Keywords

Summary



Keywords

1. Pytania prejudycjalne – Wystąpienie do Trybunału – Sąd krajowy w rozumieniu art. 35 UE – Pojecie – Sędzia śledczy działający w ramach postępowania karnego – Zaliczenie

(art. 35 UE)

2. Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych – Decyzja ramowa mająca na celu zbliżanie ustawodawstw – Wniosek o dokonanie wykładni dotyczący zasady wykładni zgodnej prawa krajowego – Właściwość w zakresie dokonania takiej wykładni

(art. 234 WE; art. 35 UE i 46 lit. b) UE)

3. Unia Europejska – Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych – Państwa członkowskie – Zobowiązania – Obowiązek lojalnej współpracy z instytucjami

4. Unia Europejska – Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych – Decyzje ramowe mające na celu zbliżanie ustawodawstw – Wykonanie przez państwa członkowskie – Obowiązek wykładni zgodnej prawa krajowego – Granice – Poszanowanie ogólnych zasad prawa – Wykładnia prawa krajowego contra legem – Niedopuszczalność

(art. 249 akapit trzeci WE; art. 34 ust. 2 lit. b) UE)

5. Unia Europejska – Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych – Status ofiar w postępowaniu karnym – Decyzja ramowa 2001/220/WSiSW – Ochrona ofiar szczególnie podatnych na wiktymizację – Tryby postępowania – Warunki składania zeznań przez małe dzieci – Przesłuchiwanie poza rozprawą i przed jej terminem – Dopuszczalność – Granice

(decyzja ramowa Rady 2001/220/WSiSW, art. 2, 3 i 8 ust. 4)

Summary

1. Jeżeli państwo członkowskie uznało właściwość Trybunału do orzekania w przedmiocie ważności i wykładni aktów, o których mowa w art. 35 UE, to Trybunał jest właściwy do udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane przez sędziego śledczego. Działając w ramach postępowania karnego, sędzia śledczy sprawuje w istocie władzę sądowniczą, stąd może zostać uznany za sąd państwa członkowskiego w rozumieniu tego artykułu.

(por. pkt 20, 22)

2. Na mocy art. 46 lit. b) UE system przewidziany w art. 234 WE stosuje się do art. 35 UE na warunkach przewidzianych w tym postanowieniu. Na wzór art. 234 WE, art. 35 UE uzależnia zwrócenie się do Trybunału w trybie prejudycjalnym od warunku, aby sąd krajowy uznał, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, stąd orzecznictwo Trybunału dotyczące dopuszczalności pytań prejudycjalnych przedłożonych w trybie art. 234 WE zachowuje co do zasady aktualność w stosunku do wniosków złożonych do Trybunału w trybie art. 35 UE.

Wynika z tego, że domniemanie istotności związane z pytaniami prejudycjalnymi przedkładanymi przez sądy krajowe może zostać obalone jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy oczywiste jest, że wnioskowana wykładnia przepisów prawa Unii, o które chodzi w pytaniach, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym bądź przedmiotem sporu głównego lub gdy zagadnienie ma charakter hipotetyczny bądź gdy Trybunał nie dysponuje danymi dotyczącymi faktów lub prawa niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na zadane mu pytania. Poza tymi przypadkami Trybunał ma co do zasady obowiązek wydania orzeczenia w przedmiocie pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni aktów, o których mowa w art. 35 ust. 1 UE.

W tym kontekście, bez względu na przewidziany w traktacie z Amsterdamu stopień integracji w procesie tworzenia coraz ściślejszego związku między narodami Europy w rozumieniu art. 1 akapit drugi UE, całkowicie zrozumiałe jest, że mając na celu skuteczne przyczynianie się do realizacji celów Unii, autorzy Traktatu o Unii Europejskiej uznali za słuszne przewidzenie możliwości zastosowania w ramach tytułu VI tego traktatu, poświęconego współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, instrumentów prawnych wywołujących skutki analogiczne do tych, o których mowa w traktacie WE. Kompetencja prejudycjalna Trybunału w trybie art. 35 UE zostałaby pozbawiona skuteczności („effet utile”), gdyby jednostki nie miały prawa powoływania się na decyzje ramowe celem uzyskania przed sądami krajowymi państw członkowskich wykładni zgodnej prawa krajowego.

