SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2325/97 van Klaus Rehder (PSE) aan de Commissie (7 juli 1997)

Betreft: Toepassing van antibiotica bij het vetmesten van dieren

Bij het vestmesten van dieren worden steeds meer chemische producten aan het voeder toegevoegd om de groei van de dieren te stimuleren, zodat zij eerder slachtrijp zijn. Zorgwekkend is bovenal het toenemende gebruik van antibiotica, dat tot resistentie bij diverse bacteriestammen kan leiden, waarna dan mensen langs de voedselketen besmet kunnen raken met deze tegen antibiotica resistent geworden bacteriën. Deze infecties kunnen dan niet meer met antibiotica worden behandeld. Volgens een rapport van de WHO kunnen bepaalde door de bacterie Staphylococcus aureus veroorzaakte vormen van longontsteking nog slechts met één antibioticum behandeld worden, nadat deze bacterie tegen alle andere antibiotica resistent is geworden. In een studie van het Paul-Ehrlichinstituut wordt vastgesteld dat de resistentie van bacteriën tegen antibiotica dramatisch is toegenomen. Wetenschappelijke experts en instituten zoals de Deutsche Gesellschaft für Infektologie, de Deutsche Gesellschaft für Hygiene und Mikrobiologie, de Bundestierärztekammer en de Arbeitsgemeinschaft der Wissenschaftlichen Medizinischen Fachgesellschaften zijn ernstig verontrust over deze bevindingen en waarschuwen dat deze situatie ernstige gevolgen voor de volksgezondheid kan hebben. Zij eisen daarom een algemeen verbod op de toepassing van antibiotica bij het vetmesten van dieren. Bij een gezonde vorm van veehouderij zijn deze ook niet nodig.

1. Is de Commissie geïnformeerd over deze rapporten en bevindingen?

2. Welke conclusies trekt zij hieruit? Overweegt zij een verbod op de toepassing van antibiotica bij het vetmesten van dieren?

3. Kan zij garanderen dat de menselijke gezondheid geen gevaar loopt wanneer er geen algemeen verbod wordt ingesteld op de toepassing van antibiotica bij het vetmesten van dieren?

4. Hoe heeft het Comité voor diervoeders de hierboven vermelde wetenschappelijke bevindingen beoordeeld en tot welke conclusies is het hierbij gekomen?

5. Biedt de samenstelling van dit comité wel voldoende waarborgen dat de adviezen ervan uitsluitend gericht zijn op het algemeen belang, en meer in het bijzonder op de volksgezondheid, en dat er geen sprake is van halfslachtige compromissen met het oog op de materiële belangen van de farmaceutische industrie en de veehouders?

6. Is, gezien het grote belang ervan voor de volksgezondheid, de nodige transparantie gewaarborgd bij de werkzaamheden van het comité, die voor het publiek toegankelijk en controleerbaar dienen te zijn?

Antwoord van de heer Fischler namens de Commissie (16 september 1997)

1. en 2. De Commissie is op de hoogte van het rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie, maar beschikt niet over de door het geachte Parlementslid genoemde studie van het Paul-Ehrlichinstituut.

Het is juist dat de resistentie van bacteriën tegen antibiotica de laatste jaren sterk is toegenomen. Het Wetenschappelijk Comité voor de diervoeding heeft er in het door de Commissie aangevraagde rapport over het eventuele risico voor de mens van het gebruik van avoparcine (advies uitgebracht op 21 mei 1996) ((Punt III.A, blz. 3, van het bij het Parlement ingediende verslag van het Wetenschappelijk Comité voor de diervoeding. )) op gewezen dat in het bijzonder de artsen en microbiologen in ziekenhuizen sinds 1988 hun toenemende ongerustheid te kennen geven over de steeds grotere frequentie waarmee bij patiënten afgenomen isolaten van Enterococcus spec. resistent blijken tegen de glycopeptide-antibiotica vancomycine en teïcoplanine.

De Commissie beschikt momenteel echter over geen enkel afdoend bewijs voor de overdracht van resistente bacteriën van dierlijke oorsprong op de mens of de overdracht van factoren van hun resistentie op de menselijke microflora in vivo.

De mechanismen die de microbiële resistentie tegen bepaalde antibiotica veroorzaken, zijn nog steeds zeer complex. Er worden talrijke hypothesen geformuleerd die uit wetenschappelijk oogpunt zeer zorgvuldig moeten worden gecontroleerd, voordat een besluit over de als additief gebruikte antibiotica kan worden genomen.

Overeenkomstig de aanbevelingen van het Wetenschappelijk Comité voor de diervoeding ((Advies van 21 mei 1996, punt III - G.3, blz. 15. )) zet de Commissie een programma op voor monitoring van de bacteriële resistentie tegen antibiotica. De eerste fase van dit programma, dat een looptijd van een jaar zal hebben, zou eind dit jaar moeten beginnen voor de monitoring van de als additief gebruikte antibiotica. In een tweede fase zou de Commissie deze monitoring van de microbiële resistentie willen uitbreiden tot de antibiotica die voor therapeutische doeleinden worden gebruikt.

Bovendien onderzoekt de Commissie de mogelijkheid om studies op te zetten of bestaande werkzaamheden te coördineren op de onderzoekgebieden waar volgens het Wetenschappelijk Comité voor de diervoeding de oorzaken van de ontwikkeling van bacteriële resistentie tegen antibiotica kunnen worden gevonden.

3. Zelfs met een algemeen verbod op het gebruik van antibiotica in diervoeding zou het gevaar voor de gezondheid van de mens nog niet zijn uitgeschakeld, daar het niet te verwaarlozen en erkende resistentierisico dat door het gebruik van antibiotica in de diergeneeskunde en de menselijke geneeskunde wordt veroorzaakt, zou blijven bestaan.

4. Behalve het rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie heeft het Wetenschappelijk Comité voor de diervoeding alle wetenschappelijke literatuur over microbiële resistentie tegen antibiotica bestudeerd die de Commissie heeft kunnen verzamelen. Het gaat om 159 publicaties waarvan de lijst als bijlage bij het advies van het comité van 21 mei 1996 is gevoegd.

Zoals hierboven wordt vermeld, is het Wetenschappelijk Comité er met betrekking tot avoparcine niet in geslaagd het bewijs voor het bestaan van een risico te leveren, aangezien het geen oorzakelijk verband heeft kunnen aantonen tussen het gebruik van avoparcine en de ontwikkeling van resistentie bij de mens.

5. De Commissie beschikt over geen enkel element dat haar toelaat de onafhankelijkheid van de leden van het Wetenschappelijk Comité voor de diervoeding in twijfel te trekken, met name ten aanzien van de farmaceutische industrie en de betrokken beroepsbeoefenaren. Er zij op gewezen dat het Wetenschappelijk Comité, alvorens zich over de kwestie avoparcine uit te spreken, een vergadering heeft belegd waarop internationale deskundigen van zeer hoog niveau aanwezig waren, teneinde hun advies over het resistentieprobleem in te winnen.

6. Alle adviezen van het Wetenschappelijk Comité voor de diervoeding worden sinds 1979 regelmatig door het Publicatiebureau gepubliceerd. De gehele bibliografie waarop de adviezen van de wetenschappelijke comités zijn gebaseerd, wordt aan belangstellenden verstrekt. Van elke vergadering van het comité worden uitvoerige notulen opgemaakt die aan de lidstaten worden toegezonden en die nu ook op Internet beschikbaar zijn.