Keywords

Summary



Keywords

1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie

(art. 230 akapit czwarty WE)

2. Skarga o stwierdzenie nieważności – Interes prawny

3. Konkurencja – Koncentracje – Badanie przez Komisję

(rozporządzenie Rady nr 4064/89)

4. Konkurencja – Koncentracje – Ocena zgodności ze wspólnym rynkiem – Obowiązek zbadania przez Komisję wszystkich problemów w zakresie konkurencji wywołanych przez koncentrację na wszystkich rynkach, na które koncentracja ta może mieć wpływ

(rozporządzenie Rady nr 4064/89, art. 2)

5. Konkurencja – Koncentracje – Ocena zgodności ze wspólnym rynkiem – Koncentracja, z której mogą wynikać korzyści z punktu widzenia konkurencji, z których ostatecznie mogą skorzystać konsumenci

(rozporządzenie Rady nr 4064/89)

6. Konkurencja – Koncentracje – Badanie przez Komisję – Definicja rynku właściwego – Kryteria

(komunikat Komisji 97/C 372/03, pkt 13)

7. Konkurencja – Koncentracje – Ocena zgodności ze wspólnym rynkiem – Uwzględnienie rzeczywistej i potencjalnej konkurencji

8. Konkurencja – Koncentracje – Badanie przez Komisję – Wydanie decyzji stwierdzającej zgodność koncentracji ze wspólnym rynkiem bez otwierania fazy II

9. Konkurencja – Koncentracje – Badanie przez Komisję – Zobowiązania danych przedsiębiorstw mogące spowodować uznanie zgłoszonej koncentracji za zgodną ze wspólnym rynkiem

(komunikat Komisji 2001/C 68/03, pkt 17)

10. Konkurencja – Koncentracje – Ocena zgodności ze wspólnym rynkiem – Zachowanie przez strony koncentracji dużego udziału w rynkach oddziaływania koncentracji

11. Konkurencja – Koncentracje – Badanie przez Komisję – Zobowiązania danych przedsiębiorstw mogące spowodować uznanie zgłoszonej koncentracji za zgodną ze wspólnym rynkiem – Dopuszczalność zobowiązań dotyczących zachowań, jak i zobowiązań natury strukturalnej

12. Konkurencja – Koncentracje – Badanie przez Komisję – Zobowiązania danych przedsiębiorstw mogące spowodować uznanie zgłoszonej koncentracji za zgodną ze wspólnym rynkiem – Forma

(rozporządzenie Rady nr 4064/89, art. 6 ust. 2)

Summary

1. Zgodnie z art. 230 akapit czwarty WE każda osoba fizyczna i prawna może wnieść skargę na decyzje, których jest adresatem, oraz na decyzje, które mimo przyjęcia w formie rozporządzenia lub decyzji skierowanej do innej osoby dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie.

Jako że decyzja Komisji uznająca koncentrację za zgodną ze wspólnym rynkiem umożliwia niezwłoczne przeprowadzenie koncentracji, może ona wprowadzić natychmiastową zmianę sytuacji na danych rynkach. W związku z tym, że wola przeprowadzenia danej koncentracji przez jej strony nie jest kwestionowana, podmioty gospodarcze działające na danym rynku bądź na danych rynkach mogą w dniu wydania tej decyzji uznać za pewną natychmiastową lub rychłą zmianę sytuacji na rynku, i w związku z tym decyzja ta dotyczy ich bezpośrednio w rozumieniu wskazanego powyżej postanowienia.

Jeśli chodzi o ocenę, czy decyzja taka ponadto dotyczy indywidualnie takiego przedsiębiorstwa trzeciego, to należy jej dokonać, po pierwsze, w zależności od udziału tego przedsiębiorstwa w postępowaniu administracyjnym, a po drugie, w zależności od wpływu na jego pozycję rynkową. O ile uwzględniając regularny kontakt z wieloma przedsiębiorstwami, którego wymaga badanie koncentracji, zwykłe wzięcie udziału w postępowaniu samo w sobie nie wystarczy do stwierdzenia, że decyzja dotyczy indywidualnie przedsiębiorstwa trzeciego, faktem pozostaje, że wzięcie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym należy uwzględnić w celu ustalenia w połączeniu z innymi szczególnymi okolicznościami, czy skarga wniesiona przez to przedsiębiorstwo jest dopuszczalna.

Zatem decyzja Komisji uznająca koncentrację za zgodną ze wspólnym rynkiem dotyczy indywidualnie przedsiębiorstwa trzeciego, które nie tylko brało czynny udział w postępowaniu administracyjnym, lecz ponadto jest jednym z głównych konkurentów jednej ze stron koncentracji i prowadzi działalność na jednym z rynków, na którym te ostatnie aktywnie działają.

