BESLUIT VAN DE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA

Nr. 316/98/COL

van 4 november 1998

betreffende de veertiende wijziging van formele en materiële regels op het gebied van overheidssteun

DE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA,

heeft de formele en materiële regels op het gebied van overheidssteun(1), die op 19 januari 1994 zijn vastgesteld(2) en laatstelijk op 4 maart 1998 zijn gewijzigd(3), als volgt gewijzigd:

1. het bijgevoegde hoofdstuk over regionale steunmaatregelen wordt als nieuw hoofdstuk 25 toegevoegd;

2. behoudens de in de punten 25.6.5 en 25.6.6 van het nieuwe hoofdstuk bedoelde overgangsregeling, worden de bestaande hoofdstukken 25 tot en met 28 geschrapt;

3. het bijgevoegde hoofdstuk over het referentierentetarief wordt als nieuw hoofdstuk 33.2 toegevoegd;

4. de bijgevoegde bijlage over het nettosubsidie-equivalent van investeringssteun wordt als nieuwe bijlage X toegevoegd;

5. de bijgevoegde bijlage over steunmaatregelen die bestemd zijn ter compensatie van de extra vervoerskosten in regio's die in aanmerking komen voor de afwijking van artikel 61, lid 3, onder c), op grond van het criterium bevolkingsdichtheid, wordt als nieuwe bijlage XI toegevoegd;

6. de bijgevoegde bijlage over de methode voor de berekening van de maxima van de bevolking die onder de afwijking van artikel 61, lid 3, onder c), valt, wordt als nieuwe bijlage XII toegevoegd;

7. de bijgevoegde wijzigingen van hoofdstuk 13.4 en bepaalde voetnoten zullen worden aangebracht.

"DEEL VI

REGELS INZAKE REGIONALE STEUNMAATREGELEN

25. REGIONALE STEUNMAATREGELEN(4)

25.1. Inleiding

1. De steunmaatregelen die het voorwerp zijn van deze richtsnoeren (en die steunmaatregelen met regionale strekking of gewoonweg regionale steunmaatregelen worden genoemd), onderscheiden zich van andere categorieën overheidssteun (met name steunmaatregelen ten behoeve van O & O, het milieu of ondernemingen in moeilijkheden), in die zin dat zij voor bepaalde regio's zijn bestemd en specifiek ten doel hebben deze regio's te ontwikkelen(5).

2. Regionale steunmaatregelen hebben ten doel achtergebleven regio's te ontwikkelen door investeringen en de schepping van werkgelegenheid in het kader van de duurzame ontwikkeling te steunen. Zij stimuleren de uitbreiding, de modernisering en de diversificatie van de activiteiten van de in deze regio's gevestigde ondernemingen, evenals de vestiging van nieuwe ondernemingen. Om deze ontwikkeling te bevorderen en mogelijke negatieve gevolgen van eventuele bedrijfsverplaatsingen tegen te gaan, is het noodzakelijk om aan de toekenning van dergelijke steun de voorwaarde te verbinden dat de investering en de geschapen arbeidsplaatsen gedurende ten minste een zekere tijd voor de achtergebleven regio behouden blijven.

3. In uitzonderlijke gevallen kunnen deze steunmaatregelen ontoereikend blijken te zijn om een proces van regionale ontwikkeling op gang te brengen, omdat de structurele handicaps van de betrokken regio te groot zijn. Alleen in deze gevallen kunnen regionale steunmaatregelen worden aangevuld met exploitatiesteun.

4. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA is van mening dat regionale steunmaatregelen hun rol doeltreffend kunnen vervullen en derhalve de hiermee gepaard gaande concurrentievervalsing kunnen rechtvaardigen, indien daarbij bepaalde beginselen in acht worden genomen en deze steunmaatregelen aan bepaalde regels beantwoorden. Het voornaamste beginsel betreft het uitzonderlijke karakter van dit instrument, overeenkomstig de geest en de letter van artikel 61 van de EER-Overeenkomst.

5. Deze steunmaatregelen zijn in feite alleen denkbaar in de EER indien er een karig gebruik van wordt gemaakt en deze steunmaatregelen op de meest benadeelde gebieden worden geconcentreerd. Indien die steunmaatregelen zouden veralgemenen en regel zouden worden, zou het aansporende karakter ervan verloren gaan en zouden de beoogde economische effecten teniet worden gedaan. Tegelijkertijd zouden de regels van de markt worden vervalst en zou de doeltreffendheid van de interne markt worden ondermijnd.

25.2. Toepassingsgebied

1. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zal de onderhavige richtsnoeren toepassen op regionale steunmaatregelen in alle sectoren van het economische leven die onder de EER-Overeenkomst en de bevoegdheden van de Autoriteit vallen. Voor sommige sectoren die onder deze richtsnoeren vallen gelden bovendien specifieke sectorale regels(6).

2. Een afwijking van het algemene verbod op overheidssteun dat bij artikel 61, lid 1, van de EER-Overeenkomst is vastgelegd, kan op grond van de regionale bestemming van de steun alleen worden toegestaan indien de hieruit voortvloeiende concurrentiedistorsies en de voordelen van de steun ten aanzien van de ontwikkeling van een achtergebleven regio(7) in evenwicht zijn. De voordelen van de steun kunnen uiteenlopen naar gelang van de toegepaste afwijkingsbepaling; de concurrentievervalsing is groter in de situaties die in artikel 61, lid 3, onder a), worden beschreven dan in de situaties van artikel 61, lid 3, onder c)(8).

3. Een individuele steunmaatregel ad hoc(9) ten gunste van één enkele onderneming of steunmaatregelen ten behoeve van slechts één enkele economische sector kan, respectievelijk kunnen, een aanzienlijke invloed hebben op de mededinging in de betrokken markt, terwijl het gevaar bestaat dat het effect ervan voor de regionale ontwikkeling te beperkt blijft. Dergelijke steunmaatregelen maken over het algemeen deel uit van een gericht en sectoraal industriebeleid en wijken dikwijls af van de geest van het regionale steunbeleid als zodanig(10). Laatstgenoemd beleid moet namelijk neutraal blijven ten aanzien van de allocatie van productieve middelen tussen de verschillende sectoren en economische activiteiten. De Toezichthoudende Autoriteit is van oordeel dat deze steunmaatregelen, tenzij het tegendeel bewezen wordt, niet voldoen aan de in punt 2 genoemde voorwaarden(11).

4. Derhalve zullen de desbetreffende afwijkingen in beginsel alleen worden toegestaan voor steunregelingen ten behoeve van meerdere sectoren, waarop alle ondernemingen in de betrokken sectoren in een gegeven regio een beroep kunnen doen.

25.3. De afbakening van regio's

1. Opdat steunregelingen voor een van de hier behandelde afwijkingen in aanmerking kunnen komen, moeten de regio's waarvoor deze regelingen bedoeld zijn, aan de voorwaarden voldoen die worden genoemd in de betreffende afwijkingen. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA gaat na of aan deze voorwaarden is voldaan aan de hand van van tevoren vastgestelde onderzoekcriteria.

2. In het licht van het uitzonderlijke karakter van de steunmaatregelen is de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van mening dat de regio's in de EVA-staten die steun ontvangen, in totaal kleiner moeten zijn dan de regio's die geen steun ontvangen. In de praktijk betekent dit dat het percentage van de totale bevolking van de EVA-staten, dat met deze regionale steunmaatregelen wordt bereikt, onder de 50 % moet blijven. Bij het bepalen van het algemene maximumpercentage voor de EVA-staten zal de Autoriteit, overeenkomstig het beginsel van een uniforme tenuitvoerlegging, toepassing en uitlegging van de EER-regels inzake staatssteun, rekening houden met de maximumpercentages voor regionale steun die in de Europese Unie gelden.

3. Wanneer voorts wordt bedacht dat de twee betrokken afwijkingsbepalingen gelden voor regionale problemen van uiteenlopende aard en intensiteit, moet, binnen het in punt 2 aangegeven maximum voor het totale bereik van de steun, de prioriteit worden verleend aan regio's waar de problemen het meest nijpend zijn.

4. De afbakening van de steunzones moet aldus leiden tot een ruimtelijke concentratie van de steunverlening overeenkomstig de principes die in de punten 2 en 3 zijn aangegeven.

De afwijking van artikel 61, lid 3, onder a)

5. In artikel 61, lid 3, onder a), is bepaald dat steunmaatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst (hierna de regio's van artikel 61, lid 3, onder a)), als verenigbaar met de EER-Overeenkomst kunnen worden beschouwd. Zoals het Hof van Justitie heeft benadrukt, blijkt uit het gebruik van de begrippen 'abnormaal' en 'ernstig' in artikel 92, lid 3, onder a), dat deze afwijking enkel geldt voor streken waarvan de economische toestand, vergeleken met die van de gehele Gemeenschap, bijzonder ongunstig is(12).

6. Zo oordeelt de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, uitgaande van een reeds beproefde aanpak, dat aan deze voorwaarden is voldaan indien de regio, die overeenkomt met een geografische eenheid van het niveau NUTS II(13), een bruto binnenlands product (BBP) per inwoner, uitgedrukt in koopkrachtstandaard (KKS), heeft van niet meer dan 75,0 % van het EER-gemiddelde(14). Het BBP/KKS van elke regio alsmede het EER-gemiddelde waarvan bij het onderzoek moet worden uitgegaan, moeten gebaserd zijn op het gemiddelde van de laatste drie jaar waarvoor statistieken beschikbaar zijn. Deze grootheden worden berekend op basis van de gegevens die door het Bureau voor de statistiek van de Europese Gemeenschappen of andere officiële statistische bronnen worden verstrekt.

De afwijking van artikel 61, lid 3, onder c)

7. In tegenstelling tot artikel 61, lid 3, onder a), waar de voorwaarden voor steunverlening nauwkeurig en uitdrukkelijk zijn aangegeven, biedt artikel 61, lid 3, onder c), meer flexibiliteit om te bepalen welke problemen in een regio (hierna regio van artikel 61, lid 3, onder a)) door de toekenning van steun kunnen worden verholpen. De terzake doende indicatoren hebben in dit geval dus niet noodzakelijkerwijs alleen betrekking op de levensstandaard en het gebrek aan werkgelegenheid. Deze problemen kunnen ook worden beoordeeld binnen het kader van de situatie van de betrokken EVA-staat.

