Uitnodiging om opmerkingen te maken overeenkomstig artikel 1, lid 2, van deel I van Protocol 3 bij de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie over staatssteunvraagstukken

(2019/C 177/04)

Door middel van het bovengenoemde besluit, dat na deze samenvatting in de authentieke taal is weergegeven, heeft de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA Noorwegen in kennis gesteld van haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 1, lid 2, van deel I van Protocol 3 bij de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie ten aanzien van de bovengenoemde steunmaatregel.

Belanghebbenden kunnen hun opmerkingen over de betrokken maatregel binnen één maand vanaf de datum van de bekendmaking indienen bij:

Toezichthoudende autoriteit van de EVA Register Belliardstraat 35 1040 Brussel BELGIË

De opmerkingen zullen ter kennis van de Noorse autoriteiten worden gebracht. Een belanghebbende die opmerkingen maakt, kan, met opgave van redenen, schriftelijk verzoeken om vertrouwelijke behandeling van zijn identiteit.

SAMENVATTING

Procedure

1. De Autoriteit heeft twee klachten ontvangen, een op 14 maart 2017 en een op 27 juli 2017. De klagers hebben om vertrouwelijkheid verzocht.

2. Naar aanleiding van verzoeken heeft de Autoriteit informatie van de Noorse autoriteiten ontvangen bij brieven van 2 juni 2017, 20 september 2017, 1 december 2017, 8 december 2017, 1 februari 2018, 5 februari 2018, 21 februari 2019, 14 maart 2019 en 18 maart 2019.

Beschrijving van de maatregel(en)

3. De vermeende begunstigde van de steun is Trondheim Spektrum AS („TS”).

4. TS is eigenaar en exploitant van Trondheim Spektrum, een multifunctionele faciliteit in het centrum van Trondheim. De faciliteit wordt gebruikt door lokale sportclubs om te trainen en voor kleine en grote sportevenementen en andere evenementen zoals concerten, beurzen en congressen.

5. De gemeente Trondheim („de gemeente”) was en is op dit moment meerderheidsaandeelhouder in TS. De overige aandelen zijn in het bezit van vrijwilligerssportclubs op basis van lidmaatschap („sportclubs”).

6. Het doel van de gemeente is om de inwoners van Trondheim faciliteiten te bieden voor sport- en vrijetijdsactiviteiten. In 2004 heeft de gemeente een principe van kosteloze faciliteiten ten behoeve van de sportclubs van de gemeente geformaliseerd. Deze maatregelen van de gemeente faciliteren de deelname van kinderen en jongeren aan sportactiviteiten, ongeacht het inkomensniveau van individuele gezinnen.

7. De gemeente huurt capaciteit van verschillende faciliteiten, zoals TS, om de capaciteit gratis ter beschikking te stellen van de sportclubs. De verdeling van de capaciteit is toevertrouwd aan de lokale sportraad.

8. Sinds de zomer van 2017 ondergaat TS een belangrijke renovatie en uitbreiding die in 2019 moet zijn afgerond. Het plan is om in 2020 het Europees kampioenschap handbal voor vrouwen en mannen te organiseren.

9. Het besluit heeft betrekking op negen maatregelen 1) gemeentelijke lening, 2) gemeentelijke garantie, 3) erfpachtovereenkomsten, 4) pachtovereenkomsten die zijn gesloten tussen 1999 en 2017, 5) pachtovereenkomst van 2019, die in 2017 is gesloten, 6) kapitaalverhoging die verband houdt met nieuwe en onvoorziene kosten, 7) financiering van infrastructuurkosten, 8) middelen van het Noorse kansspelfonds en 9) impliciete garantie inherent aan een leenovereenkomst tussen Nordea en TS.

10. Volgens de klagers heeft TS een voordeel ontvangen door middel van verschillende maatregelen van de gemeente. De klagers hebben aangevoerd dat via de vermeende steunmaatregelen kruissubsidiëring is verleend voor andere activiteiten van TS.

Beoordeling van de maatregelen

11. Volgens de Autoriteit zou elke mogelijke staatssteun die via de maatregelen 1, 2 en 3 wordt toegekend, bestaande steun vormen in de zin van artikel 1, onder b), van deel II van Protocol 3 bij de Toezichtovereenkomst. De Autoriteit beoordeelt in haar besluit dan ook niet verder of deze maatregelen als steun moeten worden aangemerkt.

