AANBEVELINGNr. 93/13/COL VAN DE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA

van 21 februari 2013

betreffende een gecoördineerd controleplan ter opsporing van frauduleuze praktijken bij de handel in bepaalde levensmiddelen

DE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA,

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER), en met name artikel 109 en Protocol 1,

Gezien de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie, en met name artikel 5, lid 2, onder b), en Protocol 1,

Gezien het besluit waaraan wordt gerefereerd in punt 54zzzi van hoofdstuk XII van bijlage II bij de EER-overeenkomst (Verordening (EG) nr. 882/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 inzake officiële controles op de naleving van de wetgeving inzake diervoeders en levensmiddelen en de voorschriften inzake diergezondheid en dierenwelzijn), zoals gerectificeerd en gewijzigd, en met name artikel 53,

Gezien Besluit 75/13/COL van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van 19 februari 2013 waarbij aan het bevoegde lid van het College de bevoegdheid wordt verleend de definitieve, door het Comité Veterinaire en fytosanitaire aangelegenheden van de EVA goedgekeurde aanbeveling (geval nr. 663341) aan te nemen,

Overwegende hetgeen volgt:

Krachtens artikel 53 van Verordening (EG) nr. 882/2004 is de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA (de Autoriteit) gemachtigd om indien nodig op ad-hocbasis gecoördineerde plannen aan te bevelen, in het bijzonder om de aanwezigheid van risico's in diervoeders, levensmiddelen of dieren vast te stellen.

Overeenkomstig Richtlijn 2000/13/EG mogen de etikettering en de wijze waarop deze is uitgevoerd de consument niet misleiden, met name wat betreft de kenmerken van het levensmiddel, met inbegrip van zijn ware aard en identiteit. Verder moet, bij ontbreken van specifieke EER- of nationale regels, de verkoopbenaming de benaming zijn die gebruikelijk is in de EER-staat waar het levensmiddel wordt verkocht, of een omschrijving van het levensmiddel die zo duidelijk is gesteld dat de koper daaruit de ware aard van het product kan opmaken.

Bovendien moeten alle ingrediënten worden vermeld op het etiket van voor de eindgebruiker of instellingen bestemde voorverpakte levensmiddelen. In het bijzonder moeten levensmiddelen die vlees als ingrediënt bevatten, wanneer zij voor de eindgebruiker of instellingen zijn bestemd, ook de diersoort waarvan het vlees afkomstig is, rechtstreeks op de verpakking of op een daaraan gehecht etiket vermelden. Indien een ingrediënt in de benaming van het levensmiddel wordt vermeld, moet de hoeveelheid ervan, uitgedrukt in procenten, ook in de lijst van ingrediënten worden opgenomen, teneinde te vermijden dat de consument zou worden misleid met betrekking tot de identiteit en de samenstelling van het levensmiddel.

Verordening (EG) nr. 853/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 tot vaststelling van specifieke hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2) voorziet in aanvullende voorschriften inzake etikettering die op specifieke levensmiddelen van toepassing zijn. In het bijzonder bepaalt zij dat pakketten die bestemd zijn voor de eindgebruiker en die gehakt vlees bevatten van onder meer eenhoevigen, een opschrift moeten dragen waarop staat dat dergelijke producten vóór consumptie moeten worden gekookt, indien en voor zover de nationale regels van de lidstaat op het grondgebied waarvan het product in de handel wordt gebracht dit voorschrijven.

In sectie III van bijlage II bij Verordening (EG) nr. 853/2004 wordt voorgeschreven dat exploitanten van een levensmiddelenbedrijf die een slachthuis beheren, de informatie over de voedselketen aangaande alle andere dieren dan vrij wild die naar het slachthuis worden gebracht of daarvoor bestemd zijn, moeten opvragen, ontvangen, controleren en er actief gebruik van maken. De relevante gegevens over de voedselketen dienen met name betrekking te hebben op de toegediende geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik die de dieren binnen een relevante periode hebben gekregen en wanneer er een wachttijd is, tezamen met de data van toediening en de wachttijden. In Verordening (EG) nr. 854/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 tot vaststelling van specifieke voorschriften voor de organisatie van de officiële controles van voor menselijke consumptie bestemde producten van dierlijke oorsprong (3) wordt onder meer voorgeschreven dat officiële dierenartsen controles en inspecties moeten uitvoeren. In het bijzonder moeten de officiële dierenartsen alle relevante gegevens verkregen uit de documenten van het bedrijf van herkomst van de voor de slacht bestemde dieren, met inbegrip van de gegevens over de voedselketen, controleren en analyseren, en bij de antemortem- en postmortemkeuring met de gedocumenteerde resultaten van die controle en analyse rekening houden.

