Keywords

Summary



Keywords

1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty zaskarżalne – Pojęcie – Akty wywołujące wiążące skutki prawne – Decyzja kwalifikująca zgłoszony środek jako pomoc państwa i uznająca go za zgodny ze wspólnym rynkiem – Zaliczenie

(art. 87 WE, art. 88 WE, art. 230 WE; rozporządzenie Rady nrº659/1999)

2. Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka

(art. 87 ust. 1 WE)

3. Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Charakter selektywny środka

(art. 87 ust. 1 WE)

4. Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Ocena według kryterium zwykłych warunków rynkowych

(art. 87 ust. 1 WE)

5. Pomoc przyznawana przez państwa – Pojęcie – Pomoc z zasobów państwowych

(art. 87 ust. 1 WE)

6. Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisja kwalifikująca środek jako pomoc państwa – Obowiązek uzasadnienia – Zakres

(art. 87 ust. 1 WE, art. 296 TFUE)

Summary

1. Jeżeli po dokonaniu badania wstępnego Komisja stwierdzi, że zgłoszony środek, który podlega zakresowi stosowania art. 87 ust. 1 WE, nie budzi wątpliwości co do swej zgodności ze wspólnym rynkiem, wydaje ona decyzję o niewnoszeniu zastrzeżeń w oparciu o art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 88 WE. Decyzja taka powoduje między innymi zastosowanie procedury przewidzianej dla istniejących systemów pomocy w owym rozporządzeniu, a w szczególności zgodnie z art. 17–19 i art. 21, które to rozporządzenie nakłada na państwo członkowskie obowiązek złożenia sprawozdania rocznego w sprawie wszystkich istniejących systemów pomocy.

Błędne zakwalifikowanie środka jako pomocy państwa ma zatem konsekwencje prawne dla zgłaszającego państwa członkowskiego, gdyż środek ten objęty jest stałym nadzorem Komisji oraz podlega okresowej kontroli, wobec czego państwo to posiada ograniczony margines swobody przy wdrażaniu notyfikowanego środka.

Wynika stąd jasno, że decyzja wydana na podstawie art. 87 ust. 1 i 3 WE, która kwalifikując analizowany środek jako pomoc państwa, uznaje go jednocześnie za zgodny ze wspólnym rynkiem, winna być traktowana jako akt zaskarżalny na podstawie art. 230 WE. Taka decyzja, stwierdzająca zgodność ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 87 ust. 1 i 3 WE, ma również charakter ostateczny i nie stanowi środka przygotowawczego.

(por. pkt 40–42)

2. W celu udowodnienia, że środek, który może zostać zakwalifikowany jako pomoc państwa stosowany jest w sposób selektywny wobec niektórych przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów, Komisja powinna wykazać, że wprowadza on rozróżnienia między przedsiębiorstwami, które znajdują się – z punktu widzenia celu tego środka – w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej.

W tym względzie, ponieważ Komisja stwierdza w swojej decyzji, że przedsiębiorstwa korzystające ze środka uznanego za pomoc państwa należą do konkretnej grupy dużych przedsiębiorstw przemysłowych uczestniczących w wymianie handlowej między państwami członkowskimi i czerpią korzyści, które nie są dostępne dla innych przedsiębiorstw, polegającą na tym, że mają one możliwość spieniężenia wartości ekonomicznej dokonanych przez nie redukcji emisji, poprzez przekształcenie ich w zbywalne uprawnienia do emisji lub, w stosownym wypadku, uniknięcie ryzyka zapłaty grzywien z tytułu przekroczenia limitu emisji tlenków azotu ustaloną przez władze krajowe, poprzez nabywanie takich uprawnień do emisji od innych przedsiębiorstw objętych spornym środkiem, podczas gdy inne przedsiębiorstwa nie mają takich możliwości, Komisja nie jest zobowiązana do sformułowania decyzji w sposób bardziej szczegółowy. W przypadku programu pomocy może ona ograniczyć się do zbadania cech danego programu, aby w uzasadnieniu decyzji ocenić, czy ze względu na tryby postępowania przewidziane w tym programie zapewnia on swym beneficjentom, w porównaniu z ich konkurentami, znaczną korzyść i prowadzi zasadniczo do uprzywilejowania przedsiębiorstw uczestniczących w wymianie handlowej pomiędzy państwami członkowskimi.

