Keywords

Summary



Keywords

1. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Ocena zgodności z prawem – Uwzględnienie orzecznictwa sądu wspólnotowego dotyczącego pomocy państwa na gruncie Traktatu WE – Granice

(art. 4 lit. c) EWWiS)

2. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Pojęcie – Specyficzność lub selektywność

(art. 4 lit. c) EWWiS)

3. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Pojęcie – Charakter prawny – Interpretacja w oparciu o elementy obiektywne – Kontrola sądowa – Zakres

(art. 4 lit. c) EWWiS; art. 87 ust. 1 WE)

4. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Pojęcie – Środki podatkowe – Charakter selektywny środka

(art. 4 lit. c) EWWiS)

5. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Pomoc na rzecz regionów dotkniętych podziałem Niemiec – Zastosowanie postanowień Traktatu EWWiS – Wyłączenie

(art. 4 lit. c) EWWiS; art. 87 ust. 2 lit. c) WE)

6. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Pojęcie – Środki ukazane jako objęte zakresem pomocy na rzecz regionów dotkniętych podziałem Niemiec – Wyłączenie z uwagi na ich kompensacyjny charakter – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji

(art. 4 lit. c) EWWiS; art. 87 ust. 2 lit. c) WE)

7. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Pojęcie – Charakterystyka środka podatkowego jako korzyści – Normalne obciążenie podatkowe mające służyć jako punkt odniesienia

(art. 4 lit. c) EWWiS)

8. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Pojęcie – Zaliczenie zarówno subwencji, jak i zmniejszeń obciążeń – Obowiązek wykazania przez Komisję, że skutki zmniejszenia obciążeń są tożsame ze skutkami subwencji – Brak

(art. 4 lit. c) EWWiS)

9. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Zakaz – Oddziaływanie na konkurencję i na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi – Brak znaczenia dla sprawy

(art. 4 lit. c) EWWiS)

10. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Brak możliwości zastosowania art. 67 EWWiS – Praktyka Komisji – Brak znaczenia dla sprawy

(art. 4 lit c) EWWiS i art. 67 EWWiS; decyzja ogólna nr 2320/81)

11. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Przyznanie pomocy przez Komisję na podstawie art. 95 EWWiS – Dopuszczalność – Uprawnienia dyskrecjonalne – Kontrola sądowa – Granice

(art. 4 li. c) EWWiS i art. 95 EWWiS)

12. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Zakaz – Pomoc przyznana bezprawnie – Brak reguły ustanawiającej przedawnienie odnośnie do uprawnień wykonywanych przez Komisję – Przestrzeganie wymogów pewności prawa

(art. 4 lit. c) EWWiS)

13. Prawo wspólnotowe – Zasady – Zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań – Pewność prawa – Odmienne przesłanki powołania się na te zasady – Skutki – Możliwość powołania się przez beneficjenta bezprawnej pomocy w sektorze metalurgicznym, przyznanej z naruszeniem obowiązku notyfikacji na pewność prawa celem zakwestionowania decyzji nakazującej mu windykację pomocy bez względu na brak pojawienia się uzasadnionych oczekiwań

14. EWWiS – Pomoc dla hutnictwa żelaza i stali – Postępowanie administracyjne – Dwuznaczna sytuacja wynikająca z braku działania Komisji oraz braku stosownych uregulowań w drugim i trzecim kodeksie pomocy dla hutnictwa żelaza i stali – Obowiązek wyjaśnienia tej sytuacji, zanim zostanie nakazana windykacja przyznanej już pomocy

(decyzje ogólne nr 1018/85 i 3484/85)

Summary

1. Doprecyzowania, jakie przyniósł sąd wspólnotowy pojęciom zawartym w przepisach Traktatu WE w dziedzinie pomocy państwa, zachowują ważność przy stosowaniu odpowiednich przepisów Traktatu EWWIS, w takim zakresie, w jakim doprecyzowania te nie są z nim sprzeczne. Uzasadnione jest zatem w tej mierze odnoszenie się do orzecznictwa na temat pomocy państwa na gruncie Traktatu WE w celu oceny zgodności z prawem decyzji dotyczących przypadków pomocy na gruncie Traktatu EWWiS.

