Sprawa C‑4/05

Hasan Güzeli

przeciwko

Oberbürgermeister der Stadt Aachen

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Verwaltungsgericht Aachen)

Odesłanie prejudycjalne – Stowarzyszenie EWG–Turcja – Swobodny przepływ pracowników – Artykuł 10 ust. 1 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia – Odmowa przedłużenia pozwolenia na pobyt pracownika tureckiego

Opinia rzecznika generalnego L.A. Geelhoeda, przedstawiona w dniu 23 marca 2006 r. I‑0000

Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 26 października 2006 r. I‑0000

Streszczenie wyroku

1. Umowy międzynarodowe – Układ stowarzyszeniowy EWG–Turcja – Rada Stowarzyszenia powołana układem stowarzyszeniowym EWG–Turcja – Decyzja nr 1/80 – Swobodny przepływ osób – Pracownicy – Dostęp członków rodziny pracownika tureckiego legalnie zatrudnionego w państwie członkowskim do dowolnej pracy najemnej w tym państwie członkowskim

(decyzja nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG–Turcja, art. 6 ust. 1)

2. Umowy międzynarodowe – Układ stowarzyszeniowy EWG–Turcja – Rada Stowarzyszenia powołana układem stowarzyszeniowym EWG–Turcja – Decyzja nr 1/80 – Swobodny przepływ osób – Pracownicy – Dostęp członków rodziny pracownika tureckiego legalnie zatrudnionego w państwie członkowskim do dowolnej pracy najemnej w tym państwie członkowskim

(decyzja nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG–Turcja, art. 6 ust. 1 i 2)

1. Wykładni art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG–Turcja należy dokonywać w ten sposób, że pracownik turecki może powoływać się na prawa, jakie przyznaje mu ten przepis, gdy praca najemna wykonywana na rzecz drugiego pracodawcy jest zgodna z uregulowaniami prawnymi przyjmującego państwa członkowskiego w zakresie wjazdu na jego terytorium jak również zatrudnienia. Do sądu krajowego należy dokonanie koniecznych ustaleń w celu określenia, czy ma to miejsce w przypadku pracownika tureckiego, który zmienił pracodawcę przed upływem trzyletniego okresu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 tiret drugie tej samej decyzji.

(por. pkt 34, 36, 54 i sentencja)

2. Wykładni art. 6 ust. 2 zdanie drugie decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG–Turcja należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten ma na celu zagwarantowanie, by okresy przerw w legalnym zatrudnieniu z powodu niezawinionego bezrobocia lub długotrwałej choroby nie naruszały praw, jakie pracownik turecki nabył już z tytułu poprzedniego zatrudnienia, którego okresy zostały ustalone odpowiednio w trzech tiret tego ostatniego przepisu.

(por. pkt 41, 42, 55 i sentencja)

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)

z dnia 26 października 2006 r.( )

Odesłanie prejudycjalne – Stowarzyszenie EWG–Turcja – Swobodny przepływ pracowników – Artykuł 10 ust. 1 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia – Odmowa przedłużenia pozwolenia na pobyt pracownika tureckiego

W sprawie C‑4/05

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Verwaltungsgericht Aachen (Niemcy) postanowieniem z dnia 29 grudnia 2004 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 6 stycznia 2005 r., w postępowaniu:

Hasan Güzeli

przeciwko

Oberbürgermeister der Stadt Aachen,

TRYBUNAŁ (pierwsza izba),

w składzie: P. Jann, prezes izby, K. Lenaerts i K. Schiemann (sprawozdawca), sędziowie,

rzecznik generalny: L.A. Geelhoed,

sekretarz: K. Sztranc-Sławiczek, administrator,

uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 stycznia 2006 r.,

rozważywszy uwagi przedstawione:

– w imieniu H. Güzelego przez R. Hofmann, Rechtsanwalt,

– w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę i C. Schulze‑Bahr, działających w charakterze pełnomocników,

– w imieniu rządu słowackiego przez R. Procházkę, działającego w charakterze pełnomocnika,

– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez V. Kreuschitza i G. Rozeta, działających w charakterze pełnomocników,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 23 marca 2006 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 10 ust. 1 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG–Turcja z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju stowarzyszenia (zwanej dalej „decyzją nr 1/80”). Rada Stowarzyszenia została utworzona na mocy Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w dniu 12 września 1963 r. w Ankarze przez Republikę Turcji z jednej strony oraz przez państwa członkowskie EWG i Wspólnotę z drugiej strony, który został zawarty, zatwierdzony i ratyfikowany w imieniu tej ostatniej decyzją Rady 64/732/EWG z dnia 23 grudnia 1963 r. (Dz.U. 1964, 217, str. 3685).

2 Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy H. Güzelim, obywatelem tureckim, a Oberbürgermeister der Stadt Aachen (zwanym dalej „Oberbürgermeister”) w przedmiocie odmowy przedłużenia H. Güzelemu pozwolenia na pobyt.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe

3 Artykuł 6 ust. 1 i 2 decyzji nr 1/80 ma następujące brzmienie:

„1. Pracownik turecki legalnie zatrudniony na rynku pracy państwa członkowskiego ma w tym państwie, z zastrzeżeniem postanowień art. 7 dotyczącego dostępu członków jego rodziny do zatrudnienia, prawo:

– po roku legalnego zatrudnienia – do odnowienia pozwolenia na pracę u tego samego pracodawcy, o ile jego stanowisko zostaje zachowane;

– po trzech latach legalnego zatrudnienia, z zastrzeżeniem pierwszeństwa pracowników z państw członkowskich Wspólnoty – przyjęcia, w tym samym zawodzie u dowolnego pracodawcy, oferty pracy złożonej na normalnych warunkach i zarejestrowanej przez służby zatrudnienia tego państwa członkowskiego;

– po czterech latach legalnego zatrudnienia – swobodnego dostępu do dowolnej pracy najemnej.

2. Urlopy wypoczynkowe i nieobecność w pracy z powodu macierzyństwa, wypadku przy pracy lub krótkotrwałej choroby są wliczane do okresu legalnego zatrudnienia. Okresy niezawinionego bezrobocia, należycie poświadczone przez właściwe władze oraz nieobecność w pracy z powodu długotrwałej choroby, jakkolwiek nie zaliczają się do okresu legalnego zatrudnienia, nie naruszają praw nabytych z tytułu poprzedniego zatrudnienia” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tej decyzji poniżej].

4 Na podstawie art. 10 ust. 1 decyzji nr 1/80:

„Traktowanie, jakie wszystkie państwa członkowskie Wspólnoty zapewniają pracownikom tureckim zatrudnionym legalnie na ich terytorium, wolne jest od jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na przynależność państwową w porównaniu z obywatelami wspólnotowymi w odniesieniu do wynagrodzenia i innych warunków pracy”.

Uregulowania krajowe

5 Na podstawie § 284 ust. 5 trzeciej księgi niemieckiego Sozialgesetzbuch (kodeksu zabezpieczenia społecznego), obowiązującego do dnia 31 grudnia 2004 r., zezwolenie na pracę mogło zostać wydane pod warunkiem, że cudzoziemiec posiadał pozwolenie na pobyt, o którym mowa w § 5 ustawy o cudzoziemcach (Ausländergesetz).

6 W związku z wejściem w życie w dniu 1 stycznia 2005 r. Zuwanderungsgesetz (ustawy o imigracji) zezwolenie na pracę jako takie nie jest już wymagane. To, czy cudzoziemiec może wykonywać pracę, wynika jednakże bezpośrednio z samego pozwolenia na pobyt.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne

7 Z postanowienia odsyłającego wynika, że H. Güzeli, obywatel turecki, wjechał w dniu 13 września 1991 r. na terytorium Niemiec.