8. Het Hof van Justitie heeft zich in zaak C-248/84 (zie voetnoot 9) over deze twee onderwerpen (scala van aan te pakken problemen en referentiekader voor de beoordeling) in de volgende bewoordingen uitgelaten: 'De onder c) geformuleerde afwijking is echter ruimer, doordat zij ziet op de ontwikkeling van bepaalde streken zonder dat aan de economische voorwaarden van lid 3, onder a), moet zijn voldaan, mits door de betrokken steunmaatregelen de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt... 'niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad'. Deze bepaling verleent de Commissie de bevoegdheid om de lidstaten toe te staan, steunmaatregelen te treffen ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken die het nationale gemiddelde niet halen.'.

9. De regionale steunmaatregelen die onder de afwijking van punt c) vallen, moeten evenwel deel uitmaken van een coherent regionaal beleid van de EVA-staat en voldoen aan de hierboven genoemde beginselen van geografische concentratie. Aangezien zij bestemd zijn voor regio's die minder benadeeld zijn dan die welke onder punt a) vallen, geldt voor deze steunmaatregelen, meer nog dan voor de laatstbedoelde, dat zij een uitzonderlijk karakter moeten hebben en slechts op zeer beperkte schaal kunnen worden toegestaan. Derhalve kan a priori slechts een beperkt gedeelte van het nationale grondgebied van een EVA-staat in aanmerking komen voor deze steunmaatregelen. Om die reden mogen de regio's van artikel 61, lid 3, onder c), niet meer dan 50 % van de nationale bevolking, die niet onder artikel 61, lid 3, onder a), valt, vertegenwoordigen(15).

10. Het feit dat door de aard van deze steunmaatregelen rekening kan worden gehouden met de nationale bijzonderheden van een bepaalde EVA-staat, betekent anderzijds niet dat deze steunmaatregelen niet vanuit het oogpunt van het algemeen belang van de partijen bij de EER-Overeenkomst hoeven te worden bekeken. De vaststelling van de regio's die in elke EVA-staat voor deze steun in aanmerking komen, moet derhalve in een dusdanig kader geschieden dat de algemene samenhang binnen de EER gewaarborgd is(16).

11. Teneinde de nationale autoriteiten voldoende ruimte te laten bij de keuze van de in aanmerking komende regio's, zonder dat dit ten koste gaat van de doeltreffendheid van het door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA uitgeoefende toezicht op dit soort steunmaatregelen of ten koste van het beginsel van gelijke behandeling van alle EER-landen, bestaat de vaststelling van voor steunmaatregelen in aanmerking komende regio's uit hoofde van de betrokken afwijking uit twee onderdelen:

- de vaststelling door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van een maximum per land voor het bereik van deze steun;

- de eigenlijke keuze van de in aanmerking komende regio's.

Dit laatste geschiedt volgens doorzichtige regels die evenwel voldoende flexibel zijn om rekening te houden met de verscheidenheid van situaties die de toepassing van de hier behandelde afwijking kunnen rechtvaardigen. Het maximum voor het bereik van de steun is bedoeld om de genoemde flexibiliteit bij de keuze van de in aanmerking komende regio's mogelijk te maken, terwijl tevens de uniforme behandeling wordt gewaarborgd die vereist is om deze steunmaatregelen vanuit EER-oogpunt te kunnen toestaan.

12. Teneinde een doeltreffend toezicht op de regionale steunmaatregelen te waarborgen, stelt de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA maxima vast voor het bereik, in termen van bevolking, van de regionale steunmaatregelen uit hoofde van artikel 61, lid 3, onder c). Om aan te sluiten bij het beleid in de Europese Gemeenschap houdt de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA bij het vaststellen van deze maxima rekening met de maxima die de Commissie van de Europese Gemeenschappen overeenkomstig artikel 92, lid 3, van het EG-verdrag heeft vastgesteld, en zorgt zij ervoor dat het algemene maximumpercentage voor het bereik van de regionale steunmaatregelen uit hoofde van artikel 61, lid 3, onder a), of artikel 61, lid 3, onder c), in de gezamenlijke EVA-staten in geen geval het maximum voor de lidstaten van de Europese Gemeenschap overschrijdt. De methode die wordt gehanteerd om dit percentage voor elke EVA-staat te bepalen, wordt beschreven in bijlage XII van deze richtsnoeren.

13. De EVA-staten lichten de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, overeenkomstig artikel 1, lid 3, in over de methode en de kwantitatieve indicatoren welke zij wensen te gebruiken voor de vaststelling van de in aanmerking komende regio's, evenals de lijst van regio's die huns inziens in aanmerking komen voor de afwijking van punt c), en de desbetreffende intensiteiten(17). Het percentage van de bevolking van de betrokken regio's mag niet hoger zijn dan het genoemde maximum voor de doeleinden van de afwijking van artikel 61, lid 3, onder c).

14. De methode moet aan de onderstaande voorwaarden voldoen:

- objectief zijn;

- de mogelijkheid bieden de ongelijkheden in de sociaal-economische situaties van de desbetreffende regio's in de betrokken EVA-staat te meten en significante verschillen doen uitkomen;

- duidelijk en uitvoerig zijn teneinde de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA in staat te stellen de deugdelijkheid ervan te beoordelen.

15. De indicatoren moeten voldoen aan de onderstaande voorwaarden:

- het aantal indicatoren, inclusief de enkelvoudige indicatoren en de combinaties van indicatoren, moet beperkt zijn tot vijf;

- zij moeten objectief en relevant zijn voor het onderzoek van de sociaal-economische situatie van de regio's;

- zij moeten ofwel gebaseerd zijn op statistische gegevens met betrekking tot de gebruikte indicatoren over een periode van minstens drie jaar onmiddellijk voorafgaand aan de aanmelding, of uit het laatste onderzoek naar voren zijn gekomen, indien er op jaarbasis geen relevante statistische gegevens beschikbaar zijn;

- zij moeten gebaseerd zijn op betrouwbare statistische bronnen.

16. De lijst van regio's moet aan de navolgende voorwaarden voldoen:

- De regio's moeten overeenstemmen met het niveau NUTS III of, in gerechtvaardigde omstandigheden, met een andere homogene geografische eenheid. Per land mag slechts één type geografische eenheid worden voorgesteld.

- De afzonderlijke voorgestelde regio's of groepen aaneengrenzende regio's moeten compacte zones vormen die elk minstens 100000 inwoners tellen. Indien het aantal inwoners lager is, zal een fictief cijfer van 100000 inwoners worden gebruikt voor de berekening van het bevolkingspercentage dat voor steun in aanmerking komt. Uitzonderingen op deze regel zijn de regio's van het niveau NUTS III met een kleiner inwonersaantal dan 100000, eilanden en andere regio's die door een vergelijkbaar geografisch isolement worden gekenmerkt(18).

- De lijst van regio's is samengesteld op basis van de in punt 14 van hoofdstuk 25.3 genoemde indicatoren. De voorgestelde regio's moeten voor één van de in de methode gebruikte indicatoren significante verschillen vertonen (standaardafwijking: de helft) met het gemiddelde van de regio's van de betrokken staat die in aanmerking komen voor de afwijking van artikel 61, lid 3, onder c).

17. Regio's met een geringe bevolkingsdichtheid:

- Binnen de grenzen van het in punt 12 genoemde maximum per land kunnen regio's waarvan de bevolkingsdichtheid minder dan 12,5 inwoners per km2 bedraagt, eveneens in aanmerking komen voor de betrokken afwijkingsbepaling(19).

25.4. Doel, aard en hoogte van de steunverlening

1. Regionale steun heeft ofwel productieve investeringen (initiële investering), ofwel de schepping van werkgelegenheid die verband houdt met de investering, ten doel. Daarbij wordt noch de factor kapitaal noch de factor arbeid bevoordeeld.

2. Om ervoor te zorgen dat de gesteunde productieve investeringen levensvatbaar en gezond zijn, dient het aandeel van de begunstigde(20) in de financiering ervan ten minste 25 % te bedragen.

3. De aard van de steun kan uiteenlopen: subsidie, lening tegen verlaagde rente of met rentesubsidie, overheidsgarantie of overheidsdeelneming tegen gunstige voorwaarden, belastingvrijstelling, verlaging van de sociale lasten, levering van goederen of diensten tegen voordelige prijzen enz.

4. Bovendien moet in de steunregelingen zijn bepaald dat de steunaanvraag vóór de aanvang van de uitvoering van de projecten moet worden ingediend.

5. De hoogte van de steun wordt uitgedrukt in een intensiteitspercentage dat gerelateerd is aan referentiekosten (zie de punten 8, 9, 10, 11 en 24).

Steun voor initiële investering

6. Onder initiële investering wordt een investering in vast kapitaal verstaan ten behoeve van de oprichting van een nieuwe vestiging, de uitbreiding van een bestaande vestiging of het starten van een activiteit die een fundamentele wijziging in het product of het productieproces van een bestaande vestiging meebrengt (door rationalisering, herstructurering of modernisering)(21).

7. Een investering in vast kapitaal in de vorm van de overname van een vestiging die is gesloten of zou zijn gesloten zonder die overname, kan eveneens als een initiële investering worden beschouwd, behalve wanneer de betrokken vestiging toebehoort aan een onderneming in moeilijkheden. In dat geval kan de steun voor de overname van een vestiging een voordeel inhouden voor de onderneming in moeilijkheden, welk voordeel overeenkomstig de kaderregeling voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden moet worden onderzocht.

8. Steun voor de initiële investering wordt berekend als percentage van de waarde van de investering. Deze waarde wordt bepaald aan de hand van een uniform geheel van uitgaven (standaardgrondslag), die betrekking hebben op de volgende onderdelen van de investering: terreinen, gebouwen en uitrusting(22).

9. Bij overname dient uitsluitend(23) rekening te worden gehouden met de kosten van het aankopen van deze activa op voorwaarde dat de transactie geschiedt tegen marktvoorwaarden. De activa waarvan de verwerving reeds vóór de overname gepaard is gegaan met steunverlening, dienen te worden afgetrokken.

10. De voor steun in aanmerking komende uitgaven kunnen eveneens betrekking hebben op bepaalde categorieën immateriële investeringen op voorwaarde dat deze niet meer dan 25 % van de standaardgrondslag voor grote ondernemingen bedragen(24).

11. Het betreft uitsluitend uitgaven welke verband houden met technologieoverdracht in de vorm van de verwerving van:

- octrooien;

- exploitatielicenties inzake geoctrooieerde technische knowhow;

- niet-geoctrooieerde technische knowhow.

