NL Publicatieblad van de Europese Unie L 152/47

BESLUIT VAN DE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA

Nr. 110/15/COL

van 8 april 2015

waarbij de bijkomende steun van 16 miljoen NOK van Innovasjon Norge aan Finnfjord AS onverenigbaar wordt verklaard (Noorwegen) [2016/905]

[niet-vertrouwelijke versie] (*)

DE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA (HIERNA „DE AUTORITEIT” GENOEMD),

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (hierna „de EER-overeenkomst” genoemd), en met name artikel 61 en Protocol 26,

Gezien de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie (hierna „de Toezichtovereenkomst” genoemd), en met name artikel 24,

Gezien Protocol 3 bij de Toezichtovereenkomst (hierna „Protocol 3” genoemd), en met name artikel 7, lid 5, van deel II,

Overwegende hetgeen volgt:

I. FEITEN

1. Procedure

(1) In 2011 is aan de onderneming Finnfjord AS (hierna „Finnfjord” genoemd) 175 miljoen NOK staatssteun uit de Energiefondsregeling (zie hieronder) verleend voor de bouw van een systeem voor de terugwinning van energie in haar fabriek voor de productie van ferrosilicium. Die toekenning van steun is door de Autoriteit goedgekeurd bij Besluit nr. 39/11/COL (1).

(2) Na voorafgaande besprekingen die in november 2012 van start gingen hebben de Noorse autoriteiten bij brief van 26 juni 2013 de bijkomende steun van Innovasjon Norge (hierna „IN” genoemd) aan Finnfjord aangemeld ingevolge Protocol 3, deel I, artikel 1, lid 3 (2). Deze maatregel is het onderwerp van dit besluit.

(3) Bij brief van 5 juli 2013 (3) heeft de Autoriteit de Noorse autoriteiten om bijkomende informatie verzocht. Bij brief van 19 augustus 2013 (4) hebben de Noorse autoriteiten geantwoord. Bij brief van 28 augustus 2013 (5) heeft de Autoriteit een nader verzoek om informatie gedaan. Bij brief van 18 september 2013 (6) hebben de Noorse autoriteiten geantwoord. Bij brief van 13 november 2013 (7) heeft de Autoriteit de Noorse autoriteiten ervan in kennis gesteld dat zij Besluit nr. 445/13/COL had vastgesteld tot inleiding van een formeel onderzoek met betrekking tot de aangemelde maatregel.

(4) Bij e-mail van 21 februari 2014 (8) hebben de Noorse autoriteiten hun opmerkingen verstrekt over het besluit. Op 10 april 2014 is het besluit, na lange besprekingen met de Noorse autoriteiten en Finnfjord betreffende vertrouwelijke informatie, in het Publicatieblad van de Europese Unie en het EER-supplement bekendgemaakt (9). Finnfjord was de enige derde die opmerkingen heeft ingediend (10). Bij brief van 13 mei 2014 (11) zijn deze opmerkingen aan de Noorse autoriteiten doorgezonden. Bij brief van 6 juni 2014 (12) hebben de Noorse autoriteiten opmerkingen over de opmerkingen van de derde verstrekt. Bij e-mail van 25 september 2014 (13) heeft Finnfjord nadere opmerkingen verstrekt. Bij e-mail van 8 oktober 2014 (14) heeft de Autoriteit Finnfjord om nadere informatie verzocht. Bij e-mails van 24 en 27 oktober 2014 (15) heeft Finnfjord geantwoord. Bij brief van 27 oktober 2014 (16) zijn de bijkomende opmerkingen en informatie aan de Noorse autoriteiten doorgezonden. Bij brief van 12 november 2014 (17) hebben de Noorse autoriteiten geantwoord. Tussen november 2014 en januari 2015 heeft de Autoriteit informele contacten per e-mail en telefoon met de Noorse autoriteiten en Finnfjord gehad.

2. De aangemelde maatregel: de subsidie van 16 miljoen NOK

(5) De aangemelde voorgenomen maatregel is een directe subsidie van 16 miljoen NOK van IN aan Finnfjord. Zij is bestemd ter gedeeltelijke dekking van de stijging van de kosten van het project van [680-720] miljoen NOK tot [ongeveer 800] miljoen NOK.

(6) IN heeft Finnfjord bij brief van 10 december 2012 in kennis gesteld van haar besluit om de aangemelde steun te verlenen.

3. Leningen van IN en SNN

(7) IN heeft uiteengezet dat Finnfjord een bijkomende [80-95] miljoen NOK nodig had om het project voor energieterugwinning te voltooien. De 16 miljoen NOK dekte derhalve slechts een deel van de kostenstijgingen

(8) Op hetzelfde moment dat IN de directe subsidie van 16 miljoen NOK aan Finnfjord verstrekte, verstrekte IN Finnfjord ook een lening van 18 miljoen NOK. Op dat moment had Finnfjord reeds 100 miljoen NOK van IN geleend in verband met hetzelfde project. Geen van de leningen is bij de Autoriteit aangemeld. IN meent dat deze op marktvoorwaarden zijn verleend en derhalve geen staatssteun inhouden in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst.

(9) Parallel aan de lening van 18 miljoen NOK van IN heeft Finnfjord een lening van [45-60] miljoen NOK van de financiële instelling SpareBank 1 Nord-Norge (hierna „SNN” genoemd) bemachtigd. Finnfjords bestaande leningen van SNN in verband met het project bedroegen in totaal [300-325] miljoen NOK.

(10) In totaal dekten de directe subsidie van 16 miljoen NOK en de twee leningen van 18 miljoen NOK en [45-60] miljoen NOK de kostenstijging van [80-95] miljoen NOK.

4. Innovasjon Norge (hierna „IN” genoemd)

(11) IN is een publieke entiteit die bij de wet betreffende Innovasjon Norge (18) is opgericht. Zij is eigendom van de Noorse staat via het Ministerie van Lokaal Bestuur en Regionale Ontwikkeling (51 %) en van alle 19 Noorse districtsautoriteiten (49 %). IN wordt met publieke middelen gefinancierd.

5. Enova SF („Enova”)

(12) Enova SF (hierna „Enova” genoemd) is een staatsonderneming (19) die geheel eigendom is van de Noorse staat via het Ministerie van Aardolie en Energie. Zij is verantwoordelijk voor het beheer van de Energiefondsregeling, een staatssteunregeling voor de bevordering van milieubescherming goedgekeurd door de Autoriteit bij besluiten nr. 125/06/COL (20) en nr. 248/11/COL (21). Enova wordt met publieke middelen gefinancierd.

(13) In het kader van de Energiefondsregeling organiseert Enova wedstrijden om steun waarbij de projecten met het beste energieresultaat per NOK steun worden uitgekozen (22).

