Keywords

Summary



Keywords

1. Odwołanie – Zarzuty – Zwykłe powtórzenie zarzutów i argumentów podniesionych przed Sądem – Niedopuszczalność – Zakwestionowanie wykładni lub zastosowania prawa wspólnotowego dokonanych przez Sąd – Dopuszczalność

(art. 225 WE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 58 akapit pierwszy; regulamin postępowania przed Trybunałem, art. 112 § 1 lit. c))

2. Odwołanie – Zarzuty – Zarzut podniesiony po raz pierwszy w odwołaniu – Niedopuszczalność

(regulamin postępowania przed Trybunałem, art. 113 § 2)

3. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Prawo Komisji do wniesienia skargi – Wykonywanie uprawnień dyskrecjonalnych

(art. 81 WE, 82 WE, 226 WE)

4. Konkurencja – Pozycja dominująca – Nadużycie – Efekt nożyc cenowych – Usługi dostępu do sieci telekomunikacyjnej świadczone przez operatora będącego właścicielem jedynej dostępnej infrastruktury – Decyzja Komisji stwierdzająca wystąpienie nadużycia pomimo zatwierdzenia stosowanych cen przez krajowy organ regulacyjny – Możliwość przypisania naruszenia

(art. 81 WE, 82 WE)

5. Odwołanie – Zarzuty – Niewystarczające uzasadnienie – Dopuszczalność

(statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 58 akapit pierwszy)

6. Konkurencja – Reguły wspólnotowe – Naruszenia – Popełnienie umyślnie lub w wyniku niedbalstwa – Pojęcie – Efekt nożyc cenowych wynikający z cen stosowanych przez przedsiębiorstwo mające pozycję monopolisty na rynku usług pośrednich i pozycję quasi‑monopolisty na rynku usług detalicznych

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2 akapit pierwszy)

7. Akty instytucji – Obowiązek uzasadnienia – Przedmiot – Zakres

(art. 253 WE)

8. Konkurencja – Pozycja dominująca – Nadużycie – Efekt nożyc cenowych – Usługi dostępu do sieci telekomunikacyjnej świadczone przez operatora będącego właścicielem jedynej dostępnej infrastruktury – Różnica ujemna albo niewystarczająca pomiędzy cenami dla konkurentów a cenami detalicznymi

(art. 82 WE)

9. Konkurencja – Pozycja dominująca – Nadużycie – Efekt nożyc cenowych – Pojęcie

(art. 82 WE)

10. Konkurencja – Pozycja dominująca – Nadużycie – Efekt nożyc cenowych – Usługi dostępu do sieci telekomunikacyjnej świadczone przez operatora będącego właścicielem jedynej dostępnej infrastruktury – Obliczanie zaniżania marży konkurentów

(art. 82 WE)

11. Konkurencja – Pozycja dominująca – Nadużycie – Efekt nożyc cenowych – Równość szans – Brak – Uwzględnienie dochodów pochodzących z innych usług telekomunikacyjnych – Wyłączenie

(art. 82 WE)

12. Konkurencja – Pozycja dominująca – Nadużycie – Pojęcie – Zachowania, których skutkiem jest ograniczenie konkurencji

(art. 82 WE)

13. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Waga naruszenia – Poważne naruszenie – Efekt nożyc cenowych wynikający z cen stosowanych przez przedsiębiorstwo mające pozycję monopolisty – Okoliczności łagodzące

(rozporządzenie Rady nr 17, art. 15 ust. 2; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 1 A akapit drugi)

14. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Uprawnienia Komisji – Zmiana wcześniejszej praktyki – Naruszenie zasady niedyskryminacji – Brak

(rozporządzenie Rady nr 17)

Summary

1. Z art. 225 WE, art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 112 § 1 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem wynika, że odwołanie musi dokładnie wskazywać zakwestionowane części wyroku, do którego uchylenia zmierza, oraz zawierać argumenty prawne, które w konkretny sposób uzasadniają to żądanie. Wymogu tego nie spełnia odwołanie, które nie przedstawia nawet argumentów mających na celu określenie naruszenia prawa, jakim miałby być dotknięty zaskarżony wyrok i ogranicza się do powtórzenia zarzutów oraz argumentów już przedstawionych przed Sądem. Odwołanie takie jest w rzeczywistości wnioskiem o ponowne rozpoznanie skargi złożonej do Sądu, co nie należy do właściwości Trybunału.

