Sprawa C‑303/12

Guido Imfeld, Nathalie Garcet

przeciwko

État belge

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez tribunal de première instance de Liège)

„Swoboda przedsiębiorczości — Równość traktowania — Podatek dochodowy — Przepisy zmierzające do unikania podwójnego opodatkowania — Dochody osiągane w innym państwie niż państwo ich uzyskania — Metoda zwolnienia z zastrzeżeniem progresji w państwie członkowskim zamieszkania — Częściowe uwzględnienie sytuacji osobistej i rodzinnej — Utrata części korzyści podatkowych związanych z sytuacją osobistą i rodzinną pracownika”

Streszczenie – Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 12 grudnia 2013 r.

Swoboda przedsiębiorczości – Ograniczenia – Przepisy podatkowe – Podatki dochodowe – Metoda zwolnienia z zastrzeżeniem progresji i zastosowania dodatku do zwolnienia z tytułu pozostającego na utrzymaniu dziecka do najwyższej części dochodu – Przepisy krajowe przyznające korzyść podatkową małżonkom osiągającym całość lub znaczącą większość dochodów w tym państwie – Nieuwzględnienie sytuacji osobistej i rodzinnej podatników – Niedopuszczalność – Względy uzasadniające – Zapewnienie podziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi – Brak

(art. 49 TFUE)

Artykuł 49 TFUE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on stosowaniu uregulowania podatkowego jednego z państw członkowskich, które skutkuje pozbawieniem pary – mającej miejsce zamieszkania w tym państwie i osiągającej jednocześnie dochody w rzeczonym państwie i w innym państwie członkowskim – rzeczywistego korzystania z określonej ulgi podatkowej z powodu warunków jej zaliczenia, podczas gdy para ta korzystałaby z takiej ulgi, gdyby małżonek osiągający najwyższy dochód nie osiągał wszystkich dochodów w innym państwie członkowskim.

Takie uregulowanie krajowe może utrudnić korzystanie ze swobody przedsiębiorczości w szczególności gdy ustanawia korzyść podatkową na rzecz par, w szczególności w postaci dodatku do zwolnienia na pozostające na utrzymaniu dzieci, która to korzyść jest stosowana do dochodów członka pary, który osiąga najwyższe dochody, bez uwzględniania w jakikolwiek sposób okoliczności, iż członek ten może w wyniku wykonywania swobód zagwarantowanych przez traktat nie osiągać indywidualnie dochodów w państwie członkowskim miejsca pobytu, co skutkować będzie w sposób bezpośredni i automatyczny tym, że para utraci wówczas w całości możliwość skorzystania z rzeczonej ulgi. Taki automatyzm owej utraty, niezależnie od traktowania podatnika w państwie członkowskim miejsca zatrudnienia pod względem podatkowym, stanowi naruszenie swobody przedsiębiorczości.

Uregulowanie takie nie może być uzasadnione potrzebą zapewnienia wyważonego podziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi. Z jednej strony, takie uzasadnienie nie może być podnoszone przez państwo członkowskie, w którym podatnik ma miejsce zamieszkania, w celu uchylenia się od zasadniczo ciążącego na tym państwie obowiązku przyznania podatnikowi należnych mu odliczeń o charakterze osobistym i rodzinnym, chyba że państwo to zostaje na podstawie umowy zwolnione z dokonania pełnego uwzględnienia sytuacji osobistej i rodzinnej podatników zamieszkałych na jego terytorium i wykonujących częściowo działalność gospodarczą w innym państwie członkowskim, lub że stwierdzi, że poza wszelkimi umowami jedno lub kilka państw zatrudnienia przyznaje w związku z opodatkowywanymi przez nie dochodami korzyści związane z uwzględnieniem sytuacji osobistej i rodzinnej podatników, którzy nie zamieszkują na terytorium tych państw członkowskich, lecz osiągają tam podlegające opodatkowaniu dochody. Uregulowanie, które nie ustanawia żadnego związku pomiędzy korzyściami podatkowymi, jakie przyznaje ono rezydentom danego państwa członkowskiego, a ulgami podatkowymi, z jakich mogą oni korzystać w ramach opodatkowania ich w innym państwie członkowskim, podczas gdy umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania wiążąca te dwa państwa członkowskie nie nakłada na państwo członkowskie zatrudnienia żadnego obowiązku dotyczącego uwzględniania sytuacji osobistej i rodzinnej podatników będących rezydentami innego państwa będącego stroną tej konwencji nie spełnia tych warunków.

Z drugiej strony, uzasadnienie oparte na konieczności zapewnienia zrównoważonego rozdziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi może zostać uwzględnione w szczególności, gdy dany system zmierza do zapobieżenia zrachowaniom, które mogłyby zagrażać prawu państwa członkowskiego do wykonywania przysługującej mu kompetencji podatkowej w związku z działalnością wykonywaną na jego terytorium. W takiej sytuacji usunięcie środka ograniczającego skutkowałoby dla państwa członkowskiego, w którym podatnik ma miejsce zamieszkania, rezygnacją z części jego kompetencji podatkowych na rzecz innych państw członkowskich.

