KOMISJA PRZECIWKO RADZIE 
STANOWISKO RZECZNIKA GENERALNEGO 
ANTONIA TIZZANA 
przedstawione w dniu 19 maja 2004 r. 1 
I — Wprowadzenie 
1. W niniejszej sprawie, wszczętej w dniu 
27 stycznia 2004 r., Komisja wnosi do 
Trybunału o stwierdzenie nieważności sze­
regu działań podjętych przez Radę w try­
bie art. 104 WE w ramach procedury 
nadmiernego deficytu budżetowego Francji 
i Niemiec. 
2. Skarżąca domaga się w pierwszym rzędzie 
stwierdzenia nieważności aktów, które 
określa jako „decyzje" Rady o niepodjęciu 
działań zawartych w zaleceniach Komisji 
w rozumieniu art. 104 ust. 8 i 9 WE 
odpowiednio w stosunku do Francji 
i Niemiec (zwanych dalej „zaskarżonymi 
decyzjami negatywnymi"), które to decyzje 
zostały przyjęte podczas posiedzenia Rady do 
spraw Ogólnych w dniu 25 listopada 2003 r. 
3. W drugim rzędzie przedmiot skargi sta­
nowią „wnioski", do których doszła Rada 
podczas owego posiedzenia w dniu 25 listo­
pada 2003 r., dotyczące oceny działań pod­jętych przez Francję w odpowiedzi na 
zalecenia wystosowane przez Radę w trybie 
art. 104 ust. 7 WE oraz analogicznych 
„wniosków" odnoszących się do Niemiec. 
4. Rada ze swej strony nie tylko podważa 
zarzuty Komisji co do meritum, lecz pod­
niosła także zarzut niedopuszczalności 
skargi, opierając się na dwóch kwestiach, 
które należy niezwłocznie przeanalizować. 
II — W przedmiocie dopuszczalności 
skargi 
5. Zarzuty Rady odnoszą się do dopuszczal­
ności skargi, zarówno w części dotyczącej 
niepodjęcia działań zalecanych przez Komi­
sję w trybie art. 104 ust. 8 i 9 WE, jak 
i w części zaskarżającej „wnioski" Rady z dnia 
25 listopada 2003 r. I — Język oryginału: włoski. 
I - 6653 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
A — Zarzut odnoszący się do niepodjęcia 
działań zalecanych przez Komisję 
1) Stanowisko stron 
6. Pierwszy zarzut opiera się na fakcie, że 
wniesiona przez Komisję skarga 
o stwierdzenie nieważności stanowi obejście 
procedury, albowiem jest w rzeczywistości 
próbą obejścia przewidzianej w art. 232 WE 
procedury właściwej w przypadku bezczyn­
ności. 
7. Zdaniem Rady to, na co w niniejszej 
sprawie Komisja się skarży, to w istocie 
bezczynność Rady wynikająca z nie-
osiągnięcia większości głosów wymaganych 
dla przyjęcia pewnych aktów. Tego typu 
sytuacje podlegają kontroli Trybunału wed­
ług procedury i przy spełnieniu przesłanek, 
o których mowa w art. 232 WE. 
8. W tym przypadku wszakże przesłanki te 
nie zostały spełnione przede wszystkim 
dlatego, że Rada nie została uprzednio 
wezwana przez Komisję do działania. Nadto 
— a raczej przede wszystkim — Rada nie ma 
jej zdaniem prawnego obowiązku przyjmo­
wania decyzji, o których mowa w art. 104 
ust. 8 i 9 WE. 9. Tak czy inaczej nie można twierdzić, 
jakoby Rada zaniechała działania, skoro 
przeprowadziła ona głosowanie na podstawie 
zaleceń Komisji. 
10. W rzeczywistości Rada sama przewiduje 
ewentualny argument, jaki można by było 
przeciwstawić jej rozumowaniu na podstawie 
wyroku w sprawie Eurocoton 2, który prowa­
dziłby do uznania dorozumianej decyzji 
odmownej jako nieprzyjęcia aktu zapropo­
nowanego bądź zalecanego przez Komisję, 
a zatem jako aktu zaskarżalnego w trybie 
art. 230 WE. 
11. Powyższy wyrok nie ma jednak — 
zdaniem Rady — zastosowania w niniejszej 
sprawie, albowiem w rzeczywistości przyjęte 
w nim rozstrzygnięcie było uzasadnione 
jedynie szczególnymi okolicznościami zwią­
zanymi z postępowaniem antydumpingo­
wym, a zatem nie zmieniło w pozostałej 
części odmiennej w tym względzie linii 
tradycyjnego orzecznictwa. 
12. Wobec tak zgłoszonego zarzutu skarżąca 
odpowiada, że w ramach systemu ustano­
wionego w art. 104 WE głosowanie, 
w którym Rada przyjmuje stanowisko 
w odpowiedzi na zalecenia Komisji za 
pomocą stwierdzenia, o którym mowa 
w ust. 8, lub wezwania, o którym mowa 
w ust. 9, stanowi w każdym razie decyzję — 
pozytywną bądź negatywną, w zależności od 
jej wyniku — a tym samym akt zaskarżalny 
w rozumieniu wyroku w sprawie Eurocoton. 
2 — Wyrok z dnia 30 września 2003 r. w sprawie C-76/01 P 
Eurocoton i in., Rec. str. I-10091. 
I - 6654 
KOMISJA PRZECIWKO RADZIE 
13. Zdaniem Komisji sama Rada 
w odpowiedzi na skargę przyjęła ową 
wykładnię w sposób dorozumiany, twierdząc, 
że negatywny wynik głosowania 
w przedmiocie zalecenia Komisji prowadzi 
do zawieszenia procedury; Komisja konty­
nuuje zatem, iż gdyby tak było, stanowiłoby 
to potwierdzenie faktu wywoływania przez 
taki akt skutków prawnych. 
14. Co więcej, zdaniem Komisji poprzez 
odmowę stwierdzenia, że Francja i Niemcy 
nie podjęły żadnego skutecznego działania, 
Rada w rzeczywistości stwierdziła — choć 
zaledwie w sposób dorozumiany — że jej 
zdaniem, wbrew twierdzeniom Komisji, te 
dwa państwa w istocie podjęły skuteczne 
działania. Gdyby wszakże tak było, w sposób 
oczywisty Rada straciłaby uprawnienie do 
decydowania o działaniach przewidzianych 
w art. 104 ust. 9 WE. A zatem Rada zajęłaby 
stanowisko w ich sprawie bez podstawy 
prawnej. 
15. Jako ostatni argument przemawiający za 
niezgodnością z prawem przyjętej w trybie 
art. 104 ust. 9 WE negatywnej decyzji 
Komisja podnosi, że jej zdaniem negatywne 
głosowanie Rady w tej kwestii stanowi akt 
wywołujący skutki prawne, który może być 
zaskarżony, albowiem jest ono tożsame 
z odmową Rady w przedmiocie dalszego 
prowadzenia procedury przewidzianej 
w Traktacie, mimo iż spełnione zostały 
przesłanki, od których uzależniony jest 
kolejny etap procedury. 2) Ocena 
16. Wydaje mi się oczywiste, że analizowany 
zarzut wiąże się przede wszystkim z kwestią 
kwalifikacji przedstawionego Trybunałowi 
stanu faktycznego. Należy bowiem ustalić, 
czy nieprzyjęcie zaleceń Komisji w trybie 
art. 104 ust. 8 i 9 WE stanowi zaniechanie 
Rady, zaskarżalne w trybie art. 232 WE, czy 
raczej powinno być zakwalifikowane jako 
dorozumiana decyzja odmowna, a co za tym 
idzie, przynajmniej co do zasady, jako akt 
zaskarżalny w trybie art. 230 WE. 
17. W pierwszym przypadku skarga Komisji 
o stwierdzenie nieważności byłaby w sposób 
oczywisty bezprzedmiotowa, a zatem pod­
legałaby odrzuceniu jako oczywiście niedo­
puszczalna 3. W drugim zaś przypadku punkt 
wyjścia znajdowałby się po przeciwnej stro­
nie, choć pozostałaby następnie do zbadania 
okoliczność, czy zachodzą poszczególne 
przesłanki dopuszczalności, o których mowa 
w art. 230 WE. 
18. Rzekłszy to, muszę przypomnieć, że w tej 
kwestii Traktat WE nie przejął klarownego 
systemu, który funkcjonował pod rządami 
3 — Zobacz postanowienie z dnia 21 czerwca 2000 r. w sprawie 
C-514/99 Francja przeciwko Komisji, Rec. str. I-4705, pkt 48 
i nast. 
I - 6655 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
art. 35 ust. 3 Traktatu EWWiS 4, oraz że 
orzecznictwo wspólnotowe nie zezwala na 
rozstrzygnięcie rzeczonego problemu kwali­
fikacji ponad wszelką wątpliwość. 
19. O ile bowiem w przeszłości Trybunał 
orzekł, że nieprzyjęcie przez Radę aktu 
zaproponowanego przez Komisję stanowi 
sprzeczne z prawem powstrzymanie się od 
działania, a tym samym bezczynność instytu-
cji, zaskarżalną w trybie art. 175 
Traktatu WE (obecnie art. 232 WE) 5, o tyle 
wniosek ten nie wydaje się zgodny z ostatnio 
wydanym ww. wyrokiem w sprawie Euro-
coton, gdzie Trybunał uznał nieprzyjęcie 
aktu zaproponowanego przez Komisję za 
dorozumianą decyzję odmowną. 
20. Nadto sądzę, że nie jest konieczne 
dokonywanie analizy pod kątem wykładni 
rzeczonego orzecznictwa oraz granic jego 
zasięgu, jaki wyznacza niewątpliwie specy­
ficzny przypadek rozpatrywany w sprawie 
Eurocoton, albowiem moim zdaniem 
w niniejszym stanie faktycznym obydwa 
sposoby kwalifikacji spornego zachowania 
Rady doprowadziłyby do tego samego rezul­
tatu, a mianowicie do niedopuszczalności 
skargi. 21. W rzeczy samej taka niedopuszczalność 
byłaby całkowicie oczywista — o czym już 
wspomniałem (pkt 17) — gdyby dojść do 
wniosku, że nieprzyjęcie decyzji zalecanych 
przez Komisję należy zakwalifikować jako 
zaniechanie Rady. 
