OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

MELCHIORA WATHELETA

przedstawiona w dniu 7 maja 2015 r. ( 1 )

Sprawa C‑255/14

Robert Michał Chmielewski

przeciwko

Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Kecskeméti Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság (Węgry)]

„Kontrole środków pieniężnych wwożonych do Unii Europejskiej lub wywożonych z Unii Europejskiej — Rozporządzenie nr 1889/2005 — Naruszenie obowiązku złożenia deklaracji — Proporcjonalność sankcji — Swoboda przepływu kapitału i płatności”

I – Wprowadzenie

1. Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy proporcjonalności grzywny administracyjnej przewidzianej w prawie węgierskim dla ukarania naruszenia obowiązku złożenia deklaracji ustanowionego w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1889/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Wspólnoty lub wywożonych ze Wspólnoty ( 2 ).

II – Ramy prawne

A – Prawo Unii

1. Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

2. W swoim art. 17, zatytułowanym „Prawo własności”, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (zwana dalej „kartą”) ustanawia i chroni prawo własności w ust. 1 w następujący sposób: „Każdy ma prawo do władania, używania, rozporządzania i przekazania w drodze spadku mienia nabytego zgodnie z prawem. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za słusznym odszkodowaniem za jej utratę wypłaconym we właściwym terminie. Korzystanie z mienia może podlegać regulacji ustawowej w zakresie, w jakim jest to konieczne ze względu na interes ogólny”.

2. Rozporządzenie nr 1889/2005

3. Zgodnie z art. 1 ust. 1 zatytułowanym „Cel”: „Niniejsze rozporządzenie uzupełnia przepisy dyrektywy 91/308/EWG dotyczące transakcji dokonywanych przez instytucje finansowe i kredytowe oraz określone grupy zawodowe, poprzez ustanowienie zharmonizowanych przepisów dotyczących kontroli, przez właściwe organy, środków pieniężnych wwożonych do [Unii Europejskiej] lub wywożonych z [Unii Europejskiej]”.

4. Artykuł 3 tego rozporządzenia, zatytułowany „Obowiązek złożenia deklaracji” przewiduje co następuje: „1. Każda osoba fizyczna wjeżdżająca do [Unii] lub wyjeżdżająca z [Unii] i przewożąca środki pieniężne o wartości 10000 EUR lub wyższej zobowiązana jest zgodnie z niniejszym rozporządzeniem do zgłoszenia tej kwoty właściwym organom państwa członkowskiego, przez które wjeżdża do [Unii] lub wyjeżdża z [Unii]. Obowiązek złożenia deklaracji nie jest spełniony, jeżeli przekazane informacje są nieprawdziwe lub niekompletne. 2. Deklaracja, o której mowa w ust. 1, zawiera dane dotyczące: […] e) pochodzenia i zamierzonego celu przeznaczenia środków pieniężnych; […]”.

5. Artykuł 4, zatytułowany „Uprawnienia właściwych organów”, w swoim ust. 2 stanowi: „W przypadku niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji ustanowionego w art. 3 środki pieniężne mogą zostać zatrzymane na mocy decyzji administracyjnej na warunkach określonych w przepisach krajowych”.

6. Artykuł 6, zatytułowany „Wymiana informacji”, ma następujące brzmienie: „1. Jeżeli istnieją przesłanki wskazujące, że środki pieniężne związane są z działaniami sprzecznymi z prawem, o których mowa w dyrektywie 91/308/EWG, powiązanymi z przepływem środków pieniężnych, informacje uzyskane na podstawie deklaracji przewidzianej w art. 3 lub w wyniku kontroli, o której mowa w art. 4, mogą zostać przekazane właściwym organom w innych państwach członkowskich. Rozporządzenie (WE) nr 515/97 stosuje się odpowiednio. 2. Jeżeli istnieją przesłanki wskazujące, że środki pieniężne obejmują korzyści pochodzące z oszustwa lub są związane z jakimikolwiek innymi działaniami sprzecznymi z prawem mającymi niekorzystny wpływ na interesy finansowe Wspólnoty, informacje te przekazywane są także Komisji”.

7. Artykuł 7, zatytułowany „Wymiana informacji z państwami trzecimi”, stanowi: „Państwa członkowskie lub Komisja mogą w ramach wzajemnej pomocy administracyjnej przekazywać informacje uzyskane na podstawie niniejszego rozporządzenia państwu trzeciemu, pod warunkiem udzielenia zgody przez właściwe organy, które uzyskały te informacje zgodnie z art. 3 lub 4, oraz zgodnie z odpowiednimi przepisami krajowymi i wspólnotowymi dotyczącymi przekazywania danych osobowych państwom trzecim. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o takiej wymianie informacji, jeżeli są one szczególnie istotne dla wykonania niniejszego rozporządzenia”.

8. Artykuł 9, zatytułowany „Sankcje”, w swoim ust. 1 przewiduje co następuje: „Każde państwo członkowskie wprowadza sankcje, które stosuje się w przypadku niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji ustanowionego w art. 3. Sankcje te są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające”.

B – Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

9. Zgodnie z art. 1 protokołu nr 1 do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. zatytułowanym „Ochrona własności”: „Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z podstawowymi zasadami prawa międzynarodowego. Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa państwa do wydawania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym lub w celu zabezpieczenia uiszczania podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych”.

C – Prawo węgierskie

10. Artykuł 2 ustawy nr XLVIII z 2007 r. stanowi: „1. Obowiązek złożenia deklaracji, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia [nr 1889/2005] wykonuje się na piśmie. 2. W deklaracji należy wskazać pełne imię i nazwisko oraz adres właściciela środków pieniężnych zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. b) rozporządzenia [nr 1889/2005], pełne imię i nazwisko oraz adres odbiorcy środków pieniężnych zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. c) [tego] rozporządzenia, a także stosowany środek transportu, a w przypadku pojazdów samochodowych, numer rejestracyjny, zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. g) [tego] rozporządzenia. […]”.