6. Afronding van het project voor energieterugwinning en uitbetaling van de laatste steuntranche van Enova

(14) Enova betaalt de laatste 20 % van een individuele steunmaatregel alleen uit wanneer zij een projecteindverslag heeft goedgekeurd (23). Volgens een perscommuniqué van Finnfjord (24) was het project voor energieterugwinning op 30 oktober 2012 operationeel. Op 22 november 2012 werd het eindverslag van Finnfjord door Enova goedgekeurd. Op 23 november 2012 betaalde Enova de laatste 35 miljoen NOK steun (20 % van het totale steunbedrag van 175 miljoen NOK) uit.

7. De ontvanger — Finnfjord AS („Finnfjord”)

(15) Finnfjord is een familiebedrijf met de rechtsvorm van een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid. De fabriek waarvoor de voorgenomen steun verleend wordt bevindt zich in Finnsnes in het district Troms, het op een na meest noordelijk gelegen district in Noorwegen.

8. Kostenstijgingen

(16) In de aanmelding die leidde tot besluit nr. 39/11/COL van de Autoriteit van 9 februari 2011 tot goedkeuring van de 175 miljoen NOK steun van Enova aan Finnfjord, werd het budget voor Finnfjords project voor energieterugwinning op 511,66 miljoen NOK geraamd. De steun werd verleend voor de vervanging van het bestaande koelsysteem door een eenheid voor energieterugwinning. Het was de bedoeling jaarlijks 224 GWh elektrische stroom op te wekken en 125 GWh processtoom terug te winnen. De geraamde jaarlijkse productie van energie bedroeg aldus 349 GWh.

(17) Volgens de huidige aanmelding was tegen februari 2011 het geraamde budget reeds met 190 miljoen NOK gestegen van 511,66 miljoen NOK tot 700 miljoen NOK. Ondanks deze substantiële stijging besloot de raad van bestuur van Finnfjord op 7 februari 2011 met het project door te gaan. Finnfjord vroeg op dat moment niet meer steun aan. De aangemelde steun is niet bedoeld om de kostenstijgingen te dekken die tot de raming van 700 miljoen NOK hebben geleid.

(18) De kostenstijging ging grotendeels terug op het besluit van Finnfjord om het project uitsluitend te richten op de productie van elektriciteit uit stoom (en geen processtoom terug te winnen) door een krachtiger stoomturbine te verwerven. De turbine werd op 7 januari 2011 besteld. Op 23 februari 2011 werd een juridisch bindend contract voor de turbine gesloten. Bij brief van 16 februari 2011 lichtte Finnfjord Enova erover in dat zij de krachtiger turbine had besteld waarmee jaarlijks 344,5 GWh elektrische energie zou kunnen worden geproduceerd. Deze hogere productie van elektrische energie lag aldus dicht in de buurt van de geraamde totale productie van 349 GWh elektriciteit en stoom. Op die basis verzocht Finnfjord de stoomproductie van het gesteunde project uit te sluiten. Bij brief van 17 februari 2011 keurde Enova de wijziging van het project goed.

(19) Tijdens de hele duur van de projectfase verstrekte Finnfjord Enova voortgangsverslagen. In haar verslag van 30 april 2012 maakte Finnfjord melding van verdere kostenstijgingen in verband met het turbinegebouw, stoom- en condensatieleidingen en sleuven. De bijkomende kosten bedroegen ongeveer 5 miljoen NOK. Finnfjord streefde er nog steeds naar de totale projectkosten onder de raming van 700 miljoen NOK te houden.

(20) Volgens haar voortgangsverslag van 29 juni 2012 bleef de totale kostenraming 700 miljoen NOK. Op dat moment zouden de kosten van het project echter naar schatting nog met [5-10] miljoen NOK stijgen. Deze kostenstijging werd door de raad van bestuur van Finnfjord besproken in een vergadering op 19 juni 2012. De Noorse autoriteiten hebben niet uiteengezet waarom de totale kostenstijging van [10-15] miljoen NOK ([…]) niet tot een aanpassing van de totale kostenraming van 700 miljoen NOK leidde in het voortgangsverslag van 29 juni 2012.

(21) De Noorse autoriteiten hebben uiteengezet dat Finnfjord op een bepaald moment tijdens de lente van 2012 informele besprekingen met Enova startte over het verkrijgen van bijkomende steun om de gestegen projectkosten te dekken. Op 5 juli 2012, na de informele contacten, vroeg Finnfjord formeel bijkomende steun aan Enova. Op dat moment had Finnfjord haar totale kostenraming tot [730-760] miljoen NOK herzien.

(22) Uit de aan de Autoriteit verstrekte informatie blijkt dat Finnfjord, op basis van een budgetcontrole die op 31 juli 2012 werd afgerond, had geconcludeerd dat het project duurder zou worden en de totale kostenraming gestegen was tot [740] miljoen NOK à [ongeveer 800] miljoen NOK. De kostenstijgingen hielden verband met: aanpassingen van de bestaande machines, aanpassingen van drie bestaande ovens, aanpassingen van schoorsteenkanalen, installaties in het turbinegebouw en andere gebouwen, langere productietekorten dan verwacht, en voltooiing van de werkzaamheden en de installaties. Finnfjord heeft aan Enova bijkomende steun gevraagd om ervoor te zorgen dat het project aan zijn interne winstgevendheidsvereisten zou voldoen. Finnfjord heeft over de redenen voor de kostenstijgingen uitgeweid in haar voortgangsverslag van 12 september 2012.

(23) Begin augustus 2012 heeft Finnfjord met Enova informeel van gedachten gewisseld over het mogelijke uitstel van de werken aan de derde oven en het aanmerken ervan als een afzonderlijk project om aan Enova meer steun te vragen omdat het om een nieuw project ging.

(24) Bij brief van 20 augustus 2012 heeft Enova het verzoek om steun verworpen.

(25) Tijdens de bijeenkomst van de raad van bestuur van Finnfjord op 25 september 2012 bedroegen de totale kosten volgens de raming [ongeveer 800] miljoen NOK. Op die bijeenkomst nam de raad van bestuur van Finnfjord drie alternatieve aanpakken in overweging: i) het voltooien van het project door het financieren van de kostenstijgingen door middel van de algemene kasstroom van de onderneming; ii) het uitstellen van de werkzaamheden aan de derde oven, het aanmerken ervan als een afzonderlijk project en het aanvragen van meer steun bij Enova; iii) het verkrijgen van [80-95] miljoen NOK bijkomende financiering van Enova (steun), SNN (lening) en IN (lening en steun) om het project te voltooien.

(26) De raad van bestuur besloot overeenkomstig het derde alternatief verder te werken.