22. Niemniej sądzę, że do niedopuszczal­
ności skargi prowadzi również rozumowanie 
Trybunału w sprawie Eurocoton, zgodnie 
z którym nieprzyjęcie aktów zalecanych 
przez Komisję należy uznać za dorozumianą 
decyzję odmowną Rady. 
23. W tym względzie pragnę przede wszyst­
kim zauważyć, że w rzeczonym przypadku 
Trybunał nie ograniczył się po prostu do 
zrównania nieprzyjęcia decyzji przez Radę 
z decyzją odmowną, czyli „aktem" zaskarżal-
nym. Takie automatyczne zrównanie — 
przewidziane, podkreślam, w Traktacie 
EWWiS (nadto po zastosowaniu określonej 
procedury wezwania do działania), nie zaś 
w Traktacie WE — niechybnie prowadziłoby 
do pozbawienia procedury przewidzianej 
w art. 232 WE wszelkiego znaczenia 
w przypadku bezczynności instytucji wspól­
notowych. 
24. Trybunał dokonał jednak bardzo szcze­
gółowej analizy, która doprowadziła go do 
określenia pewnych przesłanek koniecznych 4 — W przypadku gdyby zostało dokonane wezwanie, postanowie­
nie to przewidywało, że „leżeli w ciągu dwóch miesięcy 
Wysoka Władza nie wydała żadnej decyzji ani nie uchwaliła 
żadnego zalecenia, można w ciągu jednego miesiąca wnieść 
skargę do Trybunału Sprawiedliwości na dorozumianą decyzję 
odmowną wynikającą z tego milczenia" (podkreślenie własne). 
5 — Wyrok z dnia 22 maja 1985 r. w sprawie 13/83 Parlament 
przeciwko Radzie, Rec. str. 1513, w szczególności pkt 68 i 78. 
I - 6656 
KOMISIA PRZECIWKO RADZIE 
dla ustalenia, czy i w jakich warunkach 
nieprzyjęcie aktu w przewidzianym terminie 
może zostać uznane już nie za bezczynność 
niezgodną z prawem, lecz za akt zaskarżałny. 
25. W szczególności, jeśli dobrze rozumiem, 
zdaniem Trybunału dla ustalenia, czy mamy 
do czynienia z aktem zaskarżalnym, należy 
zastanowić się nad następującymi kwestiami: 
i) czy Rada zajęła stanowisko w przedmiocie 
propozycji bądź zalecenia Komisji (pkt 57-
59); ii) czy to stanowisko negatywne ma 
charakter ostateczny (pkt 63-65); iii) wresz­
cie, czy wywołuje ono skutki prawne (pkt 66-
67). 
26. Chcąc zastosować taki test w niniejszym 
stanie faktycznym, należy przede wszystkim 
ustalić, czy głosowaniem w dniu 25 listo­
pada 2003 r. Rada „zajęła stanowisko" 
w przedmiocie zaleceń Komisji dotyczących 
dokonania odpowiednio w stosunku do 
Francji i Niemiec stwierdzenia, o którym 
mowa w art. 104 ust. 8 WE, oraz wezwania, 
o którym mowa w art. 104 ust. 9 WE. 
27. Osobiście sądzę, że gdy zalecenie Komi­
sji zostaje uwzględnione w dziennym 
porządku obrad Rady i zostaje poddane pod 
głosowanie, to można skonstatować, że Rada 
istotnie „zajęła stanowisko" w jego przed­
miocie, bez względu na wynik głosowania, tj. 
zarówno wtedy, gdy głosowanie doprowadzi do przyjęcia zalecanego aktu, jak i wtedy, gdy 
— jak w niniejszej sprawie — zalecenie 
zostaje odrzucone 6. 
28. W niniejszej sprawie należy zatem 
uznać, że głosowanie z dnia 25 listopada 
2003 r. stanowi (negatywne) „zajęcie stano­
wiska" Rady w przedmiocie zaleceń Komisji. 
29. Trudniejsze jest wypowiedzenie się na 
temat „ostateczności" zajętego przez Radę 
stanowiska, albowiem weryfikacja owej prze­
słanki odnosi się tutaj nie tyle do „aktu", co 
właśnie do negatywnego „zajęcia stanowi­
ska", tj. nieprzyjęcia aktu. 
30. W pierwszym przypadku można powie­
dzieć, że co do zasady ostateczność powinna 
być oceniana w odniesieniu do skutków 
zewnętrznych aktu oraz wpływu (właśnie 
ostatecznego), jaki skutki te wywierają na 
sytuacje prawne będące przedmiotem aktu. 
6 — Zobacz wyrok w sprawie Eurocoton, pkt 58 i 59, oraz opinia 
rzecznika generalnego Jacobsa w tej samej sprawie, pkt 75, 
który przytaczam poniżej w całości: „Pojawiające się w pkt 58 
zaskarżonego wyroku stwierdzenie (»pozytywny wynik gloso­
wania stanowi prawny sposób przyjmowania aktu, podczas gdy 
negatywny wynik glosowania oznacza jedynie niepowzięcie 
decyzji«) jest moim zdaniem błędne. »Niepowzięcie decyzji« 
powinno zakładać, że albo Rada zupełnie nie zajęła się kwestią, 
albo, że choć się nią zajęła, nie wyrobiła sobie opinii na jej 
temat Przeciwko obu tym hipotezom przemawia okoliczność, 
że w komunikacie prasowym jest mowa o »negatywnym 
wyniku« [...] i stwierdzenie, że nie została osiągnięta 
wymagana większość głosów". 
I - 6657 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
31. W drugim przypadku — skoro oczywiś­
cie nie jest możliwe zastosowanie tego 
samego kryterium z uwagi na charakter 
„aktu" — ostateczność skutków „zajęcia 
stanowiska" zostanie określona na innych 
podstawach, w tym — moim zdaniem — 
w szczególności w odniesieniu do postępo­
wania, którego część stanowi. Można zatem 
uznać je za ostateczne, jeśli stanowi ono etap 
zamykający rzeczone postępowanie, iż po 
zajęciu stanowiska należy drogę tego postę­
powania uznać za wyczerpaną, zaś akt nie 
może już zostać przyjęty, chyba że postępo­
wanie zostanie rozpoczęte na nowo. 
32. W przeciwnym razie instytucja mogłaby 
ewentualnie zostać pociągnięta do odpowie­
dzialności z tytułu zaniechania sprzecznego 
z prawem (oczywiście, gdy jest przewidziane, 
że dany akt należało przyjąć w określonym 
terminie), ale jeśli zachowuje ona prawo do 
ważnego i skutecznego przyjęcia zalecanego 
przez Komisję aktu, wtedy wątpię, aby takie 
„zajęcie stanowiska" mogło zostać uznane za 
ostateczne, a tym samym za stanowiące akt 
zaskarżalny. 
33. Wydaje mi się zresztą, że wniosek taki 
znajduje potwierdzenie w jednym spośród 
wielu znanych kazusów dotyczących polityki 
transportu 7, w którym Rada w istocie „zajęła 
stanowisko", poddając pod głosowanie pro­
pozycje Komisji zmierzające do urzeczywist­
nienia swobodnego świadczenia usług, nie osiągając jednak wymaganej większości gło­
sów, skutkiem czego nie przyjęła rzeczonych 
aktów 8, mimo iż art. 75 i nast. Traktatu WE 
(obecnie art. 71 WE i nast.) ustanawiały 
precyzyjne terminy w tym zakresie. 
34. W tym właśnie przypadku Rada nie 
została osądzona przez Trybunał z tytułu 
negatywnego „zajęcia stanowisk", a tym 
samym aktów zaskarżalnych w trybie 
art. 173 Traktatu WE (obecnie 
art. 230 WE), lecz z tytułu sprzecznego 
z prawem zaniechania, któremu miała ona 
obowiązek położyć kres w drodze przyjęcia 
koniecznych aktów, co następnie uczyniła. 
A to najwyraźniej właśnie dlatego, że zacho­
wała ona uprawnienie do stanowienia w tej 
materii nawet po upływie przewidzianego 
w Traktacie terminu 9. 
35. Z drugiej strony, gdyby spojrzeć z tej 
perspektywy na kazus Eurocoton, można 
zauważyć, że dokonanie przez Trybunał 
oceny ostateczności zarzucanego Radzie 
w tej sprawie „zajęcia stanowiska" (czyli 
nieprzyjęcia aktu) było związane z tym, że 
— jak wyjaśnia sam Trybunał — „po upływie 
[...] przewidzianego [w przepisach] terminu 
Rada nie mogła już przyjąć propozycji 
rozporządzenia", w przedmiocie której bez­
skutecznie została wezwana do stanowienia 
(pkt 64). Istotnie w tej sprawie szczególny 
sposób reglamentacji przedmiotowej dzie-
7 — Który stal się podstawą ww. wyroku z dnia 22 maja 1985 r. 
w sprawie 13/83 Parlament przeciwko Radzie. 8 — Wyżej wymieniony wyrok z dnia 22 maja 1985 r., 
w szczególności pkt 73. 
9 — Zobacz wyżej wymieniony wyrok z dnia 22 maja 1985 r., 
w szczególności pkt 70 i nast. 
I - 6658 
KOMISIA PRZECIWKO RADZIE 
dziny oznaczał, że bezskuteczny upływ ter­
minu wyznaczonego Radzie na stanowienie 
był równoznaczny z dorozumianą decyzją 
odmowną, prowadząc automatycznie do 
zakończenia postępowania antydumpingo­
wego, a tym samym do konieczności roz­
poczęcia wszystkiego od początku 10. 
36. Pragnę następnie zauważyć, że również 
Sąd Pierwszej Instancji miał okazję wyjaśnić, 
że „[z]wykłe milczenie instytucji nie może 
wywoływać [wiążących skutków prawnych 
zdolnych do uczynienia go aktem zaskarżal-
nym], chyba że konsekwencja taka jest 
wyraźnie przewidziana w przepisie prawa 
wspólnotowego"11. Istotnie, choć ,,[p]rawo 
wspólnotowe przewiduje w określonych 
szczególnych przypadkach, że milczenie 
instytucji ma walor decyzji, gdy instytucja 
ta została wezwana do zajęcia stanowiska 
i nie wypowiedziała się przed upływem 
określonego terminu, [niemniej] w braku 
takiego wyraźnego przepisu ustalającego 
termin, po upływie którego uznaje się za 
przyjętą decyzję dorozumianą o określonej 
treści, bezczynność instytucji nie może być 
uznana za równoznaczną z decyzją, chyba że 
pragnęlibyśmy podważyć cały system usta­
nowionych przez Traktat środków ochrony 
sądowej" 12. 
