Keywords

Summary



Keywords

1. Konkurencja – Zasady Unii – Naruszenia – Przypisanie – Spółka dominująca i spółki zależne – Kryteria oceny

(art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

2. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Poszanowanie prawa do obrony – Pismo w sprawie przedstawienia zarzutów – Konieczna treść

(art. 81 WE, 82 WE, 85 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 27 ust. 1)

3. Konkurencja – Postępowanie administracyjne – Poszanowanie prawa do obrony – Naruszenie ze względu na nieprawidłowości ze strony Komisji – Przesłanki

(art. 81 WE, 82 WE, 85 WE)

4. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kwota maksymalna – Obliczanie – Obrót, jaki należy uwzględnić

(art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23 ust. 2)

5. Konkurencja – Zasady Unii – Naruszenia – Przypisanie – Osoba prawna odpowiedzialna za prowadzenie przedsiębiorstwa w trakcie naruszenia – Wyjątki

(art. 81 ust. 1 WE)

6. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Odstraszający charakter – Poszanowanie zasady proporcjonalności

(art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenie Rady nr 1/2003, art. 23)

7. Konkurencja – Grzywny – Kwota – Ustalenie – Kryteria – Odstraszający charakter – Zastosowanie mnożnika

(art. 81 WE, 82 WE; rozporządzenia Rady: nr 17, art. 15 ust. 2; nr 1/2003, art. 23; komunikat Komisji 98/C 9/03, pkt 1A akapit czwarty)

Summary

1. W dziedzinie konkurencji, w sytuacji gdy cały kapitał spółki zależnej znajduje się w posiadaniu jej spółki dominującej, Komisja może domniemywać, że spółka dominująca wywiera decydujący wpływ na zachowanie tej spółki zależnej bez konieczności przedstawiania dodatkowych dowodów potwierdzających to, że spółka dominująca faktycznie wywierała taki wpływ lub wiedziała o naruszeniu lub uczestnictwie tej spółki zależnej w tym naruszeniu. Chodzi tu o wzruszalne domniemanie, które można obalić przy pomocy dowodu przeciwnego. W rezultacie to na spółce dominującej, uznanej przez Komisję za solidarnie odpowiedzialną za zapłatę grzywny nałożonej na jej spółkę zależną, spoczywa ciężar obalenia tego dowodu przy pomocy dowodów mogących potwierdzić, że jej spółka zależna samodzielnie określa kierunki swojego postępowania na rynku oraz że te dwie spółki nie stanowią tym samym jednego podmiotu gospodarczego. Wobec braku takiego dowodu sprawowanie kontroli należy uznać za potwierdzone z racji tego, że domniemanie oparte na posiadaniu całego kapitału nie zostało obalone.

W celu zbadania zaś, czy spółka zależna określa swe zachowanie na rynku w sposób autonomiczny, należy uwzględnić wszystkie istotne okoliczności dotyczące związków gospodarczych, organizacyjnych i prawnych wiążących tę spółkę zależną ze spółką dominującą, które mogą różnić się w zależności od cech charakterystycznych poszczególnych przypadków

Okoliczność, iż spółka zależna ma własne kierownictwo lokalne oraz dysponuje własnymi zasobami, sama w sobie nie potwierdza, że określa swoje zachowanie na rynku w sposób niezależny od swojej spółki dominującej. Powierzanie zarządzania bieżącą działalnością lokalnemu kierownictwu spółki w pełni zależnej jest bowiem częstą praktyką i z tego powodu nie pozwala potwierdzić, że spółki zależne są faktycznie samodzielne. Podobnie w ramach grup zintegrowanych podział zadań między spółkami zależnymi i ich spółkami dominującymi jest normalną praktyką, która nie pozwala na obalenie domniemania, zgodnie z którym spółki dominujące rzeczywiście wywierają decydujący wpływ na zachowanie spółek zależnych.

