WYROK SĄDU DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ

(druga izba)

z dnia 13 marca 2013 r.

Sprawa F‑125/11

Isabel Mendes

przeciwko

Komisji Europejskiej

Służba publiczna – Konkurs otwarty – Niedopuszczenie do etapu oceny zintegrowanej – Obowiązek dokonywania przez administrację wykładni zażaleń w duchu otwartości – Zmiana ogłoszenia o konkursie po przeprowadzeniu testów wstępnych – Zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań – Pewność prawa

Przedmiot: Skarga wniesiona na podstawie art. 270 TFUE, znajdującego zastosowanie do traktatu EWEA na mocy jego art. 106a, w której I. Mendes żąda po pierwsze stwierdzenia nieważności decyzji komisji konkursu otwartego EPSO/AST/111/10 o niedopuszczeniu jej do etapu oceny zintegrowanej, a po drugie, nakazania Komisji Europejskiej naprawienia szkody, jaką poniosła na skutek tej decyzji.

Orzeczenie: Stwierdza się nieważność decyzji komisji konkursu otwartego EPSO/AST/111/10 z dnia 7 kwietnia 2011 r. o niedopuszczeniu skarżącej do etapu oceny zintegrowanej. Komisja Europejska zapłaci skarżącej kwotę 2000 EUR. W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona. Każda ze stron pokrywa własne koszty.

Streszczenie

1. Skargi urzędników – Uprzednie zażalenie w drodze administracyjnej – Pojęcie – Kwalifikacja podlegająca ocenie sądu

(regulamin pracowniczy, art. 90 ust. 2)

2. Skargi urzędników – Uprzednie zażalenie w drodze administracyjnej – Identyczność przedmiotu i podstawy – Obowiązek dokonywania przez administrację wykładni zażaleń w duchu otwartości

(regulamin pracowniczy, art. 90, 91)

3. Urzędnicy – Konkurs w oparciu o świadectwa posiadanych kwalifikacji oraz egzaminy – Przesłanki pomyślnego przejścia – Ustalenie w ogłoszeniu o konkursie – Zmiana ogłoszenia o konkursie po przeprowadzeniu testów wstępnych skutkująca zmniejszeniem szans powodzenia dla kandydatów biorących w nim udział – Naruszenie zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań

[regulamin pracowniczy, załącznik III, art. 1 ust. 1 lit. e)]

4. Urzędnicy – Konkurs w oparciu o świadectwa posiadanych kwalifikacji oraz egzaminy – Przesłanki pomyślnego przejścia – Ustalenie w ogłoszeniu o konkursie – Zmiana ogłoszenia o konkursie po przeprowadzeniu testów wstępnych skutkująca zmniejszeniem szans powodzenia dla kandydatów biorących w nim udział – Naruszenie zasady pewności prawa

[regulamin pracowniczy, załącznik III, art. 1 ust. 1 lit. e)]

5. Urzędnicy – Zasady – Proporcjonalność – Zakres – Podniesienie jako uzasadnienie środka sprzecznego z zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań – Wyłączenie

1. Dokładna kwalifikacja prawna pisma lub noty zależy od oceny Sądu, a nie od woli stron. Zażaleniem w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego jest pismo, w którym urzędnik, nie wnosząc wprost o cofnięcie przedmiotowej decyzji, jednoznacznie wyraża swój zamiar podważenia niekorzystnej dla niego decyzji. W tym względzie treść aktu przeważa nad formą.

(zob. pkt 33, 34)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa C‑154/99 P Politi przeciwko Europejskiej Fundacji Kształcenia, 29 czerwca 2000 r., pkt 16

Sąd Pierwszej Instancji: 14 lipca 1998 r., Brems przeciwko Radzie, sprawa T‑219/97, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo; sprawa T‑354/03 Reggimenti przeciwko Parlamentowi, 16 lutego 2005 r., pkt 43

2. Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi, w którym to zainteresowani mogą działać bez pomocy adwokata, ma charakter nieformalny i w związku z tym administracja nie powinna dokonywać zawężającej wykładni zażaleń, lecz wprost przeciwnie, powinna je badać w duchu otwartości.