8 W dniu 7 marca 1997 r. zawarł on związek małżeński z obywatelką niemiecką, a Oberbürgermeister przyznał mu w dniu 29 lipca 1997 r. pozwolenie na okres pobytu nie dłuższy niż rok. Ponadto w dniu 31 lipca 1997 r. otrzymał on od urzędu pracy w Aachen zezwolenie na pracę bez ograniczenia czasowego w jakimkolwiek rodzaju działalności zawodowej.

9 W dniu 19 czerwca 1998 r. H. Güzeli zwrócił się o przedłużenie swojego pozwolenia na pobyt. Od dnia 8 lipca 1998 r. był w separacji z żoną, a w 2002 r. rozwiódł się z nią.

10 W dniu 6 stycznia 1999 r. Oberbürgermeister przedłużył pozwolenie na pobyt H. Güzelego najpierw do dnia 6 grudnia 1999 r., a następnie do dnia 9 października 2001 r., zaznaczając, że H. Güzeli może powoływać się na uprawnienia wynikające z art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80. Pozwolenie na pobyt zawierało wzmiankę „Zakaz działalności zarobkowej w charakterze osoby pracującej na własny rachunek lub podobnej pracy najemnej. Jedyną dozwoloną działalnością zawodową jest praca kelnera w kawiarni Marmara w Aachen”.

11 W dniu 25 września 2001 r. H. Güzeli złożył wniosek o przedłużenie pozwolenia na pobyt.

12 Od dnia 1 października do dnia 31 grudnia 1997 r., od dnia 1 lutego 1998 r. do dnia 31 marca 1999 r. oraz od dnia 1 czerwca 1999 r. do dnia 31 marca 2000 r. był on zatrudniony w kawiarni Marmara w Aachen przez różne podmioty, które zarządzały tym lokalem (zwane dalej łącznie „kawiarnią Marmara”). H. Güzeli wykonywał tam pracę kelnera.

13 Od dnia 10 kwietnia do dnia 14 grudnia 2000 r., jak również od dnia 1 marca do dnia 30 listopada 2001 r. H. Güzeli podejmował pracę sezonową w przedsiębiorstwie Aachener Printen und Schokoladenfabrik Henry Lambertz GmbH & Co KG (zwanym dalej „przedsiębiorstwem Lambertz”) w Aachen. Pomiędzy tymi okresami zatrudnienia otrzymywał świadczenia z urzędu pracy w Aachen. Nigdy natomiast nie korzystał z zasiłków z pomocy społecznej.

14 Od dnia 2 kwietnia 2002 r. i następnie od dnia 23 listopada 2002 r. do dnia 5 grudnia 2003 r., jak również od dnia 2 czerwca 2004 r. aż do końca sezonu 2004 r., H. Güzeli był zatrudniony przez przedsiębiorstwo Lambertz.

15 Postanowieniem Amtsgericht Aachen z dnia 27 czerwca 2002 r. na H. Güzelego została dwukrotnie nałożona kara pieniężna za naruszenie Ausländergesetz ze względu na to, że praca w przedsiębiorstwie Lambertz była sprzeczna z warunkami ustalonymi przy wydaniu pozwolenia na pobyt.

16 W dniu 2 stycznia 2003 r. Oberbürgermeister oddalił wniosek H. Güzelego o przedłużenie pozwolenia na pobyt i zagroził mu wydaleniem do Turcji. Odwołanie od tej decyzji wniesione przez H. Güzelego zostało oddalone przez Bezirksregierung Köln (regionalna władza wyższego stopnia z siedzibą w Kolonii) decyzją z dnia 20 lipca 2004 r. W dniu 9 sierpnia 2004 r. H. Güzeli wniósł skargę przed Verwaltungsgericht Aachen.

17 W tych okolicznościach Verwaltungsgericht Aachen postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1) Czy zakaz dyskryminacji wynikający z art. 10 ust. 1 decyzji nr 1/80 zabrania państwu członkowskiemu odmowy pracownikowi tureckiemu, znajdującemu się w sytuacji skarżącego, prawa do dalszego pobytu na swoim terytorium przez okres trwania zatrudnienia, chociaż w chwili gdy wygasło jego pierwotne pozwolenie na pobyt był on legalnie zatrudniony na rynku pracy tego państwa członkowskiego i posiadał nieograniczone czasowo zezwolenie na pracę?