11. Artykuł 5/A ustawy nr XLVIII z 2007 r. stanowi, co następuje: „Zgodnie z art. 9 rozporządzenia nr 1889/2005 r. osoba fizyczna, która wkroczy na terytorium [Unii] lub z niego wyjedzie bez spełnienia obowiązku złożenia deklaracji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia [nr 1889/2005] w związku ze środkami pieniężnymi, które przewozi i które zostały określone w art. 2 ust. 2 rozporządzenia [nr 1889/2005], lub osoba, która wykona ten obowiązek w sposób nieprawidłowy lub niepełny, podlega określonej w forintach grzywnie płatnej in situ, odpowiadającej: a) 10% kwoty znajdującej się w jej posiadaniu, w przypadku, gdy kwota środków pieniężnych wynosi 10000 EUR lub więcej, o ile nie przekracza 20000 EUR; b) 40% kwoty znajdującej się w jej posiadaniu, w przypadku, gdy kwota środków pieniężnych wynosi 20000 EUR lub więcej, o ile nie przekracza 50000 EUR; c) 60% kwoty znajdującej się w jej posiadaniu, w przypadku, gdy kwota środków pieniężnych przekracza 50000 EUR”.

III – Spór w postępowaniu głównym i pytania prejudycjalne

12. W dniu 9 sierpnia 2012 r. R. Chmielewski wjechał z Serbii na terytorium Węgier bez złożenia deklaracji o kwocie środków pieniężnych, które przewoził, a mianowicie kwocie odpowiadającej ogółem 147492 EUR, złożonej z 249150 lewów bułgarskich (BGN) (około 127400 EUR), 30000 lirów tureckich (TRY) (około 6500 EUR) i 29394 lejów rumuńskich (RON) (około 13600 EUR).

13. Według Komisji podczas kontroli R. Chmielewski oświadczył urzędnikom celnym, że posiadał tę znaczną kwotę środków pieniężnych, ponieważ zamierzał kupić dom w Bułgarii, ale wracał do Polski bez zrealizowania tego zamiaru.

14. Na rozprawie Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága (generalna dyrekcja kontroli celnej i finansowej w Dél-alföld) poinformowała, że 60% kwoty posiadanej przez R. Chmielewskiego (mianowicie równowartość 24532000 HUF) zostało zatrzymane z tytułu grzywny nałożonej na mocy art. 5/A ust. 1 lit. c) ustawy nr XLVIII z 2007 r. za niedopełnienie obowiązku złożenia deklaracji.

15. Decyzją z dnia 4 października 2013 r. Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága odrzuciła wniosek R. Chmielewskiego o zwolnienie go z grzywny w uwzględnieniu jego sytuacji osobistej, na którą się powoływał i utrzymała w mocy grzywnę administracyjną w wysokości 24532000 HUF, która została na niego nałożona przez urzędników celnych, ponieważ nie złożywszy deklaracji co do przedmiotowej kwoty w chwili jego wjazdu na terytorium Unii nie dochował on obowiązku nałożonego na niego w rozporządzeniu nr 1889/2005 i w ustawie nr XLVIII z 2007 r.

16. R. Chmielewski zaskarżył tę decyzję do Kecskeméti Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság (sądu ds. administracyjnych i pracy w Kecskemét) zarzucając w szczególności, że przepisy ustawy nr XLVIII z 2007 r. są sprzeczne z prawem Unii.

17. W powyższych okolicznościach Kecskeméti Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság postanowił zawiesić postępowanie i przedłożyć Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne: „1) Czy kwota grzywny administracyjnej nałożona na podstawie art. 5/A ustawy XLVIII z 2007 w sprawie wykonania rozporządzenia [nr 1889/2005] spełnia wymóg zawarty w art. 9 ust. 1 [tego] rozporządzenia, zgodnie z którym sankcje ustanowione przez prawo krajowe powinny być skuteczne, odstraszające i jednocześnie proporcjonalne […] do popełnionego naruszenia prawa i do zamierzonego przez to rozporządzenie celu? 2) Czy art. 5/A ustawy [nr XLVIII z 2007 r.] w związku z kwotą ustanowionych przez niego grzywien nie narusza zakazu ukrytych ograniczeń […] swobodnego przepływu kapitału ustanowionego w Traktacie o Unii Europejskiej i art. 65 ust. 3 [TFUE]?”.

IV – Postępowanie przed Trybunałem

18. Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do Trybunału w dniu 27 maja 2014 r. Uwagi na piśmie przedstawiły rządy węgierski, belgijski, hiszpański i włoski, a także Komisja Europejska.

19. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 18 marca 2015 r., uwagi ustne przedstawili Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága, która nie złożyła uwag na piśmie, rządy węgierski, belgijski i hiszpański, a także Komisja Europejska.

V – Analiza

A – Uwagi wstępne

20. Jakkolwiek ze względu na swobodę przepływu kapitału zagwarantowaną w art. 63 i następnych TFUE, prawo Unii nie zakazuje międzynarodowego transferu środków pieniężnych, Trybunał orzekł już, że ta swoboda przepływu kapitału nie sprzeciwia się temu, aby wywóz monet, banknotów lub czeków na okaziciela podlegał wcześniejszemu zgłoszeniu ( 3 ). Ta reguła zawarta została również w uregulowaniach unijnych o tym samym przedmiocie, takich jak rozporządzenie nr 1889/2005, a w szczególności jego art. 3.

21. W konsekwencji pytanie dotyczące sankcji przewidzianej w prawie węgierskim może zostać przeanalizowane w świetle zarówno art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1889/2005, jak też art. 65 ust. 3 TFUE, zakazującego ukrytych ograniczeń swobody przepływu kapitału.

22. Zgodnie z propozycją Komisji zawartą w jej uwagach na piśmie, zbadam te dwa pytania łącznie,

B – Argumenty stron

23. Strony postępowania przed Trybunałem zgadzają się, że sankcje przewidziane w art. 5/A ust. 1 ustawy nr XLVIII z 2007 r. są skuteczne i odstraszające w rozumieniu art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1889/2005. Jednak w przeciwieństwie do rządów węgierskiego, belgijskiego, hiszpańskiego i włoskiego, które uważają, że sankcje te są również proporcjonalne, Komisja jest zdania, iż sankcje przewidziane w pkt b) i c) tego przepisu, mianowicie 40% za niezgłoszoną kwotę pomiędzy 20000 a 50000 EUR i 60% za taką kwotę przekraczającą 50000 EUR, nie czynią zadość zasadzie proporcjonalności.

24. Według Komisji dysproporcja wynika po pierwsze z okoliczności, że art. 5/A ust. 1 ustawy nr XLVIII z 2007 r. nie pozostawia organowi administracji, ani sądowi krajowemu swobody oceny pozwalającej na uwzględnienie szczególnych okoliczności każdego przypadku przy ustalaniu kwoty grzywny oraz z po drugie, iż przepis ten przewiduje kwoty wygórowane do tego stopnia, że wydaje się zakładać złe intencje sprawcy danego naruszenia administracyjnego.

