Keywords

Summary



Keywords

1. Konkurencja – Reguły wspólnotowe – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Kryteria oceny – Domniemanie decydującego wpływu wywieranego na spółkę zależną przez spółkę dominującą posiadającą 100% jej kapitału

(art. 81 WE)

2. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kwota maksymalna – Obliczanie – Obrót, jaki należy uwzględnić

(rozporządzenia Rady: nr 17, art. 15 ust. 2; nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

3. Konkurencja – Reguły wspólnotowe – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Kryteria oceny – Poszanowanie przez Komisję zasady równego traktowania

(art. 81 WE)

4. Konkurencja – Reguły wspólnotowe – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Jednostka gospodarcza – Kryteria oceny – Samodzielność spółki zależnej

(art. 81 WE)

5. Skarga o stwierdzenie nieważności – Zarzuty – Brak lub niewystarczający charakter uzasadnienia

(art. 230 WE, 253 WE)

6. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Odstraszający charakter grzywny

(rozporządzenia Rady: nr 17, art. 15 ust. 2; nr 1/2003, art. 23 ust. 2; komunikat Komisji 98/C 9/03)

7. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Okoliczności łagodzące – Zaprzestanie naruszenia po interwencji Komisji

(rozporządzenia Rady: nr 17, art. 15 ust. 2; nr 1/2003, art. 23 ust. 2; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 3 tiret trzecie)

8. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Obniżenie kwoty grzywny w zamian za współpracę przedsiębiorstwa, któremu zarzucono naruszenie

(rozporządzenia Rady: nr 17; nr 1/2003; komunikat Komisji 96/C 207/04)

Summary

1. W dziedzinie konkurencji zachowanie spółki zależnej można przypisać spółce dominującej między innymi w przypadku, gdy mimo posiadania odrębnej podmiotowości prawnej spółka zależna nie określa w sposób samodzielny swojego zachowania rynkowego, lecz stosuje zasadniczo instrukcje przekazywane jej przez spółkę dominującą, w szczególności z uwzględnieniem więzów ekonomicznych, organizacyjnych i prawnych łączących oba te podmioty prawa.

W tego rodzaju sytuacji spółka dominująca i jej spółka zależna są bowiem częścią tej samej jednostki gospodarczej, a tym samym tworzą jedno przedsiębiorstwo. Komisja jest uprawniona do skierowania decyzji nakładającej grzywny na spółkę dominującą nie ze względu na okoliczność, iż spółka dominująca nakłaniała swoją spółkę zależną do popełnienia naruszenia, ani tym bardziej z uwagi na udział spółki dominującej w naruszeniu, ale ze względu na to, że stanowią one jedno przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 81 WE.

Komisja nie może ograniczyć się do stwierdzenia, iż spółka dominująca jest w stanie wywierać decydujący wpływ na zachowanie swej spółki zależnej, lecz musi także zbadać, czy taki wpływ był w rzeczywistości wywierany.

W szczególnym przypadku, gdy spółka dominująca posiada cały kapitał swej spółki zależnej, która naruszyła reguły konkurencji, po pierwsze, ta spółka dominująca może wywierać decydujący wpływ na zachowanie swej spółki zależnej, a po drugie, istnieje zwykłe domniemanie, że owa spółka dominująca rzeczywiście wywiera decydujący wpływ na zachowanie swej spółki zależnej.

W tych okolicznościach wystarczy, że Komisja wykaże, iż cały kapitał spółki zależnej znajduje się w posiadaniu jej spółki dominującej, aby móc domniemywać, że ta ostatnia wywiera decydujący wpływ na politykę handlową swej spółki zależnej. Komisja będzie mogła następnie uznać spółkę dominującą za solidarnie odpowiedzialną za zapłatę grzywny nałożonej na jej spółkę zależną, chyba że owa spółka dominująca, na której spoczywa ciężar obalenia tego domniemania, przedstawi wystarczające dowody pozwalające wykazać, że jej spółka zależna zachowuje się na rynku w sposób autonomiczny.

Domniemanie oparte na fakcie posiadania całego kapitału może być stosowane nie tylko w przypadkach istnienia bezpośredniego związku między spółką dominującą i jej spółką zależną, lecz również w przypadkach, gdy ów związek jest pośredni, z uwagi na spółkę zależną występującą w roli łącznika między nimi.

(por. pkt 102–106, 108)

2. Zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 Komisja może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorstwa, które naruszyły art. 81 ust. 1 WE grzywny nieprzekraczające 10% obrotu uzyskanego w poprzedzającym roku obrotowym przez każde z przedsiębiorstw, które uczestniczyło w naruszeniu. Ta sama wskazówka zawarta była w art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17.

Wymieniony w tych przepisach obrót odnosi się do całkowitego obrotu zainteresowanego przedsiębiorstwa, czyli przedsiębiorstwa, któremu przypisano naruszenie i które z tej racji zostało uznane za odpowiedzialne.