12. De in aanmerking komende immateriële activa moeten voldoen aan de voorwaarden welke garanderen dat zij verankerd blijven in de begunstigde regio die voor regionale steun in aanmerking komt, en derhalve niet worden overgedragen ten voordele van andere regio's, meer bepaald die welke niet voor regionale steun in aanmerking komen. Daartoe moeten de in aanmerking komende immateriële activa in het bijzonder voldoen aan de onderstaande voorwaarden:

- zij moeten uitsluitend worden geëxploiteerd in de vestiging die regionale steun ontvangt;

- zij moeten worden beschouwd als afschrijfbare activa;

- zij moeten tegen marktvoorwaarden worden verworven van een derde;

- zij moeten deel uitmaken van het actief van de onderneming en gedurende minstens vijf jaar in de vestiging blijven die regionale steun geniet.

13. Gewoonlijk doen de EVA-staten aanmelding van brutosteun, d.w.z. vóór belastingen.

14. Teneinde de verschillende vormen van steunverlening onderling vergelijkbaar te maken en de steunintensiteiten voor de verschillende EER-landen vergelijkbaar te maken, rekent de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA de door de EVA-staten aangemelde steun om in nettosubsidie-equivalent (NSE)(25).

15. De steunintensiteit moet worden afgestemd op de aard en de ernst van de te bestrijden regionale problemen. Zo moet om te beginnen een onderscheid bestaan tussen de steunintensiteiten die worden toegestaan voor regio's die onder de afwijking van punt a) vallen en die welke worden toegestaan in de regio's die onder de afwijking van punt c) vallen. In dit verband moet rekening worden gehouden met het feit dat de regio's die onder de toepassing van artikel 61, lid 3, onder c), vallen, geen abnormaal lage levensstandaard of een ernstig gebrek aan werkgelegenheid kennen, zoals bedoeld onder a) van dit artikel. De concurrentievervalsende werking van de steun is daar derhalve minder gerechtvaardigd dan in de regio's die onder de afwijking van punt a) vallen. Dit betekent dat de toelaatbare steunintensiteiten in eerste instantie minder hoog zijn in de regio's die onder de afwijking van punt c) vallen dan in die welke onder punt a) vallen.

16. In de regio's van artikel 61, lid 3, onder a), mag de regionale steunintensiteit niet meer bedragen dan 50 %. In de regio's van artikel 61, lid 3, onder c), is het plafond van de regionale steun vastgesteld op 20 % NSE in het algemeen, behalve in de regio's met een geringe bevolkingsdichtheid, waar het 30 % NSE kan bedragen.

17. In de regio's die overeenkomen met de regio's van niveau NUTS II in de Europese Unie, die krachtens artikel 61, lid 3, onder a), in aanmerking komen, en waarvan het BBP per inwoner, uitgedrukt in KKS, meer bedraagt dan 60 % van het EER-gemiddelde, mag de steunintensiteit niet hoger zijn dan 40 % NSE.

18. In de regio's welke in aanmerking komen op grond van artikel 61, lid 3, onder c), en waarvan het BBP per inwoner, uitgedrukt in KKS, hoger is dan het EER-gemiddelde en waarvan de werkloosheidsgraad lager is dan het EER gemiddelde(26), mag de intensiteit van de regionale steun niet meer bedragen dan 10 % NSE, behalve in regio's met een geringe bevolkingsdichtheid, waar zij 20 % NSE mag bedragen. Bij wijze van uitzondering kunnen, in geval van regio's waarvoor het vermelde maximum van 10 % NSE geldt, hogere intensiteiten die evenwel het gewone maximum van 20 % NSE niet mogen overschrijden, worden goedgekeurd voor regio's (welke overeenstemmen met het niveau NUTS III of die kleiner zijn) die grenzen aan een regio die steun geniet krachtens artikel 61, lid 3, onder a).

19. Alle bovengenoemde maxima zijn bovengrenzen. Onder deze maxima zal de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA erop toezien dat de intensiteit van de regionale steun wordt aangepast aan de ernst en de omvang van de desbetreffende regionale problemen, bezien in een EER-context.

20. Boven de in de punten 15 tot en met 19 genoemde maxima kunnen nog de aanvullingen komen voor het midden- en kleinbedrijf(27), en wel met 15 procentpunten bruto(28) in de regio's die in aanmerking komen voor de afwijking van punt a) en met 10 procentpunten bruto in de regio's welke in aanmerking komen voor de afwijking van punt c). Het uiteindelijke plafond is van toepassing op de grondslag voor het MKB. Deze aanvullingen voor het MKB zijn niet van toepassing op ondernemingen in de vervoersector.

21. De steunmaatregelen ten behoeve van de initiële investering moeten door de wijze van uitkering of via de voorwaarden welke aan de toekenning ervan zijn verbonden, worden onderworpen aan de verplichting dat de betrokken investering gedurende een periode van minimaal vijf jaar behouden blijft.

Werkgelegenheidssteun

22. Zoals hierboven is opgemerkt, kan ook regionale steun worden verleend voor de schepping van werkgelegenheid. Maar in tegenstelling tot de steun voor de schepping van werkgelegenheid als bedoeld in de richtsnoeren betreffende werkgelegenheidssteun (die betrekking heeft op arbeidsplaatsen die geen verband houden met een investering(29), gaat het hier uitsluitend om arbeidsplaatsen die verband houden met de verwezenlijking van een initiële investering(30).

23. Onder schepping van werkgelegenheid wordt verstaan de nettoverhoging van het aantal arbeidsplaatsen(31) bij de onderneming in vergelijking tot het gemiddelde van een referentieperiode. Zo dient van het ogenschijnlijk aantal gecreëerde arbeidsplaatsen tijdens de betrokken periode het aantal tijdens diezelfde periode eventueel weggevallen arbeidsplaatsen te worden afgetrokken(32).

24. Net als de investeringssteun moet de in deze richtsnoeren bedoelde werkgelegenheidssteun worden afgestemd op de aard en de ernst van de te bestrijden regionale problemen. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA is van oordeel dat deze steun niet meer mag bedragen dan een bepaald percentage van de loonkosten van de in dienst genomen werknemer, berekend over een periode van twee jaar(33). Dit percentage is gelijk aan de intensiteit die in de betrokken zone voor investeringssteun is toegestaan.

25. Werkgelegenheidssteun moet, door de wijze van uitkering ervan of door de voorwaarden welke aan de toekenning ervan zijn verbonden, worden onderworpen aan de verplichting dat de geschapen werkgelegenheid gedurende een periode van minimaal vijf jaar behouden blijft.

Exploitatiesteun

26. Regionale steun die bedoeld is om de lopende kosten van een onderneming te verminderen (exploitatiesteun) is in beginsel verboden. Dergelijke steun kan evenwel bij uitzondering worden toegestaan in de regio's die onder de afwijking van artikel 61, lid 3, onder a), vallen, mits hij door de bijdrage aan de regionale ontwikkeling en de aard ervan gerechtvaardigd is en de hoogte ervan in verhouding staat tot de te verhelpen handicaps(34). De EVA-staten moeten het bestaan van die handicaps aantonen en de omvang ervan meten.

27. In regio's met een geringe bevolkingsdichtheid die hetzij onder de afwijking van artikel 61, lid 3, onder a), vallen, hetzij op grond van het in hoofdstuk 25.3 genoemde criterium van de bevolkingsdichtheid onder die van punt c), kan steun worden toegestaan die bedoeld is om de extra vervoerskosten(35) gedeeltelijk te compenseren met inachtneming van bepaalde voorwaarden(36). De EVA-staten moeten het bestaan van de bedoelde extra kosten aantonen en de omvang ervan meten.

28. Met uitzondering van de in punt 27 genoemde gevallen moet exploitatiesteun van tijdelijke aard zijn en geleidelijk afnemen. Bovendien moet exploitatiesteun die ten doel heeft de uitvoer tussen de EVA-staten(37) te bevorderen, worden uitgesloten.

Cumuleringsregels

29. De volgens de criteria van de punten 15 tot en met 20 vastgestelde steunintensiteitsplafonds zijn van toepassing op de totale steun indien:

- tegelijkertijd een beroep wordt gedaan op verschillende regionale steunregelingen;

- de steun afkomstig is van lokale, regionale, nationale of andere bronnen.

30. De steun voor de schepping van werkgelegenheid zoals beschreven in de punten 22 tot en met 25 en steun voor investeringen zoals beschreven in de punten 6 tot en met 21 kunnen worden gecumuleerd(38) binnen de grenzen van het voor de regio vastgestelde intensiteitsplafond(39).

31. Wanneer de uitgaven die in aanmerking komen voor regionale steun, volledig of gedeeltelijk voor andere typen steun in aanmerking komen, is op het gemeenschappelijke gedeelte het gunstigste plafond van de betrokken regelingen van toepassing.

32. Wanneer de EVA-staat bepaalt dat de overheidssteun van een regeling kan worden gecumuleerd met de steun van andere regelingen, moet hij, voor elke regeling, aangeven op welke wijze hij waarborgt dat aan de bovengenoemde voorwaarden wordt voldaan.

25.5. De regionale steunkaart en de verklaring van verenigbaarheid van de steun

1. De regionale steunkaart van een EVA-staat bestaat uit het geheel dat gevormd wordt door, enerzijds, de regio's van die staat die zijn aanvaard als in aanmerking komend voor de hier behandelde afwijkingen en, anderzijds, de maximale steunintensiteit voor initiële investeringen of voor de schepping van werkgelegenheid die voor elk van deze regio's is goedgekeurd.

2. De lidstaten melden uit hoofde van artikel 1, lid 3, van Protocol nr. 3 bij de Toezichtovereenkomst de ontwerpkaart aan welke is opgesteld volgens de in hoofdstuk 25.3, punten 4 en 11, en hoofdstuk 25.4, punten 15 tot en met 20, uiteengezette criteria. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA keurt deze kaart goed volgens de procedure van Protocol nr. 3 bij de Toezichtovereenkomst, in beginsel bij één enkel besluit voor alle betrokken gebieden van een bepaalde staat en voor een welbepaalde periode. De regionale steunkaarten van de EVA-staten worden derhalve periodiek herzien.

3. De ontwerpen voor steunregelingen worden door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA goedgekeurd ofwel bij de vaststelling van de steunkaart, ofwel naderhand met inachtneming van de voor die kaart omschreven regio's, plafonds en tijdsduur.