Czy w związku z tym istotnym jest, że udzielone tureckiemu pracownikowi migrującemu zezwolenie na pracę:

– zostało przyznane zgodnie z prawem krajowym bez ograniczenia czasowego,

– zostało przyznane zgodnie z prawem krajowym pod warunkiem dalszego obowiązywania pierwotnego pozwolenia na pobyt, lecz nie wygasa automatycznie z upływem ważności tegoż pozwolenia na pobyt i obowiązuje do czasu gdy prawo nawet tymczasowego pobytu cudzoziemca w państwie członkowskim wygasa?

2) Czy w świetle art. 10 ust. 1 decyzji 1/80 państwo członkowskie może odmówić pracownikowi tureckiemu prawa pobytu po upływie ważności ostatniego pozwolenia na pobyt, chociaż jest on zatrudniony jako pracownik sezonowy, tzn. w czasie pomiędzy okresami zatrudnienia pozostaje bez pracy?

3) Czy zmiana stanu prawnego w zakresie krajowych uregulowań dotyczących zezwoleń na pracę ma wpływ na wynikający z art. 10 ust. 1 decyzji 1/80 zakaz odmowy prawa pobytu?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

18 Z postanowienia odsyłającego wynika, że sąd krajowy od razu odrzuca hipotezę, iż obywatel turecki znajdujący się w takiej sytuacji jak H. Güzeli mógłby powołać się na prawa przyznane mu na mocy art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80. Opierając się na tym założeniu, sąd ten zastanawia się nad ewentualnym zastosowaniem art. 10 ust. 1 tej decyzji.

19 Aby udzielić sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, należy sprawdzić w pierwszej kolejności, czy założenie, że prawo H. Güzelego do przedłużenia pozwolenia na pobyt nie może opierać się na art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, jest właściwe.

W przedmiocie art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80

20 Artykuł 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 wymienia główne przesłanki, od których uzależnione jest wykonywanie pracy przez obywateli tureckich legalnie zatrudnionych w państwie członkowskim dla uzyskania i przedłużenia zezwolenia na pracę.

21 Tiret pierwsze tego przepisu wymaga rocznego roku legalnego zatrudnienia, aby pracownik turecki miał prawo do przedłużenia zezwolenia na pracę u tego samego pracodawcy.

22 Tiret drugie tego samego przepisu zezwala zasadniczo pracownikowi tureckiemu po trzech latach legalnego zatrudnienia na przyjęcie oferty pracy w tym samym zawodzie u dowolnego pracodawcy.

23 Tiret trzecie tego przepisu zezwala pracownikowi tureckiemu podejmować po czterech latach legalnego zatrudnienia dowolną pracę najemną przez niego wybraną.

24 Trybunał wielokrotnie orzekał, że art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 wywołuje skutek bezpośredni w państwach członkowskich, co oznacza, że obywatele tureccy, którzy spełniają warunki w nim zawarte, mogą powoływać się bezpośrednio na prawa, które zostały im przyznane na mocy trzech tiret tego przepisu stopniowo, w zależności od okresu świadczonej pracy w przyjmującym państwie członkowskim (zob. w szczególności wyroki z dnia 20 września 1990 r. w sprawie C‑192/89 Sevince, Rec. str. I‑3461, pkt 26; z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie C‑188/00 Kurz, Rec. str. I‑10691, pkt 26).

25 Prawa, które wspomniany przepis przyznaje pracownikowi tureckiemu w zakresie zatrudnienia, zakładają istnienie odpowiadającego im prawa pobytu zainteresowanego, pod rygorem pozbawienia prawa dostępu do zatrudnienia i do wykonywania najemnej pracy zarobkowej wszelkich skutków prawnych (ww. wyrok w sprawie Kurz, pkt 27).