(por. pkt 30–32, 35–38)

2. Skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez osobę fizyczną lub prawną jest dopuszczalna wyłącznie w zakresie, w jakim skarżący ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu. Interes ten – który musi istnieć i być aktualny oraz podlega ocenie na dzień wniesienia skargi – istnieje tylko wtedy, gdy w wyniku skargi strona skarżąca będzie mogła uzyskać jakąś korzyść. Interes prawny przysługuje przedsiębiorstwu, które zaskarża decyzję Komisji zezwalającą na koncentrację między dwoma jego konkurentami, mogącą wpłynąć na jego sytuację handlową.

(por. pkt 40, 41)

3. Wykonywana przez sąd wspólnotowy kontrola złożonych ocen gospodarczych dokonywanych przez Komisję w ramach swobodnego uznania, przyznanego jej przez rozporządzenie nr 4064/89 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw, powinna ograniczać się do sprawdzenia, czy przestrzegano przepisów proceduralnych oraz czy akt został uzasadniony, a także czy dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych, czy nie popełniono oczywistych błędów w ocenie oraz nie nadużyto władzy.

(por. pkt 44)

4. W ramach oceny zgodności koncentracji ze wspólnym rynkiem Komisja ma obowiązek zbadania, w szczególności na podstawie art. 2 rozporządzenia nr 4064/89 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw, skutków takiej koncentracji dla konkurencji na rynkach, na których istnieje ryzyko stworzenia lub umocnienia pozycji dominującej mogącej znacząco utrudniać konkurencję. Jednakże nie da się wykluczyć, że koncentracja może wywołać takie skutki na rynkach, na których działalność stron danej koncentracji nie zachodzi na siebie. Chociaż ocena konkurencji dokonywana jest przez Komisję częściowo pod wpływem obaw wyrażonych przez podmioty trzecie z którymi konsultowano się w ramach postępowania administracyjnego, Komisja jest zobowiązana, nawet w braku jakiejkolwiek wyraźnej sugestii ze strony wspomnianych podmiotów trzecich, lecz w świetle wiarygodnych przesłanek, do ustalenia problemów w zakresie konkurencji wywołanych przez koncentrację na wszystkich rynkach, na które koncentracja ta może mieć wpływ.

Jednakże w sytuacji gdy Komisji zarzuca się nieuwzględnienie ewentualnego problemu w zakresie konkurencji na rynkach, na których działalność stron danej koncentracji nie zachodzi na siebie, strona skarżąca musi wskazać wiarygodne przesłanki dowodzące w konkretny sposób istnienia problemu w zakresie konkurencji, który z powodu swojego wpływu powinien zostać zbadany przez Komisję. W celu spełnienia tego wymogu strona skarżąca powinna określić dane rynki, opisać sytuację konkurencyjną w przypadku nieprzeprowadzenia koncentracji i wskazać prawdopodobne skutki danej koncentracji, mając na uwadze sytuację konkurencyjną na tych rynkach.

W tym kontekście niewystarczające są zarzuty skarżącego, który poprzestaje na stwierdzeniu, że Komisja niesłusznie zawęziła swoją ocenę konkurencji do rynków, na których działalność stron koncentracji zachodzi na siebie bezpośrednio i pośrednio, nie uzasadniając swojej argumentacji, a zwłaszcza bez jasnego określenia rynków, na których działalność stron koncentracji nie zachodzi na siebie, a których w związku z tym powinno było dotyczyć badanie.

(por. pkt 63–68)

5. Przy kontroli koncentracji nie chodzi o zakaz uzyskiwania wskutek takiej koncentracji korzyści z punktu widzenia konkurencji, z których mogą skorzystać konsumenci, lecz o zapobiegnięcie stworzeniu lub umocnieniu pozycji dominującej danego przedsiębiorstwa, których konsekwencją byłoby znaczące utrudnienie skutecznej konkurencji na wspólnym rynku. Możliwość oferowania konsumentom wskutek danej koncentracji usług po niższej cenie może być ewentualną wskazówką stworzenia lub umocnienia pozycji dominującej tylko w ograniczonej liczbie przypadków, przykładowo w sytuacji, gdyby podmiot powstały w wyniku połączenia miał zamiar lub możliwość stosowania drapieżnych cen.

(por. pkt 72)

6. Z pkt 13 komunikatu Komisji w sprawie definicji rynku właściwego do celów wspólnotowego prawa konkurencji wynika, że przedsiębiorstwa podlegają trzem głównym źródłom ograniczania konkurencji: substytucyjności popytu, substytucyjności podaży oraz potencjalnej konkurencji. Z gospodarczego punktu widzenia dla zdefiniowania rynku właściwego substytucyjność popytu stanowi najbardziej bezpośrednią oraz skuteczną siłę dyscyplinującą działającą na dostawców danego produktu, w szczególności w odniesieniu do ich decyzji w sprawie ustalania cen. Substytucyjność musi być zatem rozważana nie tylko z punktu widzenia podaży, lecz również popytu, który jest w zasadzie najskuteczniejszym kryterium oceny.

