015”).

( 8 ) Testo Unico Bancario [tekst jednolity ustaw w dziedzinie bankowości i kredytów] z 1993 r. przekształcił „Casse Rurali e Artigiane” (rolnicze i rzemieślnicze kasy oszczędnościowe) w „Banche di Credito Cooperativo” (banki spółdzielcze).

( 9 ) Są to następujące decyzje:

– decyzja nr 1249264/15 z dnia 24 listopada 2015 r. w sprawie zapłaty zwykłej składki na rzecz FNR odnosząca się do 2015 r.;

– decyzja nr 1262091/15 z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie zapłaty nadzwyczajnej składki na rzecz FNR odnosząca się do 2015 r.;

– decyzja nr 1547337/16 z dnia 29 grudnia 2016 r., na mocy której Bank Włoch poinformował Iccrea Banca o obowiązku uiszczenia dwóch dodatkowych rocznych transz na rzecz FNR w 2016 r. w konsekwencji restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Banca delle Marche s.p.a., Banca Popolare dell’Eturia e del Lazio S.C.p.A., Cassa di Risparmio della Provincia di Chieti s.p.a. oraz Cassa di Risparmio di Ferrara;

– decyzja nr 333162/17 z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie zapłaty 36687705 EUR tytułem składek dodatkowych na rzecz FNR odnosząca się do 2016 r.;

– decyzja nr 334520/17 z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie zapłaty dodatkowej składki za rok 2015 na rzecz FNR, wynikająca ze spłaty pośrednika, który dokonał nadpłaty w odniesieniu do jego składek na rzecz FNR za rok 2015;

– decyzja nr 585821/16 z dnia 3 maja 2016 r. dotycząca zapłaty składek na rzecz SRF odnosząca się do 2016 r.;

– decyzja nr 709417/16 z dnia 27 maja 2016 r. w sprawie korekty składek na rzecz SRF w 2016 r., będącej przedmiotem poprzedniej decyzji.

( 10 ) Wniósł również o zawieszenie ich skuteczności, zwrotu kwot nienależnie zapłaconych i zasądzenie na jego rzecz odszkodowania z tytułu poniesionej szkody.

( 11 ) Podnosi on, że prawo do wniesienia skargi uległo przedawnieniu; że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ nie została doręczona co najmniej jednej ze stron; że brak jest biernej legitymacji; oraz że brak jest legitymacji czynnej i interesu prawnego strony skarżącej.

( 12 ) Zobacz przypis 9.

( 13 ) Postanowienie odsyłające, pkt 4.1.

( 14 ) Dodatkowe składki nie są przewidziane w przepisach Unii i zostały wprowadzone w celu uzupełnienia środków FNR, gdy są one niewystarczające w konsekwencji przeprowadzonych procedur restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Od 2016 r. Bank Włoch może ich wymagać, zgodnie z art. 1 ustawy o stabilności z 2016 r. (Disposizioni per la formazione del bilancio annuale e pluriennale dello Stato, legge di stabilità 2016, GURI z dnia 30 grudnia 2015 r., nr 302) i art. 25 dekretu z mocą ustawy nr 237 z dnia 23 grudnia 2016 r. (Decreto-legge 23 dicembre 2016, n.o 237, recante disposizioni urgenti per la tutela del risparmio nel settore creditizio, GURI z dnia 23 grudnia 2016 r., nr 299), przekształconego w ustawę, ze zmianami, ustawą nr 15 z dnia 17 lutego 2017 r. (GURI z dnia 21 lutego 2017 r., nr 43).

( 15 ) Logiczne jest, że do Trybunału Sprawiedliwości nie należy orzekanie w przedmiocie innych zarzutów niedopuszczalności o charakterze proceduralnym, podniesionych w odpowiednich skargach na rzeczone decyzje banku Włoch.

( 16 ) Wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r. (C‑219/17, zwany dalej „wyrokiem Berlusconi i Fininvest, EU:C:2018:1023).

( 17 ) Wyrok z dnia 9 marca 1994 r. (C‑188/92, zwany dalej „wyrokiem TWD Textilwerke Deggendorf, EU:C:1994:90), pkt 17.

( 18 ) Wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Szwecja/Komisja (C‑64/05 P, EU:C:2007:802) pkt 93, 94; wyrok Berlusconi i Fininvest, pkt 43.

( 19 ) Wyrok Berlusconi i Fininvest, pkt 44. Zobacz analogicznie wyrok z dnia 22 października 1987 r., Foto‑Frost (314/85, EU:C:1987:452), pkt 17.

