Postanowienie Trybunału (ósma izba) z dnia 16 lutego 2012 r. – Ferazzoli i in. przeciwko Ministero dell’Interno

(sprawy połączone od C-164/10 do C-176/10)

„Artykuł 104 § 3 akapit pierwszy regulaminu postępowania — Swoboda przedsiębiorczości — Swoboda świadczenia usług — Gry hazardowe — Przyjmowanie zakładów na imprezy sportowe — Wymóg koncesji — Konsekwencje wynikające z naruszenia prawa Unii przy udzielaniu koncesji — Wydanie 16300 dodatkowych koncesji — Zasada równego traktowania i obowiązek przejrzystości — Zasada pewności prawa — Ochrona posiadaczy wcześniejszych koncesji — Przepisy krajowe — Minimalne odległości obowiązujące między punktami przyjmowania zakładów — Dopuszczalność — Działalność transgraniczna podobna do działalności objętej koncesją — Zakaz w przepisach krajowych — Dopuszczalność”

1. Swoboda świadczenia usług — Swoboda przedsiębiorczości — Ograniczenia — Gry losowe — Ustawodawstwo krajowe zakazujące, pod rygorem sankcji karnych, przyjmowania zakładów w wypadku braku koncesji lub zezwolenia — Naruszająca prawo Unii odmowa koncesji lub zezwolenia — Przydzielenie nowych koncesji mające zaradzić temu naruszeniu — Zobowiązanie nowych podmiotów do przestrzegania minimalnych odległości między punktami — Niedopuszczalność (art. 43 WE, 49 WE) (por. pkt 8; pkt 1 sentencji)

2. Swoboda świadczenia usług — Swoboda przedsiębiorczości — Ograniczenia — Gry losowe — Ustawodawstwo krajowe zakazujące przyjmowania zakładów w wypadku braku koncesji lub zezwolenia policji — Naruszające prawo Unii wykluczenie podmiotu z przetargu na udzielenie takiej koncesji — Stosowanie sankcji karnych wobec osób związanych z takim podmiotem, działającym bez zezwolenia policji — Niedopuszczalność ze względu na brak skutecznego zaradzenia niezgodnemu z prawem wykluczeniu tego podmiotu z poprzedniego przetargu (art. 43 WE, 49 WE) (por. pkt 9; pkt 2 sentencji)

3. Swoboda świadczenia usług — Swoboda przedsiębiorczości — Gry losowe — Ustawodawstwo krajowe zakazujące, pod rygorem sankcji karnych, przyjmowania zakładów w wypadku braku koncesji lub zezwolenia — Przesłanki cofnięcia koncesji wydanych na zakończenie przetargu — Obowiązek sformułowania tych przesłanek w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny z zachowaniem zasady równego traktowania oraz zasady pewności prawa (art. 43 WE, 49 WE) (por. pkt 10; pkt 3 sentencji)

Przedmiot

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – Tribunale Amministrativo Regionale del Lazio – Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Swoboda świadczenia usług – Działalność w zakresie przyjmowania zakładów – Przepisy krajowe zastrzegające wykonywanie działalności w zakresie przyjmowania zakładów na rzecz podmiotów krajowych, które uzyskały koncesję – Ograniczenia w otwieraniu nowych punktów przyjmowania zakładów przez posiadaczy nowych koncesji – Utrata koncesji w przypadku transgranicznego urządzania gier podobnych do gier uznawanych za „publiczne” – Zgodność z art. 43 WE i 49 WE

Sentencja

1) Artykuły 43 WE i 49 WE, jak również zasady równego traktowania i skuteczności należy interpretować w ten sposób, iż stoją na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, które z naruszeniem prawa Unii wykluczyło określoną kategorię podmiotów gospodarczych z możliwości uzyskania koncesji na wykonywanie danej działalności gospodarczej i które zmierza do zaradzenia temu naruszeniu, organizując przetarg na znaczną liczbę nowych koncesji, chroniło pozycję rynkową uzyskaną przez działające już podmioty gospodarcze, w szczególności poprzez ustanowienie minimalnych odległości między punktami zakładanymi przez nowych koncesjonariuszy a punktami działających już podmiotów.

2) Artykuły 43 WE i 49 WE należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie temu, by nakładano sankcje za prowadzenie bez koncesji lub zezwolenia policji zorganizowanej działalności w zakresie przyjmowania zakładów na osoby powiązane z podmiotem, który został wykluczony z przetargu z naruszeniem prawa Unii, nawet po przeprowadzeniu nowego przetargu mającego zaradzić temu naruszeniu prawa Unii, w zakresie w jakim wspomniany przetarg i wynikające z niego udzielenie nowych koncesji nie zaradziły skutecznie niezgodnemu z prawem wykluczeniu wspomnianego podmiotu z poprzedniego przetargu.

