NL Publicatieblad van de Europese Unie C 319/17

Uitnodiging overeenkomstig artikel 1, lid 2, van deel I van Protocol 3 bij de Toezichtovereenkomst opmerkingen te maken betreffende de bij de oprichting van de Noorse onderneming Entra Eiendom AS (hierna Entra) verleende staatssteun in de vorm van vrijstellingen van documentheffingen en inschrijvingsrechten

(2004/C 319/07)

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA heeft bij Besluit 132/04/COL van 16 juni 2004, dat na deze samenvatting in de authentieke taal is weergegeven, de procedure ingeleid van artikel 1, lid 2, van deel I van Protocol 3 bij de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie (Toezichtovereenkomst). De Noorse regering is hiervan in kennis gesteld door middel van een afschrift van het betrokken besluit.

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA verzoekt hierbij de EVA-staten, de lidstaten van de EU en andere betrokken partijen hun opmerkingen over de betrokken maatregel binnen een maand na publicatie van deze bekendmaking in te dienen bij de:

Toezichthoudende Autoriteit van de EVA Trierstraat 74 B-1040 Brussel.

Deze opmerkingen zullen ter kennis van de Noorse regering worden gebracht. Een belanghebbende die opmerkingen maakt, kan, met opgave van redenen, schriftelijk verzoeken om vertrouwelijke behandeling van zijn identiteit.

SAMENVATTING

Procedure

Op 22 mei 2002 heeft de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA (ESA) de Noorse regering verzocht informatie te verstrekken over vermeende staatssteun voor de onroerendgoedmaatschappij Entra Eiendom A/S. Vervolgens heeft tussen de Noorse regering en de Autoriteit nog verdere correspondentie plaatsgevonden.

Beschrijving van de steunmaatregel

Op 4 juni 1999 heeft de Noorse regering aan het parlement voorgesteld het overheidsorgaan „Statsbygg” (de directie openbare bouwwerken en staatsvastgoed) te reorganiseren en de vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Entra op te richten.

Vastgoed, kapitaal en personeel (activa en passiva) werden — tegen de uitgifte van aandelen en met ingang van 1 juli 2000 — van de staat aan Entra overgedragen. De eigendom en de titels van de betrokken onroerende goederen werden door de Noorse staat overgedragen aan Entra en op naam van Entra geregistreerd. De onderneming is volledig in handen van de Noorse staat. De totale vastgoedportefeuille bestaat uit ongeveer 120 onroerende goederen met een oppervlakte van 880 000 m2.

Alle in Noorwegen gelegen onroerende goederen zijn opgenomen in het kadaster, dat krachtens registratiewet nr. 2 van 7 juni 1935 werd ingesteld. Overeenkomstig artikel 7, lid 1, van accijnswet 1975 nr. 59 moeten bij de registratie van de overdracht van eigendomstitels op onroerende goederen documentheffingen worden betaald. De inschrijving van de overdracht van titels in het kadaster is krachtens gerechtskostenwet 1982 nr. 86 aan een inschrijvingsrecht onderworpen.

In het op 4 juni 1999 bij het parlement ingediende wetsvoorstel wordt bepaald dat de herinschrijving in het kadaster en in andere openbare registers in de vorm van een naamswijziging dient plaats te vinden. Daardoor moest Entra geen documentheffingen en inschrijvingsrechten betalen. Volgens de regering is deze procedure in overeenstemming met vorige reorganisaties van staatsentiteiten.

Uit de verstrekte informatie blijkt dat de te betalen heffingen/rechten voor de overdracht van de onroerende goederen aan Entra ongeveer 80,6 miljoen NOK (ongeveer 10,4 miljoen EUR) zouden bedragen.

Beoordeling

Door de vaststelling van bijzondere wettelijke voorschriften dient Entra geen documentheffingen en inschrijvingsrechten te betalen. De Autoriteit is van mening dat er bijgevolg sprake is van een financieel voordeel. De Noorse wetgeving bevat geen enkele andere bepaling die voor dergelijke transacties voorziet in een uitzondering op de algemene regel dat bij de registratie van de wijziging van eigendom documentheffingen en inschrijvingsrechten verschuldigd zijn.

