Wyrok Sądu (piąta izba) z dnia 16 lipca 2014 r. – Zweckverband Tierkörperbeseitigung przeciwko Komisji

(sprawa T‑309/12)

„Pomoc państwa — Usługi usuwania zwłok zwierzęcych i odpadów z ubojni — Utrzymywanie dodatkowych mocy przerobowych w razie chorób epizootycznych — Decyzja uznająca pomoc za niezgodną z rynkiem wewnętrznym — Pojęcie przedsiębiorstwa — Korzyść — Usługa w ogólnym interesie gospodarczym — Rekompensata za zobowiązanie z zakresu usług publicznych — Wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócenie konkurencji — Pomoc nowa lub pomoc istniejąca — Konieczność pomocy — Pomocniczość — Uzasadnione oczekiwania — Pewność prawa — Proporcjonalność”

1. Konkurencja — Normy Unii — Adresaci — Przedsiębiorstwa — Pojęcie — Prowadzenie działalności gospodarczej — Usługi usuwania zwłok zwierzęcych i odpadów z ubojni i utrzymywanie dodatkowych mocy przerobowych w razie chorób epizootycznych — Brak wykonywania prerogatyw władzy publicznej — Włączenie (art. 5 TUE; art. 3 ust. 1 TFUE, art. 14 TFUE, art. 106 ust. 2 TFUE, art. 107 TFUE, 108 TFUE, 109 TFUE, 168 TFUE; komunikat Komisji 2001/C 17/04, pkt 22) (por. pkt 49–53, 56, 59, 62, 66, 67, 70, 73, 76, 84, 85, 88, 219)

2. Konkurencja — Normy Unii — Przedsiębiorstwo — Pojęcie — Działalność stanowiąca wykonywanie prerogatyw władzy publicznej — Kryteria oceny — Odrębna ocena w stosunku do każdej działalności danego podmiotu — Wyłączenie z zakresu stosowania reguł konkurencji jedynie działalności obejmującej wykonywanie tego rodzaju prerogatyw (art. 106 ust. 1 TFUE, art. 107 ust. 1 TFUE) (por. pkt 53, 56, 59, 64, 70, 71, 88)

3. Pomoc przyznawana przez państwa — Decyzja Komisji stwierdzająca niezgodność pomocy ze wspólnym rynkiem — Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji — Złożona ocena ekonomiczna — Kontrola sądowa — Granice (art. 107 TFUE) (por. pkt 96)

4. Pomoc przyznawana przez państwa — Decyzja Komisji — Ocena zgodności z prawem w oparciu o informacje dostępne w momencie wydania decyzji (art. 107 TFUE) (por. pkt 97, 101, 222)

5. Konkurencja — Przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami w ogólnym interesie gospodarczym — Definicja usług w ogólnym interesie gospodarczym — Uprawnienia dyskrecjonalne państw członkowskich — Granice — Ograniczenie kontroli Komisji do przypadków oczywistego błędu — Możliwość oceny na podstawie uprzednio wydanych przez Komisję wytycznych (art. 14 TFUE, art. 106 ust. 2 TFUE, art. 107 TFUE, 108 TFUE, 109 TFUE, 168 TFUE; komunikat Komisji 2001/C 17/04, pkt 22) (por. pkt 104–106, 110–112)

6. Pomoc przyznawana przez państwa — Pojęcie — Przejęcie kosztów utrzymania dodatkowych mocy przerobowych w razie chorób epizootycznych — Ścisły związek z usuwaniem zwłok zwierzęcych i odpadów z ubojni — Stosowanie zasady zanieczyszczający płaci — Włączenie — Usługi w ogólnym interesie gospodarczym — Wyłączenie (art. 106 ust. 2 TFUE, art. 107 ust. 1 TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1069/2009) (por. pkt 120, 121, 123, 125)

7. Pomoc przyznawana przez państwa — Decyzja Komisji — Kontrola sądowa — Oczywisty błąd w ocenie — Okoliczność niewystarczająca do spowodowania stwierdzenia nieważności decyzji — Wymóg uzyskania korzyści gospodarczej przez beneficjenta pomocy (art. 106 ust. 2 TFUE, art. 107 ust. 1 TFUE) (por. pkt 127)

8. Pomoc przyznawana przez państwa — Pojęcie — Środki mające na celu rekompensatę za koszty wykonania przez przedsiębiorstwo zadań z zakresu usług publicznych — Wyłączenie — Przesłanki — Wyraźnie określone zobowiązania z zakresu usług publicznych — Obiektywne i przejrzyste ustalenie parametrów, na podstawie których obliczana jest rekompensata — Ograniczenie rekompensaty do kosztów — Ustalenie rekompensaty na podstawie analizy kosztów przeciętnego przedsiębiorstwa z danego sektora w przypadku niedokonania wyboru przedsiębiorstwa w drodze procedury udzielania zamówień publicznych (art. 106 ust. 2 TFUE, art. 107 ust. 1 TFUE) (por. pkt 129, 130, 132, 139, 145, 148, 156, 159, 166, 186)

