NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 33/74

(2004/C 33 E/071)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0739/03

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(11 maart 2003)

Betreft: Toenemende verspreiding van aids in landen met een lage levensstandaard door middel van fouten bij injecties en bloedtransfusies

1. Heeft de Commissie kennis genomen van de uitgave van februari 2003 van het „International Journal of STD and Aids”, een vaktijdschrift met betrekking tot seksueel overdraagbare ziektes, waarin door David Gisselquist, John Potterat en anderen wordt aangegeven dat de verspreiding van aids in Afrika sterk afwijkt van de verspreiding van geslachtsziekten, dat aids ook in ruime mate blijkt voor te komen bij kinderen van 5 tot 12 jaar van wie de moeder niet besmet is en dat aids opvallend veel voorkomt onder bevolkingsgroepen waar het opleidingsniveau en de gezondheidszorg het beste zijn?

2. Acht u het met de in vraag 1 genoemde schrijvers mogelijk dat inmiddels fouten bij bloedtransfusies en injecties meer dan losbandig seksueel gedrag bijdragen aan de verdere verspreiding van HIV/aids?

3. Beschikt u over vergelijkingsmateriaal uit kandidaat-lidstaten van de EU, waar als gevolg van een relatief isolement de verspreiding van HIV/aids aanvankelijk achterbleef bij het westen van Europa, maar waar een sterke toename heeft plaatsgevonden sinds is bezuinigd op de voor zorgvuldigheid bij medische handelingen noodzakelijke kosten of de toegang tot gezondheidszorg voor mensen met een lager inkomen door het wegvallen van een voor allen bedoeld nationaal bekostigingsstelsel is ingeperkt?

4. In welke mate is de EU in derde landen betrokken bij programma's die bij de bestrijding van HIV/aids tot nu toe uitsluitend zijn uitgegaan van seksueel overdraagbare ziekten en nauwelijks van onzorgvuldigheid en andere tekortkomingen bij medisch handelen?

5. Wat kunt u ertoe bijdragen dat de werkelijke oorzaken van de snelle verspreiding van HIV/aids over de wereld beter bekend worden en dat eventueel noodzakelijke wijzigingen in de bestrijding van deze ziekte op de kortst mogelijke termijn plaatsvinden?

Bron: Het Nederlandse dagblad „De Volkskrant” d.d. 25 februari 2003.

Antwoord van de heer Nielson namens de Commissie

(16 april 2003)

De Commissie is het niet eens met de conclusie van een aantal artikelen uit het maartnummer van het International Journal of STD and AIDS dat (in Afrika) „besmetting met HIV vaker plaatsvindt via de gezondheidszorg dan via seksueel contact”. De Commissie sluit zich eerder aan bij de belangrijkste conclusie van een groep deskundigen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en UNAIDS dat „onveilig vrijen nog steeds de belangrijkste oorzaak is” van HIV-besmetting in Afrika (1).

De Commissie is van mening dat het door Gisselquist en zijn co-auteurs gemelde grote aantal kinderen tussen vijf en tien jaar die besmet zijn met HIV niet klopt en te wijten is aan een hoog percentage vals-positieve uitslagen van de HIV-test, veroorzaakt door een gebrek aan accurate en goede testen in Afrika bezuiden de Sahara halverwege de jaren tachtig. Wanneer kinderen nauwkeurig en grootschalig getest worden, kunnen er geen gevallen aangetoond worden waarin kinderen met HIV besmet zijn wanneer de moeder dat niet is, belave wanneer het kind een bloedtransfusie met besmet bloed heeft gehad of borstvoeding heeft gekregen van een met HIV besmette voedster. In het artikel is sprake van een statistisch verband tussen besmetting met HIV en een hoge sociaal-economische status, maar dit bewijst niet noodzakelijkerwijs dat HIV niet via seksueel contact overgedragen wordt, zoals de auteurs zelf beweren.