De Noorse regering stelt dat de maatregel Entra geen voordeel oplevert in vergelijking met particuliere ondernemingen die zich in een soortgelijke situatie bevinden. In het kader van een bepaalde wettelijke regeling wordt een overheidsmaatregel omschreven als de begunstiging van bepaalde ondernemingen ten opzichte van andere die zich in een juridisch en feitelijk vergelijkbare situatie bevinden, gelet op de doelstelling van de betrokken regeling. De Autoriteit is er na vergelijking met particuliere ondernemingen nog steeds niet van overtuigd dat artikel 61, lid 1, van de EER-Overeenkomst niet van toepassing is op de vrijstelling van documentheffingen en inschrijvingsrechten.

De Noorse regering stelt voorts dat de vrijstelling of niet-betaling van documentheffingen en inschrijvingsrechten Entra geen voordeel oplevert, omdat de kapitaalstructuur, de soliditeit en de totale waarde van de onderneming volgens de openingsbalans ongewijzigd zouden blijven. Het voorlopige standpunt van de Autoriteit is evenwel dat de onderneming gehouden is documentheffingen en inschrijvingsrechten te betalen en dat het niet-verschuldigd zijn van deze belastingen voor deze onderneming een voordeel vormt in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-Overeenkomst. Er kan niet worden gesteld dat er wegens de wijze waarop de openingsbalans is opgesteld geen sprake meer zou zijn van een voordeel.

De Autoriteit is voorts van mening dat verlies aan belastingopbrengsten op hetzelfde neerkomt als verbruik van staatsmiddelen in de vorm van fiscale uitgaven.

Volgens de Noorse autoriteiten is de betrokken maatregel een algemene maatregel die buiten de werkingssfeer van artikel 61, lid 1, van de EER-Overeenkomst valt. In dit verband zou de Autoriteit erop willen wijzen dat belastingmaatregelen waarvan alle op het grondgebied van een EVA-staat werkzame ondernemingen kunnen profiteren in principe algemene maatregelen zijn. Het feit dat sommige maatregelen differentieel van aard zijn, betekent niet noodzakelijk dat zij als steunmaatregelen moeten worden beschouwd. Dit geldt voor maatregelen die door hun economische rationaliteit noodzakelijk zijn voor de goede werking en de doeltreffendheid van het belastingstelsel. Volgens de Autoriteit kan uit de algemene logica van de huidige wetgeving en praktijk inzake accijnzen niet worden afgeleid dat Entra voor de toepassing van documentheffingen en inschrijvingsrechten verder als (een deel van) Statsbygg moet worden aangemerkt. Bijgevolg moet de maatregel als selectief in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-Overeenkomst worden aangemerkt.

Voorts merkt de Autoriteit op dat de onderneming in heel Noorwegen werkzaam is op een markt die voor ondernemingen uit alle andere EER-staten openstaat. Bijgevolg gaat het om een maatregel die de mededinging en het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen ongunstig beïnvloedt of dreigt te beïnvloeden.

Conclusie

In het licht van het voorgaande betwijfelt de Autoriteit of de vrijstelling van documentheffingen en inschrijvingsrechten bij de oprichting van Entra Eiendom AS verenigbaar is met het functioneren van de EER-Overeenkomst. Bijgevolg is de Autoriteit genoodzaakt de formele onderzoeksprocedure van artikel 1, lid 2, van deel I van protocol 3 van de Toezichtovereenkomst in te leiden.