37. Patrząc z tej perspektywy należy teraz 
zbadać, czy po „zajęciu stanowisk", o których 
jest mowa, mimo upływu terminów przewi­dzianych w rozporządzeniu nr 1467/97, Rada 
nadal posiada uprawnienie do skutecznego 
przyjęcia aktów zaproponowanych swego 
czasu przez Komisję. Gdyby tak było, nale­
żałoby wątpić, jakoby owe zajęcia stanowisk 
mogły być uznane za „ostateczne". 
38. W tym względzie należałoby na wstępie 
stwierdzić, że art. 104 WE przyznał Radzie 
uprawnienie do podejmowania decyzji 
w przedmiocie zaleceń Komisji bez żadnych 
ograniczeń czasowych. To dopiero rozporzą­
dzenie — a zatem akt prawa wtórnego — 
określiło „termin [y] wprowadzenia proce­
dury dotyczącej nadmiernego deficytu 
w celu zapewnienia [jej] szybkiej 
i skutecznej realizacji" (motyw dwunasty). 
39. Z drugiej strony określenie owych ter­
minów zostało przewidziane przez rezolucję 
Rady Europejskiej z Amsterdamu, która wraz 
z rozporządzeniem stanowi tzw. Pakt stabil­
ności i wzrostu 13, a zatem stanowi co 
najmniej podstawowy instrument do inter­
pretacji. Lecz właśnie sama rezolucja wyjaś­
nia, że przedmiotowe terminy mają na celu 
wyłącznie przyspieszenie procedury, przy 
czym ogranicza się ona do „usilnego wez­
wania" (a zatem nie do formalnego zobowią­
zania) Rady do ich przestrzegania 14. 
10 — Zobacz art. 6 ust. 9 oraz motyw piętnasty rozporządzenia 
Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r. w sprawie 
ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebę-
dących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz.U. L 56, 
str. 1). 
11 — Wyrok z dnia 13 grudnia 1999 r. w sprawach połączonych 
T-190/95 i T-45/96 Sodima przeciwko Komisji, Rec. str. 
II-3617, pkt 31. 
12 — Ibidem, pkt 32. 13 — Zgodnie z punktem III tej rezolucji „Pakt stabilności 
i wzrostu, który ma charakter prewencyjny i odstraszający, 
składa się z niniejszej rezolucji oraz dwóch rozporządzeń 
Rady: jednego w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji 
budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodar­
czych i drugiego w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia 
procedury nadmiernego deficytu". 
14 — Zobacz pkt 2 wskazówek politycznych skierowanych do Rady 
przez Radę Europejską w Amsterdamie w ramach rezolucji 
dotyczącej Paktu stabilności i wzrostu. 
I - 6659 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
40. Już na tej podstawie zatem można by 
twierdzić, że określenie owych terminów ma 
wyłącznie na celu przyspieszenie procedury 
przewidzianej w Traktacie, nie zaś utratę 
przez Radę uprawnienia do przyjęcia aktów 
zalecanych przez Komisję w ramach rzeczo­
nej procedury. 
41. Poza tym wszakże jeszcze bardziej zna­
czące wskazówki prowadzą do wniosku, że 
nawet po przeprowadzeniu głosowania 
w dniu 25 listopada 2003 r. Rada nadal 
pozostaje kompetentna w kwestiach związa­
nych z nadmiernym deficytem budżetowym 
Francji i Niemiec i nadal może w rozsądnym 
i skutecznym terminie przyjąć akty zalecane 
przez Komisję. 
42. Powyższe zostało przede wszystkim 
przyznane przez samą Komisję w trakcie 
rozprawy oraz zostało potwierdzone w pkt 6 
spornych „wniosków", w których Rada 
oświadcza, że ma zamiar utrzymywać proce­
durę w zawieszeniu, zastrzegając sobie moż­
liwość przyjęcia pominiętych zaleceń 
w późniejszym terminie. 
43. Jednak taka wykładnia wydaje się znaj­
dować potwierdzenie również w art. 10 ust. 2 
rozporządzenia nr 1467/97, w myśl którego 
Rada „natychmiast podejmuje decyzję" — 
nawet zatem po upływie terminu z art. 5 — 
o zastosowaniu działań w trybie art. 104 
ust. 9 WE, gdy „działania uczestniczącego 
Państwa Członkowskiego nie są wprowa­
dzane w życie lub w opinii Rady działania te okazują się nieadekwatne [...] w od­
powiedzi na zalecenia wydane na mocy 
art. [104] ust. 7". 
44. Z drugiej strony przeciwne twierdzenie 
pozostawałoby w sprzeczności z celem, jaki 
samo rozporządzenie wyznacza określeniu 
terminów, którym jest potrzeba zapewnienia 
„szybkiej i skutecznej realizacji f procedury]" 
(motyw dwunasty). Odmienne rozwiązanie 
prowadziłoby w istocie do konieczności 
rozpoczęcia całej procedury od nowa. 
45. Na płaszczyźnie ogólnej za takim rozu­
mieniem przemawia kryterium spójności 
systemu. W istocie nielogicznym byłoby 
myślenie, że choćby minimalna zwłoka Rady 
w przyjęciu aktu z powodu niemożności 
osiągnięcia wymaganej większości głosów 
mogłaby pozbawić tę instytucję uprawnienia 
do przyjęcia aktu, skoro nie jest to wprost 
przewidziane przez przepisy. Sytuacja taka 
groziłaby ewidentnie poważnymi konsek­
wencjami dla życia wspólnotowego, albo­
wiem prawdopodobieństwo nieuzyskania 
koniecznej większości głosów (nie mówiąc 
o przypadkach jednomyślności!) stanowi 
w pewnym sensie raczej normalny element 
fizjologii niż patologii systemu. 
46. Jak już powiedziałem, w takich przypad­
kach mogą potencjalnie być spełnione prze­
słanki do stwierdzenia sprzecznej z prawem 
I - 6660 
KOMISJA PRZECIWKO RADZIE 
bezczynności Rady, lecz co do zasady droga 
do późniejszego skorzystania przez nią z jej 
uprawnień do podjęcia decyzji nie będzie 
zamknięta. 
47. Z tego wywodzę zatem, że podważane tu 
„zajęcia stanowisk" nie mogą zostać uznane 
za „ostateczne", stąd mogą być ewentualnie 
zaskarżone w trybie art. 232 WE, nie zaś 
art. 230 WE. Nawet gdyby bowiem podążać 
za tokiem rozumowania obranym w wyroku 
w sprawie Eurocoton, brakować będzie 
jednej z przestanek wyłonionych przez sam 
Trybunał jako koniecznych do tego, aby 
rzeczone „zajęcia stanowiska" mogły być 
uznane za „akty" zaskarżalne w trybie skargi 
o stwierdzenie nieważności. 
48. Pragnę dodać, że taki wniosek dotyczy 
obydwu rozważanych tu sytuacji. Dotyczy on 
przede wszystkim stwierdzenia, o którym 
mowa w art. 104 ust. 8 WE, którego 
dokonanie pozostaje ewidentnie możliwe 
tak długo, jak długo zainteresowane Państwo 
Członkowskie nie podejmie krajowych dzia­
łań zdolnych do zapewnienia przestrzegania 
zaleceń Rady, o których mowa w ust. 7 tego 
artykułu. 
49. To samo wszakże tyczy się również 
wezwania, o którym mowa w art. 104 
ust. 9 WE, co zresztą — powtarzam — 
przyznała sama Komisja podczas rozprawy 
i co wynika ze spornych „wniosków" z dnia 
25 listopada 2003 r. (zob. pkt 42 powyżej). 50. W istocie albo zainteresowane Państwo 
Członkowskie przestrzegało zaleceń Rady, 
o których mowa w art. 104 ust. 7 WE, 
a zatem nie ma żadnego powodu do nakła­
dania środków przewidzianych w ust. 9, albo 
nadmierny deficyt budżetowy nadal istnieje, 
a zatem interes w zastosowaniu tych środ­
ków pozostaje niezmienny nawet po upływie 
terminu, w którym Rada powinna była 
stanowić w przedmiocie zaleceń Komisji, 
o których mowa w ust. 9. 
51. Z powyższych względów uważam za 
zasadne dojście do wniosku w odniesieniu 
do pierwszego zarzutu, że skarga Komisji 
powinna zostać uznana za niedopuszczalną 
zarówno w części, w jakiej jej przedmiot 
stanowi nieprzeprowadzenie weryfikacji, 
o której mowa w art. 104 ust. 8 WE, jak 
i w części, w jakiej jej przedmiot stanowi 
niedokonanie wezwania, o którym mowa 
w art. 104 ust. 9 WE, w stosunku — 
odpowiednio — do Francji i Niemiec. 
B — Zarzut odnoszący się do „wniosków" 
z dnia 25 listopada 2003 r. 
1) Stanowisko stron 
52. Jak już wspomniałem, zdaniem Rady 
skarga Komisji jest niedopuszczalna również 
w części, która zmierza do podważenia 
I - 6661 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
zgodności z prawem „wniosków" przyjętych 
przez Radę w dniu 25 listopada 2003 r. 
w przedmiocie procedur nadmiernego defi­
cytu Francji i Niemiec. 
53. Według Rady niedopuszczalność wynika 
z tego, że przedmiotem skargi są 
w rzeczywistości akty o charakterze czysto 
politycznym, których przyjmowanie pozo­
staje w sferze swobody Rady. 
54. Z drugiej strony rzeczone „wnioski" nie 
wywołują — jej zdaniem — żadnych skutków 
prawnych, a zatem nie podlegają zaskarżeniu 
w trybie art. 230 WE, albowiem ograniczają 
się one jedynie do prostego opisu stanu 
zaawansowania procedur nadmiernego defi­
cytu Francji i Niemiec istniejącego po 
przeprowadzeniu głosowania w Radzie. 
55. Również zawarta w tych wnioskach 
wzmianka o zawieszeniu owych procedur 
miała jej zdaniem charakter zasadniczo 
polityczny, a nie prawny — w rze­
czywistości chodziło o przyjęcie do wiado­
mości zawieszenia, które z punktu widzenia 
prawnego wynikało ipso iure z negatywnego 
wyniku głosowania w przedmiocie propozy­
cji Komisji. 
