NL Publicatieblad van de Europese Unie L 46/59

BESCHIKKING VAN DE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA

Nr. 235/09/COL

van 20 mei 2009

betreffende de tijdelijke regeling inzake steun van geringe omvang

(Noorwegen)

DE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA (1),

GELET OP de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (2), en met name op de artikelen 61, 62 en 63 en Protocol nr. 26,

GELET OP de Overeenkomst tussen de EVA-Staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie (3), en met name op artikel 24,

GELET OP artikel 1, lid 3, van deel I en artikel 4, lid 3, van deel II van Protocol nr. 3 bij de Toezichtovereenkomst (4),

GELET OP de richtsnoeren van de Autoriteit voor de toepassing en uitlegging van de artikelen 61 en 62 van de EER-overeenkomst (5) en met name Deel VIII - Tijdelijke regels in verband met de financiële crisis - Tijdelijke communautaire kaderregeling inzake staatssteun en stimulering van de toegang tot financiering in de huidige financiële en economische crisis (6), gewijzigd bij Besluit van de Autoriteit 190/09/COL van 22 april 2009 (7),

GELET OP Besluit van de Autoriteit nr. 195/04/COL van 14 juli 2004 betreffende de uitvoeringsbepalingen als bedoeld in artikel 27 van deel II van Protocol 3 bij de Toezichtovereenkomst (8),

Overwegende hetgeen volgt:

I. FEITEN

1. Procedure

Bij brief van 2 april 2009 (feit nr. 514308) hebben de Noorse autoriteiten, overeenkomstig artikel 1, lid 3, van deel I van Protocol 3, aanmelding gedaan van de tijdelijke regeling inzake steun van geringe omvang.

2. Beschrijving van de voorgenomen maatregelen

2.1. Doelstelling van de steunmaatregel

De Noorse autoriteiten hebben aangegeven dat de impact van de financiële crisis op de reële economie voelbaar begint te worden. De aangemelde maatregel maakt deel uit van een breder pakket maatregelen (9) die erop zijn gericht een ernstige verstoring van de Noorse economie op te heffen. De aangemelde regeling voorziet in de mogelijkheid kleine steunbedragen toe te kennen aan ondernemingen die te maken krijgen met een plotseling tekort aan krediet, of zelfs de niet-beschikbaarheid daarvan, en aldus bij te dragen aan het opheffen van een ernstige verstoring van de Noorse economie.

De regeling is expliciet gebaseerd op artikel 61, lid 3, onder b), van de EER-overeenkomst en berust op punt 4.2 „Beperkte steunbedragen die verenigbaar zijn” van de tijdelijke kaderregeling.

2.2. De aard en vorm van de steun

De steun zal worden verleend in de vorm van transparante steun, in de zin van artikel 5 van de algemene groepsvrijstellingsverordening (10), en daarbij gaat het met name om de vorm van rechtstreekse subsidies, terugvorderbare subsidies, rentesubsidies en gesubsidieerde overheidsleningen met een steunelement dat wordt berekend op basis van het referentiepercentage (11) van de Autoriteit dat van toepassing is op de datum waarop de steun wordt verleend, alsook overheidsgaranties.

De garantieregeling die door „Innovation Norway” wordt beheerd wordt normaal gesproken toegepast overeenkomstig de in bijlage XV bij de EER-overeenkomst genoemde wet inzake de-minimissteun (12). Dit betekent onder meer dat individuele steun die wordt verleend aan ondernemingen die geen ondernemingen in moeilijkheden zijn, geldt als transparante de-minimissteun wanneer het in het kader van een dergelijke regeling gegarandeerde gedeelte van de onderliggende lening niet meer dan 1,5 miljoen EUR per onderneming bedraagt (750 000 EUR in de vervoersector). Om het steunelement te berekenen van overheidsgaranties voor leningen die meer dan 1,5 miljard EUR bedragen, en in overeenstemming met de in de laatste zin van de voetnoot bij punt 4.3.2, onder (a), van de tijdelijke kaderregeling voorziene mogelijkheid, zullen de Noorse autoriteiten de in de bijlage bij de tijdelijke kaderregeling vastgelegde safe harbour-premies als benchmark gebruiken. Los van de vraag of de garanties ten behoeve van kmo's of van grote ondernemingen worden verstrekt, zal het jaarlijkse steunelement dat uit de garantie resulteert worden berekend als het verschil tussen de in de bijlage bij de gewijzigde tijdelijke kaderregeling vastgelegde safe harbour-premies en de door de Noorse autoriteiten toegepaste jaarlijkse premies.

