WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (trzecia izba)

z dnia 7 lutego 2007 r.

Sprawa T‑339/03

Gabrielle Clotuche

przeciwko

Komisji Wspólnot Europejskich

Urzędnicy – Przeniesienie z urzędu ze stanowiska dyrektora na stanowisko głównego doradcy – Interes służby – Równoważność stanowisk – Reorganizacja Eurostatu – Skarga o stwierdzenie nieważności – Skarga o odszkodowanie

Przedmiot: Skarga mająca za przedmiot, po pierwsze, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia 9 lipca 2003 r. o przeniesieniu skarżącej ze stanowiska dyrektora na stanowisko głównego doradcy oraz decyzji Komisji z dnia 1 października 2003 r. w sprawie reorganizacji Eurostatu, w części w jakiej nie obejmowała ponownego objęcia przez skarżącą stanowiska dyrektora, a po drugie, żądanie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Orzeczenie: Komisja zapłaci skarżącej kwotę 1 EUR tytułem zadośćuczynienia za niezgodne z prawem działanie administracji. W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona. Komisja pokryje swoje własne koszty, w tym koszty związane z postępowaniem przed Sądem w sprawie środka tymczasowego, a także jedną piątą kosztów poniesionych przez skarżącą, w tym kosztów związanych z postępowaniem przed Sądem w sprawie środka tymczasowego. Skarżąca pokryje cztery piąte swoich własnych kosztów, w tym kosztów związanych z postępowaniem przed Sądem w sprawie środka tymczasowego.

Streszczenie

1. Urzędnicy – Przeniesienie – Przeniesienie z urzędu – Kryterium odróżniające

(regulamin pracowniczy, art. 4, art. 7 ust. 1, art. 29)

2. Urzędnicy – Skarga – Interes prawny

(regulamin pracowniczy, art. 38, 90, 91)

3. Urzędnicy – Organizacja służb – Obsadzanie stanowisk

(regulamin pracowniczy, art. 7 ust. 1)

4. Urzędnicy – Organizacja służb – Obsadzanie stanowisk

(regulamin pracowniczy, art. 5 ust. 4, art. 7 ust. 1)

5. Urzędnicy – Organizacja służb – Obsadzanie stanowisk

(regulamin pracowniczy, art. 7 ust. 1)

6. Urzędnicy – Organizacja służb – Obsadzanie stanowisk

(regulamin pracowniczy, art. 7 ust. 1)

7. Urzędnicy – Organizacja służb – Obsadzanie stanowisk

(regulamin pracowniczy, art. 7 ust. 1)

8. Urzędnicy – Skarga – Akt niekorzystny – Pojęcie – Reorganizacja służb dyrekcji generalnej po zakończeniu dochodzeń w sprawie zaistniałych w niej nieprawidłowości

(regulamin pracowniczy, art. 7 ust. 1, art. 90, 91)

9. Urzędnicy – Zasady – Ochrona uzasadnionych oczekiwań

10. Urzędnicy – Pozaumowna odpowiedzialność instytucji – Niezgodne z prawem działanie administracji

1. Z systemu regulaminu pracowniczego wynika, że przeniesienie – we właściwym tego słowa znaczeniu – ma miejsce tylko w przypadku przeniesienia urzędnika na wolne stanowisko. Wynika z tego, że każde właściwe przeniesienie musi spełniać wymogi formalne przewidziane w art. 4 i 29 regulaminu pracowniczego. Wymogi te nie mają natomiast zastosowania w przypadku przeniesienia urzędnika z urzędu, ze względu na to, iż w wyniku takiego przeniesienia wolne stanowisko nie powstaje.

Jednak decyzje o przeniesieniu z urzędu, podobnie jak decyzje o przeniesieniu urzędników, podlegają – odnośnie do ochrony praw i uzasadnionych interesów urzędników, których decyzje te dotyczą – normom art. 7 ust. 1 regulaminu pracowniczego, w szczególności w takim rozumieniu, że przeniesienie z urzędu może nastąpić jedynie w interesie służby i przy poszanowaniu równoważności stanowisk.

