SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3634/02

van Miquel Mayol i Raynal (Verts/ALE) aan de Commissie

(17 december 2002)

Betreft: Associatieovereenkomst EU-Chili en eerbiediging van de rechten van de Mapuche

De op 18 november jl. tussen Chili en de EU gesloten associatieovereenkomst voorziet in een clausule ter bescherming van de mensenrechten. In punt twee van het hoofdstuk over de politieke dialoog is namelijk gestipuleerd dat het voornaamste doel van de politieke dialoog () erin bestaat de bevordering, verspreiding, ontwikkeling en gemeenschappelijke verdediging van democratische waarden zoals de eerbiediging van de mensenrechten te waarborgen .

Chili is het enige land in Latijns-Amerika dat het bestaan van inheemse volkeren niet erkent. De eerbiediging en bescherming van de rechten van die volkeren, en met name van de Mapuche, laten echter nog veel te wensen over. Bovendien weigert de Chileense regering de uit 1989 daterende Overeenkomst 169 inzake inheemse volkeren en stammen van de Internationale Arbeidsorganisatie te ratificeren. Tevens heeft de politie zich kennelijk herhaalde malen schuldig gemaakt aan diverse vormen van arbitrair geweld jegens Mapuche-gemeenschappen, en blijkt zij daarbij vaak vrijuit te gaan.

Ook duurzame ontwikkeling fungeert als een van de uitgangspunten van de associatieovereenkomst, terwijl het grondgebied van de Mapuche ten offer valt aan onoordeelkundige exploitatie van natuurlijke rijkdommen. Daarnaast doen er zich tal van milieuconflicten voor, b.v. naar aanleiding van de ontbossing van een groot deel van de Mapuche-gebieden en de bouw van stuwdammen in de Alto Bíobío, het woongebied van de Pehuenche. Bij de geplande bouw van de Ralco-waterkrachtcentrale dreigt een van oudsher door indianen bewoond gebied van 3 500 ha onder water te komen staan, worden de aanspraken van de inheemse bevolking met voeten getreden en zullen een aantal Mapuche- en Pehuenche-families soms tegen hun wil uit hun woongebied moeten verdwijnen.

Kan de Commissie derhalve mededelen:

- of zij op de hoogte is van de situatie van de Mapuche, alsook van de eventuele schending van hun rechten en hun grondgebied door de Chileense overheid?

- of zij van plan is bij de inwerkingtreding van de overeenkomst ook de politieke en sociale situatie van de Mapuche-gemeenschappen bij de politieke dialoog te betrekken, opdat de Chileense regering haar beleid jegens inheemse volkeren aanpast?

- of zij voornemens is vertegenwoordigers van de Mapuche bij de politieke dialoog in het kader van de associatieovereenkomst te betrekken?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(9 januari 2003)

De Commissie is op de hoogte van de situatie van de Mapuche en heeft trouwens in de financiering van talloze projecten van niet-gouvernementele organisaties (NGO) voor deze bevolkingsgroep bijgedragen. Zij heeft ook samen met de Chileense regering een groot project op gang gebracht voor de plattelandsontwikkeling in de negende regio van het land, waar vele Mapuche wonen.

Op de agenda van de politieke dialoog kunnen alle punten worden geplaatst die door de partijen van belang werden geacht. De Commissie is van mening dat het met het beleid van de Chileense regering voor de inheemse bevolkingsgroepen de goede kant op gaat. De Chileense regering heeft namelijk een groot aantal maatregelen ondernomen om de Mapuche-problematiek op te lossen; zo werd in 1993 de Conadi (Corporación Nacional de Desarrollo Indígena) opgericht en is er in 1999 een speciaal plan gelanceerd voor de ondersteuning van de inheemse bevolking. Dit plan is ontstaan in de dialoog tussen de regering en meer dan 3000 Mapuche-gemeenschappen en omvat 32 actieprogramma's. Bovendien heeft de huidige regering, korte tijd na haar aantreding, een actieplan opgesteld met 16 maatregelen om de sociale en openbare ondersteuning van het inheemse volk te intensiveren.

Voorts moet er op worden gewezen, dat de politieke grondwet van Chili de eerbiediging van de mensenrechten garandeert; de constitutionele en juridische normen garanderen alle bewoners van het land bovendien de mogelijkheid van juridische en administratieve rechtsmiddelen om hun rechten, in geval van schending, te doen herstellen.

De Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Chili voorziet er in dat de politieke dialoog tussen de partijen op het niveau van de staatshoofden en regeringsleidersplaatsvindt, verder op ministerieel niveau en op het niveau van hooggeplaatste ambtenaren van de beide partijen. De vertegenwoordigers van de Mapuche zullen niettemin de mogelijkheid hebben om hun standpunten tijdens ontmoetingen met de vertegenwoordigers van de Chileense en de Europese burgerlijke maatschappij, tot uitdrukking te brengen zoals in de overeenkomst is bepaald.