22.

W tych okolicznościach Consiglio di Stato (rada stanu) przedstawiła Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne: „1) Czy prawo Unii, w szczególności swobodę przedsiębiorczości i swobodę świadczenia usług (art. 49 i nast. oraz art. 56 i nast. TFUE), jak również zasady pewności prawa, niedyskryminacji, przejrzystości i bezstronności, swobody konkurencji, proporcjonalności, ochrony uzasadnionych oczekiwań i spójności, a także – w stosownych przypadkach – art. 3 i 43 dyrektywy [2014/23], należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie przepisom, takim jak art. 20 ust. 1 dekretu z mocą ustawy nr 148 z dnia 16 października 2017 r., wraz z późniejszymi przepisami wykonawczymi, który stanowi, że: »1. Na podstawie art. 21 ust. 3 i 4 dekretu z mocą ustawy nr 78 z dnia 1 lipca 2009 r. przekształconego ze zmianami w ustawę nr 102 z dnia 3 sierpnia 2009 r. agencja ceł i monopoli zezwala na utrzymanie istniejącej koncesji na urządzanie, nawet na odległość, krajowych loterii zdrapkowych, do upływu ostatecznego terminu określonego w art. 4 ust. 1 umowy koncesyjnej w celu zapewnienia nowych i większych dochodów budżetu państwa w wysokości 50 mln EUR na rok 2017 i 750 mln EUR na rok 2018«, w sytuacji, w której: – art. 21 ust. 1 dekretu z mocą ustawy nr 78 z dnia 1 lipca 2009 r., przekształconego ze zmianami w ustawę nr 102 z dnia 3 sierpnia 2009 r., przewidywał udzielenie rozpatrywanych koncesji kilku podmiotom wybranym w drodze otwartych, konkurencyjnych i niedyskryminacyjnych procedur; – art. 21 ust. 4 wspomnianego dekretu z mocą ustawy przewidywał, że koncesje, o których mowa w ust. 1, mogą zostać odnowione tylko jeden raz; – w przetargu ogłoszonym w 2010 r. nie uczestniczyły spółki wnoszące odwołanie; – konkretna istniejąca koncesja została udzielona pierwotnie tylko jednemu koncesjonariuszowi w wyniku przetargu publicznego, w którym złożono tylko jedną ofertę; – kontynuacja istniejącej koncesji oznaczałaby w szczególności, że koncesja ta byłaby kontynuowana tylko z tym jednym koncesjonariuszem, a nie w drodze odnowienia koncesji z wieloma wykonawcami, bez zastosowania procedury przetargowej? 2) Czy prawo Unii, w szczególności swobodę przedsiębiorczości i swobodę świadczenia usług (art. 49 i nast. oraz art. 56 i nast. TFUE), jak również zasady pewności prawa, niedyskryminacji, przejrzystości i bezstronności, swobody konkurencji, proporcjonalności, ochrony uzasadnionych oczekiwań i spójności, a także – w stosownych przypadkach – art. 3 i 43 dyrektywy [2014/23], należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie przepisom, takim jak art. 20 ust. 1 dekretu z mocą ustawy nr 148 z dnia 16 października 2017 r., który na podstawie art. 21 ust. 3 i 4 dekretu z mocą ustawy nr 78 z dnia 1 lipca 2009 r. przekształconego ze zmianami w ustawę nr 102 z dnia 3 sierpnia 2009 r. stanowi, że »agencja ceł i monopoli zezwala na utrzymanie istniejącej koncesji na urządzanie, nawet na odległość, krajowych loterii zdrapkowych, do upływu ostatecznego terminu określonego w art. 4 ust. 1 umowy koncesyjnej w celu zapewnienia nowych i większych dochodów budżetu państwa w wysokości 50 mln EUR na rok 2017 i 750 mln EUR na rok 2018«, w sytuacji, w której: – przewiduje się kontynuację jedynej istniejącej koncesji, zamiast ewentualnego odnowienia wielu koncesji, o których mowa w art. 21 ust. 4 dekretu z mocą ustawy nr 78 z dnia 1 lipca 2009 r., przekształconego ze zmianami w ustawę nr 102 z dnia 3 sierpnia 2009 r., bez ogłoszenia nowego postępowania przetargowego; – przed wygaśnięciem koncesji wszedł w życie dekret z mocą ustawy nr 148 z 2017 r., w szczególności w dniu 16 października 2017 r., to znaczy w tym samym dniu, w którym został on opublikowany w Gazzetta ufficiale (włoskim dzienniku urzędowym), natomiast koncesja miała wygasnąć dopiero w dniu 30 września 2019 r.; – w celu zapewnienia nowych i większych dochodów budżetu państwa w wysokości 50 mln EUR na rok 2017 i 750 mln EUR na rok 2018 zmieniono niektóre aspekty dotyczące warunków i terminu uiszczenia opłaty koncesyjnej, a także, potencjalnie, całkowitej kwoty należnej zapłaty pod względem jej obciążającego charakteru, w szczególności poprzez zmianę terminów płatności, wprowadzając wcześniejsze terminy w stosunku do terminów przewidzianych w pierwotnej koncesji, biorąc pod uwagę – zgodnie ze stanowiskiem wnoszących odwołanie – obiektywny i znany fakt wartości finansowej czasu? 3) Czy prawo Unii, w szczególności swobodę przedsiębiorczości i swobodę świadczenia usług (art. 49 i nast. oraz art. 56 i nast. TFUE), jak również zasady pewności prawa, niedyskryminacji, przejrzystości i bezstronności, swobody konkurencji, proporcjonalności, ochrony uzasadnionych oczekiwań i spójności, a także – w stosownych przypadkach – art. 3 i 43 dyrektywy [2014/23], należy interpretować w ten sposób, że: stoi ono na przeszkodzie przepisom, takim jak te zawarte w przepisach wykonawczych ww. dekretu, w szczególności w komunikacie agencji ceł i monopoli, [protokół nr] 0133677 z dnia 1 grudnia 2017 r., który – w wykonaniu art. 20 ust. 1 dekretu z mocą ustawy nr 148 z dnia 16 października 2017 r. oraz na podstawie art. 4 akapit pierwszy umowy koncesyjnej na urządzanie loterii zdrapkowych, przewidującego możliwość odnowienia tejże umowy tylko jeden raz – określa ostateczny termin wygaśnięcia koncesji na dzień 30 września 2028 r.; nie narusza, w każdym razie, przepisu wspomnianego art. 4 dotyczącego podziału czasu obowiązywania koncesji na dwa okresy wynoszące odpowiednio pięć lat i cztery lata (w związku z tym, po upływie pierwszego okresu pięciu lat, począwszy od dnia 1 października 2019 r., kontynuacja koncesji przez kolejne cztery lata, do czasu jej wygaśnięcia w dniu 30 września 2028 r., jest uzależniona od pozytywnej oceny działalności w zakresie prowadzenia gier, dokonywanej przez agencję ceł i monopoli, która to ocena musi zostać wyrażona do dnia 30 marca 2024 r.); stanowi, że spółka jest zobowiązana zapłacić: kwotę 50 mln EUR do dnia 15 grudnia 2017 r., kwotę 300 mln EUR do dnia 30 kwietnia 2018 r. oraz kwotę 450 mln EUR do dnia 31 października 2018 r. – w sytuacji, w której: – wprowadzając powyższe przepisy przed upływem pierwotnego terminu wygaśnięcia koncesji [komunikat agencji ceł i monopoli, (protokół nr) 0133677, został wydany w dniu 1 grudnia 2017 r., a umowa koncesyjna wygasała w dniu 30 września 2019 r.]; – zapewniając w ten sposób […] wcześniejszą płatność kwoty 800 mln EUR (50 mln EUR do dnia 15 grudnia 2017 r.; 300 mln EUR do dnia 30 kwietnia 2018 r.; 450 mln EUR do dnia 31 października 2018 r.) w stosunku do wskazanego terminu wygaśnięcia koncesji (w dniu 30 września 2019 r.); – prowadząc w ten sposób […] do potencjalnej zmiany całkowitej kwoty należnej płatności pod względem jej obciążającego charakteru, biorąc pod uwagę – zgodnie ze stanowiskiem wnoszących odwołanie – obiektywny i znany fakt wartości finansowej czasu? 4) Czy prawo Unii, w szczególności swobodę przedsiębiorczości i swobodę świadczenia usług (art. 49 i nast. oraz art. 56 i nast. TFUE), jak również zasady pewności prawa, niedyskryminacji, przejrzystości i bezstronności, swobody konkurencji, proporcjonalności, ochrony uzasadnionych oczekiwań i spójności, a także – w stosownych przypadkach – art. 3 i 43 dyrektywy [2014/23], należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie wymienionym przepisom, nawet w przypadku, gdy wykonawcy działający w danym sektorze, którzy są obecnie zainteresowani wejściem na rynek, […] nie wzięli udziału w pierwotnie ogłoszonym przetargu na udzielenie wygasającej koncesji kontynuowanej z koncesjonariuszem, którego koncesja wygasała, zgodnie z nowymi warunkami umownymi, czy też […] ewentualne ograniczenie dostępu do rynku […] ma miejsce jedynie w przypadku rzeczywistego udziału rzeczonych wykonawców w pierwotnym przetargu?”.