4. De EVA-staten moeten jaarlijks verslag uitbrengen aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA over de toepassing van de in het vorige punt genoemde steunregelingen overeenkomstig de geldende regels.

5. Tijdens de geldigheidsduur van de kaart kunnen de EVA-staten, bij aanzienlijke wijzigingen van de scoiaal-economische omstandigheden, aanpassingen vragen. Deze wijzigingen kunnen de intensiteitsniveaus en de in aanmerking komende regio's betreffen, mits de eventuele opneming van nieuwe regio's wordt gecompenseerd door de uitsluiting van regio's het hetzelfde inwoneraantal. De geldigheid van de gewijzigde kaart loopt af op het tijdstip dat reeds voor de oorspronkelijke kaart was voorzien.

6. Voor regio's die ingevolge de herziening van de regionale steunkaart niet meer voor de afwijking van artikel 61, lid 3, onder a), in aanmerking komen en daarmee regio's worden die voor de afwijking van artikel 61, lid 3, onder c), in aanmerking komen, kan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA tijdens een overgangsperiode een geleidelijke lineaire of snellere afbouw van de steunniveaus aanvaarden, tot het dienovereenkomstige intensiteitsmaximum in toepassing van hoofdstuk 25.4, punten 15 tot en met 20(40). Deze overgangsperiode mag niet langer zijn dan twee jaar voor exploitatiesteun en vier jaar voor steun ten behoeve van de initiële investering en de schepping van werkgelegenheid.

7. Met het oog op de samenstelling van de steunkaart worden de EVA-staten verzocht om, overeenkomstig artikel 1, lid 3, van Protocol nr. 3 bij de Toezichtovereenkomst, de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA niet alleen de lijst van regio's die volgens hen in aanmerking komen voor de hier behandelde afwijkingen, en de maximale steunintensiteit te melden, maar ook andere informatie mee te delen die essentieel is voor de vaststelling van een algemene kaderregeling voor de steunregelingen (doel en aard van de steun, grootte van de ondernemingen enz.) die zij op centraal, regionaal en lokaal niveau voornemens zijn vast te stellen. Tijdens de geldigheidsduur van de kaart en binnen de grenzen van die geldigheidsduur kunnen alle regelingen die aan deze kaderregeling beantwoorden, aangemeld worden in het kader van de versnelde procedure.

25.6. Vankrachtwording, tenuitvoerlegging en herziening

1. Met uitzondering van de overgangsregeling in de punten 5 en 6 zal de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA de verenigbaarheid van de regionale steunmaatregelen met de EER-Overeenkomst aan deze richtsnoeren toetsen zodra deze zijn vastgesteld. De steunprojecten evenwel die reeds vóór de mededeling van de onderhavige richtsnoeren aan de EVA-staten waren aangemeld en waarvoor de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA nog geen eindbeslissing heeft genomen, zullen op basis van de ten tijde van de aanmelding geldende criteria worden beoordeeld.

2. Bovendien zal de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA-staten dienstige maatregelen uit hoofde van artikel 1, lid 3, van Protocol nr. 3 bij de Toezichtovereenkomst voorstellen opdat alle regionale steunkaarten en alle regionale steunregelingen die op 1 januari 2000 van toepassing zijn, verenigbaar zijn met de bepalingen van deze richtsnoeren.

3. In dit verband zal de Toezichthoudende Autoriteit de EVA-staten, bij wijze van dienstige maatregel in de zin van artikel 1 van Protocol nr. 3 voorstellen om de geldigheidsduur van alle lijsten van gesteunde regio's die door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zonder vervaldatum of met een vervaldatum na 31 december 1999 zijn goedgekeurd, te beperken tot 31 december 1999.

4. De Toezichthoudende Auroriteit zal de EVA-staten eveneens, bij wijze van dienstige maatregel in de zin van artikel 1 van Protocol nr. 3 bij de Toezichtovereenkomst, voorstellen om alle bestaande regionale steunregelingen die ook na 31 december 1999 nog van kracht zijn in die zin te wijzigen, dat zij vanaf 1 januari 2000 in overeenstemming zijn met deze richtsnoeren, en om de voorgenomen wijzigingen binnen een termijn van zes maanden mee te delen.

5. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA kan tot en met 31 december 1999 afwijken van de bepalingen van deze richtsnoeren wat het toetsen betreft van het in aanmerking komen van de lijsten van gesteunde regio's (nieuwe lijsten of wijzigingen) die vóór 1 januari 1999 zijn aangemeld, mits de gelegenheidsduur van deze lijsten op 31 december 1999 afloopt. In deze gevallen zal de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zich blijven baseren op de methode die wordt beschreven in hoofdstuk 28 van de richtsnoeren die de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 19 januari 1994 heeft goedgekeurd (bekendgemaakt in PB L 231 van 3.9.1994).

6. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA kan eveneens tot en met 31 december 1999 van de toepassing van de bepalingen van deze richtsnoeren afwijken wat het toetsen betreft van de verenigbaarheid van de in de nieuwe regelingen vervatte steunintensiteiten en cumulatieplafonds, van gevallen ad hoc en van wijzigingen van bestaande regelingen vóór 1 januari 1999 zijn aangemeld, mits de geldigheidsduur van deze intensiteiten en cumulatieplafonds op 31 december 1999 afloopt, of mits de met ingang van 1 januari 2000 voorziene intensiteiten en cumulatieplafonds in overeenstemming zijn met deze richtsnoeren.

7. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA onderwerpt deze richtsnoeren binnen vijf jaar na de vankrachtwording ervan opnieuw aan een onderzoek. Bovendien kan zij te allen tijde besluiten deze te wijzigen wanneer zulks dienstig mocht zijn in verband met het mededingingsbeleid of om rekening te houden met andere ontwikkelingen in de EER."

"33.2. Referentierentetarief

1. Een referentierentetarief wordt gebruikt om steun aan te passen aan de actuele waarden en om steunelementen van leningen te berekenen. Het referentierentetarief weerspiegelt het gemiddelde rentetarief op de betrokken markt. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA stelt het referentierentetarief in het begin van ieder jaar vast op voorstel van de EVA-staat en op grond van het gemiddelde van de desbetreffende indicatieve rente van het voorgaande kwartaal (om technische redenen september, oktober en november). De referentierente kan evenwel in de loop van het jaar worden aangepast indien het verschil tussen het geldende tarief en het gemiddelde van de tijdens de drie voorgaande maanden vastgestelde indicatieve rente meer dan 15 % van de geldende referentierente bedraagt.

2. De referentie/kortingstarieven voor de afzonderlijke EVA-staten worden momenteel als volgt vastgesteld:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>"

"BIJLAGE X

HET NETTOSUBSIDIE-EQUIVALENT VAN INVESTERINGSSTEUN (1)

De methode voor de berekening van het nettosubsidie-equivalent (NSE) wordt door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA toegepast bij de beoordeling van door de EVA-staten aangemelde steunregelingen. In beginsel zijn het dus niet de EVA-staten die deze methode behoeven toe te passen; zij wordt hier louter om redenen van transparantie gepubliceerd.

1. Algemene beginselen

De essentie van de NSE-berekening is dat onafhankelijk van het land in kwestie alle vormen van steun voor investeringen (2) onder één noemer worden gebracht, te weten de netto-intensiteit, zodat de steunmaatregelen met elkaar en met vooraf bepaalde maxima vergeleken kunnen worden. Het gaat in deze om een ex ante vergelijkingsmethode, die niet altijd overeenkomt met de boekhoudkundige werkelijkheid.

De netto-intensiteit komt overeen met het uiteindelijke voordeel dat de onderneming geacht wordt van de steun te genieten, uitgedrukt in verhouding tot de waarde, zonder belasting (BTW), van de gesubsidieerde investering. In deze berekening mogen alleen uitgaven voor investeringen in onroerende goederen, dus terreinen, gebouwen en uitrusting, worden meegerekend; deze vormen de standaardgrondslag.

In het geval van steunregelingen waarvan de grondslag nog andere uitgaven omvat, moeten deze andere uitgaven tot een bepaald percentage van de standaardgrondslag beperkt blijven. Uiteindelijk worden derhalve alle regelingen onderzocht naar gelang van de intensiteit ervan, die is herleid tot de uitgaven welke deel uitmaken van de standaardgrondslag, zoals aangegeven in de navolgende voorbeelden (3).

Voorbeeld nr. 1

- Grondslag van de regeling: uitrusting

- Maximale intensiteit van de regeling: 30 %

Aangezien alle uitgaven die in het kader van de regeling in aanmerking komen, tot de standaardgrondslag behoren, zal de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA direct de maximale intensiteit van de regeling, dus 30 %, in aanmerking nemen. Als de door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA in de betrokken regio toegestane maximale intensiteit 30 % bedraagt, zal de regeling op dit punt verenigbaar worden geacht.

Voorbeeld nr. 2

- Grondslag van de regeling: uitrusting, gebouwen, alsmede octrooien tot maximaal 20 % van de voorgaande uitgaven

- Maximale intensiteit van de regeling: 30 %

Alle uitgaven die in het kader van de regeling in aanmerking komen, behoren tot de standaardgrondslag (uitrusting, gebouwen) of zijn opgenomen op de lijst van in aanmerking komende immateriële uitgaven (octrooien). Laatstgenoemde uitgaven mogen niet meer bedragen dan 25 % van de standaardgrondslag. In deze omstandigheden zal de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA direct de maximale intensiteit van de regeling, dus 30 % in aanmerking nemen. Als de door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA in de betrokken regio toegestane maximale intensiteit 30 % bedraagt, zal de regeling op dit punt verenigbaar worden geacht.

Voorbeeld nr. 3

- Grondslag van de regeling: uitrusting, gebouwen, terreinen, alsmede voorraden tot maximaal 50 % van de voorgaande uitgaven

- Maximale intensiteit van de regeling: 30 %

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zal de maximale intensiteit van de regeling, herleid tot de standaardgrondslag, dat wil zeggen: 30 % × 1,5 = 45 %, in aanmerking nemen. Als de door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA in de betrokken regio toegestane maximale intensiteit 30 % bedraagt, zal de regeling onverenigbaar worden geacht, tenzij de intensiteit ervan wordt teruggebracht tot 30 % : 1,5 = 20 %.

