Keywords

Summary



Keywords

1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Skarga państw członkowskich

(art. 263 TFUE)

2. Środowisko naturalne – Zanieczyszczenie powietrza – Dyrektywa 2003/87 – Krajowy plan rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (KPRU) – Notyfikacja przez państwo członkowskie – Uprawnienia kontrolne Komisji – Zakres – Charakter prawny decyzji Komisji

(dyrektywa 2003/87 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 9 ust. 3)

3. Środowisko naturalne – Zanieczyszczenie powietrza – Dyrektywa 2003/87 – Krajowy plan rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (KPRU) – Notyfikacja przez państwo członkowskie – Pojęcie

(dyrektywa 2003/87 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 9 ust. 3)

4. Akty instytucji – Domniemanie ważności – Akt nieistniejący – Pojęcie

(art. 288 TFUE)

Summary

1. Uprawnienie do zakwestionowania legalności decyzji Komisji w drodze skargi o stwierdzenie nieważności przysługuje wszystkim państwom członkowskim, przy czym wykonanie tego prawa nie wymaga udowodnienia interesu prawnego. Państwo członkowskie nie musi więc wykazywać, że zaskarżany przez nie akt Komisji wywołuje względem niego skutki prawne, aby jego skarga była dopuszczalna. Interes prawny dotyczy jedynie skarg wnoszonych przez osoby fizyczne lub prawne, a nie skarg instytucji Unii lub państw członkowskich.

Ponadto pojęcie interesu prawnego nie może być mylone z pojęciem aktu zaskarżalnego, zgodnie z którym akt powinien mieć na celu wywołanie skutków prawnych, które mogą być niekorzystne, aby mógł być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności, co należy określić, skupiając się na jego istocie.

Decyzja Komisji w sprawie zmiany krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (KPRU) notyfikowanego przez państwo członkowskie wywołuje, zważywszy na jej istotę, tego rodzaju skutki prawne.

(por. pkt 33, 34)

2. Dokonana wcześniej przez Komisję na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 ustanawiającej system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę 96/61 kontrola niekoniecznie prowadzi do wydania decyzji przez Komisję. O ile Komisja ma z pewnością, w następstwie notyfikowania krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (KPRU) obowiązek wnikliwej i bezstronnej oceny zgodności tego KPRU z kryteriami załącznika III i z przepisami art. 10 dyrektywy 2003/87, o tyle z wyrażenia „może odrzucić” wynika, że Komisja dysponuje pewnym zakresem uznania w tym względzie. Wynika stąd ponadto, że jeżeli w okresie trzech miesięcy następujących po notyfikacji KPRU przez państwo członkowskie Komisja nie uczyni użytku z tego prawa, państwo członkowskie może co do zasady wykonać wspomniany KPRU zgodnie z przesłankami określonymi w art. 11 i nast. dyrektywy 2003/87, bez konieczności uzyskania zgody Komisji. I tak postępowanie w sprawie badania KPRU nie musi zakończyć się koniecznie wydaniem formalnej decyzji, w szczególności w sytuacji, w której państwo członkowskie wprowadza w trakcie tego postępowania wszelkie wymagane zmiany.

Komisja może być natomiast zmuszona uczynić użytek ze swych uprawnień decyzyjnych, zgodnie z art. 9 ust. 3 zdanie drugie dyrektywy 2003/87, w sytuacji gdy państwo członkowskie wstrzymuje się lub odmawia wprowadzenia zmian w swym KPRU przed upływem terminu trzech miesięcy, mimo podniesionych zastrzeżeń. W przypadku braku takiej decyzji Komisji o odrzuceniu KPRU notyfikowany KPRU staje się bowiem ostateczny i korzysta z domniemania zgodności z prawem pozwalającego państwu członkowskiemu na jego wykonanie.