Niemniej jednak, gdy wnoszący odwołanie kwestionuje wykładnię lub zastosowanie przez Sąd prawa Unii, kwestie prawne rozpatrywane w pierwszej instancji mogą ponownie być rozważane w ramach odwołania. Gdyby bowiem wnoszący odwołanie nie mógł oprzeć odwołania na zarzutach i argumentach podniesionych przed Sądem, postępowanie odwoławcze pozbawione byłoby częściowo sensu.

(por. pkt 24, 25)

2. Odwołanie nie może zmieniać przedmiotu postępowania, które toczyło się przed Sądem. Właściwość Trybunału w postępowaniu odwoławczym jest bowiem ograniczona do oceny prawnego rozstrzygnięcia zarzutów, w przedmiocie których spierano się w pierwszej instancji. Wobec tego strona nie może podnieść po raz pierwszy przed Trybunałem zarzutu, którego nie podniosła przed Sądem, ponieważ byłoby to równoznaczne z umożliwieniem jej wniesienia do Trybunału, którego kompetencje w postępowaniu odwoławczym są ograniczone, sprawy o szerszym zakresie niż sprawa rozpoznawana przez Sąd.

(por. pkt 34, 42, 49)

3. Na każdym z państw członkowskich ciąży powinność podjęcia wszelkich właściwych środków ogólnych lub szczególnych w celu zapewnienia wykonania przez krajowe organy regulacyjne zobowiązań nałożonych na mocy prawa Unii. Artykuł 81 WE i art. 82 WE w związku z art. 10 WE nakładają na państwa członkowskie obowiązek nieprzyjmowania oraz nieutrzymywania w mocy środków, również o charakterze ustawowym i wykonawczym, które mogłyby pozbawić skuteczności reguły konkurencji mające zastosowanie do przedsiębiorstw.

Jednak jeżeli chodzi o możliwość wniesienia przez Komisję przeciwko państwu członkowskiemu skargi o stwierdzenie uchybienia jego zobowiązaniom, ze względu na to, iż zaskarżony wyrok będący przedmiotem postępowania odwoławczego dotyczy wyłącznie zgodności z prawem decyzji wydanej przez Komisję na podstawie art. 82 WE i dotyczącej spółki skarżącej, Trybunał powinien w ramach odwołania ograniczyć się do zbadania, czy zastrzeżenia wysunięte na jego poparcie wskazują, iż ocena tej decyzji przez Sąd narusza prawo, bez względu na to, czy Komisja mogła, oprócz tej decyzji lub zamiast niej, wydać decyzję stwierdzającą naruszenie dotyczącą danego państwa członkowskiego.

Tak więc nawet jeżeli, nie można wykluczyć, że krajowe organy regulacyjne naruszyły prawo Unii, i jeżeli w związku z tym Komisja mogła postanowić o wniesieniu z tego powodu skargi o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, takie okoliczności nie mają znaczenia na etapie postępowania odwoławczego. W systemie ustanowionym na mocy art. 226 WE Komisja dysponuje dyskrecjonalnym uprawnieniem do wniesienia skargi o stwierdzenie uchybienia i sądy Unii nie mogą oceniać stosowności skorzystania z niego.

(por. pkt 45-47)

4. Tylko jeśli działanie antykonkurencyjne zostaje narzucone przedsiębiorstwom przez ustawodawstwo krajowe lub jeśli ustawodawstwo to tworzy ramy prawne, które same z siebie eliminują wszelkie możliwości działania zgodnego z regułami konkurencji z ich strony, art. 81 WE i 82 WE nie znajdują zastosowania. W takiej sytuacji, jak wynika z tych postanowień, ograniczenie konkurencji nie znajduje bowiem swej przyczyny w niezależnych działaniach przedsiębiorstw.