EFTA SURVEILLANCE AUTHORITY DECISION No 132/04/COL of 16 June 2004 to initiate the procedure provided for in Article 1 (2) in Part I of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement with regard to the exemptions from document duties and registration fees provided for in the establishment of Entra Eiendom as (NORWAY) THE EFTA SURVEILLANCE AUTHORITY, Having regard to the Agreement on the European Economic Area (1), in particular to Articles 61 to 63 and Protocol 26 thereof, Having regard to the Agreement between the EFTA States on the establishment of a Surveillance Authority and a Court of Justice (2), in particular to Article 24 and Article 1 in Part I of Protocol 3 thereof, Having regard to the Authority's Guidelines (3) on the application and interpretation of Articles 61 and 62 of the EEA Agreement, Whereas: I. FACTS 1. PROCEDURES AND CORRESPONDENCE 2. THE ESTABLISHMENT OF ENTRA 3. THE NORWEGIAN LEGISLATION AND PRACTICE CONCERNING DOCUMENT DUTIES AND REGISTRATION FEES ON THE REGISTRATION OF TRANSFER OF REAL ESTATE PROPERTY IN CONNECTION WITH REORGANISATION OF UNDERTAKINGS 3.1. Introduction 3.2. Exemptions based on the Registration Act construed in the light of the company legislation 3.3. Exemptions based on special legislation 3.4. Methods used to avoid excise duties 4. THE NORWEGIAN GOVERNMENT'S ASSESSMENT OF WHETHER THE EXEMPTION OF DOCUMENT DUTIES AND REGISTRATION FEES IS IN COMPLIANCE WITH THE STATE AID PROVISIONS OF THE EEA AGREEMENT 4.1. Assessment in connection with the establishment of Entra 4.2. Arguments in the correspondence with the Authority By letter dated 4 June 2003, the Ministry of Trade and Industry submitted additional information and arguments concerning i.a. the so called continuity principle, clarification concerning the measures used by private undertakings, why the non-payment does not constitute an advantage, information on the current law with regard to mergers and de-mergers and on exemption from the duty to pay registration fees. The Ministry reiterates the arguments in the letter dated 7 November 2002 as to why the non-payment does not constitute an advantage for Entra. In addition, the Ministry argues that the exemption is a general measure, which does not constitute state aid within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement. Point 9, Conclusion, of the letter dated 4 June 2003, reads: „The common system regarding registration fee and document duty is that the continuity principle determines if conversion processes, both public and private, may be done as a name change in relation to inter alia the rules on registration fee and document duty. The purpose of the continuity principle is to facilitate the implementation of mergers, de-mergers and restructurings, which is regarded as socio-economically desirable. The special legislation and the reimbursement of accrued document duty resulting from the reorganisation of hydropower/ electricity companies are a result of the same considerations. Thus, the practice is a general measure, which according to well-established case law does not constitute State aid within the meaning of Article 61 of the EEA Agreement.” II. APPRECIATION 1. The existence of State aid Article 61(1) of the EEA Agreement reads as follows: „Save as otherwise provided in this Agreement, any aid granted by EC Member States, EFTA States or through State resources in any form whatsoever which distorts or threatens to distort competition by favouring certain undertakings or the production of certain goods shall, in so far as it affects trade between Contracting Parties, be incompatible with the functioning of this Agreement.” To be considered as state aid under Article 61(1) of the EEA Agreement, a tax measure must fulfil the following four criteria: 1. The measure must confer the beneficiaries an advantage that reduces the costs they normally bear in the course of the business. 2. The advantage must be granted by the State or through State resources. 3. The measure must be specific or selective in that it favours „certain undertakings or the production of certain goods”. 4. The measure must affect competition and trade between the Contracting Parties. Condition 1: The measure must confer on the beneficiaries an advantage that reduces the costs they normally bear in the course of the business. Condition 2: The advantage must be granted by the State or through State resources. Condition 3: The measure must be specific or selective in that it favours „certain undertakings or the production of certain goods”. Firstly, the Authority makes reference to Chapter 17B.3.1 of the Authority's State Aid Guidelines on direct business taxation concerning the specificity or selectivity of tax measures, which reads: „Tax measures, which are open to all economic agents operating within the EFTA State, are in principle general measures. They must be effectively open to all firms on an equal access basis, and they may not de facto be reduced in scope through, for example, the discretional power of the State to grant them or through other factors that restrict their practical effect.” According to the case law of the Court of Justice, it is possible to draw a distinction between: — differentiated treatment that results from the application, to specific situations, of the same principles as those underlying the ordinary rules (no aid) — differentiated treatment, which, favouring certain undertakings, departs from the internal logic of the ordinary rules (aid) (19). Condition 4: The measure must affect or threaten to affect competition and trade between the Contracting Parties. 2. Compatibility of the aid 3. The character of the aid 4. Conclusion HAS ADOPTED THIS DECISION: 1. The Authority has decided to open the formal investigation procedure provided for in Article 1(2) in Part I of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement with regard to the exemptions from document duties and registration fees provided for in the establishment of Entra Eiendom AS. 2. The Norwegian Government is invited, pursuant to Article 6 in Part II of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement, to submit its comments on the opening of the formal investigation procedure within two months from notification of this decision. 3. The Norwegian Government shall be informed by means of a letter containing a copy of this decision. 4. The EC Commission shall be informed, in accordance with Protocol 27(d) of the EEA Agreement, by means of a copy of this decision. 5. Other EFTA States, EC Member States, and interested parties shall be informed by the publishing of this decision in its authentic language version, accompanied by a meaningful summary in languages other than the authentic language version, in the EEA Section of the Official Journal of the European Communities and the EEA Supplement thereto, inviting them to submit comments within one month from the date of the publication. 6. This decision is authentic in the English language. Done at Brussels, 16 June 2004 For the EFTA Surveillance Authority Hannes HAFSTEIN President Einar M. BULL College Member