(27) IN heeft de Autoriteit een uittreksel van de notulen van de raad van bestuur betreffende het derde alternatief verstrekt. Betreffende de verzoeken aan Enova en IN om meer steun luidt het uittreksel als volgt: „Eventuele subsidies/leningen van Enova en [IN] zullen direct worden gebruikt voor het verminderen van de liquiditeitslening die aangevraagd is [bij SNN]” (25).

(28) Volgens IN concludeerde de raad van bestuur dat de eerste aanpak in wezen zou betekenen dat het project zou worden gefinancierd ten koste van de crediteuren van Finnfjord, hetgeen juridisch niet verstandig zou zijn en op lange termijn geen houdbare oplossing zou zijn. Ook het tweede alternatief beschouwde de raad van bestuur volgens IN niet als een haalbare aanpak aangezien hij concludeerde dat het uitstellen van de werkzaamheden aan de derde oven te duur zou zijn.

(29) In hun opmerkingen bij het besluit van de Autoriteit tot inleiding van de formele onderzoekprocedure hebben de Noorse autoriteiten verduidelijkt dat de definitieve totale kosten [ongeveer 800] miljoen NOK bedroegen. De Noorse autoriteiten hebben niet duidelijk gemaakt wanneer dit uiteindelijk is uitgemaakt.

9. Overzicht van de kostenstijgingen

Datum, gebeurtenis Geraamd budget in miljoen NOK Initieel budget als beschreven in Besluit nr. 39/11/COL van 9 februari 2011 511,66 7 februari 2011, bijeenkomst van de raad van bestuur van Finnfjord [680-720] 5 juli 2012, Finnfjord vraagt Enova meer steun [730-760] 31 juli 2012, budgetcontrole Finnfjord [740-790] 25 september 2012, raad van bestuur van Finnfjord [740-790] Definitieve totale kosten [ongeveer 800]

10. Toekenning van steun door IN en het pakket van [80-95] miljoen NOK

(30) Op 28 augustus 2012 is Finnfjord een informele dialoog met IN en SNN gestart om de [80-95] miljoen NOK te verkrijgen noodzakelijk om de voltooiing van het project te financieren.

(31) Bij brief van 1 oktober 2012 heeft Finnfjord SNN formeel bijkomende leningen gevraagd. Finnfjord heeft op 11 oktober 2012 bijkomende leningen en subsidies aan IN gevraagd, zonder een steunbedrag te vermelden.

(32) Het blijkt dat SNN vóór medio oktober 2012 Finnfjord een lening van [80-95] miljoen NOK had aangeboden. SNN stelde het aanbod echter afhankelijk van dekking door zekerheid ten nadele van de dekking door zekerheid van een reeds bestaande lening van IN (26). IN aanvaardde deze oplossing niet. Finnfjord, SNN en IN onderhandelden in plaats daarvan het volgende financieringspakket van [80-95] miljoen NOK: i) de steunsubsidie van IN van 16 miljoen NOK; ii) een korte lening van 18 miljoen NOK van IN met een rentevoet van [5-9] % (aanpasbaar in overeenstemming met het risicoleningsbeleid van IN) door zekerheid gedekt pari passu met een reeds bestaande lening van 100 miljoen NOK van IN; iii) een korte lening van [45-60] miljoen NOK van SNN met een rentevoet van de […] maands NIBOR (27) + [300-600] basispunten, door zekerheid gedekt pari passu met een reeds bestaande lening van [300-325] miljoen NOK van SNN.

(33) Het financieringspakket van [80-95] miljoen NOK werd door Finnfjord geformaliseerd en geaccepteerd door middel van een aanvullende coördinatieovereenkomst die door SNN, IN en Finnfjord op 12 december 2012 werd ondertekend. Deze overeenkomst, die de relatie tussen de drie partijen beoogde te regelen, had betrekking op de leningovereenkomst tussen Finnfjord en SNN van 12 december 2012 en de leningovereenkomst tussen Finnfjord en IN van 10 december 2012.

(34) Terwijl de leningen van IN en SNN werden uitbetaald, zal de 16 miljoen NOK steun aan Finnfjord slechts worden uitbetaald met goedkeuring van de Autoriteit.

11. Opmerkingen

11.1. Opmerkingen die door de Noorse autoriteiten naar aanleiding van de inleiding van de formele onderzoeksprocedure zijn ingediend

(35) IN benadrukt dat zij, op het moment waarop zij besloot de 16 miljoen NOK onder voorwaarden te verlenen, niet overwoog het geld aan Finnfjord te lenen, omdat de onderneming niet over voldoende zekerheid beschikte om nieuwe leningen tot [80-95] miljoen NOK te dekken.

(36) Wat de vraag betreft waarom Finnfjord in februari 2011 niet meer steun aan Enova vroeg, verduidelijkt IN dat Enova eenzijdig het bedrag van 200 miljoen NOK verminderde en benadrukte dat de steun van 175 miljoen NOK een uitzonderlijk hoge steunintensiteit vertegenwoordigde en dat niet kon worden verwacht dat enig ander project een dergelijke steun zou verkrijgen. Finnfjord oordeelde derhalve dat een verzoek om verdere steun niet succesvol zou zijn. De onderneming wijzigde echter haar aanpak toen zij kennis kreeg van het besluit van Enova om 350 miljoen NOK steun te verlenen aan een bijna identiek project dat door Elkem AS (28) werd uitgevoerd.

(37) IN heeft een herziene spreadsheet ingediend rekening houdend met de opmerkingen van de Autoriteit in het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden. Op basis van de definitieve projectkosten van [ongeveer 800] miljoen NOK, een projectlooptijd van 15 jaar en een geverifieerde geleidelijke stijging van de elektriciteitsproductie in de eerste drie jaar tot een maximale jaarlijkse capaciteit van 344,5 GWh wordt, onder gebruikmaking van het Enovamodel, het rendement zonder de 16 miljoen NOK steun op [ongeveer 9] % berekend. Met de steun zou de rentabiliteit [ongeveer 11] % worden. IN stelt dat het project derhalve niet rendabel is, gezien het algemene investeringsbeleid van Finnfjord om een rendement van [10-20] % te vereisen voor dergelijke investeringen buiten de kernactiviteiten van de onderneming.

(38) IN benadrukt dat Finnfjord het besluit om met het project door te gaan op haar eigen interne berekeningen baseerde, die van de hierboven gepresenteerde berekeningen (op basis van het model van Enova) verschillen. IN merkt op dat de interne berekeningen van Finnfjord haar niet zijn verstrekt. IN merkt op dat de schijnbaar conflicterende zienswijzen tussen IN en Enova hoogstwaarschijnlijk voortspruiten uit het verschil tussen de interne regels en praktijken van Enova en IN.

