SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2580/01

van Jules Maaten (ELDR) aan de Commissie

(24 september 2001)

Betreft: Milieuschadelijke subsidies, mede met betrekking tot de RIO+10-Conferentie en landbouw en visserij

1. Milieuschadelijke subsidies zijn subsidies die met een bepaald (veelal niet-milieugeoriënteerd) doel worden gegeven maar die onbedoelde negatieve neveneffecten hebben voor het milieu en de sociale omgeving. In het kader van de voorbereiding van de EU naar de RIO+10-Conferentie in Johannesburg in september 2002 leidt dit tot vragen over landbouw, energie, visserij en wegtransport. In algemene zin, is de Commissie bereid als onderdeel van het Duurzaamheidsplan Rio+10 de afbouw van milieuschadelijke subsidies ter hand te nemen?

2. Uit onderzoek van Van Beers en de Moor (Public Subsidies and Policy Failures. How Subsidies Distort the Natural Environment, Equity and Trade, and how to Reform them, Edward Elgar Publishers, Cheltenham, UK, 2001) blijkt dat de prijssteun in 1996 rond de 50 % van alle landbouwsteun in EU is. Met name prijssteun brengt boeren ertoe om de grond te intensief te bewerken met kunstmest, pesticides etc. teneinde de subsidieontvangsten te maximaliseren. Is de Commissie overtuigd van de ineffectiviteit van de input- en prijssteun in de landbouwsector en van de bijkomende schadelijke milieueffecten?

3. Deelt de Commissie de opvatting dat afbouw van subsidies die leiden tot schaalvergroting in de visserijsector leidt tot extra middelen die vrijkomen, welke kunnen worden gebruikt voor uitkoop van vissers waardoor het aantal vissers afneemt, en wil de EU een onderzoek beginnen naar de omvang en schadelijke effecten van visserijsubsidies inclusief effecten op de internationale handel?

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(20 november 2001)

In haar mededeling(1) Duurzame ontwikkeling in Europa voor een betere wereld: Een strategie van de Europese Unie voor duurzame ontwikkeling legt de Commissie de nadruk op de noodzaak subsidies die verspilling van natuurlijke rijkdommen in de hand werken, af te bouwen en zo een correcte prijszetting te bekomen en het gedrag van mensen en ondernemingen in positieve zin te beïnvloeden.

Meer bepaald werd in deze mededeling voorgesteld om:

- tegen 2010 de subsidies voor de productie en het verbruik van fossiele brandstoffen af te bouwen. Daarbij moet onder meer worden nagegaan of een minimumniveau van gesubsidieerde productie al dan niet moet worden gehandhaafd om redenen van veiligheid van de voorziening;

- de agri-milieumaatregelen te versterken bij de bijsturing halverwege van het gemeenschappelijk landbouwbeleid om zo te komen tot een transparant systeem van directe betalingen voor milieudiensten;

- bij de herziening in 2002 van het gemeenschappelijk visserijbeleid contraproductieve maatregelen die overbevissing in de hand werken, af te schaffen;

- ervoor te zorgen, via een door de Commissie in 2002 voor te stellen kader van vervoerheffingen, dat vanaf 2005 de prijzen voor de verschillende vervoersmodi, het luchtvervoer daaronder begrepen, de maatschappelijke kosten weerspiegelen.

De in het kader van de uitvoering van Agenda 2000 ondernomen hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) vormt een belangrijke stimulans voor de integratie van de milieudimensie in het landbouwbeleid en reikt een groot aantal instrumenten aan om te komen tot duurzame landbouw. Agenda 2000 behelst ook de ontwikkeling van een tweede pijler van het GLB die betrekking heeft op het structuur-, agri-milieu- en plattelandsbeleid.

De Agenda 2000-hevorming van het GLB houdt in dat het systeem van prijsondersteuning wordt losgelaten en dat er een duidelijke band wordt gelegd tussen directe steun aan de producenten en milieubeschermingseisen. Het GLB berust niet langer op inputsubsidies. De lidstaten moeten passende milieumaatregelen nemen in het licht van het landgebruik en de desbetreffende productie waarbij wordt uitgegaan van de relevante milieueffecten. Om dit te bereiken kunnen er verschillende opties worden gekozen, zoals milieuvriendelijke landbouw-/veeteeltmethoden, algemene verplichte eisen en milieueisen als voorwaarde voor directe betalingen. De lidstaten beschikken dus nu over middelen om te voorkomen dat directe betalingen aan de producent resulteren in milieuproblemen. In de toekomst zal het mogelijk worden het engagement van de verschillende lidstaten te controleren.

In haar mededeling Elementen van een strategie ter integratie van milieubeschermingseisen in het gemeenschappelijk visserijbeleid(2) stelt de Commissie dat er nu reeds een onderscheid kan worden gemaakt tussen bepaalde vormen van subsidiëring die duidelijk onverenigbaar zijn met duurzame exploitatie en andere subsidies die positieve instandhoudingseffecten hebben.Perversesubsidies moeten op korte termijn worden geëlimineerd en de zo beschikbaar komende middelen moeten gaandeweg worden gebruikt voor het financieren van positieve maatregelen. In haar Groenboek over de toekomst van het gemeenschappelijk visserijbeleid(3) stelt de Commissie bovendien dat zij wellicht moet overwegen of en onder welke voorwaarden investeringssteun voor de vissersvloot geleidelijk moet worden afgeschaft om een einde te maken aan de contraproductieve gevolgen daarvan op de vangstcapaciteit en of de bijstand van de Gemeenschap niet moet worden verlegd en uitsluitend moet worden geconcentreerd op verdere inkrimping van de vloot.

De Commissie heeft actief medegewerkt aan studies van internationale organisaties over de omvang en de effecten van subsidies in de visserijsector op het milieu en het duurzaam gebruik van de natuurlijke visrijkdommen. Een goed voorbeeld daarvan is bijvoorbeeld de studie van het visserijcomité van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) Transition to Responsible: Economic and Policy Implications(4).

(1) COM(2001) 264 def.

(2) COM(2001) 143 def.

(3) COM(2001) 135 def.

(4) ISBN: 9264171606.