Na officiële controles die sinds december 2012 in een aantal lidstaten van de Europese Unie worden uitgevoerd, bleek dat bepaalde voorverpakte producten paardenvlees bevatten, dat niet werd vermeld in de lijst van ingrediënten rechtstreeks op de verpakking of op een daaraan gehecht etiket. In plaats daarvan verwees de benaming van bepaalde van dergelijke levensmiddelen en/of de begeleidende lijst van ingrediënten op misleidende wijze uitsluitend naar de aanwezigheid van rundvlees.

Overeenkomstig artikel 17 van Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (4) moeten de exploitanten van levensmiddelenbedrijven ervoor zorgen dat de levensmiddelen in alle stadia van de productie, verwerking en distributie in de bedrijven onder hun beheer voldoen aan de voorschriften van de levensmiddelenwetgeving die van toepassing zijn op hun bedrijvigheid en controleren of deze voorschriften worden nageleefd.

Paarden vormen een diersoort die “voedselproducerend” of “niet-voedselproducerend” kan zijn. Fenylbutazon is een diergeneesmiddel waarvan het gebruik uitsluitend bij niet-voedselproducerende dieren is toegestaan krachtens Verordening (EU) nr. 37/2010 van de Commissie van 22 december 2009 betreffende farmacologisch werkzame stoffen en de indeling daarvan op basis van maximumwaarden voor residuen in levensmiddelen van dierlijke oorsprong (5) . Dienovereenkomstig mogen niet-voedselproducerende paarden die ooit met fenylbutazon zijn behandeld, niet in de voedselketen komen. Rekening houdend met de frauduleuze praktijken met betrekking tot de aanwezigheid in bepaalde voedselproducten van paardenvlees dat niet op het etiket werd vermeld, is het met het oog op preventie noodzakelijk om na te gaan of niet-voedselproducerende, met fenylbutazon behandelde paarden in de voedselketen zijn terechtgekomen.

Het is derhalve noodzakelijk dat de Autoriteit er bij Noorwegen en IJsland op aandringt om gedurende één maand een gecoördineerd controleplan uit te voeren ter opsporing van frauduleuze praktijken bij de handel in bepaalde levensmiddelen. Deze periode kan met nog twee maanden worden verlengd.

De eerste actie moet bestaan uit passende controles, op het niveau van de detailhandel, van levensmiddelen die voor de eindgebruiker of instellingen zijn bestemd en die in de handel gebracht en/of geëtiketteerd zijn als bevattende rundvlees. Deze controles kunnen ook worden uitgebreid tot andere inrichtingen (bijvoorbeeld koelhuizen). Deze controles zijn erop gericht vast te stellen of dergelijke producten paardenvlees bevatten dat niet naar behoren op de verpakking is geëtiketteerd, dan wel of, bij niet-voorverpakte levensmiddelen, informatie met betrekking tot de aanwezigheid ervan niet ter beschikking is gesteld van de consument of instellingen. Dergelijke controles moeten worden uitgevoerd bij een representatief monster.

Er bestaan betrouwbare methoden waarmee met voldoende zekerheid de aanwezigheid van eiwitten van niet-vermelde soorten in een monster kan worden opgespoord. Het referentielaboratorium van de Europese Unie voor dierlijke eiwitten in diervoeders kan nuttig advies over deze methoden en het gebruik ervan verstrekken. De bevoegde autoriteiten van Noorwegen en IJsland dienen zich te baseren op het advies van dat laboratorium met betrekking tot de methoden die kunnen worden gebruikt.

De tweede actie moet bestaan uit passende controles in inrichtingen voor de bewerking van paardenvlees dat voor menselijke consumptie is bestemd, met inbegrip van voedsel van oorsprong uit derde landen, voor de opsporing van residuen van fenylbutazon. Deze controles moeten eveneens worden uitgevoerd bij een representatief monster, rekening houdend met de productie- en invoercijfers. Het is passend in dit geval te verwijzen naar de methoden waarin wordt voorzien door Beschikking 2002/657/EG van de Commissie ter uitvoering van Richtlijn 96/23/EG van de Raad wat de prestaties van analysemethoden en de interpretatie van resultaten betreft (6) .