56. W każdym razie powyższe zawieszenie 
nie wywołuje — zdaniem Rady — wiążących 
skutków prawnych, albowiem procedura 
nadmiernego deficytu budżetowego pozo­staje otwarta, zaś Komisja może w każdej 
chwili przedstawić Radzie nowe zalecenia 
w rozumieniu art. 104 ust. 7, 8 i 9 WE. 
57. Komisja odpowiada, że gdyby — jak 
wydaje się twierdzić Rada — zawieszenie 
procedur nadmiernego deficytu budżeto­
wego Francji i Niemiec stanowiło automa­
tyczną konsekwencję nieprzyjęcia decyzji 
zalecanych przez Komisję, trudno byłoby 
zrozumieć, dlaczego Rada czuła potrzebę 
formalnego decydowania o owym zawiesze­
niu w pkt 6 wniosków, zamiast raczej 
ograniczyć się do przyjęcia do wiadomości 
będącego już faktem automatycznego zawie­
szenia. 
58. Przede wszystkim jednak sporne „wnio­
ski" Rady w rzeczywistości stanowią jej 
zdaniem zalecenia sui generis, których głów­
nym skutkiem prawnym jest uwolnienie 
Rady — oraz zainteresowanych Państw 
Członkowskich, tu: Francji i Niemiec — 
z wiążących ram prawnych ustanowionych 
przez art. 104 WE i przez rozporządzenie 
nr 1467/97 oraz zastąpienie ich nowymi 
wytycznymi dotyczącymi stosowania 
art. 104 ust. 9 WE i nowym sposobem 
nadzorowania nadmiernego deficytu budże­
towego zainteresowanych Państw Członkow­
skich. 
59. Jej zdaniem oczywiste jest zatem, że 
omawiane „wnioski" wywołują skutki 
prawne, a zatem stanowią akty zaskarżał ne 
w trybie art. 230 WE. 
I - 6662 
KOMISJA PRZECIWKO RADZIE 
2) Ocena 
60. Przechodząc do oceny powyższych argu­
mentów, pragnę przede wszystkim przypom­
nieć, że zgodnie z utrwalonym już orzecz­
nictwem skarga na podstawie art. 230 WE 
„zmierza do zagwarantowania, zgodnie 
z postanowieniem art. 164 [Traktatu WE, 
obecnie art. 220 WE] poszanowania prawa 
zarówno w wykładni, jak i stosowaniu 
Traktatu WE" 15 oraz że „zawężająca wykład­
nia przesłanek dopuszczalności skargi pozos­
tawałaby w sprzeczności z owym celem, 
umożliwiając skorzystanie z niej jedynie 
w stosunku do aktów wymienionych 
w art. 189 [Traktatu WE, obecnie 
art. 249 WE]" 16. Z powyższego wynika, że 
„wniesienie skargi o stwierdzenie nieważ­
ności powinno być możliwe w stosunku do 
jakiegokolwiek aktu przyjętego przez insty­
tucje (bez względu na jego charakter 
i formę), który to akt wywołuje skutki 
prawne" 17. 
61. Stąd nawet nietypowy środek, jakim są 
omawiane tu „wnioski", może być uznany za 
akt zaskarżalny, pod warunkiem że wywołuje 
on skutki prawne. 
62. I właśnie do oceny pod tym kątem należy 
przystąpić. 63. W tym celu uważam za słuszne bardzo 
schematyczne przypomnienie, że w owych 
„wnioskach" Rada: a) przedstawia elementy, 
które sama wzięła pod uwagę przy dokony­
waniu oceny sytuacji budżetowej, w tym 
w szczególności element, jakim jest zmie­
niony odnośny kontekst gospodarczy (pkt 1); 
b) przyjmuje do wiadomości działania pod­
jęte przez zainteresowane Państwo Człon­
kowskie w odpowiedzi na zalecenia skiero­
wane do niego w trybie art. 104 ust. 7 WE 
(pkt 2); c) wyraża zadowolenie, że zaintere­
sowane Państwo Członkowskie zobowiązało 
się publicznie do zmniejszenia deficytu 
budżetowego poniżej progu 3 % PKB do 
końca 2005 r. (pkt 3); d) formułuje zalecenia 
dotyczące działań, jakie należy podjąć dla 
osiągnięcia celu (pkt 4); e) informuje 
o podjętej — w świetle owych zaleceń 
i jednostronnego zobowiązania zaintereso­
wanego Państwa Członkowskiego, o którym 
mowa w pkt 3 — decyzji o nieprzyjęciu 
działań zaproponowanych przez Komisję 
w trybie art. 104 ust. 9 WE (pkt 5); 
f) postanawia o utrzymaniu w stanie zawie­
szenia procedury nadmiernego deficytu, 
deklarując jednocześnie swą gotowość do 
przyjęcia decyzji w trybie art. 104 ust. 9 WE 
na podstawie zalecenia Komisji, jeśli prze­
prowadzona na podstawie poniższego pkt 7 
ocena zachowania wykaże, że zainteresowane 
Państwo Członkowskie nie wywiązuje się 
z przyjętych na siebie zobowiązań (pkt 6); 
g) wzywa wreszcie owo państwo do regular­
nego przedstawiania, na podstawie danych 
semestralnych, sprawozdania dotyczącego 
wprowadzania w życie owych zobowiązań 
(pkt 7). 
64. Dla naszych celów nie jest niezbędne 
dokonywanie analizy wszystkich wymienio­
nych punktów. Wystarczy skupić się na 
pkt 6, i to nawet nie na jego pierwszej części, 
która wyraźnie zawiera decyzję Rady 
o zawieszeniu przedmiotowej procedury („le 15 — Wyrok z dnia 31 marca 1971 r. w sprawie 22/70 Komisja 
przeciwko Radzie (AETS), Rec. str. 263, pkt 40. 
16 — Wyżej wymieniony wyrok w sprawie AETS, pkt 41. 
17 — Wyżej wymieniony wyrok w sprawie AETS, pkt 42. 
I - 6663 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
Conseil décide de tenir en suspens pour le 
moment la procedure"). W istocie, jak 
będziemy mieli okazję zaobserwować 
(pkt 132), przedmiotem sporu jest fakt, czy 
Rada dysponowała uprawnieniem do pod­
jęcia decyzji o tego typu zawieszeniu oraz czy 
w każdym razie osiągnęła skutek, do którego 
dążyła. Nie ma zatem potrzeby zagłębiania 
się w tym momencie w tę kwestię. 
65. Fragment, który — moim zdaniem — ma 
decydujące znaczenie dla znalezienia odpo­
wiedzi na pytanie, przed którym stanęliśmy, 
znajduje się zaraz potem w tym samym pkt 6. 
66. W istocie w tym fragmencie Rada 
deklaruje, że jest gotowa „podjąć decyzję 
w trybie art. 104 ust. 9 WE na podstawie 
zaleceń Komisji, w przypadku gdyby z oceny, 
o której mowa w pkt 7 wynikało, iż [dane 
Państwo Członkowskie] nie podjęło działań 
zgodnych ze zobowiązaniami, o których 
mowa w niniejszych wnioskach" 18. 
67. Muszę podkreślić, że „zobowiązanie" 
[engagement], o którym mowa w tym frag­
mencie, nie jest niczym innym jak wspom­
nianym w pkt 3 zaskarżonych „wniosków" 
jednostronnym zobowiązaniem, podjętym 
przez Francję i Niemcy poza ramami prze­
widzianymi w zaleceniach Rady. 68. Wynika z tego, że punktem odniesienia 
dla oceny Rady, dokonywanej celem podjęcia 
decyzji w trybie art. 104 ust. 9 WE, nie będzie 
już treść zaleceń Rady wydanych w trybie 
art. 104 ust. 7 WE, lecz właśnie jednostronne 
zobowiązanie zainteresowanego Państwa 
Członkowskiego. 
69. Nadto w ten sposób — w dodatku 
w drodze aktu nieprzewidzianego przez 
Traktat (mianowicie w drodze właśnie zaskar­
żonych „wniosków") — Rada również zasad­
niczo zmieniła uprzednio wydane przez nią 
samą w trybie art. 104 ust. 7 WE zalecenia, 
wskazując nowy i odmienny tryb uzdrawia­
nia finansów publicznych ukształtowany już 
nie na podstawie tego, co zostało przykazane 
w takim zaleceniu, lecz na podstawie owych 
jednostronnych zobowiązań. 
70. Za pomocą owych „wniosków" Rada 
w istocie przedłużyła termin na zmniejszenie 
nadmiernego deficytu publicznego poniżej 
próg 3 %, o którym mowa w art. 1 Protokołu 
w sprawie procedury dotyczącej nadmier­
nego deficytu budżetowego, w konsekwencji 
zmieniając jednocześnie całokształt wymaga­
nych działań sanujących, co za chwilę 
wyjaśnię. 
71. W przypadku Francji „wnioski" przed­
łużają termin na skorygowanie deficytu 
budżetowego do końca roku budżetowego 18 — Kursywa własna. 
I - 6664 
KOMISJA PRZECIWKO RADZIE 
2005, podczas gdy zalecenia Rady wydane 
w trybie art. 104 ust. 7 WE ustalały ten 
termin na koniec roku budżetowego 2004. 
72. Również działania, jakie należy podjąć 
w celu osiągnięcia uzdrowienia w tym termi­
nie, zostały zresztą znacząco zmienione. 
W istocie „wnioski" zalecają dokonanie 
w 2004 r. redukcji deficytu, po uwzględnie­
niu fluktuacji koniunkturalnych, o 0,8 % 
PKB, po którym miała nastąpić w 2005 r. 
kolejna redukcja o 0,6 % PKB bądź o wyższy 
procent, konieczny do końcowego sprowa­
dzenia owego stosunku poniżej progu nało­
żonego przez Protokół. Tymczasem na pod­
stawie zalecenia przyjętego w trybie art. 104 
ust. 7 WE Francja miała obowiązek zredu­
kowania deficytu o co najmniej 1 % PKB już 
w ciągu 2004 r. 19. 