Voorbeeld nr. 4

- Grondslag van de regeling: gebouwen

- Maximale intensiteit van de regeling: 60 %

Als de door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA in de betrokken regio toegestane maximale intensiteit 30 % bedraagt, is er geen enkele garantie dat bij de steun dit maximum in acht zal worden genomen. De in de regeling bepaalde maximale intensiteit overschrijdt het regionale maximum, maar heeft betrekking op een beperkte grondslag. De regeling zal op dit punt dus onverenigbaar worden geacht, tenzij zij wordt aangevuld met een uitdrukkelijke voorwaarde inzake naleving van het voor de volledige grondslag geldende regionale maximum.

De bepaling van het NSE berust uitsluitend op fiscaliserings- en disconteringsberekeningen, behalve in het geval van bepaalde vormen van steun waarvoor een bijzondere behandeling noodzakelijk is. Deze berekeningen worden uitgevoerd op basis van elementen die in de steunregeling, de fiscale wetgeving van het betrokken land en bepaalde, in afspraken vastgelegde parameters zijn vervat.

1.1. Fiscalisering

De steunintensiteit moet worden berekend na fiscalisering, dat wil zeggen na aftrek van belastingen die met de ontvangen steun verband houden, met name belasting op ondernemingswinsten. Om deze reden wordt gesproken van het NSE, dat overeenkomt met het steunbedrag dat voor de steunontvangende onderneming overblijft na betaling van de belasting in kwestie; daarbij wordt ervan uitgegaan dat de onderneming vanaf het eerste jaar een zodanige winst boekt, dat de over de subsidie geheven belasting maximaal is.

1.2. Discontering

Bij de bepaling van het NSE wordt verschillende malen een disconteringsberekening uitgevoerd. In de eerste plaats moet, wanneer de steun en/of de investeringsuitgaven in de tijd gespreid zijn, rekening worden gehouden met het werkelijke tijdschema voor de uitbetaling van de steun en voor de uitgaven. Daarom worden de investeringsuitgaven en steunbetalingen door een disconteringsberekening toegerekend aan het einde van het jaar waarin de onderneming haar eerste afschrijving doet. Ook bij de terugbetaling van een lening met een rentesubsidie en bij over subsidies geheven belastingen worden disconteringsberekeningen gebruikt voor het berekenen van de contante waarde van het verkregen voordeel.

Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de referentierente/disconteringsfactor, die de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA voor elke EVA-staat vastgesteld heeft. Dit rentetarief wordt niet alleen gebruikt voor de disconteringsfactor, maar ook voor de berekening van de rentesubsidie die op een lening met verlaagde rente verstrekt wordt.

1.3. Bijzondere gevallen

Naast de hierboven beschreven fiscaliserings- en disconteringsberekeningen is voor bepaalde vormen van steun een aparte behandeling noodzakelijk. Zo kan bij steun voor het huren van een gebouw de steun bepaald worden door discontering van het verschil tussen de door de onderneming betaalde huur en de theoretische huur van het gebouw, die gelijk wordt gesteld aan de referentierente die op de waarde van het gebouw wordt toegepast, vermeerderd met een bedrag dat overeenkomt met de afschrijving van het gebouw in het betrokken jaar. Een vergelijkbare methode wordt toegepast bij steun voor financiering van een investering in de vorm van leasing (4).

Bij steun voor het huren van een terrein wordt de theoretische huur berekend op basis van de referentierente, verminderd met het inflatiepercentage, die op de waarde van het terrein wordt toegepast.

2. Het nettosubsidie-equivalent van investeringssteun in de vorm van subsidies

2.1. Algemene opmerkingen

Investeringssteun die in de vorm van een kapitaalsubsidie aan een bedrijf wordt verleend, wordt om te beginnen uitgedrukt als percentage van de investering. Het betreft dan het nominale subsidie-equivalent of brutosubsidie-equivalent.

Volgens de gemeenschappelijke waarderingsmethode voor steunmaatregelen komt het NSE overeen met het gedeelte van de subsidie dat voor de onderneming na betaling van de belasting op ondernemingswinsten overblijft.

In de meeste gevallen is de subsidie niet belastbaar als zodanig, maar wordt zij afgetrokken van de waarde van de investeringen die tot afschrijvingen leiden. Dit betekent dat de investeerder elk jaar een geringer bedrag afschrijft dan hij zou hebben gedaan indien hij de subsidie niet ontvangen had. Aangezien de afschrijvingen aftrekbaar zijn van het belastbare bedrijfsresultaat, verhoogt een subsidie dus elk jaar het door de staat in de vorm van belasting op de ondernemingswinsten geheven bedrag.

De in het voorgaande beschreven methode van de fiscalisering van de subsidie, die eruit bestaat dat de subsidie in hetzelfde tempo in het resultaat wordt meegerekend als de afschrijvingen, is in alle EVA-staten de meest gebruikelijke; in bepaalde steunregelingen worden andere fiscaliseringsmethoden gehanteerd.

2.2. Voorbeelden van berekeningen

Voorbeeld nr. 1: De subsidie is onbelast

In alle EVA-staten worden subsidies boekhoudkundig over het algemeen behandeld als inkomsten en dus belast. Het kan echter voorkomen, met name in bepaalde gevallen van steun voor onderzoek en ontwikkeling, dat subsidies van belasting zijn vrijgesteld. In dit geval is het NSE gelijk aan de nominale subsidie.

Voorbeeld nr. 2: De investering betreft slechts één uitgavencategorie en de subsidie wordt aan het einde van het eerste boekjaar volledig gefiscaliseerd

Dit betekent dat over de hele subsidie vanaf het eerste jaar belasting op de ondernemingswinsten wordt geheven. Een dergelijke gang van zaken is niet overdreven, indien men in aanmerking neemt dat ondernemingen, die in de eerste jaren van hun activiteiten over het algemeen verlies boeken, de mogelijkheid hebben hun verliezen over verscheidene boekjaren voorwaarts te compenseren.

Om het NSE van een dergelijke subsidie te berekenen, kan worden volstaan met het aftrekken van de belasting die daarover zal worden geheven.

Stel:

- Investering: 100 %

- Nominale subsidie: 20 %

- Belastingtarief: 40,0 %.

De over de subsidie geheven belasting bedraagt 20 × 40 % = 8.

Het NSE is dus gelijk aan (20 - 8)/100 = 12 %.

Voorbeeld nr. 3: De investering betreft slechts één uitgavencategorie en de subsidie wordt in vijf jaar lineair gefiscaliseerd

In dit geval wordt de subsidie in vijf jaar in gelijke delen gefiscaliseerd. In deze vijf jaar wordt de winst derhalve elk jaar met een vijfde van de subsidie verhoogd. Om het NSE van deze subsidie te berekenen moet de som van de contante waarden van de belasting die elk jaar overeenkomstig de toepasselijke belastingwetgeving over elk vijfde deel geheven wordt, van de nominale subsidie worden afgetrokken.

Stel:

- Investering: 100 %

- Nominale subsidie: 20 %

- Belastingtarief: 40,0 %

- Disconteringsfactor: 8,0 %.

In onderstaande tabel worden de berekening van de elk jaar over de subsidie geheven belasting en de contante waarden daarvan weergegeven:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Het totaal in de laatste kolom is de som van de contante waarden van de belastingen die elk jaar worden geheven. Door dit bedrag van de nominale subsidie af te trekken, wordt het NSE verkregen.

Het NSE is derhalve gelijk aan (20 - 6,9)/100 = 13,1 %.

Opmerking:

De berekening van de contante waarde van de over de subsidie geheven belastingen geschiedt aan het einde van het eerste jaar, waarbij ervan wordt uitgegaan dat de onderneming op die datum het eerste gedeelte van de afschrijving doet.

Voorbeeld nr. 4: De investering betreft drie uitgavencategorieën: terreinen, gebouwen en uitrusting, die in afwijkend tempo gefiscaliseerd worden

Deze drie uitgavencategorieën vormen hetgeen normaliter wordt aangeduid als de "standaardgrondslag van de steun". De uitsplitsing van deze uitgaven binnen de standaardgrondslag wordt bepaald op grond van een verdeelsleutel die voor alle EVA-staten geldt:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

In het geval van steunregelingen wordt voor de berekening van het NSE de hierboven vermelde verdeelsleutel gebruikt. In gevallen van individuele steunverlening daarentegen wordt de feitelijke verdeelsleutel voor de drie categorieën uitgaven van de standaardgrondslag gebruikt.

Aangezien het tempo waarin de subsidie wordt gefiscaliseerd, per uitgavencategorie verschilt, moet de subsidie eerst proportioneel aan elk onderdeel van de grondslag van de steun worden toegerekend.

Vervolgens wordt voor elke uitgavencategorie afzonderlijk de over de subsidie geheven belasting berekend (deze berekeningen zijn vergelijkbaar met die in de tabel van voorbeeld nr. 3).

Ten slotte worden deze belastingen afgetrokken van de nominale subsidie om het NSE te verkrijgen:NSE = Nominale subsidie, verminderd met:

- de over de subsidie voor terreinen geheven belasting,

- de over de subsidie voor gebouwen geheven belasting,

- de over de subsidie voor uitrusting geheven belasting.

Stel:

- Investering: 100

waarvan:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

- Nominale subsidie: 20

- Belastingtarief: 55 %

- Disconteringsfactor: 8 %.

Berekening van de belasting die over de subsidie voor terreinen geheven wordt

Over het algemeen kunnen terreinen niet worden afgeschreven. Ervan uitgaande dat de subsidie in hetzelfde tempo als de afschrijvingen wordt gefiscaliseerd, is de over terreinen verstrekte subsidie dus onbelast en dient geen belasting van de subsidie voor terreinen te worden afgetrokken.

Berekening van de belasting die over de subsidie voor gebouwen geheven wordt

Men vertrekt van de hypothese dat de voor gebouwen bestemde subsidie in hetzelfde tempo als de afschrijvingen wordt gefiscaliseerd, dat wil zeggen gedurende 20 jaar en in gelijke delen:

- de nominale subsidie voor gebouwen is 20 × 33 % = 6,6,

- het deel van de in de winst meegerekende subsidie is 6,6/20 = 0,33 per jaar,

- de over dit deel geheven belasting is 0,33 × 55 % = 0,18.

Gedurende 20 jaar wordt vanwege de voor gebouwen verleende subsidie elk jaar een bedrag van 0,18 aan belasting over de ondernemingswinsten geheven. De berekening van de contante waarde van deze reeks bedragen aan het einde van het eerste jaar (zelfde soort berekeningen als in de tabel bij voorbeeld nr. 3) geeft het totaalbedrag aan belasting dat tijdens deze periode over de subsidie voor gebouwen wordt geheven: 1,925.