De in deze aanbeveling vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het Comité Veterinaire en fytosanitaire aangelegenheden van de EVA, dat de Toezichthoudende Autoriteit bijstaat,

HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

Het is gewenst dat Noorwegen en IJsland een gecoördineerd controleplan toepassen, in overeenstemming met de bijlage bij deze aanbeveling, dat bestaat uit de volgende acties:

officiële controles van levensmiddelen die voor de eindgebruiker of instellingen zijn bestemd en die in de handel gebracht en/of geëtiketteerd zijn als bevattende rundvlees; alsmede

(1) Besluit waaraan wordt gerefereerd in punt 18 van hoofdstuk XII van bijlage II bij de EER-overeenkomst

(2) Besluit waaraan wordt gerefereerd in punt 6.1.17 van hoofdstuk I van bijlage I bij de EER-overeenkomst

(3) Besluit waaraan wordt gerefereerd in punt 1.1.12 van hoofdstuk I van bijlage I bij de EER-overeenkomst

(4) Besluit waaraan wordt gerefereerd in punt 54zzzc van hoofdstuk XII van bijlage II bij de EER-overeenkomst

(5) Besluit waaraan wordt gerefereerd in punt 13 van hoofdstuk XIII van bijlage II bij de EER-overeenkomst

(6) Besluit waaraan wordt gerefereerd in punt 7.2.19 van hoofdstuk I van bijlage I bij de EER-overeenkomst

BIJLAGE

Gecoördineerd controleplan ter opsporing van frauduleuze praktijken bij de handel in bepaalde levensmiddelen

I. ACTIES EN TOEPASSINGSGEBIED VAN HET GECOÖRDINEERD CONTROLEPLAN

Het gecoördineerd controleplan moet bestaan uit twee acties:

ACTIE 1: Controles van levensmiddelen die in de handel gebracht en/of geëtiketteerd zijn als bevattende rundvlees

A. Productomschrijving

1. Levensmiddelen die in de handel gebracht en/of geëtiketteerd zijn als bevattende rundvlees (bijvoorbeeld gehakt vlees, vleesproducten en vleesbereidingen) die in de volgende categorieën vallen: (a) voorverpakte levensmiddelen die voor de eindgebruiker of instellingen zijn bestemd en die zijn geëtiketteerd als bevattende rundvlees; (b) in de handel gebrachte en/of anderszins als bevattende rundvlees aangeduide levensmiddelen die niet voorverpakt voor verkoop aan de eindverbruiker of instellingen worden aangeboden of die op de plaats van verkoop op verzoek van de koper worden verpakt of met het oog op de onmiddellijke verkoop worden voorverpakt.

2. Voor de toepassing van dit gecoördineerd controleplan geldt de definitie van “voorverpakte levensmiddelen” van artikel 1, lid 3, onder b), van Richtlijn 2000113/13/EG.

3. Voor de toepassing van dit gecoördineerd controleplan gelden de definities van “gehakt vlees”, “vleesbereidingen” en “vleesproducten” van de punten 1.13, 1.15 en 7.1 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 853/2004.

B. Doelstelling

De bevoegde autoriteiten van Noorwegen en IJsland moeten officiële controles uitvoeren om vast te stellen of de in punt A bedoelde producten paardenvlees bevatten dat niet naar behoren op de verpakking is geëtiketteerd, dan wel of, bij niet-voorverpakte levensmiddelen, informatie met betrekking tot de aanwezigheid ervan niet overeenkomstig de wetgeving van de EER en, in voorkomend geval, nationale bepalingen ter beschikking is gesteld van de consument of instellingen.

C. Bemonsteringsplaatsen en -procedure

1. Het monster moet representatief zijn voor de betrokken producten en betrekking hebben op een reeks producten.

2. De bemonstering van de producten moet worden uitgevoerd op het niveau van de detailhandel (bijvoorbeeld in supermarkten, kleinere winkels, bij slagers) en kan ook tot andere inrichtingen (bijvoorbeeld koelhuizen) worden uitgebreid.

D. Aantallen monsters en modaliteiten

Onderstaande tabel biedt een overzicht van het aanbevolen indicatieve minimumaantal monsters dat moet worden genomen in de in sectie II beschreven periode. De bevoegde autoriteiten van Noorwegen en IJsland wordt verzocht indien mogelijk meer monsters te nemen. De verdeling van de monsters per land is gebaseerd op de bevolkingsaantallen, met een minimumaantal van 10 monsters van de betrokken producten per land per kalendermaand, zoals in sectie II wordt aangegeven.