Natomiast art. 81 WE i 82 WE mogą znaleźć zastosowanie, jeśli okaże się, że ustawodawstwo krajowe pozostawia możliwość istnienia konkurencji, która może być uniemożliwiona, ograniczona lub zakłócona poprzez niezależne działania przedsiębiorstw. Możliwość wykluczenia określonego działania antykonkurencyjnego z zakresu zastosowania art. 81 WE i 82 WE z uwagi na fakt, że dane przedsiębiorstwa zostały do niego zobowiązane przez obowiązujące ustawodawstwo krajowe lub że ustawodawstwo to wyeliminowało wszelkie możliwości działania zgodnego z regułami konkurencji z ich strony, została przyjęta przez Trybunał tylko w sposób ograniczony. Jeśli prawo krajowe ogranicza się do zachęcania przedsiębiorstw do podjęcia niezależnych działań antykonkurencyjnych lub ułatwia im podjęcie takowych, działania tych podmiotów podlegają art. 81 WE i 82 WE. Na przedsiębiorstwach zajmujących pozycję dominującą ciąży bowiem szczególna odpowiedzialność za to, aby ich zachowanie nie naruszało skutecznej i niezakłóconej konkurencji na wspólnym rynku.

W tym względzie sama okoliczność, iż poprzez interwencje krajowego organu regulacyjnego takiego jak organ regulacyjny w zakresie telekomunikacji i poczty przedsiębiorstwo zajmujące pozycje dominującą było zachęcane do kontynuacji stosowania swoich praktyk cenowych prowadzących do zaniżania marży jego konkurentów co najmniej równie skutecznych jak ono, nie może, jako taka, w żaden sposób wykluczyć jego odpowiedzialności z tytułu art. 82 WE.

W istocie ponieważ pomimo takich interwencji, przedsiębiorstwo dysponowało swobodą działania w zakresie zmiany stosowanych przez siebie detalicznych cen usług dostępu na rzecz abonentów, można mu przypisać zaniżanie marży. Zawiniony lub nie charakter zachowania polegającego na nie wykorzystaniu owej swobody działania nie może podważyć faktu, iż przedsiębiorstwo dysponowało swobodą działania umożliwiającą mu takie zachowanie, lecz jedynie może być wzięty pod uwagę przy stwierdzeniu tego, czy to zachowanie miało charakter naruszenia, oraz na etapie ustalania wysokości grzywny.

(por. pkt 80-85, 88, 89)

5. Kwestia, czy uzasadnienie wyroku Sądu jest niewystarczające, stanowi zagadnienie prawne, które jako takie może zostać podniesione w ramach odwołania.

(por. pkt 123)

6. W odniesieniu do kwestii, czy naruszenia reguł konkurencji jest dokonywane umyślnie lub w wyniku niedbalstwa i z tego powodu mogą być ukarane grzywną na mocy art. 15 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 17, przesłanka ta jest spełniona, jeśli przedsiębiorstwo nie może nie wiedzieć, że jego działanie ma charakter antykonkurencyjny, niezależnie od tego, czy ma świadomość naruszania reguł konkurencji zawartych w traktacie, czy też nie.

Jest tak w wypadku przedsiębiorstwa działającego w sektorze telekomunikacji, które nie mogło nie wiedzieć, z jednej strony że dysponowało, pomimo wydanych przez organ regulacyjny w zakresie telekomunikacji i poczty decyzji, rzeczywistą swobodą działania w zakresie ustalenia stosowanych przez siebie detalicznych cen usług dostępu na rzecz abonentów, a po drugie, że należy stwierdzić, iż zaniżanie marży prowadziło do powstania poważnych ograniczeń konkurencji, biorąc pod uwagę w szczególności jego pozycję monopolisty na hurtowym rynku usług dostępu do pętli lokalnej i pozycję quasi‑monopolisty na rynku usług dostępu na rzecz abonentów.

