PL
ZbiórOrzeczeń
ECLI:EU:F:2010 :11 1WYROK SĄDU D O SPRAW S ŁUŻBY PU BLICZNEJ (trzecia izba)
z dnia 24 lutego 2010 r.
Sprawa F-89/08
P
pr zeciwko
Parlamentowi Europejskiemu
Służba publiczna — Personel tymczasow y — Parlament Europejski — Zwolnienie — Utrata zaufania
Pr zedmiot:Skarga wniesiona na podstawie art. 236 WE i art. 152 EWEA, w której skarżąca żąda: po 
pierwsze, stwierdzenia n ieważności decyzji Parlamentu z dnia 15 kwietnia 2008 r. 
w sprawie rozwiązania z nią u mow y o pracę w charakterze członka pe rsonelu 
tymczasowego, po dr ugie, przy wrócenia jej do pracy z mocą wsteczną, po trzecie, w ypłaty 
w ynagrodzenia począwszy od dnia 15 lipca 2008 r., po czwarte, w ypłaty zadośćuczynienia 
za kr zy wdę i uszczerbek na kari erze, jakich jej zdaniem d oznała z powodu decyzji 
o zwolnieniu, oraz po piąte, obciążenia Parlamentu ko sztami postępowania.
Or zec zenie:Skarga zostaje oddalona. Każda ze stron p okry wa własne ko szty.
Stresz c zenie
1. Urzędnicy — Personel tymczasowy — Personel tymczasowy objęty zakresem art. 2 lit. c) warunków 
zatrudnienia innych p racowników — Członek personelu tymczasowego zatrudniony w grupie politycznej 
Parlamentu
(warunki zatrudnienia innych p racowników, art. 2 lit. c))
2. Urzędnicy — Personel tymczasowy — Personel tymczasowy objęty zakresem art. 2 lit. c) warunków 
zatrudnienia innych p racowników — Członek personelu tymczasowego zatrudniony w grupie politycznej 
Parlamentu
(warunki zatrudnienia innych p racowników, art. 2 lit. c))
3. Urzędnicy — Personel tymczasowy — Decyzja o zwolnieniu — Obowiązek uzasadnienia — Zakres
(regulamin pracowniczy, art. 25 a kapit drugi, art. 90 u st. 2; warunki zatrudnienia innych p racowników, 
art. 2 lit. c))
4. Skarga o stwierdzenie nieważności — Zarzuty — Nadużycie władzy — Pojęcie
5. Urzędnicy — Obowiązek staranności ciążący na administracji — Zakres — Granice
(warunki zatrudnienia innych p racowników, art. 2 lit. c))
6. Urzędnicy — Skarga — Przedmiot — Nakaz dla administracji — Niedopuszczalność
(art. 233 WE; regulamin pracowniczy, art. 91)
2 ECLI:EU:F:2010 :11STRESZCZ ENIE–SPRAWAF-89/08
P PR ZECIWKOPARLAMENTOWI
1. Poszanowanie prawa do obrony w każdym p ostępowaniu wszczętym w stosunku d o da nej osoby 
i mogącym zakończyć się w y daniem a ktu dla niej niekorzystnego stanowi podstawową zasadę prawa 
wspólnotowego i należy je zapewnić nawet wtedy, gdy brak jest jakichkolwiek uregulowań dotyczących 
trybu da nego postępowania. Zgodnie z tą zasadą zainteresowany powinien przed w y daniem d otyczącej 
go d ecyzji m ieć m ożliwość p rzedstawienia w skuteczny sposób swego stanowiska w kwestii 
prawdziwości i znaczenia faktów i okoliczności, na podstawie których w y dana została decyzja.
Jednakże nie można skutecznie podnosić zarzutu naruszenia prawa do obrony w odniesieniu do decyzji 
w sprawie zakończenia oddelegowania u rzędnika d o grupy politycznej Parlamentu. Ze względu na 
specyficzny charakter obowiązków w y kony wanych w grupie politycznej i na kon ieczność utrzymania 
w takim środowisku p olitycznym stosunków w zajemnego zaufania pomiędzy tą grupą a urzędnikami 
do niej oddelegowanymi nie ma bowiem o bowiązku w y słuchania zainteresowanego przed w y daniem 
decyzji o zakończeniu pe łnienia funkcji.
