Sprawa C‑583/13 P

Deutsche Bahn AG i in.

przeciwko

Komisji Europejskiej

„Odwołanie — Konkurencja — Sektor ruchu kolejowego i świadczenia pomocnicze — Nadużycie pozycji dominującej — Rozporządzenie (WE) nr 1/2003 — Artykuł 20 i art. 28 ust. 1 — Postępowanie administracyjne — Decyzja nakazująca przeprowadzenie kontroli — Uprawnienia kontrolne Komisji — Prawo podstawowe do nienaruszalności miru domowego — Brak uprzedniego zezwolenia sądowego — Skuteczna kontrola sądowa — Przypadkowe wykrycie”

Streszczenie – wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 18 czerwca 2015 r.

Konkurencja — Postępowanie administracyjne — Uprawnienie kontrolne Komisji — Decyzja nakazująca przeprowadzenie kontroli — Obowiązek uzasadnienia — Zakres — Poinformowanie przez Komisję jej urzędników o istnieniu innej wniesionej do niej skargi na dane przedsiębiorstwo — Brak odniesienia do owej skargi w decyzji w sprawie kontroli — Naruszenie obowiązku uzasadnienia i prawa do obrony

Konkurencja — Postępowanie administracyjne — Uprawnienie kontrolne Komisji — Brak uprzedniego zezwolenia sądowego — Naruszenie prawa do skutecznej ochrony sądowej — Brak — Kontrola sądowa a posteriori zgodności z prawem decyzji w sprawie kontroli — Zakres

Konkurencja — Postępowanie administracyjne — Uprawnienie kontrolne Komisji — Brak uprzedniego zezwolenia sądowego — Naruszenie prawa do nienaruszalności miru domowego — Brak — Następcza kontrola sądowa zgodności z prawem decyzji w sprawie kontroli — Podstawowa gwarancja

Uprawnienia kontrolne przysługujące Komisji na mocy art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 ograniczają się do tego, iż jej urzędnicy mają w szczególności możliwość wejścia do wskazanych przez siebie pomieszczeń, uzyskania i skopiowania żądanych dokumentów oraz możliwość zajrzenia do wskazanych mebli. Ponadto zgodnie z art. 20 ust. 6 i 7 rozporządzenia nr 1/2003 wniosek o wydanie zezwolenia przez organ sądowy należy złożyć wówczas, gdy w przypadku sprzeciwu zainteresowanego przedsiębiorstwa wobec kontroli dane państwo członkowskie udziela koniecznej pomocy, tam gdzie to stosowne występując o pomoc policji lub równoważnej jej władzy egzekwującej prawo, aby umożliwić przeprowadzenie kontroli, oraz gdy wydanie takiego zezwolenia jest wymagane przez prawo krajowe. O zgodę taką można wystąpić jako o środek zapobiegawczy. W art. 20 ust. 8 tego rozporządzenia wyjaśniono ponadto, że sprawdzając, czy przewidziane środki przymusu nie są arbitralne ani nadmiernie uciążliwe w stosunku do przedmiotu kontroli, sąd krajowy nie może podważać samej konieczności jej przeprowadzenia. Zgodnie z tym samym przepisem legalność decyzji w sprawie kontroli może być badana jedynie przez Trybunał Sprawiedliwości. Zatem brak uprzedniego zezwolenia sądowego jako taki nie może pociągać za sobą niezgodności środka kontrolnego z prawem. W tym względzie istnienie następczej kontroli sądowej umożliwia zrekompensowanie braku uprzedniej zgody organu sądowego i stanowi podstawową gwarancję służącą zapewnieniu zgodności danego środka kontrolnego z art. 8 europejskiej konwencji praw człowieka. Taki właśnie przypadek zachodzi w ramach systemu wprowadzonego w życie w obrębie Unii Europejskiej, gdyż z art. 20 ust. 8 rozporządzenia nr 1/2003 wyraźnie wynika, że Trybunałowi Sprawiedliwości przysługuje uprawnienie do sprawowania kontroli legalności wydanej przez Komisję decyzji w sprawie kontroli. Wspomniana kontrola wiąże się z tym, że sąd Unii dokonuje, na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę skarżącą na poparcie swych zarzutów, kontroli całościowej, czyli takiej, która obejmuje zarówno kwestie prawne, jak i kwestie faktyczne. (por. pkt 23–25, 32–34)

W ramach decyzji w sprawie kontroli przyjętej przez Komisję na podstawie art. 20 ust. 4 rozporządzenia nr 1/2003 brak uprzedniej kontroli sądowej nie stanowi naruszenia chronionego przez art. 6 ust. 1 europejskiej konwencji praw człowieka prawa podstawowego do skutecznego środka prawnego przed sądem. W istocie znaczenie ma intensywność kontroli, w tym całokształt wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych oraz umożliwienie odpowiedniej korekty w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, a nie – moment, w którym jest ona przeprowadzana. Tymczasem sąd Unii, orzekając w sprawie skargi o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie kontroli, dokonuje sądowej kontroli z punktu widzenia zarówno prawa, jak i okoliczności faktycznych, i ma kompetencje do oceny dowodów i stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Ponadto przedsiębiorstwa, do których skierowana została decyzja w sprawie kontroli, mają możliwość zakwestionowania jej zgodności z prawem, a takie postępowanie sądowe może zostać wszczęte natychmiast po powzięciu wiadomości o wydaniu tej decyzji, efektem czego nie ma potrzeby czekać z wniesieniem do sądu Unii skargi o stwierdzenie nieważności aż do czasu przyjęcia przez Komisję decyzji końcowej dotyczącej podejrzewanego naruszenia reguł konkurencji. Wreszcie stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie kontroli lub stwierdzenie nieprawidłowości w przeprowadzaniu środków kontrolnych skutkuje niemożnością wykorzystania przez Komisję zebranych w ten sposób informacji do celów postępowania w sprawie naruszenia. (por. pkt 41, 42, 44–46)