11.2. Derdeopmerkingen van Finnfjord naar aanleiding van de publicatie van het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure

(39) Finnfjord maakt melding van wat zij als een kennelijke tegenstrijdigheid in het besluit van de Autoriteit beschouwt, waarbij de Autoriteit enerzijds niet geheel uitsluit dat de steun in de onderhavige zaak een stimulerend effect zou kunnen hebben, maar tegelijkertijd de vraag opwerpt of Finnfjord overwogen heeft het project uit te stellen, in omvang te verminderen of stop te zetten. Finnfjord benadrukt dat hoewel haar raad van bestuur tot aan de vergadering van de raad van bestuur van 25 september 2012 de ambitie had het project te voltooien, dit niet aangemerkt mag worden als een uitdrukking van een wens of een vermogen om het project tegen elke prijs te voltooien. Volgens de onderneming blijkt uit de feiten en cijfers die voor de autoriteit beschikbaar zijn gesteld duidelijk dat Finnfjord niet in staat zou zijn voor de voltooiing van het project te betalen zonder de bijkomende financiering. Finnfjord kon geen bijkomende zekerheid bieden en zou aldus geen verdere leningfinanciering hebben kunnen bemachtigen. Finnfjord verwerpt derhalve het voorlopige standpunt van de Autoriteit dat de steun een welkom maar niet strikt noodzakelijk onderdeel van het financieringspakket is.

(40) Net als IN beklemtoont Finnfjord dat de vermindering van de steun van Enova van 200 miljoen NOK tot 175 miljoen NOK een eenzijdige beleidsbeslissing van de raad van bestuur van Enova was. Finnfjord wijst op wat zij beschouwt als een aantal inconsistenties in de verklaringen van Enova over het stimulerend effect van bijkomende steun voor het project, en benadrukt dat het feit dat de standpunten van Enova en IN over het stimulerend effect van de steun schijnbaar tegenstrijdig zijn niet van belang is omdat het door Enova gevoerde beleid restrictiever is dan de richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming (hierna de „EAG” genoemd) (29) toestaan.

(41) Met betrekking tot de beoordeling van de vraag of steun het passende instrument is lijkt Finnfjord het idee te verwerpen dat deze beoordeling moet plaatsvinden op basis van de specifieke omstandigheden van de onderhavige zaak, en verwijst zij in plaats daarvan terug naar Besluit nr. 39/11/COL, waarin de Autoriteit oordeelde dat de initiële subsidie van 175 miljoen NOK steun een passend instrument was om de investeringen in het project vóór de uitvoering ervan op gang te brengen.

(42) Met betrekking tot de vraag van de evenredigheid benadrukt de onderneming dat het project tweemaal zo duur uitvalt als initieel geraamd. Het rendement van 12,35 % lag in de buurt van de ondergrens van de door Finnfjord vereiste rendabiliteitsbandbreedte. Het geactualiseerde rendement van [ongeveer 9] % zonder de 16 miljoen NOK steun zou naar verluidt veel lager zijn dan Finnfjord zou hebben aanvaard „als het uit eigen vrije wil had kunnen handelen”. Zelfs het rendement van [ongeveer 11] % met de 16 miljoen NOK steun wordt als een eerder bescheiden rendement beschouwd. Finnfjord noemt de steunverlening een redelijke lastenverdeling tussen IN en SNN, en onderstreept dat het leenvermogen van het project significant is toegenomen. Het risico van wanbetaling wordt door de onderneming alleen gedragen. Aldus leidt, volgens Finnfjord, de steun duidelijk niet tot overcompensatie.

(43) Finnfjord is van mening dat bijkomende steun van IN het mededingingsmechanisme in het kader van de Energiefondsregeling niet zal ondermijnen. Finnfjord benadrukt dat het mededingingsmechanisme in het kader van de Energiefondsregeling alleen voorkomt dat de minst efficiënte projecten steun ontvangen wanneer de gevraagde bedragen het budget van de regeling overschrijden. De onderneming nodigt de Autoriteit uit te overwegen of een voorkeur voor het mededingingsmechanisme in het kader van de Energiefondsregeling zou kunnen interfereren met het recht van de Noorse autoriteiten om hun beheer van de publieke middelen te organiseren. In dat verband geeft Finnfjord aan dat zij eraan twijfelt dat de Autoriteit, behalve de regels inzake cumulatie, over een geldige rechtsgrondslag beschikt om ervoor te zorgen dat individuele steunverleningen niet met de werking van een steunregeling interfereren. Finnfjord zet uiteen dat de aangemelde steun op een open en doorzichtige wijze wordt uitgekeerd.

11.3. Tweede reeks derdeopmerkingen van Finnfjord

(44) In de loop van het formele onderzoek heeft de Autoriteit een tweede reeks derdeopmerkingen van Finnfjord ontvangen waarin de onderneming uitweidt over hoe haar gebrek aan liquiditeit in het najaar van 2012 ertoe zou hebben geleid dat het project zou zijn stopgezet zonder het pakket bijkomende financiering dat op zijn beurt door de verlening van steun door IN op gang werd gebracht. Finnfjord verwijst naar het besluit van de Autoriteit in de zaak Helguvík Aluminium Smelter (30) om aan te tonen waarom de aangemelde steun aan Finnfjord een stimulerend effect heeft.

(45) De onderneming verstrekt verklaringen van SNN, de accountant en de voorzitter van Finnfjord als bewijs voor de noodzaak van de steun. De onderneming verstrekt voorts een spreadsheet met een geactualiseerde berekening van de netto contante waarde van het project (geverifieerd door IN), die met de steun op een [marginaal negatief rendement] % uitkomt. Finnfjord verwijst naar de praktijk van de Autoriteit en de Commissie (31) met betrekking tot gevallen van onvoorziene kosten bij innovatieve projecten waarbij steunverleningen die niet als een vast bedrag, maar veeleer als een percentage van onbekende totale kosten werden uitgedrukt verenigbaar met de werking van de regels inzake staatssteun werden bevonden.

(46) Op verzoek van de Autoriteit heeft Finnfjord vervolgens kopieën verstrekt van de twee financieringsovereenkomsten die op 14 juni 2011 en 12 december 2012 door SNN, IN en Finnfjord werden gesloten alsook documentatie met betrekking tot de afwezigheid van onverpande zekerheid.

11.4. Opmerkingen van de Noorse autoriteiten over de derdeopmerkingen

(47) De Noorse autoriteiten hebben opmerkingen verstrekt over de twee reeksen van derdeopmerkingen van Finnfjord. De Noorse autoriteiten gaan akkoord met Finnfjord en hebben kleinere feitenkwesties betreffende de bron van financiering van de voorgenomen subsidie van 16 miljoen NOK verduidelijkt. Omdat de uitbetaling van middelen uit de betrokken bronnen op uniforme wijze plaatsvindt, bleken deze verduidelijkingen niet essentieel voor de beoordeling door de Autoriteit van de aangemelde maatregel.