Wyjątek ten znajduje zastosowanie za ka żdym ra zem, gdy w y stępuje kon ieczność utrzymania 
„stosunków zaufania”, czyli względem w szystkich członków pe rsonelu tymczasowego zatrudnionych na 
podstawie art. 2 lit. c) warunków zatrudnienia innych pracowników – ponieważ wzajemne zaufanie 
stanowi zasadniczy element umów pe rsonelu tymczasowego w y mienionego w tym p rzepisie – jeśli 
zostaje z nimi rozwiązana umowa z uwagi na zerwanie związku z aufania. Tym samym w y danie decyzji 
w sprawie rozwiązania zawartej w oparciu o art. 2 lit. c) warunków zatrudnienia innych pracowników 
umow y z e w zględu n a z erwanie s tosunku z aufania n ie w y maga u przedniego w y słuchania 
zainteresowanego.
(zob. pkt 29–33)
Odesłanie:
Trybunał: sprawa 44/69 B uchler przeciwko K omisji, 15 lipca 1970 r., Rec. s. 733, pkt 9; sprawa 234/84 B elgia 
przeciwko K omisji, 10 lipca 1986 r., Rec. s. 2263 , pkt 27; sprawa C-458/98 P Industrie des poudres sphériques 
przeciwko R adzie, 3 października 2000 r., Rec. s. I-8147 , pkt 99; sprawa C-288/96 N iemcy przeciwko K omisji, 
5 października 2000 r., Rec. s. I-8237 , pkt 99; sprawa C-111/02 P Parlament przeciwko R eynoldsowi, 29 kwietnia 
2004 r., Rec. s. I-5475 , pkt 50–60; sprawa C-344/05 P Komisja przeciwko D e Bry’emu, 9 listopada 2006 r., Zb.Orz.SP 
s. I-10915 , pkt 37
Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T-45/90 S peybrouck przeciwko P arlamentowi, 28 stycznia 1992 r., Rec. s II-33, 
pkt 94; sprawa T-406/04 B onnet przeciwko T rybunałowi Sprawiedliwości, 17 października 2006 r., Zb.Orz.SP 
s. I-A-2-213, II-A-2-1097 , pkt 79
2. Zgodnie z art. 4 decyzji Prezydium P arlamentu z dnia 3 maja 2004 r. w sprawie przeniesienia 
kompe tencji organu p owołującego i organu u poważnionego d o zawierania u mów z atrudnienia, 
w brzmieniu zmienionym d ecyzją tego Prezydium z dnia 26 października 2004 r., w odniesieniu do 
posłów n iezrzeszonych f unkcje o rganu u poważnionego d o z awierania u mów z personelem 
tymczasow ym określonym w art. 2 lit. c) warunków zatrudnienia innych pracowników i zatrudnionym 
w celu w y kony wania zadań dla tych posłów sprawuje sekretarz generalny Parlamentu. W rezultacie to 
sekretarz generalny Parlamentu jest właściw y w zakresie w y dania d ecyzji o zwolnieniu członka 
personelu tymczasowego sprawującego obowiązki w gabinetach posłów n iezrzeszonych. Jednakże 
grupom p olitycznym p rzysługuje uznanie w zakresie w y boru w spółpracowników, jakich p ragną 
zatrudnić celem t ymczasowego w y kony wania z adań w ich gabinetach, jak również w zakresie 
zakończenia ich zatrudnienia.
Jeśli chodzi o posłów niezrzeszonych, będących parlamentarzystami, którzy nie byli w stanie stworzyć 
grupy politycznej, pracownik ad ministracyjny, „koordynator posłów n iezrzeszonych”, pe łni funkcję 
łącznika m iędzy posłami niezrzeszonymi, jak również pomiędzy posłami niezrzeszonymi a innymi 
grupami politycznymi czy służbami administracyjnymi Parlamentu. Koordynator ten zarządza również
ECLI:EU:F:2010 :11 3STRESZCZ ENIE–SPRAWAF-89/08
P PR ZECIWKOPARLAMENTOWI
 wspólnymi zasobami udostępnionymi posłom n iezrzeszonym i powinien zapewnić, tym s amym, 
stosowanie warunków zatrudnienia innych pracowników w odniesieniu do pe rsonelu tymczasowego 
zatrudnionego przez tych posłów.
Rozpatry wany personel tymczasow y s prawuje głównie swe obowiązki dla jednego tylko p osła, który jest 
ich bezpośrednim p rzełożonym ad ministracyjnym. Ten poseł podpisuje m iędzy innymi delegacje 
służbowe. W rezultacie, o ile w praktyce, celem z apewnienia b ieżącego ad ministracyjnego 
funkcjonowania „grupy” posłów niezrzeszonych członek pe rsonelu tymczasowego w y konuje zadania 
dotyczące i nnych p osłów n iezrzeszonych a niżeli jego w y łączny b ezpośredni p rzełożony 
administracyjny, o tyle ten p rzełożony pozostaje osobą, względem kt órej powinna istnieć w ięź 
zaufania. Tym s amym, jeśli więź zaufania p omiędzy bezpośrednim p rzełożonym ad ministracyjnym 
pracownika a tym p racownikiem z ostanie zerwana, koo rdynator posłów n iezrzeszonych przekazuje 
sekretarzowi generalnemu Parlamentu wniosek o zwolnienie, a sekretarz generalny Parlamentu w y daje 
na podstawie tego w niosku d ecyzję o zwolnieniu. Nie m ożna stwierdzić nieważności omawianej 
decyzji – w zakresie, w jakim o piera s ię on a na utracie zaufania b ezpośredniego przełożonego 
administracyjnego pracownika – w y łącznie z tego powodu, że utrata zaufania dotyczy tylko jednego 
z posłów niezrzeszonych.
(zob. pkt 39–43, 45, 46)
Odesłanie:
Trybunał: ww . sprawa Parlament przeciwko R eynoldsowi, pkt 50
3. Żaden w zgląd o charakterze nadrzędnym n ie pozwala na w y kluczenie członków pe rsonelu 
tymczasowego z ochrony przed nieuzasadnionym z wolnieniem, w szczególności w sytuacji, gdy 
związani są on i umową na czas nieokreślony lub gdy – związani umową na czas określony – zwalniani 
są przed upły wem c zasu, na który została on a zawarta. Tymczasem d la zagwarantowania odpowiedniej 
w tym c elu ochrony należy z jednej strony umożliwić zainteresowanym u pewnienie się, czy nie 
ucierpiały oraz czy nie zostały naruszone ich słuszne interesy, oraz umożliwić ocenę celowości 
wniesienia spraw y d o sądu, z drugiej zaś – umożliwić temu ostatniemu dokonanie kon troli sądowej, 
co sprowadza się do uznania istnienia obowiązku u zasadnienia spoczy wającego na właściw ym organie.
Gdy w y dana zostaje decyzja o zwolnieniu z powodu utraty zaufania, zainteresowanemu nie przysługują 
gwarancje proceduralne, takie jak prawo bycia w y słuchanym podczas postępowania ad ministracyjnego. 
W rezultacie obowiązek uzasadnienia i jego przestrzeganie przez ad ministrację stanowią jedyną 
gwarancję umożliwiającą zainteresowanemu, przynajmniej po w y daniu decyzji dla niego niekorzystnej, 
skuteczne s korzystanie z pozostających w jego d yspozycji środków z askarżenia w celu 
zakwestionowania zgodności z prawem t akiej decyzji.
Jednakże zerwanie więzi zaufania, czyli stosunku o charakterze osobistym, niekoniecznie opiera się na 
obiekty wnych o kolicznościach. T ym s amym, samo stwierdzenie zerwania w ięzi zaufania m oże 
w ystarczyć do uzasadnienia w y dania decyzji o zwolnieniu. W związku z tym, jeśli decyzja o zwolnieniu 
opiera się jedynie na takim stwierdzeniu, w ymóg uściślenia w zakresie przedstawienia w uzasadnieniu 
decyzji okoliczności faktycznych ukazujących lub uzasadniających to zerwanie zaufania m oże być 
jedynie ograniczony.
Niemniej jednak w szczególności w odniesieniu do członków pe rsonelu tymczasowego zatrudnionych 
przez niezrzeszonych posłów Parlamentu uzasadnienie decyzji o zwolnieniu z powodu utraty zaufania 
winno b ezwzględnie być w y starczająco dokładne, jeśli chodzi o osobę, z którą zerwany został związek 
zaufania. Rozpatry wany pracownik m oże bowiem t ym samym u pewnić się, że decyzja dotyczy jego 
bezpośredniego przełożonego ad ministracyjnego, czyli posła niezrzeszonego, z którym powinna istnieć 
więź zaufania.
4 ECLI:EU:F:2010 :11STRESZCZ ENIE–SPRAWAF-89/08
P PR ZECIWKOPARLAMENTOWI
Nie jest zadaniem c złonka pe rsonelu tymczasowego, w obliczu niew ystarczająco uzasadnionej decyzji, 
samem u d ochodzić u zasadnienia t ej decyzji. Tym s amym, jeśli decyzja jest niew ystarczająco 
uzasadniona, administracja nie może powoły wać się na okoliczność, że uzasadnienie tej decyzji było 
dostępne w aktach osobow ych rozpatry wanego pracownika w tym c elu, aby sąd oddalił na etapie 
postępowania s ądowego zarzut dotyczący tego n iew ystarczającego u zasadnienia. Jednakże skoro 
z samego brzmienia zażalenia złożonego przez pracownika n a podstawie ar t. 90 u st. 2 regulaminu 
pracowniczego w y nika, że powziął on w iedzę na temat uzasadnienia decyzji, przeglądając swe akta 
osobowe, zbyteczne byłoby stwierdzenie nieważności tej decyzji z uwagi na okoliczność, jakkolwiek 
niepożądaną, że instytucja nie przedstawiła go w y raźnie w decyzji oddalającej zażalenie.
(zob. pkt 69–74, 77, 81–83)
Odesłanie:
Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T-237/00 R eynolds przeciwko P arlamentowi, 8 grudnia 2005 r., Zb.Orz.SP s. I-A-385, 
II-1731 , pkt 95; sprawa T-404/06 P ETF przeciwko L andgren, 8 września 2009 r., Zb.Orz. s. II-2841
Sąd do spraw S łużby Publicznej: sprawa F-1/05 L andgren przeciwko E TF, 26 października 2006 r., Zb.Orz.SP 
s. I-A-1-123, II-A-1-459, pkt 73, 74
4. Akt stanowi nadużycie władzy jedynie wtedy, gdy na podstawie obiekty wnych, istotnych i spójnych 
przesłanek w y nika, że został on w y dany w y łącznie lub przede wszystkim w celu osiągnięcia innych 
celów niż w nim w skazane albo w celu obejścia szczególnej procedury przewidzianej w traktacie dla 
danego przypadku.
(zob. pkt 87)
Odesłanie:
Trybunał: sprawa 8/57 G roupeme nt des hauts fourneaux et aciéries belges przeciwko W ysokiej Władzy, 21 czerwca 
1958 r., Rec. s. 223, 256; sprawa C-342/03 H iszpania przeciwko R adzie, 10 marca 2005 r., Zb.Orz. s. I-1975 , pkt 64; 
sprawa C-310/04 H iszpania przeciwko R adzie, 7 września 2006 r., Zb.Orz. s. I-7285 , pkt 69
5. Pojęcie obowiązku staranności spoczy wającego na administracji odzwierciedla wzajemną równowagę 
praw i obowiązków, jaką regulamin pracowniczy ustanowił w stosunkach pomiędzy organem w ładzy 
publicznej a pracownikami służby publicznej. Taka r ównowaga oznacza w szczególności, że jeżeli 
organ zajmuje stanowisko w zględem s ytuacji urzędnika, uwzględnia on w szystkie okoliczności mogące 
przesądzać o treści jego decyzji oraz m a na uwadze nie tylko i nteres służby, lecz również interes 
zainteresowanego u rzędnika. Jednakże w zajemne z aufanie s tanowi istotny e lement u mów 
z personelem t ymczasow ym, o którym m owa w art. 2 lit. c) warunków z atrudnienia innych 
pracowników. W rezultacie, poza w y jątkow ymi okolicznościami, ewentualne g ranice d ziałania 
administracji, w y nikające z obowiązku s taranności, nie m ogą stać na przeszkodzie w y daniu decyzji 
o zwolnieniu z powodu zerwania więzi zaufania, jeśli takie zerwanie w y stąpiło.
(zob. pkt 112, 113 )
Odesłanie:
Trybunał: sprawy p ołączone 33/79 i 75/79 K uhner przeciwko K omisji, 28 maja 1980 r., Rec. s. 1677 , pkt 22; sprawa 
C-298/93 P Klinke p rzeciwko T rybunałowi Sprawiedliwości, 29 czerwca 1994 r., Rec. s. I-3009 , pkt 38
Sąd Pierwszej Instancji: ww . sprawa Speybrouck przeciwko P arlamentowi, pkt 94; ww . sprawa Bonnet przeciwko 
Trybunałowi Sprawiedliwości, pkt 47
ECLI:EU:F:2010 :11 5STRESZCZ ENIE–SPRAWAF-89/08
P PR ZECIWKOPARLAMENTOWI
6. W ra mach skargi wniesionej na podstawie art. 91 regulaminu pracowniczego sąd wspólnotow y n ie 
może kierować nakazów do instytucji Unii. Po pierwsze, jest bowiem w sposób oczy wisty niewłaściw y 
do kierowania nakazów do tych instytucji, a po dr ugie, w przypadku s twierdzenia nieważności aktu 
dana instytucja jest zobowiązana podjąć działania w y magane do w y konania w y roku.
(zob. pkt 120)
Odesłanie:
Sąd Pierwszej Instancji: sprawy p ołączone T-373/00, T-27/01, T-56/01 i T-69/01 T ralli przeciwko E BC, 27 czerwca 
2002 r., RecFP s. I-A-97, II-453, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo