SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1363/01

van Graham Watson (ELDR) aan de Commissie

(7 mei 2001)

Betreft: Exclusieve afneemverplichting voor bier

Wat is thans, na de recente conclusies van de advocaat-generaal van het Hof van Justitie in de zaak Crehan v Courage (C-453/99), het standpunt van de Commissie ten aanzien van de exclusieve afneemverplichting voor bier, waarij café-uitbaters worden verplicht hun bier te betrekken van een leverancier die is aangewezen door de maatschappij die eigenaar is van het café?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(27 juni 2001)

De Commissie heeft haar huidige beleid inzake exclusieveafnameverplichtingen voor bier (de zgn. beer ties) uiteengezet in de nieuwe algemene groepsvrijstellingsverordening inzake verticale overeenkomsten(1) en de bijbehorende richtsnoeren inzake verticale beperkingen(2). De nieuwe groepsvrijstellingsverordening geldt voor overeenkomsten die na 1 juni 2000 afgesloten zijn. Samengevat komt deze verordening er op neer dat leveranciers van wie het marktaandeel niet meer dan 30 % bedraagt, een niet-concurrentiebeding (tie) kunnen opleggen aan hun afnemer zolang deze lokaliteiten van de leverancier in gebruik heeft. Gebruikt de afnemer geen lokaliteiten van zijn leverancier, dan bedraagt de maximumduur voor een dergelijke clausule vijf jaar.

Het voordeel van de groepsvrijstelling kan door de Commissie of de nationale mededingingsautoriteiten worden ingetrokken indien de individuele overeenkomsten effecten sorteren die onverenigbaar zijn met de voorwaarden uit artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag (ex-artikel 85); dit is bijvoorbeeld het geval wanneer de markt wordt afgeschermd door parallelle netwerken van overeenkomsten met afnameverplichting. Ook kan de Commissie de groepsvrijstelling buiten toepassing verklaren voor een volledige bedrijfstak wanneer dergelijke parallelle netwerken meer dan 50 % van de relevante markt bestrijken.

De groepsvrijstelling geldt niet voor leveranciers met een marktaandeel van meer dan 30 %. Hun overeenkomsten worden beoordeeld aan de hand van de gedetailleerde leidraad uit de richtsnoeren inzake verticale beperkingen. De Commissie moedigt leveranciers aan om aan de hand van die richtsnoeren zelf een beoordeling te maken. Relevante factoren bij een dergelijke beoordeling zijn: het marktaandeel van de leverancier, de omvang van zijn gebonden marktaandeel, de duur van het niet-concurrentiebeding, de marktmacht van concurrerende leveranciers, het bestaan van toetredingsdrempels en het totale aandeel van de markt dat gebonden is.

Blijkt na een dergelijke toetsing aan de richtsnoeren dat de door een leverancier opgelegde afnameverplichtingen de mededinging waarschijnlijk sterk zullen verstoren (al dan niet in samenhang met door andere leveranciers opgelegde gelijkaardige verplichtingen), dan wordt in de richtsnoeren een aantal efficiencyverbeteringen genoemd die een individuele ontheffing op grond van artikel 81, lid 3, kunnen rechtvaardigen. In de richtsnoeren wordt benadrukt dat ondernemingen met een machtspositie niet in aanmerking komen voor een ontheffing.

Algemeen genomen, wordt met de nieuwe groepsvrijstelling en richtsnoeren gekozen voor een economische benadering. Daarmee wordt erkend dat overeenkomsten met exclusieveafnameverplichtingen - evenals andere vormen van verticale beperkingen - ook gunstige effecten kunnen hebben. Mededingingsbezwaren rijzen doorgaans alleen wanneer de leverancier over een bepaalde marktmacht beschikt of wanneer de toegang tot markten bemoeilijkt wordt door netwerken van gelijksoortige overeenkomsten.

(1) Verordening (EG) nr. 2790/1999 van de Commissie van 22 december 1999 betreffende de toepassing van artikel 81, lid 3, van het Verdrag op groepen verticale overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen, PB L 336 van 29.12.1999.

(2) Bekendmaking van de Commissie, PB C 291 van 13.10.2000.