II. BEOORDELING

1. Aanwezigheid van staatssteun

(48) Artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst luidt als volgt: „Behoudens de afwijkingen waarin deze overeenkomst voorziet, zijn steunmaatregelen van de lidstaten van de EG, de EVA-Staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de werking van deze overeenkomst, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen ongunstig beïnvloedt.”.

(49) Dit houdt in dat een maatregel staatssteun vormt in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst wanneer alle volgende voorwaarden zijn vervuld: de steun: i) wordt door de staat verleend of uit staatsmiddelen gefinancierd; ii) levert een selectief economisch voordeel voor de begunstigde op; iii) kan op het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen een impact hebben en de mededinging vervalsen.

(50) De steun moet worden toegekend door de staat of uit staatsmiddelen. In dat verband wordt eraan herinnerd dat IN een publieke entiteit is. Haar subsidies worden door de Noorse staat gefinancierd. De aangemelde steun wordt derhalve met staatsmiddelen bekostigd en kan aan Finnfjord worden overgedragen onder controle van een publieke entiteit die door de staat wordt gecontroleerd. De Autoriteit is aldus van oordeel dat het om staatsmiddelen gaat.

(51) Om staatssteun te vormen moet de aangemelde maatregel aan Finnfjord voordelen verlenen waardoor zij van lasten wordt ontheven die normaal uit haar budget worden gedragen. De maatregel moet voorts selectief zijn doordat hij „bepaalde ondernemingen of bepaalde producties” begunstigt. De directe subsidie van 16 miljoen NOK is een overdracht van geld dat Finnfjord bij de normale uitoefening van haar werkzaamheden niet zou hebben ontvangen. De voorgenomen subsidie is uitsluitend voor Finnfjord bestemd. Derhalve concludeert de Autoriteit dat deze directe subsidie een selectief economisch voordeel oplevert voor Finnfjord.

(52) De maatregel moet de mededinging kunnen vervalsen en het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen van de EER-overeenkomst ongunstig kunnen beïnvloeden om als staatssteun in de zin van artikel 61, lid 1, daarvan te worden aangemerkt. Volgens vaste rechtspraak wordt het feit dat een maatregel de positie van een onderneming ten opzichte van andere concurrerende ondernemingen in het handelsverkeer binnen de EER versterkt voldoende geacht om te concluderen dat de maatregel het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen ongunstig kan beïnvloeden en de mededinging tussen in andere EER-staten gevestigde ondernemingen kan vervalsen (32). Finnfjord produceert ferrosilicium en microsilica, dat zij op de Europese markt verkoopt (33). Aldus concludeert de Autoriteit dat de steun het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen van de EER-overeenkomst ongunstig beïnvloedt en de mededinging in de EER vervalst aangezien de begunstigde actief is in een sector waar de handel tussen de overeenkomstsluitende partijen plaatsvindt.

(53) Op grond van bovenstaande bevindingen concludeert de Autoriteit dat de aangemelde maatregel in de vorm van een directe subsidie van 16 miljoen NOK van IN aan Finnfjord staatssteun vormt in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst.

2. Procedurele vereisten

(54) Overeenkomstig artikel 1, lid 3, van deel I van Protocol 3, „wordt de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van elk voornemen tot invoering of wijziging van steunmaatregelen tijdig op de hoogte gebracht om haar opmerkingen te kunnen maken […]. De betrokken staat kan de voorgenomen maatregelen niet tot uitvoering brengen voordat de procedure tot een eindbeslissing heeft geleid”.

(55) Bij brief van 26 juni 2013 hebben de Noorse autoriteiten de steunmaatregel van 16 miljoen NOK aangemeld. De steun is toegekend onder voorwaarden behoudens de goedkeuring van de Autoriteit en is bijgevolg niet uitbetaald.

(56) Onder verwijzing naar de verstrekte informatie blijkt de steun te zijn verleend op basis van een steunregeling die niet bij de Autoriteit was aangemeld omdat de Noorse autoriteiten van oordeel waren dat deze onder de toen geldende algemene groepsvrijstellingsverordening viel (34). De subsidies van Enova en IN vormen investeringssteun aan dezelfde onderneming voor hetzelfde investeringsproject. De Noorse autoriteiten concludeerden derhalve dat de steun aan Finnfjord individueel moest worden aangemeld aangezien deze, samengevoegd met de steun van Enova, de drempel overschreed waarboven individuele steunverleningen moeten worden aangemeld (35).

(57) Op basis van het bovenstaande concludeert de Autoriteit dat de Noorse autoriteiten voldaan hebben aan hun verplichtingen uit hoofde van artikel 1, lid 3, van deel I van Protocol 3.

3. Verenigbaarheid — Rechtsgrondslag

(58) IN voert aan dat de steun aan Finnfjord verenigbaar is met artikel 61, lid 3, onder c), van de EER-overeenkomst als steun ten behoeve van milieubescherming. IN benadrukt dat de onderhavige steun geen vorm van reddingssteun is.

(59) Op basis van artikel 61, lid 3, onder c), van de EER-overeenkomst kunnen „steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken” als verenigbaar met de werking van de EER-overeenkomst worden beschouwd wanneer deze steun de voorwaarden waaronder het handelsverkeer en de mededinging in de EER plaatsvindt, niet zodanig verandert dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

(60) Bij Besluit nr. 39/11/COL heeft de Autoriteit haar goedkeuring verleend aan de initiële steun uit de Energiefondsregeling aan Finnfjord voor het project voor energieterugwinning na een uitvoerige beoordeling van die steun in overeenstemming met hoofdstuk 5 van de EAG te hebben uitgevoerd. De Autoriteit heeft geconcludeerd dat de aangemelde steun van Enova tot de bescherming van het milieu heeft bijgedragen door Finnfjord ertoe te stimuleren een energiebesparende maatregel uit te voeren die zij zonder de steun niet zou hebben uitgevoerd.

(61) Op 16 juli 2014 heeft de Autoriteit, na de formele onderzoeksprocedure te hebben ingeleid, een nieuwe reeks richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming en energie 2014-2020 (de „EEAG”) (36) vastgesteld ter vervanging van de EAG (37). De Autoriteit past de EEAG toe vanaf de datum van vaststelling ervan (38), ook op individuele steun die vóór de vaststelling van de EEAG is aangemeld indien zij een besluit moet nemen na de datum van vaststelling (39).

