Mededeling overeenkomstig artikel 19, lid 3, van hoofdstuk II van Protocol 4 van de Overeenkomst tussen de EVA-Staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie inzake zaak COM 0100 - Stockholm Energi (94/C 292/09)

A. Het verzoek en de aanmelding

1. Op 2 augustus 1994 ontving de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA een verzoek op grond van artikel 2 en een aanmelding op grond van artikel 4 van hoofdstuk II van Protocol 4 van de Overeenkomst tussen de EVA-Staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie (TAH-overeenkomst) ten aanzien van samenwerkingsovereenkomsten in de energiesector van Stockholms kommun, Stockholms Stadshus AB en Stockholm Energi AB.

2. Deze overeenkomsten zijn op 18 juli 1994 overeenkomstig het nationale mededingingsrecht ook gemeld aan de Zweedse mededingingsautoriteit.

B. De partijen

3. Stockholm Energi is voor 91 % eigendom van Stockholms Stadshus, dat eigendom is van Stockholms kommun. De overige aandelen zijn rechtstreeks eigendom van Stockholms kommun. De totale omzet van Stockholm Energi bedroeg in 1993 ongeveer 6 miljard SEK en werd bijna geheel in Zweden gerealiseerd uit activiteiten op energiegebied. De omzet van Stockholms Stadshus bedroeg in dezelfde periode, met inbegrip van de omzet van Stockholm Energi, ongeveer 15,4 miljard SEK, waarvan het grootste gedeelte werd gerealiseerd in de regio Stockholm, uit activiteiten die verband houden met huisvesting en openbare voorzieningen. De totale omzet van Stockholms kommun bedroeg in 1993 circa 28 miljard SEK, met inbegrip van niet-commerciële activiteiten zoals belastingen en overheidsfinanciering.

4. Scarcroft is een onlangs opgerichte dochtermaatschappij van Yorkshire. De Yorkshire-groep is voornamelijk actief op de Britse elektriciteitsmarkt in de regio's Yorkshire en Humberside. De Yorkshire-groep behaalde in 1993/1994 een omzet van 1 307,9 miljoen pond sterling. Yorkshire, dat voorheen eigendom was van de overheid, werd geprivatiseerd in de periode van deregulering van de Britse elektriciteitsmarkt.

C. De overeenkomsten

5. Er is een aandeelhoudersovereenkomst tussen Stockholms Stadshus AB, Yorkshire Electricity Group Plc (Yorkshire) en Scarcroft Holdings Ltd (Scarcroft), waarin de relatie tussen Stockholms Stadshus en Scarcroft wordt geregeld, nadat circa 17 % van de aandelen van Stockholm Energi is verworven door Scarcroft. In de overeenkomst is het verbod opgenomen voor Yorkshire, en voor bedrijven waarin Yorkshire een meerderheidsbelang heeft, een strategische alliantie aan te gaan met enig bedrijf dat op de Zweedse markt voor elektriciteit, gas, of afstandsverwarming of -koeling concurreert met Stockholm Energi of waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat het dat zal doen. Omgekeerd geldt voor Stockholm Stadshus en bedrijven waarin het een meerderheidsbelang heeft het verbod om in het Verenigd Koninkrijk een strategische alliantie te vormen die is gericht tegen, of op een andere manier concurreert met, de belangen van Yorkshire op het gebied van de energieproduktie, -distributie en -voorziening. Daarnaast worden verschillende voorwaarden gesteld ten einde de belangen van Yorkshire in Stockholm Energi te beschermen.

6. Bovendien is er een overeenkomst inzake de inschrijving op aandelen tussen Stockholms kommun (gemeente Stockholm), Stockholms Stadshus, Yorkshire en Scarcroft, waarin de overname van 17 % van de aandelen van Stockholm Energi door Scarcroft wordt geregeld.