(zob. pkt 31, 35, 47)

Odesłanie:

Trybunał: sprawy połączone 161/80 i 162/80 Carbognani i Coda Zabetta przeciwko Komisji, 24 lutego 1981 r., Rec. str. 543, pkt 21; sprawa 19/87 Hecq przeciwko Komisji, 23 marca 1988 r., Rec. str. 1681, pkt 6; sprawy połączone C‑116/88 i C‑149/88 Hecq przeciwko Komisji, 7 marca 1990 r., Rec. str. I‑599, pkt 11; sprawa C‑398/93 P Rasmussen przeciwko Komisji, 9 sierpnia 1994 r., Rec. str. I‑4043, pkt 11

Sąd Pierwszej Instancji: sprawa T‑98/96 Costacurta przeciwko Komisji, 22 stycznia 1998 r., RecFP str. I‑A‑21, II‑49, pkt 36; sprawa T‑23/96 De Persio przeciwko Komisji, 15 września 1998 r., RecFP str. I‑A‑483, II‑1413, pkt 79; sprawa T‑100/00 Campoli przeciwko Komisji, 6 marca 2001 r., RecFP str. I‑A‑71, II‑347, pkt 29; sprawa T‑103/01 Cwik przeciwko Komisji, 26 listopada 2002 r., RecFP str. I‑A‑229, II‑1137, pkt 30

2. Urzędnik może żądać stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przeniesienia z urzędu, nawet jeśli został następnie oddelegowany w interesie służby. Skoro bowiem po zakończeniu tego oddelegowania urzędnik bezzwłocznie powraca na stanowisko, które zajmował uprzednio, zachowuje interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ w przypadku stwierdzenia nieważności przyjmuje się, że nie opuścił on nigdy stanowiska, jakie zajmował przed przeniesieniem z urzędu.

(zob. pkt 40–43)

3. W przypadku gdy okazuje się, że w ramach danej dyrekcji generalnej doszło do nieprawidłowości, administracja nie dopuszcza się oczywistego błędu w ocenie, gdy uznaje, że interes służby uzasadnia odwołanie wszystkich dyrektorów z pełnionych przez nich funkcji menedżerskich i przeniesienie ich z urzędu na stanowiska głównych doradców dla zapewnienia spokoju i prawidłowego przebiegu dochodzeń dotyczących tych nieprawidłowości, a w szczególności dochodzeń służących określeniu ich ewentualnej roli w tych nieprawidłowościach. W świetle takiego celu, który nie polega na ukaraniu dyrektorów bądź zapobieżeniu dalszym nieprawidłowościom, bez znaczenia pozostają okoliczności, że przedmiotowy obieg środków finansowych znajdował się pod kontrolą szefów wydziału oraz że dyrektor, ze względu na termin objęcia przez niego stanowiska, nie mógł mieć związku z tymi nieprawidłowościami. Ponadto przeniesienie tego ostatniego z urzędu na inne stanowisko nie narusza zasady równego traktowania z tego względu, że dyrektor ten znajdował się w identycznej sytuacji jak inni dyrektorzy, których również nie podejrzewano o związek z popełnionymi nieprawidłowościami.

Oceny tej nie może podważać domniemany charakter polityczny czy też medialny decyzji o przeniesieniu z urzędu, ponieważ w związku z tym że już sam interes służby wystarczy do uzasadnienia tych decyzji, ewentualne dodatkowe względy mogące uzasadniać ich przyjęcie w żadnym wypadku nie mogą mieć wpływu na ich zgodność z prawem.

(zob. pkt 70, 76, 77, 107)

4. Decyzja w sprawie przeniesienia urzędnika z urzędu na stanowisko, które według ogólnych przepisów wykonawczych do art. 5 ust. 4 regulaminu pracowniczego przyjętych przez instytucję, w której urzędnik jest zatrudniony, odpowiada tej samej grupie zaszeregowania i temu samemu rodzajowi stanowiska co stanowisko poprzednio przez niego zajmowane, nie narusza zasady równoważności stanowisk ani zasady odpowiedniości pomiędzy grupą zaszeregowania i stanowiskiem. Z obiektywnego bowiem punktu widzenia – ponieważ punkt widzenia osoby zainteresowanej nie jest istotny – stanowisko to jako takie nie wydaje się być stanowiskiem o mniejszym znaczeniu niż uprzednio zajmowane.

Okoliczności, iż decyzja o przeniesieniu z urzędu, na mocy której urzędnik zaszeregowany do grupy A2 zostaje przeniesiony ze stanowiska dyrektora na stanowisko głównego doradcy, nie zawiera jakiegokolwiek opisu stanowiska, na które zainteresowany zostaje przeniesiony z urzędu, a także iż jest to nowo utworzone stanowisko, nie mogą wystarczyć – w świetle nowości tego stanowiska i samego charakteru obowiązków głównego doradcy – dla wykazania braku poszanowania równoważności stanowisk.

