Sprawa C‑503/15

Ramón Margarit Panicello

przeciwko

Pilar Hernández Martínez

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Secretario Judicial del Juzgado de Violencia sobre la Mujer Único de Terrassa)

Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 267 TFUE – Sekretarz – Pojęcie „sądu krajowego” – Obligatoryjna jurysdykcja – Wykonywanie funkcji sądowniczych – Niezawisłość – Brak właściwości Trybunału

Streszczenie – wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 16 lutego 2017 r.

Pytania prejudycjalne – Wystąpienie do Trybunału – Sąd krajowy w rozumieniu art. 267 TFUE – Pojęcie – Secretario Judicial (Hiszpania) – Wykluczenie – Postępowanie w sprawie głównej mające charakter administracyjny – Zobowiązanie organu do poszanowania zasad jedności działania i zależności hierarchicznej

(art. 267 TFUE)

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie jest właściwy do udzielania odpowiedzi na pytania przedstawione mu przez Secretario Judicial del Juzgado de Violencia sobre la Mujer Único de Terrassa (sekretarza sądu ds. przemocy wobec kobiet w Terrassie, Hiszpania). Z całości powyższych rozważań wynika, że w kontekście postępowania o zapłatę wynagrodzenia rozpatrywanego w sprawie głównej Secretario Judicial (sekretarz) nie stanowi „sądu” w rozumieniu art. 267 TFUE, i to bez konieczności badania, czy organ ten spełnia pozostałe wymienione w pkt 27 niniejszego wyroku kryteria umożliwiające stwierdzenie takiego charakteru.

W niniejszym przypadku, co się tyczy najpierw „obligatoryjności” jurysdykcji organu odsyłającego, należy stwierdzić, że co do zasady jurysdykcja ta nie ma takiego charakteru, gdyż właściwość Secretario Judicial (sekretarza) w zakresie rozpoznawania sprawy w postępowaniu o zapłatę wynagrodzenia na mocy art. 34 i 35 LEC ma charakter czysto incydentalny i fakultatywny. Pełnomocnik sądowy lub adwokat może bowiem wszcząć to postępowanie, aby zażądać należności związanych z już zakończonym głównym postępowaniem sądowym, w którym występował na rzecz swojego klienta. Ponadto dla celów ściągnięcia takich należności nie ma on żadnego obowiązku, ani prawnego, ani faktycznego, wszczęcia takiego postępowania, lecz przeciwnie – może swobodnie wybrać między tym postępowaniem a postępowaniem sądowym o ustalenie lub o wydanie nakazu zapłaty.

Z rozważań tych wynika, że jak wskazał organ odsyłający w pytaniu trzecim i jak stwierdził Tribunal Constitucional (trybunał konstytucyjny) w wyroku 58/2016 z dnia 17 marca 2016 r., postępowanie o zapłatę wynagrodzenia takie jak rozpatrywane w sprawie głównej stanowi postępowanie mające charakter administracyjny i nie można uznać, iż w jego ramach Secretario Judicial sprawuje funkcję sądowniczą.

Co więcej, w tym kontekście trzeba zauważyć, że Secretario Judicial (sekretarz) nie spełnia kryterium niezawisłości wymienionego w pkt 27 niniejszego wyroku.

W niniejszym przypadku jest oczywiście prawdą, że gdy Secretario Judicial (sekretarz) prowadzi postępowania o zapłatę wynagrodzenia, spełnia wymóg niezawisłości rozpatrywany w aspekcie wewnętrznym w zakresie, w jakim wywiązuje się ze swoich zadań z obiektywizmem i bezstronnością w stosunku do stron sporu i ich odpowiednich interesów w tym sporze. Jednakże jest również bezsporne, że prowadząc to postępowanie, Secretario Judicial (sekretarz) nie spełnia tego wymogu rozpatrywanego w aspekcie zewnętrznym, który wymaga braku hierarchii służbowej lub podporządkowania wobec jakiegokolwiek podmiotu mogącego wydawać nakazy lub wskazówki.

Jak bowiem zauważył rząd hiszpański w swoich uwagach pisemnych i ustnych, z lektury art. 452 ust. 1, art. 456 ust. 6 i 8 oraz art. 467 LOPJ, a także art. 3 i art. 16 lit. h) dekretu królewskiego 1608/2005 wynika, że przy wykonywaniu całości swoich zadań Secretario Judicial otrzymuje polecenia od przełożonego hierarchicznego i jest obowiązany do ich przestrzegania, z wyjątkiem przypadku, gdy wykonuje uprawnienia z zakresu sądowej wiary publicznej, czyli podczas wydawania uwierzytelnionych aktów i pism procesowych oraz podczas poświadczania okoliczności wywołujących skutki procesowe, lub gdy wydaje akty dotyczące organizacji postępowania procesowego lub kierowania nim. Z akt sprawy przedstawionych Trybunałowi wynika zatem, że w obecnym stanie ustawodawstwa hiszpańskiego Secretario Judicial (sekretarz) rozpoznaje sprawę w postępowaniu o zapłatę wynagrodzenia rozpatrywanym w sprawie głównej z poszanowaniem zasad jedności działania i zależności hierarchicznej.

(zob. pkt 31, 35, 36, 39–42; sentencja)