9. Konkurencja — Przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami w ogólnym interesie gospodarczym — Rekompensata za koszty wykonania zadania z zakresu usług publicznych — Uprawnienia dyskrecjonalne państw członkowskich — Granice — Kontrola przeprowadzana przez Komisję — Kontrola sądowa — Granice (art. 106 ust. 2 TFUE, art. 107 ust. 1 TFUE) (por. pkt 169, 170, 175)

10. Pomoc przyznawana przez państwa — Naruszenie konkurencji — Wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi — Zakres ciężaru dowodu spoczywający na Komisji (art. 107 ust. 1 TFUE) (por. pkt 197, 198, 203, 204, 206)

11. Pomoc przyznawana przez państwa — Zakaz — Odstępstwa — Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji — Wytyczne dotyczące zasad ramowych Unii w zakresie pomocy przybierającej postać rekompensaty za świadczenie usług publicznych — Samodzielne ograniczenie przez Komisję przysługujących jej uprawnień dyskrecjonalnych — Obowiązek przestrzegania zasad równego traktowania i ochrony uzasadnionych oczekiwań (art. 107 ust. 3 TFUE; komunikat Komisji 2012/C 8/03, pkt 2.2–2.10) (por. pkt 212)

12. Postępowanie sądowe — Termin do przedstawienia dowodów — Artykuł 48 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem — Zakres stosowania (regulamin postępowania przed Sądem, art. 48 § 1, art. 66 § 2) (por. pkt 223)

13. Pomoc przyznawana przez państwa — Odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy — Pomoc przyznana z naruszeniem reguł postępowania z art. 108 TFUE — Ewentualne uzasadnione oczekiwania beneficjentów — Brak, z wyjątkiem szczególnych okoliczności — Powoływanie się przez państwo członkowskie, które przyznało pomoc — Niedopuszczalność — Bezczynność Komisji w relatywnie długim okresie — Brak wpływu (art. 107 TFUE, 108 TFUE) (por. pkt 230, 231, 233–237)

14. Prawo Unii Europejskiej — Zasady — Ochrona uzasadnionych oczekiwań — Zakres stosowania — Władze krajowe odpowiedzialne za stosowanie prawa Unii — Organ władzy działający sprzecznie z uregulowaniem Unii — Brak uzasadnionych oczekiwań (por. pkt 238)

15. Pomoc przyznawana przez państwa — Właściwe uprawnienia Komisji i sądów krajowych — Rola sądów krajowych — Decyzja Komisji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy państwa — Spoczywający na sądach krajowych obowiązek wyciągnięcia, zgodnie z ich prawem krajowym, wszelkich konsekwencji wynikających z ewentualnego naruszenia obowiązku zawieszenia rozpatrywanych środków — Zawieszenie wprowadzania w życie rozpatrywanego środka i odzyskanie kwot już wypłaconych — Zarządzenie środków tymczasowych — Zwrócenie się przez sąd krajowy do Komisji o udzielenie wyjaśnień — Pytanie prejudycjalne do Trybunału (art. 4 ust. 3 TUE, art. 108 ust. 2, 3 TFUE, art. 267 akapity drugi, trzeci TFUE) (por. pkt 239, 240, 247)

16. Pomoc przyznawana przez państwa — Odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy — Niemożność powołania się na zasadę powagi rzeczy osądzonej przy odzyskaniu (art. 107 TFUE, 108 TFUE) (por. pkt 246)

17. Pomoc przyznawana przez państwa — Pomoc nowa i pomoc istniejąca — Badanie przez Komisję — Wyłączna właściwość — Właściwość sądów krajowych — Granice [art. 107 TFUE, 108 TFUE; rozporządzenie Rady nr 659/1999, art. 1 lit. b) ppkt (i)] (por. pkt 246)

18. Pomoc przyznawana przez państwa — Badanie skarg — Obowiązki Komisji — Badanie z urzędu kwestii, które nie zostały wyraźnie podniesione przez składającego skargę do Komisji (art. 108 ust. 2 TFUE) (por. pkt 264)

Przedmiot

Skarga o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 2012/485/EU z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie pomocy państwa SA.25051 (C 19/10) (ex NN 23/10) przyznanej przez Niemcy na rzecz Zweckverband Tierkörperbeseitigung in Rheinland-Pfalz, im Saarland, im Rheingau-Taunus-Kreis und im Landkreis Limburg-Weilburg (Dz.U. L 236, s. 1)

Sentencja

1) Skarga zostaje oddalona.

2) Zweckverband Tierkörperbeseitigung in Rheinland-Pfalz, im Saarland, im Rheingau-Taunus-Kreis und im Landkreis Limburg-Weilburg pokrywa własne koszty związane z postępowaniem głównym oraz koszty poniesione przez Komisję Europejską.

3) Saria Bio-Industries AG & Co. KG, SecAnim GmbH i Knochen- und Fett-Union GmbH (KFU) pokrywają własne koszty związane z postępowaniem głównym.