25. Rządy węgierski, belgijski, hiszpański i włoski wysnuwają natomiast wniosek o proporcjonalności systemu sankcji wprowadzonego przez art. 5/A ust. 1 ustawy nr XLVIII z 2007 r. z jego skutecznego i odstraszającego charakteru, a także z progresywności grzywien w zależności od wysokości niezgłoszonych kwot.

C – Ocena

1. Orzecznictwo Trybunału w przedmiocie proporcjonalności sankcji

26. Kwestia proporcjonalności sankcji w przypadku nieprzestrzegania prawa Unii była już przedmiotem wielu wyroków Trybunału.

27. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, „w braku harmonizacji przepisów [Unii] w dziedzinie sankcji z tytułu niedochowania warunków przewidzianych w ramach systemu wprowadzonego przez te przepisy, państwa członkowskie mają kompetencję do dokonania wyboru sankcji, które uznają za odpowiednie. Państwa członkowskie są jednak zobowiązane do wykonywania tej kompetencji z poszanowaniem prawa [Unii] i jego ogólnych zasad, a w konsekwencji z poszanowaniem zasady proporcjonalności” ( 4 ).

28. „Jak bowiem Trybunał wielokrotnie orzekł, przepisy administracyjne lub karne nie powinny wychodzić poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia zamierzonych celów, a wynikająca z procedur kontroli sankcja nie powinna pozostawać w takiej dysproporcji w stosunku do ciężaru naruszenia, by stanowiła ograniczenie ustanowionych w traktacie [FUE] swobód” ( 5 ).

29. Trybunał rzadko jednak wypowiadał się konkretnie w przedmiocie proporcjonalności krajowych sankcji rozpatrywanych w danej sprawie. Zrobił to rzeczywiście w sprawie w której zapadł wyrok Urbán, C‑210/10, EU:C:2012:64, jednak w tej sprawie ukarane naruszenie nie było nadużyciem, ani nie było nawet poważne, podczas gdy kwota grzywny była bardzo wygórowana, co doprowadziło Trybunał do orzeczenia, że grzywna była nieproporcjonalna ( 6 ).

30. Trybunał z reguły powierza badanie proporcjonalności sądowi odsyłającemu udzielając mu użytecznych wskazówek dla prawidłowego przeprowadzenia tego badania ( 7 ).

31. W sprawie leżącej u podstaw wyroku Louloudakis, C‑262/99, EU:C:2001:407, Trybunał orzekł w pkt 69, że „o ile nakaz ścigania i zapobiegania może uzasadniać wprowadzenie przez państwo członkowskie sankcji o określonym stopniu surowości, nie można wykluczyć, że [sankcje te] mogą okazać się nieproporcjonalne i tym samym stanowić ograniczenia tejże swobody [w tym przypadku swobody przepływu osób i towarów], ponieważ obejmują one grzywny ustalane w sposób ryczałtowy na podstawie tylko jednego kryterium pojemności silnika samochodu, bez uwzględnienia stanu jego zużycia, oraz zwiększoną opłatę mogącą osiągnąć aż dziesięciokrotność przedmiotowego podatku. Sankcja oparta na samym tylko kryterium pojemności silnika mogłaby być bowiem nieproporcjonalna w stosunku do powagi naruszenia, w szczególności gdy występuje jednocześnie z inną wysoką sankcją, nałożoną za to samo naruszenie. Podobnie rzecz się przedstawia w przypadku sankcji mogącej osiągnąć wielokrotność przedmiotowego podatku, np. jego dziesięciokrotność”.

32. Trybunał, co logiczne, sam wskazuje rozstrzygnięcie w kwestii kar przewidzianych w prawie Unii bez odsyłania do sądu krajowego.

33. Przykładowo w sprawie zakończonej wyrokiem Billerud Karlsborg i Billerud Skärblacka, C‑203/12, EU:C:2013:664 ( 8 ), Trybunał orzekł, że „ocena proporcjonalności aktu prawa Unii nie może zależeć od wstecznej oceny stopnia jego skuteczności. W sytuacji, gdy ustawodawca Unii jest zmuszony do oszacowania przyszłych skutków wydawanej regulacji, a skutków tych nie można przewidzieć dokładnie, ocenę tego aktu można podważyć tylko wtedy, gdy w świetle informacji, którymi ustawodawca Unii dysponował w chwili wydawania danej regulacji, okaże się ona w oczywisty sposób błędna” ( 9 ).

34. Na tej podstawie Trybunał orzekł, że „kary finansowej z tytułu przekroczenia emisji przewidzianej w dyrektywie 2003/87 nie można uznać za sprzeczną z zasadą proporcjonalności z powodu braku możliwości modyfikacji jej wysokości przez sąd krajowy” ( 10 ). Pragnę zauważyć, że w wyroku Louloudakis, C‑262/99, EU:C:2001:407, Trybunał uznał, że grzywny ustalone w sposób ryczałtowy bez uwzględnienia szeregu kryteriów mogą „okazać się nieproporcjonalne” (zob. pkt 69–71).

35. W wyniku tych rozważań wydaje się, że orzecznictwo Trybunału w przedmiocie proporcjonalności sankcji pozostawiając sądom krajowym zadanie przeprowadzenia tej kontroli opiera się w istocie na konkretnych okolicznościach każdej sprawy, z uwzględnieniem typu i powagi naruszenia, większej lub mniejszej łatwości, z jaką władze mogą przewidzieć skuteczność systemu sankcji, sposobu obliczania sankcji i kryteriów, którym on podlega.

2. Proporcjonalność sankcji z punktu widzenia prawa własności

36. Jak wskazuje Komisja w swoich uwagach na piśmie, grzywny administracyjne stanowiące sankcje za niezłożenie deklaracji środków pieniężnych na granicy były przedmiotem badania przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w świetle art. 1 protokołu nr 1 do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

37. Moim zdaniem również niniejszą sprawę należy zbadać z punktu widzenia prawa własności zawartego w art. 17 Karty tym bardziej, że rozporządzenie nr 1889/2005 wskazuje w swoim motywie 15, że „nie narusza [ono] praw podstawowych oraz zasad […] zawartych w [Karcie]”, która zgodnie z jej art. 51 ust. 1 znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy państwa członkowskie stosują prawo Unii.