Dit onderzoek is gebaseerd op oude gegevens en verouderde methoden en komt niet overeen met de uitkomsten van modern epidemiologisch onderzoek naar besmetting met HIV in Afrika, waaruit bleek dat kinderen zelden besmet zijn, maar dat het risico op besmetting vanaf de volwassen leeftijd sterk toeneemt. De Commissie is bezorgd dat de publiciteit rond de publicatie van deze artikelen tot onnodige paniek leidt en ouders ervan zal weerhouden om hun kinderen de reguliere inentingen te laten geven en gebruik te maken van andere vormen van gezondheidszorg. Daarnaast bestaat het gevaar dat de lopende activiteiten die gericht zijn op het voorkomen van HIV-besmetting door het propageren van veilig vrijen ondergraven worden.

Volgens de WHO wordt slechts 2,5 % van de HIV-besmettingen in Afrika veroorzaakt door onveilige injecties. De Commissie is van mening dat dit de best mogelijke schatting is, maar geeft toe dat we waakzaam moeten blijven toezien op de HIV/AIDS-epidemie en dat meer inspanningen gedaan moeten worden om de bioveiligheid binnen de gezondheidszorg te verbeteren. Naast de communautaire steun voor programma's voor veilig bloed in verschillende Afrikaanse landen (waaronder Malawi, Niger, Oeganda, Zambia en Zimbabwe) blijven we verder samenwerken met regeringen om de gezondheidszorg te verbeteren en te zorgen voor voldoende steriele medische hulpmiddelen.

Het beleid en de prioriteiten van de Commissie met betrekking tot het bestrijden van HIV/aids in ontwikkelingslanden zijn beschreven in het actieprogramma „Versnelde actie ter bestrijding van HIV/aids, malaria en tuberculose in het kader van de armoedebestrijding”, dat op 20 februari 2001 werd goedgekeurd (2). Dit actieprogramma werd bijgewerkt in de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Parlement van 26 februari 2003 (3).

Volgens de beschikbare gegevens neemt het aantal HIV-besmettingen in Oost-Europa in snel tempo toe. In de Kaukasus en Centraal-Azië dreigt de besmetting binnenkort een gevaarlijke omvang te bereiken. In het indicatieve Tacis-programma voor 2002-2003 en 2004-2006 worden de maatregelen vastgesteld die de Commissie beoogt te nemen om de regeringen van partnerlanden in deze regio bij te staan om HIV/aids te voorkomen en te bestrijden. Preventie en controle van HIV/aids heeft veel prioriteit binnen de samenwerking met Oekraïne en Rusland, met name in de enclave Kaliningrad. Op deze terreinen richten de activiteiten van de Gemeenschap zich vooral op het probleem van HIV-besmetting via intraveneus drugsgebruik en door overdracht van moeder op kind. In Rusland zal bijvoorbeeld een nieuw project voor HIV/aids-preventie en -bestrijding gefinancierd worden in het kader van het nationale Tacis-programma voor 2002. In het kader daarvan wordt een uitgebreide voorlichtings- en informatiecampagne gericht op het brede publiek ondersteund, met specifieke aandacht voor de zogenaamde „overbrengers”, die bijdragen tot de verspreiding van HIV/aids van de risicogroepen naar het grote publiek. In dit geval lopen intraveneuze drugsgebruikers, die mogelijk ook werkzaam zijn in de prostitutie, het meeste risico en de „overbrengers” zijn hun seksuele partners.

In de toetredingslanden komt weinig HIV voor. Gegevens over HIV/aids in de kandidaat-lidstaten worden verzameld in het kader van het EuroHIV-project, dat door de Commissie gefinancierd wordt. Deze kunnen gedownload worden via http://www.eurohiv.org/sida.htm. Het beperken van het risico op HIV-besmetting tijdens bloedtransfusies in de EU is een van de belangrijkste doelstellingen van Richtlijn 2002/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 januari 2003 tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen voor het inzamelen, testen, bewerken, opslaan en distribueren van bloed en bloedbestanddelen van menselijke oorsprong en tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG van de Raad (4), die de kandidaat-lidstaten voor toetreding zullen moeten toepassen. In deze richtlijn zijn onder andere de criteria voor de afwijzing van bloeddonors vastgesteld en wordt een HIV-test voor iedere donatie verplicht gesteld.

(1) http://www.who.int/mediacentre/statements/2003/statement5/en.

(2) COM(2001)96 def.

(3) COM(2003)93 def.

(4) PB L 33 van 8.2.2003.