Berekening van de belasting die over de subsidie voor uitrusting geheven wordt

Men vertrekt van de hypothese dat de subsidie voor uitrusting in hetzelfde tempo als de afschrijvingen wordt gefiscaliseerd, dat wil zeggen degressief in vijf jaar met de volgende percentages: 40 %, 24 %, 14,4 %, 10,8 % en 10,8 %.

In tegenstelling tot hetgeen bij de gebouwen het geval is, is de fiscalisering elk jaar verschillend, om welke reden de belasting per jaar moet worden berekend. Het voor uitrusting bestemde gedeelte van de nominale subsidie is 20 × 64 % = 12,8.

Berekening van de hierover geheven belasting:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Berekening van het NSE

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

NSE = 11,6 %.

Opmerkingen

1. De fiscalisering van de subsidies, die vermeld wordt in de gemeenschappelijke waarderingsmethode voor steunmaatregelen, is afhankelijk van de belastingwetgeving in de betrokken EVA-staat en van bijzondere bepalingen die eventueel in de betrokken regeling opgenomen zijn.

2. Voor de berekening van het NSE moeten exacte gegevens bekend zijn over:

a) de tariefschalen van de belasting over de ondernemingswinsten in het betrokken land;

b) de vigerende regels voor afschrijvingen, dan wel de bijzondere door de betrokken regeling voorgeschreven methode voor het in de winst doorberekenen van de subsidie.

3. Het NSE bij investeringssteun de vorm van een lening met rentesubsidie

3.1. Algemene opmerkingen

Investeringssteun die aan een onderneming verleend wordt in de vorm van een gesubsidieerde lening, wordt om te beginnen uitgedrukt in procentpunten rentesubsidie, dat wil zeggen het verschil tussen de referentierente en de door de kredietgevende instelling gevraagde rente.

Omdat ervan wordt uitgegaan dat de aflossing van het bedrag geschiedt op dezelfde wijze als bij een lening tegen normale rente, is het enige gevolg van een dergelijke rentesubsidie dat de rentelasten verminderd worden.

Het verkregen voordeel bij de terugbetaling van de lening wordt, evenals in het geval van een subsidie, uitgedrukt als percentage van de investering. In dat geval gaat het om het nominale subsidie-equivalent of brutosubsidie-equivalent.

Dit komt niet overeen met het uiteindelijke voordeel dat de onderneming bij de rentesubsidie heeft. Aangezien rentelasten van de belastbare winst mogen worden afgetrokken, doet een rentesubsidie dit fiscale voordeel gedeeltelijk teniet: het door de staat in de vorm van belasting op de ondernemingswinsten geheven bedrag wordt hoger.

Het NSE wordt derhalve verkregen door de belasting die de staat over de door de rentesubsidie veroorzaakte verhoging van het belastbare bedrijfsresultaat heft, van het brutosubsidie-equivalent af te trekken.

Evenals in het geval van een subsidie wordt het NSE van een gesubsidieerde lening berekend op basis van informatie uit de steunregeling of uit de belastingwetgeving van het betrokken land, tezamen met eventuele andere elementen waarover afspraken gemaakt zijn.

Voor de berekening van het NSE van investeringssteun in de vorm van een lening met rentesubsidie is de volgende informatie noodzakelijk:

- de looptijd van de lening;

- de duur van de aflossingsvrije periode, d.i. de beginperiode tijdens welke niet wordt afgelost op de lening en rente wordt betaald over de totale hoofdsom;

- de rentesubsidie in procentpunten;

- de duur van de rentesubsidie, die niet noodzakelijk overeenkomt met de looptijd van de lening;

- het bedrag van de lening in % van de investering;

- de referentierente/disconteringsfactor;

- het belastingtarief.

Ook moet bekend zijn hoe de lening wordt terugbetaald. In de overgrote meerderheid van de gevallen wordt de lening lineair in gelijke delen afgelost, waarbij rente wordt betaald over het uitstaande bedrag. Soms geschiedt de terugbetaling in gelijke annuïteiten; daarmee moet bij de berekening van het NSE rekening worden gehouden.

3.2. Voorbeelden van berekeningen

Voorbeeld nr. 1

1. Stel:

- de looptijd van de lening is tien jaar, de aflossing geschiedt lineair, zonder aflossingsvrije periode;

- de rentesubsidie bedraagt 3 procentpunten gedurende de volledige looptijd van de lening;

- het bedrag van de lening komt overeen met 40 % van de investering;

- de referentierente/disconteringsfactor is 8 %;

- het belastingtarief is 35 %.

2. Berekening van het schenkingselement per eenheid

Het schenkingselement per eenheid komt overeen met het nominale subsidie-equivalent van een rentesubsidie van 1 procent op een lening ten bedrage van 100 % van de investering, rekening houdende met de kenmerken van de steun waarvan is uitgegaan. De berekening ervan geschiedt als volgt:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3. Berekening van het NSE

Gezien de kenmerken van de steun (rentesubsidie van 3 procentpunten, verhouding lening/investeringsbedrag 40 %, gedeelte van de subsidie waarover geen belasting betaald wordt: (1 - 35 %)), wordt het NSE berekend door het schenkingselement per eenheid te vermenigvuldigen met de volgende factoren:

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Voorbeeld nr. 2

1. Stel:

Zelfde gegevens als in voorbeeld nr. 1, maar nu met een aflossingsvrije periode van twee jaar. Dit betekent dat in de eerste twee jaar niet wordt afgelost op de hoofdsom. De lening met een looptijd van tien jaar wordt dus afgelost in acht gelijke delen in het derde tot en met tiende jaar. Gedurende deze tien jaar wordt rente betaald over het uitstaande bedrag.

2. Berekening van het schenkingselement per eenheid

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3. Berekening van het NSE

Zoals in voorbeeld nr. 1 kan worden volstaan met het vermenigvuldigen van het schenkingselement per eenheid met het aantal procentpunten rentesubsidie, het bedrag van de lening in % van de investering en het complement 1 van het belastingtarief:

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Opmerking: Vastgesteld kan worden dat het invoeren van een aflossingsvrije periode ceteris paribus tot een hoger NSE leidt. De aflossingsvrije periode verhoogt het bedrag dat elk jaar uitstaat, daarmee het voordeel van de rentesubsidie en bijgevolg het schenkingselement per eenheid.

Voorbeeld nr. 3

1. Stel:

Zelfde gegevens in voorbeeld nr. 2, maar nu wordt de lening in gelijke annuïteiten afgelost. In dit geval wijkt de berekening fundamenteel af van die in de twee voorgaande gevallen: nu moeten namelijk de "normale" annuïteiten berekend worden, dat wil zeggen zonder rentesubsidie, en vervolgens de annuïteiten met rentesubsidie.

Daarna moet voor elk jaar het verschil tussen de twee reeksen genomen worden en van de uitkomst van deze laatste berekening moet de contante waarde berekend worden om het subsidie-equivalent te verkrijgen.

2. Berekening van het subsidie-equivalent

De gelijke annuïteiten, uitgedrukt als % van de lening, worden berekend met behulp van de volgende formule:

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De variabelen i en n zijn respectievelijk de rente en het aantal jaren waavoor de annuïteit berekend wordt. De onderstaande berekeningen betreffen een lening van 100 eenheden:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3. Berekening van het NSE

Door het subsidie-equivalent te vermenigvuldigen met het bedrag van de lening in % van de investering en vervolgens de daarover geheven belasting af te trekken, wordt het NSE verkregen:

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Opmerking: Zonder aflossingsvrije periode is het op dezelfde wijze berekende NSE 3,41 %.

3.3. Formules voor de berekening van het NSE van een gesubsidieerde lening

De in het voorgaande beschreven methoden, die eenvoudig op een spreadsheet overgezet kunnen worden, maken het mogelijk het NSE van een lening met een rentesubsidie te berekenen. In de meeste gevallen kan de berekening ook rechtstreeks uitgevoerd worden met behulp van de onderstaande formules.

1. Notatieconventies

- i: de referentierente, per aflossingstermijn, en r = 1/(1+i)

- i': de gesubsidieerde rentevoet, per aflossingstermijn, en r' = 1/(1+i')

- P: de looptijd (in aantal termijnen) van de lening

- Q: het bedrag van de lening in verhouding tot het investeringsbedrag

- T: het belastingtarief

- F: de duur (in aantal termijnen) van de eventuele aflossingsvrije periode. Tijdens de aflossingsvrije periode wordt slechts de rente op de lening betaald, tegen de gesubsidieerde rentevoet F = 0 als er geen aflossingsvrije periode is).

2. Lening die lineair wordt afgelost

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

3. Lening die in gelijke annuïteiten wordt afgelost

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

(1) Bijlage X stemt overeen met bijlage I van de mededeling van de Commissie betreffende richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen (PB C 74 van 10.3.1998).

(2) Fiscale steun kan worden beschouwd als steun die verband houdt met investeringen, indien de grondslag ervan een geïnvesteerd bedrag is. Voorts kan alle fiscale steun onder deze categorie worden gebracht, indien er een maximum voor is bepaald dat wordt uitgedrukt als percentage van het geïnvesteerde bedrag. Als de toegekende fiscale steun over meerdere jaren gespreid wordt, kan het saldo aan het einde van een bepaald jaar worden overgebracht naar het volgende jaar en worden verhoogd met behulp van de referentierente.

(3) Deze wijze van herberekening van de intensiteit geldt niet voor de immateriële investeringen waarop hoofdstuk 25.4, punten 10, 11 en 12, betrekking heeft.

(4) Opgemerkt zij dat uitgaven die met de aankoop van een terrein of een gebouw door de hurende onderneming verband houden, als voor steun in aanmerking komend mogen worden aangemerkt, mits de noodzaak van de steun in kwestie wordt aangetoond."

"BIJLAGE XI

STEUNMAATREGELEN DIE BEDOELD ZIJN TER COMPENSATIE VAN DE EXTRA VERVOERSKOSTEN IN REGIO'S DIE IN AANMERKING KOMEN VOOR DE AFWIJKINGSBEPALING VAN ARTIKEL 61, LID 3, ONDER C), OP GROND VAN HET CRITERIUM VAN DE BEVOLKINGSDICHTHEID

Voorwaarden waaraan moet worden voldaan

- De steun mag alleen worden gebruikt ter compensatie van de extra vervoerskosten. De betrokken EVA-staat moet de noodzaak van compensatie rechtvaardigen aan de hand van objectieve criteria. In geen geval mag er een overcompensatie van de kosten plaatsvinden. Hierbij dient cumulering van verschillende steunregelingen ten behoeve van het vervoer in aanmerking te worden genomen.