26 Nawet z brzmienia art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 wynika, że przepis ten zakłada, że zainteresowany jest pracownikiem tureckim na terytorium państwa członkowskiego, legalnie zatrudnionym w przyjmującym państwie członkowskim, który świadczył tam legalną pracę przez dany okres (ww. wyrok w sprawie Kurz, pkt 28).

27 Należy zatem zbadać, czy w dniu, w którym wygasło pozwolenie na pobyt H. Güzelego, czyli 9 października 2001 r., od kiedy to ubiega się on o jego przedłużenie, zainteresowany spełniał warunki umożliwiające powołanie się na prawa przyznane na mocy art. 6 ust. 1.

28 Z akt sprawy przedstawionych Trybunałowi wynika, że w dniu 9 października 2001 r. H. Güzeli był zatrudniony w przedsiębiorstwie Lambertz. Ta działalność zawodowa rozpoczęła się w dniu 10 kwietnia 2000 r., czyli po tym, jak H. Güzeli zrezygnował z pracy u pierwszego pracodawcy, kawiarni Marmara, którą świadczył z przerwami od dnia 1 października 1997 r. do dnia 31 marca 2000 r.

29 Tymczasem w pozwoleniu H. Güzelego na pobyt, przedłużonym przez władze niemieckie do dnia 6 grudnia 1999 r., a następnie do dnia 9 października 2001 r., wyraźnie wspominano, że mógł on powoływać się na prawa wynikające z art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80. Zawierało ono następującą wzmiankę na ten temat: „Zakaz działalności zarobkowej w charakterze osoby pracującej na własny rachunek lub podobnej pracy najemnej. Jedyną dozwoloną działalnością zawodową jest praca kelnera w kawiarni Marmara w Aachen”.

30 Ograniczając w pozwoleniu na pobyt działalność zawodową H. Güzelego do pracy w kawiarni Marmara, władze niemieckie dokonały interpretacji uprawnień, z jakich H. Güzeli mógł na tym etapie korzystać na mocy postanowień art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80. Zanim H. Güzeli mógł przyjąć ofertę pracy (w tym samym zawodzie) u dowolnego pracodawcy, musiał świadczyć pracę, zgodnie z tiret drugie tego przepisu, na rzecz pierwszego pracodawcy, kawiarni Marmara, przez trzy lata, co nie miało miejsca.

31 Należy zatem zbadać, czy po roku zatrudnienia w przedsiębiorstwie Lambertz, H. Güzeli mógł na mocy art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80 korzystać z prawa przedłużenia zezwolenia na pracę. Przepis ten przyznawałby H. Güzelemu takie prawo, gdyby był on w dniu 9 października 2001 r. legalnie zatrudniony w przyjmującym państwie członkowskim.

32 Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że pojęcie „legalnego zatrudnienia”, o którym mowa art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, należy odnosić do wszystkich pracowników, którzy zastosowali się do prawnych uregulowań przyjmującego państwa członkowskiego w zakresie wjazdu na jego terytorium, jak również zatrudnienia, i którzy w związku z tym mają prawo wykonywać działalność zawodową w tym państwie (ww. wyrok w sprawie Kurz, pkt 39).

33 Korzystanie z uprawnień wymienionych w trzech tiret art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 jest uzależnione zatem jedynie od tego, czy pracownik turecki przestrzegał prawa przyjmującego państwa członkowskiego w zakresie wjazdu na jego terytorium oraz wykonywania pracy najemnej (wyrok z dnia 10 lutego 2000 r. w sprawie C‑340/97 Nazli, Rec. str. I‑957, pkt 32).

34 Odnośnie do tego warunku należy podkreślić, że postanowień art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80 nie można rozumieć w ten sposób, że pracownik turecki może powoływać się na prawa, jakie przyznaje mu ten przepis, gdy wykonuje pracę na rzecz drugiego pracodawcy, nie spełniając wcześniej wymogów zawartych w tym przepisie.