(62) De Autoriteit heeft de steun van Enova als energiebesparende maatregel goedgekeurd. De EEAG bevatten geen hoofdstuk over energiebesparingen, wel een hoofdstuk over energie-efficiëntie (40). De Autoriteit beoordeelt de verenigbaarheid van de aangemelde steun op basis van het energie-efficiëntiehoofdstuk van de EEAG.

(63) De Autoriteit merkt op dat haar beoordeling van de verenigbaarheid van de aangemelde maatregel in het onderhavige geval niet materieel anders zou zijn geweest als zij de EAG had toegepast. Om dit aan te tonen, wordt in het volgende naar de desbetreffende beginselen van zowel de EEAG als de EAG verwezen.

4. Toepassingsgebied van de formele onderzoeksprocedure

(64) In het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden heeft de Autoriteit, die de aangemelde maatregel op grond van de destijds geldende EAG beoordeelt, benadrukt dat, gezien het feit dat zij de verenigbaarheid van de steun van Enova aan het project voor energieterugwinning van Finnfjord reeds heeft beoordeeld, zij er niet aan twijfelde dat de bijkomende steun, vanwege het betrekkelijk kleine bedrag ervan in vergelijking met de initiële steun, een marktfalen beoogt. Voorts had de Autoriteit, in de veronderstelling dat de steun een stimulerend effect zou hebben en noodzakelijk zou zijn, geen twijfels dat de mededingingsvervalsingen en het effect op het handelsverkeer beperkt zouden zijn zodat het totale saldo positief zou zijn. Deze kwesties zullen derhalve in het volgende niet worden behandeld.

(65) Het onderwerp van de volgende beoordeling is of de aangemelde steun een stimulerend effect heeft en noodzakelijk is.

5. Beoordeling van de verenigbaarheid

5.1. De steun heeft geen stimulerend effect en is evenmin noodzakelijk

(66) Om verenigbaar te zijn met de werking van de EER-overeenkomst moet steun volgens de EEAG (41) een stimulerend effect hebben. Of de aangemelde steun noodzakelijk is om een werkelijke stimulans te geven aan investeringen die anders niet zouden worden gedaan, is een cruciaal element bij de beoordeling van de verenigbaarheid. Er moet worden nagegaan of de steun noodzakelijk is om een stimulerend effect te bieden voor de investering, dat wil zeggen, of de steun werkelijk bijdraagt tot een verandering van het gedrag van de ontvanger zodat het niveau van milieubescherming wordt verhoogd (42).

(67) Als algemene regel zal de Autoriteit concluderen dat er geen stimulerend effect is wanneer het project van start is gegaan voordat de ontvanger steun heeft aangevraagd (43). Aangezien de onderhavige zaak betrekking heeft op het verlenen van bijkomende steun om de gestegen kosten van een lopend project te dekken, kan de Autoriteit niet steunen op de veronderstelling voor wat betreft het bestaan van een stimulerend effect voor steunaanvragen die zijn ingediend voor het van start gaan van werkzaamheden. In februari 2011 is Finnfjord begonnen met het project van 700 miljoen NOK op basis van 175 miljoen NOK toegekende steun.

(68) De Autoriteit sluit echter het stimulerende effect van steun op een reeds gestart project niet uit wanneer onomstotelijk vaststaat dat door de toekenning van de steun projecten die anders niet waren voltooid, wel worden voltooid, of wanneer daardoor meer milieubescherming wordt bereikt dan anders het geval was geweest (44). Bij het beoordelen van het stimulerend effect van de steun in dit licht moet het nulscenario, d.w.z. wat de onderneming zou doen zonder de steun, diepgaand worden onderzocht.

(69) De onderneming heeft het project in oktober 2012 voltooid zonder dat de steun was uitbetaald. Op basis van de verstrekte informatie en het verstrekte bewijs is de Autoriteit niet van oordeel dat Finnfjord na februari 2011 tot de voltooiing ervan in oktober 2012 in redelijkheid heeft overwogen het project uit te stellen, in omvang te verminderen of stop te zetten. Uit de conclusies van de bestuursvergadering van 25 september 2012 blijkt meer bepaald dat de onderneming niet ernstig overwoog het project vanwege de zeer hoge kosten geheel of gedeeltelijk stop te zetten, uit te stellen of in omvang te verminderen. Volgens de notulen van de bestuursvergadering van 25 september 2012 was Finnfjord voornemens bij SNN een extra lening aan te vragen en bij Enova en IN extra steun, en zou alle mogelijke steun direct worden gebruikt om de lening die Finnfjord zou proberen te verkrijgen bij SNN, te verminderen.

(70) Deze bevinding is door de onderneming aantoonbaar bevestigd in haar opmerkingen betreffende het besluit van de Autoriteit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure. Hoewel de onderneming melding maakt van haar behoefte aan een bijkomende [80-95] miljoen NOK financiering en lijkt aan te geven dat uit de situatie zelf waarin zij zich bevond blijkt dat de onderneming overwoog het project op te geven, wordt dit tegengesproken door andere verklaringen die de onderneming heeft afgelegd en waarin sprake is van het niet kunnen handelen uit „vrije wil” (zie overweging 42 hierboven) en vooral door het feit dat Finnfjord het project voltooide zonder dat de steun werd uitbetaald.

(71) Als de onderneming voor zichzelf geen andere mogelijkheid ziet dan het project voort te zetten, biedt steun aan de onderneming geen stimulans omdat de onderneming — met of zonder de steun — het project zou voltooien. Met andere woorden, het nulscenario is dat Finnfjord ook zonder de steun het project zonder vertraging en zonder het in omvang te verminderen zou hebben afgerond.

(72) De Autoriteit is niet overtuigd door het argument dat de steun de aanleiding was voor het financieringspakket van [80-95] miljoen NOK en noodzakelijk was voor met name de lening van SNN van [45-60] miljoen NOK. Ook al is de voorwaarde voor de lening van SNN dat door IN 16 miljoen NOK steun verleend wordt, toch werden de middelen (van zowel SNN als IN) uitbetaald zonder de voorafgaande goedkeuring van de bijkomende steun door de Autoriteit. Hieruit blijkt dat de leningen en de steunverlening van elkaar te scheiden zijn. Een crediteur die de werkelijke uitbetaling van steun als een voorwaarde stelt voor verdere financiering zou, als daar het toekennen van het financieringspakket van afhankelijk is, de goedkeuring van de Autoriteit hebben afgewacht alvorens verder leenvermogen uit te betalen. Bovendien blijkt uit de aan de Autoriteit verstrekte informatie niet dat Finnfjord de leningen onmiddellijk moest terugbetalen indien de autoriteit de steun niet goedkeurde.