2.3. Nationale rechtsgrond voor de steunmaatregel

De rechtsgrond voor de regeling is St.prp.nr. 1 (2008-2009) voor het ministerie van Handel en Industrie en een brief van het ministerie aan Innovation Norway („Oppdragsbrev Innovasjon Norge”).

De regeling wordt van kracht zodra zij door de Autoriteit is goedgekeurd.

2.4. Beheer van de regeling

De aangemelde regeling zal door Innovation Norway worden beheerd.

2.5. Uitgetrokken middelen en looptijd

De Noorse autoriteiten hebben laten weten dat het in deze fase niet mogelijk is een jaarlijkse begroting voor de aangemelde maatregel vast te stellen, aangezien de algemene begroting voor Innovation Norway werd verhoogd zonder dat het voor de aangemelde regeling bestemde krediet precies is aangegeven.

Steun in het kader van deze regeling kan tot 31 december 2010 worden verleend.

2.6. Geadresseerde

De regeling geldt voor kmo's en grote ondernemingen en bestrijkt het gehele grondgebied van Noorwegen.

De Noorse autoriteiten bevestigen dat geen steun in het kader van deze regeling zal worden verleend aan grote ondernemingen die op 1 juli 2008 ondernemingen in moeilijkheden waren in de zin van punt 2.1 van de richtsnoeren van de Autoriteit inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden, en evenmin aan kmo's die op die datum ondernemingen in moeilijkheden waren in de zin van artikel 1, lid 7, van de algemene groepsvrijstellingsverordening.

De regeling mag worden toegepast op ondernemingen die op 1 juli 2008 niet in moeilijkheden verkeerden, maar die nadien in moeilijkheden kwamen als gevolg van de wereldwijde financiële en economische crisis.

2.7. Sectoriële werkingssfeer, uitsluiting van exportsteun en steun waarbij binnenlandse producten ten opzichte van ingevoerde producten worden bevoordeeld

De tijdelijke regeling inzake steun van geringe omvang geldt voor alle sectoren, met uitsluiting van de in punt 4.2.2, 38, onder g), van de tijdelijke regeling vastgelegde sectoren. Exportsteun en steun waarbij binnenlandse producten ten opzichte van ingevoerde producten worden bevoordeeld (punt 4.2.2, onder d), van de tijdelijke regeling) zijn van de regeling uitgesloten.

2.8. Basiselementen van de regeling

De Noorse autoriteiten bevestigen dat de nieuwe regeling volledig zal voldoen aan de voorwaarden in punt 4.2.2 van de tijdelijke kaderregeling die op het verlenen van verenigbare steun van geringe omvang van toepassing is. Met name:

— zal de steun niet meer dan 500 000 EUR per onderneming bedragen (voor aftrek van belastingen of andere heffingen). Wanneer steun in een andere vorm dan subsidies wordt verleend, is het steunbedrag het bruto-subsidie-equivalent van de steun;

— dient Innovation Norway, alvorens de steun toe te kennen, een verklaring van de betrokken onderneming te ontvangen, in schriftelijke of elektronische vorm, inzake eventuele andere de-minimissteun en steun uit hoofde van deze maatregel die zij in het lopende belastingjaar heeft ontvangen. verifieert Innovation Norway dat het totale steunbedrag dat de onderneming in de periode 1 januari 2008 tot en met 31 december 2010 heeft ontvangen niet hoger is dan 500 000 EUR;

— wordt de steun uiterlijk op 31 december 2010 verleend;

— worden in het kader van de regeling exportsteun of steun waarbij binnenlandse producten ten opzichte van ingevoerde producten worden bevoordeeld, niet verleend;

— worden, indien de steun in het kader van deze maatregel met andere verenigbare steun wordt gecumuleerd, de in de desbetreffende richtsnoeren of groepsvrijstellingsverordeningen vastgestelde maximale steunintensiteiten in acht genomen;

— zal in het kader van deze regeling geen steun worden verleend aan grote ondernemingen die op 1 juli 2008 ondernemingen in moeilijkheden waren in de zin van punt 2.1 van de richtsnoeren van de Autoriteit inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden, en evenmin aan kmo's die op die datum ondernemingen in moeilijkheden waren in de zin van artikel 1, lid 7, van de algemene groepsvrijstellingsverordening, die in de EER-overeenkomst is opgenomen.

2.9. Toezicht en rapportage

De Noorse autoriteiten bevestigen dat de regels inzake toezicht en rapportage die in de tijdelijke kaderregeling zijn vastgelegd, in acht zullen worden genomen.

II. BEOORDELING

1. Het bestaan van staatssteun

Artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst luidt als volgt:

„1. Behoudens de afwijkingen waarin deze Overeenkomst voorziet, zijn steunmaatregelen van de lidstaten van de Europese Gemeenschap, de EVA-staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producten vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de werking van deze Overeenkomst voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen ongunstig beïnvloedt.”