Levensmiddelen die in de handel gebracht en/of geëtiketteerd zijn als bevattende rundvlees Land van verkoop Aanbevolen indicatief aantal monsters per maand Noorwegen 50 IJsland 10

E. Methoden

De bevoegde autoriteiten van Noorwegen en IJsland dienen bij voorkeur de methode(n) te gebruiken die zijn aanbevolen door het referentielaboratorium van de Europese Unie voor dierlijke eiwitten in diervoeders.

ACTIE 2: Controles van paardenvlees dat voor menselijke consumptie is bestemd

A. Productomschrijving

Vlees van paarden, ezels, muildieren of muilezels, vers, gekoeld of bevroren, dat is ingedeeld onder code 0205 van de gecombineerde nomenclatuur en dat voor menselijke consumptie is bestemd.

B. Doelstelling

De bevoegde autoriteiten van Noorwegen en IJsland moeten officiële controles uitvoeren om de mogelijke aanwezigheid van residuen van fenylbutazon in de in punt A bedoelde producten op te sporen.

C. Bemonsteringsplaatsen en -procedure

De bemonstering van de producten moet worden uitgevoerd in inrichtingen voor de bewerking van de in punt A bedoelde producten (bijvoorbeeld slachthuizen, grensinspectieposten).

D. Aantallen monsters en modaliteiten

Het aanbevolen minimumaantal van de monsters die binnen de in sectie II vermelde periode moeten worden genomen, moet worden vastgesteld op één monster per 50 ton van het in punt A bedoelde product, met een minimum van vijf monsters per lidstaat.

E. Methoden

De bevoegde autoriteiten van Noorwegen en IJsland moeten gebruikmaken van methoden die aan de hand van Beschikking 2002/657/EG van de Commissie zijn gevalideerd. Voor de residuen die zijn opgenomen in groep A, punt 5, en groep B, punt 2, onder a), b) en e), van de lijst van bijlage I bij Richtlijn 96/23/EG (1), zijn dergelijke methoden beschikbaar op de website van het Europees referentielaboratorium voor residuen van diergeneesmiddelen en contaminanten in levensmiddelen van dierlijke oorsprong.

II. DUUR VAN HET GECOÖRDINEERD CONTROLEPLAN

Het gecoördineerd controleplan moet worden toegepast gedurende een periode van één maand vanaf de datum van goedkeuring van deze aanbeveling of uiterlijk vanaf 1 maart 2013.

III. RAPPORTAGE OVER DE RESULTATEN

1. De bevoegde autoriteiten van Noorwegen en IJsland moeten de samenvatting van de volgende gegevens rapporteren voor elk van de in sectie I van deze bijlage bedoelde acties: (a) het aantal genomen monsters per productsoort; (b) de gebruikte analysemethode(n) en het type toegepaste analyse; (c) het aantal positieve bevindingen; (d) de follow-upcontroles die zijn uitgevoerd als reactie op positieve bevindingen bij de onder actie 1, punt A, bedoelde producten als de opgespoorde aanwezigheid van paardenvlees meer dan 1 % bedraagt; (e) de follow-upcontroles die zijn uitgevoerd als reactie op positieve bevindingen bij de producten onder actie 2, punt A; (f) de resultaten van de follow-upcontroles; (g) met betrekking tot positieve bevindingen in de onder actie 2, punt A, bedoelde producten, het land waar het betrokken dier voor slachting werd gecertificeerd. Het verslag moet worden medegedeeld aan de Autoriteit binnen de 15 dagen vanaf het einde van de in sectie II vermelde periode van één maand. Het rapport moet worden ingediend in overeenstemming met het model dat door de Autoriteit is vastgesteld.

2. De bevoegde autoriteiten van Noorwegen en IJsland moeten alle positieve resultaten van de officiële controles die zijn uitgevoerd in het kader van de acties 1 en 2, onmiddellijk via het systeem voor snelle waarschuwing voor levensmiddelen en diervoeders aan de Autoriteit rapporteren.

3. De bevoegde autoriteiten van Noorwegen en IJsland moeten ook de resultaten van alle op hun verzoek door de exploitanten van levensmiddelenbedrijven uitgevoerde controles aan de Autoriteit rapporteren. Dergelijke gegevens moeten vergezeld gaan van de in punt 1 bedoelde gegevens en moeten worden ingediend in overeenstemming met het model dat door de Autoriteit is vastgesteld.

(1) Besluit waaraan wordt gerefereerd in punt 2 van onderdeel 7.1 van hoofdstuk I van bijlage I van de EER-overeenkomst