(zob. pkt 35)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa 133/88 Del Amo Martinez przeciwko Parlamentowi, 14 marca 1989 r., pkt 11

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑49/03 Schumann przeciwko Komisji, 21 października 2004 r., pkt 39

3. Zmiana zasad określających sposób oceniania testów przewidzianych w ogłoszeniu o konkursie może wpływać na szanse osoby zainteresowanej na wpisanie jej na listę kandydatów dopuszczonych do etapu oceny zintegrowanej, ponieważ taka zmiana może powodować wzrost liczby kandydatów, którzy uzyskali minimalną ocenę z testów, w konsekwencji zmniejszając jej szanse na znalezienie się wśród najlepszych kandydatów. W tym względzie zastosowanie sprostowania do ogłoszenia o konkursie po przeprowadzeniu testów wstępnych nie było zgodne z zapewnieniem, które zostało jej udzielone w ogłoszeniu o konkursie i tym samym naruszyło zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań.

Egzaminy o charakterze porównawczym są bowiem z definicji egzaminami, w których wyniki każdego kandydata są oceniane w zależności od wyników innych kandydatów, tak że liczba kandydatów dopuszczonych do tych egzaminów może mieć wpływ na oceny kandydatów dokonywane przez komisję konkursową. Oceny te odzwierciedlają wartościującą ocenę dotyczącą tego, jak wypadł kandydat w porównaniu do innych kandydatów. Z tego wynika, że im wyższa jest liczba kandydatów na tego rodzaju egzaminach, tym wyższe są wymogi komisji konkursowej wobec nich.

(zob. pkt 64, 65, 70, 84)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑24/01 Staelen przeciwko Parlamentowi, 5 marca 2003 r., pkt 57

4. Zasada pewności prawa ma na celu zagwarantowanie przewidywalności sytuacji i stosunków prawnych powstających na gruncie prawa Unii. Tymczasem o ile zasada ta z reguły sprzeciwia się temu, by początek stosowania w czasie aktu prawa Unii przypadał przed datą jego publikacji, w drodze wyjątku dopuszczalne jest jednak odstępstwo od tej reguły, jeżeli wymaga tego zamierzony cel i odbywa się to z należytym poszanowaniem uzasadnionych oczekiwań zainteresowanych osób. W przypadku sprostowania do ogłoszenia o konkursie zmieniającego sposób oceniania testów wstępnych konkursu po ich zakończeniu wspomniane przesłanki nie zostały spełnione.

Prawdą jest, że w przypadku gdy po publikacji ogłoszenia o konkursie organ powołujący odkryje, iż wymagane warunki są bardziej surowe, niż tego wymagałyby potrzeby służby, może albo kontynuować postępowanie, rekrutując ewentualnie mniejszą liczbę kandydatów, niż pierwotnie przewidziano, albo ponownie przeprowadzić postępowanie konkursowe, wycofując pierwsze ogłoszenie o konkursie i zastępując je ogłoszeniem poprawionym. Jednak przyjęcia sprostowania do ogłoszenia o konkursie po odbyciu niektórych egzaminów nie można uważać za równoważne z tymi rozwiązaniami.

(zob. pkt 71–73, 76, 77)

Odesłanie:

Trybunał: sprawa C‑199/03 Irlandia przeciwko Komisji, 15 września 2005 r., pkt 69

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑356/94 Vecchi przeciwko Komisji, 2 października 1996 r., pkt 56

Sąd Unii Europejskiej: sprawa T‑260/09 P OHIM przeciwko Simões Dos Santos, 10 listopada 2010 r., pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo

5. Zgodnie z tą zasadą proporcjonalności, należącą do zasad ogólnych prawa Unii, zgodność z prawem środka przyjętego przez instytucję Unii uzależniona jest od warunku, by tam, gdzie istnieje możliwość wyboru spośród większej liczby odpowiednich rozwiązań, stosować te najmniej uciążliwe, a wynikające z tego niedogodności nie były nadmierne w stosunku do zamierzonych celów. Jednakże względy dotyczące proporcjonalności danego środka nie mogą uzasadniać przyjęcia aktu naruszającego zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań, takiego jak zmiana ogłoszenia o konkursie po przeprowadzeniu testów wstępnych, jako że zasada proporcjonalności ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy istnieje możliwość wyboru spośród większej liczby odpowiednich rozwiązań.

(zob. pkt 83)

Odesłanie:

Sąd Pierwszej Instancji: ww. sprawa Schumann przeciwko Komisji, pkt 52

Sąd do spraw Służby Publicznej: sprawa F‑76/05 Torijano Montero przeciwko Radzie, 30 września 2010 r., pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo