SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1216/96 van Giorgio Ruffolo (PSE) aan de Commissie (10 mei 1996)

Betreft: Toepassing van artikel 92 van het Verdrag op de banksector

1. Is het waar dat de Duitse openbare banken twee onbeperkte staatswaarborgen genieten, hetgeen inhoudt dat zij niet bankroet kunnen gaan en dat alle schuldeisers worden vergoed?

2. Is het waar dat deze banken dank zij deze waarborgen tegen gunstige voorwaarden spaargeld kunnen aantrekken zonder zelf in een solide financiële situatie te moeten verkeren?

3. Is het niet zo dat deze waarborgen niet tegen de marktvoorwaarden worden verleend?

4. Is het niet zo dat dergelijke waarborgen in feite een vorm van staatssteun zijn en derhalve strijdig zijn met artikel 92 van het Verdrag?

5. In de editie van 8 april 1996 van het weekblad "Der Spiegel¨ (blz. 105 - 106) wordt beweerd dat deze staatssteun in de vorm van staatswaarborgen volgens diverse organisaties die internationale ratings vaststellen al gauw enkele miljarden ecu kan bedragen. Klopt dit?

6. Is het niet zo dat deze waarborgen de concurrentie veel meer vervalsen dan de onbeperkte aansprakelijkheid van de enige aandeelhouder waarin artikel 2362 van het Italiaans burgerlijk wetboek voorziet?

7. Is de Commissie van mening dat dergelijke waarborgen met het oog op de stabiliteit van de financiële markten gerechtvaardigd zijn, en zo ja, is zij voornemens voor te stellen dat deze regeling tot de particuliere banken en ook tot de banken van de overige lid-staten wordt uitgebreid?

8. Wat denkt zij te ondernemen om ervoor te zorgen dat de lid-staten dit soort garantieregelingen in overeenstemming brengen met de verdragsbepalingen over staatssteun?

9. Is zij het ermee eens dat de totstandbrenging van de monetaire unie de invoering van een daadwerkelijk "level playing field¨ in de banksector impliceert?

Antwoord van de heer Van Miert namens de Commissie (19 juni 1996)

1. tot 5. Het is voor de totstandbrenging van een echte gemeenschappelijke markt voor financiële diensten uiteraard van belang dat de EG-Verdragsbepalingen inzake steunmaatregelen van de Staten consequent en gelijkelijk worden toegepast op de banksector. Bij deze toepassing moet de Commissie evenwel rekening houden met de specifieke kenmerken en de gevoeligheid van de financiële markten.

De Commissie doet thans onderzoek naar de in de verschillende Lid-Staten bestaande garantieregelingen voor schulden van kredietinstellingen, en dit zowel voor publieke als voor particuliere banken. Zij mag hierbij niet uit het oog verliezen dat het bankwezen in elke Lid-Staat anders is. De steunregelingen van de Staten werden om uiteenlopende redenen ingevoerd en vele hebben een lange traditie. Zo werd de Duitse regeling oorspronkelijk ingevoerd, toen in 1931 de spaarbanken en hun centrale instellingen bij besluit van de president van de Duitse Republiek van overheidsbedrijven werden omgevormd tot onafhankelijke instellingen. Dit besluit dateert van ruim vóór de sluiting van het Verdrag.

De Commissie heeft bij de Duitse autoriteiten geïnformeerd naar nadere bijzonderheden, werking en doel van de Duitse regeling, teneinde te kunnen beoordelen welke gevolgen deze heeft voor de positie van de Duitse publieke banken op de kredietmarkt. Deze beoordeling is een continu proces, dat financieel en politiek gevoelig ligt. Om misvattingen te vermijden acht de Commissie het dan ook niet wenselijk haar eerste conclusies in deze bijzonder ingewikkelde aangelegenheid bekend te maken.

6. Volgens artikel 2362 van het Italiaanse burgerlijk wetboek is de enige aandeelhouder van een Italiaanse vennootschap op aandelen onbeperkt aansprakelijk, ongeacht of hij een publieke dan wel een particuliere aandeelhouder is. Problemen met staatssteun kunnen rijzen, wanneer de Italiaanse Staat of een andere Italiaanse overheidsinstantie een 100%-belang in de vennootschap heeft en bijgevolg onbeperkt aansprakelijk is voor de schulden van de vennootschap. Aangezien de Italiaanse wetgeving van toepassing is op ondernemingen in alle sectoren, is haar werkingssfeer veel ruimer dan die van de Duitse regeling.

Artikel 2362 is aan de orde gesteld in een procedure op grond van artikel 93, lid 2, van het EG-Verdrag, toen was gebleken dat de Italiaanse openbare houdstermaatschappij EFIM dankzij de onbeperkte aansprakelijkheid van de Italiaanse Staat tegen gunstiger voorwaarden leningen kon opnemen. De Commissie wees erop dat de wettelijk vastgelegde onbeperkte aansprakelijkheid van de Staat voor de schulden van een vennootschap discriminerend kan zijn ten aanzien van andere vennootschappen, doordat de Staat feitelijk over onbeperkte financiële middelen beschikt ((Bekendmaking van de Commissie overeenkomstig artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag, PB C 349 van 29.12.1993. )). Ingevolge een overeenkomst tussen de Italiaanse autoriteiten en de Commissie heeft de Italiaanse regering zich ertoe verbonden haar deelnemingen in naamloze vennootschappen, in tussenhoudstermaatschappijen die volledig haar eigendom zijn en in alle andere vennootschappen waarin de Schatkist een 100%-belang heeft, te verminderen, teneinde de onbeperkte aansprakelijkheid van de staat als enige aandeelhouder voor toekomstige schulden van de vennootschappen uit te sluiten ((Bijlage 3 bij de mededeling van de Commissie overeenkomstig artikel 93, lid 2, van het EG-Verdrag, PB C 349 van 29.12.1993. )). De Italiaanse regering komt deze overeenkomst na, zodat mag worden aangenomen dat de concurrentievervalsende gevolgen van de toepassing van artikel 2362 van het Burgerlijk Wetboek op publieke ondernemingen geleidelijk afnemen en tenslotte zullen verdwijnen.

Een vergelijking van de potentiële concurrentievervalsing waartoe beide regelingen leiden, kan niet worden gemaakt, zolang geen duidelijk inzicht bestaat in de Duitse regeling.

7. De bescherming van de deposanten bij kredietinstellingen is tevens een instrument om het bankwezen te behoeden voor een vertrouwenscrisis. Op die manier draagt de bescherming van deposito's bij tot het vermijden van ernstige verstoringen op de financiële markten. Het Parlement en de Raad hebben deze systeemproblemen laten meewegen bij de vaststelling van Richtlijn 94/19/EG van 30 mei 1994 inzake de depositogarantiestelsels ((PB L 135 van 31.5.1994. )).

8. De Commissie is thans bezig met een algemeen onderzoek van alle in de Lid-Staten bestaande garantieregelingen. Op grond van de resultaten van dit onderzoek zal de Commissie bezien of haar mededeling aan de Lid-Staten betreffende de toepassing van de artikelen 92 en 93 van het EEG-Verdrag op openbare bedrijven in de industriesector ((PB C 307 van 13.11.1993. )) nadere toelichting behoeft.

Ten aanzien van staatsgaranties voor banken zijn de algemene bepalingen inzake steunmaatregelen van de Staten van toepassing. Zoals gezegd zal de Commissie de specifieke kenmerken van de banksector, alsmede de gevoeligheid van de financiële markten laten meewegen.

9. Verschillende factoren hebben de concurrentie in de Europese banksector tijdens de laatste tien jaar doen toenemen. De harmonisatie van de regelingen betreffende het toezicht op de banken in de Lid-Staten en de liberalisering van de Europese bankmarkt hebben in grote mate tot deze ontwikkeling bijgedragen. De Commissie stelt dan ook een groeiend concurrentiebewustzijn in de Europese bankwereld vast.

Naar de overtuiging van de Commissie zal de invoering van een gemeenschappelijke Europese munt de ontwikkeling van de concurrentie in de banksector nog bevorderen. Om ervoor te zorgen dat deze ontwikkeling bepaalde concurrenten niet onterecht benadeelt, zodra de Monetaire Unie een feit is, besteedt de Commissie de grootste aandacht aan mogelijke concurrentievervalsing in de banksector. Een coherent staatssteunbeleid in de banksector is immers een van de hoekstenen van een geslaagde Monetaire Unie.