( 20 ) Opinia z dnia 27 czerwca 2018 r. (C‑219/17, EU:C:2018:502), pkt 60–63.

( 21 ) Udział organów krajowych w tych postępowaniach jest ponadto na niższym poziomie jakościowym niż ten przewidziany w przypadku zezwolenia na nabycie znacznych pakietów akcji.

( 22 ) W pierwszej decyzji ustalono roczną składkę Iccrea Banca na rzecz SRF za 2016 r. na 18309577 EUR, a w drugiej decyzji obniżono ją do 18292713 EUR.

( 23 ) Niektóre dodatkowe szczegóły dotyczące współpracy pomiędzy SRB a NRA zawarte są w Decision of the Plenary Session of the Board SRB/PS/2016/07, of 28 June 2016 establishing the framework for the practical arrangements for the cooperation within the Single Resolution Mechanism between the single Resolution Board and the national resolution authorities, https://srb.europa.eu/sites/srbsite/files/srb_ps_2016_07.pdf.

( 24 ) Zobacz informacje na stronie internetowej: https://srb.europa.eu/en/content/data-collection.

( 25 ) Różnica w stosunku do procedury wydawania zezwoleń na nabywanie znacznych pakietów akcji w instytucjach kredytowych analizowanej w wyroku Berlusconi i Fininvest jest oczywista, ponieważ w ramach tej procedury organ krajowy (Bank Włoch) przedłożył EBC projekt decyzji po przeprowadzeniu wstępnego postępowania przygotowawczego. Dlatego też logika wyroku Berlusconi i Finivest znajduje zastosowanie, a fortiori, w sprawach takich jak niniejsza.

( 26 ) Motyw 11 rozporządzenia wykonawczego 2015/81.

( 27 ) Zobacz dane dotyczące obliczania zwykłych składek na rzecz SRF za lata 2016, 2017, 2018 i 2019 na stronie internetowej https://srb.europa.eu/en/content/ex-ante-contributions-0.

( 28 ) Jest to wynik łącznej lektury art. 50, 53 i 54 rozporządzenia SRM.

( 29 ) SRB stara się zharmonizować praktykę gromadzenia danych przez NRA, jak czytamy w „Sprawozdaniu rocznym”, 2017 r., s. 39. W sprawozdaniu tym stwierdza się, że „SRB – wraz z NRA – podjęła prace nad harmonizacją sposobu powiadamiania instytucji o wysokości składki. Działania te doprowadziły do dwojakiego wyniku.

– »Główna decyzja w sprawie obliczania składek« na 2017 r. Celem decyzji było wyjaśnienie metody stosowanej do obliczania składek ex ante na 2017 r. Transponowała ona akty przygotowawcze dotyczące obliczania składek, które SRB przyjęła na wcześniejszych etapach. NRA przesłały tę decyzję wszystkim instytucjom wraz z powiadomieniami.

– Indywidualny »zharmonizowany załącznik« dla każdej instytucji. W dokumencie tym instytucje otrzymały kluczowe dane wejściowe użyte do obliczenia składki, pośrednie wyliczenia i ostateczną kwotę składki. Załącznik został opracowany w ścisłej współpracy z NRA”.

( 30 ) Postanowienie z dnia 19 listopada 2018 r., Iccrea Banca/Komisja i SRB (T‑494/17, EU:T:2018:804), pkt 26; trzy postanowienia z tego samego dnia w sprawach Credito Fondiario/SRB, T‑661/16, niepublikowane, EU:T:2018:806; Landesbank Baden-Würtemberg/SRB, T‑14/17, niepublikowane, EU:T:2018:812; VR‑Bank Rheing-Sieg/SRB, T‑42/17, niepublikowane, EU:T:2018:813. Sąd nie musiał orzekać w sprawie argumentu SRB w żadnym z nich, ponieważ skargi o unieważnienie decyzji w sprawie składek na rzecz SRF w 2016 r. przedłożono po upływie terminu.

( 31 ) Nie sądzę, aby art. 67 ust. 4 rozporządzenia w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji, który upoważnia NRA do pobierania rocznych składek oraz przekazywania ich na rzecz SRF, dawał podstawy do stwierdzenia, że NRA mogą ustalać roczne składki na rzecz SRF. NRA są uprawnione do pobierania kwot ustalonych przez SRB, za których zgodność z prawem odpowiedzialna jest SRB, a nie same NRA. Wpływ na proces pobierania składek, ograniczony do ich własnych formalności, można zaskarżać do sądów krajowych.