(por. pkt 124, 125)

7. Obowiązek uzasadnienia przewidziany w art. 253 WE stanowi istotny wymóg proceduralny, który należy odróżnić od kwestii zasadności uzasadnienia, wchodzącej w zakres zgodności z prawem spornego aktu co do istoty sprawy. W tym kontekście uzasadnienie wymagane przez art. 253 WE powinno być dostosowane do charakteru rozpatrywanego aktu i powinno przedstawiać w sposób zrozumiały i jednoznaczny rozumowanie instytucji, która jest autorem aktu, w taki sposób, aby umożliwić zainteresowanym zapoznanie się z powodami podjęcia środka, a właściwemu sądowi – przeprowadzenie kontroli.

Wymóg uzasadnienia należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sytuacji, w szczególności do treści aktu, charakteru przywołanych argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu informacji mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie. Nie jest wymagane, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne elementy faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi wspomnianego art. 253 WE, winna opierać się nie tylko na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności jego wydania, jak również całość przepisów prawa regulujących daną dziedzinę.

(por. pkt 130, 131)

8. Artykuł 82 akapit drugi lit. a) WE wyraźnie zakazuje przedsiębiorstwu zajmującemu pozycję dominującą narzucania w sposób bezpośredni lub pośredni niesłusznych cen i w szczególności stosowania praktyk cenowych powodujących skutki w postaci wykluczenia wobec jego równie skutecznych konkurentów, rzeczywistych lub potencjalnych, to znaczy praktyk, które mogą utrudnić, a nawet uniemożliwić konkurentom dostęp do rynku oraz utrudnić lub uniemożliwić stronom umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem dokonanie wyboru spośród kilku źródeł zaopatrzenia lub partnerów handlowych, wzmacniając w ten sposób jego dominującą pozycję przy użyciu środków innych niż wchodzące w zakres konkurencji między świadczeniami. Z tej perspektywy nie każde konkurowanie cenami może być uznane za zgodne z prawem.

Ponieważ przedsiębiorstwo zajmujące pozycje dominującą w sektorze usług telekomunikacyjnych dysponuje swobodą działania w zakresie zmniejszenia lub eliminacji takiego zaniżania marży poprzez podniesienie stosowanych przez siebie detalicznych cen usług dostępu na rzecz abonentów, zważywszy skutek wykluczenia, jaki może ono powodować w stosunku do konkurentów co najmniej równie skutecznych jak wspomniane przedsiębiorstwo, to zaniżanie marży może samo w sobie stanowić nadużycie w rozumieniu art. 82 WE.

Wspomniany art. 82 WE ma na celu w szczególności ochronę konsumentów poprzez zapewnienie niezakłóconej konkurencji. W tym zakresie nie ma znaczenia okoliczność, że przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą musi podnieść swe ceny by usunąć nadużycie.

Takie zaniżanie marży, osłabiając poziom konkurencji istniejący na rynku usług dostępu na rzecz abonentów – osłabiony już przez sam fakt obecności na nim wspomnianego przedsiębiorstwa – i wzmacniając w ten sposób pozycję dominującą zajmowaną na tym rynku przez to przedsiębiorstwo, sprawia również, że konsumenci ponoszą szkodę z powodu ograniczenia ich możliwości wyboru, a zatem w dłuższym okresie również możliwości obniżenia cen detalicznych ze względu na konkurencję na tym rynku ze strony co najmniej równie jako ono skutecznych konkurentów.

Sąd nie jest zobowiązany wykazać, że stosowanie hurtowych cen usług pośrednich dostępu do pętli lokalnej lub detalicznych cen usług dostępu na rzecz abonentów jest samo w sobie nadużyciem ze względu na ich, w zależności od przypadku, zawyżony lub drapieżny charakter.

(por. pkt 172, 177, 180-183)

9. Aby ocenić, czy praktyki cenowe przedsiębiorstwa dominującego mogą wyeliminować konkurenta z naruszeniem art. 82 WE, należy przyjąć kryterium oparte na kosztach i strategii przedsiębiorstwa dominującego. W tym względzie, przedsiębiorstwo dominujące nie może wykluczać z rynku przedsiębiorstw, które są być może równie skuteczne jak one, ale które z powodu mniejszych możliwości finansowych nie mogą sprostać konkurencji wobec nich.

