Keywords

Summary



Keywords

1. Umowy międzynarodowe – Zawarcie – Uprzednia opinia Trybunału

(art. 300 ust. 6 WE; regulamin Trybunału, art. 107 § 2)

2. Umowy międzynarodowe – Zawarcie – Kompetencja Wspólnoty – Charakter wyłączny

3. Umowy międzynarodowe – Zawarcie – Kompetencja Wspólnoty – Charakter wyłączny

(art. 65 WE)

4. Umowy międzynarodowe – Zawarcie – Kompetencja Wspólnoty – Charakter wyłączny

5. Umowy międzynarodowe – Zawarcie – Kompetencja Wspólnoty – Nowa konwencja o jurysdykcji i uznawaniu orzeczeń sądowych oraz ich wykonywaniu w sprawach cywilnych i handlowych, zastępująca obecną konwencję z Lugano – Charakter wyłączny

(rozporządzenie Rady nr 44/2001)

Summary

1. O opinię Trybunału, na podstawie art. 300 ust. 6 WE, można wnosić w kwestiach dotyczących rozdziału kompetencji między Wspólnotą a państwami członkowskimi przy zawieraniu określonej umowy z państwami trzecimi.

(por. pkt 112)

2. Ponieważ Wspólnota posiada jedynie kompetencje powierzone, istnienie danej kompetencji, zwłaszcza gdy nie wypływa ona wyraźnie z traktatu, a ma charakter wyłączny, powinno znaleźć uzasadnienie we wnioskach płynących z konkretnej analizy relacji między przewidywaną umową a prawem wspólnotowym potwierdzającej, że zawarcie takiej umowy może oddziaływać na przepisy wspólnotowe.

W niektórych przypadkach analiza i porównanie dziedzin, jakie obejmują tak przepisy wspólnotowe, jak i przewidywana umowa, jest wystarczające, by wykluczyć jakiekolwiek oddziaływanie na te przepisy.

Nie jest jednak konieczne istnienie całkowitej zgodności między zakresem, jaki obejmuje umowa międzynarodowa, i zakresem uregulowań wspólnotowych. Gdy przychodzi do ustalenia, czy zostało spełnione kryterium wyrażone w formule „w każdym razie należą do dziedziny, która jest już w znacznej mierze objęta wspólnymi uregulowaniami”, użyte w opinii 2/91, należy oprzeć analizę nie tylko na tym, jaki zasięg mają dane przepisy, ale również na tym, jakie są ich charakter i treść. Nadto należy wziąć pod uwagę nie tylko obecny stan prawa wspólnotowego w danej dziedzinie, ale również kierunek jego rozwoju, o ile jest on do przewidzenia w momencie tej analizy.

Reasumując, najważniejsze jest zapewnienie jednolitego i spójnego stosowania przepisów wspólnotowych i prawidłowego działania tworzonego przez nie systemu mającego chronić pełną skuteczność prawa wspólnotowego.

(por. pkt 124–128)

3. W ramach umowy międzynarodowej ewentualne zamierzenia mające na celu uniknięcie sprzeczności między prawem wspólnotowym a tą umową nie zwalniają od ustalenia, przed zawarciem przewidywanej umowy, czy może ona oddziaływać na przepisy wspólnotowe.

W tym względzie zawarcie w umowie międzynarodowej klauzuli zwanej „wyłączającą”, zgodnie z którą umowa ta nie narusza stosowania przez państwa członkowskie istotnych postanowień prawa wspólnotowego, nie gwarantuje nienaruszalności przepisów wspólnotowych przez postanowienia umowy dzięki ograniczeniu odpowiednich zakresów stosowania jednych i drugich, lecz przeciwnie, może wskazywać na ich naruszenie. Mechanizm taki, mający zapobiec wszelkim sporom przy wykonywaniu umowy, nie jest decydującym elementem dla ustalenia, czy to Wspólnota posiada kompetencję wyłączną dla zawarcia tej umowy, czy też kompetencja ta należy do państw członkowskich. Odpowiedzi na to pytanie należy udzielić przed zawarciem umowy.