Jeśli chodzi o substytucyjność popytu, elementem rozstrzygającym dla oceny substytucyjności geograficznej dwóch portów lotniczych nie jest odległość dzieląca główny punkt wyjściowy od każdego z nich, lecz czas konieczny na dotarcie do nich z tego punktu. W konsekwencji jeśli czas dojazdu do wspomnianych dwóch portów lotniczych jest porównywalny, Komisja może – nie popełniając błędu w ocenie – uznać substytucyjność tych dwóch portów lotniczych ze względu na to, że dla konsumentów w związku z tym obojętne jest, do którego z tych dwóch portów lotniczych udadzą się w celu odbycia podróży lotniczej i z którego z nich dostaną się do centrum miasta.

Ponadto w celu zbadania substytucyjności dwóch portów lotniczych Komisja musi uwzględnić całość popytu, to znaczy włączając pasażerów, dla których ważne są względy czasowe, jak i tych, dla których są one nieważne, bowiem klienci, dla których nieważne są względy czasowe, mają inne wymagania w związku z ich większą elastycznością. Jednakże o ile Komisja mogła uznać, że dla wielu klientów biznesowych dwa porty lotnicze nie są substytucyjne, ponieważ jeden z nich oferuje mniejszą liczbę połączeń, i o ile te szczególne oczekiwania klientów biznesowych doprowadziły ją do uznania, że istniały „podrynki”, w zależności od tego, czy dla pasażerów ważne były względy czasowe, czy nie – o tyle względy te, właściwe niektórym klientom biznesowym, którzy reprezentują tylko część popytu, nie mogą podważyć ustaleń w kwestii substytucyjności.

W odniesieniu do substytucyjności podaży dwóch portów lotniczych, a zwłaszcza do oferty przedstawionej konsumentom przez przewoźników lotniczych z jednego z nich, mniejsze znaczenie mają względy dotyczące, po pierwsze, rodzajów lotów oferowanych w portach lotniczych w zależności od specyfiki ich infrastruktury, a po drugie, cech charakterystycznych właściwych obu portom lotniczym. Dlatego właśnie choć substytucyjność może być oceniana odmiennie, w szczególności dla tanich przewoźników lotniczych, dla których istotna jest możliwość wyboru portu lotniczego w celu obniżenia kosztów, skoro stosowane opłaty lotniskowe mogą różnić się w poszczególnych portach lotniczych, Komisja może – nie popełniając błędu w ocenie – dokonać całościowej oceny w celu uznania substytucyjności dwóch portów lotniczych z uwzględnieniem, obok innych kryteriów, handlowej specyfiki właściwej tanim przewoźnikom.

(por. pkt 99–104, 107–109)

7. W ramach oceny zgodności koncentracji ze wspólnym rynkiem badanie warunków konkurencji opiera się nie tylko na rzeczywistej konkurencji między przedsiębiorstwami już obecnymi na rynku właściwym, lecz także na konkurencji potencjalnej, tak aby stwierdzić, czy uwzględniając strukturę rynku i kontekst gospodarczy i prawny regulujący jego funkcjonowanie, istnieją rzeczywiste i konkretne możliwości, by przedsiębiorstwa, których dotyczy koncentracja, mogły ze sobą konkurować lub by na rynek właściwy mógł wejść nowy uczestnik i konkurować z już działającymi na nim przedsiębiorstwami.

(por. pkt 116)

8. Komisja dysponuje szerokim zakresem swobodnego uznania w celu dokonania oceny konieczności podjęcia przez przedsiębiorstwo zobowiązań mających na celu rozproszenie poważnych wątpliwości dotyczących koncentracji. Wynika z tego, że do Sądu nie należy zastępowanie oceny Komisji własną oceną, a jego kontrola jest ograniczona do zbadania, czy Komisja nie popełniła oczywistego błędu w ocenie. W szczególności zarzucane nieuwzględnienie zobowiązań zaproponowanych przez konkurencyjne przedsiębiorstwo, które uczestniczyło w badaniu, samo w sobie nie powoduje wadliwości decyzji z powodu oczywistego błędu w ocenie, a okoliczność, że inne zobowiązania również mogły być zaakceptowane, nawet gdyby były korzystniejsze dla konkurencji, nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności tej decyzji, o ile Komisja mogła rozsądnie przyjąć, że zobowiązania zawarte w decyzji pozwalały rozproszyć poważne wątpliwości.