(por. pkt 62, 63, 65)

3. Artykuł 87 ust. 1 WE nie wprowadza rozróżnienia pomiędzy interwencjami państwowymi w zależności od ich przyczyn lub celów, ale definiuje te interwencje na podstawie ich skutków. Chociaż ochrona środowiska naturalnego stanowi jeden z zasadniczych celów Wspólnoty Europejskiej, konieczność uwzględnienia tego celu nie uzasadnia wyłączenia środków selektywnych z zakresu zastosowania art. 87 ust. 1 WE, ponieważ uwzględnienia celów ochrony środowiska można w każdym razie dokonać w odpowiedni sposób w ramach badania zgodności pomocy państwa ze wspólnym rynkiem zgodnie z art. 87 ust. 3 WE.

Co się tyczy w szczególności środka wprowadzającego system handlu uprawnieniami do emisji tlenków azotu, zawierającego rozróżnienie pomiędzy przedsiębiorstwami oparte na kryterium ilościowym, a mianowicie na kryterium zainstalowanej mocy cieplnej, istotne emisje tlenków azotu przedsiębiorstw objętych danym środkiem i szczególna norma ich obniżenia, która ciąży na tych przedsiębiorstwach, nie wystarczą, aby środek ten mógł uniknąć kwalifikacji jako środek selektywny w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, ponieważ rozróżnienie między przedsiębiorstwami nie może być traktowane jako związane z systemem dążącym do zmniejszenia ilości zanieczyszczeń pochodzenia przemysłowego, a zatem jako uzasadnione celem ochrony środowiska naturalnego. Zatem takie kryterium rozróżnienia nie jest uzasadnione ani charakterem, ani ogólną strukturą tych przepisów, co oznacza, że danemu środkowi nie można odebrać charakteru pomocy państwa.

W tym względzie do państwa członkowskiego, które ustanawia tego rodzaju rozróżnienie pomiędzy przedsiębiorstwami w dziedzinie obciążeń, należy wykazanie, iż rozróżnienie to jest faktycznie uzasadnione charakterem i strukturą spornego systemu.

(por. pkt 75–78)

4. Za pomoc państwa uznaje się interwencje, które niezależnie od swej formy mogą uprzywilejowywać przedsiębiorstwa w sposób bezpośredni lub pośredni lub które winny być uznane za korzyść gospodarczą, jakiej przedsiębiorstwo będące beneficjentem nie uzyskałoby w normalnych warunkach rynkowych.

Jest tak w wypadku systemu, w którym tylko niektóre przedsiębiorstwa mają możliwość spieniężenia wartości ekonomicznej dokonanych przez nie redukcji emisji tlenków azotu, poprzez przekształcenie ich w zbywalne uprawnienia do emisji lub, w stosownym wypadku, uniknięcie ryzyka zapłaty grzywien z tytułu przekroczenia limitu emisji tlenków azotu ustalonego przez władze krajowe, poprzez nabywanie takich uprawnień do emisji od innych przedsiębiorstw objętych danym środkiem, ponieważ zbywalność uprawnień do emisji tlenków azotu uzależniona jest przede wszystkim od faktu, iż z jednej strony państwo pozwala na sprzedaż tych uprawnień, a z drugiej strony zezwala ono przedsiębiorstwom emitującym więcej tlenków azotu na zakup brakujących uprawnień do emisji od innych przedsiębiorstw, umożliwiając w ten sposób tworzenie rynku tych uprawnień.

Zbywalności tych uprawnień nie można uznać za stanowiącą określoną według ceny rynkowej równowartość wysiłków podejmowanych przez przedsiębiorstwa objęte danym środkiem w celu ograniczenia ich emisji tlenków azotu, ponieważ koszty redukcji tychże emisji należą do obciążeń, które normalnie obciążają budżet przedsiębiorstwa.