Bij de aangemelde regeling zijn overheidsmiddelen betrokken aangezien zij uit de Noorse staatsbegroting wordt gefinancierd. De maatregel is selectief omdat deze alleen voor bepaalde ondernemingen is bestemd. Aangezien steunbedragen van beperkte omvang aan de begunstigden ter beschikking worden gesteld die zonder de maatregel niet beschikbaar zouden zijn, wordt door de maatregel een voordeel aan de begunstigden verleend. De maatregel heeft een ongunstige invloed op de handel tussen EER-staten aangezien de regeling niet beperkt is tot begunstigden die activiteiten hebben in sectoren waar geen handelsverkeer binnen de EER bestaat.

Gelet op het voorgaande is de Autoriteit tot de slotsom gekomen dat de regeling steun is in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst.

2. Procedurele vereisten

Overeenkomstig artikel 1, lid 3, van deel I van Protocol 3 „[wordt] de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van elk voornemen tot invoering of wijziging van steunmaatregelen tijdig op de hoogte wordt gebracht, om haar in staat te stellen haar opmerkingen kenbaar te maken. […]. De betrokken staat mag de voorgenomen maatregelen niet uitvoeren alvorens deze procedure heeft geleid tot een definitieve beslissing”.

Door bij schrijven van 2 april 2009 aanmelding te doen van de tijdelijke regeling inzake steun van geringe omvang (feit nr. 514308), hebben de Noorse autoriteiten aan de aanmeldingsverplichting voldaan. Voorts hebben zij aangegeven dat zij de regeling niet zullen uitvoeren voordat deze door de Autoriteit is goedgekeurd, en voldoen zij aldus aan de opschortingsverplichting.

Daarom concludeert de Autoriteit dat de Noorse autoriteiten hun verplichtingen uit hoofde van artikel 1, lid 3, van deel I van Protocol 3 zijn nagekomen.

3. Verenigbaarheid van de steun

De Autoriteit heeft de verenigbaarheid van de aangemelde maatregel met artikel 61, lid 3, onder b), van de EER-overeenkomst in combinatie met de tijdelijke regeling beoordeeld.

Door de goedkeuring van de tijdelijke regeling erkende de Autoriteit (punt 4.1, (33)) het volgende: „Gezien de ernst van de huidige financiële crisis en de gevolgen ervan voor de gehele economie van de EVA-staten, is de Autoriteit van mening dat bepaalde soorten staatssteun - gedurende een beperkte periode - gerechtvaardigd zijn om deze moeilijkheden te overwinnen, en dat zij derhalve met de werking van de EER-overeenkomst verenigbaar kunnen worden verklaard op grond van artikel 61, lid 3, onder b), van de EER-overeenkomst”.

De aangemelde maatregel beoogt bij te dragen aan het opheffen van een ernstige verstoring van de economie van een EVA-staat en is ontworpen om te voldoen aan de vereisten van de categorie aanvullende maatregelen („Beperkte steunbedragen die verenigbaar zijn”) die in punt 4.2.2 van de tijdelijke kaderregeling worden beschreven.

De Autoriteit is van oordeel dat de aangemelde maatregel aan alle voorwaarden van de tijdelijke kaderregeling voldoet, en meer bepaald:

— is het maximum steunbedrag niet hoger dan 500 000 EUR per onderneming (overeenkomstig punt 4.2.2, onder (a) en (f) van de tijdelijke kaderregeling).

— wordt de steun verleend in de vorm van een regeling (overeenkomstig punt 4.2.2, onder (b) van de tijdelijke kaderregeling).

— wordt de steun verleend aan ondernemingen die op 1 juli 2008 niet in moeilijkheden verkeerden (13); de steun mag worden verleend aan ondernemingen die op die datum niet in moeilijkheden verkeerden doch vervolgens in moeilijkheden kwamen als gevolg van de wereldwijde financiële en economische crisis (overeenkomstig punt 4.2.2, onder (c) van de tijdelijke kaderregeling).

— zijn exportsteun en steun waarbij binnenlandse producten ten opzichte van ingevoerde producten worden bevoordeeld (overeenkomstig punt 4.2.2, onder (d) van de tijdelijke kaderregeling) van de regeling uitgesloten.

— mag tot 31 december 2010 steun worden verleend (punt 4.2.2, onder (e) van de tijdelijke kaderregeling).

— zullen de regels inzake toezicht en rapportage die in de tijdelijke kaderregeling zijn vastgelegd, in acht worden genomen (punt 4.7 (59) van de tijdelijke kaderregeling).

