Sprawa C‑541/15

Postępowanie wszczęte przez Mirceę Floriana Freitaga

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Amtsgericht Wuppertal)

Odesłanie prejudycjalne – Obywatelstwo Unii – Artykuł 21 TFUE – Swoboda przemieszczania się i pobytu w państwach członkowskich – Obywatel posiadający jednocześnie obywatelstwo państwa członkowskiego zamieszkania i państwa członkowskiego urodzenia – Zmiana nazwiska w państwie członkowskim urodzenia poza zwykłym pobytem – Nazwisko odpowiadające nazwisku rodowemu – Wniosek o wpisanie tego nazwiska do akt stanu cywilnego państwa członkowskiego zamieszkania – Oddalenie tego wniosku – Powód – Brak nabycia nazwiska podczas zwykłego pobytu – Istnienie w prawie krajowym innych procedur w celu uznania tego samego nazwiska

Streszczenie – wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 8 czerwca 2017 r.

Obywatelstwo Unii – Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich – Uregulowanie krajowe dotyczące zasad zapisu nazwiska osoby w aktach stanu cywilnego – Odmowa przez państwo członkowskie uznania nazwiska nabytego, poza zwykłym pobytem, zgodnie z prawem przez obywatela tego państwa członkowskiego w innym państwie członkowskim, którego obywatelstwo również posiada, i które to nazwisko odpowiada jego nazwisku rodowemu – Niedopuszczalność – Granica – Istnienie innych przepisów krajowych umożliwiających uznanie tego nazwiska

(art. 21 TFUE)

Wykładni art. 21 TFUE należy dokonywać w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by urząd stanu cywilnego państwa członkowskiego mógł odmówić uznania i wpisania do akt stanu cywilnego nazwiska nabytego zgodnie z prawem przez obywatela tego państwa członkowskiego w innym państwie członkowskim, którego obywatelstwo również posiada, i które to nazwisko odpowiada jego nazwisku rodowemu, na podstawie przepisu prawa krajowego uzależniającego możliwość uzyskania takiego wpisu poprzez złożenie oświadczenia w urzędzie stanu cywilnego od przesłanki nabycia tego nazwiska podczas zwykłego pobytu w tym innym państwie członkowskim, chyba że w prawie krajowym istnieją inne przepisy umożliwiające skuteczne uznanie tego nazwiska.

Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że chociaż na obecnym etapie rozwoju prawa Unii przepisy regulujące zapis nazwiska w aktach stanu cywilnego należą do kompetencji państw członkowskich, państwa te są jednak zobowiązane do wykonywania omawianej kompetencji zgodnie z prawem Unii, a w szczególności z postanowieniami traktatu FUE dotyczącymi przyznanej każdemu obywatelowi Unii swobody przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich (wyroki: z dnia 2 października 2003 r., Garcia Avello, C‑148/02, EU:C:2003:539, pkt 25; z dnia 14 października 2008 r., Grunkin i Paul, C‑353/06, EU:C:2008:559, pkt 16; z dnia 22 grudnia 2010 r., Sayn-Wittgenstein, C‑208/09, EU:C:2010:806, pkt 38, 39; z dnia 12 maja 2011 r., Runevič-Vardyn i Wardyn, C‑391/09, EU:C:2011:291, pkt 63; a także z dnia 2 czerwca 2016 r., Bogendorff von Wolffersdorff,C‑438/14, EU:C:2016:401, pkt 32).

W tej kwestii należy zauważyć, że aby niemieckie uregulowanie w sprawie nazwiska, traktowane jako całość, mogło zostać uznane za zgodne z prawem Unii, konieczne jest, by przepisy lub postępowanie krajowe umożliwiające złożenie wniosku o zmianę nazwiska nie czyniły niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym wykonywania uprawnień przyznanych w art. 21 TFUE. Z punktu widzenia prawa Unii co do zasady jest mało istotne, na podstawie jakiego przepisu lub jakiej wewnętrznej procedury wnioskodawca może dochodzić swoich praw związanych z jego nazwiskiem.

Wobec braku uregulowania Unii w dziedzinie zmiany nazwiska to do wewnętrznego porządku prawnego każdego z państw członkowskich należy bowiem określenie szczegółowych zasad przewidzianych prawem krajowym i służących zapewnieniu ochrony praw jednostek wywodzonych z prawa Unii, przy czym, po pierwsze, zasady te nie mogą być mniej korzystne aniżeli te służące realizacji praw wywodzonych z krajowego porządku prawnego (zasada równoważności) oraz, po drugie, nie mogą one uczynić wykonywania w praktyce praw przyznanych przez porządek prawny Unii niemożliwym ani nadmiernie utrudnionym (zasada skuteczności) (zob. w szczególności analogicznie wyroki: z dnia 12 września 2006 r., Eman i Sevinger, C‑300/04, EU:C:2006:545, pkt 67; z dnia 3 lipca 2014 r., Kamino International Logistics i Datema Hellmann Worldwide Logistics, C‑129/13 i C‑130/13, EU:C:2014:2041, pkt 75; a także z dnia 8 marca 2017 r., Euro Park Service, C‑14/16, EU:C:2017:177, pkt 36).

(zob. pkt 33, 41, 42, 47; sentencja)