(por. pkt 62, 69, 72, 73, 75, 76, 80; sentencja)

Sprawa C‑303/12

Guido Imfeld, Nathalie Garcet

przeciwko

État belge

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez tribunal de première instance de Liège)

„Swoboda przedsiębiorczości — Równość traktowania — Podatek dochodowy — Przepisy zmierzające do unikania podwójnego opodatkowania — Dochody osiągane w innym państwie niż państwo ich uzyskania — Metoda zwolnienia z zastrzeżeniem progresji w państwie członkowskim zamieszkania — Częściowe uwzględnienie sytuacji osobistej i rodzinnej — Utrata części korzyści podatkowych związanych z sytuacją osobistą i rodzinną pracownika”

Streszczenie – Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 12 grudnia 2013 r.

Swoboda przedsiębiorczości — Ograniczenia — Przepisy podatkowe — Podatki dochodowe — Metoda zwolnienia z zastrzeżeniem progresji i zastosowania dodatku do zwolnienia z tytułu pozostającego na utrzymaniu dziecka do najwyższej części dochodu — Przepisy krajowe przyznające korzyść podatkową małżonkom osiągającym całość lub znaczącą większość dochodów w tym państwie — Nieuwzględnienie sytuacji osobistej i rodzinnej podatników — Niedopuszczalność — Względy uzasadniające — Zapewnienie podziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi — Brak

(art. 49 TFUE)

Artykuł 49 TFUE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on stosowaniu uregulowania podatkowego jednego z państw członkowskich, które skutkuje pozbawieniem pary – mającej miejsce zamieszkania w tym państwie i osiągającej jednocześnie dochody w rzeczonym państwie i w innym państwie członkowskim – rzeczywistego korzystania z określonej ulgi podatkowej z powodu warunków jej zaliczenia, podczas gdy para ta korzystałaby z takiej ulgi, gdyby małżonek osiągający najwyższy dochód nie osiągał wszystkich dochodów w innym państwie członkowskim.

Takie uregulowanie krajowe może utrudnić korzystanie ze swobody przedsiębiorczości w szczególności gdy ustanawia korzyść podatkową na rzecz par, w szczególności w postaci dodatku do zwolnienia na pozostające na utrzymaniu dzieci, która to korzyść jest stosowana do dochodów członka pary, który osiąga najwyższe dochody, bez uwzględniania w jakikolwiek sposób okoliczności, iż członek ten może w wyniku wykonywania swobód zagwarantowanych przez traktat nie osiągać indywidualnie dochodów w państwie członkowskim miejsca pobytu, co skutkować będzie w sposób bezpośredni i automatyczny tym, że para utraci wówczas w całości możliwość skorzystania z rzeczonej ulgi. Taki automatyzm owej utraty, niezależnie od traktowania podatnika w państwie członkowskim miejsca zatrudnienia pod względem podatkowym, stanowi naruszenie swobody przedsiębiorczości.

Uregulowanie takie nie może być uzasadnione potrzebą zapewnienia wyważonego podziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi. Z jednej strony, takie uzasadnienie nie może być podnoszone przez państwo członkowskie, w którym podatnik ma miejsce zamieszkania, w celu uchylenia się od zasadniczo ciążącego na tym państwie obowiązku przyznania podatnikowi należnych mu odliczeń o charakterze osobistym i rodzinnym, chyba że państwo to zostaje na podstawie umowy zwolnione z dokonania pełnego uwzględnienia sytuacji osobistej i rodzinnej podatników zamieszkałych na jego terytorium i wykonujących częściowo działalność gospodarczą w innym państwie członkowskim, lub że stwierdzi, że poza wszelkimi umowami jedno lub kilka państw zatrudnienia przyznaje w związku z opodatkowywanymi przez nie dochodami korzyści związane z uwzględnieniem sytuacji osobistej i rodzinnej podatników, którzy nie zamieszkują na terytorium tych państw członkowskich, lecz osiągają tam podlegające opodatkowaniu dochody. Uregulowanie, które nie ustanawia żadnego związku pomiędzy korzyściami podatkowymi, jakie przyznaje ono rezydentom danego państwa członkowskiego, a ulgami podatkowymi, z jakich mogą oni korzystać w ramach opodatkowania ich w innym państwie członkowskim, podczas gdy umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania wiążąca te dwa państwa członkowskie nie nakłada na państwo członkowskie zatrudnienia żadnego obowiązku dotyczącego uwzględniania sytuacji osobistej i rodzinnej podatników będących rezydentami innego państwa będącego stroną tej konwencji nie spełnia tych warunków.

Z drugiej strony, uzasadnienie oparte na konieczności zapewnienia zrównoważonego rozdziału kompetencji podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi może zostać uwzględnione w szczególności, gdy dany system zmierza do zapobieżenia zrachowaniom, które mogłyby zagrażać prawu państwa członkowskiego do wykonywania przysługującej mu kompetencji podatkowej w związku z działalnością wykonywaną na jego terytorium. W takiej sytuacji usunięcie środka ograniczającego skutkowałoby dla państwa członkowskiego, w którym podatnik ma miejsce zamieszkania, rezygnacją z części jego kompetencji podatkowych na rzecz innych państw członkowskich.

(por. pkt 62, 69, 72, 73, 75, 76, 80; sentencja)