Możliwość dokonania wyboru między poniesieniem kosztów nabycia uprawnień do emisji a poniesieniem kosztów związanych z podejmowaniem środków zmierzających do redukcji emisji tlenków azotu stanowi zresztą dla owych przedsiębiorstw korzyść. Co więcej, przysługująca przedsiębiorstwom objętym spornym środkiem możliwość zbycia wszystkich uprawnień do emisji, a nie tylko dostępnych na koniec roku, stanowiących dodatnią różnicę pomiędzy dozwoloną emisją a emisją rzeczywistą, oznacza dla tych przedsiębiorstw dodatkową korzyść. Mogą one bowiem pozyskiwać kapitał poprzez sprzedaż uprawnień do emisji, zanim zostaną spełnione warunki do ostatecznego ich przyznania, bez względu na fakt, że obowiązuje je górna granica poziomu emisji, i przedsiębiorstwa, które przekroczyły przewidzianą normę emisji, muszą skompensować nadwyżkę w kolejnym roku.

(por. pkt 87–91)

5. Aby korzyści mogły zostać uznane za pomoc w rozumieniu przepisu art. 87 ust. 1 WE, konieczne jest, po pierwsze, aby zostały one przyznane bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych oraz, po drugie, aby można je było przypisać państwu.

Jest tak w wypadku środka państwowego, który przekazuje nieodpłatnie do dyspozycji niektórych przedsiębiorstw uprawnienia do emisji tlenków azotu, zamiast je sprzedać lub wystawić na przetarg, i ustanawiając system przewidujący możliwość zbywania takich uprawnień na rynku, a zarazem przyznaje przedsiębiorstwom objętym spornym środkiem możliwość zakupu uprawnień do emisji w celu uniknięcia zapłaty grzywien Zbywalność uprawnień do emisji tlenków azotu, stanowi korzyść przyznaną niektórym przedsiorstwom przez ustawodawcę krajowego, która może powodować dodatkowy ciężar dla władz publicznych, w szczególności w postaci zwolnienia z obowiązku zapłaty grzywien lub innych kar pieniężnych. Co więcej, ponieważ konsekwencją wprowadzenia tego systemu jest utworzenie uprawnień do emisji – bez żadnego świadczenia wzajemnego na rzecz państwa – które ze względu na swój zbywalny charakter posiadają wartość ekonomiczną, nadając uprawnieniom do emisji charakter zbywalnych aktywów niemajątkowych i przekazując je nieodpłatnie do dyspozycji zainteresowanych przedsiębiorstw, zamiast je sprzedać bądź wystawić na przetarg, państwo zrzeka się zasobów publicznych.

Ponadto okoliczność, że środek taki umożliwia przedsiębiorstwom kompensowanie między sobą nadwyżek i niedoborów emisji w stosunku do nałożonej na nie normy oraz wyznacza ramy legislacyjne mające na celu redukcję emisji tlenków azotu w sposób korzystny dla przedsiębiorstw posiadających duże zakłady przemysłowe, świadczy o tym, że przedsiębiorstwa objęte spornym środkiem dysponują rozwiązaniem alternatywnym wobec nałożenia grzywny przez państwo.

(por. pkt 103, 106–108)

6. W odniesieniu do oceny środka pomocy obowiązek uzasadnienia wymaga wskazania powodów, dla których Komisja uznaje, że dana pomoc objęta jest zakresem przedmiotowym art. 87 ust. 1 WE. W tym względzie Komisja nie ma obowiązku ustalenia realnego wpływu pomocy na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi i rzeczywistego zakłócenia konkurencji; ma ona jedynie obowiązek zbadania, czy pomoc ta może wpłynąć na wymianę handlową i zakłócić konkurencję. Tak więc gdy z okoliczności, w których pomoc została przyznana, wynika, że może ona mieć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi oraz że może zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem, Komisja musi wskazać te okoliczności w uzasadnieniu swojej decyzji.

(por. pkt 131)