12. In haar besluit komt de Autoriteit tot de voorlopige conclusie dat maatregel 4, de tussen 1999 en 2017 gesloten pachtovereenkomsten, geen deel uitmaakt van een steunregeling in de zin van artikel 1, onder d), van deel II van Protocol 3 bij de Toezichtovereenkomst, zoals de Noorse autoriteiten hadden betoogd.

13. De Autoriteit zal in haar besluit alleen het potentiële steunkarakter beoordelen van de pachtovereenkomsten waarvoor de verjaringstermijn niet is verstreken. Op basis van de informatie waarover zij beschikt, is de Autoriteit van oordeel dat de verjaringstermijn voor de pachtovereenkomst die volgens de Noorse autoriteiten van 2007-2008 dateert, niet is verstreken.

14. De Autoriteit is van oordeel dat de middelen die door Norsk Tipping AS aan TS zijn toegekend, hierna maatregel 8 genoemd, een toepassing zijn van een bestaand systeem van staatssteun. De Autoriteit beoordeelt in haar besluit dan ook niet verder of de maatregel als steun moeten worden aangemerkt.

15. De Autoriteit is voorlopig van oordeel dat de pachtovereenkomsten van 2007 tot en met 2017 en de nieuwe pachtovereenkomst van 2019 (maatregelen 4 en 5) TS mogelijkerwijs een voordeel hebben opgeleverd. De klagers hebben aangevoerd dat de pacht boven de marktvoorwaarden ligt en dat de pacht gebaseerd is op de behoeften van TS en niet op de door de gemeente benodigde capaciteit.

16. De Autoriteit is van oordeel dat de kapitaalverhoging, maatregel 6, TS een voordeel oplevert dat overeenkomt met het volledige bedrag van de kapitaalverhoging.

17. De Autoriteit komt tot de voorlopige conclusie dat de verdeling en berekening van de infrastructuurkosten in verband met de renovatie en uitbreiding van TS (maatregel 7) TS een voordeel kan hebben opgeleverd.

18. Wat de impliciete garantie betreft die inherent is aan de leningsovereenkomst tussen TS en Nordea (maatregel 9), acht de Autoriteit de effecten van de vermeldingen in de leningsovereenkomsten onduidelijk en kan zij in dit stadium niet uitsluiten dat zij TS een voordeel opleveren in de vorm van een impliciete garantie van de gemeente.

19. De Noorse autoriteiten hebben aangevoerd dat het gebruik van TS-faciliteiten door de sportclubs niet als een economische activiteit kan worden beschouwd, aangezien noch de gemeente, noch TS een vergoeding van de gebruikers ervan ontvangen.

20. Ook al kan de gemeente worden geacht een niet-economische activiteit uit te oefenen door het aanbieden van gratis faciliteiten voor de sportclubs van de gemeente, dan nog kan het in principe heel goed zijn dat de entiteit die de gemeente van dergelijke faciliteiten voorziet, daarbij economische activiteiten uitoefent.

21. Tegen deze achtergrond kan de Autoriteit in dit stadium niet uitsluiten dat TS een onderneming is, niet alleen bij het organiseren van concerten, grote sportevenementen, beurzen, congressen en andere evenementen, maar ook bij het verhuren van haar faciliteiten aan de gemeente, die vervolgens de ruimte ter beschikking stelt van de sportclubs van de stad. In ieder geval merkt de Autoriteit op dat TS andere economische activiteiten uitoefent en dat een toereikende boekhoudkundige scheiding zou moeten worden aangetoond.

22. De Noorse autoriteiten hebben niet alle maatregelen in kwestie bij de Autoriteit aangemeld. De Autoriteit komt derhalve tot de voorlopige conclusie dat de Noorse autoriteiten hun verplichtingen ingevolge artikel 1, lid 3, van deel I van Protocol 3 bij de Toezichtovereenkomst niet zijn nagekomen en dat, voor zover de maatregelen 4, 7 en 9 staatssteun inhouden, deze steun onrechtmatig is.