- De steun mag alleen worden aangewend voor de extra vervoerskosten die ontstaan door goederenbewegingen binnen de nationale grenzen van het betrokken land. Met andere woorden, deze steun mag in geen geval resulteren in exportsteun.

- De steunmaatregelen moeten ex ante objectief kwantificeerbaar zijn op basis van de ratio "steun per afgelegde kilometer" of op basis van de ratio "steun per afgelegde kilometer" en "steun per gewichtseenheid" en over deze steun dient een jaarlijks verslag te worden opgesteld aan de hand van met name deze ratio('s).

- Bij de raming van de extra kosten moet worden uitgegaan van het goedkoopste vervoermiddel en de kortste weg tussen de plaats van productie/verwerking en de plaats van afzet.

- De steun mag alleen worden verleend aan ondernemingen die gevestigd zijn in gebieden die in aanmerking komen voor staatssteun met regionale bestemming op basis van het criterium van de geringe bevolkingsdichtheid. Deze regio's bestaan voornamelijk uit de geografische regio's van de NUTS (1), niveau III, die een bevolkingsdichtheid hebben van minder dan 12,5 inwoners per km2. Bij de keuze van de zones is evenwel binnen de volgende grenzen een zekere soepelheid toegestaan:

- de soepelheid bij de keuze van de zones moet geen toename met zich brengen van de bevolking die voor vervoerssteun in aanmerking komt;

- de delen van NUTS III die van deze flexibiliteit profiteren moeten een bevolkingsdichtheid hebben van minder dan 12,5 inwoners per km2;

- zij moeten grenzen aan de NUTS III-regio's die aan het criterium van de geringe bevolkingsdichtheid voldoen;

- de bevolking ervan moet gering zijn ten opzichte van het totale bereik van de vervoerssteun.

- Producten van ondernemingen die niet op een andere plaats gevestigd kunnen worden (mijnbouwproducten, waterkrachtcentrales, enz.), komen niet voor vervoerssteun in aanmerking.

- Vervoerssteun aan ondernemingen in sectoren die door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA als gevoelig worden beschouwd (automobielindustrie, synthetische vezels, scheepsbouw en ijzer- en staalnijverheid) dient van tevoren te worden aangemeld en valt onder de geldende sectorale regelingen.

(1) Nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek in de Europese Gemeenschappen."

"BIJLAGE XII

METHODE VOOR DE BEREKENING VAN DE MAXIMA VAN DE BEVOLKING DIE ONDER DE AFWIJKINGSBEPALING VAN ARTIKEL 61, LID 3, ONDER c), VALT

1. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA neemt haar besluiten krachtens artikel 61, lid 3, onder c), op grond van een methode waarbij met de regionale verschillen in een nationale en EER-context rekening wordt gehouden (deel I). De aldus verkregen resultaten worden vervolgens gecorrigeerd om met bepaalde andere aspecten rekening te houden (deel II).

DEEL I

2. Als geografische eenheid wordt die van niveau III van de NUTS gebruikt of, indien de omstandigheden dit vereisen, een andere homogene geografische eenheid. Voor elke regio van NUTS III worden, gemiddeld over een periode van drie jaar, de indexcijfers van het BBP/KKS per inwoner en van de werkloosheid berekend ten opzichte van het nationale gemiddelde.

3. De socio-economische toestand van een regio wordt beoordeeld aan de hand van bepaalde drempelwaarden. De drempelwaarden worden voor BBP/KKS per inwoner en werkloosheid berekend, evenals voor iedere betrokken EVA-staat.

4. De drempelwaarden worden in twee fasen berekend. In de eerste fase wordt een voor alle EVA-staten gelijke basisdrempel vastgesteld van 85 voor het BBP per inwoner en 115 voor het werkloosheidspercentage.

5. In de tweede fase worden deze basisdrempels gecorrigeerd om rekening te houden met de relatieve situatie van elke EVA-staat ten opzichte van het gemiddelde van de EER. Hierbij wordt de volgende formule gehanteerd:

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Het EER-indexcijfer drukt de positie van de verschillende EVA-staten uit in termen van werkloosheid of BBP/KKS per inwoner, als percentage van het dienovereenkomstige EER-gemiddelde. Dit EER-indexcijfer wordt berekend als gemiddelde over dezelfde periode van drie jaar als de regionale indexcijfers.

6. De voor de verdeling van het maximale bereik van artikel 61, lid 3, onder c), gehanteerde drempels zijn des te selectiever naarmate de algemene situatie in de betrokken EVA-staat gunstiger is op het gebied van werkloosheid of levensstandaard, en vice versa.

7. Om te voorkomen dat het criterium van de werkloosheid al te streng wordt gehanteerd is voor de dienovereenkomstige drempelwaarde een maximum vastgesteld van 150. Hierdoor is het gemakkelijker om regionale steun te verlenen in EVA-staten die op nationaal niveau aanzienlijke werkloosheidsverschillen laten zien, maar waarvan de situatie op EER-niveau minder ongunstig lijkt. Omdat de verschillen tussen de EVA-staten voor de drempel BBP/KKS per inwoner gering zijn, werd de vaststelling van een maximumverschil niet noodzakelijk geacht.

8. Vervolgens worden de regionale indexcijfers vergeleken met de bovengenoemde drempels, waardoor kan worden beoordeeld of het regionale verschil dat de betrokken regio vertoont groot genoeg is om in aanmerking te worden genomen bij de berekening van de nationale bevolkingsmaxima. De bevolking van alle regio's die niet in aanmerking komen voor regionale steun uit hoofde van de afwijking van artikel 61, lid 3, onder a), doch waarvan het regionale verschil groot genoeg is wat ten minste één van de bovengenoemde drempels betreft, wordt voor elke EVA-staat samengeteld.

9. Het maximum van de bevolking voor elke EVA-staat die onder de afwijkingsbepaling van artikel 61, lid 3, onder c), valt, wordt berekend door de overeenkomstig punt 8 samengestelde bevolkingsgroepen van de EVA-staten te vermenigvuldigen met de ratio tussen de totale bevolkingsmaxima voor onder artikel 92, lid 3, onder c), vallende EG-regio's en de totale EG-bevolking in regio's met voldoende grote regionale verschillen.

DEEL II

10. De in deel I verkregen resultaten worden zo nodig gecorrigeerd teneinde:

- elke lidstaat te garanderen dat de uit hoofde van de afwijking van artikel 61, lid 3, onder c), gesteunde bevolking ten minste 15 % en niet meer dan 50 % bedraagt van de bevolking van de betrokken EVA-staat die niet voor steun uit hoofde van de afwijking van artikel 61, lid 3, onder a), in aanmerking komt;

- in elke EVA-staat een niveau te bereiken dat toereikend is om alle regio's die het genot van de afwijking van artikel 61, lid 3, onder a), zijn kwijtgeraakt, evenals de zones met een geringe bevolkingsdichtheid, in aanmerking te nemen;

- de vermindering van het totale bereik (uit hoofde van de beide regionale afwijzingen van artikel 61, lid 3) van een EVA-staat te beperken tot 25 % van het oorspronkelijke bereik.

11. Indien deze correcties ertoe leiden dat het aandeel van de totale bevolking in uit hoofde van de afwijkingen van artikel 61, lid 3, gesteunde regio's meer bedraagt dan het algemene maximum dat in de Europese Gemeenschap valt onder de afwijkingen van artikel 92, lid 3, worden de maxima van de EVA-staten verminderd teneinde een even groot gedeelte van de bevolking als in de Europese Gemeenschap te bereiken..".

FORMELE EN MATERIËLE REGELS VAN DE EVA OP HET GEBIED VAN OVERHEIDSSTEUN(41)

Wijzigingen in hoofdstuk 13.4 en bepaalde voetnoten

a) Voetnoot 4, hoofdstuk 6.2.3(42), wordt: "Zie deel VII van deze richtsnoeren.".

b) Voetnoot 1, hoofdstuk 10.3.1(43), wordt: "In uitzonderlijke omstandigheden is productiesteun toelaatbaar in regio's die uit hoofde van artikel 61, lid 3, onder a) en c), van de EER-Overeenkomst voor regionale steun in aanmerking komen. Zie deel VI van deze richtsnoeren.".

c) Voetnoot 1, hoofdstuk 10.3.2.1(44), wordt: "Overeenkomstig deel VI van deze richtsnoeren.".

d) Voetnoot 2, hoofdstuk 10.3.2.1(45), wordt: "Zie deel VI van deze richtsnoeren.".

e) Hoofdstuk 13.4 (Bijzondere voorschriften)(46), wordt: "1. De regels inzake cumulering doen geen afbreuk aan de voorschriften inzake regionale steun en de verplichtingen van de EVA-staten om afzonderlijke gevallen aan te melden krachtens bestaande of toekomstige bepalingen welke door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn vastgesteld in besluiten inzake bijzondere regionale of sectorale steunregelingen.".

f) Voetnoot 1, hoofdstuk 18.4, punt 4(47), wordt: "zie deel VI van deze richtsnoeren.".

Gedaan te Brussel, 4 november 1998.

Voor de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA

De voorzitter

Knut ALMESTAD

(1) Hierna "richsnoeren inzake overheidssteun" genoemd.

(2) PB L 231 van 3.9.1994, blz. 1; EER-Supplement bij het PB nr. 32 van 3.9.1994.

(3) PB L 120 van 23.4.1998, blz. 27; EER-Supplement bij het PB nr. 16 van 23.4.1998.

(4) Hoofdstuk 25 komt overeen met de mededeling van de Commissie betreffende richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen (PB C 74 van 10.3.1998).

(5) Ook steunmaatregelen ten behoeve van het MKB die in verhogingen voor regionale ontwikkeling voorzien, worden als regionale steun beschouwd.

(6) De sectoren waarvoor, naast de reeds genoemde, speciale regels gelden, zijn momenteel: vervoer, de ijzer- en staalindustrie, de scheepsbouw, de synthetischevezelindustrie en de automobielindustrie. Verder zijn specifieke regels van toepassing op investeringen die onder de multisectorale kaderregeling betreffende regionale steun voor grote investeringsprojecten vallen.