(por. pkt 28)

2. Specyficzność lub selektywność środka państwowego stanowi jedną z cech charakterystycznych pojęcia pomocy państwa czy to w ramach Traktatu WE, czy w ramach Traktatu EWWiS, niezależnie od faktu, że to kryterium nie jest wprost wymienione w art. 4 lit. c) EWWiS. Należy więc ustalić, czy środek ten przynosi, bądź nie, korzyści wyłącznie niektórym przedsiębiorstwom lub niektórym sektorom działalności.

(por. pkt 29)

3. Pojęcie pomocy państwa, tak jak określono je w Traktacie WE, ma charakter prawny i powinno być interpretowane w oparciu o elementy obiektywne. Z tego powodu sąd wspólnotowy powinien w zasadzie sprawować pełną kontrolę w kwestii ustalenia, czy dany środek wchodzi w zakres stosowania art. 87 ust. 1 WE, biorąc pod uwagę zarówno okoliczności konkretnej sprawy, jak i techniczny lub złożony charakter uwag przedłożonych przez Komisję.

4. Nie może być inaczej w odniesieniu do kwestii ustalenia, czy dany środek wchodzi w zakres stosowania art. 4 lit. c) EWWiS, ponieważ sprawowanie takiej kontroli sądowej nie jest niezgodne z Traktatem EWWiS.

(por. pkt 30–31)

5. W istocie, co do zasady środek podatkowy, który może zostać zakwalifikowany jako pomoc państwa, różni się od ogólnego środka podatkowego tym, że liczba beneficjentów jest prawnie lub faktycznie ograniczona. W tej mierze nie jest istotne, czy selektywny charakter środka wynika z kryterium sektorowego, czy z kryterium położenia geograficznego na wydzielonej części terytorium Państwa Członkowskiego. Istotne jest natomiast dla możliwości zakwalifikowania środka jako pomocy państwa, aby przedsiębiorstwa z niego korzystające należały do kategorii ściśle określonej przy zastosowaniu, prawnie lub faktycznie, kryterium ustalonego przez ten środek.

(por. pkt 38)

6. Gdy kwestia przyznawania pomocy przez państwo jest uregulowana postanowieniami art. 4 lit. c) EWWiS, to, w tym przedmiocie postanowienia Traktatu WE nie mogą mieć zastosowania w dziedzinie objętej Traktatem EWWiS.

7. Tak więc, wobec braku w Traktacie EWWiS postanowień tożsamych lub równoważnych z art. 87 ust. 2 lit. c) WE, uznanie w ramach Traktatu WE zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy przyznawanej gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec dotkniętych podziałem Niemiec nie ma wpływu na zakres stosowania art. 4 lit. c) EWWiS ani, tym samym, na pojęcie pomocy państwa w rozumieniu tego przepisu.

(por. pkt 63–64)

8. Zniesienie i zakaz pomocy państwa ustanowione w art. 4 lit. c) EWWiS mają charakter generalny i absolutny, nie mogą one zostać uchylone poprzez wdrożenie procedury kompensacyjnej o niejasnym i niepewnym charakterze. Badanie kompensacyjnego charakteru takich środków mieści się w zakresie uprawnień dyskrecjonalnych Komisji, polegających na weryfikowaniu, czy zostały spełnione warunki odstępstwa, o które wnoszono.

Zatem nie można zwykłego powołania się na wyjątek przewidziany w art. 87 ust. 2 lit. c) WE, a mianowicie uznanie zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy przyznanej gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec dotkniętych podziałem Niemiec, którego nie stosuje się i który nie ma odpowiednika w Traktacie EWWiS, uznać za niebudzące wątpliwości wykazanie na gruncie tego Traktatu związku przyczynowego między korzyścią przyznaną danemu przedsiębiorstwu a domniemaną gorszą sytuacją gospodarczą, w jakiej miały się znajdować przedsiębiorstwa położone w regionie dotkniętym podziałem Niemiec.

(por. pkt 72, 74–75)

9. Aby stwierdzić, czy mamy do czynienia z pomocą państwa na gruncie Traktatu EWWiS, należy jedynie ustalić, czy, w ramach danego porządku prawnego, określony środek państwowy może sprzyjać niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów w odniesieniu do innych, które pod względem celów, jakie mają być osiągnięte, znajdują się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej.

