SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1182/00

van Cristiana Muscardini (UEN) aan de Commissie

(12 april 2000)

Betreft: Uitbreiding van de EU en nucleaire veiligheid

Volgens de Internationale Organisatie voor Atoomenergie hebben er zich sedert 1993 in kerncentrales 508 ongelukken voorgedaan, hetgeen neerkomt op een gemiddelde van meer dan één ongeluk in ieder van de in totaal 434 draaiende kerncentrales in de wereld. Opgemerkt zij dat kernernergie thans 16 % van het totale energieverbruik vormt en dat dat percentage in Europa juist hoger ligt in de landen met de oudste centrales in Oekraïne 45 % en in Litouwen zelfs 77 % waar energie grotendeels geleverd wordt door potentieel gevaarlijke centrales als die van Ignalina en Kola in Rusland, Bouhunice in Slowakije, Kozloduy in Bulgarije en Metsamor in Armenië. In de voormalige Sovjetunie behoren nog altijd 15 van de 58 nog draaiende centrales zoals die van Tsjernobyl tot het RBMK-type, hetgeen wil zeggen dat deze zonder veiligheidsmantel rond de reactor zijn gebouwd.

Kan de Commissie, met betrekking tot de toetredingsonderhandelingen met de kandidaat-lidstaten en de handelsbetrekkingen met andere landen, aangeven:

1. welke garanties zijn verkregen omtrent de met het oog op ontmanteling van deze centrales noodzakelijke maatregelen,

2. onder welke voorwaarden de kandidaat-lidstaten bereid zouden zijn in te gaan op de verlangens van de Europese Unie op dit gebied,

3. tegen welke datum de betrokken centrales ontmanteld zouden moeten zijn?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(5 juni 2000)

Er zijn in het najaar van 1999 overeenkomsten voor de sluiting van kerncentrales bereikt met Slowakije, Litouwen en Bulgarije. Hieronder volgen de sluitingsdata die in deze overeenkomsten zijn opgenomen en de besluiten van de nationale overheden van deze drie kandidaat-lidstaten waarop zij zijn gebaseerd.

Als resultaat van een intensieve dialoog met de Commissie heeft de Slowaakse regering op 14 september 1999 besloten de kerncentrale Bohunice V1 te sluiten (regeringsbesluit nr. 801/1999). Reactor 1 wordt gesloten in 2006 en reactor 2 in 2008.

Zo ook heeft het Litouwse parlement op 5 oktober 1999 zijn instemming betuigd met het nationale energiebeleid dat de Litouwse regering heeft uitgestippeld (parlementaire resolutie nr. VIII-1348). Hierin verbindt het land zich ertoe de kerncentrale van Ignalina te sluiten. Reactor 1 zal vóór 2005 worden gesloten. De definitieve beslissing over de sluiting van reactor 2 zal worden genomen bij de herziening van het nationale energiebeleid in 2004. De sluiting wordt verwacht tegen 2009 omdat het parlement in zijn resolutie de regering ertoe oproept een actieplan op te stellen dat voorziet in de vervanging van de RBMK-reactoren van Ignalina tegen die datum.

Op 29 november 1999 heeft een ontmoeting plaatsgevonden tussen de eerste minister van Bulgarije en het lid van de Commissie, verantwoordelijk voor uitbreiding. Hierbij hebben de Commissie en Bulgarije een akkoord bereikt, dat is getekend door de Bulgaarse minister van Buitenlandse Zaken, ten aanzien van de sluiting en de ontmanteling van de reactoren 1 tot en met 4 van de kerncentrale van Kozloduy. De Bulgaarse regering heeft zich ertoe verbonden de reactoren 1 en 2 vóór 2003 def te sluiten. De definitieve beslissing over de sluitingsdata voor de reactoren 3 en 4 zal worden genomen bij de herziening van het Bulgaarse energiebeleid in 2002. Overeenkomstig het akkoord zullen de reactoren 3 en 4 vroeger worden gesloten dan de momenteel voorziene sluitingsdata van 2008 respectievelijk 2010. De Commissie is van oordeel dat deze reactoren niet later dan 2006 def dienen te worden gesloten.