38. Jako, że art. 17 Karty odpowiada art. 1 protokołu nr 1 do rzeczonej Konwencji, orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w tej dziedzinie może być użyteczne w niniejszej sprawie z uwzględnieniem okoliczności, że Karta dopuszcza, aby prawo Unii przyznawało „szerszą ochronę” ( 11 ).

39. Europejski Trybunał Praw Człowieka rozpoznawał trzy sprawy o niemal identycznym stanie faktycznym, co niniejsza sprawa: Ismayilov przeciwko Rosji ( 12 ), Grifhorst przeciwko Francji ( 13 ) i Moon przeciwko Francji ( 14 ).

a) Sprawa Ismayilov przeciwko Rosji

40. W dniu 17 listopada 2002 r. A. Ismayilov, będący narodowości azerskiej, przybył do Moskwy mając przy sobie 21348 USD, co odpowiadało cenie sprzedaży domu położonego w Baku (Azerbejdżan), który odziedziczył po swojej matce. Złożył on jednak wobec urzędników celnych deklarację, że ma przy sobie jedynie 48 USD podczas, gdy według rosyjskiego prawa każda kwota wyższa od 10000 USD powinna zostać zgłoszona. Podczas kontroli, która się później odbyła, pozostałą kwotę znaleziono w jego bagażu. Został on więc oskarżony o przemyt, a przedmiotowa kwota została zatrzymana jako środek dowodowy. Adil Ismayilov został skazany na karę ograniczenia wolności, zaś sądy rosyjskie przekazały przedmiotową kwotę organom celnym, które ją skonfiskowały.

41. Zdaniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, „ingerencja [w prawo własności], aby mogła zostać uznana za proporcjonalną, powinna odpowiadać powadze stwierdzonego naruszenia, czyli naruszenia obowiązku złożenia deklaracji, a nie powadze ewentualnego naruszenia niestwierdzonego jeszcze na tym etapie, takiego jak przestępstwo prania brudnych pieniędzy lub oszustwo podatkowe” ( 15 ).

42. Europejski Trybunał Praw Człowieka dodał, że konfiskata nie stanowi odszkodowania za finansową szkodę poniesioną przez państwo, „ponieważ nie poniosło [ono] żadnej szkody wynikającej z niezgłoszenia przez skarżącego [przedmiotowej] kwoty, ale ma na celu odstraszanie i karanie” ( 16 ).

43. Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że „[n]ie zostało wykazane w przekonujący sposób, ani nawet zarzucone przez rząd [rosyjski], że sama ta sankcja [mianowicie pozbawienie wolności] nie wystarczała do osiągnięcia zamierzonego celu odstraszania i karania, a także do zapobieżenia niewypełnieniu obowiązku złożenia deklaracji. W tych okolicznościach nałożenie środka w postaci konfiskaty oraz dodatkowych sankcji było […] nieproporcjonalne, ponieważ nakładało na skarżącego »nadmierny indywidualny ciężar«” ( 17 ).

b) Sprawa Grifhorst przeciwko Francji

44. Sprawa Grifhorst przeciwko Francji jest podobna do niniejszej sprawy, ponieważ rozpatrywane w tej sprawie przepisy prawa francuskiego (w szczególności art. 464 i 465 kodeksu celnego) to przepisy, które we Francji wdrażają art. 3 i 9 rozporządzenia nr 1889/2005.

45. W dniu 29 stycznia 1996 r. na granicy pomiędzy Francją a Andorą, R. Grifhorst został skontrolowany przez francuskie organy celne. Podobnie jak w sprawie w postępowaniu głównym, na pytanie urzędników celnych, zadane po angielsku i po hiszpańsku, o to, czy ma jakieś kwoty do zadeklarowania, R. Grifhorst odpowiedział przecząco. Urzędnicy celni przeszukali samochód, a także R. Grifhorsta i znaleźli w schowkach samochodowych 500000 guldenów holenderskich (NLG), co odpowiada kwocie 233056 EUR. Podczas przesłuchania R. Grifhorst stwierdził, że mieszka w Andorze, oraz że podjął tę kwotę z Crédit d’Andorre w celu zakupu nieruchomości w Amsterdamie.

46. Inaczej niż w sprawie w postępowaniu głównym urzędnicy celni dokonali zajęcia całej kwoty posiadanej przez R. Grifhorsta.

47. Następnie i w przeciwieństwie do władz węgierskich, w sprawie w postępowaniu głównym, władze francuskie zwróciły się do władz niderlandzkich z pytaniem o działalność R. Grifhorsta, które poinformowały je, że osoba ta była im znana między innymi w związku z popełnieniem w 1983 r. czynów szantażu i wymuszenia funduszy, porwania osoby i posiadania broni palnej. Władze niderlandzkie wyjaśniły również, że jedyna znana działalność R. Grifhorsta dotyczyła nieruchomości, że międzynarodowe dochodzenie prowadzone przez Królestwo Niderlandów, Republikę Francuską i Królestwo Hiszpanii w przedmiocie jego działalności nie przynosiło rezultatów, oraz że był on podejrzany o pranie brudnych pieniędzy na rzecz innych osób, ale żaden dodatkowy konkretny dowód nie został przedstawiony.

48. R. Grifhorst został wezwany do stawienia się przed tribunal correctionnel de Perpignan (okręgowym sądem karnym w Perpignan) (Francja), który w wyroku z dnia 8 października 1998 r. uznał go za winnego naruszenia obowiązku złożenia deklaracji środków pieniężnych lub papierów wartościowych, przewidzianego w art. 464 kodeksu celnego i skazał go na konfiskatę całej kwoty oraz zapłatę grzywny równej połowie niezgłoszonej kwoty (225000 NLG, co odpowiada 116828 EUR), na podstawie art. 465 tego samego kodeksu.

49. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez cour d’appel de Montpellier (sąd apelacyjny w Montpellier) (Francja), który odrzucił wysunięte przez R. Grifhorsta żądanie zwrócenia się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Cour de cassation (sąd kasacyjny) również oddalił jego skargę kasacyjną. W wyniku tego oddalenia R. Grifhorst wniósł skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o naruszenie jego prawa własności gwarantowanego w art. 1 protokołu nr 1 do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

50. Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał na wstępie, że „[j]edyne zachowanie stanowiące naruszenie, jakie [mogło] zostać uwzględnione wobec [R. Grifhorsta] polega[ło] na okoliczności, że nie zgłosił on przy przekraczaniu granicy francusko-andorskiej gotówki, którą miał przy sobie[,] przy czym rząd nie utrzymywał, że przewożone środki pochodziły z nielegalnej działalności lub były przeznaczone na taką działalność” ( 18 ).

