SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0457/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(22 februari 2002)

Betreft: Alternatieven voor het opnieuw opstarten van de Hoge Flux Reactor in Petten (NL) en de productie van kankerbestrijdingsmiddelen

1. Is het de Commissie bekend dat de taakstelling van de Hoge Flux Reactor (HFR) van het Gemeenschappelijk Onderzoekscentrum (Joint Research Center, JRC) van de Europese Gemeenschap nabij het Nederlandse dorp Petten in de loop der tijd sterk is gewijzigd van onderzoeksinstallatie (ten behoeve van de veiligheid van kerncentrales, opslag en vermindering van radioactief afval alsmede materiaalonderzoek) naar de commerciële productie van radio-isotopen ten behoeve van medische toepassing op kankerpatiënten door TVCO Healthcare/Mallinkcrodt, en dat juist deze commerciële aanpak ertoe heeft geleid dat de zorg voor veiligheid nu onder druk staat?

2. Is de kritiek op deze gang van zaken voor de Commissie aanleiding om te bevorderen dat de commerciële aanpak van de productie van isotopen in Petten wordt stopgezet?

3. Welke voorwaarden dienen naar het oordeel van de Commissie gesteld te worden aan het straks eventueel opnieuw opstarten van de reactor? Dient naar haar oordeel de aan JRC verleende vergunning te worden aangescherpt, en zo ja op welke punten dient die aanscherping dan te worden toegespitst?

4. Is toepassing van laag verrijkt uranium in plaats van hoog verrijkt uranium een alternatief voor de behandeling van kankerpatiënten? Is in bedrijfseconomische zin het overleven van de installatie mogelijk door een dergelijke algehele omschakeling?

5. Zijn de sinds de start van het onderzoekscentrum in Petten sterk veranderde vooruitzichten met betrekking tot de toekomstige rol en de toepasbaarheid van kernenergie voor de Commissie aanleiding om het nut van het voortbestaan van dit centrum opnieuw te overwegen, mede gezien de risico's voor de omwonenden en het beschermde kustmilieu van de Noordzee?

6. Wat is de visie van de Commissie op de toekomst van deze centrale, mede tegen de achtergrond van de wens van onder meer Greenpeace om deze kerncentrale niet slechts tijdelijk maar definitief te sluiten?

Antwoord van de heer Busquin namens de Commissie

(7 mei 2002)

1. De Commissie is zich ten volle ervan bewust dat de rol van de Hoge-Fluxreactor (HFR) geleidelijk aanzienlijk veranderd is. Met de volledige steun van de drie lidstaten die het aanvullend programma voor de HFR financieren en met de zegen van de Raad zijn de werkzaamheden bij de reactor doelbewust verschoven van zuiver nucleair onderzoek naar de productie van radio-isotopen. Deze activiteit is goed voor 30 tot 40 % van de HFR-begroting en dekt meer dan tweederde van de behoeften van de Europese ziekenhuizen en medische onderzoeksinstellingen. Deze productie is ongetwijfeld van essentieel belang, maar de Commissie is altijd van mening geweest dat het probleem van de veiligheid de eerste prioriteit voor de HFR zou moeten zijn en dat het desbetreffende onderzoek nooit in het gedrang mag worden gebracht door commerciële belangen of druk.

2. Het is waar dat er kritiek is geweest op de veiligheidscultuur van de HFR-exploitant. Met de volledige instemming van de Nederlandse veiligheidsautoriteiten (de Kernfysische Dienst KFD) heeft de Commissie, die de licentiehouder van de reactor is, daarom de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) verzocht om op dit gebied een evaluatie te maken. Het desbetreffende bezoek heeft plaatsgevonden van 3 tot 8 maart 2002. Op vrijdag 8 maart heeft de IAEA haar voornaamste bevindingen en aanbevelingen voorgesteld aan de licentiehouder, het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO) en de KFD. Er werd aangestipt dat verschillende elementen van het veiligheidsbeheersysteem voor verbetering vatbaar waren. Tot de voorgestelde maatregelen behoren betere en frequentere opleidingsacties voor het personeel, betere communicatiekanalen, strengere toezichts- en evaluatieprocedures en een grondige herziening van de vergunning. Deze maatregelen moeten ten uitvoer worden gelegd door de exploitant (de Nuclear Research and Consultancy Group NRG), waarbij in bepaalde gevallen met het GCO moet worden samengewerkt. Een voorstel voor de tenuitvoerlegging van genoemde aanbevelingen is nu goedgekeurd door de KFD. Om te waarborgen dat de reactor op een veilige manier geëxploiteerd blijft, zal het GCO van nabij toezien op de voortgang van de tenuitvoerlegging door de NRG.