73. Podobnie w odniesieniu do Niemiec 
„wnioski" przedłużają termin na skorygowa­
nie deficytu budżetowego do końca roku 
budżetowego 2005, podczas gdy zalecenia 
Rady wydane w trybie art. 104 ust. 7 WE ustalały ten termin na koniec roku budżeto­
wego 2003 (bądź najpóźniej 2004) 20, zmie­
niając w konsekwencji w sposób dość 
znaczący działania, jakie należy podjąć 
w celu osiągnięcia uzdrowienia w terminie. 
74. Istotnie dla dochowania wiary poprzed­
nim zaleceniom Rady Niemcy musiałyby 
zredukować deficyt budżetowy o 1,2 % przed 
końcem 2003 r., a zatem w ciągu niewiele 
ponad jednego miesiąca od posiedzenia Rady 
w dniu 25 listopada 2003 r. 21 „Wnioski" 
przyjęte w tym samym dniu zalecają wszakże 
Niemcom dokonanie w 2004 r. redukcji 
deficytu, po uwzględnieniu fluktuacji 
koniunkturalnych, o 0,6 % PKB, po którym 
miała nastąpić w 2005 r. kolejna redukcja 
o 0,5 % PKB bądź o wyższy procent, 
konieczny do końcowego sprowadzenia 
owego stosunku poniżej progu nałożonego 
przez Protokół w sprawie procedury doty­
czącej nadmiernego deficytu budżetowego. 
75. Z pewnością można by twierdzić — jak 
czyni to Rada — że wskazane zmiany były 
nieuchronną konsekwencją braku decyzji 
w sprawie zaleceń Komisji oraz, że wobec 
19 — Zalecenie w trybie art. 104 ust. 7 WE nakazuje Francji 
zapewnić zmniejszenie deficytu o co najmniej 0,5 % PKB 
bądź o większy niezbędny odsetek. W tym przypadku, 
w świetle zmienionej sytuacji gospodarczej, aby zastosować 
się do rzeczonego zalecenia Francja musiałaby 
w rzeczywistości w ciągu 2004 r. dokonać redukcji deficytu 
budżetowego o 7,5 % PKB. Zobacz pkt 2 akapit 6 exposé des 
motifs zalecenia Komisji w przedmiocie decyzji Rady w trybie 
art. 104 ust. 9 WE [SEC (2003)1121] wersja ostateczna (Ja 
réduction totale du déficit corrigé des variations conjonctu­
relles nécessaire pour ramener le déficit nominal en dessous 
de la barre des 3 % du PIB en 2004, s'élèverait donc à environ 
1,5 point de pourcentage du PIB"). 20 — W trakcie niniejszej procedury strony odwołały się do roku 
budżetowego 2004. Z akt wydaje się wręcz wynikać 
odniesienie do roku budżetowego 2003. Zalecenie w trybie 
art. 104 ust. 7 WE przykazuje w istocie władzom niemieckim 
„wprowadzenie w życie [...] ich planu budżetowego na rok 
2003, który (...) zmierza do sprowadzenia deficytu admini­
stracji publicznej do 2% % PKB w 2003 r. ", a w szczególności 
do przedsięwzięcia w tym celu zapowiedzianych środków, 
które opiewają na 1 % PKB oraz innych środków kompensu­
jących potencjalnie koniecznych ¿celem uczynienia, aby 
deficyt budżetowy uległ zmniejszeniu w 2003 r., jak przewi­
dziano". 
21 — Według danych z listopada 2003 r. stosunek nadmiernego 
deficytu do PKB Niemiec wynosił 4,2 % (por. zalecenie 
Komisji w przedmiocie decyzji Rady w trybie art. 104 ust 
9 WE [SEC (2003) 1316] wersja ostateczna, Exposé des 
motifs, pkt 7, sub „Ajustement budgétaire en 2003"). 
I - 6665 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
tego Rada nie miała innego wyjścia. Abstra­
hując jednak od oceny tych zmian co do 
meritum, liczy się raczej to, że nie można 
sprowadzić tych zmian do prostych rozwa­
żań politycznych i zaprzeczyć, jakoby wywo­
ływały one skutki prawne. 
76. Dlatego uważam, że w części, której 
przedmiotem są „wnioski" Rady, skarga 
Komisji powinna zostać uznana za dopusz­
czalną. 
III — Co do istoty sprawy 
A — Analiza negatywnego zajęcia stanowi­
ska 
77. Przejdźmy teraz do meritum skargi 
Komisji. 
78. Od razu pragnę sprecyzować w tym 
względzie, że mimo wyników powyższej 
analizy oraz wniosku o niedopuszczalności 
pierwszej części skargi uważam za zasadne 
przeprowadzenie rozważań na temat wszyst­
kich zarzutów Komisji na wypadek, gdyby 
Trybunał nie podzielił mojego stanowiska 
w sprawie niedopuszczalności. 1) Stanowisko stron 
79. Rzekłszy to, w odniesieniu do pierwszego 
punktu skargi pragnę zauważyć, że skarżąca 
instytucja zarzuca niezgodność z prawem 
decyzji negatywnych, która wynika 
z niepodjęcia działań zalecanych w trybie 
art. 104 ust. 8 WE, podnosząc, że Rada nie 
dysponuje żadnym uznaniem w de­
cydowaniu, czy przyjąć stwierdzenie przewi­
dziane w rzeczonym postanowieniu Traktatu 
czy też nie. 
80. Rada w istocie powinna ograniczyć się 
do ustalenia, z obiektywnego punktu widze­
nia, czy zalecenia przyjęte w trybie art. 104 
ust. 7 WE były w danym okresie skutecznie 
realizowane. Gdyby tak nie było, Rada ma jej 
zdaniem obowiązek wyraźnego stwierdzenia 
tego. 
81. Nawet gdyby uznać, że Rada dysponuje 
w tym zakresie pewnym marginesem uzna­
nia, ma ona jednak na mocy art. 253 WE 
obowiązek uzasadnienia swych decyzji 
o niedokonaniu stwierdzenia w trybie 
art. 104 ust. 8 WE odpowiednio w stosunku 
do Francji i Niemiec. W niniejszej sprawie 
w sposób ewidentny brak jest takiego uza­
sadnienia. 
82. Co się zaś tyczy negatywnych decyzji 
dotyczących postanowień art. 104 ust. 9 WE, 
to zdaniem Komisji Rada naruszyła Traktat, 
przeprowadzając głosowanie w przedmiocie 
I - 6666 
KOMISJA PRZECIWKO RADZIE 
działań zalecanych przez Komisję bez 
uprzedniego dokonania stwierdzenia, 
o którym mowa w ust. 8 tego artykułu. 
Nadto również tego typu decyzje negatywne 
są jej zdaniem pozbawione uzasadnienia, 
które można by uznać za wystarczające dla 
zapewnienia poszanowania art. 253 WE. 
83. Ze swej strony Rada w istocie podnosi, 
że nawet po przyjęciu decyzji, o których 
mowa w art. 104 ust. 6 i 7 WE, Traktat nie 
nakłada na nią obowiązku przyjęcia propo­
zycji zawartych w zaleceniach Komisji zgod­
nie z ust. 8 i 9 WE tego artykułu. Przeciwnie, 
jak wynika z treści i ducha tych postanowień, 
Rada korzysta z szerokiego uznania w tym 
względzie. 
84. Rada zaprzecza ponadto, jakoby przy­
jęcie decyzji zgodnie z art. 104 ust. 8 WE 
było koniecznym warunkiem do przeprowa­
dzenia głosowania i ewentualnego przyjęcia 
decyzji w trybie art. 9 tego artykułu. 
85. Co się wreszcie tyczy rzekomego niedo­
chowania obowiązku uzasadnienia, Rada 
stwierdza, że w odniesieniu do nieprzyjęcia 
decyzji zalecanych przez Komisję taki obo­
wiązek nie istnieje z tego prostego powodu, 
że Rada nie była zobowiązana do działania. 86. Nawet gdyby wszakże przyjąć istnienie 
takiego obowiązku uzasadnienia, Rada 
ponownie podkreśla, że jej wnioski z dnia 
25 listopada 2003 r. stanowią wystarczające 
uzasadnienie nieprzyjęcia zaleceń Komisji. 
2) Ocena 
87. Osobno przeanalizuję teraz zarzuty 
Komisji odnoszące się do niedokonania 
stwierdzenia przewidzianego w art. 104 
ust. 8 WE oraz naruszenia postanowienia 
art. 104 ust. 9 WE. 
a) Artykuł 104 ust. 8 WE 
88. Pragnę przede wszystkim przypomnieć, 
że zgodnie z art. 104 ust. 8 WE „[w] 
przypadku gdy Rada stwierdzi, że w od­
powiedzi na jej zalecenia żadne skuteczne 
działanie nie zostało podjęte w oznaczonym 
terminie, może podać zalecenia do publicznej 
wiadomości". 
89. Wydaje mi się, że z brzmienia tego 
postanowienia można jasno wyodrębnić 
dwa oddzielne fragmenty. 
I - 6667 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
90. W rzeczy samej Rada przede wszystkim 
ma za zadanie „stwierdzić", czy wskutek 
zaleceń przyjętych w trybie art. 104 
ust. 7 WE zostało podjęte skuteczne działa­
nie czy też nie. W przypadku udzielenia sobie 
negatywnej odpowiedzi na to pytanie, Rada 
musi podjąć decyzję w kwestii podania treści 
zaleceń do publicznej wiadomości jako 
reakcji na zaniechanie zainteresowanego 
Państwa Członkowskiego. 
91. Pragnę w tym miejscu sprecyzować, że 
dla celów niniejszej sprawy nie ma potrzeby 
badania, czy Rada ma obowiązek przyjęcia 
decyzji o podaniu zaleceń do publicznej 
wiadomości czy też nie, albowiem 
w przedmiotowym stanie faktycznym tego 
typu podanie do publicznej wiadomości nie 
było zalecane ani w stosunku do Francji, ani 
w stosunku do Niemiec. 
92. Tu chodzi raczej o to, od jakich warun­
ków uzależnione jest „stwierdzenie", 
o którym mowa w pierwszym zdaniu rze­
czonego ust. 8, jak również między innymi 
kwestia tego, co jest przedmiotem stwier­
dzenia oraz tego, czy Rada ma obowiązek 
dokonania owego stwierdzenia, w przypadku 
gdy Komisja przedstawi mu takie zalecenie, 
czy też nie ma takiego obowiązku. 