(73) Om verenigbaar te zijn met de werking van de EER-overeenkomst moet steun noodzakelijk zijn. De steun mag niet de kosten subsidiëren van een activiteit die een onderneming sowieso zou hebben verricht, noch mag deze het normale zakelijke risico van een economische activiteit compenseren (45). Steun voor bijkomende kosten die zijn gemaakt als gevolg van niet te voorziene externe factoren, die niet als deel uitmakend van het normale zakelijke risico van de betrokken economische activiteit kunnen worden gezien, zou echter als verenigbaar met de werking van de EER-overeenkomst kunnen worden beschouwd (46).

(74) De Autoriteit merkt op dat Finnfjord in februari 2011 de kosten zag verhogen van 511,66 miljoen NOK tot 700 miljoen NOK en toch besloot met het project door te gaan zonder verdere steun aan te vragen. Aldus zijn de ter zake doende kosten voor dit onderzoek de stijging met [80-95] miljoen NOK, van 700 miljoen NOK tot [ongeveer 800] miljoen NOK. Dit is een stijging met ongeveer […] %.

(75) Op basis van de verstrekte informatie, zoals beschreven in bovenstaande overweging 22, werden de kostenstijgingen veroorzaakt door: aanpassingen van de bestaande machines, aanpassingen van drie bestaande ovens, aanpassingen van schoorsteenkanalen, installaties in het turbinegebouw en andere gebouwen, langere productietekorten dan verwacht, en voltooiing van de werkzaamheden en de installaties. Dit zijn de soorten kosten die de onderneming bij de planning van dit soort project naar verwachting in aanmerking zou nemen, en deze vormen het normale zakelijke risico van de betrokken economische activiteit. Zij kunnen niet worden geacht door externe factoren te worden veroorzaakt en lijken niet onvoorzienbaar zijn. Derhalve kan de onderhavige zaak worden onderscheiden van de door Finnfjord vermelde zaak Helguvík Aluminium Smelter (47). In die zaak kon de begunstigde van de steun moeilijk financiering verkrijgen tijdens de uitzonderlijke financiële crisis van 2008 in IJsland, een omstandigheid die terecht als een onvoorzienbare externe factor kan worden aangemerkt. Op basis van het bovenstaande is de Autoriteit van oordeel dat de Noorse autoriteiten met de aangemelde steunmaatregel beogen Finnfjord te compenseren voor het normale zakelijke risico van het project dat zij ondernam.

(76) De Autoriteit erkent dat het resultaat van haar beoordeling anders had kunnen zijn als de Noorse autoriteiten, in plaats van twee betalingen (door Enova en dan later door IN) van een vast steunbedrag te plannen, steun zou hebben verleend ter dekking van een bepaald percentage van de in aanmerking komende kosten van het project. Dit zou met name het geval zijn wanneer de onvoorzienbare bijkomende kosten erg hoog kunnen oplopen en als gevolg van het feit dat het project innovatief is, moeilijk vooraf kunnen worden geraamd. Dit is echter niet relevant voor het geheel van feiten dat de Autoriteit in onderhavige zaak dient te behandelen.

(77) De Autoriteit benadrukt dat de Noorse autoriteiten moeten aantonen dat de voorwaarden voor de afwijking van artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst vervuld zijn (48). De door de Noorse autoriteiten (en Finnfjord) aangevoerde argumenten en de feiten hebben de Autoriteit er niet van overtuigd dat de aangemelde steun van IN een stimulerend effect heeft of noodzakelijk is.

(78) Op basis van het bovenstaande heeft de Autoriteit geconcludeerd dat de aangemelde steun aan Finnfjord van IN geen stimulerend effect heeft en niet noodzakelijk is. Aangezien de steun alleen al om die redenen niet verenigbaar is met de werking van de EER-overeenkomst, zal de Autoriteit noch de gepastheid van de steun noch de evenredigheid ervan beoordelen.

6. Conclusie — De steun is niet verenigbaar

(79) Op basis van de door de Noorse autoriteiten ingediende informatie heeft de Autoriteit geconcludeerd dat de geplande subsidie van 16 miljoen NOK van IN voor Finnfjord staatssteun vormt in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst.

(80) De Autoriteit heeft geconcludeerd dat deze steun niet verenigbaar is met de werking van de EER-overeenkomst. Bijgevolg mogen de Noorse autoriteiten deze niet implementeren.

(81) De Autoriteit verzoekt de Noorse autoriteiten onmiddellijk een kopie van dit besluit aan Finnfjord door te zenden,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

1. De directe subsidie van 16 miljoen NOK voor Finnfjord die op 26 juni 2013 door de Noorse autoriteiten is aangemeld, is onverenigbaar met de werking van de EER-overeenkomst.

2. Zij mag derhalve niet worden geïmplementeerd.

3. De formele onderzoeksprocedure wordt beëindigd.

Artikel 2

Dit besluit is gericht tot het Koninkrijk Noorwegen.

Artikel 3

Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek.

Gedaan te Brussel, 8 april 2015. Voor de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA Oda Helen SLETNES President Helga JÓNSDÓTTIR Lid van het College

(*) Uit deze niet-vertrouwelijke versie van het besluit is de informatie die onder de geheimhoudingsplicht valt, weggelaten. Waar informatie is weggelaten, is dit aangegeven met […]. Waar cijfers zijn weggelaten, is in voorkomend geval een bandbreedte waartussen het cijfer ligt, vermeld.

(1) PB C 278 van 22.9.2011, blz. 6 en EER-supplement nr. 51 van 22.9.2011, blz. 1.

(2) Gebeurtenissen nr. 676810, 676812, 676814-676816, 676819, 676822, 676823, 676825-676827, 676829 en 676832-676834.

(3) Gebeurtenis nr. 677212.

(4) Gebeurtenissen nr. 680603-680605 en 680866-680868.

(5) Gebeurtenis nr. 681073.

(6) Gebeurtenissen nr. 683806, 683807, 683809, 683810, 683813, 683814, 683817 en 683819.

(7) Gebeurtenis nr. 686086.

(8) Gebeurtenis nr. 700230.

(9) PB C 108 van 10.4.2014, blz. 2 en EER-supplement nr. 22 van 10.4.2014, blz. 19.

(10) Brief van Finnfjord, ongedateerd, door de Autoriteit op 16 april 2014 geregistreerd (gebeurtenis nr. 705906).

(11) Gebeurtenis nr. 708022.

(12) Gebeurtenis nr. 710453.

(13) Gebeurtenissen nr. 723413-723421 en 723424.

(14) Gebeurtenis nr. 725001.

(15) Gebeurtenissen nr. 726975-726980 en 726985.

(16) Gebeurtenis nr. 726981.

(17) Gebeurtenis nr. 729928.

(18) LOV 2003-12-19-130 Lov om Innovasjon Norge.