(por. pkt 125, 126, 130, 131)

2. Przestrzeganie prawa do obrony w postępowaniach administracyjnych z zakresu wspólnotowej polityki konkurencji wymaga, aby zainteresowane przedsiębiorstwo miało w trakcie postępowania administracyjnego możliwość przedstawienia w skuteczny sposób swego stanowiska w kwestii prawdziwości i znaczenia utrzymywanego stanu faktycznego oraz w kwestii dokumentów, na podstawie których Komisja oparła swe twierdzenie o istnieniu naruszenia traktatu. Artykuł 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1/2003 odzwierciedla tę zasadę w zakresie, w jakim przewiduje, że stronom wysyła się pismo w sprawie przedstawienia zarzutów, które musi wskazywać w wyraźny sposób wszystkie istotne okoliczności, na których Komisja opiera się na tym etapie postępowania, aby umożliwić zainteresowanym stronom skuteczne zapoznanie się z zachowaniami, które Komisja im zarzuca, i umożliwić im skuteczną obronę przed wydaniem przez nią ostatecznej decyzji. Wymóg ten jest spełniony, jeśli ta decyzja nie obciąża zainteresowanych naruszeniami innymi niż ujęte w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów oraz nie zawiera okoliczności innych niż te, co do których zainteresowani mieli sposobność się wypowiedzieć.

Owo wskazanie może mieć jednak skrótową formę, a ostateczna decyzja nie musi koniecznie być kopią pisma w sprawie przedstawienia zarzutów, gdyż pismo to jest dokumentem roboczym, w którym ocena faktyczna i prawna ma charakter wyłącznie tymczasowy. Tym samym dopuszczalne są uzupełnienia treści pisma w sprawie przedstawienia zarzutów dokonane w świetle odpowiedzi stron na to pismo, których argumenty wskazują, że mogły one skutecznie skorzystać ze swego prawa do obrony. Mając na uwadze postępowanie administracyjne, Komisja może również zmienić lub dodać argumenty faktyczne i prawne na poparcie zarzutów, które postawiła.

(por. pkt 179–181)

3. W ramach postępowania administracyjnego w sprawach z zakresu stosowania reguł konkurencji uwzględnienie argumentu wysuniętego przez przedsiębiorstwo w toku postępowania administracyjnego, bez umożliwienia mu ustosunkowania się do niego przed wydaniem ostatecznej decyzji, nie może jako takie stanowić naruszenia jego prawa do obrony.

W tym względzie do naruszenia prawa do obrony dochodzi wówczas, gdy możliwe jest, że ze względu na nieprawidłowości ze strony Komisji prowadzone przez nią postępowanie administracyjne mogło zakończyć się innym wynikiem. Przedsiębiorstwo wykazuje, że tego typu naruszenie miało miejsce, jeżeli wystarczająco udowodni nie to, że treść decyzji Komisji byłaby inna, lecz to, że gdyby ta nieprawidłowość nie zaistniała, mogłoby lepiej zorganizować swoją obronę, na przykład posługując się na swoją obronę dokumentami, do których odmówiono jej dostępu w toku postępowania administracyjnego.

(por. pkt 182, 183)

4. Górna granica 10% obrotu przewidziana w art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003 powinna być obliczona na podstawie łącznego obrotu wszystkich spółek tworzących jednostkę gospodarczą działającą jako przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 81 WE, ponieważ jedynie łączny obrót spółek składowych może stanowić informację o wielkości i sile gospodarczej rozpatrywanego przedsiębiorstwa.

(por. pkt 210, 211)

5. Co do zasady to osoba fizyczna lub prawna zarządzająca danym przedsiębiorstwem w chwili popełnienia naruszenia powinna za nie odpowiadać, nawet gdy w momencie wydania decyzji stwierdzającej naruszenie odpowiedzialność za prowadzenie przedsiębiorstwa ponosi inna osoba.

Jeżeli podmiot, który popełnił naruszenie reguł konkurencji, podlega zmianom prawnym lub organizacyjnym, skutkiem tych zmian niekoniecznie jest utworzenie nowego przedsiębiorstwa zwolnionego z odpowiedzialności za działania sprzeczne z regułami konkurencji poprzedniego podmiotu, jeżeli między tymi podmiotami zachodzi tożsamość z gospodarczego punktu widzenia.