Ponieważ fakt, iż praktyki cenowe przedsiębiorstwa zajmującego pozycje dominującą stanowią naruszenie wynika z ich skutku wykluczającego wobec konkurentów owego przedsiębiorstwa należy oprzeć analizę tego, czy praktyki cenowe wnoszącej odwołanie stanowią naruszenie, wyłącznie na odniesieniu się do cen i kosztów przedsiębiorstwa zajmującego pozycje dominującą. W istocie takie kryterium pozwala sprawdzić, czy przedsiebiorstwo zajmujące pozycje dominującą w sektorze telekomunikacji samo byłoby w stanie oferować abonentom swoje usługi detaliczne inaczej niż poniżej kosztów, gdyby wcześniej było zmuszone zapłacić swoje własne hurtowe ceny usług pośrednich dostępu do pętli lokalne. Kryterium to pozwala zatem ustalić, czy praktyki cenowe przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą powodują w stosunku do konkurentów skutek wykluczający poprzez zaniżanie ich marży.

Takie podejście jest tym bardziej uzasadnione, że jest ono zgodne również z ogólną zasadą pewności prawa, ponieważ wzięcie pod uwagę kosztów przedsiębiorstwa dominującego umożliwia temu ostatniemu, w ramach szczególnej odpowiedzialności spoczywającej na nim na mocy art. 82 WE, dokonanie oceny zgodności z prawem jego własnych zachowań. O ile bowiem przedsiębiorstwo dominujące zna swoje własne koszty i ceny, co do zasady nie zna ono kosztów i cen konkurentów.

Nie może podważyć trafności tych uwag okoliczność, że konkurenci przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą podlegają mniej rygorystycznym warunkom prawnym i faktycznym świadczenia usług telekomunikacyjnych na rzecz abonentów. Taka okoliczność, przy założeniu, iż jest ona potwierdzona, pozostaje bez wpływu na to, że przedsiębiorstwo dominujące nie może stosować praktyk cenowych mogących wykluczać z rynku, którego praktyki te dotyczą, konkurentów, którzy są co najmniej równie jak ono skuteczni, ani na to, że takie przedsiębiorstwo musi, ze względu na swoją szczególną odpowiedzialność z tytułu art. 82 WE, być w stanie samo stwierdzić, czy jego praktyki cenowe są zgodne z tym postanowieniem.

(por. pkt 198-203)

10. Nawet jeżeli z punktu widzenia abonenta usługi dostępu i rozmów telefonicznych mogą rzeczywiście stanowić jedną całość, Komisja ma prawo zbadać istnienie zaniżania marży tylko na poziomie usług dostępu, bez uwzględniania usług rozmów telefonicznych w świetle zasad równoważenia taryf i równości szans.

W tym względzie Sąd nie narusza prawa poprzez uwzględnienie zasady równoważenia taryf, wynikającej z przepisów dotyczących sektora telekomunikacji, w celu oceny zasadności zastosowania przez Komisję art. 82 WE do praktyk cenowych przedsiębiorstwa zajmującego pozycje dominującą. Ze względu na to bowiem, że przepisy dotyczące sektora telekomunikacyjnego określają ramy prawne mające zastosowanie w jego przypadku, i ponieważ w ten sposób przyczyniają się one do określenia warunków konkurencji, w jakich przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą prowadzi swoją działalność na rynkach właściwych, stanowią one istotny element z punktu widzenia możliwości zastosowania art. 82 WE do zachowań tego przedsiębiorstwa, zarówno jeżeli chodzi o określenie rynków właściwych, ocenę tego, czy takie zachowania stanowią naruszenie, jak i o ustalenie kwoty grzywien.

Stwierdzenia tego nie może podważyć okoliczność iż zasada równoważenia taryf ma zastosowanie wyłącznie do przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą, a nie do jego konkurentów, Sąd bowiem, zgodnie z kryterium równie skutecznego konkurenta, przyjął za podstawę, w celu stwierdzenia tego, czy rozpatrywane praktyki stanowią naruszenie w rozumieniu art. 82 WE, sytuację i koszty owego przedsiębiorstwa dominującego.