W ramach wykonywania kontroli sądowej Sąd ma obowiązek uwzględnić szczególny cel zobowiązań podejmowanych w fazie I, których celem nie jest, w przeciwieństwie do zobowiązań podejmowanych w fazie II, zapobieżenie powstaniu lub umocnieniu pozycji dominującej, lecz rozproszenie wszystkich poważnych wątpliwości w tej kwestii. W konsekwencji, jeżeli Sąd stoi w obliczu zbadania, czy zobowiązania podjęte w fazie I, przez wzgląd na ich zakres i treść, mogą umożliwić Komisji wydanie decyzji zatwierdzającej bez otwierania fazy II, Sąd ma obowiązek zbadania, czy Komisja mogła uznać, nie popełniając przy tym oczywistego błędu w ocenie, że wspomniane zobowiązania stanowiły bezpośrednią i wystarczającą odpowiedź mogącą jednoznacznie rozproszyć wszystkie poważne wątpliwości.

(por. pkt 128, 129)

9. O ile zgodnie z pkt 17 komunikatu w sprawie środków zaradczych dopuszczalnych na mocy rozporządzeń nr 4064/89 i nr 447/98 może być konieczne – jako że byłby to jedyny możliwy sposób stworzenia efektywnego podmiotu konkurencyjnego na danych rynkach – uwzględnienie w zbyciu, aby zapewnić prosperujące przedsiębiorstwo, tej części działalności, która dotyczy rynków, na których Komisja nie stwierdziła problemu dla konkurencji, o tyle decyzja o tych środkach powinna być podjęta przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności.

Wynika stąd, że decyzja o zobowiązaniach, po pierwsze, musi być podjęta w świetle problemów w zakresie konkurencji, wywołanych na rynkach oddziaływania, przy założeniu, że jeżeli konkurencję można na tych rynkach zachować, nie jest konieczne, by Komisja rozszerzała zakres obowiązywania zobowiązań na rynki, których problemy te nie dotyczą, zgodnie z zasadą proporcjonalności, a po drugie, nie może być postrzegana jako środek uprzywilejowanego traktowania, bez uzasadnienia względami konkurencji, ewentualnego konkurenta zamierzającego wejść na dany rynek.

(por. pkt 132, 134, 137)

10. Fakt, że strony koncentracji uznanej za zgodną ze wspólnym rynkiem mogą potencjalnie zachować duży udział w rynkach oddziaływania koncentracji, nie może dowodzić popełnienia przez Komisję oczywistego błędu w ocenie, bowiem zaakceptowała ona znaczące zobowiązania odnoszące się do tych rynków, mając świadomość w szczególności, że do wejścia na ten rynek nowe przedsiębiorstwa na rynku będą zachęcone za pomocą środków zaradczych oraz że inne czynniki mogą ograniczyć siłę konkurencyjną podmiotu powstałego w wyniku połączenia.

(por. pkt 175)

11. Zobowiązania dotyczące zachowań nie są ze swej natury niewłaściwe, aby zapobiec stworzeniu lub umocnieniu pozycji dominującej i winny być oceniane w każdym indywidualnym przypadku tak samo jak zobowiązania natury strukturalnej.

(por. pkt 182)

12. Zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 4064/89 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw Komisja może zezwolić na koncentrację, jeżeli zobowiązania zaproponowane przez strony pozwalają na usunięcie poważnych wątpliwości co do zgodności tej koncentracji ze wspólnym rynkiem. Rozporządzenie nr 4064/89 ustanawia więc cel, który Komisja ma osiągnąć, lecz pozostawia jej znaczny zakres swobodnego uznania w odniesieniu do formy, jaką mogą przybrać te zobowiązania. Wspomniane rozporządzenie nie wymaga, by strony zgłaszające koncentrację wskazywały nowe przedsiębiorstwo, chociaż wskazanie to może być w niektórych przypadkach konieczne, zwłaszcza jeżeli żaden podmiot konkurencyjny nie przejawia zainteresowania penetracją rynku oddziaływania koncentracji. Wskazanie nazwy nowego przedsiębiorstwa wchodzącego na rynek nie jest jednak wymagane, jeśli w toku postępowania administracyjnego wielu konkurentów wyraziło zainteresowanie wejściem na rynki oddziaływania koncentracji w następstwie zobowiązań zaproponowanych przez strony danej koncentracji.

W tym kontekście bez znaczenia jest okoliczność, że żadne nowe przedsiębiorstwo jeszcze nie weszło na rynki oddziaływania koncentracji w dniu rozprawy Sądu rozpoznającego skargę na decyzję Komisji zezwalającą na tę koncentrację. W istocie zgodność z prawem zaskarżonego danego aktu indywidualnego należy oceniać na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejących w chwili wydania tego aktu.

(por. pkt 197, 198, 203, 206)