93. W pierwszej kwestii muszę powiedzieć, 
że nie jest wcale jasne, co dokładnie stanowi 
przedmiot badania Rady, albowiem porów­
nanie różnych wersji językowych analizowa­
nego postanowienia pozwala na przyjęcie 
dwóch odmiennych wykładni. 94. Zgodnie z przytoczoną powyżej francu­
ską wersją językową postanowienia ust. 8 
przedmiotem stwierdzenia Rady jest brak 
jakiegokolwiek skutecznego działania 22. I tej 
właśnie wykładni broni Rada w ramach 
niniejszego postępowania. 
95. Z drugiej strony inne wersje językowe 23 
wydają się dopuszczać ideę globalnej oceny 
działań podjętych przez dane państwo. To 
oznacza, że Rada miałaby za zadanie stwier­
dzenie, czy zainteresowane Państwo Człon­
kowskie podjęło — czy też nie — działania, 
które w całości ocenia się jako zdolne do 
osiągnięcia celów uzdrowienia finansów 
publicznych, wyznaczonych przez zalecenie 
w trybie art. 104 ust. 7 WE. 
96. Również wersja angielska 24 
i portugalska 25 zdają się raczej iść 
w kierunku tej drugiej wykładni, którą 
22 — Analogiczna wydaje się treść tego postanowienia w wersji 
niemieckiej: „Stellt der Rat fest, daß seine Empfehlungen 
innerhalb der gesetzten Frist keine wirksamen Maßnahmen 
ausgelöst haben, so kann er seine Empfehlungen veröffentli­
chen". 
23 — Tak wersja wioska: „Il Consiglio, qualora determini che nel 
periodo prestabilito non sia stato dato seguito effettivo 
alle sue raccomandazioni, può rendere pubbliche dette 
raccomandazioni"; wersja hiszpańska: „Cuando el Consejo 
compruebe que no se han seguido efectivamente sus 
recomendaciones en el plazo lijado, el Consejo podrá 
hacerlas públicas"; wersja niderlandzka: „Wanneer de Raad 
vaststelt dat binnen de voorgeschreven periode geen effectief 
gevolg aan zijn aanbevelingen is gegeven, Kan hij zijn 
aanbevelingen openbaar maken". 
24 — „Where it establishes that there has been no effective action 
in response to its recommendations within the period laid 
down, the Council may make its recommendations public". 
25 — „Sempre que verificar que, na sequência das suas recomen­
dações, não foram tomadas medidas eficazes no prazo 
estabelecido, o Conselho pode tornar públicas as suas 
recomendações". 
I - 6668 
KOMISJA PRZECIWKO RADZIE 
zresztą obrała Komisja w trakcie procedur 
nadmiernego deficytu budżetowego Francji 
i Niemiec, i której następnie broniła podczas 
dyskusji, jaka odbyła się przed Trybunałem. 
97. Z mojej strony pragnę rzec, że choć na 
podstawie brzmienia postanowień obydwie 
wykładnie wydają się możliwe, niemniej 
jednak powody natury systemowej skłaniają 
mnie do opowiedzenia się raczej za wykład­
nią Komisji. 
98. Nie sądzę jednak, aby konieczne tu było 
zgłębianie tej kwestii, albowiem wydaje mi 
się, że ma rację Komisja, twierdząc, że 
zarówno w jednym, jak i w drugim przy­
padku, jeśli Komisja o to wniesie, Rada ma 
obowiązek wypowiedzenia się w rozumieniu 
art. 104 ust. 8 WE celem stwierdzenia, czy 
zainteresowane Państwo Członkowskie pod­
jęło skuteczne działania, czy też (w całości 
lub w części) nie uczyniło tego. 
99. Co do meritum będzie ona mogła 
oczywiście odejść od zaleceń Komisji. Tego, 
czego wszakże moim zdaniem nie może 
zrobić, to — jak to uczyniła w niniejszej 
sprawie — zaniechać przeprowadzenia oceny 
działań podjętych przez zainteresowane Pań­
stwo Członkowskie w chwili upływu terminu 
wskazanego w zaleceniu z art. 104 ust. 7 WE. 100. Dzieje się tak dlatego, iż owa ocena 
stanowi w ramach systemu ustanowionego 
w art. 104 WE istotny etap, umożliwiający 
instytucjom wspólnotowym szybką reakcję 
na ewentualne niedoskonałości (lub, co 
gorsza, brak) działań zaleconych zaintereso­
wanemu Państwu Członkowskiemu. 
101. Wynika stąd, że nieprzyjęcie przez Radę 
stwierdzenia powinno zostać uznane za 
naruszenie obowiązku ciążącego na niej na 
mocy art. 104 ust. 8 WE i pozostającego 
w spójności z celami i wymogami procedury 
nadmiernego deficytu budżetowego oraz 
z rolą nadaną Radzie w zarządzaniu ową 
procedurą. 
102. Pomocniczo zatem w stosunku do 
moich wniosków o niedopuszczalności 
skargi w tej części uważam, że zarzut Komisji 
dotyczący art. 104 ust. 8 WE jest zasadny. 
b) Artykuł 104 ust. 9 WE 
103. Jak zostało już przypomniane, zdaniem 
Komisji decyzja negatywna odnosząca się do 
tego ustępu jest wadliwa, albowiem została 
ona przyjęta bez uprzedniego dokonania 
stwierdzenia, że zainteresowane Państwo 
Członkowskie nie podjęło „aucune action 
suivie d'effet" [żadnego skutecznego działa­
nia] w rozumieniu art. 104 ust. 8 WE. 
I - 6669 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
104. Rzeczone stwierdzenie miałoby bowiem 
stanowić konieczny etap procedury nadmier­
nego deficytu budżetowego, ustanowiony dla 
ochrony praw zainteresowanego Państwa 
Członkowskiego do obrony. W przeciwnym 
razie państwo to byłoby w istocie pozba­
wione możliwości przedstawienia — przed 
ewentualnym przyjęciem wezwania w ro­
zumieniu art. 104 ust. 9 WE — jego punktu 
widzenia w obronie skuteczności podjętych 
przez nie działań. 
105. Muszę jednak wyznać, że tak sztywne 
pojmowanie stosunków zachodzących mię­
dzy ust. 8 i ust. 9 artykułu 104 WE mnie nie 
przekonuje. 
106. W pierwszym rzędzie można wyobrazić 
sobie sytuacje, w których przejście przez etap 
ust. 8 jest oczywiście bezprzedmiotowe. 
Można tu przytoczyć dla przykładu przy­
padek Państwa Członkowskiego, które po 
otrzymaniu zalecenia wydanego w trybie 
art. 104 ust. 7 WE, jeszcze przed upływem 
zakreślonego w nim terminu oświadcza, że 
nie jest w stanie podjąć zalecanych działań 
bądź informuje o podjęciu takich działań, 
które są z pewnością niezdolne do zreduko­
wania deficytu budżetowego do wymaganych 
granic. 
107. W tych przypadkach samo rozporzą­
dzenie nr 1467/97 wskazuje możliwe roz­
wiązanie, skoro jego art. 10 ust. 2 zezwala 
Radzie na podjęcie „natychmiast" — a zatem 
bez przechodzenia przez etap przewidziany 
w art. 104 ust. 8 WE — działań, o których 
mowa w art. 104 ust. 9 WE. Gdyby przy tym 
niedostosowanie było wręcz „świadome", ostatnie zdanie art. 7 tego rozporządzenia 
przewiduje „procedurę przyspieszoną", która 
wpływać będzie — jak sądzę — nie tylko na 
czas trwania procedury, ale również i na jej 
etapy. 
108. W tych wszystkich przypadkach — 
uwzględniając również fakt, że podanie 
zaleceń do publicznej wiadomości, 
o którym mowa w art. 104 ust. 7 WE, dzieje 
się już bez względu na decyzję Rady — 
stwierdzenie wymagane w art. 104 ust. 8 WE 
sprowadziłoby się do zwykłej formalności, 
pozbawionej jakiejkolwiek użyteczności, co 
jedynie niepotrzebnie opóźniałoby przepro­
wadzenie dalszych etapów procedury. 
109. Można by również mieć wątpliwości co 
do konieczności tego etapu również 
w sytuacjach, gdy (jak ma to miejsce moim 
zdaniem w analizowanym stanie faktycznym) 
stosowanie art. 104 ust. 8 WE jest 
z pewnością konieczne. W takich przypad­
kach zaniechanie Rady stanowiłoby 
z pewnością — jak już stwierdziłem poprzed­
nio (zob. pkt 99 powyżej) — naruszenie 
Traktatu, a zatem mogłoby być przedmiotem 
postępowania sądowego. Trzeba wszakże 
zastanowić się, czy zaniechanie to pociąga­
łoby za sobą niechybnie również zamknięcie 
drogi do przeprowadzenia kolejnych etapów 
procedury nadmiernego deficytu budżeto­
wego. 
110. Moim zdaniem, pragnąc udzielić odpo­
wiedzi twierdzącej na powyższe pytanie, 
należy zastanowić się przedtem nad prze-
I - 6670 
KOMISIA PRZECIWKO RADZIE 
sądnymi i nierozsądnymi konsekwencjami, 
do jakich doprowadziłaby tak formalistyczna 
obrona chronologicznego porządku panują­
cego między przejściem przez etap art. 104 
ust. 8 WE a stosowaniem ust. 9 tego 
artykułu. Niewątpliwe jest bowiem, że stosu­
jąc to rozwiązanie, osiągnęłoby się paradok­
salny skutek zablokowania po prostu dal­
szego ciągu procedury nadmiernego deficytu 
budżetowego i to właśnie w zasadniczym jej 
punkcie, czyli w chwili wezwania w trybie 
art. 104 ust. 9 WE. 
111. Szczerze mówiąc, trudne wydaje mi się 
uznanie spójności tego rozwiązania 
z systemem ustanowionym przez Traktat. 
Powtarzam, że nie przeczę, iż poszanowanie 
art. 104 ust. 8 WE jest obowiązkiem Rady, 
uważam wszakże, że konsekwencją niewy-
wiązania się z niego nie może być paraliż 
całej procedury, lecz ewentualne stwierdze­
nie niezgodności z prawem takiego zacho­
wania Rady. 
