Zbiór Orzeczeń  
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba) 
z dnia 7 listopada 2018 r. * 
Odesłanie prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Dyrekty wa 2003 /86/WE – Prawo do łączenia 
rodzin – Artykuł 12 – Niedochowanie trzymiesięcznego terminu od uzyskania ochrony 
międzynarodowej – Beneficjent statusu ochrony uzupełniającej – Odrzucenie wniosku o w ydanie wizy 
W sprawie C-380/17 
mającej za przedmiot wniosek o w ydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie 
prejudycjalnym, złożony przez Raad van State (radę stanu, Niderlandy) postanowieniem z dnia 
21 czerwca 2017 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 26 czerwca 2017 r., w postępowaniu: 
K, 
B 
przeciwko 
Staatssec retaris van Veiligheid en Justitie, 
TRYBUNAŁ (trzecia izba), 
wskładzie: M. Vilaras, prezes czwartej izby, pełniący obowiązki prezesa trzeciej izby, J. Malenovský, 
L. Bay Larsen (sprawozdawca), M. Safjan i D. Šváby, sędziowie,  
rzecznik generalny: P. Mengozzi,  
sekretarz: R. Șereș, administrator,  
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozpraw y w dniu 19 marca 2018 r.,  
rozważy wszy uwagi przedstawione:  
– w imieniu K i B przez C.J. Ullersmę i M.L. van Leer, advocaten  
– w imieniu rządu niderlandzkiego przez M.K. Bulterman oraz M.H.S. Gijzen, działające 
w charakterze pełnomocników, 
– w imieniu Komisji Europejskiej przez C. Cattabrigę oraz G. Wilsa, działających w charakterze 
pełnomocników, 
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 27 czerwca 2018 r., 
*Język postępowania: niderlandzki. 
PL 
ECLI:EU:C:2018 :877 1 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17 
K IB 
w ydaje następujący 
Wyrok 
1 Wniosek o w ydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy w ykładni art. 12 ust. 1 dyrekty w y Rady 
2003 /86/WE z dnia 22 września 2003 r. w sprawie prawa do łączenia rodzin (Dz.U. 2003 , L 251, s. 12 – 
w yd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 6, s. 224). 
2 Wniosek ten złożono w ramach sporu między K i B, oby watelami państw trzecich, a Staatssecretaris 
van Veiligheid en Justitie (sekretarzem stanu ds. bezpieczeństwa i sprawiedliwości, Niderlandy, 
zwanym dalej „sekretarzem stanu”) dotyczącego odrzucenia przez tego ostatniego wniosku o w ydanie 
wizy na okres przekraczający trzy miesiące z tytułu łączenia rodzin. 
Ramy prawne 
Prawo Unii 
Dyrektywa 2003 /86 
3 Moty w 8 dyrekty w y 2003 /86 ma następujące brzmienie: 
„Powinno się zwrócić szczególną uwagę na sytuację uchodźców pod kątem powodów, które zmusiły ich 
do opuszczenia swojego kraju oraz uniemożliwiają im tam prowadzenie normalnego życia rodzinnego. 
Dlatego też należy ustanowić korzystniejsze warunki dla w ykony wania ich prawa do łączenia rodziny”. 
4 Artykuł 3 ust. 2 lit. c) tej dyrekty w y przewiduje: 
„Niniejsza dyrekty wa nie ma zastosowania, w przypadku gdy członek rodziny rozdzielonej: 
[…] 
c) jest uprawniony do pobytu w państwie członkowskim na podstawie dodatkowej formy ochrony 
zgodnie ze zobowiązaniami międzynarodow ymi, ustawodawstwem krajow ym lub praktyką państw 
członkowskich lub na podstawie ubiegania się o zezwolenie na pobyt na tej podstawie i oczekuje 
decyzji w odniesieniu do swojego statusu”. 
5 W art. 4 ust. 1 rzeczonej dyrekty w y w ymienione są osoby należące do rodziny członka rodziny 
rozdzielonej, którym państwa członkowskie zezwalają na wjazd i pobyt zgodnie z ową dyrekty wą. 
6 Artykuł 5 ust. 5 dyrekty w y 2003 /86 stanowi: 
„Rozpatrując wniosek, państwa członkowskie należycie uwzględniają interes nieletniego [małoletniego] 
dziecka”. 
ECLI:EU:C:2018 :877 2 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17  
K IB  
7 Artykuł 7 ust. 1 tej dyrekty w y ma następujące brzmienie: 
„W przypadku złożenia wniosku o łączenie rodziny dane państwo członkowskie możezażądać, aby 
osoba, która złożyła ten wniosek, dostarczyła dowodów, żeczłonek rodziny rozdzielonej posiada: 
a) zakwaterowanie uznawane za normalne dla porówny walnej rodziny w tym samym regionie oraz 
[które] spełnia ogólne standard y w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa obowiązujące w danym 
państwie członkowskim; 
b) ubezpieczenie chorobowe w odniesieniu do wszystkich rodzajów ryzyka, którym zw ykle obejmuje 
się jego współoby wateli w danym państwie członkowskim, dla siebie i członków rodziny; 
c) stabilne i regularne środki, które w ystarczają na utrzymanie tej osoby oraz członków jej rodziny, 
bez korzystania z systemu pomocy społecznej danego państwa członkowskiego […]”. 