35 Niemniej z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, jak również z brzmienia pytania pierwszego wynika, że sąd krajowy uważa, że w dniu 9 października 2001 r. H. Güzeli „był legalnie zatrudniony” w przyjmującym państwie członkowskim.

36 Trybunał nie jest właściwy na podstawie art. 234 WE do orzekania w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni zasad dotyczących prawa wewnętrznego (zob. wyrok z dnia 26 września 1996 r. w sprawie C‑341/94 Allain, Rec. str. I‑4631, pkt 11), do sądu krajowego należy zatem dokonanie koniecznych ustaleń w celu określenia, czy w dniu 9 października 2001 r. H. Güzeli przestrzegał sformułowanych przez władze niemieckie warunków wykonywania pracy najemnej, w szczególności w świetle wagi, jaką w prawie niemieckim przykłada się do warunku dotyczącego jego zatrudnienia w kawiarni Marmara zawartego w pozwoleniu na pobyt. Sąd krajowy powinien rozstrzygnąć, czy warunek ten ma pierwszeństwo przed zezwoleniem na pracę wydanym H. Güzelemu w dniu 31 lipca 1997 r. na jakikolwiek rodzaj działalności zawodowej.

37 Jeśli w ramach tego badania sąd krajowy stwierdzi, że w dniu 9 października 2001 r. H. Güzeli nie był legalnie zatrudniony w Niemczech, to słusznie odrzuci wówczas możliwość uzyskania przez H. Güzelego przedłużenia pozwolenia na pobyt w oparciu o art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80.

38 Jeśli natomiast sąd ten stwierdzi, że H. Güzeli był w dniu 9 października 2001 r. legalnie zatrudniony, to zważywszy na okresy zatrudnienia w przedsiębiorstwie Lambertz H. Güzeli będzie mógł powołać się na prawa, które zostały mu przyznane na podstawie art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy praca ta miała charakter „legalnego zatrudnienia” w rozumieniu art. 6 ust. 1. W tym względzie należy przypomnieć, że pojęcie „legalnego zatrudnienia” jest pojęciem z zakresu prawa wspólnotowego i zakłada stabilną i pewną sytuację zainteresowanego na rynku pracy państwa członkowskiego (zob. ww. wyrok w sprawie Sevince, pkt 30; wyrok z dnia 30 września 1997 r. w sprawie C‑98/96 Ertanir, Rec. str. I‑5179, pkt 59).

39 Z akt sprawy przedstawionych Trybunałowi wynika, że H. Güzeli był zatrudniony przez przedsiębiorstwo Lambertz w charakterze pracownika sezonowego i wykonywał tę pracę z przerwami (w szczególności pomiędzy dniem 14 grudnia 2000 r. a 1 marca 2001 r.). Należy zbadać, czy ta okoliczność może mieć wpływ na ustalenie okresu legalnego zatrudnienia H. Güzelego.

40 Dla celów zliczenia okresów legalnego zatrudnienia wymienionych w trzech tiret art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, ust. 2 tego przepisu przewiduje korzystne rozwiązania na rzecz pracownika tureckiego, który czasowo przerywa działalność w zależności od rodzajów i długości trwania tych okresów niewykonywania pracy.

41 Z art. 6 ust. 2 zdanie drugie decyzji nr 1/80 wynika, że okresy niewykonywania pracy z powodu długotrwałej choroby lub niezawinionego bezrobocia (tzn. gdy niewykonywanie pracy nie zależy od woli pracownika), jakkolwiek nie zaliczają się do okresu legalnego zatrudnienia, to nie naruszają praw nabytych z tytułu poprzedniego zatrudnienia.