W konsekwencji skoro Sąd stwierdził, że przywrócenie równowagi cenowej, będące celem przepisów Unii dotyczących sektora telekomunikacji, powinno polegać między innymi na obniżce cen rozmów krajowych i międzynarodowych oraz podwyżce abonamentu miesięcznego i ceny za rozmowy lokalne, mógł on zgodnie z prawem uznać na tej podstawie, że odrębne uwzględnienie detalicznych cen dostępu i detalicznych cen usług rozmów telefonicznych w celu stwierdzenia tego, czy praktyki cenowe przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą stanowią naruszenie, wynika z zasady zmiany równoważenia taryf.

(por. pkt 221, 223-226)

11. System niezakłóconej konkurencji może zostać zagwarantowany jedynie w sytuacji, w której zapewniono równość szans różnego rodzaju podmiotów gospodarczych.

Wymaga to, aby przedsiębiorstwa zajmujące pozycję dominującą w sektorze telekomunikacji i jego co najmniej równie skuteczni konkurenci znajdowali się w równorzędnej pozycji na detalicznym rynku usług dostępu na rzecz abonentów. Nie dzieje się tak, jeżeli hurtowe ceny usług pośrednich dostępu do pętli lokalnej płacone na rzecz przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą nie mogą znaleźć odbicia w stosowanych przez nich detalicznych cenach usług dostępu na rzecz abonentów w inny sposób niż poprzez oferowanie tych ostatnich ze stratą.

Ze względu na to bowiem, że, z jednej strony rynek usług dostępu na rzecz abonentów stanowi odrębny rynek, a także na to, że z drugiej strony usługi pośrednie dostępu do pętli lokalnej są niezbędne jego konkurentom co najmniej równie jak ono skutecznym, aby móc skutecznie konkurować na tym rynku z przedsiębiorstwem, które zajmuje na tym rynku pozycję dominującą wynikającą w znacznej mierze z monopolu prawnego, z którego korzystało przed liberalizacją sektora telekomunikacji, stworzenie systemu niezakłóconej konkurencji wymaga, aby to przedsiębiorstwo dominujące nie mogło, poprzez praktyki cenowe na tym rynku detalicznym, od początku postawić na nim swoich co najmniej równie jak ono skutecznych konkurentów w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej, uniemożliwiając lub utrudniając im dostęp do tego rynku lub rozwijanie na nim działalności.

Jest tak tym bardziej, że ze względu na to, iż ewentualne świadczenie przez tych konkurentów usług telekomunikacyjnych na rzecz abonentów przy wykorzystaniu sieci stacjonarnej przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą wymaga również nabycia od niego usług pośrednich dostępu do pętli lokalnej, ta niekorzystna sytuacja konkurencyjna na detalicznym rynku usług dostępu na rzecz abonentów odbija się na rynkach tych innych usług telekomunikacyjnych. Tymczasem ta ostatnia okoliczność nie oznacza, że przychody pochodzące z innych usług telekomunikacyjnych powinny zostać uwzględnione przy ocenie tego, czy konkurenci co najmniej równie skuteczni jak przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą znajdują się w sytuacji nierówności warunków konkurencji na detalicznym rynku usług dostępu na rzecz abonentów. Te inne usługi telekomunikacyjne wchodzą bowiem w zakres rynków odrębnych w stosunku do tego ostatniego rynku.

Należy zatem uznać, iż praktyki cenowe stosowane przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycje dominującą na detalicznym rynku usług dostępu do abonentów stawiają od początku jego co najmniej równie skutecznych konkurentów w pozycji, która nie jest równorzędna z jego własną pozycją na tym rynku, co prowadzi do zaniżania marży tych konkurentów w zakresie usług dostępu.

