SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0637/00

van Nelly Maes (Verts/ALE) aan de Commissie

(3 maart 2000)

Betreft: Erkenning van Koerden als minderheid en de toetreding van Turkije

Sinds de top van Helsinki in december 1999 is Turkije aanvaard als kandidaatlid voor de toetreding tot de EU. De voorwaarden voor het lidmaatschap zijn democratisering, verbetering van de situatie van de mensenrechten en het respect voor de criteria van het Verdrag van Kopenhagen. Dit

laatste impliceert de erkenning van de rechten van de culturele minderheden. Het Europees Parlement drukte reeds de nood aan een erkenning van de rechten van de Koerden als volk in Turkije uit. De erkenning van de Koerden als minderheid betekent een stap naar het verkrijgen van culturele rechten.

De criteria van het Verdrag van Kopenhagen zijn niet zeer gedetailleerd, wat ruimte laat voor interpretatie. Volgens de verklaringen van minister Ecevit tijdens de conferentie van Helsinki werden door Turkije inspanningen geleverd ten voordele van de realisatie van democratisering. Met betrekking tot de vraag naar erkenning van de Koerdische taal is het standpunt van de eerste minister echter dat de houding van Turkije ten aanzien van Zuidoost-Turkije zal veranderen wanneer het separatisme daar ophoudt te bestaan. Dergelijke verklaringen tonen aan dat Ecevit de grijze zone voor wat betreft het al dan niet toekennen van culturele rechten aan de Koerden ten volle zal benutten.

Het gevaar bestaat dat vage toegevingen van Turkije de toetreding tot de Unie zouden bewerkstelligen. Het is echter duidelijk dat de maatregelen die de Turkse staat tot op heden heeft getroffen niet voldoende zijn, noch om Turkije te beschouwen als een democratisch land, noch om de rechten van de Koerden als minderheid, laat staan als volk, te garanderen.

Kan de Commissie haar standpunt betreffende de mate waarin Turkije aan de criteria voor de toetreding voldoet, toelichten? Wat is het standpunt van de Commissie inzake de rechten van de Koerden als culturele minderheid? Op welke wijze meent de Commissie de mate waarin Turkije voldoet aan de criteria van het Verdrag van Kopenhagen en de erkenning van de rechten van de Koerden als culturele minderheid te zullen beoordelen? Welke maatregelen zal de Commissie nemen om de evolutie van Turkije met betrekking tot de toetreding en de daaraan verbonden criteria te volgen?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(27 maart 2000)

In haar laatste periodiek verslag dat in oktober 1999(1) is goedgekeurd, kwam de Commissie tot de conclusie dat uit recente ontwikkelingen de bevestiging volgt dat Turkije, ofschoon de grondtrekken van een democratische staatsstelsel in dat land wel aanwezig zijn, nog steeds niet beantwoordt aan de politieke criteria van Kopenhagen. In termen van mensenrechten en bescherming van minderheden bestaan er nog steeds ernstige tekortkomingen [mldr].

Wat het vraagstuk van de Turkse burgers van Koerdische afkomst betreft, gaf het periodiek verslag een herhaling van de opinie die in het verslag van 1998 was vervat, namelijk dat een civiele oplossing een erkenning van bepaalde vormen van de Koerdische culturele eigenheid zou kunnen inhouden, en een grotere mate van verdraagzaamheid ten aanzien van de wijze waarop deze eigenheid tot uitdrukking komt, mits daarbij niet voor separatisme of terrorisme wordt gepleit.

Een kernstuk van de nieuwe pretoetredingsstrategie voor Turkije, in december 1999 bij gelegenheid van de Europese Raad te Helsinki naar voren gebracht, is het partnerschap voor toetreding (PT) dat door de Commissie dient te worden opgesteld en ter goedkeuring aan de Raad zal worden voorgelegd. Doelstelling van dit PT is voornamelijk om de prioriteiten vast te stellen die Turkije op alle gebieden van de criteria van Kopenhagen (met inbegrip van de politieke aspecten) moet uitvoeren, ten einde dit land op het lidmaatschap van de Unie voor te bereiden. Toezicht op de tenuitvoerlegging van deze PT-prioriteiten zal geregeld plaatsvinden via passende instrumenten zoals het Associatiecomité alsook in de jaarlijkse periodieke verslagen.

(1) COM(1999) 514 def.