SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1642/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(12 juni 2001)

Betreft: Prijsstijgingen en druk om belastingen te verlagen als gevolg van de toenemende export van aardolieproducten naar Amerika

1. Kan de Commissie bevestigen dat de recente prijsstijging van aardolieproducten mede wordt veroorzaakt doordat bij raffinaderijen in de Verenigde Staten een capaciteitstekort bestaat, met name voor raffinagetechnieken die voldoen aan moderne milieueisen, en dat als gevolg daarvan de productie van Europese raffinaderijen wordt opgekocht door afnemers in de Verenigde Staten?

2. Is het de Commissie tevens bekend dat de mate waarin Amerikaanse aankopen schaarste aan aardolieproducten veroorzaken sterk verschilt per lidstaat, zodat ook de consumentenprijzen van autobrandstof sterker gaan verschillen en met name die in Nederland thans sterk worden opgedreven?

3. Hoe beoordeelt de Commissie het feit dat als gevolg van de in de vragen 1 en 2 genoemde gang van zaken opnieuw druk wordt uitgeoefend op overheden van afzonderlijke lidstaten om de binnenlandse prijzen van autobrandstof gelijk te trekken met die in de buurlanden door de belastingen op dit product te verlagen, zodat het geld dat tot nu toe naar de belastingen ging voortaan ten goede komt aan de oliemaatschappijen, met als gevolg dat indirect de export wordt gesubsidieerd?

4. Welke mogelijkheden hebben lidstaten om hun binnenlandse markt te beschermen tegen prijsopdrijving als gevolg van onvoorziene export? Kunnen zij de export van aardolieproducten verhinderen, en zo ja, hoe?

5. Overweegt de Commissie een exportstop voor aardolieproducten?

6. Op welke andere manieren dan door een exportstop voor aardolieproducten denkt zij verder te kunnen bijdragen aan het tegengaan van de terugloop van belastinginkomsten voor de lidstaten, prijsverhogingen als gevolg van export en toenemende prijsverschillen tussen de lidstaten?

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(3 september 2001)

1. De fundamentele oorzaak van de prijsschommelingen die zich sinds de winter 1999-2000 op de oliemarkten hebben voorgedaan, is het historisch lage niveau van de olievoorraden (zowel ruwe olie als geraffineerde producten) sinds die periode. Deze situatie is het gevolg van de productiebeperkingen van de Organisatie van olie-exporterende landen (OPEC). Het niveau van de voorraden dat wij sinds de winter 1999-2000 kennen laat onvoldoende ruimte voor de nodige doorstroming op de markt. De beperkingen van de Amerikaanse raffinagefaciliteiten werken deze situatie verder in de hand.

De prijsstijging in de maanden april en mei 2001 is vooral veroorzaakt door de gespannen situatie op de benzinemarkt in het Atlantisch gebied, met name in de Verenigde Staten. Deze situatie heeft ertoe geleid dat de raffinagemarges in april-mei aanzienlijk zijn toegenomen, met als gevolg dat de Europese raffinaderijen de bezettingsgraad van hun capaciteit hebben verhoogd. Zoals het geachte parlementslid aangeeft, heeft in die periode een sterke stijging van de uitvoer van benzine van Europa naar de Verenigde Staten plaatsgevonden. Sindsdien is de situatie minder gespannen geworden: in juni zijn de marges weer op een normaal niveau beland en sindsdien hebben de Europese raffinaderijen de bezettingsgraad van hun capaciteit verlaagd.

2. Het is juist dat de Nederlandse markt tijdens de afgelopen schaarste in het Atlantisch gebied de gevolgen sterker heeft ondervonden dan de andere Europese markten. Dit valt te verklaren uit de centrale rol van Rotterdam in het functioneren van de markt voor geraffineerde producten. Een dergelijk tijdelijk verschijnsel (dat inmiddels voorbij is) doet echter niet af aan het feit dat er een structureel prijsverschil is dat geen verband houdt met de uitvoer en dat is geanalyseerd in de mededeling van de Commissie over de olievoorziening van de Europese Unie(1): De prijs van Eurosuper 95 is exclusief accijnzen en belastingen in Nederland systematisch hoger dan in Frankrijk en Duitsland.

3. Wat belastingen en accijnzen betreft, is de Commissie, zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie over de olievoorziening, van mening dat men de verleiding dient te weerstaan om stijgingen van de olieprijzen te temperen met een verlaging van de belasting op olieproducten. Een dergelijke aanpak zou in strijd zijn met de milieudoelstellingen van de Gemeenschap, met name in verband met het protocol van Kyoto, en zou neerkomem op een overheveling van de belastinginkomsten naar de producerende landen.

4. en 5. Het probleem van de prijsschommelingen wordt niet opgelost door handelsbelemmeringen op te werpen. Maatregelen om de handel in olieproducten te beperken of bij te sturen zijn alleen mogelijk in het kader van de crisisprocedures die onder de Overeenkomst betreffende een internationaal energieprogramma van 1974, waarbij het Internationaal Energieagentschap is opgericht, vallen. Deze procedures kunnen worden toegepast onder nauwkeurig (en kwantitatief) in deze overeenkomst omschreven omstandigheden die overeenkomen met een reële schaarste, iets waarvan momenteel duidelijk geen sprake is.

6. Het mag duidelijk zijn dat de enige oplossing om op korte termijn een einde te maken aan de prijsschommelingen is dat de OPEC erkent dat het noodzakelijk is dat de voorraden worden hersteld en een productiebeleid aanneemt dat het mogelijk maakt de voorraden daadwerkelijk te hestellen. Wat de prijsverschillen tussen de lidstaten betreft, moet de oplossing, gezien de constatering van de Commissie dat dergelijke prijsverschillen enkel kunnen worden verklaard door oligopolistisch gedrag en een gebrek aan concurrentie in de distributiesector, worden gezocht in een beleid dat op sterke concurrentie is gericht. De mededeling van de Commissie over de olievoorziening bevat een volledig en gedetailleerd overzicht van de actielijnen van de Commissie in verband met de olieprijzen, terwijl in het Groenboek Op weg naar een Europese strategie voor een continue energievoorziening(2) een schets wordt gegeven van een energiestrategie op lange termijn.

(1) COM(2000) 631 def.

(2) COM(2000) 769 def.