51. Stosując podobne podejście do tego, które Komisja zastosowała w uzasadnionej opinii skierowanej do Republiki Francuskiej w związku z niezgodnością art. 465 kodeksu celnego z prawem Unii, Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał również, że „sankcja powinna odpowiadać powadze stwierdzonego naruszenia, czyli niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji, a nie powadze ewentualnego niestwierdzonego na tym etapie naruszenia takiego, jak pranie brudnych pieniędzy lub oszustwo podatkowe” ( 19 ).

52. Europejski Trybunał Praw Człowieka zauważył następnie, że wspomniany art. 465 został zmieniony w 2004 r., w wyniku uzasadnionej opinii Komisji. Na podstawie nowego brzmienia tego przepisu konfiskata nie była już automatyczna i mogła zostać orzeczona najpóźniej po upływie maksymalnego okresu sześciu miesięcy, podczas którego niezgłoszona kwota pozostawała zatrzymana, jedynie wówczas, gdy były wiarygodne powody, aby sądzić, że zainteresowana osoba popełniła inne naruszenia kodeksu celnego. Grzywna została ustalona na 25% kwoty, której dotyczyło naruszenie ( 20 ).

53. W tych okolicznościach Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że „system [taki jak wprowadzony przez zmianę z 2004 r.] pozwala[ł] na zachowanie słusznej równowagi pomiędzy wymogami interesu ogólnego, a ochroną praw podstawowych jednostki” ( 21 ), podczas gdy połączenie „konfiskaty i grzywny […] było nieproporcjonalne do popełnionego naruszenia” ( 22 ).

c) Sprawa Moon przeciwko Francji

54. Sprawa Moon przeciwko Francji obejmowała tę samą problematykę, co sprawa Grifhorst przeciwko Francji, z tą jedynie istotną różnicą, że wysokość nałożonej grzywny ustalono na 25% niezgłoszonej kwoty.

55. Europejski Trybunał Praw Człowieka potwierdził swój wyrok w sprawie Grifhorst przeciwko Francji orzekając, że połączenie konfiskaty i grzywny dawało kwotę w wysokości 125% niezgłoszonej kwoty i było w konsekwencji nieproporcjonalne ( 23 ).

3. System sankcji wprowadzony przez art. 4 ust. 2 i art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1889/2005

56. Jak sugeruje Komisja, celem rozporządzenia nr 1889/2005 jest uzupełnienie mechanizmu prawa Unii zmierzającego do zapobiegania praniu brudnych pieniędzy poprzez zapewnienie pewnego poziomu kontroli przepływów środków pieniężnych przez granice Unii oraz zbierania informacji dotyczących takich przepływów ( 24 ).

57. System kontroli wprowadzony przez rozporządzenie nr 1889/2005 przewiduje obowiązek złożenia deklaracji każdej kwoty równej lub wyższej niż 10000 EUR ( 25 ). Zgodnie z tym systemem niedopełnienie tego obowiązku powinno skutkować nałożeniem „skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających” sankcji, które państwa członkowskie powinny wprowadzić w swoich ustawodawstwach krajowych ( 26 ), a którym może towarzyszyć zatrzymanie niezgłoszonych środków pieniężnych na mocy decyzji administracyjnej na warunkach określonych w przepisach krajowych ( 27 ).

58. Ze struktury tego systemu wynika zatem jasno, że jak wskazuje Komisja, grzywny wprowadzone przez państwa członkowskie stanowią karę jedynie za stwierdzone naruszenie, czyli za niedopełnienie obowiązku złożenia deklaracji, a nie za ewentualne niestwierdzone naruszenia, takie jak pranie brudnych pieniędzy czy oszustwo podatkowe.

59. Jak wskazuje art. 3 ust. 2 lit. e) rozporządzenia nr 1889/2005 ( 28 ), do władz krajowych należy, jak uczyniły to władze francuskie w sprawie Grifhorst przeciwko Francji, zbadanie każdorazowo pochodzenia niezgłoszonych środków pieniężnych i zamierzonego celu ich przeznaczenia, które to zadanie ułatwiają przepisy dotyczące wymiany informacji zawarte w art. 6 i 7 tego rozporządzenia.

60. Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága wskazała na rozprawie, że urzędnicy celni mieli trudności z zebraniem na granicy dowodów naruszeń prawa karnego związanych z niezgłoszonymi środkami pieniężnymi, takich jak pranie brudnych pieniędzy czy oszustwo podatkowe. Jednak to właśnie dla ułatwienia tego zadania art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1889/2005 przewiduje, że środki pieniężne mogą zostać tymczasowo zatrzymane na mocy decyzji administracyjnej.

61. Jeśli zgodność z prawem pochodzenia i zamierzonego przeznaczenia niezgłoszonych środków pieniężnych zostanie ustalona, jak się to stało w sprawach Ismayilov przeciwko Rosji ( 29 ) i Moon przeciwko Francji ( 30 ), lub nie może być podważana, jak to miało miejsce w sprawie Grifhorst przeciwko Francji ( 31 ), nałożona może zostać wyłącznie sankcja przewidziana w prawie krajowym zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1889/2005, czyli w niniejszym przypadku grzywna.

62. Natomiast sankcja polegająca na konfiskacie może zostać nałożona w przypadku, gdy nielegalność pochodzenia lub zamierzonego przeznaczenia danych środków pieniężnych zostanie ustalona, zgodnie z przepisami prawa krajowego, i może wystąpić łącznie z sankcją przewidzianą w prawie krajowym zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1889/2005.

63. Należy wskazać, że skoro grzywna nie dotyczy pochodzenia, ani przeznaczenia niezgłoszonych środków, nie może ona różnić się w zależności od zgodności lub niezgodności z prawem tego pochodzenia lub przeznaczenia danej kwoty.

64. Reasumując, jak orzekł już Europejski Trybunał Praw Człowieka, aby grzywna nałożona w przypadku niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji była proporcjonalna, powinna on „odpowiadać powadze stwierdzonego naruszenia, czyli niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji” ( 32 ).