W konsekwencji, dla ustalenia, czy dany środek przynosi korzyść, niezbędne jest określenie w ramach danego porządku prawnego punktu odniesienia, z którym porówna się sytuację powstałą w wyniku przyznania powyższego środka. Tak więc nie można, w celu określenia „normalnego” obciążenia podatkowego, przystąpić do analizy porównawczej uregulowań podatkowych w całości Państw Członkowskich czy nawet w niektórych z nich, bez wypaczenia celu przepisów dotyczących kontroli pomocy państwa. W istocie, wobec braku harmonizacji na poziomie wspólnotowym przepisów podatkowych Państw Członkowskich, taka analiza doprowadziłaby do porównania różnych sytuacji faktycznych i prawnych, które wynikają z różnic między przepisami ustawowymi lub wykonawczymi Państw Członkowskich.

(zob. pkt 79–81)

10. Jeśli pojęcie pomocy państwa obejmuje nie tylko świadczenia dodatnie, jak właśnie subwencje, ale także interwencje, które, w różnych formach, zmniejszają normalne obciążenia budżetu przedsiębiorstwa i przez to, nie będąc nawet subwencjami w ścisłym znaczeniu tego słowa, mają ten sam charakter i wywierają tożsame skutki, to nie trzeba ustalać hierarchii tego, co stanowi, z jednej strony, subwencję w ścisłym znaczeniu, a z drugiej, środki zbliżone do takiej subwencji, lecz należy zdefiniować pojęcie pomocy w rozumieniu art. 4 lit. c) EWWiS. Z definicji tej wynika, że jeśli przedstawiony zostanie dowód, że interwencja państwowa stanowi zmniejszenie normalnych obciążeń budżetu przedsiębiorstwa, środek ten powinien zostać zakwalifikowany jako pomoc państwa i to z powodu tejże kwalifikacji posiada on skutek tożsamy z subwencją w ścisłym znaczeniu tego słowa.

11. Komisja nie ma zatem obowiązku przedstawienia dodatkowych dowodów na to, że zmniejszenie obciążeń, jakie normalnie przedsiębiorstwo winno ponieść, miało ten sam skutek co subwencja w ścisłym znaczeniu tego słowa.

(por. pkt 83–84, 89)

12. Na gruncie art. 4 lit. c) EWWiS pomoc państwa uznawana jest za niezgodną ze wspólnym rynkiem bez potrzeby stwierdzania lub nawet dochodzenia, czy istnieje lub może zaistnieć zagrożenie dla konkurencji. Aby podlegać postanowieniom tego artykułu, środek pomocowy nie musi koniecznie wywierać wpływu na wymianę między Państwami Członkowskimi lub na konkurencję.

(por. pkt 90–91)

13. Celem art. 4 lit. c) EWWiS, zakazującego subwencji lub pomocy przyznawanej przez państwa, bez względu na ich formę, jest zniesienie i zakazanie niektórych form interwencji Państw Członkowskich w dziedzinie, która zgodnie z Traktatem EWWiS podlega kompetencji wspólnotowej. Nie ustanawia on żadnego rozróżnienia między pomocą indywidualną a systemami pomocy ani też między systemami pomocy specyficznej i niespecyficznej w sektorze węgla i stali, a zakaz, który on wprowadza, sformułowany jest w sposób rygorystyczny.

14. Jeśli chodzi zaś o art. 67 EWWiS, to jego celem jest ochrona przed zakłóceniami konkurencji, które nieuchronnie pociąga za sobą sprawowanie władzy pozostałej w rękach Państw Członkowskich. Określa on zatem jedynie środki ochronne, które może przyjąć Wspólnota przeciwko działaniu Państwa Członkowskiego, które, chociaż oddziałuje znacznie na warunki konkurencji w przemysłach węgla i stali, nie wywiera na nie natychmiastowego i bezpośredniego wpływu. Artykuł 4 lit. c) EWWiS i art. 67 EWWiS obejmują więc dwa odrębne obszary, przy czym drugi z nich nie obejmuje kwestii pomocy państwa.