3. In aanvulling op de veiligheidsevaluatie van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) heeft Serco Assurance een onafhankelijke beoordeling laten maken inzake de veilige levensduur van het HFR-reactorvat, meer bepaald gezien de aanwijzingen voor een lasfout in de wand van dat vat. Op woensdag 19 maart 2002 is het Serco-rapport gepubliceerd. In het rapport is de volgende verklaring opgenomen: Op technische gronden kan Serco instemmen met een herstart van de HFR voor een exploitatieperiode tot de zomer van 2003 (wanneer de volgende inspectie-in-bedrijf gepland is). Er zijn evenwel verschillende aanbevelingen gemaakt, onder meer de uitwerking van een gevalideerd programma voor inspecties in bedrijfsomstandigheden, een verdere analyse van de belastingsomstandigheden in de omgeving van de vermeende lasfout en een verificatie van de materiaaleigenschappen met gebruikmaking van archiefmateriaal. Er zal een gedetailleerd actieplan worden opgesteld om aan te geven hoe bovengenoemde aanbevelingen in de praktijk kunnen worden omgezet.

4. Tezamen met de Nederlandse autoriteiten heeft de Commissie reeds besloten om de HFR om te bouwen voor gebruik van hoogverrijkt naar laagverrijkt uraan. Dit besluit is gevallen nadat een grondige studie heeft aangetoond dat een dergelijke omschakeling de bestralingscapaciteit van de reactor slechts in geringe mate zal beïnvloeden. De productie van radio-isotopen zal van een dergelijke omschakeling geen schade ondervinden.

5. De activiteiten van het in Petten gevestigde energie-instituut van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek zijn van drieërlei aard:

- onderzoek inzake de nucleaire veiligheid, dat gedeeltelijk onafhankelijk is van de HFR en gefinancierd wordt met middelen uit het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling (OTO); dit is goed voor ongeveer 40 % van de activiteit;

- niet-nucleair onderzoek, dat gefinancierd wordt met middelen uit het vijfde kaderprogramma voor OTO en goed is voor ongeveer 30 % van de activiteit;

- het beheer van de hoge-fluxreactor, dat gefinancierd wordt via een aanvullend programma waaraan Duitsland, Frankrijk en Nederland deelnemen; dit neemt ongeveer 30 % van de activiteit in beslag.

De voornaamste doelstelling van de onderzoeksactiviteiten met betrekking tot de nucleaire veiligheid is een studie te maken van de veilige exploitatie en de vermindering van het kernafval van bestaande kerncentrales (met inbegrip van die van de Oost-Europese landen die de komende jaren tot de Unie zullen toetreden). In dat kader verleent het energie-instituut ook technische bijstand aan de Tacis- en Phare-programma's.

De voornaamste doelstelling van het niet-nucleaire onderzoek is nieuwe en schonere energieproductietechnologieën te evalueren en valideren, meer bepaald op het gebied van energie uit afval en biomassa, de prestaties van brandstofcellen, waterstof als energiedrager en de opslag en distributie van alternatieve brandstoffen.

Tenslotte moet worden beklemtoond dat de exploitatie van de hoge-fluxreactor volledig onder het toezicht staat van de Nederlandse veiligheidsautoriteiten.

6. Op basis van de resultaten van de door de IAEA en Serco Assurance uitgevoerde externe audit en evaluatie hebben de Nederlandse veiligheidsautoriteiten geconcludeerd dat de reactor nog steeds in alle veiligheid kan worden geëxploiteerd. Met het akkoord van de KFD is daarom besloten de reactor op 22 maart 2002 opnieuw op te starten.