7. De overeenkomsten zijn op 8 juni 1994 ondertekend. De aandeelhoudersovereenkomst is geldig tot 31 december 2005 en wordt automatisch per periode van vijf jaar verlengd tenzij een van de partijen de overeenkomst schriftelijk opzegt met inachtneming van een termijn van 24 maanden. Voor beide overeenkomsten geldt dat goedkeuring en/of vergunning nodig is van de bevoegde autoriteiten of organen, zoals bijvoorbeeld de Zweedse mededingingsautoriteit, en dat Stockholms kommun vóór 15 december 1994 bepaalde verplichtingen moet nakomen.

8. De samenwerking lijkt voornamelijk bedoeld te zijn om de concurrentiepositie van Stockholm Energi en Yorkshire op hun respectieve thuismarkten te versterken door middel van de uitwisseling van marktkennis en technologische know-how tussen de partijen. Bovendien zal de verkoop van aandelen aan Yorkshire de financiële positie van Stockholm Energi versterken.

D. De markt

9. De gemaakte afspraken hebben voornamelijk gevolgen voor de produktmarkt(en) in de elektriciteitssector. De betrokken geografische markten zijn in de eerste plaats Zweden en het Verenigd Koninkrijk, met name Engeland en Wales. Vanwege de verschillen in structuur en regelgeving kunnen Schotland en Noord-Ierland buiten beschouwing worden gelaten bij het beoordelen van de gevolgen voor de Britse elektriciteitsmarkt. Als gevolg van nationale voorschriften is er geen directe concurrentie tussen nationale bedrijven van verschillende landen.

10. De Zweedse elektriciteitswet (1902:71) kent regionale concessies toe aan elektriciteitsproducenten en -distributeurs, hetgeen in de praktijk neerkomt op het toestaan van regionale monopolies. Bovendien zijn de prijzen in hoge mate gereguleerd. Het Zweedse parlement heeft echter onlangs een voorstel van de regering goedgekeurd tot deregulering van de elektriciteitsmarkt, waardoor concurrentie op de binnenlandse markt mogelijk wordt gemaakt. Dit voorstel wordt op 1 januari 1995 van kracht.

11. De totale omzet van elektriciteit bedroeg in Zweden in 1993 ongeveer 140 terawattuur. Zweden telt ten minste 8 belangrijke elektriciteitsproducenten. De grootste twee daarvan, Vattenfall en Sydkraft, zorgen respectievelijk voor ongeveer 50 % en 20 % van de totale omzet, terwijl Stockholm Energi minder dan 10 % voor zijn rekening neemt.

12. In het Verenigd Koninkrijk werkt de nationale elektriciteitswetgeving als een belemmering voor toegang tot de markt. De deregulering van de Britse elektriciteitsmarkt heeft echter een aanzienlijke mate van concurrentie tussen binnenlandse exploitanten mogelijk gemaakt.

13. De totale omzet in Engeland en Wales bedroeg in 1993 ongeveer 270 terawattuur. De drie belangrijkste elektriciteitsproducenten van Engeland en Wales, National Power, Power Generation en Nuclear Electric, hebben gezamenlijk en aandeel van ongeveer 85 % in de totale produktie, terwijl dat van Yorkshire slechts 1 % of minder bedraagt. Naast de grootste drie producenten zijn ongeveer 12 regionale bedrijven actief op het gebied van de distributie en verkoop van elektriciteit. Yorkshire is één van deze regionale bedrijven en heeft een marktaandeel van minder dan 10 %.

E. De intenties van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA

14. Gezien de beperkte internationale handel in elektriciteit, de relatief zwakke positie van de partijen op hun thuismarkten en de verwachte geringe restrictieve effecten van de samenwerking, is de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA voornemens een positief standpunt in te nemen ten aanzien van de hierboven omschreven overeenkomsten en te zijner tijd het dossier af te sluiten met de verzending van een administratieve brief ("comfort letter"). Alvorens daartoe over te gaan nodigt zij belanghebbende partijen uit binnen een maand na de datum van publikatie van deze mededeling hun schriftelijke reacties, onder vermelding van dossiernummer COM 020.0100, te zenden aan onderstaand adres:

Toezichthoudende Autoriteit van de EVA,

Directoraat Mededinging,

Maria-Theresiastraat 1-3,

B-1040 Brussel.