WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ

(pierwsza izba)

z dnia 11 grudnia 2012 r.

Sprawa F‑122/10

Giorgio Cocchi i Nicola Falcione

przeciwko

Komisji Europejskiej

Służba publiczna – Urzędnicy – Emerytura – Przeniesienie uprawnień emerytalnych nabytych w krajowym systemie emerytalnym – Wycofanie propozycji przeniesienia – Akt, którym nie przyznano praw podmiotowych lub innych podobnych korzyści

Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 270 TFUE, znajdującego zastosowanie do traktatu EWEA na mocy jego art. 106a, w której G. Cocchi i N. Falcione żądają, po pierwsze, stwierdzenia nieważności decyzji o wycofaniu przez Komisję Europejską propozycji dokonanych w związku z ich wnioskiem w sprawie przeniesienia uprawnień emerytalnych nabytych w krajowym systemie emerytalnym, a po drugie, zasądzenia od Komisji na ich rzecz odszkodowania.

Orzeczenie: Stwierdza się nieważność decyzji Komisji. W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona. Komisja pokrywa własne koszty i zostaje obciążona jedną trzecią kosztów poniesionych przez skarżących. Skarżący pokrywają dwie trzecie swoich kosztów.

Streszczenie

1. Urzędnicy – Emerytury i renty – Uprawnienia emerytalne nabyte przed rozpoczęciem służby w Unii – Przeniesienie do systemu unijnego – Obowiązki państw członkowskich i właściwej instytucji – Zakres – Obowiązek wypłacenia urzędnikowi przez instytucję wartości kapitałowej praw nabytych w systemie krajowym – Brak

(regulamin pracowniczy, załącznik VIII, art. 11 ust. 2)

2. Skargi urzędników – Akt niekorzystny – Pojęcie – Propozycja przeniesienia do systemu unijnego uprawnień emerytalnych nabytych przed rozpoczęciem służby w Unii – Zaliczenie – Wycofanie propozycji przed jej przyjęciem przez urzędnika – Brak niekorzystnego aktu

(regulamin pracowniczy, art. 90, 90; załącznik VIII, art. 11 ust. 2)

3. Urzędnicy – Akty administracji – Cofnięcie – Akty niezgodne z prawem – Przesłanki – Przestrzeganie rozsądnego terminu i zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań – Brak możliwości powoływania się na uzasadnione oczekiwania celem utrzymania w mocy aktu rażąco niezgodnego z prawem – Wyjątek – Zachowanie instytucji pozwalające sądzić, że akt jest zgodny z prawem

(regulamin pracowniczy, załącznik VIII, art. 11 ust. 2)

4. Postępowanie sądowe – Badanie co do istoty przed badaniem dopuszczalności – Dopuszczalność

1. Z art. 11 ust. 2 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego wynika, że jeśli urzędnik przedkłada wniosek o przeniesienie swych uprawnień emerytalnych na podstawie tego przepisu, a wniosek ten spełnia określone w tym przepisie warunki, to organ zarządzający systemem emerytalnym, w którym urzędnik wcześniej nabył uprawnienia emerytalne, a następnie instytucja, do której przedkłada swój wniosek o przeniesienie uprawnień emerytalnych, są kolejno zobowiązane, po pierwsze, do obliczenia wartości kapitałowej praw nabytych przez urzędnika, a po drugie, do przedstawienia temu urzędnikowi propozycji ustalającej dodatkowe lata służby zaliczane do okresu uprawniającego do emerytury, jakie ewentualne przeniesienie wygeneruje.

Jednakże ani ten przepis, ani żaden inny akt czy zasada prawna nie upoważniają instytucji do otrzymania z krajowych systemów emerytalnych wartości kapitałowej uprawnień emerytalnych nabytych przez urzędnika po podjęciu służby w instytucjach i do przelania tego kapitału, który nie może zostać uwzględniony w celu uznania temu urzędnikowi lat służby zaliczanych do okresu uprawniającego do emerytury w systemie emerytalnym przewidzianym w regulaminie pracowniczym.

(zob. pkt 36, 69)

2. Propozycja, w drodze której instytucja przedstawia urzędnikowi ustalenie dodatkowych lat służby zaliczanych do okresu uprawniającego do emerytury, jakie ewentualne przeniesienie uprawnień emerytalnych wygeneruje, stanowi akt powodujący dla niego niekorzystne skutki.

Natomiast tak długo jak urzędnik nie wyraził zgody na przedstawioną mu przez instytucję propozycję, propozycja taka nie przyznaje mu praw podmiotowych lub innych podobnych korzyści. W takim wypadku instytucja ma prawo wycofać tę propozycję bez warunku terminu, a wycofanie to nie stanowi aktu wywołującego niekorzystne skutki dla tego urzędnika. Przyznana bowiem urzędnikowi w art. 11 ust. 2 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego możliwość przeniesienia wartości kapitałowej uprawnień emerytalnych, jakie nabył przed rozpoczęciem służby w Unii, ma na celu przyznanie mu pewnego prawa, z którego może skorzystać lub nie.

Jednakże od momentu, w którym urzędnik wyrazi swą zgodę na propozycję, instytucja uznaje prawa podmiotowe zainteresowanego, a co za tym idzie wycofanie takiej propozycji musi być traktowane jako wywołujące niekorzystne skutki dla urzędnika.

(zob. pkt 37, 41–43)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa 137/80 Komisja przeciwko Belgii, 20 października 1981 r., pkt 13

3. W sytuacji gdy akty, które przyznały prawa podmiotowe lub inne podobne korzyści, są niezgodne z prawem, instytucja, która je wydała, ma zasadniczo prawo wycofać je w rozsądnym terminie z mocą wsteczną. Niemniej jednak prawo to może zostać ograniczone koniecznością przestrzegania zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań adresatów aktów, którzy mogą polegać na ich zgodności z prawem. W tym wypadku takie akty nie mogą zostać wycofane z mocą wsteczną nawet w rozsądnym terminie. Jednakże urzędnik nie może powoływać się na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań celem zakwestionowania wycofania aktu wydanego bez jakiejkolwiek podstawy prawnej.

Mimo to wycofanie niezgodnej z prawem, przedstawionej w następstwie wniosku o przeniesienie uprawnień emerytalnych propozycji w sprawie ustalenia lat służby zaliczanych do okresu uprawniającego do emerytury, obliczonych w sposób przybliżony przez instytucję, która nie zaznaczyła, że nie mają one charakteru ostatecznego, odbywa się z naruszeniem zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań w sytuacji, gdy adresat aktu nie jest prawnikiem znającym normy regulaminu pracowniczego w tym obszarze i gdy niezgodność z prawem nie jest oczywista, a więc gdy zainteresowany mógł zaufać z pozoru zgodnemu z prawem charakterowi aktu.

(zob. pkt 53, 56–59, 67, 74)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑416/04 Kontouli przeciwko Radzie, 27 września 2006 r., pkt 161

Sąd Unii Europejskiej: sprawa T‑491/08 P Bui Van przeciwko Komisji, 12 maja 2010 r., pkt 44

4. Kierując się względami prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości, sąd Unii może ocenić, czy daną skargę należy w każdym przypadku oddalić co do istoty sprawy bez potrzeby orzekania w przedmiocie jej dopuszczalności.

(zob. pkt 66)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa C‑23/00 P Rada przeciwko Bohringer, 26 lutego 2002 r., pkt 51, 52