3) Z art. 43 WE i 49 WE, zasady równego traktowania, obowiązku przejrzystości oraz zasady pewności prawa wynika, że warunki i zasady przetargu, takiego jak przetarg będący przedmiotem sporu w sprawach przed sądem krajowym, a w szczególności przepisy przewidujące cofnięcie koncesji wydanych na zakończenie takiego przetargu, takie jak przepisy zawarte w art. 23 ust. 2 lit. a) i ust. 3 projektu umowy między autonomiczną administracją monopoli państwowych a podmiotem otrzymującym koncesję dotyczącą gier hazardowych w zakresie imprez innych niż wyścigi konne, powinny być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny, a ocena tego należy do sądu krajowego.

Postanowienie Trybunału (ósma izba) z dnia 16 lutego 2012 r. – Ferazzoli i in. przeciwko Ministero dell’Interno

(sprawy połączone od C-164/10 do C-176/10)

„Artykuł 104 § 3 akapit pierwszy regulaminu postępowania — Swoboda przedsiębiorczości — Swoboda świadczenia usług — Gry hazardowe — Przyjmowanie zakładów na imprezy sportowe — Wymóg koncesji — Konsekwencje wynikające z naruszenia prawa Unii przy udzielaniu koncesji — Wydanie 16300 dodatkowych koncesji — Zasada równego traktowania i obowiązek przejrzystości — Zasada pewności prawa — Ochrona posiadaczy wcześniejszych koncesji — Przepisy krajowe — Minimalne odległości obowiązujące między punktami przyjmowania zakładów — Dopuszczalność — Działalność transgraniczna podobna do działalności objętej koncesją — Zakaz w przepisach krajowych — Dopuszczalność”

1. Swoboda świadczenia usług — Swoboda przedsiębiorczości — Ograniczenia — Gry losowe — Ustawodawstwo krajowe zakazujące, pod rygorem sankcji karnych, przyjmowania zakładów w wypadku braku koncesji lub zezwolenia — Naruszająca prawo Unii odmowa koncesji lub zezwolenia — Przydzielenie nowych koncesji mające zaradzić temu naruszeniu — Zobowiązanie nowych podmiotów do przestrzegania minimalnych odległości między punktami — Niedopuszczalność (art. 43 WE, 49 WE) (por. pkt 8; pkt 1 sentencji)

2. Swoboda świadczenia usług — Swoboda przedsiębiorczości — Ograniczenia — Gry losowe — Ustawodawstwo krajowe zakazujące przyjmowania zakładów w wypadku braku koncesji lub zezwolenia policji — Naruszające prawo Unii wykluczenie podmiotu z przetargu na udzielenie takiej koncesji — Stosowanie sankcji karnych wobec osób związanych z takim podmiotem, działającym bez zezwolenia policji — Niedopuszczalność ze względu na brak skutecznego zaradzenia niezgodnemu z prawem wykluczeniu tego podmiotu z poprzedniego przetargu (art. 43 WE, 49 WE) (por. pkt 9; pkt 2 sentencji)

3. Swoboda świadczenia usług — Swoboda przedsiębiorczości — Gry losowe — Ustawodawstwo krajowe zakazujące, pod rygorem sankcji karnych, przyjmowania zakładów w wypadku braku koncesji lub zezwolenia — Przesłanki cofnięcia koncesji wydanych na zakończenie przetargu — Obowiązek sformułowania tych przesłanek w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny z zachowaniem zasady równego traktowania oraz zasady pewności prawa (art. 43 WE, 49 WE) (por. pkt 10; pkt 3 sentencji)

Przedmiot

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – Tribunale Amministrativo Regionale del Lazio – Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Swoboda świadczenia usług – Działalność w zakresie przyjmowania zakładów – Przepisy krajowe zastrzegające wykonywanie działalności w zakresie przyjmowania zakładów na rzecz podmiotów krajowych, które uzyskały koncesję – Ograniczenia w otwieraniu nowych punktów przyjmowania zakładów przez posiadaczy nowych koncesji – Utrata koncesji w przypadku transgranicznego urządzania gier podobnych do gier uznawanych za „publiczne” – Zgodność z art. 43 WE i 49 WE

Sentencja

1) Artykuły 43 WE i 49 WE, jak również zasady równego traktowania i skuteczności należy interpretować w ten sposób, iż stoją na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, które z naruszeniem prawa Unii wykluczyło określoną kategorię podmiotów gospodarczych z możliwości uzyskania koncesji na wykonywanie danej działalności gospodarczej i które zmierza do zaradzenia temu naruszeniu, organizując przetarg na znaczną liczbę nowych koncesji, chroniło pozycję rynkową uzyskaną przez działające już podmioty gospodarcze, w szczególności poprzez ustanowienie minimalnych odległości między punktami zakładanymi przez nowych koncesjonariuszy a punktami działających już podmiotów.

2) Artykuły 43 WE i 49 WE należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie temu, by nakładano sankcje za prowadzenie bez koncesji lub zezwolenia policji zorganizowanej działalności w zakresie przyjmowania zakładów na osoby powiązane z podmiotem, który został wykluczony z przetargu z naruszeniem prawa Unii, nawet po przeprowadzeniu nowego przetargu mającego zaradzić temu naruszeniu prawa Unii, w zakresie w jakim wspomniany przetarg i wynikające z niego udzielenie nowych koncesji nie zaradziły skutecznie niezgodnemu z prawem wykluczeniu wspomnianego podmiotu z poprzedniego przetargu.