Tegenover deze verbintenissen heeft de Commissie financiële steun toegezegd voor de ontmanteling van de reactoren van Bohunice VI, Ignalina en Kozloduy 1-4 alsook voor de maatregelen die daarbij in de energiesector genomen zullen moeten worden. Er zijn al financieringsmemoranda voor dergelijke steun met PHARE-middelen (begroting 1999) ondertekend met Slowakije en Litouwen, waarbij voor ieder land 10 miljoen is vastgelegd. De Commissie heeft voor de komende jaren een extra ondersteuning van 20 miljoen per jaar in het vooruitzicht gesteld. De totale steun zal aan het eind van de huidige financiële vooruitzichten 2000-2006 zijn opgelopen tot 150 miljoen voor Slowakije en Litouwen. Het akkoord met Bulgarije omvat een meerjarenpakket van steunmaatregelen ter waarde van 200 miljoen tot eind 2006. De helft van dit bedrag wordt ter beschikking gesteld als Bulgarije het akkoord over de definitieve sluitingsdata voor de reactoren 3 en 4 in 2002 bevestigt. De Commissie heeft tevens verdere voorbereidingen getroffen om het leeuwendeel van deze financiële steun te verstrekken via het door de EBWO (Europese Bank voor wederopbouw en ontwikkeling) beheerde fonds voor internationale subsidies dat later dit jaar zal worden ingesteld. Daarnaast zijn deze drie landen ook leningen van Euratom aangeboden. Op 18 april 2000 heeft de Commissie een lening van 212 miljoen voor Bulgarije goedgekeurd.

Wat de specifieke voorwaarden betreft die de drie kandidaat-lidstaten hebben gesteld in ruil voor hun beslissing om deze reactoren te sluiten, zij opgemerkt dat Bulgarije en Litouwen zich het recht hebben voorbehouden de definitieve beslissing over de sluiting van Kozloduy 3-4 en Ignalina 2 pas te nemen bij de herziening van hun nationale energiebeleid in 2002 (Bulgarije) en 2004 (Litouwen). Uit het debat in bepaalde landen is ook gebleken dat bepaalde politieke kringen de effectieve sluiting willen koppelen aan financiële steun van de Gemeenschap. De Commissie heeft dat resoluut geweigerd, maar anderzijds wel ingestemd met steun om de besluiten tot ontmanteling te helpen uitvoeren, zoals hoger beschreven. De Commissie volgt nauwlettend de implementatie van de verschillende stadia in het sluitings- en ontmantelingsproces en heeft als voorwaarde voor haar financiële steun gesteld dat de begunstigde landen hun verbintenissen ten aanzien van de sluiting moeten nakomen. Dit houdt onder meer in dat desbetreffende voorschriften in de nationale wetgeving moeten worden opgenomen.

Verder zijn er geen specifieke garanties overeengekomen ten aanzien van de maatregelen die moeten worden genomen om de reactoren te ontmantelen. De Commissie en de kandidaat-lidstaten zijn er zich evenwel van bewust dat het onderhandelingsproces dat tot toetreding moet leiden, met name de opening en de sluiting van de onderhandelingen over het hoofdstuk energie en de ratificatie van de toetredingsakten zelf, de gepaste hefboom is waarmee de Gemeenschap ervoor kan zorgen dat de aangegane verbintenissen worden nageleefd. In dit stadium is het onmogelijk te voorspellen wanneer het ontmantelingsproces voltooid zal zijn.

De inspanningen lopen over een periode van 50 tot meer dan 100 jaar (definitieve opslag van verbruikte splijtstof, nucleair afval en besmette reststoffen). De precieze datum van voltooiing wordt ook beïnvloed door de technische oplossingen die worden gekozen uit de diverse ontmantelingsopties.