Postanowienie Trybunału (pierwsza izba) z dnia 3 lipca 2019 r. –

Bankia

(sprawa C‑92/16) ( 1 )

Odesłanie prejudycjalne – Ochrona konsumentów – Dyrektywa 93/13/EWG – Artykuły 6 i 7 – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Zawarty w umowie warunek dotyczący natychmiastowej wymagalności kredytu hipotecznego – Artykuł 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Pytanie identyczne z pytaniem, w którego przedmiocie Trybunał już orzekał lub na które odpowiedź można w sposób jednoznaczny wywieść z orzecznictwa – Stwierdzenie częściowego nieuczciwego charakteru warunku – Uprawnienia sądu krajowego w przypadku warunku uznanego za „nieuczciwy” – Zastąpienie nieuczciwego warunku w umowie przepisem prawa krajowego – Artykuł 53 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Pytanie oczywiście niedopuszczalne

1. Pytania prejudycjalne – Dopuszczalność – Pytania zadane bez wystarczającego wyjaśnienia kontekstu faktycznego i prawnego oraz przyczyn uzasadniających potrzebę udzielenia odpowiedzi na pytania prejudycjalne – Pytania zadane w kontekście wykluczającym użyteczną odpowiedź – Oczywista niedopuszczalność (art. 267 TFUE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 23; regulamin postępowania przed Trybunałem, art. 53 § 2, art. 94) (zob. pkt 30–38)

2. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Cel (dyrektywa Rady 93/13) (zob. pkt 40)

3. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Nieuczciwy warunek w rozumieniu art. 3 – Ocena przez sąd krajowy nieuczciwego charakteru – Kryteria (dyrektywa Rady 93/13, motyw 16, art. 3 ust. 1, art. 5) (zob. pkt 41)

4. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Stwierdzenie nieuczciwego charakteru warunku – Zakres – Uregulowanie krajowe pozwalające sądowi krajowemu stwierdzającemu nieważność nieuczciwego warunku w umowie, na zmianę treści owego warunku – Niedopuszczalność (dyrektywa Rady 93/13, art. 6 ust. 1) (zob. pkt 44, 45)

5. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Stwierdzenie nieuczciwego charakteru warunku – Zakres – Uregulowanie krajowe pozwalające sądowi krajowemu stwierdzającemu nieważność nieuczciwego warunku w umowie, na zastąpienie go przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym – Dopuszczalność (dyrektywa Rady 93/13, art. 6 ust. 1) (zob. pkt 46–48)

6. Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Stwierdzenie częściowego nieuczciwego charakteru warunku – Zakres – Utrzymanie w mocy nie nieuczciwej części warunku, pociągające za sobą zmianę jego treści – Niedopuszczalność – Zastąpienie przez sąd krajowy nieuczciwego warunku w umowie przepisem prawa krajowego – Dopuszczalność – Przesłanki (dyrektywa Rady 93/13, art. 6 i 7) (zob. pkt 49–54; sentencja)

Sentencja

Artykuły 6 i 7 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one temu, by zawarty w umowie warunek dotyczący natychmiastowej wymagalności kredytu hipotecznego, uznany za nieuczciwy, został utrzymany w mocy w części, poprzez usunięcie przez sąd krajowy elementów powodujących nieuczciwy charakter warunku. Natomiast artykuły te nie sprzeciwiają się temu, by sąd krajowy zaradził unieważnieniu takiego nieuczciwego warunku, którego brzmienie odzwierciedla obowiązujący przepis ustawowy mający zastosowanie w przypadku porozumienia stron, poprzez zastąpienie go nowym brzmieniem tego przepisu ustawowego wprowadzonym po zawarciu umowy, w wypadku gdy dana umowa nie może istnieć w wypadku usunięcia tego nieuczciwego warunku i gdy unieważnienie tej umowy w całości naraża konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje.

( 1 ) Dz.U. C 156 z 2.5.2016.