112. Z drugiej strony, mając na względzie to, 
co już zostało powiedziane w kwestii po­
dawania zaleceń do publicznej wiadomości, 
nie widzę ważkich podstaw dla twierdzenia, 
że brak przejścia przez etap postanowienia 
art. 104 ust. 8 WE pociąga za sobą materialne 
przeszkody dla prowadzenia procedury w jej 
dalszej części. Jedyny rozsądny argument 
powołany na poparcie tej tezy nie wydaje 
mi się zresztą nie do odparcia. Jak widzie­
liśmy, argument ten odnosi się do prawa 
zainteresowanego Państwa Członkowskiego 
do obrony i sprowadza się do twierdzenia, że 
bez tego etapu Państwo Członkowskie zo­
staje pozbawione prawa do bycia wysłucha­
nym przed przyjęciem decyzji w trybie 
art. 104 ust. 9 WE. 113. Osobiście sądzę, że w rzeczywistości 
ochrona prawa do obrony nie wymaga 
koniecznie stosowania art. 104 ust. 8 WE. 
Nawet gdyby bowiem Rada miała dokonać 
oceny skuteczności działań krajowych bez­
pośrednio na podstawie ust. 9, zaintereso­
wane Państwo Członkowskie wciąż miałoby 
możliwość stanięcia w obronie tych działań 
podczas dyskusji, która poprzedza przyjęcie 
wezwania w trybie art. 104 ust. 9 WE. 
114. Na zaprzeczenie przedstawionej przeze 
mnie tezie nie można też powołać faktu, że 
ustęp ten odnosi się do niestosowania się „w 
dalszym ciągu". Można by wszakże wnosić, 
że użycie takiego sformułowania zakłada 
uprzednią weryfikację w trybie art. 104 
ust. 8 WE, albowiem dopiero po takiej 
weryfikacji mogłoby mieć sens mówienie 
o niestosowaniu się „w dalszym ciągu" 
właśnie tam, gdzie owo niestosowanie się 
trwa nadal. 
115. Argument ten nie wydaje mi się jednak 
decydujący. W istocie wiadomo, że sformu­
łowanie to zostało wybrane z myślą 
o sytuacji, rzekłbym normalnej, gdy prze­
strzegane jest przejście poprzez etap przewi­
dziany w ust. 8. Jeśli wszakże tak się nie 
dzieje, dla zastosowania art. 104 ust. 9 WE 
liczy się zbadanie, czy dane państwo zasto­
sowało się do zaleceń wydanych w trybie 
art. 104 ust. 7 WE czy też nie, nie zaś to, czy 
niezastosowanie się zostało już stwierdzone, 
a zatem trwa „w dalszym ciągu". 
I-6671 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
116. Można zatem z całą pewnością rzec, że 
stwierdzenie, o którym mowa w art. 104 
ust. 8 WE, stanowi istotny etap przeprowa­
dzanej przez instytucje kontroli stosowania 
się do zaleceń wydanych w trybie art. 104 
ust. 7 WE. Nie może ono wszakże być 
postrzegane jako konieczny i nieodzowny 
warunek do skierowania wezwania 
w stosunku do zainteresowanego Państwa 
Członkowskiego w rozumieniu art. 104 
ust. 9 WE. 
117. Z tego wywodzę na potrzeby niniejszej 
sprawy, że Rada miała prawo przejścia do 
głosowania nad zaleceniem Komisji zgodnie 
z art. 104 ust. 9 WE mimo braku uprzed­
niego stwierdzenia w trybie art. 104 
ust. 8 WE. 
118. Pomocniczo zatem w stosunku do 
moich wniosków o niedopuszczalności 
skargi w tej części proponuję Trybunałowi 
uznanie za bezzasadną skargi Komisji na 
negatywną decyzję Rady przyjętą w trybie 
art. 104 ust. 9 WE. 
B — W przedmiocie „wniosków" z dnia 
25 listopada 2003 r. 
1) Stanowisko stron 
119. Komisja podnosi przede wszystkim, że 
zawarta w zaskarżonych „wnioskach" decyzja o zawieszeniu procedury nadmiernego defi­
cytu budżetowego jest sprzeczna z prawem, 
albowiem narusza przepis art. 9 rozporzą­
dzenia. Jej zdaniem, zawieszenie jest dopusz­
czalne jedynie w przewidzianych tam wyraź­
nie przypadkach, podczas gdy w przed­
miotowej sprawie nie mamy do czynienia 
z żadnym z nich. 
120. Nadto decyzja o zawieszeniu tych 
procedur nie została opatrzona koniecznym 
uzasadnieniem. 
121. Poza tym, ogólnie rzecz biorąc, rze­
czone „wnioski" zostały jej zdaniem przyjęte 
z naruszeniem zasad mających zastosowanie 
w zakresie głosowania. Rada stwierdziła 
przyjęcie owych wniosków na podstawie 
głosowania większością głosów znajdującego 
zastosowanie do decyzji podejmowanych 
w trybie art. 104 ust. 9 WE, podczas gdy — 
wziąwszy pod uwagę treść „wniosków" oraz 
stadium zaawansowania procedury nadmier­
nego deficytu budżetowego — powinna była 
ona zastosować zasady głosowania stosujące 
się do decyzji podejmowanych w trybie 
art. 104 ust. 7 WE. 
122. Wreszcie decydując się na interwencję 
w drodze nietypowego aktu prawnego, jakim 
są zaskarżone „wnioski", Rada naruszyła 
zdaniem Komisji postanowienie Traktatu, 
w tym w szczególności postanowienie 
art. 104. 
I - 6672 
KOMISJA PRZECIWKO RADZIE 
123. O ile bowiem prawdą jest, że 
w pewnych sytuacjach Rada ma prawo 
przyjmować akty prawne nieprzewidziane 
wyraźnie w Traktacie, o tyle nie jest to 
możliwe, gdy — jak w niniejszej sprawie — 
ma ona prawny obowiązek przyjęcia decyzji, 
czyli aktu wiążącego. 
124. W rzeczy samej — zdaniem Komisji — 
uznanie, jakim cieszy się Rada w stosowaniu 
art. 104 ust. 9 WE, ogranicza się do wyboru 
działań, do których podjęcia wzywa ona 
zainteresowane Państwo Członkowskie oraz 
do ustalenia kalendarza terminów, przed 
upływem których działania te muszą zostać 
podjęte. Rada nie przysługuje natomiast 
uznanie w zakresie wyboru instrumentu 
prawnego do dokonania tej interwencji. 
125. Ze swej strony Rada odpowiada, że 
„wnioski" z dnia 25 listopada 2003 r. są 
aktami o charakterze czysto politycznym, 
a nie prawnym, zatem może ona swobodnie 
decydować o ich przyjęciu bądź nie. 
126. W niniejszej sprawie przyjęcie ich 
okazało się konieczne ze względu na to, że 
zalecenia przyjęte przez Radę w trybie 
art. 104 ust. 7 WE straciły na swej aktual­
ności wskutek istotnej zmiany sytuacji gos­
podarczej. W tych okolicznościach, w braku 
propozycji ze strony Komisji zmierzającej do zmiany owych zaleceń, Rada nie miała 
innego wyboru i musiała dostosować własne 
wskazówki udzielone zainteresowanym pań­
stwom poprzez przyjęcie aktu niewiążącego 
o zasadniczo politycznym charakterze. 
127. Milczenie Rady naraziłoby na szwank 
wiarygodność Ppaktu stabilności i wzrostu 
i stworzyłoby tragiczną w skutkach sytuację 
niepewności. 
128. Co się zaś tyczy zarzucanego narusze­
nia przepisu art. 9 rozporządzenia 
nr 1467/97, które miałoby wynikać 
z zawieszenia procedury, o którym „posta­
nowiono" w zaskarżonych wnioskach, Rada 
zauważa, że przepis rozporządzenia ograni­
cza się do hipotezy zawieszenia w dwóch 
określonych sytuacjach, ale wcale nie wyklu­
cza możliwości zawieszenia również w in­
nych przypadkach. 
129. Tymczasem w niniejszej sprawie zawie­
szenie stanowi — jej zdaniem — automa­
tyczną konsekwencję nieprzyjęcia decyzji 
w trybie art. 104 ust. 9 WE, zaś wnioski 
ograniczają się jedynie do stwierdzenia tego 
faktu. 
I - 6673 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
2) Ocena 
130. Już przy okazji rozważań na temat 
niedopuszczalności niniejszej skargi zająłem 
się niektórymi z powołanych przed chwilą 
kwestii (zob. pkt 64 i nast.). Wrócę teraz do 
nich, aby je przeanalizować dokładniej pod 
kątem zarzutów merytorycznych podniesio­
nych przez Komisję. 
131. W tym celu należy przede wszystkim 
zastanowić się, czy Rada miała prawo zawie­
sić analizowaną tu procedurę oraz zmienić 
zalecenia uprzednio przyjęte na podstawie 
art. 104 ust. 7 WE, mimo iż Komisja zaleciła 
jej już działanie na podstawie art. 104 
ust. 9 WE. 
132. Odnośnie do pierwszej kwestii powta­
rzam, że nie jest wcale jasne, czy w niniejszej 
sprawie Rada miała prawo dokonać zawie­
szenia procedury nadmiernego deficytu 
budżetowego. Proponowałbym jednak udzie­
lić raczej odpowiedzi twierdzącej. Choć 
prawdą jest bowiem, że rozporządzenie 
przewiduje jedynie dwa przypadki zawiesze­
nia, jednak rozsądne wydaje mi się twier­
dzenie, że nie wyklucza to innych możliwości 
zawieszenia, które powinny znajdować ścisłe 
uzasadnienie w niemożliwych do przewidze­
nia potrzebach, które pozostają w zgodzie 
z celami Traktatu i rozporządzenia. 133. Z większym przekonaniem natomiast 
przyłączam się do tezy Rady dotyczącej jej 
prawa do zmiany jej własnych zaleceń 
przyjętych w trybie art. 104 ust. 7 WE 
w sytuacji takiej, jak ta przed chwilą przeze 
mnie opisana. 
134. Pragnę przede wszystkim zauważyć, że 
w myśl zasady ogólnej uprawnienie instytucji 
do przyjęcia określonego aktu zawiera 
w sobie siłą rzeczy również uprawnienie do 
zmiany takiego aktu, przy poszanowaniu 
oczywiście przepisów dotyczących wykony­
wania kompetencji w danej dziedzinie. 