(por. pkt 19, 28–30, 36, 38)

3. Z trudem przyszłoby Unii wypełnianie jej misji, gdyby zasada lojalnej współpracy, która zakłada między innymi, iż państwa członkowskie będą podejmować wszelkie właściwe środki ogólne lub szczególne celem zapewnienia wypełniania ich zobowiązań wynikających z Traktatu o Unii Europejskiej, nie obowiązywała również w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, uregulowanej w tytule VI traktatu UE, która zresztą w całości opiera się na współpracy między państwami członkowskimi a instytucjami.

(por. pkt 42)

4. Wiążący charakter decyzji ramowych przyjętych na podstawie tytułu VI Traktatu o Unii Europejskiej, poświęconego współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, jest opisany takimi samymi słowami jak te użyte w art. 249 akapit trzeci WE w odniesieniu do dyrektyw. Nakłada on na organy krajowe obowiązek dokonywania wykładni zgodnej prawa krajowego. Zatem aby osiągnąć rezultat zamierzony przez decyzję ramową i przez to zastosować się do art. 34 ust. 2 lit. b) UE, dokonujący wykładni sąd krajowy, stosując prawo krajowe, ma obowiązek dokonać wykładni tego prawa, na ile to tylko możliwe, w świetle brzmienia i celów tej decyzji ramowej.

Spoczywający na sądzie krajowym obowiązek uwzględnienia treści decyzji ramowej przy dokonywaniu wykładni odpowiednich przepisów prawa krajowego podlega jednakowoż ograniczeniom wynikającym z ogólnych zasad prawa, a w szczególności z zasady pewności prawa i niedziałania prawa wstecz. Zasady te stoją na przeszkodzie między innymi temu, aby na podstawie decyzji ramowej i niezależnie od ustawy wprowadzającej ją w życie rzeczony obowiązek mógł doprowadzić do ustalenia bądź zaostrzenia odpowiedzialności karnej osób naruszających przepisy prawa karnego.

Podobnie zasada wykładni zgodnej nie może stanowić podstawy do dokonywania wykładni prawa krajowego contra legem. Zasada ta wymaga jednak, aby w odpowiednim przypadku sąd krajowy wziął pod uwagę całokształt prawa krajowego celem dokonania oceny, w jakim stopniu prawo to może zostać zastosowane w taki sposób, który nie prowadziłby do rezultatu sprzecznego z celem wytyczonym przez decyzję ramową.

(por. pkt 34, 43–45, 47, 61 i sentencja)

5. Przepisy art. 2, 3 i 8 ust. 4 decyzji ramowej 2001/220/WSiSW w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym przewidują pewną liczbę celów, a wśród nich cel polegający na zapewnieniu ofiarom najbardziej podatnym na wiktymizację szczególnego traktowania jak najlepiej odpowiadającego ich sytuacji. Przepisy te należy interpretować w ten sposób, że właściwy sąd krajowy musi mieć możliwość zezwolenia małym dzieciom, które twierdzą, że padły ofiarą złego traktowania, na składanie zeznań w sposób umożliwiający zagwarantowanie tym dzieciom odpowiedniego poziomu ochrony, na przykład poza rozprawą i przed jej terminem. Warunki, w których odbierane są zeznania, nie powinny jednak być niezgodne z podstawowymi zasadami prawa danego państwa członkowskiego, jak to przewiduje art. 8 ust. 4 tej decyzji ramowej, podobnie jak nie powinny pozbawiać podejrzanego lub oskarżonego zapisanego w art. 6 europejskiej Konwencji praw człowieka prawa do rzetelnego procesu sądowego.

(por. pkt 54, 57, 59, 61 i sentencja)