23. De Noorse autoriteiten hebben de nieuwe pachtovereenkomst van 2019, maatregel 5, op 20 november 2018 aangemeld. De Noorse autoriteiten hebben aangevoerd dat aan de nieuwe pachtovereenkomst de voorwaarde is verbonden dat deze in overeenstemming is met de marktvoorwaarden. Zij maakt uitdrukkelijk aanpassingen mogelijk om de voorwaarden van de overeenkomst in overeenstemming te brengen met de marktvoorwaarden mocht de Autoriteit dit verlangen. In het licht hiervan is de voorlopige conclusie van de Autoriteit dat, mocht de pachtovereenkomst staatssteun inhouden, de Noorse autoriteiten de vereisten van artikel 1, lid 3, van deel I van Protocol 3 bij de Toezichtovereenkomst in acht hebben genomen.

24. Wat maatregel 6 betreft merkt de Autoriteit op dat de Noorse autoriteiten deze steun aan TS hebben verleend op grond van artikel 55 van de algemene groepsvrijstellingsverordening. De Autoriteit is er echter niet volledig van overtuigd dat met betrekking tot de maatregel aan de vereisten van artikel 6, lid 2, van de algemene groepsvrijstellingsverordening is voldaan. Verdere beoordeling van de maatregel lijkt vereist. Als de Autoriteit tot de bevinding zou komen dat de maatregel niet aan de vereisten van de algemene groepsvrijstellingsverordening voldoet, is deze steun onrechtmatig.

25. De mogelijke steunmaatregelen in de onderhavige zaak zijn van uiteenlopende aard. De Noorse autoriteiten hebben aangevoerd dat sommige van de maatregelen verenigbaar zijn. In dit stadium beschikt de Autoriteit niet over de informatie die zij nodig heeft om vast te stellen welk bedrag aan vermeende steun deze maatregelen TS zouden kunnen opleveren. De Autoriteit betwijfelt derhalve of de maatregelen in overeenstemming zijn met het evenredigheidsbeginsel en beperkt blijven tot hetgeen noodzakelijk is om de doelstelling van de staat te bereiken.

26. Bovendien kan de Autoriteit niet uitsluiten dat de vermeende steunmaatregelen kruissubsidiëring van de andere activiteiten van TS inhouden. In het licht van het bovenstaande betwijfelt de Autoriteit of de maatregelen verenigbaar zouden kunnen worden geacht onder artikel 61, lid 3, onder c), van de EER-overeenkomst.

(1) Reference is made to Articles 4(4) and 13(1) of Part II of Protocol 3 to the Agreement between the EFTA States on the Establishment of a Surveillance Authority and a Court of Justice.

(2) Documents No 847105 and 848590 to 848601.

(3) Document No 849708.

(4) Documents No 859505, 859499, 859501 and 859503.

(5) Documents No 867151, 868181 and 868182.

(6) Document No 870428.

(7) Document No 870360.

(8) Documents No 874440 and 874442.

(9) Document No 876728.

(10) Document No 877379.

(11) Documents No 887522, 887524 and 887526.

(12) Document No 874067.

(13) Document No 881377.

(14) Document No 888352.

(15) Documents No 885827, 885829, 888351 and 888354.

(16) Document No 936140.

(17) Document No 888021.

(18) Documents No 896729, 896727, 896725 and 896723.

(19) Documents No 1059166, 1059170 and 1059171.

(20) Documents No 1059842 to 1059848.

(21) Documents No 1040641, 1040643, 1040645, 1040647 and 1040649.

(22) Documents No 1054292, 1054294, 1054296 and 1054298.

(23) Commission Regulation (EU) No 651/2014 of 17 June 2014 declaring certain categories of aid compatible with the internal market in application of Articles 107 and 108 of the Treaty (OJ L 187, 26.6.2014, p. 1), referred to at point 1j of Annex XV to the EEA Agreement, see Joint Committee Decision No 152/2014, published in OJ L 342, 27.11.2014, p. 63 and EEA Supplement No 71, 27.11.2014, p. 61.

(24) Case No 82883, GBER 30/2018/Sports.

(25) Document No 874440, p. 6 and Document No 859501, p. 13 and 20.

(26) Document No 859501, p. 20.

(27) Document No 874440, p. 6.

(28) Document No 859501, p. 14.

(29) Document No 859501, p. 14.

(30) Document No 859501, p. 22.