(7) Zie het arrest van 17 september 1979 van het Hof van Justitie in zaak 730/79 (Philip Morris/Commissie), Jurisprudentie 1980, blz. 2671, rechtsoverweging 17, en het arrest van 14 januari 1997 van het Hof van Justitie in zaak C-169/95 (Spanje/Commissie), Jurisprudentie 1994, blz. I-4103, rechtsoverweging 20.

(8) Zie in dit verband het arrest van 12 december 1996 van het Gerecht van eerste aanleg in zaak T 380/94 (Aiuffass en AKT/Commissie), Jurisprudentie 1996, blz. II-2169, rechtsoverweging 54.

(9) Zie het arrest van 14 september 1994 van het Hof van Justitie in de zaken C-278/92, C-279/92 en C-280/92 (Spanje/Commissie), Jurisprudentie 1994, blz. I-4103.

(10) Daarom is in de WTO-overeenkomst inzake subsidies en compenserende maatregelen een dergelijke vorm van steun uitdrukkelijk uitgesloten van de categorie van (a priori goedgekeurde) regionale steunmaatregelen waarvoor niets hoeft te worden ondernomen.

(11) Steunmaatregelen ad hoc ten behoeve van in moeilijkheden verkerende ondernemingen zijn onderworpen aan specifieke regels en worden niet als regionale steunmaatregelen beschouwd.

(12) Arrest van het Hof van Justitie in zaak 248/84 (Duitsland/Commissie), Jurisprudentie 1987, blz. 4013, rechtsoverweging 19. Artikel 92, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag komt overeen met artikel 61, lid 3, onder a), van de EER-Overeenkomst.

(13) Nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek.

(14) De onderliggende hypothese is hier dat in de indicator van het bruto binnenlands product de beide genoemde verschijnselen op synthetische wijze tot uitdrukking kunnen komen.

(15) Behalve in geval van een tijdelijke uitzondering op grond van punt 8 van bijlage XII van deze richtsnoeren.

(16) Zie in dit verband de arresten van het Hof van Justitie in de zaken 730/79 (Philip Morris/Commissie), rechtsoverweging 26, en 310/85 (Deufil/Commissie) rechtsoverweging 18.

(17) Zie hoofdstuk 25.4, punten 15 tot en met 20.

(18) IJsland en Liechtenstein vormen, vanwege hun specifieke bevolkingscijfer, eveneens een uitzondering op deze regel.

(19) Zie hoofdstuk 28.2.3 in de richtsnoeren die de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 19 januari 1994 heeft goedgekeurd (PB L 231 van 3.9.1994). Hoofdstuk 28.2.3 werd bij besluit van 20 juli 1994 van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA toegevoegd en komt overeen met de mededeling van de Commissie aan de lidstaten en de andere belanghebbenden betreffende een wijziging van punt II van de mededeling van de Commissie inzake de wijze van toepassing van artikel 92, lid 2, onder a) en c), op regionale steunmaatregelen (PB C 364 van 20.12.1994, blz. 8).

(20) Met deze minimale inbreng mag geen enkele vorm van steun gemoeid zijn. Dit is niet het geval bij, bijvoorbeeld, leningen met rentesubsidie of met een overheidsgarantie die steunelementen inhoudt.

(21) Vervangingsinvesteringen zijn daarmee van dit begrip uitgesloten. Steun voor dit soort investeringen vallen onder de categorie exploitatiesteun, waarop de regels van toepassing zijn die in de punten 26 en 27 worden beschreven. Voorts zijn van dit begrip uitgesloten de steunmaatregelen ten behoeve van de financiële herstructurering van een onderneming in moeilijkheden in de zin van de kaderregeling voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden. Herstructureringssteun in de zin van de kaderregeling kan, in zoverre deze betrekking heeft op investeringsmaatregelen (rationalisatie, modernisering, diversificatie), eventueel zonder nieuwe aanmelding worden toegekend in het kader van een regionale steunregeling. Aangezien deze regionale steunmaatregelen evenwel deel uitmaken van een project inzake herstructureringssteun ten behoeve van een onderneming in moeilijkheden, moet hiermee rekening worden gehouden bij het onderzoek op grond van de bedoelde kaderregeling.

(22) In de vervoersector kunnen de uitgaven die bestemd zijn voor de aankoop van transportmaterieel geen deel uitmaken van het uniform geheel van kosten (standaardgrondslag). Deze uitgaven komen derhalve niet in aanmerking voor steun voor de initiële investering.

(23) Indien de overname gepaard gaat met andere initiële investeringen, moeten de uitgaven die hierop betrekking hebben, worden opgeteld bij de kosten voor de aankoop.

(24) Voor het MKB gelden de voorwaarden van de kaderregeling inzake overheidssteun voor het midden- en kleinbedrijf.

(25) Voor de wijze van berekening van het NSE, zie bijlage X.

(26) Het BBP en de werkloosheid dienen te worden gemeten op het niveau van NUTS III.

(27) Er is eveneens voorzien in aanvullingen bij de regionale steun in het geval van O & O-steun en steun voor de bescherming van het milieu. De berekeningsgrondslag voor dergelijke steun verschilt evenwel van die voor regionale steun (met inbegrip van de variant voor het MKB). Zo komen de onderhavige aanvullingen niet bovenop de regionale steun, maar bovenop de andere betrokken steunvorm. De teksten die thans van toepassing zijn op de twee genoemde vormen van steunverlening zijn voor de O & O-steun en voor de steun voor de milieubescherming, respectievelijk hoofdstuk 14 en hoofdstuk 15 van deze richtsnoeren.

(28) Het betreft de aanvullingen op de brutosteunintensiteiten zoals omschreven in de genoemde kaderregeling inzake overheidssteun voor het MKB.

(29) Voor de thans geldende tekst, zie deel III, hoofdstuk 18, van deze richtsnoeren.

(30) Een arbeidsplaats wordt als investeringsgebonden beschouwd wanneer deze verband houdt met de activiteit waarop de investering betrekking heeft en deze tot stand komt in de eerste drie jaar na de volledige verwezenlijking van de investering. Gedurende deze periode zijn eveneens investeringsgebonden de arbeidsplaatsen die zijn geschapen dank zij een verhoging van de bezettingsgraad van de capaciteit als gevolg van de investering.

(31) Het aantal arbeidsplaatsen komt overeen met het aantal arbeidseenheden per jaar, d.w.z. het aantal werknemers dat gedurende een jaar voltijds in dienst is, waarbij deeltijdarbeid of seizoenarbeid gedeelten van deze arbeidseenheden per jaar vormen.

(32) Het spreekt vanzelf dat een dergelijke definitie zowel voor een bestaande vestiging als voor een pas opgerichte vestiging geldt.

(33) De loonkosten omvatten het brutosalaris, d.w.z. vóór belastingen, alsook de verplichte sociale lasten.

(34) Exploitatiesteun wordt verleend in de vorm van met name belastingvrijstellingen, of vermindering van de sociale lasten.

(35) Onder extra kosten op transportgebied worden de extra kosten verstaan die worden veroorzaakt door de verplaatsing van goederen binnen de nationale grenzen van het betrokken land. Met deze steun mag in geen geval exportsteun gemoeid zijn, noch maatregelen met een gelijke werking als kwantitatieve invoerbeperkingen in de zin van artikel 30 van het EG-Verdrag.

(36) Wat de bijzondere voorwaarden betreft van de regio's die in aanmerking komen voor de afwijking van artikel 61, lid 3, onder c), op grond van het criterium van de bevolkingsdichtheid, zie bijlage XI. Voor de overige regio's die in aanmerking komen voor steun ter gedeeltelijke compensatie van extra vervoerskosten, zijn de toepasselijke voorwaarden gelijk aan die van bijlage XI.

(37) Onder steun voor de uitvoer wordt verstaan iedere steun die rechtstreeks verband houdt met de uitgevoerde hoeveelheden, de opzet en het functioneren van een distributienet of met de lopende uitgaven in verband met de exportactiviteit. Kosten in verband met de deelneming aan beurzen, studies en adviezen voor de introductie van een nieuw product of een bestaand product op een nieuwe markt worden daarentegen niet als zodanig beschouwd. (Zie hoofdstuk 12, voetnoot 2, van deze richtsnoeren).

(38) De in deze richtsnoeren bedoelde werkgelegenheidssteun en investeringssteun kunnen niet worden gecumuleerd met de werkgelegenheidssteun als bedoeld in de in voetnoot 26 genoemde richtsnoeren betreffende werkgelegenheidssteun, aangezien deze in andere omstandigheden en op een ander tijdstip worden toegekend. Er kunnen evenwel verhogingen worden toegestaan voor bijzonder benadeelde categorieën overeenkomstig in de richtsnoeren betreffende werkgelegenheidssteun vast te stellen voorwaarden.

(39) Aan deze voorwaarde is voldaan indien de som van de steun voor initiële investering als percentage van de waarde van de investering en van de steun voor werkgelegenheidsschepping als percentage van de loonkosten, niet hoger is dan het gunstigste bedrag dat resulteert uit de toepassing van hetzij het maximum dat voor de regio is vastgesteld volgens de criteria van de punten 15 tot en met 20, hetzij het maximum dat voor de regio is vastgesteld overeenkomstig de criteria van punt 24.

(40) De overgangsbepalingen zijn niet van toepassing op de delen van de regio's die overeenkomen met regio's van NUTS II in de Europese Gemeenschap, die het statuut van artikel 61, lid 3, onder a), verliezen en die, bij gebrek aan het extra bevolkingspercentage dat wordt verkregen door de toepassing van bijlage XII, punt 8, tweede correctie, van de nieuwe steunkaart zouden moeten worden uitgesloten.

(41) Vastgesteld en uitgevaardigd door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 19 januari 1994, gepubliceerd in het Publicatieblad L 231, 3.9.1994.

(42) Gewijzigd op 6 december 1995, PB L 124 van 23.5.1996, blz. 41.

(43) Gewijzigd op 11 september 1996, PB L 42 van 13.2.1997, blz. 33.

(44) Gewijzigd op 11 september 1996, PB L 42 van 13.2.1997, blz. 33.

(45) Gewijzigd op 11 september 1996, PB L 42 van 13.2.1997, blz. 33.

(46) PB L 231 van 3.9.1994.

(47) Gewijzigd op 6 december 1995, PB L 124 van 23.5.1996, blz. 41.