(por. pkt 230, 233-236, 240)

12. Wprowadzając zakaz nadużywania pozycji dominującej w zakresie, w jakim może to wpłynąć na handel między państwami członkowskimi, art. 82 WE dotyczy zachowań przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą, które stwarzają przeszkodę w utrzymaniu istniejącego poziomu konkurencji lub jej rozwoju na rynku poprzez stosowanie środków odmiennych od tych, które stosuje się w warunkach normalnej konkurencji między towarami lub usługami na podstawie świadczeń podmiotów gospodarczych. W związku z tym istnienie praktyki cenowej przedsiębiorstwa dominującego, która prowadzi do zaniżania marży jego co najmniej równie jak ono skutecznych konkurentów, stanowi nadużycie w rozumieniu art. 82 WE, jedynie gdy przedstawiony zostanie dowód skutku antykonkurencyjnego.

W odniesieniu do praktyk cenowych przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą w sektorze telekomunikacji prowadzących do zaniżania marży, konkurentów co najmniej równie jak ono skutecznych, skutek antykonkurencyjny, jaki Komisja ma obowiązek wykazać odnosi się do ewentualnych przeszkód, jakie w wyniku owych praktyk cenowych mogły powstać dla rozwoju konkurencji oferty na detalicznym rynku usług dostępu na rzecz abonentów, a przez to – dla poziomu konkurencji na tym rynku. Taka praktyka cenowa stanowi nadużycie w rozumieniu art. 82 WE, jeśli, powodując poprzez zaniżanie marży skutki w postaci wykluczenia konkurentów co najmniej równie jak ono skutecznych, jest w stanie utrudnić, a nawet uniemożliwić konkurentom dostęp do odnośnego rynku i wzmocnić w ten sposób swoją dominującą pozycję, ze szkodą dla interesów konsumentów.

Kiedy przedsiębiorstwo dominujące rzeczywiście stosuje praktykę cenową prowadzącą do zaniżania marży jego co najmniej równie jak ono skutecznych konkurentów i której to polityki celem jest wyparcie ich z odnośnego rynku, fakt, iż zakładany skutek ostatecznie nie zostaje osiągnięty, nie zmienia kwalifikacji tej praktyki jako nadużycia w rozumieniu art. 82 WE. Jednak w razie braku jakiegokolwiek wpływu na sytuację konkurencyjną konkurentów taka praktyka cenowa nie może zostać uznana za wypieranie, jeśli penetracja odnośnego rynku przez tych ostatnich nie jest w wyniku tej praktyki w żaden sposób utrudniona.

(por. pkt 251-254)

13. Komisja dysponuje szerokim zakresem uznania w odniesieniu do metody obliczania grzywien. Owa metoda, określona w wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 17 i art. 65 traktatu EWWiS, obejmuje różne elementy cechujące się elastycznością, umożliwiające Komisji skorzystanie z przysługującego jej uznania w sposób zgodny z owymi przepisami. Do Trybunału należy zbadanie, czy Sąd dokonał prawidłowej oceny faktu skorzystania przez Komisję z tegoż uznania.

Wagę naruszeń prawa Unii w dziedzinie konkurencji należy ustalić na podstawie licznych okoliczności, do których należą między innymi szczególne okoliczności sprawy, jej kontekst i odstraszające działanie grzywien, przy czym nie ma potrzeby ustalania wiążącej lub wyczerpującej listy kryteriów, które należy obowiązkowo uwzględnić. Wśród okoliczności, które mogą wpływać na ocenę wagi naruszeń, znajduje się zachowanie przedsiębiorstwa, którego dotyczy ocena, rola odgrywana przez nie w ustalaniu rozpatrywanej praktyki, korzyść, jaką odniosło ono z tej praktyki, jego rozmiary i wartość odnośnych towarów oraz zagrożenie, jakie stanowi ten rodzaj naruszeń dla celów Unii.

(por. pkt 271-274)

14. Fakt, iż Komisja w przeszłości nakładała grzywny na określonym poziomie za określone rodzaje naruszeń, nie może pozbawić jej możliwości podniesienia tego poziomu w granicach wskazanych w rozporządzeniu nr 17, jeśli jest to konieczne w celu zapewnienia realizacji polityki Unii w zakresie konkurencji. Skuteczne stosowanie reguł Unii dotyczących konkurencji wymaga bowiem, aby Komisja mogła w każdej chwili dostosować wysokość grzywien do potrzeb tej polityki.

(por. pkt 294)