(31) Document No 859501, p. 23.

(32) Document 1054294. See section 4.10.

(33) Lov om tomtefeste (tomtefesteloven) LOV-1996-12-20-106. The Norwegian authorities have explained that the conclusion of leasehold agreements and the contractual relationship between the landowner/lessor and the lessee was regulated for the first time in a statute from 1975, which entered into force on 1 January 1976. A new Ground Lease Act was enacted in 1996 and entered into force on 1 January 2002.

(34) Lov om tinglysing (tinglysingsloven) LOV-1935-06-07-2.

(35) Document No 887522, p. 4.

(36) Document 874440, p. 5.

(37) Document 874440, p. 10.

(38) Document 859501, p. 14.

(39) Document No 859501, p. 14–15. However, it can be observed that there was a reduction in the capacity in 2016. This indicates that amendments were made at least that year. The Norwegian authorities have explained that this is due to the renovation of TS (Document 874440, p. 9).

(40) Document 859501, p. 15.

(41) The Norwegian authorities were not able to provide data from before 2010.

(42) Document 896727, p. 6.

(43) Article 12 of the 2019 lease agreement. Norwegian: ‘Denne avtalen forutsettes å være inngått på markedsmessige vilkår. Det tas forbehold om at avtalen vil – forut for og i avtaleperioden – justeres for å tilfredsstille eventuelle føringer/krav fra EFTAs overvåkningsorgan (ESA), og/eller andre offentlige myndigheter. Dette for at avtalen til enhver tid skal tilfredsstille markedsinvestorprinsippet.’ Document No 887522, p. 7.

(44) Case No 82883, GBER 30/2018/Sports.

(45) Document No 874440, p. 20-25. The detailed zoning plan for part of Nidarø was adopted by the City Council on 14 March 2017 in case 25/17.

(46) The Norwegian authorities refer to Section 11 of lov om planlegging og byggesaksbehandling (plan- og bygningsloven) LOV-2008-06-27-71.

(47) ‘Procedural orders’ are requirements relating to the order in which work shall be carried out to ensure the establishment of public services, technical infrastructure and green structures before use is made of areas and the point in time when areas may be used for building and construction purposes, including requirements relating to the order in which development works shall be carried out. See Section 11-9 of the Planning and Building Act, referred to in footnote 46.

(48) The Norwegian authorities refer to section 18 of the Planning and Building Act.

(49) Document No 1059846, p. 2.

(50) Document No 1059846, p. 2.

(51) Document No 874440, p. 20 – 25 and Documents No 1059842 to 1059848. The detailed zoning plan for part of Nidarø was adopted by the City Council on 14 March 2017 in case 25/17.

(52) The Norwegian authorities refer to paragraph 203 of the Authority’s Guidelines on the notion of State aid as referred to in Article 61(1) of the EEA Agreement (‘NoA’), in this regard and Commission Decision of 8.1.2016. State aid No SA.36019 – Belgium – Financing of road infrastructure in the vicinity of a real estate project – Uplace, paragraph 38.

(53) Lov om pengespill (pengespilloven) LOV-1992-08-28-103.

(54) Document No 859501, p. 16.

(55) The Authority’s Decision No 225/15/COL of 10 June 2015 raising no objections to aid in the form of a transfer of land to Vålerenga Fotball.

(56) Document No 887522, p. 6.

(57) Document No 1054294.

(58) Document No 1054298, p. 6.

(59) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, page 1, paragraphs 5 and 6. Unofficial translation. Norwegian: ‘Nordea har lagt betydelig vekt på at Trondheim Spektrum AS har til hensikt å gjøre selskapsendringer eller andre tiltak som åpner muligheten for at Trondheim kommune, uten å komme i strid med lovverket, om nødvendig kan stille en garanti overfor Nordea som reduserer risikoen ifm kostnadsoverskridelser.’/‘Nordea har for øvrig lagt sterk vekt på eierskapet fra Trondheim kommune og vedtaket i formannskapet datert 25. juni 2014 i sak 144/14, hvor det blant annet fremgår av punkt 2 at Trondheim kommune, som største eier av Trondheim Spektrum AS, er innstilt på å ta det nødvendige økonomiske ansvaret som følger av rehabilitering og utvikling av Trondheim Spektrum.’

