Sprawa C‑48/15

État belge, SPF Finances

przeciwko

NN (L) International SA

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez cour d’appel de Bruxelles)

„Odesłanie prejudycjalne — Podatki bezpośrednie — Swobodny przepływ kapitału — Swoboda świadczenia usług — Dyrektywa 69/335/EWG — Artykuły 2, 4, 10 i 11 — Dyrektywa 85/611/EWG — Artykuły 10 WE i 293 WE — Coroczny podatek od przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania — Podwójne opodatkowanie — Sankcje mające zastosowanie do zagranicznych przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania”

Streszczenie – wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 26 maja 2016 r.

(art. 49 WE, 56 WE)

(art. 10 WE, 49 WE, 56 WE, 293 WE)

Traktat WE – Artykuł 293 tiret drugie WE – Bezpośrednia skuteczność – Brak

(art. 10 WE, art. 293 tiret drugie WE; dyrektywa Rady 85/611, art. 44 ust. 3)

Zobacz tekst orzeczenia. (por. pkt 21)

Artykuły 2, 4, 10 i 11 dyrektywy 69/335 dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, zmienionej dyrektywą 85/303, należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie przepisom prawa państwa członkowskiego przewidującym coroczny podatek od przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania i nakładającym ów podatek na zagraniczne przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, które wprowadzają jednostki uczestnictwa do obrotu w tym państwie członkowskim. Taki coroczny podatek nie odpowiada bowiem żadnej transakcji opodatkowanej podatkiem kapitałowym na mocy art. 4 dyrektywy 69/335, które to transakcje są związane z przeniesieniem kapitału lub majątku do spółki kapitałowej w państwie członkowskim opodatkowania lub prowadzą do rzeczywistego podwyższenia kapitału lub majątku spółek, z czym ewidentnie nie mamy do czynienia w przypadku podatku od kwot netto zainwestowanych w państwie członkowskim. Podatek taki nie dotyczy również transakcji zakazanych na podstawie art. 10 dyrektywy 69/335, ponieważ, po pierwsze, nie odpowiada on żadnej opodatkowanej transakcji wymienionej w art. 4 tej dyrektywy, do którego odniesienia zawarto w art. 10 lit. a) i b) tego aktu, oraz po drugie, podatek ten nie wiąże się z rejestracją ani jakimikolwiek innymi formalnościami wymaganymi przed rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 10 lit. c) wspomnianej dyrektywy. Podobnie, podatek ten nie odpowiada w żaden sposób transakcjom, o których mowa w art. 11 tejże dyrektywy. W konsekwencji ten coroczny podatek od przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania nie jest objęty zakresem stosowania dyrektywy 69/335. Dyrektywa ta nie stoi zatem na przeszkodzie temu, aby owe przedsiębiorstwa podlegały opodatkowaniu takim podatkiem. (por. pkt 25–27; pkt 1 sentencji)

Dyrektywę 85/611 w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), w stosownym przypadku w związku z art. 10 WE i art. 293 tiret drugie WE, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi ona na przeszkodzie przepisom prawa państwa członkowskiego przewidującym coroczny podatek od przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania i nakładającym ów podatek na zagraniczne przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, które wprowadzają jednostki uczestnictwa do obrotu w tym państwie członkowskim, pod warunkiem że owe przepisy prawa są stosowane w sposób niedyskryminujący. Należy bowiem stwierdzić, że kwestia opodatkowania UCITS nie była objęta zakresem dyrektywy 85/611, która to dyrektywa nie zawierała żadnych przepisów w tej dziedzinie. Niemniej art. 44 ust. 3 tejże dyrektywy wymagał, aby przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne mające zastosowanie w danym państwie członkowskim do UCITS i nieobjęte zakresem tej dyrektywy były stosowane w sposób niedyskryminujący. (por. pkt 32, 34; pkt 2 sentencji)

Celem art. 293 WE nie jest ustanowienie bezpośrednio skutecznej normy prawnej jako takiej, a jedynie wskazanie szeregu kwestii, w odniesieniu do których państwa członkowskie podejmują negocjacje w zakresie, w jakim jest to konieczne. Nawet jeżeli zniesienie podwójnego opodatkowania w obrębie Unii stanowi zatem jeden z celów traktatu, z brzmienia tego postanowienia wynika, że samo w sobie nie może ono przyznawać obywatelom praw, na które mogą się oni powołać przed sądami krajowymi. Jednocześnie art. 10 WE, określający ogólny obowiązek państw członkowskich, nie może zostać zinterpretowany w ten sposób, że rodzi on niezależny obowiązek obciążający te państwa, wykraczający poza obowiązki, które mogą zostać na nie nałożone na mocy art. 49 WE, 56 WE i 293 WE. (por. pkt 38)

Jeżeli w ramach badania zgodności środka krajowego z prawem Unii, środek ten dotyczy jednocześnie swobodnego świadczenia usług i swobodnego przepływu kapitału, Trybunał bada dany przepis zasadniczo jedynie w świetle jednej z tych dwóch swobód, jeżeli okaże się, że w okolicznościach postępowania głównego jedna z nich jest całkowicie drugorzędna względem drugiej i może być z nią połączona. (por. pkt 39)

Artykuł 56 WE należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom prawa państwa członkowskiego przewidującym coroczny podatek od przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania i nakładającym ów podatek na zagraniczne przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, które wprowadzają jednostki uczestnictwa do obrotu w tym państwie członkowskim. W istocie do środków zakazanych przez art. 56 ust. 1 WE zaliczają się, jako ograniczenia w przepływie kapitału, środki mogące zniechęcać osoby niemające miejsca zamieszkania ani siedziby w danym państwie członkowskim do dokonania inwestycji w tym państwie członkowskim lub które mogą zniechęcić osoby mające miejsce zamieszkania lub siedzibę w tym państwie członkowskim do dokonywania inwestycji w innych państwach. Nie jest tak jednak w wypadku corocznego podatku nakładanego na przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, który stosuje się bez różnicy do wszystkich tych przedsiębiorstw, zarówno prawa krajowego, jak i zagranicznych, przy czym jedyną obiektywną różnicą w sytuacjach obu tych kategorii przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania pod względem ich opodatkowania tym podatkiem jest fakt, że wobec zagranicznych przedsiębiorstw ten coroczny podatek jest nakładany dodatkowo do opodatkowania, jakiemu mogą one podlegać w państwie członkowskim ich siedziby. W tym względzie w braku harmonizacji na szczeblu Unii, niekorzystne skutki, które mogą wynikać z równoległego wykonywania kompetencji podatkowych przysługujących różnym państwom członkowskim, o ile wykonywanie tych kompetencji nie ma charakteru dyskryminującego, nie stanowią ograniczeń swobód przepływu. Ponadto państwa członkowskie nie mają obowiązku dostosowywać własnego systemu podatkowego do różnych systemów podatkowych innych państw członkowskich, w szczególności w celu wyeliminowania podwójnego opodatkowania. (por. pkt 44, 46, 47, 49; pkt 3 sentencji)