(zob. pkt 93, 95, 97, 101, 102)

5. Przeniesienie z urzędu w interesie służby wszystkich dyrektorów danej dyrekcji generalnej na stanowiska głównych doradców dla zapewnienia prawidłowego i spokojnego przebiegu dochodzeń dotyczących nieprawidłowości, do jakich doszło w tej dyrekcji generalnej, a w szczególności dochodzeń służących określeniu ich ewentualnej roli w tych nieprawidłowościach, stanowi środek o charakterze ogólnym i bezosobowym, który wyklucza ze strony administracji wolę zastosowania sankcji wobec urzędników przeniesionych z urzędu ze względu na ich zachowanie. W przypadku gdy urzędnicy ci otrzymują nowe stanowiska odpowiadające ich grupie zaszeregowania, nie mają podstaw do utrzymywania, że zastosowano wobec nich sankcje, ani do zarzucenia administracji dopuszczenia się nadużycia władzy lub naruszenia procedury ze względu na brak wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

(zob. pkt 127, 129)

6. Na zgodność z prawem przyjętej zgodnie z interesem służby decyzji o przeniesieniu z urzędu nie może mieć wpływu sama w sobie okoliczność, że przekazanie tej decyzji przez administrację do publicznej wiadomości mogło prowadzić do mylnego wniosku, że urzędnik, którego przeniesiono z urzędu, może być winny lub przynajmniej podejrzewany o udział w nieprawidłowościach. Okoliczność ta może jednak stanowić istotny element w ramach rozpatrywania wniosku o zasądzenie odszkodowania złożonego przez zainteresowanego.

(zob. pkt 145, 146)

7. Jeżeli zwykły środek organizacji wewnętrznej podjęty w interesie służby, taki jak przeniesienie z urzędu, nie narusza statusu regulaminowego urzędnika ani zasady równoważności pomiędzy grupą zaszeregowania a stanowiskiem, administracja nie ma obowiązku ani uprzedniego wysłuchania danego urzędnika, ani uzasadnienia swej decyzji.

(zob. pkt 147, 153, 195)

Odesłanie:

Trybunał: ww. sprawa Hecq przeciwko Komisji, 7 marca 1990 r., pkt 14; ww. sprawa Cwik przeciwko Komisji, pkt 62

8. W przypadku gdy po zamknięciu dochodzeń w sprawie nieprawidłowości, do jakich doszło w dyrekcji generalnej, administracja wydaje decyzję o reorganizacji służb, na którą składają się dwa aspekty: pierwszy dotyczący ograniczenia liczby dyrekcji i zmiany ich kompetencji, a także publikacji ogłoszeń o wolnym stanowisku pracy w celu obsadzenia nowych stanowisk dyrektorskich w drodze przeniesienia, awansu lub powołania osób z zewnętrz, oraz drugi – dotyczący szeregu decyzji indywidualnych potwierdzających postanowione wcześniej w celu zapewnienia prawidłowego przebiegu dochodzeń przeniesienia z urzędu byłych dyrektorów, to pierwszy z tych aspektów nie może być niekorzystny dla byłych dyrektorów, drugi natomiast jest dla nich niekorzystny o tyle, o ile podtrzymuje ich przeniesienie z urzędu z powodu konieczności reorganizacji służb, który to powód różni się od podanego wcześniej dla uzasadnienia ich tymczasowego przeniesienia, co stoi na przeszkodzie uznaniu go za wyłącznie potwierdzający.

(zob. pkt 180)

9. Okoliczności, że decyzja o przeniesieniu urzędnika z urzędu ma charakter tymczasowy oraz że powrót na uprzednie stanowisko stanowi jedną z hipotez branych pod uwagę przez administrację, nie stanowią precyzyjnych, bezwarunkowych oraz spójnych zapewnień dających podstawy do uzasadnionych oczekiwań w stosunku do tego powrotu, a w związku z tym decyzja o przeniesieniu urzędnika z urzędu z innych powodów niż powody uzasadniające jego pierwotne przeniesienie nie stoi w sprzeczności z zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań.

(zob. pkt 201, 202, 204)

10. Administracja działa niezgodnie z prawem, co może powodować powstanie po jej stronie odpowiedzialności, jeśli za pośrednictwem powszechnie dostępnego komunikatu prasowego stwarza wrażenie, że urzędnik podlegający przeniesieniu z urzędu w interesie służby zamieszany był w pewne nieprawidłowości, nawet wówczas, gdy decyzja o przeniesieniu z urzędu sama w sobie nie może naruszać prawa. Takie niezgodne z prawem działanie wyrządza urzędnikowi krzywdę, ponieważ stawia go w sytuacji, w której zmuszony jest do nieustannego usprawiedliwiania się zarówno wobec kolegów, jak i wobec osób spoza służby.

(zob. pkt 219–221)