Dla celów efektywnego egzekwowania reguł konkurencji może być więc konieczne przypisanie naruszenia kartelowego nowemu podmiotowi prowadzącemu przedsiębiorstwo uczestniczące w kartelu wówczas, gdy z punktu widzenia gospodarczego może on zostać faktycznie uznany za następcę pierwotnego podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo.

Kryterium to, zwane „kryterium ciągłości gospodarczej”, ma zastosowanie w konkretnych okolicznościach, na przykład gdy osoba prawna prowadząca przedsiębiorstwo przestała istnieć w sensie prawnym po popełnieniu naruszenia.

W sytuacji gdy przedsiębiorstwo przestaje istnieć, ponieważ zostało przejęte przez nabywcę, ten ostatni przejmuje jego aktywa i pasywa łącznie z odpowiedzialnością za popełnione przez to przedsiębiorstwo naruszenie prawa. Przy takim założeniu odpowiedzialność za naruszenie popełnione przez przedsiębiorstwo, które zostało przejęte, może być przypisana nabywcy.

Zasada odpowiedzialności osobistej nie może zostać podważona przez zasadę ciągłości gospodarczej, w sytuacji gdy przedsiębiorstwo uczestniczące w kartelu zostało przeniesione na rzecz niezależnej osoby trzeciej i jeżeli nie istnieją powiązania strukturalne między pierwotnym i nowym podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwo.

(por. pkt 215–218, 220, 221)

6. Sankcje przewidziane w art. 23 rozporządzenia nr 1/2003 mają na celu położenie kresu bezprawnym zachowaniom, ale także zapobieżenie ich powtórzeniu się. Wynika stąd, że podstawowym celem grzywny jest zapewnienie efektu odstraszającego.

Konieczność zapewnienia tego, by grzywna miała odstraszający charakter, wymaga, by jej kwota była tak dostosowana, aby uwzględnić zamierzony wpływ na przedsiębiorstwo, na które jest nałożona, po to, by grzywna nie była zbyt niska lub zbyt wysoka, biorąc zwłaszcza pod uwagę możliwości finansowe danego przedsiębiorstwa, zgodnie z wymogami wynikającymi, po pierwsze, z konieczności zapewnienia skuteczności grzywny, a po drugie, z poszanowania zasady proporcjonalności.

(por. pkt 234, 235)

7. Zastosowanie mnożnika o celu odstraszającym przy obliczaniu sankcji przewidzianych w art. 23 rozporządzenia nr 1/200 3 zakłada wcześniejsze wzięcie pod uwagę obiektywnych cech uczestników naruszenia, takich jak ich rozmiar i zasoby gospodarcze. W tym względzie samo brzmienie pkt 1 A akapit czwarty wytycznych potwierdza tę tezę, gdyż wzięcie pod uwagę okoliczności uzasadniających mnożnik odstraszający jest stosowane niezależnie od charakteru naruszenia, jego rzeczywistego wpływu na rynek oraz rozmiaru właściwego rynku geograficznego.

Z racji tego, że spółka dominująca i spółka zależna stanowią jedno przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 81 WE, Komisja w celu ustalenia mnożnika słusznie uwzględnia całkowity obrót spółek dominujących, nie zaś wyłącznie obrót poszczególnych spółek zależnych.

W sytuacji gdy jednostka gospodarcza ulegnie w międzyczasie rozpadowi, każdy adresat decyzji Komisji ma prawo do zastosowania wobec niego indywidualnie górnej granicy 10% jego obrotu. Całkowite zasoby przedsiębiorstwa muszą podlegać ocenie, aby w momencie nałożenia grzywny został osiągnięty prawidłowo cel odstraszający i to przy zachowaniu zasady proporcjonalności.

(por. pkt 243, 252, 255, 257)