(60) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, p. 5, ‘Other terms’ – bullet point 3. Unofficial translation. Norwegian: ‘Risikoen som følge av at det oppstår kostnadsoverskridelser i byggeperioden og kredittkunden selv ikke kan betale disse: Trondheim Spektrum AS vil gjøre selskapsendringer eller andre tiltak som åpner muligheten for at Trondheim kommune, uten å komme i strid med lovverket, om nødvending kan stille garanti overfor Nordea.’

(61) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, p. 5, ‘Other terms’ – bullet point 4. Unofficial translation. Norwegian: ‘Leieavtalen med Trondheim kommunea av 26.10.2017 kan ikke endres/reduseres uten Nordea forutgående skriftlige samtykke.’

(62) Norwegian: ‘eierskifte – obligatorisk førtidig tilbakebetaling’.

(63) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, p. 4. Unofficial translation. Norwegian: ‘Det er et vilkår for inngåelse og opprettholdelse av Byggekredittavtalen, at Trondheim Kommune eier minst 77,93 % av Kredittkunden, og opprettholder sin eierandel uendret. For det tilfellet at eiersammensetningen endres, uten Nordeas forutgående skriftlige samtykke, skal Byggekreditten og ethvert utestående tilbakebetales som angitt i klausul 11 (Førtidig forfall av byggekreditten).’

(64) Document No 1054298, p. 5.

(65) Within the meaning of Article 1(c) of Part II of Protocol 3 SCA.

(66) Documents No 859501, p. 13, and 859503, p. 76.

(67) According to Article 1(e) of Part II of Protocol 3 SCA, ‘“individual aid” shall mean aid that is not awarded on the basis of an aid scheme and notifiable awards of aid on the basis of an aid scheme’.

(68) See also Article 1(b)(iv) of Part II of Protocol 3 SCA, according to which ‘existing aid’ is ‘aid which is deemed to be existing aid pursuant to Article 15 of this Chapter’.

(69) Article 15(2) of Part II of Protocol 3 SCA.

(70) This would be the case even if the limitation period would be calculated form the date of when the guarantee was last used in 2001.

(71) Document No 887522, p. 5.

(72) Available at http://www.eftasurv.int/media/decisions/537-09-COL.pdf. Further, see the Authority’s Decision No 225/15/COL of 10 June 2015 raising no objections to aid in the form of a transfer of land to Vålerenga Fotball, paragraph 57.

(73) Case E-14/10 Konkurrenten.no AS v ESA [2011] EFTA Ct. Rep. 266, paragraph 53.

(74) Document No 859501, p. 23.

(75) Document No 868182, p. 4.

(76) Document No 859501, p. 24.

(77) The Norwegian authorities refer to the Authority’s Decision No 519/12/COL of 19 December 2012 closing the formal investigation procedure into potential aid to AS Oslo Sporveier and AS Sporveisbussene, paragraph 180.

(78) See the Authority’s Decision No 405/08/COL of 27 June 2008 closing the formal investigation procedure with regard to the Icelandic Housing Financing Fund, section II.2.3.1.

(79) See Commission Decision No E-45/2000 Fiscal exemption in favour of Schiphol Group (OJ C 37, 11.2.2004, p. 13).

(80) The Authority’s Decision No 491/09/COL of 2 December 2009 Norsk Film group, Chapter II.2 p. 8. See also the Authority’s Decision No 075/16/COL of 20 April 2016 to propose appropriate measures regarding the use of publicly owned land and natural resources by electricity producers in Iceland, paragraph 114, and Decision No 519/12/COL of 19 December 2012 closing the formal investigation into potential aid to AS Oslo Sporveier and AS Sporveisbussene.

(81) See Commission Decision No E-10/2000 State guarantees for public banks in Germany (OJ C 150 22.6.2002, p. 7).

(82) Article 1(d) of Regulation (EC) No 2015/1589 corresponds to Article 1(d) of Part II of Protocol 3 SCA.

(83) Judgment in Belgium v Commission, T-131/16 and T-263/16, EU:T:2019:91, paragraphs 85–88.

(84) Document No 874440, p. 8.

(85) Article 15(2) of Part II of Protocol 3 SCA.