(1) Hereinafter referred to as the EEA Agreement.

(2) Hereinafter referred to as the Surveillance and Court Agreement.

(3) Procedural and Substantive Rules in the Field of State Aid (State Aid Guidelines), adopted and issued by the EFTA Surveillance Authority on 19 January 1994, published in Official Journal L 231, 03.09.1994, as amended by Decision No: 90/04/COL, 23 April 2004 (not yet published). The State aid guidelines are available on the Authority's website: www.eftasurv.int.

(4) In particular in „Dagens Næringsliv”on 9 April 2002.

(5) „St prp nr 84 (1998-99) Om ny strategi for Statsbygg og etablering av Statens utleiebygg AS”.

(6) The original name of the company was „Statens utleiebygg AS”. Hereinafter Entra is used for Entra and Statens utleiebygg AS.

(7) „Ot prp nr 83 (1998-99) Om lov om omdanning av deler av Statsbyggs eiendomsvirksomhet til aksjeselskap”. Law of 18 February 2000, No.11.

(8) „St.prp. nr. 1 Tillegg nr. 10 (1999-2000) Om etablering av Statens utleiebygg AS”.

(9) The group consists, in addition to Entra Eiendom AS, of Entra Eiendom Drift AS, Universitetsgaten 2 AS, Biskop Gunnerus gate 14 AS, Instituttveien 24 AS and Tollpakkhuset AS. Source: Annual report 2002. See

http://www.entraeiendom.no/files/pdf/aarsrapport_2002.pdf

(10) Preliminary accounts for 2003 presented on 19 February 2004. See

http://www.entraeiendom.no/files/Entra_Eiendom_AS_Preliminary_results_2003.pdf

(11) The registration fee („tinglysingsgebyret”) is 2 times the basic court fee („rettsgebyret”), see § 21 of the Court fee Act 1982 No 86 („Rettsgebyrloven”).

(12) Chapter 7.6.1.

(13) Chapter 19: Public authorities' holdings. Chapter 20: Application of State aid provisions to public enterprises in the manufacturing sector.

(14) Value per 2000.

(15) Cf. Case 173/73 Italy v. Commission [1974] ECR 709.

(16) Cf. Case T-157/01 Danske Busvognmænd v Commission, judgment of 16 March 2004, para. 57.

(17) Cf. Case C-308/01 GIL Insurance Ltd, judgment of 29 April 2004.

(18) Indeed, in some aspects, the methods described may in fact be less favourable for private undertakings compared to public ones since the registration of declaration on the restriction of the right to ownership does not exclude the risk of execution proceedings/creditor's or bankruptcy estate's extinction of the rights of a legal successor to the debtor's property.

(19) Cf., inter alia, Case C-157/01 Kingdom of the Netherlands v. Commission, judgment of 29 April 2004.

(20) Cf., inter alia, Case 173/73 Italy v. Commission, cited above, Case C-75/97 Kingdom of Belgium v. Commission [1999] ECR I-3671, Case C-157/01 Kingdom of the Netherlands v. Commission, cited above, and Case C-308/01 GIL Insurance Ltd, cited above.