( 32 ) Na przykład hiszpański NRA, zwany Fondo de Reestructuración Ordenada Bancaria („FROB”), wskazał w swoim zawiadomieniu skierowanym do banku spółdzielczego podobnego do Iccrea Banca, że może się on odwołać do Sądu Unii Europejskiej od decyzji SRB w sprawie składek na rzecz SRF za rok 2016. Instytucja ta wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności, która nadal jest w toku (Banco Cooperativo Español/SRB, T‑323/16,).

( 33 ) Przytoczyłem jego treść w pkt 6 niniejszej opinii. W motywie 120 rozporządzenia SRM powtarza się, że „Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy do kontrolowania legalności decyzji przyjętych przez Jednolitą Radę, Radę i Komisję zgodnie z art. 263 TFUE oraz do określania ich odpowiedzialności pozaumownej”.

( 34 ) Wyroki: TWD Textilwerke Deggendorf, pkt 17; z dnia 25 lipca 2018 r., Georgsmarienhütte i in. (C‑135/16, EU:C:2018:582), pkt 14.

( 35 ) Zgodnie z wyrokiem z dnia 19 listopada 2018 r., Iccrea Banca/Komisja i SRB (T‑494/17, EU:T:2018:804), Iccrea Banca dowiedział się o decyzji SRB na podstawie pisma Banku Włoch z dnia 3 maja 2016 r. otrzymanego tego samego dnia, w którym informowano, że SRB obliczyła jego składkę ex ante na rzecz SRF za 2016 r., i w którym wskazano kwotę do zapłaty, ale pozwolił, aby upłynął ponad rok zanim skierował sprawę do Sądu Unii Europejskiej. Zobacz pkt 35 i 36 tego wyroku.

( 36 ) Takiego wniosku nie wyklucza okoliczność, że SRB broniła właściwości sądów krajowych w zakresie kontroli zgodności z prawem decyzji dotyczących zwykłych składek na rzecz SRF.

( 37 ) „Możliwość powołania się przez podmiot w ramach postępowania wszczętego przed sądem krajowym na nieważność przepisów zawartych w aktach unijnych stanowiących podstawę wydanej wobec niego krajowej decyzji, wymaga, by wniósł on także na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE skargę o stwierdzenie nieważności tego aktu Unii bądź by tego nie uczynił, ponieważ z całą pewnością nie był uprawniony do wniesienia takiej skargi” (zob. podobnie wyroki: z dnia 17 lutego 2011 r., Bolton Alimentari, C‑494/09, EU:C:2011:87, pkt 22, 23; z dnia 28 marca 2017 r., Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, pkt 67; z dnia 25 lipca 2018 r., Georgsmarienhütte i in., C‑135/16, EU:C:2018:582, pkt 17).

( 38 ) „Potrzeba wniesienia przez osobę fizyczną lub prawną, w celu podważenia zgodności z prawem aktu Unii, skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE, jeżeli osoba ta ma bez wątpienia legitymację procesową w rozumieniu akapitu czwartego tego artykułu, pozostaje bez uszczerbku dla przewidzianej dla owej osoby możliwości podważenia zgodności z prawem krajowych aktów wykonawczych do tego aktu do właściwych sądów krajowych” (wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Georgsmarienhütte i in., C‑135/16, EU:C:2018:582, pkt 22).

( 39 ) Wyrok z dnia 22 października 1987 r. (314/85, EU:C:1987:452), pkt 15–18; zob. również wyroki: z dnia 6 października 2015 r., Schrems (C‑362/14, EU:C:2015:650), pkt 62; z dnia 28 marca 2017 r., Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236), pkt 78, 79.

( 40 ) W tym samym znaczeniu „jeżeli krajowe sądy orzekają w sprawie porozumień, decyzji lub praktyk na mocy art. 101 TFUE, które są już przedmiotem decyzji Komisji, nie mogą wydawać decyzji sprzecznych z decyzją wydaną przez Komisję”. „Zasada ta obowiązuje również, jeżeli do sądów krajowych wniesione zostaje powództwo o naprawienie szkody poniesionej wskutek porozumienia lub praktyki, których niezgodność z art. 101 TFUE została stwierdzona decyzją tej instytucji” (wyroki: z dnia 14 września 2000 r., Masterfoods i HB, C‑344/98, EU:C:2000:689, pkt 52; z dnia 6 listopada 2012 r., Otis i in., C‑199/11, EU:C:2012:684, pkt 50, 51).