(86) See judgment in Scott v Commission, T-366/00, EU:T:2003:113, paragraph 60: ‘It follows that the mere fact that the applicant was not aware of the existence of the Commission’s request for information from the French authorities beginning on 17 January 1997 […] does not have the effect of depriving them of legal effect vis-á-vis the applicant. Consequently, the letter of 17 January 1997, sent by the Commission before the initiation of the administrative procedure and requesting further information from the French authorities, constitutes, under Article 15 of Regulation (EC) No 659/1999, a measure interrupting the 10-year limitation period’. Article 15 of Council Regulation (EC) No 659/1999 of 22 March laying down detailed rules for the application of Article 93 of the EC Treaty (no longer in force) corresponds to Article 15 of Part II of Protocol 3 SCA.

(87) Judgment in Département du Loiret v Commission, T-369/00, EU:T:2003:114, paragraphs 81 and 82.

(88) Document No 849708.

(89) Exhibit Q to Document No 859501.

(90) Judgment in Germany v Commission, C-248/84, EU:C:1987:437, and NoA, paragraph 48.

(91) Judgment in France v Ladbroke Racing Ltd and Commission, C-83/98 P, EU:C:2000:248, paragraphs 48 – 51.

(92) NoA, p. 73 and 74.

(93) Document 859501, p. 17.

(94) Document No 859501, p. 17–18. The Norwegian authorities have further referred to a management interview with Trondheim Messeselskap AS, a company that organizes fairs all over Norway in which the Municipality was informed that Trondheim Spektrum is not perceived as a particularly cheap location. The Norwegian authorities have referred to this interview for further details on price comparison.

(95) Presumably by dividing the total price paid by number of hours, 14 679 522/12 500 = 1174.36.

(96) Document No 859501, p. 18.

(97) As explained by the Norwegian authorities, not all daytimes are equally valuable.

(98) NoA, paragraph 98.

(99) NoA, paragraph 99.

(100) Document No 874440, p. 8. In 1994, the rent was reduced by NOK 2 million unilaterally by the City Council. The reason behind this was threefold; (i) overall economic downturn demanding overall cuts in the city budget, (ii) the City Council was focusing on elderly care, and (iii) after refinancing in 1992, TS had reduced their cost of loan-capital and was deemed able to withstand such a cut.

(101) Document No 896727, p. 6.

(102) Numbers from 2017.

(103) See section 5.4.2 of this decision.

(104) Document No 1040641, p. 9.

(105) Document Nos 1040641, p. 10, and 1054298, p. 5.

(106) NoA, paragraph 68.

(107) NoA, paragraph 68.

(108) Lov om planlegging og byggesaksbehandling (plan- og bygningsloven) LOV-2008-06-27-71, available at https://lovdata.no/dokument/NL/lov/2008-06-27-71.

(109) Document No 1059170.

(110) The Authority understands that ‘BRA’ stands for ‘area of use’.

(111) Document No 1054294.

(112) Document No 1054298, p. 6.

(113) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, page 5, ‘Other terms’ – bullet point 3.

(114) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, page 5, ‘Other terms’ – bullet point 4.

(115) Document No 1054294, Loan Agreement between Nordea and TS, dated 11 December 2017, page 4, ‘Change of ownership – mandatory mandatory early repayment’ – first paragraph.

(116) Document No 1054298, p. 7.

(117) Judgment in Höfner and Elser v Macrotron, Case C-41/90, EU:C:1991:161, paragraphs 21 – 23 and

(118) Judgment in Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania v Ayuntamiento de Getafe, Case C-74/16, EU:C:2017:496, paragraph 42.

(119) Judgment in Cassa di Risparmio di Firenze and Others, Case C-222/04, EU:C:2006:8, paragraph 108.

(120) Judgment in Mitteldeutsche Flughafen and Flughafen Leipzig-Halle v Commission, Case C-288/11 P, EU:C:2012:821, paragraphs 40 – 43.

(121) The Authority’s Decision No 496/13/COL of 11 December 2013 concerning the financing of Harpa Concert Hall and Conference Centre, paragraph 50.

(122) Judgment in Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania v Ayuntamiento de Getafe, Case C-74/16, EU:C:2017:496, paragraph 51.

(123) Document No 859501, p. 20.

(124) Document No 859501, p. 19.