8 W art. 10 i 11 rzeczonej dyrekty w y w ymienione są przepisy, które państwa członkowskie powinny 
stosować wobec uznanych przez nie uchodźców. 
9 Artykuł 12 tej samej dyrekty w y stanowi: 
„1. W drodze odstępstwa od art. 7 państwa członkowskie nie w ymagają od uchodźcy i/lub 
członka(-ów) jego rodziny dostarczenia, w odniesieniu do wniosków dotyczących tych członków 
rodziny określonych w art. 4 ust. 1, dowodu, że uchodźca spełnia w ymagania, określone w art. 7. 
[…] 
Państwa członkowskie mogą w ymagać od uchodźcy spełnienia warunków określonych w art. 7 ust. 1, 
jeżeli wniosek o łączenie rodziny nie zostanie przedłożony w terminie trzech miesięcy od przyznania 
statusu uchodźcy. 
2. W drodze odstępstwa od art. 8 państwa członkowskie nie w ymagają, aby uchodźca przeby wał na ich 
terytorium przez pewien okres przed połączeniem z członkami rodziny”. 
10 Artykuł 17 dyrekty w y 2003 /86 stanowi: 
„Państwa członkowskie należycie uwzględniają charakter i trwałość więzi rodzinnych danej osoby oraz 
czas pobytu tej osoby w państwie członkowskim oraz istnienie rodziny, a takżewięzi kulturow ych 
i społecznych z państwem pochodzenia, w przypadku gdy odrzucają wniosek, w ycofują lub odmawiają 
przedłużenia ważności dokumentu pobytowego bądź gdy podejmują decyzję o nakazaniu w ydalenia 
członka rodziny rozdzielonej lub członków jego rodziny”. 
Dyrektywa 2004 /83/WE 
11 Dyrekty wa Rady 2004 /83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji 
i statusu oby wateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które 
z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony 
(Dz.U. 2004 , L 304, s. 12 – w yd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 7, s. 96) w moty wie 25 przewiduje: 
„Konieczne jest wprowadzenie kryteriów, na podstawie których wnioskujący o międzynarodową 
ochronę będą uznawani jako kwalifikujący się do ochrony uzupełniającej. Kryteria takie powinny 
w ynikać zmiędzynarodow ych zobowiązań dotyczących instrumentów ochrony praw człowieka 
i praktyk istniejących w państwach członkowskich”. 
ECLI:EU:C:2018 :877 3 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17  
K IB  
Dyrektywa 2011 /95/UE 
12 Dyrekty wa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011 /95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm 
dotyczących kwalifikowania oby wateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów 
ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania 
ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz.U. 2011 , L 337, s. 9) w moty wie 34 
przewiduje: 
„Konieczne jest wprowadzenie wspólnych kryteriów, na podstawie których wnioskodawcy ubiegający 
się o ochronę międzynarodową będą uznawani za kwalifikujących się do otrzymania ochrony 
uzupełniającej. Kryteria takie powinny w ynikać ze zobowiązań międzynarodow ych określonych 
instrumentami ochrony praw człowieka i z praktyki obowiązującej w państwach członkowskich”. 
Prawo niderlandzkie 
13 Artykuł 29 ust. 1, 2 i 4 Vreemdelingenwet 2000 (ustaw y o cudzoziemcach z 2000 r.) stanowi: 
„1. Zezwolenie na pobyt na czas określony […]może zostać w ydane cudzoziemcowi, który: 
a) ma status uchodźcy lub 
b) dostatecznie w ykaże, że ma słuszne podstaw y, by sądzić, że w razie w ydalenia będzie narażony na 
rzeczy wiste ryzyko: 
1°. kary śmierci lub egzekucji; 
2°. tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania bądź kar tego rodzaju; albo 
3°. poważnego i zindy widualizowanego zagrożenia życia i integralności osobistej ludności cy wilnej, 
w ynikającego z przemocy nieselekty wnej, w sytuacjach międzynarodow ych lub wewnętrznych 
konfliktów zbrojnych. 
2. Zezwolenie na pobyt na czas określony, o którym mowa w art. 28, może zostać w ydane […] 
członkom rodziny w ymienionym poniżej, jeżeli w chwili przybycia danego cudzoziemca należeli do 
jego rodziny oraz przybyli do Niderlandów w tym samym co rzeczony cudzoziemiec czasie bądź 
dołączyli do niego w ciągu trzech miesięcy po uzyskaniu przez niego zezwolenia na pobyt na czas 
określony […]. 
[…] 
4. Zezwolenie na pobyt na czas określony […]może zostać również przyznane członkowi rodziny 
w rozumieniu ust. 2, który nie dołączył bezpośrednio do cudzoziemca, o którym mowa w ust. 1, 
wciągu trzech miesięcy od dnia w ydania mu zezwolenia na pobyt […], jeżeli w terminie tych trzech 
miesięcy zostanie złożony wniosek o w ydanie wizy na pobyt przekraczający trzy miesiące przez tego 
członka rodziny lub na jego rzecz”. 
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne 
14 F.G., oby watel państwa trzeciego, od dnia 23 września 2014 r. jest w Niderlandach beneficjentem 
statusu ochrony uzupełniającej. 