(19) In het Noors: Statsforetak. Enova is georganiseerd in overeenstemming met Wet nr. 71 van 30.8.1991 inzake staatsbedrijven.

(20) Besluit van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA nr. 125/06/COL van 3 mei 2006 betreffende het Noors Energiefonds (Noorwegen) (PB L 189 van 17.7.2008, blz. 36) en EER-supplement nr. 43 van 17.7.2008, blz. 1.

(21) PB C 314 van 27.10.2011, blz. 4 en EER-supplement nr. 58 van 27.10.2011, blz. 2.

(22) De steunwedstrijd in het kader van de Energiefondsregeling wordt beschreven in Besluit nr. 248/11/COL van de Autoriteit (hierboven aangehaald), punten 27-36.

(23) Zie Besluit nr. 248/11/COL van de Autoriteit (hierboven aangehaald), punt 37.

(24) Beschikbaar op de website van Finnfjord: http://www.finnfjord.no/weve_got_the_power

(25) Brief van de Noorse autoriteiten van 18 september 2013 (gebeurtenis nr. 683806). Vertaling door de Autoriteit: „Eventuelle tilskudd/lån fra Enova og Innovasjon Norge, vil gå til direkte reduksjon av omsøkte likviditetslån.”.

(26) Volgens IN: „Had [SNN], toen Finnfjord […] financiering van [80-95] miljoen NOK vroeg, reeds een lening goedgekeurd voor hetzelfde bedrag, maar met voorwaarden met betrekking tot een zekerheidsstelling die onaanvaardbaar was voor [IN]” brief van IN aan de Autoriteit van 18 september 2013, blz. 12.

(27) Noorse Inter Bank Offered Rate.

(28) Die steun werd door de Autoriteit goedgekeurd bij Besluit nr. 304/13/COL (PB C 330 van 14.11.2013, blz. 7 en EER-supplement nr. 63 van 14.11.2013, blz. 5).

(29) PB L 144 van 10.6.2010, blz. 1 en EER-supplement nr. 29 van 10.6.2010, blz. 1.

(30) Besluit nr. 344/09/COL Helguvík Aluminium Smelter (PB C 294 van 3.12.2009, blz. 17 en EER-supplement nr. 64 van 3.12.2009, blz. 10).

(31) Onder meer Besluit nr. 503/08/COL van de Autoriteit Test Centre Mongstad (PB C 297 van 20.11.2008, blz. 11 en EER-supplement nr. 69 van 20.11.2008, blz. 2) en het besluit van de Commissie in zaak N 117/2007 Sanierung des Betriebsgeländes der „Neuen Maxhütte Stahlwerke GmbH” durch „57 Profi-Start GmbH 2003” (PB C 275 van 16.11.2007, blz. 2).

(32) Zaak E-6/98 Noorwegen/Toezichthoudende Autoriteit van de EVA Jurisprudentie 1999, blz. 76, rechtsoverweging 59; zaak 730/79 Philip Morris/Commissie, EU:C:1980:209, punt 11, waar wordt gesteld: „Wanneer financiële steun van een staat de positie van een onderneming ten opzichte van andere concurrerende ondernemingen in het intracommunautaire handelsverkeer versterkt, moet dit handelsverkeer worden geacht door de steun te worden beïnvloed.”.

(33) Zoals beschreven in Besluit nr. 39/11/COL van de Autoriteit (hierboven aangehaald).

(34) Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie van 6 augustus 2008 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (de algemene groepsvrijstellingsverordening) (PB L 214 van 9.8.2008, blz. 3), opgenomen in punt 1j van bijlage XV bij de EER-overeenkomst.

Zie artikel 6, lid 1, onder b), in samenhang met artikel 7, lid 1, van de toen geldende algemene groepsvrijstellingsverordening.

Artikel 6, lid 1, onder b), luidt als volgt: „Deze verordening is niet van toepassing op individuele steun, ongeacht of deze op ad-hoc basis of krachtens een steunregeling wordt verleend, indien het bruto subsidie-equivalent daarvan de volgende drempels overschrijdt […] b) investeringssteun voor milieubescherming: 7,5 miljoen EUR per onderneming per investeringsproject;”.

(35) Artikel 7, lid 1, luidt als volgt: „Om te bepalen of de in artikel 6 voor individuele aanmelding vastgestelde drempels en de in hoofdstuk II vastgestelde maximale steunintensiteiten worden nageleefd, dient het totale bedrag aan steun van de overheid ten behoeve van de gesteunde activiteit of het gesteunde project in aanmerking te worden genomen, ongeacht of de steun uit plaatselijke, regionale, nationale of communautaire bronnen wordt gefinancierd.”.

(36) Nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad of in het EER-supplement, maar beschikbaar op de website van de Autoriteit: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/.

(37) Punt 237 van de EEAG.

(38) Punt 237 van de EEAG.

(39) Punt 238 van de EEAG. De Autoriteit merkt op dat zij de EAG op steun die wordt toegekend op basis van goedgekeurde steunregelingen zal toepassen wanneer zij een besluit moet nemen nadat de EEAG van toepassing werden. In het onderhavige geval is de Autoriteit evenwel van oordeel dat de aangemelde steun niet wordt verleend op basis van een door de Autoriteit goedgekeurde steunregeling.

(40) In punt 14, lid 2, van de EEAG wordt „energie-efficiëntie” gedefinieerd als een hoeveelheid bespaarde energie die wordt vastgesteld door het verbruik vóór en ná de invoering van een maatregel ter verbetering van de energie-efficiëntie te meten en/of te ramen, gecorrigeerd voor externe factoren die het energieverbruik beïnvloeden.

(41) Punten 139 en 44 van de EEAG. Zie ook de punten 171-173 van de EAG alsook de punten 27-29 ervan.

(42) Punt 44 van de EEAG. Zie ook punt 142 van de EAG.

(43) Punt 45 van de EEAG. Zie ook punt 143 van de EAG.

(44) Zaak T-162/06 Kronoply/Commissie EU:T:2009:2, punt 85. In beroep bevestigd in zaak C-117/09 P Kronoply/Commissie EU:C:2010:370.

(45) Punt 44 van de EEAG.

(46) Zaak T-162/06 Kronoply/Commissie EU:T:2009:2, punt 88.

(47) Hierboven aangehaald.

(48) Zaak C-106/09 P Commissie/regering van Gibraltar en het Verenigd Koninkrijk EU:C:2011:732, punt 147. Zaak C-372/97 Italië/Commissie EU:C:2004:234, punt 81. C-364/90 Italië/Commissie EU:C:1993:157, punt 20. Zaak T-68/03 Olympiaki Aeroporia Ypiresies AE/Commissie EU:T:2007:253, punt 34.