De Autoriteit is derhalve van oordeel dat de aangemelde maatregel noodzakelijk, passend en evenredig is om een ernstige verstoring in de economie van een EVA-staat op te heffen, overeenkomstig punt 4.1 van de tijdelijke kaderregeling.

4. Conclusie

Op basis van bovenstaande beoordeling is de Autoriteit van oordeel dat de tijdelijke regeling inzake steun van geringe omvang die de Noorse autoriteiten voornemens zijn ten uitvoer te leggen in overeenstemming is met de tijdelijke kaderregeling en verenigbaar is met de werking van de EER-overeenkomst in de zin van artikel 61 van de EER-overeenkomst.

De Noorse autoriteiten wordt herinnerd aan hun verplichting, uit hoofde van artikel 21 van deel II van Protocol 3, juncto artikel 6 van Besluit nr. 195/04/COL van 14 juli 2004, jaarlijks verslagen over de tenuitvoerlegging van de regeling in te dienen.

Voorts wordt de Noorse autoriteiten eraan herinnerd dat alle voornemens om deze regeling aan te passen bij de Autoriteit moeten worden aangemeld.

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA heeft besloten op basis van artikel 61, lid 3, onder b) van de EER-overeenkomst geen bezwaar te maken tegen de tijdelijke regeling inzake steun van geringe omvang.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Noorwegen.

Artikel 3

Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek.

Gedaan te Brussel, 20 mei 2009. Voor de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA Per SANDERUD Voorzitter Kurt JÄGER Lid van het College

(1) Hierna „de Autoriteit” genoemd.

(2) Hierna „de EER-overeenkomst” genoemd.

(3) Hierna „de Toezichtovereenkomst” genoemd.

(4) Hierna „Protocol 3” genoemd.

(5) Richtsnoeren voor de toepassing en uitlegging van de artikelen 61 en 62 van de EER-overeenkomst en artikel 1 van Protocol 3 bij de Toezichtovereenkomst, op 19.1.1994 vastgesteld en uitgevaardigd door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (PB L 231 van 3.9.1994 en EER-Supplement nr. 32 van 3.9.1994, blz. 1. Hierna „de richtsnoeren staatssteun” te noemen). Een geactualiseerde versie van de richtsnoeren staatssteun is beschikbaar op de website van de Autoriteit onder: http://www.eftasurv.int/stateaid/legal-framework/stateaid-guidelines/

(6) Hierna „de tijdelijke kaderregeling” genoemd.

(7) PB L 15 van 20.1.2011, blz. 26 en EER-Supplement nr. 3 van 20.1.2011, blz. 31.

(8) PB L 139 van 25.5.2006, blz. 37 en EER-supplement nr. 26 van 25.5.2006, blz. 1, gewijzigd bij Besluit nr. 319/05/COL van 14 december 2005 (PB L 113 van 27.4.2006, blz. 24, en EER-supplement nr. 21 van 27.4.2006, blz. 46.)

(9) Om de nieuwe problemen op de Noorse arbeidsmarkt aan te pakken wijzigde de Noorse regering de begroting 2009 door middel van St.prp. nr. 37 (2008-2009) (een witboek). Hoewel de tijdelijke regeling inzake steun van geringe omvang niet expliciet deel uitmaakt van St.prp. nr. 37 (2008-2009), zal zij worden gefinancierd in het kader van de verhoging van de begroting ten behoeve van Innovation Norway die door deze wijziging werd verleend.

(10) Opgenomen in bijlage XV (staatssteun) bij de EER-overeenkomst door Besluit nr. 33/95 van het Gemengd Comité van de EER (PB L 339 van 18.12.2008, blz. 111, en EER-Supplement nr. 79 van 18.12.2008, blz. 20).

(11) Het referentiepercentage wordt berekend op basis van het hoofdstuk over de methode voor het bepalen van de referentie- en kortingspercentages in de Richtsnoeren voor staatssteun van de Autoriteit, gewijzigd bij Besluit nr. 788/08/COL van 17 december 2008. Om tot het toepasselijke referentiepercentage te komen moeten de passende marges bij het basispercentage worden opgeteld. De geldende basispercentages worden op de webpagina van de Autoriteit gepubliceerd.

(12) Verordening (EG) nr. 1998/2006 van de Commissie van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op de-minimissteun (PB L 379 van 28.12.2006, blz. 5), is bij Besluit van het Gemengd Comité van de EER nr. 29/2007 (PB L 209 van 9.8.2007, blz. 52 en EER-Supplement nr. 38 van 9.8.2007, blz. 34) in bijlage XV bij de EER-overeenkomst.

(13) Voor grote ondernemingen zie punt 2.1 van de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden. Voor kmo's, zie de definitie in artikel 1, lid 7, van de algemene groepsvrijstellingsverordening.