15 W dniu 22 stycznia 2015 r. złożył on wniosek o w ydanie wizy z tytułu łączenia rodzin na rzecz K i B, to 
jest, odpowiednio, jego małżonki i małoletniej córki. 
ECLI:EU:C:2018 :877 4 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17  
K IB  
16 W dniu 20 kwietnia 2015 r. sekretarz stanu odrzucił ten wniosek z tego powodu, że został on złożony 
po upły wie trzech miesięcy od uzyskania przez F.G. dokumentu pobytowego w Niderlandach, 
a opóźnienie nie miało usprawiedliwionego charakteru. 
17 W następstwie wniesionego przez K i B zażalenia sekretarz stanu decyzją z dnia 8 listopada 2015 r. 
utrzymał w mocy pierwotną decyzję. 
18 Na decyzję tę K i B wniosły skargę do rechtbank Den Haag, zittingsplaats Amsterdam (sądu w Hadze 
z siedzibą w Amsterdamie, Niderlandy). W w yroku z dnia 24 czerwca 2016 r. sąd ten oddalił ową 
skargę. 
19 KiBwniosły odwołanie od tego orzeczenia do sądu odsyłającego. 
20 Sąd ten uważa, że zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. c) dyrekty w y 2003 /86 sytuacja rozpatry wana 
w postępowaniu głównym nie wchodzi w zakres zastosowania tej dyrekty w y, ponieważ członek 
rodziny rozdzielonej jest beneficjentem statusu ochrony uzupełniającej. 
21 Przepisy rzeczonej dyrekty w y stosują się jednak jego zdaniem w sposób bezpośredni i bezwarunkow y 
do beneficjentów statusu ochrony uzupełniającej, ponieważ ustawodawca niderlandzki zdecydował 
o stosowaniu względem nich tych przepisów w celu zapewnienia im statusu identycznego z tym, który 
jest gwarantowany uchodźcom. 
22 Oile sąd odsyłający uważa w związku z tym, że w ykładnia art. 12 ust. 1 dyrekty w y 2003 /86 ma 
decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, o tyle zastanawia się on 
jednak – w świetle w yroku z dnia 18 października 2012 r., Nolan (C-583/10, EU:C:2012 :638) – czy 
Trybunał jest właściw y do udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne o w ykładnię tego artykułu 
w sytuacji takiej jak ta w postępowaniu głównym. 
23 Na w ypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej sąd odsyłający zastanawia się nad zgodnością z tym 
przepisem przewidzianych w ustawodawstwie niderlandzkim zasad składania wniosku w ramach 
łączenia rodzin. 
24 W tych okolicznościach Raad van State (rada stanu, Niderlandy) postanowiła zawiesić postępowanie 
i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: 
„1) Czy przy uwzględnieniu art. 3 ust. 2 lit. c) dyrekty w y [2003 /86] oraz w yroku z dnia 18 października 
2012 r., Nolan (C-583/10, EU:C:2012 :638), Trybunał jest właściw y do udzielenia odpowiedzi na 
pytania prejudycjalne sądu niderlandzkiego dotyczące w ykładni przepisów tej dyrekty w y w sprawie, 
która dotyczy prawa pobytu członka rodziny beneficjenta ochrony uzupełniającej, jeżeli w prawie 
niderlandzkim przyjęto zastosowanie rzeczonej dyrekty w y w sposób bezpośredni i bezwarunkow y 
do beneficjentów ochrony uzupełniającej? 
2) Czy system dyrekty w y [2003 /86] stoi na przeszkodzie przepisowi krajowemu takiemu jak przepis 
rozpatry wany w postępowaniu głównym, zgodnie z którym wniosek o uwzględnienie dla celów 
łączenia rodziny na podstawie bardziej korzystnych przepisów rozdziału V tej dyrekty w y może 
zostać odrzucony z samego tego względu, że nie został złożony w terminie w ymienionym w art. 12 
ust. 1 akapit trzeci tej dyrekty w y? 
Czy dla udzielenia odpowiedzi na to pytanie jest istotne, że w razie przekroczenia w yżej 
w ymienionego terminu może zostać złożony – niezależnie od tego, czy następuje to po 
odrzuceniu, czy nie – wniosek o łączenie rodziny, w odniesieniu do którego badane jest 
spełnienie warunków określonych w art. 7 dyrekty w y [2003 /86] oraz są uwzględniane interesy 
i okoliczności w ymienione w art. 5 ust. 5 i w art. 17 tej dyrekty w y?”. 
ECLI:EU:C:2018 :877 5 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17  
K IB  
W pr zedmiocie pytań prejudycjalnyc h 
W przedmiocie pytania pierwszego 
25 Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy na podstawie 
art. 267 TFUE Trybunał jest właściw y do dokonania w ykładni art. 12 ust. 1 dyrekty w y 2003 /86 
w sytuacji takiej jak w sprawie w postępowaniu głównym, w której sąd ten powinien w ydać orzeczenie 
w przedmiocie prawa beneficjenta statusu ochrony uzupełniającej do łączenia rodziny, jeżeli przepis ten 
znalazł zastosowanie do takiej sytuacji, w sposób bezpośredni i bezwarunkow y, poprzez prawo krajowe. 