Co się tyczy pojęcia „poprzedzający rok obrotowy”, o którym mowa w art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003, należy je rozumieć w ten sposób, że dotyczy ono roku obrotowego, który poprzedza wydanie decyzji Komisji, z wyjątkiem szczególnych sytuacji, gdy obrót za ostatni rok obrotowy nie stanowi przydatnej wskazówki co do rzeczywistej sytuacji gospodarczej zainteresowanego przedsiębiorstwa, a tym samym co do właściwego wymiaru grzywny, która ma być na nie nałożona.

Zatem w sytuacji gdy Komisja przyjmuje, że spółka dominująca i jej spółka zależna tworzą jeden podmiot gospodarczy i tym samym uznaje tę spółkę dominującą za solidarnie odpowiedzialną za naruszenie, jak i za zapłatę grzywny oraz umieszcza ją wśród adresatów swej decyzji, Komisja może oprzeć się na skonsolidowanym obrocie, który spółka dominująca osiągnęła w roku poprzedzającym wydanie jej decyzji, w celu ustalenia pułapu 10% przewidzianego w art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003.. W tym względzie całkowicie bez znaczenia pozostaje to, że spółka dominująca nie może ponosić odpowiedzialności solidarnej za naruszenie za okres poprzedzający przejęcie przez nią spółki zależnej.

(por. pkt 109–111, 174, 175, 195)

3. Jeśli w sprawie dotyczącej naruszenia obowiązujących w Unii reguł konkurencji, w którym uczestniczy kilka różnych przedsiębiorstw, Komisja przyjmuje w ramach ustalonych przez orzecznictwo pewną metodę w celu określenia, czy należy przypisać odpowiedzialność zarówno spółkom zależnym, które faktycznie popełniły to naruszenie, jak i ich spółkom dominującym, musi ona – poza szczególnymi okolicznościami – oprzeć się w tym celu na tych samych kryteriach w przypadku wszystkich tych przedsiębiorstw. Komisja jest bowiem zobowiązana do poszanowania zasady równego traktowania, która wymaga, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a odmienne sytuacje nie były traktowane jednakowo, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione.

(por. pkt 133)

4. W dziedzinie konkurencji samodzielności spółki zależnej w stosunku do spółki dominującej nie należy oceniać wyłącznie na podstawie jej działalności w zakresie produktów, których dotyczy naruszenie. W celu ustalenia, czy spółka zależna określa w sposób autonomiczny swoje zachowanie na rynku, należy wziąć pod uwagę wszystkie istotne okoliczności dotyczące powiązań gospodarczych, organizacyjnych i prawnych łączących spółkę zależną ze spółką dominującą, które mogą różnić się w poszczególnych przypadkach, w związku z czym nie można ich wymienić w sposób wyczerpujący.

Zatem okoliczność, że żadna spółka grupy nie sprawuje kontroli nad działaniami spółki zależnej, których dotyczy naruszenie nie jest wystarczająca, aby wykazać że ta spółka zależna działa w sposób autonomiczny na rynku. Podobnie rzecz ma się w przypadku braku uzgadniania przez spółkę zależną ze spółką dominującą lub inną spółką grupy swojej polityki w zakresie zakupów produktów, których dotyczy naruszenie.

(por. pkt 164, 168)

5. W ramach skargi o stwierdzenie nieważności zarzut wywiedziony z braku uzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia aktu stanowi zarzut dotyczący porządku publicznego, który może, a wręcz powinien zostać zbadany z urzędu przez sąd Unii i który w związku z tym może zostać podniesiony przez strony na dowolnym etapie postępowania.

(por. pkt 182)

6. W kontekście naruszenia obowiązujących w Unii reguł konkurencji rozmiar i siła gospodarcza danego przedsiębiorstwa stanowią czynniki, które mogą być uwzględnione przy obliczaniu grzywny, a w związku z tym przy określaniu mnożnika, mającego zapewnić jej odstraszający skutek. Przyczyną wzięcia pod uwagę wielkości i całkowitych zasobów danego przedsiębiorstwa celem zapewnienia grzywnie skutku odstraszającego jest wywarcie zamierzonego wpływu na to przedsiębiorstwo, ponieważ sankcja nie może być łagodna zwłaszcza w świetle jego możliwości finansowych.

W tym względzie w sytuacji, gdy Komisja posługuje się rozmiarem i całkowitymi zasobami danego przedsiębiorstwa jako elementami oceny, mającymi uzasadnić zastosowanie mnożnika o celu odstraszającym, przedsiębiorstwo to może obejmować spółkę dominującą spółki, która naruszyła reguły konkurencji, wyłącznie wówczas, gdy spółka dominująca rzeczywiście wywierała decydujący wpływ na zachowanie tej spółki.

