SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2493/02

van Mogens Camre (UEN) aan de Commissie

(9 september 2002)

Betreft: Toename werkloosheid in Polen als gevolg van EU-lidmaatschap

Het voorstel van de Commissie betreffende landbouwsubsidies voor de kandidaat-lidstaten houdt in dat de boeren in deze landen aanvankelijk slechts 25 % van de subsidies kunnen krijgen die de landbouwers in de huidige EU-lidstaten ontvangen.

Volgens de Deense krant Politiken van 13 augustus 2002 zou toetreding van Polen tot de EU enorme werkloosheid in de landbouwsector van dit land betekenen.

Bijna 8 miljoen Polen zijn werkzaam in de landbouwsector, d.w.z. bijna 20 % van de bevolking. In de EU is dat maar 4 %. Gregor Kreuzhuber, woordvoerder van de landbouwcommissaris van de EU, heeft verklaard dat het Poolse percentage lager zal moeten worden.

Als dit percentage moet dalen tot het EU-gemiddelde, zal dit ertoe leiden dat 6 miljoen Poolse boeren hun werk zullen verliezen (ca. 15 % van de Poolse bevolking).

Heeft de Commissie onderzoek verricht dat aantoont welke gevolgen een dergelijke ontvolking in de landbouwsector voor Polen zal hebben, hoe deze de werkloosheid in Polen in zijn geheel zal beïnvloeden en of er kans bestaat dat deze miljoenen mensen ander werk in eigen land zullen kunnen vinden?

Kan de Commissie voorts mededelen welke invloed zo'n krachtige explosie van de werkloosheid in Polen zal hebben op de migratie van Polen naar de huidige EU-lidstaten?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(6 november 2002)

Het is belangrijk om de Poolse landbouwsector in de bredere context te plaatsen van de economische ontwikkelingen in Polen. De huidige hoge werkloosheidspercentages zijn deels te wijten aan de algemene vertraging van de economische groei, maar ook aan diverse structurele factoren, die in het kader van nationaal beleid moeten worden aangepakt. Deze hebben een onmiskenbare impact op de arbeidsmarktsituatie in heel Polen.

In februari 2002 zette de Poolse regering een belangrijke stap met de goedkeuring van het plan Ondernemerschap-Ontwikkeling-Werkgelegenheid, dat onder andere maatregelen omvat om de arbeidsmarkt flexibeler en efficiënter te maken. In het kader van het nationale ontwikkelingsplan 2004-2006, dat in december 2002 door Polen moet worden ingediend, zal de Poolse regering haar algemene strategie presenteren voor een sterkere duurzame groei en ontwikkeling. Op basis hiervan zal Polen verder, in samenwerking met de Commissie, identificeren op welke wijze de structuurfondsen van de Gemeenschap hand in hand kunnen gaan met het nationale beleidskader en de hervormingen van de arbeidsmarkt, teneinde de problemen van de arbeidsmarkt aan te pakken, onder andere in de landbouwsector en plattelandsgebieden.

Volgens de arbeidskrachtenenquête van Eurostat bedraagt de werkloosheid in de Poolse landbouw 19,2 % van het totaal, oftewel 2 887 000 personen, fors hoger dan het gemiddelde EU-werkloosheidspercentage voor de landbouwsector. Er bestaan echter grote verschillen tussen de lidstaten van de Unie onderling wat de werkgelegenheid in de landbouwsector betreft en de Commissie verwacht dat de gemiddelde werkgelegenheid in de landbouw in Polen ook na de toetreding boven het EU-gemiddelde zal liggen. Bovendien omvatten deze cijfers ook de voor eigen verbruik en gedeeltelijk voor eigen verbruik producerende landbouwers.

Tot dusver zijn geen betrouwbare gegevens gepubliceerd over het aantal personen dat op familiebedrijven werkt. De Commissie heeft dan ook aanzienlijke steun verleend voor de landbouwtelling, die samen met de bevolkingstelling plaatsvond in de periode 21 mei-8 juni 2002. De Commissie verwacht de voorlopige resultaten eind 2002. Die informatie moet een doeltreffendere afstemming van beleid en hulpmiddelen mogelijk maken.

De Commissie verwacht geen sterke stijging van de werkloosheid als gevolg van de toetreding tot de Unie. Het lidmaatschap van de Unie zal de economische problemen waarmee de landbouwers in Polen worden geconfronteerd, verlichten. Geen lid worden van de Unie draagt niet bij tot een oplossing van deze vraagstukken. Dit standpunt wordt bevestigd door de onderzoeken die in opdracht van de Commissie zijn verricht, bijvoorbeeld over concurrentie en landbouwinkomens in de landbouwindustrie van de landen van Midden- en Oost-Europa.

Investeringen, herstructurering, en het vanuit commercieel oogpunt levensvatbaar maken van de gedeeltelijk voor eigen onderhoud producerende landbouw, zijn de sleutels tot een goede concurrentiepositie van de landbouw in de nieuwe lidstaten. Opheffing van de belemmeringen voor de overstap naar werkgelegenheid in de niet-landbouwsector en ondersteuning van alternatieve werkgelegenheidsvooruitzichten door verbetering/aanpassing van kwalificaties in het kader van een versterkt actief arbeidsmarktbeleid zijn voorbeelden van andere mogelijke acties. De centrale factor is echter de strategie van de Poolse regering voor de aanpak van de herstructurering van de landbouwsector en de bevordering van de ontwikkeling van plattelandsgebieden binnen een samenhangende algemene strategie voor de economische en werkgelegenheidssituatie in het land.

Het lidmaatschap van de Unie biedt Poolse landbouwers en de plattelandsbevolking verder uitzicht op instrumenten die afgestemd zijn op hun behoeften, waaronder een passend vangnet in de vorm van landbouwinkomenssteun. Dit biedt de zekerheid dat het vereiste herstructureringsproces plaats zal hebben op een sociaal aanvaardbare wijze.

Het herstructureringsproces zal waarschijnlijk geleidelijk plaatsvinden en in grote mate worden opgevangen door de structuurfondsen en de programma's voor plattelandsontwikkeling die door de Unie medegefinancierd worden. De Commissie verwacht dan ook geen noemenswaardige migratiestromen als gevolg van hogere werkloosheidscijfers na de toetreding tot de Unie.