42 Wyłącznym celem wspomnianego przepisu jest uniknięcie sytuacji, w której pracownik turecki, który ponownie podejmuje pracę po tym, gdy był zmuszony tymczasowo zaprzestać swojej działalności zawodowej z powodu długotrwałej choroby lub niezawinionego bezrobocia, byłby zobowiązany do ponownego rozpoczęcia obliczania, tak jak obywatel turecki, który nie wykonywał dotąd pracy najemnej w danym państwie członkowskim, okresów legalnego zatrudnienia wskazanych w art. 6 ust. 1 tiret od pierwszego do trzeciego decyzji nr 1/80 (zob. podobnie wyroki z dnia 23 stycznia 1997 r. w sprawie C‑171/95 Tetik, Rec. str. I‑329, pkt 39; z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie C‑230/03 Sedef, Zb.Orz. str. I‑157, pkt 52).

43 Z uzasadnienia postanowienia odsyłającego wynika, że rozumowanie sądu opiera się na założeniu, iż jedynie okresy wcześniejszego zatrudnienia odpowiadają warunkowi okresu zatrudnienia zawartych w trzech tiret art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, które nie są przerwane z powodów, o których mowa w art. 6 ust. 2 zdanie drugie tej samej decyzji. Analiza sądu krajowego opiera się na tym, że aby H. Güzeli mógł powoływać się na „prawa nabyte” w rozumieniu art. 6 ust. 2 zdanie drugie tej decyzji, powinien był być zatrudniony w sposób nieprzerwany przez co najmniej rok (o czym mowa w art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80).

44 Taka wykładnia jest zgodna z celem art. 6 ust. 2 zdanie drugie decyzji nr 1/80, jakim jest gwarancja zachowania oraz ciągłości praw, jakie pracownik turecki nabył już ze względu na wcześniejsze okresy zatrudnienia. Pojęcie „praw” tu użyte oznacza, że nie chodzi o okresy o jakiejkolwiek długości, nawet minimalne, lecz okresy wcześniejszego zatrudnienia, których długość jest wystarczająca do powstania prawa do bycia zatrudnionym, które zgodnie z logiką tego przepisu istnieje pomimo czasowych przerw w działalności zawodowej z przyczyn niezależnych od pracownika tureckiego.

45 Tymczasem w niniejszym przypadku w chwili przerwania zatrudnienia w przedsiębiorstwie Lambertz H. Güzeli nie nabył jeszcze tych „praw”, gdyż pracował jedynie osiem miesięcy (od dnia 10 kwietnia do dnia 14 grudnia 2000 r.), czyli niewystarczająco długo, aby powołać się na jakiekolwiek prawo na podstawie art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80.

46 W świetle tych właśnie rozważań należy zbadać przedstawione pytania prejudycjalne.

W przedmiocie art. 10 decyzji nr 1/80

47 Sąd krajowy zwrócił się do Trybunału z trzema pytaniami dotyczącymi wykładni art. 10 ust. 1 decyzji nr 1/80.

48 Z brzmienia art. 10 ust. 1 decyzji nr 1/80 wynika, że korzystanie z praw przewidzianych na mocy tego przepisu jest uzależnione, tak jak w przypadku praw zawartych w art. 6 ust. 1 tej samej decyzji, od tego, czy pracownik turecki jest legalnie zatrudniony w danym państwie członkowskim.

49 Co do znaczenia okoliczności, iż pracownik turecki zmienił pracodawcę przed upływem trzyletniego okresu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 tiret drugie decyzji nr 1/80, trzeba przypomnieć, że jak wspomniano w pkt 36 niniejszego wyroku, do sądu krajowego należy wykładnia zasad wynikających z prawa krajowego oraz dokonanie niezbędnych ustaleń w tym zakresie.

50 Jeśli w świetle badania przez sąd krajowy przepisów prawa niemieckiego okaże się, że w dniu 9 października 2001 r. H. Güzeli nie spełniał warunku dotyczącego legalnego zatrudnienia, odwołanie do art. 10 ust. 1 decyzji nr 1/80 w celu uzyskania przedłużenia pozwolenia na pobyt będzie wykluczone.

51 Jeśli natomiast okaże się, że w dniu 9 października 2001 r. H. Güzeli był faktycznie legalnie zatrudniony, powstaje pytanie, czy może on powołać się na art. 10 ust. 1 decyzji nr 1/80.