( 41 ) Inne czynniki to kwestie: „b) stabilności i dywersyfikacji źródeł finansowania instytucji i nieobciążonych aktywów o wysokiej płynności; c) sytuacji finansowej instytucji; d) prawdopodobieństwa, że instytucja zostanie objęta restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją; e) stopnia, w jakim instytucja korzystała w przeszłości z nadzwyczajnego publicznego wsparcia finansowego; f) złożoności struktury instytucji oraz możliwości przeprowadzenia jej skutecznej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji; g) znaczenia instytucji dla stabilności systemu finansowego lub gospodarki co najmniej jednego państwa członkowskiego lub Unii; h) faktu, iż instytucja ta należy do instytucjonalnego systemu ochrony”.

( 42 ) Siódma dyrektywa Rady z dnia 13 czerwca 1983 r. wydana na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych (Dz.U. 1983, L 193, s. 1).

( 43 ) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zmieniająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/43/WE oraz uchylająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG (Dz.U. 2013, L 182, s. 19)

( 44 ) Zobacz art. 22 ust. 1 i 2 dyrektywy 2013/34.

( 45 ) Podczas rozprawy Bank Włoch poinformował, że banki spółdzielcze nie mogły tworzyć grup bankowych we Włoszech do czasu wejścia w życie reformy ustawodawczej w 2019 r., kiedy to Iccrea i kilka banków spółdzielczych utworzyło grupę bankową za zgodą EBC.

( 46 ) Postanowienie odsyłające, pkt 3.1.

( 47 ) W szczególności Iccrea Banca świadczy na rzecz banków spółdzielczych szereg usług umożliwiających im strukturalny dostęp do finansowania (cash pooling) zarówno EBC, jak i na rynku poprzez udzielanie kredytów zabezpieczonych papierami wartościowymi. Tym samym zapewnia każdemu bankowi spółdzielczemu możliwość przeprowadzania operacji refinansujących z EBC lub dostępu do rynków finansowych.

( 48 ) Warunki te są następujące:

„a) nie istnieją obecnie ani nie są przewidywane w przyszłości istotne przeszkody praktyczne lub prawne dla szybkiego transferu funduszy własnych lub spłaty zobowiązań przez jednostkę dominującą;

b) jednostka dominująca wykaże przed właściwym organem, że jednostka zależna jest ostrożnie zarządzana, i oświadczy, za zgodą właściwego organu, że gwarantuje pokrycie zobowiązań zaciągniętych przez jednostkę zależną, albo ryzyko w jednostce zależnej ma znaczenie marginalne;

c) procedury oceny, pomiaru i kontroli ryzyka w jednostce dominującej obejmują jednostkę zależną;

d) jednostka dominująca dysponuje ponad 50% praw głosu z akcji w kapitale jednostki zależnej lub ma prawo do powoływania lub odwoływania większości członków organu zarządzającego jednostką zależną”.

( 49 ) Zgodnie z art. 3 ust. 27 rozporządzenia delegowanego 2015/63 bank rozwoju oznacza „każde przedsiębiorstwo lub jednostkę utworzoną lub utworzone przez państwo członkowskie, rząd centralny lub samorząd regionalny, które lub która udziela kredytów preferencyjnych w sposób niekonkurencyjny i nienastawiony na zysk, aby promować cele polityki publicznej tego rządu lub samorządu, pod warunkiem że ten rząd lub samorząd jest zobowiązany do ochrony gospodarczych podstaw tego przedsiębiorstwa lub tej jednostki i utrzymywania ich rentowności przez cały okres ich funkcjonowania, lub że przynajmniej 90% ich finansowania pierwotnego lub 90% udzielanych przez nie kredytów preferencyjnych jest bezpośrednio lub pośrednio gwarantowanych przez rząd centralny lub samorząd regionalny danego państwa członkowskiego”.

( 50 ) Każdy z podmiotów należących do grupy powinien mieć siedzibę w Unii, być w pełni objęty tym samym nadzorem skonsolidowanym, podlegać odpowiednim scentralizowanym procedurom oceny, pomiaru i kontroli ryzyka; nie mogą istnieć obecnie ani być prognozowane na przyszłość istotne przeszkody praktyczne lub prawne w odniesieniu do szybkiej spłaty stosownych zobowiązań w terminie ich wymagalności.

( 51 ) Zobacz motywy 8 i 9 rozporządzenia delegowanego nr 2015/63.