SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2219/03

van Bart Staes (Verts/ALE) aan de Commissie

(2 juli 2003)

Betreft: Luchthaven Deurne en Europese milieu-effectbeoordeling

Richtlijn 85/337/EEG(1), gewijzigd door richtlijn 97/11/EG(2), leert dat lidstaten die projecten (laten) uitvoeren zoals omschreven in de bijlagen I en II altijd diepgaand overleg moeten plegen met hun collega-lidstaten wanneer zij mogen aannemen dat de betrokken projecten vermoedelijk aanzienlijke milieueffecten (art. 7) zullen hebben in een andere lidstaat. Art. 2, lid 3 stelt daar tegenover dat lidstaten autonoom kunnen beslissen in uitzonderlijke gevallen voor een welbepaald project, gehele of gedeeltelijke vrijstelling te verlenen van de bepalingen van deze richtlijn. Als lidstaten zo'n beslissing nemen, zijn zij anderzijds wél verplicht om onder meer de Commissie daarvan op de hoogte te brengen.

Kan de Commissie meedelen of de potentiële verlenging van de landingsbaan van de luchthaven van Deurne (nabij Antwerpen) met 300 meter (van 1 510 tot 1 810), teneinde te voldoen aan de ICAO-veiligheidsnormen, valt onder bijlage II-13, in de wetenschap dat:

a) het groter aanbod aan vliegverkeer dat daardoor mogelijk wordt een aanzienlijke impact zal hebben op mens en natuur in de omgeving van de luchthaven;

b) er tegelijk een nieuwe ontsluitingsweg zal moeten worden voorzien met dezelfde gevolgen voor mens en natuur;

c) er door deze werken zal moeten worden geraakt aan een habitatrichtlijngebied dat een groot aantal (zeldzame) soorten vleermuizen herbergt?

Kan de Commissie meedelen of in voorkomend geval de lidstaat België het recht blijft behouden om voor deze werken art. 2, lid 3 in te roepen en dat België m.a.w. géén onderzoek moet laten uitvoeren zoals voorzien in art. 5 tot en met 10 van deze richtlijn?

Kan de Commissie anderzijds oordelen of art. 4 paragraaf 1 van de richtlijn 2001/42/EG(3) in dit dossier van toepassing is?

Neemt de Commissie zich voor om zoals zij dat achteraf gedaan heeft in het dossier van de uitbreiding van de Italiaanse luchthaven van Malpensa bij een eventuele uitbreiding van de luchthaven van Deurne het dossier proactief en van zeer nabij op te volgen en alle mogelijke informatie te eisen van de autoriteiten in België?

Kan de Commissie meedelen hoeveel keer België en de andere Europese lidstaten de afgelopen 5 jaar gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheden geboden door art. 2, lid 3 van deze richtlijn? Kan de Commissie daarbij details geven over de projecten waarvoor specifiek België de afgelopen 5 jaar gebruik heeft gemaakt van deze mogelijkheid?

(1) PB L 175 van 5.7.1985, blz. 40.

(2) PB L 73 van 14.3.1997, blz. 5.

(3) PB L 197 van 21.7.2001, blz. 30.

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(11 september 2003)

Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieu-effectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (MEB-richtlijn), als gewijzigd bij Richtlijn 97/11/EG van de Raad van 3 maart 1997(1), bepaalt dat de lidstaten verplicht zijn er zorg voor te dragen dat voor projecten die een aanzienlijk milieueffect kunnen hebben onder meer gezien hun aard, omvang of ligging een beoordeling van hun effecten plaatsvindt alvorens een vergunning wordt verleend. Deze projecten zijn omschreven in artikel 4, waarin wordt verwezen naar: bijlagen I en II bij de richtlijn.

De verlenging van de landingsbaan van de luchthaven van Deurne met 300 m lijkt te vallen onder bijlage II, punt 13. Voor projecten van bijlage II moeten de lidstaten geval per geval of aan de hand van grenswaarden of criteria bepalen of voor het project vanwege de verwachte aanzienlijke milieueffecten een effectbeoordeling moet worden gemaakt, gelet op de relevante selectiecriteria

als uiteengezet in bijlage III bij de richtlijn. Deze criteria omvatten zowel de mogelijke significante effecten met betrekking tot de omvang ervan (geografische gebied en grootte van de getroffen populatie) als de milieugevoeligheid van gebieden die waarschijnlijk zullen worden getroffen, in het bijzonder speciale beschermingszones die door lidstaten overeenkomstig Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992(2) inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna (Habitatrichtlijn) zijn aangeduid. Wanneer de lidstaat besluit dat het project significante gevolgen voor het milieu zal hebben, moet een milieueffectbeoordeling plaatsvinden.

Het project is gelegen in de onmiddellijke omgeving van de Ring van historische forten rond Antwerpen als habitat voor vleermuizen. Dit gebied is voorgesteld als gebied van communautair belang overeenkomstig artikel 4, lid 1, van de Habitatrichtlijn. Meer lucht- en grondverkeer, alsmede de aanleg van een nieuwe weg in de onmiddellijk omgeving van dit gebied, kunnen negatieve effecten hebben op de instandhoudingsstatus van het gebied en de twee vleermuissoorten waarvoor het gebied is voorgesteld.

De Commissie is voornemens de Belgische overheid om gedetailleerde informatie over de voorgestelde werkzaamheden op de luchthaven van Deurne te vragen, zodat zij kan nagaan of de autoriteiten de voorschriften van de MEB- en de Habitatrichtlijn hebben nageleefd.

Het geachte parlementslid vraagt of België in dit bepaalde geval een beroep kan doen op artikel 2, lid 3, van de MEB-richtlijn. De MEB-richtlijn bepaalt dat de lidstaten in uitzonderlijke gevallen voor een welbepaald project gehele of gedeeltelijke vrijstelling kunnen verlenen van de bepalingen van de MEB-richtlijn.

In dat geval moet aan de volgende verplichtingen worden voldaan:

a) nagaan of er geen andere vorm van beoordeling geschikt is en of de aldus verzamelde informatie ter beschikking van het publiek moet worden gesteld,

b) de gegevens betreffende deze vrijstelling en de redenen waarom zij is verleend, ter beschikking van het betrokken publiek stellen, en

c) de Commissie, voordat de vergunning wordt verleend, op de hoogte stellen van de redenen waarom de vrijstelling is verleend en haar alle informatie verschaffen die zij in voorkomend geval ter beschikking van hun eigen onderdanen stellen.

De Commissie kan zich in dit opzicht dan ook niet uitspreken, aangezien België de Commissie niet in kennis heeft gesteld van enig voornemen om deze vrijstelling toe te passen. Op basis van reeds verstrekte informatie is artikel 2, lid 3, van de richtlijn door de lidstaten zeven maal ingeroepen. Bij geen van deze gevallen was België betrokken.

Richtlijn 2001/42/EG(3) is van toepassing op bepaalde plannen en programma's. Het is niet duidelijk of het door het geachte parlementslid bedoelde voorstel kan worden beschouwd als een plan of een programma zoals omschreven in de richtlijn. Hoe dan ook, de verplichting als bedoeld in artikel 4, lid 1, van die richtlijn is (met beperkte uitzonderingen) alleen van toepassing op plannen of programma's waarvan de eerste voorbereidende handeling later dan 21 juli 2004 wordt gesteld.

(1) PB L 73 van 14.3.1997.

(2) PB L 206 van 22.7.1992.

(3) Richtlijn 2001/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2001 betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma's, PB L 197 van 21.7.2001.