52 W tym względzie H. Güzeli odwołuje się w swych uwagach przedstawionych Trybunałowi do wykładni analogicznego przepisu zawartego w Umowie o współpracy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Królestwem Maroka sporządzonej w Rabacie w dniu 27 kwietnia 1976 r. i zatwierdzonej w imieniu Wspólnoty rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2211/78 z dnia 26 września 1978 r. (Dz.U. L 264, str. 1), dokonanej przez Trybunał w wyroku z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie C‑416/96 Eddline El-Yassini, Rec. str. I‑1209, pkt 62–64. Zgodnie z tą wykładnią o ile co do zasady nie zabrania się państwu członkowskiemu odmówienia przedłużenia pozwolenia na pobyt obywatelowi marokańskiemu, któremu wcześniej zezwolono na wjazd na jego terytorium i wykonywanie tamże działalności zawodowej, gdy w chwili upływu okresu ważności pozwolenia na pobyt przyznanego zainteresowanemu nie istnieje już pierwotny powód przyznania pozwolenia na pobyt, o tyle inaczej byłoby w sytuacji, gdyby przyjmujące państwo członkowskie przyznało migrującemu pracownikowi marokańskiemu konkretne prawa odnośnie do zatrudnienia, których zakres byłby szerszy niż zakres praw przyznanych mu przez to samo państwo odnośnie do pobytu.

53 To do sądu krajowego należy ustalenie, czy w postępowaniu przed nim taka sytuacja miała miejsce, zważywszy w szczególności na nałożenie na H. Güzelego kary za naruszenie warunków zawartych w pozwoleniu na pobyt.

54 Zważywszy na powyższe sądowi krajowemu trzeba odpowiedzieć w ten sposób, że wykładni art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80 należy dokonywać w ten sposób, że pracownik turecki może powoływać się na prawa, jakie przyznaje mu ten przepis, gdy praca najemna wykonywana na rzecz drugiego pracodawcy jest zgodna z uregulowaniami prawnymi przyjmującego państwa członkowskiego w zakresie wjazdu na jego terytorium, jak również zatrudnienia. Do sądu krajowego należy dokonanie koniecznych ustaleń w celu określenia, czy ma to miejsce w przypadku pracownika tureckiego, który zmienił pracodawcę przed upływem trzyletniego okresu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 tiret drugie tej samej decyzji.

55 Wykładni art. 6 ust. 2 zdanie drugie decyzji nr 1/80 należy dokonywać w ten sposób, że ma on na celu zagwarantowanie, by okresy przerw w legalnym zatrudnieniu z powodu niezawinionego bezrobocia lub długotrwałej choroby nie naruszały praw, jakie pracownik turecki nabył już z tytułu poprzedniego zatrudnienia, którego okresy zostały ustalone odpowiednio w art. 6 ust. 1.

W przedmiocie kosztów

56 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

Wykładni art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG–Turcja z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju stowarzyszenia należy dokonywać w ten sposób, że pracownik turecki może powoływać się na prawa, jakie przyznaje mu ten przepis, gdy praca najemna wykonywana na rzecz drugiego pracodawcy jest zgodna z uregulowaniami prawnymi przyjmującego państwa członkowskiego w zakresie wjazdu na jego terytorium, jak również zatrudnienia. Do sądu krajowego należy dokonanie koniecznych ustaleń w celu określenia, czy ma to miejsce w przypadku pracownika tureckiego, który zmienił pracodawcę przed upływem trzyletniego okresu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 tiret drugie tej samej decyzji.

Wykładni art. 6 ust. 2 zdanie drugie decyzji nr 1/80 należy dokonywać w ten sposób, że ma on na celu zagwarantowanie, by okresy przerw w legalnym zatrudnieniu z powodu niezawinionego bezrobocia lub długotrwałej choroby nie naruszały praw, jakie pracownik turecki nabył już z tytułu poprzedniego zatrudnienia, którego okresy zostały ustalone odpowiednio w art. 6 ust. 1.

Podpisy