4. Zgodność ustawy nr XLVIII z 2007 r. z rozporządzeniem nr 1889/2005

a) Kwestie ogólne

65. Należy na wstępie zauważyć, że jak Komisja wskazała na rozprawie, sankcje przewidziane przez państwa członkowskie w wykonaniu art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1889/2005 różnią się bardzo od siebie zarówno w odniesieniu do sposobu obliczania grzywny (część niezgłoszonej kwoty lub kwota ustalona przez właściwe organy pomiędzy dwiema skrajnymi wartościami wyznaczonymi przez przepisy), jak i do kwot, do jakich w tych systemach grzywna może dochodzić (od 1200 EUR w Estonii do maksymalnej kwoty grzywny w wysokości 1 miliona EUR w Niemczech).

66. W tym kontekście nie wydaje mi się, aby system grzywien taki, jak wprowadzony przez ustawodawcę węgierskiego, który przewiduje progresywność grzywien w zależności od wysokości niezgłoszonej kwoty, sam w sobie nie był w normie.

b) Aspekty inne niż sama grzywna

67. Jednak niektóre aspekty tego systemu wydają mi się sprzeczne z rozporządzeniem nr 1889/2005.

68. Przede wszystkim, jak zostało potwierdzone na rozprawie przez Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága, ponieważ ustawodawstwo węgierskie nie skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1889/2005 zatrzymania niezgłoszonych środków pieniężnych na mocy decyzji administracyjnej, środki pieniężne znalezione u R. Chmielewskiego podczas przekraczania przez niego granicy serbsko-węgierskiej nie zostały tymczasowo zatrzymane przez władze węgierskie ( 33 ).

69. Co więcej, jakkolwiek wydaje się, że R. Chmielewski zadeklarował wobec węgierskich urzędników celnych, że posiada przedmiotową kwotę, ponieważ zamierzał kupić dom w Bułgarii, ale wracał do Polski bez zrealizowania tego zamiaru, z akt sprawy nie wynika, iż władze węgierskie próbowały ustalić pochodzenie przedmiotowych środków pieniężnych. W tym celu mogły one zwrócić się o pomoc do władz polskich, czego jednak nie uczyniły. Nie zastosowały one zatem art. 3 ust. 2 lit. e) rozporządzenia nr 1889/2005.

70. Skoro głównym celem rozporządzenia nr 1889/2005 jest większa skuteczność walki z praniem brudnych pieniędzy i oszustwami podatkowymi za pomocą w szczególności współpracy pomiędzy państwami członkowskimi ułatwionej przez jego art. 6, państwa członkowskie zdecydowanie powinny przeprowadzić dochodzenie w przedmiocie pochodzenia i przeznaczenia przedmiotowych funduszy bez ograniczania się do samego stwierdzenia i nałożenia sankcji za niedopełnienie obowiązku złożenia deklaracji, co wymaga możliwości tymczasowego zatrzymania tych funduszy na czas tego dochodzenia.

71. Wydaje mi się, że zamiast przewidzieć warunki, w jakich niezgłoszone środki pieniężne mogą zostać zatrzymane na mocy decyzji administracyjnej zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1889/2005, system wykonania tego rozporządzenia wprowadzony ustawą nr XLVIII z 2007 r. polega na zwykłym uwzględnieniu, poprzez samą progresywność grzywny, możliwości, że pochodzenie i zamierzone przeznaczenie niezgłoszonych środków pieniężnych jest bezprawne.

72. Tymczasem taki system, który łączy poprzez grzywnę związaną z wysokością przedmiotowych kwot po pierwsze domniemanie nielegalności ich pochodzenia lub ich przeznaczenia, i po drugie niedopełnienie obowiązku złożenia deklaracji wydaje mi się sprzeczny z art. 3 ust. 2 i art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1889/2005.

73. Nie podnosząc bowiem kwestii pochodzenia i zamierzonego przeznaczenia niezgłoszonych środków pieniężnych i nie pozwalając na ich tymczasowe zatrzymanie na mocy decyzji administracyjnej w celu umożliwienia władzom węgierskim podjęcia decyzji co do tego, czy należy je skonfiskować ( 34 ), ustawa nr XLVIII z 2007 r. nie czyni zadość zasadom zawartym w tym rozporządzeniu i podważa jego skuteczność.

74. To w tych ramach, w których sąd odsyłający nie może już tymczasowo zatrzymać niezgłoszonych środków pieniężnych, aby móc je skonfiskować w sytuacji, gdy bezprawność ich pochodzenia lub ich zamierzonego przeznaczenia zostałaby dowiedziona, należy zbadać proporcjonalność nałożonej grzywny z uwzględnieniem ww. problematyki zgodności ustawy nr XLVIII z 2007 r. z rozporządzeniem nr 1889/2005.

c) Automatyczna relacja pomiędzy grzywną a niezgłoszoną kwotą środków pieniężnych

75. System grzywien wprowadzony w art. 5/A ustawy nr XLVIII z 2007 r. nie pozostawia właściwym władzom żadnego marginesu swobody dla odstąpienia od z góry określonej kwoty grzywny. Co więcej kwota ta wzrasta automatycznie w zależności od wysokości niezgłoszonej kwoty (mianowicie 10%, jeśli kwota ta znajduje się pomiędzy 10000 a 20000 EUR, 40% dla kwot pomiędzy 20000 a 50000 EUR i 60% dla każdej kwoty przekraczającej 50000 EUR).

76. Jedynym czynnikiem wymiaru grzywny jest więc wysokość niezgłoszonej kwoty.

77. Komisja zarzuca temu systemowi, że nie umożliwia on właściwym władzom uwzględnienia okoliczności każdego poszczególnego przypadku, jak na przykład umyślności lub recydywy niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji, co według Komisji mogłoby doprowadzić do obniżenia lub nawet anulowania grzywny, jeśli sprawca naruszenia mógłby później udowodnić legalność pochodzenia i przeznaczenia niezgłoszonej kwoty. W takim przypadku pomimo niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji Komisja uważa, że interes ogólny nie zostałby naruszony.

78. Jakkolwiek przypomniałem, że rozporządzenie nr 1889/2005 nakłada obowiązek przeprowadzenia dochodzenia w przedmiocie pochodzenia i zamierzonego przeznaczenia danej kwoty podczas kontroli przewidzianej w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1889/2005, to jednak ta krytyka mnie nie przekonuje.

79. Chociaż bowiem rozporządzenie nr 1889/2005 nie sprzeciwia się systemowi takiemu, jak proponowany przez Komisję, który pozwalałby organom celnym lub sądom krajowym na uwzględnienie szczególnych okoliczności każdej sprawy, uważam, że taki system nie mógłby w każdym razie doprowadzić do braku sankcji za naruszenie obowiązku złożenia deklaracji przewidzianego przez art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1889/2005, który wyraźnie przewiduje, że państwa członkowskie „wprowadza[ją] sankcje, które stosuje się w przypadku niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji ustanowionego w art. 3”.