(por. pkt 129, 130)

4. Podstawa prawna przepisów wspólnotowych oraz dokładniej przesłanka należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego, o której mowa w art.65 WE, są bez znaczenia dla ustalenia, czy umowa międzynarodowa oddziałuje na przepisy wspólnotowe. O podstawie prawnej wewnętrznego uregulowania przesądza tak naprawdę jego główny składnik, podczas gdy przepis, którego naruszenie jest analizowane, może być jedynie akcesoryjnym składnikiem tego uregulowania. Celem kompetencji wyłącznej Wspólnoty jest w szczególności ochrona skuteczności prawa wspólnotowego oraz należytego funkcjonowania systemów stworzonych przez te przepisy, niezależnie od granic zakreślonych przez przepis traktatu, na podstawie którego instytucje przyjęły takie przepisy.

(por. pkt 131)

5. Uregulowania międzynarodowe zawierające przepisy pozwalające rozstrzygnąć kolizje przepisów jurysdykcyjnych wypracowanych w różnych porządkach prawnych i opartych na różnych łącznikach mogą stanowić system wyjątkowo złożony, który powinien być na tyle całościowy, na ile to możliwe, aby mógł pozostać spójny. Najmniejsza luka w przepisach może spowodować zbieg jurysdykcji kilku sądów do rozpoznania tej samej sprawy, jak również całkowity brak ochrony sądowej, w przypadku gdyby żaden sąd nie mógł zostać uznany za właściwy do rozpoznania takiej sprawy.

Przepisy dotyczące sporów kompetencyjnych zawarte w umowach międzynarodowych zawartych przez państwa członkowskie lub Wspólnotę z państwami trzecimi w sposób nieunikniony ustanawiają kryteria jurysdykcji nie tylko sądów państw trzecich, ale także państw członkowskich, a zatem dotyczą materii uregulowanych w rozporządzeniu nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywaniu w sprawach cywilnych i handlowych.

Rozporządzenie to zawiera zespół przepisów, tworzących całościowy system, które znajdują zastosowanie nie tylko w stosunkach między różnymi państwami członkowskimi, jako że dotyczą tak postępowań zawisłych przed sądami różnych państw członkowskich, jak i orzeczeń wydanych przez sąd jednego z państw członkowskich, a podlegających uznaniu i wykonaniu w innym państwie członkowskim, ale również stosunków między państwem członkowskim i państwem trzecim.

Zatem ze względu na całościowy i spójny system przepisów jurysdykcyjnych przewidziany w rozporządzeniu nr 44/2001 jakakolwiek umowa międzynarodowa wprowadzająca również całościowy system przepisów dotyczących sporów kompetencyjnych, taka jak nowa konwencja o jurysdykcji i uznawaniu orzeczeń sądowych oraz ich wykonywaniu w sprawach cywilnych i handlowych, mająca zastąpić obecną konwencję z Lugano, mogłaby oddziaływać na jego przepisy jurysdykcyjne.

Ponadto przepisy wspólnotowe dotyczące uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz przepisy dotyczące jurysdykcji tworzą całościowy i spójny system i ponieważ nie mogą być rozpatrywane rozłącznie, nowa konwencja z Lugano może oddziaływać na jednolite i spójne stosowanie przepisów wspólnotowych zarówno w zakresie jurysdykcji, jak i w uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń, jak również na prawidłowe funkcjonowanie całościowego systemu wprowadzonego tymi przepisami.

Ponadto różne klauzule przewidywanej umowy, takie jak wyjątki od klauzuli wyłączającej przewidziane w niej w zakresie jurysdykcji sądów i sama zasada uznawania w państwach członkowskich bez przeprowadzania specjalnego postępowania orzeczeń sądów państw niebędących członkami Wspólnoty, świadczą o możliwości oddziaływania przewidywanej umowy na przepisy wspólnotowe.

W konsekwencji zawarcie nowej konwencji z Lugano należy do wyłącznej kompetencji Wspólnoty.

(por. pkt 141, 142, 144, 151, 156–160, 168, 170, 172, 173 i sentencja)