26 W art. 3 ust. 2 lit. c) dyrekty w y 2003 /86 uściślono między innymi, że dyrekty wa ta nie stosuje się,jeżeli 
członek rodziny rozdzielonej jest uprawniony do pobytu w państwie członkowskim na podstawie 
dodatkowej formy ochrony zgodnie ze zobowiązaniami międzynarodow ymi, z ustawodawstwem 
krajow ym lub praktyką państw członkowskich. 
27 Z pewnością z samego brzmienia tego przepisu w ynika, że dotyczy on dodatkow ych form ochrony 
udzielonej na zasadach międzynarodow ych lub krajow ych i nie odnosi się bezpośrednio do statusu 
ochrony uzupełniającej przewidzianego w prawie Unii. 
28 Nie można stąd jednak w yprowadzić wniosku, że dyrekty wa 2003 /86 ma zastosowanie w sytuacji takiej 
jak ta w sprawie w postępowaniu głównym, w której członek rodziny rozdzielonej jest beneficjentem 
tego statusu. 
29 Należy bowiem przypomnieć, po pierwsze, że status ochrony uzupełniającej przewidziany prawem Unii 
został wprowadzony dyrekty wą 2004 /83, przyjętą później niż dyrekty wa 2003 /86. Nie można zatem 
uznać, że brak odniesienia w tej dyrekty wie do tego statusu ma decydujące znaczenie. 
30 Po drugie, należy wskazać, że ze zmienionego wniosku dotyczącego dyrekty w y Rady w sprawie prawa 
do łączenia rodzin [COM(2000 ) 624 wersja ostateczna], przedstawionego przez Radę w dniu 
10 października 2000 r. (Dz.U. 2001 , C 62 E, s. 99), w ynika, żew yłączenie zawarte w art. 3 ust. 2 lit. c) 
dyrekty w y 2003 /86 zostało w nim zamieszczone właśnie w perspekty wie przyszłego ustanowienia 
statusu ochrony uzupełniającej wspólnego dla państw członkowskich, w związku z którym to 
ustanowieniem Komisja zamierzała wprowadzić przepisy dotyczące łączenia rodzin dostosowane do 
oby wateli państw trzecich będących beneficjentami takiego statusu, co wskazuje, żew yłączenie to 
zostało przewidziane właśnie w celu w yłączenia oby wateli tych państw trzecich z zakresu zastosowania 
rzeczonej dyrekty w y. 
31 Po trzecie, zarówno z moty wu 25 dyrekty w y 2004 /83, jak i z moty wu 34 dyrekty w y 2011 /95 w ynika, że 
kryteria, jakie powinny spełniać osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową, by uzyskać ochronę 
uzupełniającą, powinny w ynikać ze zobowiązań międzynarodow ych i z praktyki obowiązującej 
wpaństwach członkowskich. 
32 Skoro wspólne kryteria udzielania ochrony uzupełniającej były zatem inspirowane systemami 
istniejącymi w państwach członkowskich, których harmonizację kryteria te mają na celu, w stosownym 
przypadku poprzez ich zastąpienie, to dokonanie w ykładni art. 3 ust. 2 lit. c) dyrekty w y 2003 /86 w ten 
sposób, że nie obejmuje on beneficjentów statusu ochrony uzupełniającej przewidzianego prawem Unii, 
pozbawiłoby ten przepis w znacznej mierze jego skuteczności (effet utile). 
33 Z pow yższego w ynika, że w ykładni dyrekty w y 2003 /86 należy dokony wać w ten sposób, że nie ma ona 
zastosowania do oby wateli państw trzecich będących członkami rodziny beneficjenta statusu ochrony 
uzupełniającej, takich jak skarżący w postępowaniu głównym. 
ECLI:EU:C:2018 :877 6 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17  
K IB  
34 Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału w ynika jednak, że jest on właściw y do orzekania w przedmiocie 
wniosków o w ydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczących przepisów prawa Unii 
w sytuacjach, w których – nawet jeżeli stan faktyczny spraw y w postępowaniu głównym nie mieścił się 
bezpośrednio w zakresie stosowania tego prawa – przepisy tego prawa znalazły zastosowanie do spraw y 
za pośrednictwem prawa krajowego ze względu na zawarte w prawie krajow ym odesłanie do ich treści 
(zob. podobnie w yroki: z dnia 21 grudnia 2011 r., Cicala, C-482/10, EU:C:2011 :868, pkt 17; z dnia 
18 października 2012 r., Nolan, C-583/10, EU:C:2012 :638, pkt 45; a także z dnia 15 listopada 2016 r., 
Ullens de Schooten, C-268/15, EU:C:2016 :874, pkt 53). 
35 W takich sytuacjach istnieje bowiem określony interes Unii Europejskiej w tym, by celem uniknięcia 
przyszłych rozbieżności w w ykładni przepisy przejęte z prawa Unii były interpretowane w sposób 
jednolity (zob. podobnie w yroki: z dnia 18 października 2012 r., Nolan, C-583/10, EU:C:2012 :638, 
pkt 46; z dnia 22 marca 2018 r., Jacob i Lassus, C-327/16 i C-421/16, EU:C:2018 :210, pkt 34). 
36 Tak więc w ykładnia przepisów prawa Unii dokonana przez Trybunał w sytuacjach nieobjętych 
zakresem stosowania tego prawa jest uzasadniona, gdy przepisy te znalazły zastosowanie do takich 
sytuacji poprzez prawo krajowe w sposób bezpośredni i bezwarunkow y w celu zapewnienia 
identycznego traktowania tych sytuacji i sytuacji objętych zakresem stosowania rzeczonych przepisów 
(zob. podobnie w yroki: z dnia 21 grudnia 2011 r., Cicala, C-482/10, EU:C:2011 :868, pkt 19; z dnia 
18 października 2012 r., Nolan, C-583/10, EU:C:2012 :638, pkt 47; a także z dnia 7 listopada 2013 r., 
Romeo, C-313/12, EU:C:2013 :718, pkt 33). 
37 W rozpatry wanej sprawie sąd odsyłający, który jako jedyny jest właściw y do dokonania w ykładni prawa 
krajowego w ramach systemu współpracy sądowej ustanowionego w art. 267 TFUE (zob. podobnie 
w yroki: z dnia 17 lipca 1997 r., Leur-Bloem, C-28/95, EU:C:1997 :369, pkt 33; z dnia 14 czerwca 
2017 r., Online Games i in., C-685/15, EU:C:2017 :452, pkt 45), wskazał, że ustawodawca niderlandzki 
zdecydował o zapewnieniu beneficjentom statusu ochrony uzupełniającej traktowania bardziej 
korzystnego niż to, które przewidziane jest w dyrekty wie 2003 /86, poprzez stosowanie wobec nich 
zawartych w tej dyrekty wie przepisów dotyczących uchodźców. Sąd ten w y w iódł stąd, że na mocy 
prawa niderlandzkiego ma on obowiązek zastosowania art. 12 ust. 1 rzeczonej dyrekty w y w sprawie 
w postępowaniu głównym. 
38 W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że – jak podnosi również rząd niderlandzki – przepis ten, 
poprzez prawo niderlandzkie, znalazł zastosowanie do sytuacji takiej jak ta w sprawie w postępowaniu 
głównym w sposób bezpośredni i bezwarunkow y, a zatem istnieje określony interes Unii w w ydaniu 
przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie pytania prejudycjalnego. 
39 Wniosku takiego nie może podważyć okoliczność, że art. 3 ust. 2 lit. c) dyrekty w y 2003 /86 w yraźnie 
w yłącza sytuacje takie jak ta w sprawie w postępowaniu głównym z zakresu zastosowania tej 
dyrekty w y. 
40 Zpkt36–43 dzisiejszego w yroku C i A (C-257/17) w ynika bowiem, że taka okoliczność nie może 
podważyć właściwości Trybunału do rozstrzygnięcia wniosku o w ydanie orzeczenia w trybie 
prejudycjalnym w ramach zakreślonych utrwalonym orzecznictwem Trybunału przypomnianym 
w pkt 34–36 niniejszego w yroku. 
41 W świetle pow yższych rozważań na pytanie pierwsze należy udzielić następującej odpowiedzi: na 
podstawie art. 267 TFUE Trybunał jest właściw y do dokonania w ykładni art. 12 ust. 1 dyrekty w y 
2003 /86 w sytuacji takiej jak ta w sprawie w postępowaniu głównym, w której sąd odsyłający powinien 
w ydać orzeczenie w przedmiocie prawa beneficjenta statusu ochrony uzupełniającej do łączenia 
rodziny, jeżeli przepis ten znalazł zastosowanie do takiej sytuacji, w sposób bezpośredni 
i bezwarunkow y, poprzez prawo krajowe. 
ECLI:EU:C:2018 :877 7 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17  
K IB  
W przedmiocie pytania drugiego 
42 Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 12 ust. 1 dyrekty w y 
2003 /86 stoi na przeszkodzie istnieniu uregulowania krajowego, które pozwala odrzucić wniosek 
w sprawie łączenia rodziny złożony na rzecz członka rodziny uchodźcy na podstawie bardziej 
korzystnych przepisów mających zastosowanie do uchodźców, zawartych w rozdziale V tej dyrekty w y, 
z tego powodu, że wniosek ten został złożony po upły wie trzech miesięcy od uzyskania przez członka 
rodziny rozdzielonej statusu uchodźcy, a jednocześnie oferuje możliwość złożenia nowego wniosku 
w ramach innego systemu. 
43 Artykuł 12 ust. 1 akapit pierwszy dyrekty w y 2003 /86 przewiduje, że w drodze odstępstwa od art. 7 tej 
dyrekty w y państwa członkowskie nie w ymagają od uchodźcy lub członków jego rodziny dostarczenia, 
w odniesieniu do wniosków dotyczących członków rodziny, o których mowa w art. 4 ust. 1 rzeczonej 
dyrekty w y, dowodu, żeczłonek rodziny rozdzielonej spełnia w ymagania określone w art. 7 tej samej 
dyrekty w y. 
44 Jednakże o ile – jak wskazuje moty w 8 dyrekty w y 2003 /86 – dyrekty wa ta przewiduje w przypadku 
uchodźców bardziej korzystne warunki w ykony wania prawa do łączenia rodziny, do których należy 
system wprowadzony w art. 12 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrekty w y, o tyle państwa członkowskie są 
jednak uprawnione do tego, by uzależnić korzystanie z tego systemu od spełnienia warunku 
polegającego na złożeniu wniosku w określonym terminie. 
45 I tak, w art. 12 ust. 1 akapit trzeci rzeczonej dyrekty w y uściślono, że państwa członkowskie mogą 
w ymagać od uchodźcy spełnienia warunków określonych w art. 7 ust. 1 tej samej dyrekty w y, jeżeli 
wniosek o łączenie rodziny nie zostanie przedłożony w terminie trzech miesięcy od przyznania statusu 
uchodźcy. 
46 Z art. 12 ust. 1 akapit trzeci dyrekty w y 2003 /86 w ynika, że prawodawca Unii upoważnił państwa 
członkowskie do stosowania, w odniesieniu do warunków przewidzianych w art. 7 ust. 1 dyrekty w y 
2003 /86, systemu prawa powszechnego w miejsce zw ykle stosowanego względem uchodźców systemu 
uprzy wilejowania, jeżeli wniosek o łączenie rodziny został złożony po upły wie określonego czasu po 
uzyskaniu statusu uchodźcy. 
47 Państwa członkowskie mogą zatem, jeżeli uznają to za celowe, zdecydować, że wnioski o łączenie 
rodziny złożone przez uchodźców, jeżeli zostały one złożone po upły wie terminu określonego 
w art. 12 ust. 1 akapit trzeci tej dyrekty w y, będą rozpatry wane nie w systemie uprzy wilejowania 
przewidzianym w art. 12 ust. 1 dyrekty w y 2003 /86, lecz na zasadach prawa powszechnego 
stosowanych do wniosków o łączenie rodziny. 
48 Artykuł 12 ust. 1 akapit trzeci dyrekty w y 2003 /86 nie możebyć interpretowany w ten sposób, że 
nakazuje on państwom członkowskim przyjąć, że przekroczenie bez ważnego powodu terminu do 
złożenia wniosku o łączenie rodziny składanego w systemie uprzy wilejowania, przewidzianego 
w art. 12 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrekty w y, stanowi tylko jeden z elementów, który należy wziąć 
pod uwagę obok innych przy całościowej ocenie zasadności tego wniosku i dla którego inne elementy 
mogą stanowić przeciw wagę. 
49 Po pierwsze, przyjęcie takiej w ykładni, która nie znajduje poparcia w brzmieniu art. 12 rzeczonej 
dyrekty w y, pozbawiłoby bowiem skuteczności i jasności regułę rozgraniczania odnośnych zakresów 
zastosowania systemów mających zastosowanie do wniosków o łączenie rodzin składanych przez 
uchodźców, do których wprowadzania państwa członkowskie są upoważnione na podstawie terminu 
określonego w art. 12 ust. 1 akapit trzeci tej samej dyrekty w y. 
ECLI:EU:C:2018 :877 8 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17  
K IB  
50 Po drugie, przekroczenie terminu do złożenia wniosku o łączenie rodziny, o którym mowa w art. 12 
ust. 1 akapit trzeci dyrekty w y 2003 /86, nie ma bezpośredniego wpły wu na zezwolenie na wjazd lub 
pobyt osób należących do rodziny członka rodziny rozdzielonej, lecz pozwala jedynie na ustalenie ram, 
w jakich wniosek ten powinien być badany. Ponieważ ocena zasadności takiego wniosku może 
w praktyce zostać przeprowadzona dopiero po ustaleniu systemu mającego do niego zastosowanie, 
stwierdzenie przekroczenia terminu nie możebyć równoważone względami dotyczącymi zasadności 
tego wniosku. 
51 Artykuł 5 ust. 5 i art. 17 dyrekty w y 2003 /86 nie mogą uzasadniać odmiennego rozwiązania. 
52 Decyzja państwa członkowskiego w ymagająca spełnienia warunków przewidzianych w art. 7 ust. 1 tej 
dyrekty w y nie stanowi bowiem przeszkody dla zbadania w dalszej kolejności zasadności 
wnioskowanego łączenia rodziny, z należytym uwzględnieniem – zgodnie z art. 5 ust. 5 i art. 17 
rzeczonej dyrekty w y – dobra małoletniego dziecka, charakteru i trwałości więzi rodzinnych danej 
osoby oraz czasu jej pobytu w państwie członkowskim, jak również istnienia więzi rodzinnych, 
kulturow ych i społecznych z jej państwem pochodzenia. 
53 W tym kontekście zainteresowane państwo członkowskie będzie w stanie uczynić zadość w ymogowi 
indy widualizacji badania wniosku o łączenie rodziny w ynikającemu z art. 17 dyrekty w y 2003 /86 (zob. 
podobnie w yrok z dnia 9 lipca 2015 r., K i A, C-153/14, EU:C:2015 :453, pkt 60), który to w ymóg 
nakazuje między innymi uwzględnienie specyfiki wiążącej się z posiadanym przez członka rodziny 
rozdzielonej statusem uchodźcy. I tak, jak przypomniano w moty wie 8 tej dyrekty w y, sytuacja 
uchodźców w ymaga szczególnej uwagi, ponieważ nie mają oni możliwości prowadzenia normalnego 
życia rodzinnego w państwie pochodzenia, mogli być rozłączeni z rodziną przez długi okres przed 
uzyskaniem statusu uchodźcy, a spełnienie przez nich warunków materialnych w ymaganych w art. 7 
ust. 1 rzeczonej dyrekty w y możebyć znacznie trudniejsze niż w przypadku innych oby wateli państw 
trzecich. 