80. Skądinąd systemy, które tak, jak system przewidziany w ustawie nr XLVIII z 2007 r., nie pozwalają na uwzględnienie szczególnych okoliczności każdej sprawy, nie wydają mi się z tego tylko powodu sprzeczne z rozporządzeniem nr 1889/2005. Dlaczego bowiem przyznawać margines oceny właściwym władzom w przypadku naruszenia administracyjnego polegającego na niezłożeniu deklaracji, co do którego prawodawca Unii pragnął, aby było łatwe do stwierdzenia i niezależne od innych naruszeń takich jak pranie brudnych pieniędzy, finansowanie terroryzmu, oszusta podatkowe, paserstwo, kradzież, korzystanie z handlu narkotykami lub przemytu, a także niezależne od wszelkiej umyślności?

81. Moim zdaniem państwa członkowskie mają prawo do wprowadzenia systemu grzywien, który jest prosty, skuteczny i odstraszający, a który dotyczy wszystkich zainteresowanych w ten sam sposób zastrzegając różnicującą analizę dla ścigania naruszeń innych, niż niedopełnienie obowiązku złożenia deklaracji.

d) Proporcjonalność grzywny nałożonej w postępowaniu głównym

82. Nawet jeśli grzywna, której kwota jest progresywna w zależności od niezgłoszonej kwoty środków pieniężnych może z pewnością osiągnąć swój skutek polegający na zachęcaniu do przestrzegania i karaniu nieprzestrzegania obowiązku złożenia deklaracji, to jednak skłaniam się do uznania, że najwyższa stawka progresji przewidziana w węgierskim ustawodawstwie jest nieproporcjonalna. Chociaż nie uważam, jak wydaje się to czynić Europejski Trybunał Praw Człowieka ( 35 ), że ten sam odsetek (w niniejszej sprawie 25%) powinien być stosowany do każdej niezgłoszonej kwoty, to wydaje mi się, że grzywna w wysokości 60% całkowitej kwoty przekraczającej 50000 EUR, zainspirowana prawdopodobnie domniemaniem istnienia innych naruszeń lub zamiaru ich popełnienia, zbliża się do środka o charakterze konfiskaty dla ukarania samego naruszenia obowiązku złożenia deklaracji i nie zapewnia słusznej równowagi pomiędzy wymogami interesu ogólnego, a wymogiem ochrony prawa własności ustanowionego w art. 17 Karty.

83. Chciałbym zakończyć dwiema uwagami. Chociaż nie uważam, aby miało to decydujące znaczenie, pragnę wskazać, że Komisja zauważyła na rozprawie, iż wśród państw członkowskich, które zdecydowały się tak jak Węgry na grzywnę odpowiadającą odsetkowi niezgłoszonej kwoty, żadne nie przewidziało aż tak wysokiej stawki, gdyż odsetek ten wahał się w granicach od 5 do 50%, przy czym ta ostatnia stawka była w państwie członkowskim przewidziana dla szczególnych okoliczności.

84. Pragnę wreszcie przypomnieć, że konfiskata całej kwoty przedmiotowych funduszy byłaby w zupełności proporcjonalna w przypadku gdyby nie ustalono legalnego pochodzenia i przeznaczenia danych kwot bez uszczerbku dla innych sankcji za inne ewentualnie stwierdzone naruszenia.

VI – Wnioski

85. Proponuję zatem, aby Trybunał udzielił na pytania prejudycjalne przedstawione przez Kecskeméti Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság następującej odpowiedzi: Artykuł 9 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1889/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Wspólnoty lub wywożonych ze Wspólnoty należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on sankcji takiej, jak przewidziana w art. 5/A ust. 1 lit. c) ustawy nr XLVIII z 2007 r., ponieważ przewiduje ona stawkę grzywny w wysokości 60% niezgłoszonej kwoty przekraczającej 50000 EUR, bez możliwości zatrzymania tej niezgłoszonej kwoty na czas niezbędny dla przeprowadzenia dochodzenia w przedmiocie jej pochodzenia i przeznaczenia.

( 1 ) Język oryginału: francuski.

( 2 ) Dz.U. L 309, s. 9.

( 3 ) Zobacz wyroki: Bordessa i in., C‑358/93 i C‑416/93, EU:C:1995:54, pkt 31; Sanz de Lera i in., C‑163/94, C‑165/94 i C‑250/94, EU:C:1995:451, pkt 39.

( 4 ) Wyrok Louloudakis, C‑262/99, EU:C:2001:407, pkt 67. Zobacz także podobnie wyroki Amsterdam Bulb, 50/76, EU:C:1977:13, pkt 33 i 35; Komisja/Grecja, C‑210/91, EU:C:1992:525, pkt 19; Siesse, C‑36/94, EU:C:1995:351, pkt 21; de Andrade, C‑213/99, EU:C:2000:678, pkt 20; Ntionik i Pikoulas, C‑430/05, EU:C:2007:410, pkt 54; Urbán, C‑210/10, EU:C:2012:64, pkt 53.

( 5 ) Wyrok Komisja/Grecja, C‑210/91, EU:C:1992:525, pkt 20. Zobacz także podobnie wyroki Casati, 203/80, EU:C:1981:261, pkt 27; Luisi i Carbone, 286/82 i 26/83, EU:C:1984:35, pkt 34 i 35; Komisja/Grecja, 68/88, EU:C:1989:339, pkt 24; Louloudakis, C‑262/99, EU:C:2001:407, pkt 67; Ntionik i Pikoulas, C‑430/05, EU:C:2007:410, pkt 53; Urbán, C‑210/10, EU:C:2012:64, pkt 53.

( 6 ) Zobacz wyrok Urbán, C‑210/10, EU:C:2012:64, pkt 55 do 58. Zobacz w szczególności pkt 56, w którym Trybunał orzekł, że „węgierskie przepisy karne wydają się być nieproporcjonalne, w szczególności w tego rodzaju przypadku, jaki leży u podstaw sprawy przed sądem krajowym, w którym tylko na jednej z piętnastu tarcz poddanych kontroli brak było wpisu, a mianowicie nie został na niej naniesiony stan kilometrów po przybyciu” oraz, że „brak wpisu w sprawie przed sądem krajowym nie mógł stanowić nadużycia, ponieważ informacja brakująca na wykresówce widniała w liście przewozowym”. Zobacz także pkt 58, w którym Trybunał po przypomnieniu, że „środek karny nie może być niewspółmierny” wskazuje, iż kwota grzywny „jest prawie równa średniemu miesięcznemu dochodowi netto pracownika na Węgrzech”.