Zmiany, które mają miejsce w trakcie następnego etapu badania KPRU, mianowicie w następstwie zgłoszenia przez Komisję zastrzeżeń wobec notyfikowanego KPRU lub niektórych jego aspektów, mają właśnie na celu rozwianie zastrzeżeń sformułowanych początkowo przez Komisję w zakresie ich zgodności z kryteriami załącznika III i z przepisami art. 10 dyrektywy 2003/87. Stąd też przyjęcie zmian przez Komisję jest wyłącznie konsekwencją zastrzeżeń początkowo sformułowanych przez Komisję w ramach jej prawa do kontroli i ograniczonego prawa do odrzucenia KPRU, na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, a nie wyrazem ogólnego prawa Komisji do zatwierdzenia KPRU. W dodatku przyjęcie przez Komisję zmian wprowadzonych do KPRU nie musi być przedmiotem formalnej decyzji wydanej przez tę instytucję. Przeciwnie, po pierwsze, tego rodzaju wykładnia sprzeciwiałaby się zasadzie, zgodnie z którą Komisja nie dysponuje ogólnym prawem do zatwierdzenia KPRU. Po drugie, nie zgadzałaby się z systematyką art. 9 ust. 3 zdanie trzecie dyrektywy 2003/87, który dotyczy wyłącznie decyzji o odrzuceniu i decyzji o przyjęciu KPRU.

(por. pkt 47, 48)

3. Postępowanie wszczęte na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 ustanawiającej system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę 96/61 – poza umożliwieniem Komisji przeprowadzenia uprzedniej kontroli zmierza do zapewnienia państwom członkowskim pewności prawa, a w szczególności umożliwienia im szybkiego podjęcia, w krótkich terminach, decyzji co do sposobu, w jaki mogą one rozdzielić uprawnienia do emisji i zarządzać systemem handlu uprawnieniami na podstawie swoich krajowych planów rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (KPRU) w danym okresie rozliczeniowym. Mając na względzie ograniczony czas trwania tego okresu, który wynosi trzy lub pięć lat (art. 11 dyrektywy 2003/87), zarówno Komisja, jak i państwa członkowskie mają uzasadniony interes w tym, by każdy spór dotyczący treści KPRU został szybko rozstrzygnięty, a także w tym, by wspomniany KPRU nie był narażony, w całym okresie jego obowiązywania, na ryzyko zakwestionowania przez Komisję.

Powyższe rozważania mają zastosowanie do wszystkich KPRU, bez względu na to, czy chodzi o wersję notyfikowaną po raz pierwszy, czy wersję będącą wynikiem rewizji i notyfikowaną po tym fakcie. Ponadto obowiązek Komisji przeprowadzenia w następstwie notyfikowania KPRU, będącego wynikiem rewizji, szybkiej i skutecznej kontroli jest tym istotniejszy, jeżeli kontrola ta została wcześniej poprzedzona pierwszym etapem badania pierwszego KPRU, który doprowadził, jak w niniejszym przypadku, do wydania decyzji o jego odrzuceniu, a następnie do jego zmian. Teza Komisji, że ma ona prawo zbadać zaproponowane zmiany w KPRU, lub sam KPRU będący wynikiem rewizji, nie będąc związaną terminem trzech miesięcy, o którym mowa w art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87, może podważyć cel kontroli szybkiej i skutecznej, jak i pewność prawa, do którego państwo członkowskie notyfikujące KPRU ma prawo, aby móc rozdzielić uprawnienia do emisji instalacjom znajdującym się na swym terytorium przed rozpoczęciem okresu rozliczeniowego, zgodnie z art. 11 tej dyrektyw.

W konsekwencji pojęcie notyfikacji w rozumieniu art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 dotyczy zarówno pierwszej notyfikacji, jak i późniejszej notyfikacji różnych wersji KPRU, z tym skutkiem, że każda z tych notyfikacji rozpoczyna bieg nowego terminu trzech miesięcy.

(por. pkt 54, 55, 57)

4. Brak proceduralny polegający na naruszeniu terminu trzech miesięcy, w rozumieniu art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 ustanawiającej system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę 96/61 nie jest tak poważny i oczywisty, by uzasadniać uznanie zaskarżonej decyzji za nieistniejącą. Akty instytucji, nawet te wadliwe, korzystają z domniemania ważności i wywołują skutki prawne do czasu ich cofnięcia lub stwierdzenia nieważności w wyniku skargi o stwierdzenie nieważności, pytania prejudycjalnego lub zarzutu niezgodności z prawem.

W ramach badania na podstawie art. 9 ust. 3 dyrektywy 2003/87 i mając na względzie jego cechy szczególne, niezgodność z prawem polegająca na wydaniu po terminie zaskarżonej decyzji nie może powodować uznania tejże decyzji za nieistniejącą, ponieważ tego rodzaju kwalifikacja winna, z uwagi na podstawową zasadę pewności prawa, zostać zarezerwowana dla prawdziwie wyjątkowych przypadków.

(por. pkt 61)