Nie może podważyć tej interpretacji fakt, iż do czasu przyjęcia decyzją nr 2320/81 drugiego kodeksu pomocy dla hutnictwa żelaza i stali Komisja uważała, że art. 4 lit. c) EWWiS miał zastosowanie jedynie do specyficznej pomocy na rzecz przedsiębiorstw metalurgicznych, to znaczy do pomocy, z której szczególnie i przede wszystkim korzystały te przedsiębiorstwa, podczas gdy stosowanie do sektora metalurgicznego ogólnych i regionalnych systemów pomocy poddane było kontroli Komisji na podstawie zarówno art. 67 EWWiS, jak i art. 87 WE i 88 WE.

(por. pkt 107–112, 115)

15. Artykuł 4 lit. c) EWWiS nie zabrania Komisji przyznać pomoc państwa w sektorze metalurgicznym bądź w trybie specjalnych kategorii pomocy przewidzianej kodeksami pomocy dla hutnictwa żelaza i stali, w jednej z ich kolejnych wersji, bądź jako pomoc, która, nieobjęta tymi kategoriami, przyznawana jest bezpośrednio na podstawie art. 95 akapity pierwszy i drugi EWWiS.

Korzystając z tej drugiej możliwości, Komisja posiada uprawnienia dyskrecjonalne w kwestii ustalenia, czy dana pomoc jest niezbędna dla realizacji celów traktatu.

Kontrola zgodności z prawem winna w tej dziedzinie ograniczyć się do zbadania, czy Komisja nie przekroczyła granic właściwych dla swoich uprawnień dyskrecjonalnych poprzez zniekształcenie czy oczywisty błąd w ocenie faktów czy też poprzez nadużycie władzy, czy poprzez obejście procedury.

Jeśli żąda się ustalenia, czy Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie faktów, dający podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, należy przedstawić wystarczające dowody na to, by można było uznać dokonaną w spornej decyzji ocenę faktów za niewiarygodną.

(por. pkt 131, 136–138)

16. Aby mógł spełnić swoją funkcję, termin przedawnienia musi być ustalany z góry. Ustalenie tego terminu i sposób jego zastosowania wchodzi w zakres kompetencji ustawodawcy wspólnotowego. Ustawodawca ten nie podjął kroków w celu ustalenia terminu przedawnienia w dziedzinie kontroli pomocy przyznawanej na gruncie Traktatu EWWiS.

Jednakże fundamentalny wymóg pewności prawa we wszystkich jego odmianach zmierza do zapewnienia przewidywalności sytuacji i stosunków prawnych objętych prawem wspólnotowym i winien być brany pod uwagę przy weryfikacji ważności decyzji Komisji nakazującej przedsiębiorstwu metalurgicznemu windykację bezprawnie przyznanej pomocy.

(por. pkt 159–161)

17. Możliwość powołania się na zasadę pewności prawa nie podlega przesłankom pozwalającym na podniesienie kwestii uzasadnionych oczekiwań co do prawidłowości pomocy państwa.

18. To dlatego przedsiębiorstwo metalurgiczne, które otrzymało pomoc państwa, która nie została notyfikowana Komisji, może, aby zakwestionować decyzję Komisji nakazującą mu jej windykację, powołać się na pewność prawa, mimo iż wyklucza się poza szczególnymi wyjątkami, aby beneficjent pomocy mógł posiadać uzasadnione oczekiwania co do prawidłowości tej pomocy, skoro została ona przyznana z naruszeniem przepisów dotyczących procedury przeprowadzania wstępnej kontroli pomocy państwa.

(por. pkt 165–166)

19. Przedsiębiorstwo metalurgiczne, które skorzystało z bezprawnie przyznanej pomocy, słusznie opiera się na zasadzie pewności prawa, aby zakwestionować zgodność z prawem decyzji Komisji nakazującej windykację tej pomocy, w przypadku gdy, w czasie kiedy otrzymywało ono taką pomoc, istniała spowodowana przez Komisję sytuacja niepewności i braku jasności co do uregulowań prawnych rządzących rodzajem spornej pomocy, do której dołączył się przedłużony brak reakcji ze strony Komisji, która wiedziała o przekazywanej pomocy i stworzyła w ten sposób, nie dopełniając obowiązku staranności, dwuznaczną sytuację, którą należało wyjaśnić, zanim Komisja podjęła jakiekolwiek kroki celem wydania nakazu windykacji przyznanej już pomocy.

(por. pkt 174, 180, 18 2)