( 7 ) Zobacz w szczególności wyroki Louloudakis, C‑262/99, EU:C:2001:407, pkt 70; Ntionik i Pikoulas, C‑430/05, EU:C:2007:410, pkt 54.

( 8 ) Sprawa ta dotyczyła zgodności z prawem ryczałtowej grzywny w wysokości 100 EUR przewidzianej w art. 16 ust. 3 dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. L 275, s. 32) za każdą tonę równoważnika ditlenku węgla wyemitowaną przez urządzenie, w odniesieniu do którego operator nie przekazał przydziału.

( 9 ) Zobacz pkt 37.

( 10 ) Ibidem, pkt 38.

( 11 ) Zobacz art. 52 ust. 3 Karty.

( 12 ) Wyrok ETPC z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie Ismayilov przeciwko Rosji (nieopublikowany w Recueil des arrêts et décisions, dostępny na stronie internetowej ETPC http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001–89412).

( 13 ) Wyrok ETPC z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie Grifhorst przeciwko Francji (nieopublikowany w Recueil des arrêts et décisions, dostępny na stronie internetowej ETPC http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001–91448).

( 14 ) Wyrok ETPC z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie Moon przeciwko Francji (nieopublikowany w Recueil des arrêts et décisions, dostępny na stronie internetowej ETPC http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001–93522).

( 15 ) Wyrok ETPC z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie Ismayilov przeciwko Rosji, § 38 (moje tłumaczenie): „in order to be considered proportionate, the interference should correspond to the gravity of the infringement, namely the failure to comply with the declaration requirement, rather than to the gravity of any presumed infringement which had not however been actually established, such as an offence of money laundering or tax evasion”.

( 16 ) Ibidem (moje tłumaczenie): „the confiscation measure was not intended as pecuniary compensation for damage – as the State had not suffered any loss as a result of the applicant’s failure to declare the money – but was deterrent and punitive in its purpose”.

( 17 ) Ibidem (moje tłumaczenie): „It has not been convincingly shown or indeed argued by the Government that that sanction alone was not sufficient to achieve the desired deterrent and punitive effect and prevent violations of the declaration requirement. In these circumstances, the imposition of a confiscation measure as an additional sanction was, in the Court’s assessment, disproportionate, in that it imposed an „individual and excessive burden” on the applicant”.

( 18 ) Wyrok ETPC z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie Grifhorst przeciwko Francji, § 98.

( 19 ) Ibidem, § 102.

( 20 ) Ibidem, § 103.

( 21 ) Idem.

( 22 ) Ibidem, § 105.

( 23 ) Wyrok ETPC z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie Moon przeciwko Francji, §§ 48 do 52.

( 24 ) Zobacz w szczególności art. 1 oraz motywy 2 i 3 rozporządzenia nr 1889/2005.

( 25 ) Zobacz art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1889/2005.

( 26 ) Ibidem, art. 9 ust. 1.

( 27 ) Ibidem, art. 4 ust. 2. Pragnę doprecyzować, że to zatrzymanie jest tymczasowe, a jego trwanie nie przekracza okresu niezbędnego do zbadania, czy należy skonfiskować niezgłoszoną kwotę.

( 28 ) Pragnę zasygnalizować Trybunałowi, a także sądowi odsyłającemu, że art. 2 ust. 2 ustawy nr XLVIII z 2007 r., który wyłącza pochodzenie środków pieniężnych i ich zamierzone przeznaczenie z informacji zawartych w deklaracji, jest sprzeczny z wyraźnym brzmieniem art. 3 ust. 2 lit. e) rozporządzenia nr 1889/2005, a w konsekwencji nie może być stosowany.

( 29 ) Zobacz pkt 40 niniejszej opinii. Kwota posiadana przez A. Ismayilova w czasie, gdy przekraczał on granicę rosyjską odpowiadała cenie sprzedaży domu położonego w Baku (Azerbejdżan), który odziedziczył on po swojej matce.

( 30 ) Zobacz wyrok ETPC z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie Moon przeciwko Francji, §§ 9 i 12. Podczas kontroli na granicy francusko-szwajcarskiej T. Moon wskazał, że posiadana przez niego kwota [28240 funtów szterlingów (GBP)] pochodziła z pożyczki, jaka została mu udzielona przez spółkę z siedzibą w Genewie, oraz że była przeznaczona na zakup domu we Francji, a jeśli nie znalazłby domu, na zakup sportowego samochodu w Anglii. Tribunal correctionnel de Thonon-les-Bains [okręgowy sąd karny w Thonon-les-Bains (Francja)], przed którym T. Moon miał się stawić, orzekł, że T. Moon przedstawił dowód na to, iż jego dochody i jego majątek osobisty umożliwiały mu posiadanie takiej kwoty.

( 31 ) Zobacz pkt 47 i 50 niniejszej opinii. Pomimo faktu, że według władz niderlandzkich R. Grifhorst był podejrzany ze względu na przeszłą nielegalną działalność, stwierdziły one, że jedyna znana działalność R. Grifhorsta była związana z nieruchomościami, a międzynarodowe śledztwo nie doprowadziło do znalezienia konkretnych dowodów.

( 32 ) Wyroki ETPC z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie Ismayilov przeciwko Rosji, § 38; z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie Grifhorst przeciwko Francji, §§ 98 i 102; z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie Moon przeciwko Francji, § 49.

( 33 ) Może to dziwić, ponieważ zaskakująca jest okoliczność, że R. Chmielewski miał zamiar użyć w dużej części lejów rumuńskich i funtów tureckich do kupienia domu w Bułgarii oraz najwyraźniej nie wyjaśnił, z jakiego powodu podjął ryzyko tak długiej podróży pociągiem (z Polski do Bułgarii i z powrotem) z tak znaczną kwotą pieniędzy przy sobie, zamiast dokonać przelewu bankowego.

( 34 ) Zobacz pkt 68 niniejszej opinii.

( 35 ) Zobacz wyrok ETPC z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie Grifhorst przeciwko Francji, § 103. Zobacz także podobnie wyrok ETPC z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie Moon przeciwko Francji, §§ 48–52.