135. Przeciwny wniosek można by moim 
zdaniem wywieść jedynie w przypadku, 
gdyby akt, o którego zmianę chodzi, wpisy­
wał się w całokształt pewnego postępowania 
uregulowanego w sposób sztywny 
i charakteryzującego się obowiązkiem insty­
tucji właściwej do działania do przyjęcia aktu 
kolejnego w łańcuchu proceduralnym przed 
upływem określonego terminu, po upływie 
którego instytucja ta traci swe uprawnienia 
decyzyjne. 
136. Tymczasem, jak starałem się wykazać 
powyżej (pkt 38 i nast. oraz pkt 41 i nast.), 
upływ terminów ustalonych w roz­
porządzeniu dla podjęcia działań przewidzia­
nych w ramach procedury nadmiernego 
deficytu budżetowego nie skutkuje utratą 
uprawnień decyzyjnych Rady. 
I - 6674 
KOMISJA PRZECIWKO RADZIE 
137. Nie można też twierdzić, jakoby raz 
obarczona zaleceniem Komisji na podstawie 
art. 104 ust. 9 WE Rada musiała decydować 
na jego podstawie i nie mogła już zmienić 
zaleceń przyjętych przez nią samą w trybie 
art. 104 ust. 7 WE, gdy zachodzą do tego 
przesłanki. 
138. Z art. 104 ust. 9 WE wynika zresztą 
jasno, że Rada nie ma obowiązku stosowania 
się do zaleceń sformułowanych przez Komi­
sję na podstawie tego postanowienia, a tym 
samym przyjmowania proponowanej w nich 
decyzji i to również wtedy, gdy Rada 
dokonuje stwierdzenia, o którym mowa 
w art. 104 ust. 8 WE, co nie miało miejsca 
w tym stanie faktycznym. 
139. Ograniczając się do przyznania Radzie 
uprawnienia do podejmowania decyzji 26, 
postanowienie art. 104 ust. 9 WE przyznaje 
jej w istocie szeroki margines uznania 
w decydowaniu, czy i jak korzystać z tego 
uprawnienia. Można ewentualnie dyskuto­
wać na temat tego, czy z owego uznania 
skorzystano w granicach, jakie orzecznictwo 
wspólnotowe określiło w podobnych przy­
padkach, jednak nie można całkowicie 
zaprzeczać jego istnieniu. 140. Utrzymywanie przeciwnego twierdze­
nia równałoby się przyznaniu, że uprawnie­
nia decyzyjne w tej dziedzinie są 
w rzeczywistości zastrzeżone w całości dla 
Komisji, zaś rola Rady ogranicza się do 
prostej roli notariusza, skoro musiałaby ona 
ograniczać się do przybijania jej stempla na 
zaleceniach Komisji. Twierdzenie takie 
pozostawałoby wszakże w oczywistej 
sprzeczności zarówno z równowagą instytu­
cjonalną ustaloną w Traktacie, jak i z sys­
temem określonym w analizowanym tu 
uregulowaniu szczególnym. 
141. Nie można też zaprzeczać temu, iż 
art. 10 ust. 1 tiret pierwsze rozporządzenia 
nr 1467/97 stanowi, że jeżeli środki podjęte 
przez państwo w odpowiedzi na zalecenie 
wydane na mocy art. 104 ust. 7 WE są 
niewystarczające, Rada „natychmiast podej­
muje decyzję" na mocy art. 104 ust. 9 WE. 
Oczywiste jest, że w stosunku do opisywanej 
w nim sytuacji postanowienie to zmierza do 
przeskoczenia niektórych etapów procedu­
ralnych poprzedzających decyzję Rady pod­
jętą w trybie art. 104 ust. 9 WE. Nie zmienia 
to jednak faktu, że również w tym przypadku 
nadal spełnione muszą być przesłanki dla 
przyjęcia rzeczonej decyzji, w tym oczywiście 
również przesłanki dotyczące owych upraw­
nień Rady, na co potwierdzenie stanowi 
odwołanie do tego właśnie ustępu. 
142. Skoro zatem Rada nie ma obowiązku 
nadania dalszego biegu zaleceniom Komisji 
w trybie art. 104 ust. 9 WE, należy z tego 26 — Jak wiadomo, postanowienie przewiduje, że „Rada może 
wezwać"; „il Consiglio può decidere"; „peut décider"; „podrá 
decidir"; „pode decidir"; „may decide"; „kann der Rat 
beschließen"; kan de Raad besluiten"; itd. 
I - 6675 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
wnosić, że nawet po przedstawieniu takich 
zaleceń co do zasady zachowuje ona swoje 
uprawnienie do zmiany własnych zaleceń 
wydanych w trybie art. 104 ust. 7 WE. 
143. Z uprawnienia takiego należy oczywiś­
cie korzystać przy poszanowaniu form 
i procedur przewidzianych w tym względzie 
przez Traktat, które — co równie oczywiste 
— powinny być tożsame z tymi stosowanymi 
w przypadku przyjmowania aktu, o którego 
zmianę chodzi. 
144. Aktem tym, jak już widzieliśmy (pkt 69 
i nast.), jest zalecenie przyjęte w trybie 
art. 104 ust. 7 WE, a zatem to postanowienie 
należy obrać za punkt odniesienia. 
145. W niniejszym przypadku zatem 
konieczne jest przede wszystkim istnienie 
zalecenia Komisji proponującego przyjęcie 
nowego zalecenia Rady w trybie art. 104 
ust. 7 WE (zob. art. 104 ust. 13 WE). 
146. Po drugie, tak zalecana zmiana 
powinna przyjąć formę aktu typowego, 
o jakim mowa w postanowieniach, a miano­
wicie postać „zalecenia" Rady. 147. Zmiana ta powinna wreszcie zostać 
przyjęta zgodnie z zasadami głosowania 
mającymi zastosowanie do zmienianego 
aktu, a zatem większością dwóch trzecich 
głosów Państw Członkowskich Wspólnoty, 
wyłączając głosy przedstawiciela danego 
Państwa Członkowskiego (art. 104 
ust. 13 WE). 
148. Z akt sprawy wynika, że w przed­
miotowym stanie faktycznym „wnioski" Rady 
zostały przyjęte w braku zalecenia Komisji, a 
w dodatku nie pod postacią „zalecenia", lecz 
pod postacią aktu nietypowego. 
149. Co się zaś tyczy zasad głosowania, to 
ustalone zostało, że „wnioski" zostały przy­
jęte bez uzyskania większości dwóch trzecich 
głosów Państw Członkowskich, wymaganej 
dla przyjęcia zalecenia Rady w trybie art. 104 
ust. 7 WE. 
150. Nie można też spodziewać się, jak czyni 
to Rada, iż po osiągnięciu stadium, w jakim 
znalazła się procedura, wymaganą większoś­
cią głosów będzie większość przewidziana 
w art. 104 ust. 9 WE, czyli większość, 
z obliczania której wyłączone są głosy zwykle 
przysługujące państwom, które nie uczestni­
czą w trzeciej fazie unii gospodarczej 
i walutowej 27. 
27 — Zobacz art. 122 ust. 3 i 5 WE. 
I - 6676 
KOMISJA PRZECIWKO RADZIE 
151. Oczekiwanie takie oznaczałoby bowiem 
w istocie poważne obejście wymogów pro­
ceduralnych, skoro, jak widzieliśmy poprzed­
nio, za pomocą analizowanych „wniosków" 
Rada nie tyle dokonała wezwania w trybie 
art. 104 ust. 9 WE do zastosowania działań 
korygujących nadmierny deficyt, co przepro­
wadziła korektę zaleceń obowiązujących już 
na mocy ust. 7 tego artykułu. 
152. W kontekście powyższego wydaje mi 
się oczywiste, że przyjęcie „wniosków" Rady 
w dniu 25 listopada 2003 r. było dotknięte 
wadą wynikającą z nieposzanowania istot­
nych wymogów proceduralnych nałożonych 
przez Traktat. 
153. Z powyższego wywodzę zatem, że 
skarga Komisji powinna zostać uwzględniona 
w zakresie, w jakim jej przedmiotem są 
rzeczone „wnioski". 
IV — Rozważania końcowe 
154. Konkludując: uważam, że skarga 
powinna zostać uznana za niedopuszczalną 
zarówno w części, w jakiej jej przedmiot 
stanowi niedokonanie stwierdzenia, 
o którym mowa w art. 104 ust. 8 WE, jak 
i w części, w jakiej jej przedmiot stanowi 
niedokonanie wezwania, o którym mowa 
w art. 104 ust. 9 WE, w stosunku odpowied­
nio do Francji i Niemiec. 155. Pomocniczo skarga ta powinna zostać 
uznana za zasadną w odniesieniu do niedo­
konanie stwierdzenia, o którym mowa 
w ust. 8 tego artykułu oraz za bezzasadną 
w odniesieniu do wezwania, o którym mowa 
w ust. 9. 
156. Za dopuszczalną i zasadną należy zaś 
uznać skargę w zakresie obejmującym „wnio­
ski" z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczące 
Francji i Niemiec. 
V — W przedmiocie kosztów 
157. Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu, jeżeli 
więcej niż jedna strona przegrała sprawę, 
Trybunał rozstrzyga o podziale kosztów. 
158. Ponieważ skargę należy uznać w części 
za niedopuszczalną, a w części za dopusz­
czalną i zasadną, uważam, że Rada i Komisja 
powinny ponieść własne koszty. 
I - 6677 
STANOWISKO A. TIZZANA — SPRAWA C-27/04 
VI — Wnioski 
159. Z powyższych względów proponuję, aby Trybunał wydał następujące 
orzeczenie: 
„1) Skarga Komisji jest niedopuszczalna zarówno w części, w jakiej jej przedmiot 
stanowi niedokonanie stwierdzenia, o którym mowa w art. 104 ust. 8 WE, jak 
i w części, w jakiej jej przedmiot stanowi niedokonanie wezwania, o którym mowa 
w art. 104 ust. 9 WE, w stosunku odpowiednio do Francji i Niemiec; 
pomocniczo, skarga: 
— jest zasadna w odniesieniu do niedokonania stwierdzenia, o którym mowa 
w ust. 8 tego artykułu oraz 
— jest bezzasadna w odniesieniu do wezwania, o którym mowa w ust. 9. 
2) Skarga jest dopuszczalna i zasadna w zakresie obejmującym »wnioski« z dnia 
25 listopada 2003 r. dotyczące Francji i Niemiec. 
Należy zatem stwierdzić nieważność rzeczonych »wniosków«. 
3) Rada i Komisja ponoszą własne koszty". 
I - 6678