Przedsiębiorstwo, którego rozmiar i całkowite zasoby są w ten sposób uwzględnione, z konieczności pokrywa się z przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 81 WE, tak jak zostało ono zdefiniowane w orzecznictwie. Przyczyną wzięcia pod uwagę tych czynników celem zapewnienia grzywnie skutku odstraszającego jest wywarcie zamierzonego wpływu na przedsiębiorstwo, na które została nałożona ta grzywna. Zamierzonym celem jest zagwarantowanie skuteczności grzywny dzięki dostosowaniu jej wysokości do całkowitych zasobów tego przedsiębiorstwa i jego zdolności do zgromadzenia środków potrzebnych do jej zapłaty. Tymczasem w przypadku gdy spółka, która popełniła naruszenie, zachowuje się w sposób autonomiczny na rynku i tym samym sama stanowi przedsiębiorstwo, logicznie rzecz biorąc cel ten może, z uwagi na jej samodzielność, dotyczyć wyłącznie tej spółki, nie zaś również innych spółek grupy, do której spółka ta należy. Gdyby w takim przypadku Komisja miała uwzględniać rozmiar i siłę gospodarczą tej grupy, by zdecydować o zastosowaniu mnożnika o celu odstraszającym, nie tylko zamierzony skutek odstraszający byłby wywierany na podmiot inny niż przedsiębiorstwo winne naruszeniu, lecz również nadmierna mogłaby się okazać sama grzywna, w szczególności w świetle możliwości finansowych tego przedsiębiorstwa i z naruszeniem zasady proporcjonalności.

(por. pkt 207, 208, 214, 215)

7. W kontekście naruszenia obowiązujących w Unii reguł konkurencji zaprzestanie naruszenia niezwłocznie po pierwszej interwencji Komisji może logicznie stanowić okoliczność łagodzącą tylko wówczas, gdy istnieją powody, aby zakładać, że zainteresowane przedsiębiorstwa postanowiły zakończyć swoje antykonkurencyjne zachowania ze względu na te interwencje, gdyż sytuacja, w której naruszenie zostało już zakończone przed datą pierwszych interwencji Komisji, nie jest objęta zakresem pkt 3 tiret trzecie wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 oraz art. 65 ust. 5 EWWiS.

Pomimo uznania przez Komisję, iż naruszenie zakończyło się w tym samym dniu, w którym podjęła pierwsze czynności dochodzeniowe, jej decyzja, aby nie uwzględniać tego rodzaju zakończenia jako okoliczności łagodzącej, jest w pełni zasadna. Obniżka grzywny z powodu zaprzestania naruszenia niezwłocznie po pierwszej interwencji Komisji nie jest bowiem automatyczna, lecz zależy od oceny okoliczności danego przypadku dokonywanej przez tę instytucję w zakresie jej swobodnego uznania. Z tego względu zastosowanie pkt 3 tiret trzecie wytycznych względem danego przedsiębiorstwa będzie szczególnie odpowiednie w sytuacji, gdy antykonkurencyjny charakter zaskarżonego zachowania nie jest oczywisty. Jednocześnie jego zastosowanie będzie co do zasady mniej stosowne w sytuacji, gdy zachowanie to będzie wyraźnie antykonkurencyjne, przy założeniu, że zostało to udowodnione.

(por. pkt 229, 231)

8. W kontekście naruszenia obowiązujących w Unii reguł konkurencji Komisja dysponuje szerokim zakresem uznania co do metody obliczania grzywien i ma prawo w tym względzie brać pod uwagę liczne czynniki, wśród których znajduje się współpraca zainteresowanych przedsiębiorstw w trakcie dochodzenia prowadzonego przez służby tej instytucji. Komisji przysługuje w tym względzie szeroki zakres uznania przy dokonywaniu oceny jakości i użyteczności współpracy danego przedsiębiorstwa, w szczególności w porównaniu ze współpracą innych przedsiębiorstw.

Dla uzasadnienia obniżenia kwoty grzywny ze względu na współpracę zachowanie przedsiębiorstwa musi ułatwiać zadanie Komisji polegające na stwierdzeniu i ukaraniu naruszeń reguł konkurencji i świadczyć o prawdziwej woli współpracy.

W tym względzie dokumenty przekazane Komisji w odpowiedzi na żądanie informacji na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 17 są dostarczane z uwagi na istnienie obowiązku prawnego w tym zakresie i nie mogą być uwzględnione na podstawie komunikatu dotyczący nienakładania grzywien lub obniżenia ich kwoty w sprawach dotyczących karteli, nawet jeśli mogą one służyć do ustalenia, wbrew interesom dostarczającego je lub innego przedsiębiorstwa, że ich zachowanie miało antykonkurencyjny charakter.

(por. pkt 252, 253, 268)