54 Z pow yższych rozważań w ynika, że przedstawiona w pkt 48 niniejszego w yroku w ykładnia art. 12 ust. 1 
akapit trzeci dyrekty w y 2003 /86 nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu – przed w ydaniem końcowej 
decyzji w sprawie wnioskowanego łączenia rodziny – ogółu okoliczności wskazanych w art. 5 ust. 5 
i w art. 17 tej dyrekty w y. 
55 Mimo to należy zauważyć, że o ile prawodawca Unii upoważnił państwa członkowskie do w ymagania 
spełnienia warunków wskazanych w art. 7 ust. 1 tej dyrekty w y w w ypadku, o którym mowa w jej 
art. 12 ust. 1 akapit trzeci, o tyle nie określił on jednak, w jaki sposób należy – w aspekcie 
proceduralnym – traktować wniosek złożony po terminie w ramach systemu uprzy wilejowania 
przewidzianego w art. 12 ust. 1 akapit pierwszy rzeczonej dyrekty w y. 
56 W tych okolicznościach, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, w braku norm 
ustanowionych w tej dziedzinie prawem Unii, unormowanie tych szczegółow ych zasad należy, na 
mocy zasady autonomii proceduralnej, do wewnętrznego porządku prawnego danego państwa 
członkowskiego, pod warunkiem jednak, że zasady te nie będą mniej korzystne od zasad regulujących 
podobne sytuacje o charakterze wewnętrznym (zasada równoważności) i nie uniemożliwią one 
w praktyce ani nadmiernie nie utrudnią w ykony wania uprawnień, które przyznaje porządek prawny 
Unii (zasada skuteczności) (zob. podobnie w yrok z dnia 22 lutego 2018 r., INEOS Köln, C-572/16, 
EU:C:2018 :100, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo). 
57 Jeśli chodzi o zasadę równoważności, z akt spraw y przedłożonych Trybunałowi nie w ynika i w żaden 
sposób nie zostało podniesione w toku niniejszego postępowania, że podobne sytuacje o charakterze 
wewnętrznym są w prawie niderlandzkim traktowane odmiennie. 
ECLI:EU:C:2018 :877 9 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17  
K IB  
58 Jeżeli chodzi o zasadę skuteczności, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem 
Trybunałukażdy przypadek, w którym powstaje pytanie, czy krajow y przepis proceduralny czyni 
niemożliw ym lub nadmiernie utrudnionym stosowanie prawa Unii, należy rozpatry wać 
z uwzględnieniem miejsca danego przepisu w całości procedury, jej przebiegu i jej cech szczególnych 
przed różnymi organami krajow ymi (zob. podobnie w yrok z dnia 22 lutego 2018 r., INEOS Köln, 
C-572/16, EU:C:2018 :100, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo). 
59 W niniejszej sprawie należy zauważyć, że uregulowanie krajowe, które pozwala na odrzucenie wniosku 
w sprawie łączenia rodziny złożonego na rzecz członka rodziny uchodźcy na podstawie bardziej 
korzystnych przepisów, zawartych w rozdziale V dyrekty w y 2003 /86, z tego powodu, że wniosek ten 
został złożony po upły wie trzech miesięcy od uzyskania przez członka rodziny rozdzielonej statusu 
uchodźcy, a jednocześnie oferuje możliwość złożenia nowego wniosku w ramach innego systemu, samo 
w sobie nie jest w stanie uniemożliwić w praktyce lub nadmiernie utrudnić w ykony wania prawa do 
łączenia rodzin, przyznanego dyrekty wą 2003 /86. 
60 Odrzucenie wniosku w sprawie łączenia rodziny złożonego w ramach systemu krajowego wdrożonego 
w celu nadania skuteczności art. 12 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrekty w y nie oznacza bowiem, że 
prawo do łączenia rodziny nie będzie mogłobyć zagwarantowane, ponieważłączenie to może zostać 
dozwolone w ramach innego systemu, po złożeniu w tym celu nowego wniosku. 
61 Oileopóźnienie i obciążenia administracyjne związane ze złożeniem nowego wniosku mogą stanowić 
pewną niedogodność dla zainteresowanej osoby, o tyle nie jest to niedogodność o takim nasileniu, by 
z założenia można ją było uznać za uniemożliwiającą w praktyce tej osobie skuteczne powołanie się na 
prawo do łączenia rodziny. 
62 Inaczej byłoby jednak w sytuacji, gdyby, przede wszystkim, odrzucenie pierwszego wniosku w sprawie 
łączenia rodziny mogło mieć miejsce w sytuacjach, w których złożenie tego wniosku po terminie 
mogłobyć obiekty wnie usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami. 
63 Następnie, skoro uregulowanie krajowe zobowiązuje uchodźców do powołania się na ich prawa 
w krótkim czasie po uzyskaniu statusu uchodźcy, w chwili gdy ich znajomość języka i procedur 
przyjmującego państwa członkowskiego możebyć jeszcze dość słaba, zainteresowane osoby 
bezwzględnie powinny zostać dokładnie poinformowane o konsekwencjach decyzji o odrzuceniu ich 
pierwszego wniosku oraz o środkach, które powinny przedsięwziąć w celu skutecznego powołania się 
na swoje prawo do łączenia rodziny. 
64 Wreszcie, należy przypomnieć, że art. 12 ust. 1 akapit trzeci dyrekty w y 2003 /86 pozwala państwom 
członkowskim jedynie na odstępstwo od art. 12 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrekty w y poprzez 
w ymaganie od uchodźcy spełnienia warunków określonych w art. 7 ust. 1 rzeczonej dyrekty w y. 
65 W z wiązku z tym wobec uchodźcy, który złożył wniosek w sprawie łączenia rodziny po upły wie trzech 
miesięcy od uzyskania statusu uchodźcy, należy jednak stosować bardziej korzystne warunki 
w ykony wania prawa do łączenia rodziny, mające zastosowanie względem uchodźców, zawarte 
w art. 10 i 11 lub w art. 12 ust. 2 tej samej dyrekty w y. 
66 W świetle pow yższych rozważań na pytanie drugie należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 12 
ust. 1 dyrekty w y 2003 /86 nie stoi na przeszkodzie istnieniu uregulowania krajowego, które pozwala 
odrzucić wniosek w sprawie łączenia rodziny złożony na rzecz członka rodziny uchodźcy na podstawie 
bardziej korzystnych przepisów mających zastosowanie do uchodźców, zawartych w rozdziale V tej 
ECLI:EU:C:2018 :877 10 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17  
K IB  
dyrekty w y, z tego powodu, że wniosek ten został złożony po upły wie trzech miesięcy od uzyskania 
przez członka rodziny rozdzielonej statusu uchodźcy, a jednocześnie oferuje możliwość złożenia 
nowego wniosku w ramach innego systemu, o ile uregulowanie to: 
– przewiduje, że taki powód odrzucenia nie możebyć zastosowany w sytuacjach, w których złożenie 
pierwszego wniosku po terminie możebyć obiekty wnie usprawiedliwione szczególnymi 
okolicznościami; 
– przewiduje, że zainteresowane osoby zostaną dokładnie poinformowane o konsekwencjach decyzji 
o odrzuceniu ich pierwszego wniosku oraz o środkach, jakie powinny one przedsięwziąć w celu 
skutecznego powołania się na swoje prawo do łączenia rodziny, oraz 
– gwarantuje, żeczłonkowie rodziny rozdzielonej uznani za uchodźców nadal będą mogli w ykony wać 
prawo do łączenia rodziny na bardziej korzystnych warunkach, mających zastosowanie względem 
uchodźców, zawartych w art. 10 i 11 lub w art. 12 ust. 2 tej samej dyrekty w y. 
W pr zedmiocie kosztów 
67 Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy 
bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie 
o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron 
w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi. 
Z pow yższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje: 
1) Na podstawie art. 2 6 7 T FUE T rybunał jest właściwy do dokonania wykładni art. 1 2 ust. 1 
dyrektywy Rady 2 0 0 3 / 8 6 / WE z dnia 2 2 wr ześnia 2 0 0 3 r. w sprawie prawa do łąc zenia rodzin 
w sytuacji takiej jak ta w sprawie w postępowaniu głównym, w której sąd odsyłający 
powinien wydać or zec zenie w pr zedmiocie prawa beneficjenta statusu oc h rony uzupełniającej 
do łąc zenia rodziny, jeżeli pr zepis ten znalazł zastosowanie do takiej sytuacji, w sposób 
bezpośredni i bezwarunkowy, popr zez prawo krajowe. 
2) Artykuł 1 2 ust. 1 dyrektywy 2 0 0 3 / 8 6 nie stoi na pr zeszkodzie istnieniu uregulowania 
krajowego, które pozwala odr zucić wniosek w sprawie łąc zenia rodziny złożony na r zec z 
c złonka rodziny uc hodźcy na podstawie bardziej kor zystnyc h pr zepisów mającyc h 
zastosowanie do uc hodźców, zawartyc h w rozdziale V tej dyrektywy, z tego powodu, że 
wniosek ten został złożony po upływie tr zec h miesięcy od uzyskania pr zez c złonka rodziny 
rozdzielonej statusu uc hodźcy, a jednoc ześnie oferuje możliwość złożenia nowego wniosku 
w ramac h innego systemu, o ile uregulowanie to: 
– pr zewiduje, że taki powód odr zucenia nie możebyć zastosowany w sytuacjac h, w któryc h 
złożenie pierwszego wniosku po terminie możebyć obiektywnie usprawiedliwione 
sz c zególnymi okolic znościami; 
– pr zewiduje, że zainteresowane osoby zostaną dokładnie poinformowane o konsekwencjac h 
decyzji o odr zuceniu ic h pierwszego wniosku oraz o środkac h, jakie powinny one 
pr zedsięwziąć w celu skutec znego powołania się na swoje prawo do łąc zenia rodziny, oraz 
– gwarantuje, żec złonkowie rodziny rozdzielonej uznani za uc hodźców nadal będą mogli 
wykonywać prawo do łąc zenia rodziny na bardziej kor zystnyc h warunkac h, mającyc h 
zastosowanie względem uc hodźców, zawartyc h w art. 1 0 i 1 1 lub w art. 1 2 ust. 2 tej samej 
dyrektywy. 
ECLI:EU:C:2018 :877 11 
WYROK Z DNIA 7.11.2018 R. – SPRAWA C-380/17  
K IB  
Podpisy 
ECLI:EU:C:2018 :877 12