(125) Case E-6/98 The Government of Norway v EFTA Surveillance Authority [1999] EFTA Ct. Rep. 76, paragraph 59; and judgment in Philip Morris v Commission, C-730/79, EU:C:1980:209, paragraph 11.

(126) Judgment in Eventech v The Parking Adjudicator, C-518/13, EU:C:2015:9, paragraph 66.

(127) Document No 859501, p. 22.

(128) Document No 859501, p. 22.

(129) See, for instance, judgment in AITEC and others v Commission, T-447/93, T-448/93 and T-449/93, EU:T:1995:130, paragraph 141.

(130) See, for instance, Commission Decisions in cases N 258/2000 Leisure Pool Dorsten (OJ C 172, 16.6.2001, p. 16); Commission Decision 2004/114/EC of 29 October 2003 on measures in favour of non-profit harbours for recreational crafts, the Netherlands (OJ L 34, 6.2.2004, p. 63); SA.37963 – United Kingdom – Alleged State aid to Glenmore Lodge (OJ C 277, 21.8.2015, p. 3); SA.38208 – United Kingdom – Alleged State aid to UK member-owned golf clubs (OJ C 277, 21.8.2015, p. 4); the Authority’s Decision No 459/12/COL of 5 December 2012 on aid to Bømlabadet Bygg AS for the construction of the Bømlabadet aqua park in the Municipality of Bømlo; and Decision No 20/19/COL of 2 April 2019 Leangbukten Båtforenings Andelslag.

(131) See to that effect the Authority’s Decision No 496/13/COL of 11 December 2013 concerning the financing of Harpa Concert Hall and Conference Centre, paragraph 75.

(132) See further section 2.6. The Authority requested additional information from the Norwegian authorities on 28 January 2019, which the Norwegian authorities provided on 21 February 2019.

(133) Article 12 of the new lease agreement of 2019 states (in Norwegian): ‘Denne avtalen forutsettes å være inngått på markedsmessige vilkår. Det tas forbehold om at avtalen vil – forut for og i avtaleperioden – justeres for å tilfredsstille eventuelle føringer/krav fra EFTAs overvåkningsorgan (ESA), og/eller andre offentlige myndigheter. Dette for at avtalen til enhver tid skal tilfredsstille markedsinvestorprinsippet.’

(134) See section 4.7 above.

(135) Judgment in Italy v Commission, C-364/90 EU:C:1993:157, paragraph 20.

(136) The Norwegian authorities refer to the Authority’s Decision No 357/15/COL of 23 September 2015 to close the formal investigation into State aid in favour of Sandefjord Fotball AS, Decision No 225/15/COL of 10 June 2015 raising no objections to aid in the form of a transfer of land to Vålerenga Fotball, and Decision No 13/18/COL of 29 January 2018 – Templarheimen II – Aid for the construction and operation of the sports facility Templarheimen.

(137) The Norwegian authorities refer to Commission Decision in case SA.33728 on the financing of a new multiarena in Copenhagen.

(138) The Norwegian authorities refer to Article 53 of the GBER, in particular paragraph 2 thereof, and the Authority’s Decision No 496/13/COL of 11 December 2013 concerning the financing of Harpa Concert Hall and Conference Centre.

(139) Document No 1046041, p. 13.

(140) Document No 1040641, p. 14.

(141) Document No 1040641, p. 15.

(142) Document No 859501, p. 25.

(143) See e.g. Commission Decision in case SA.33728 Financing of a new multiarena in Copenhagen, Commission Decision in case SA.33618 Sweden – Uppsala arena, Commission Decision in case SA.47683 Finland – Tampere Arena.

(144) The Authority’s Decision No 357/15/COL of 23 September 2015 to close the formal investigation into State aid in favour of Sandefjord Fotball AS, Decision No 225/15/COL of 10 June 2015 raising no objections to aid in the form of a transfer of land to Vålerenga Fotball, and Decision No 13/18/COL of 29 January 2018 – Templarheimen II – Aid for the construction and operation of the sports facility Templarheimen.

(145) See section 4.7 above.

(146) Document No 930813. Letter from the Norwegian authorities dated 21 September 2018.

(147) OJ L 154, 8.6.2006, p. 27 and EEA Supplement No 29, 8.6.2006, p. 1.