SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2621/00

van Carles-Alfred Gasòliba i Böhm (ELDR) aan de Commissie

(1 augustus 2000)

Betreft: Ongelijke marktvoorwaarden voor waterbedrijven

In het Verdrag wordt bepaald dat er een interne markt tot stand wordt gebracht, waarbij onder andere vrije mededinging en non-discriminatie van ondernemingen ervoor moeten zorgen dat deze goed functioneert.

Gezien de huidige ontwikkeling van de watermarkt in de Europese Unie zullen de waterbedrijven van de verschillende lidstaten in de nabije toekomst naar alle waarschijnlijkheid te maken krijgen met marktverstoring. Voor een goed functioneren van de gemeenschappelijke watermarkt moeten transparantie, non-discriminatie en wederkerigheid worden gewaarborgd.

Waarom heeft de Europese Commissie, gezien de interpretatieve mededeling van de Commissie over concessieovereenkomsten in het communautaire recht in de mededeling inzake de administratieve concessies, geen stelling genomen tegen de ongelijke marktvoorwaarden waaraan particuliere bedrijven in lidstaten met een aanzienlijk opener markt worden blootgesteld in vergelijking met openbare nutsbedrijven in landen met een gesloten markt?

Waarom is de Commissie niet uitgegaan van de liberalisering van de watermarkt en de invoering van de wederkerigheid zoals in andere sectoren, bijvoorbeeld de elektriciteitssector?

Waarom heeft de Europese Commissie geen stelling genomen tegen de openbare nutsbedrijven die in hun eigen lidstaten belast zijn met de watervoorziening, maar die in openbare aanbestedingsprocedures meedingen naar concessies in landen met een opener watermarkt? En waarom is er in dergelijke gevallen niet voorzien in een grotere transparantie, zodat kan worden voorkomen dat deze bedrijven publieke middelen aanwenden om activiteiten te financieren die de publieke dienst die hun is toevertrouwd te buiten gaan?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(18 oktober 2000)

Zoals het geachte parlementslid opmerkt bestaan er in tegenstelling tot de sectoren elektriciteit of gas inderdaad geen specifieke maatregelen op Europees niveau die van toepassing zijn op de watersector teneinde de nationale belemmeringen in deze sector op te heffen. Dit betekent evenwel niet dat de regels van het EG-verdrag niet van toepassing zijn op de interne markt en de mededinging. De watervoorziening en de waterzuivering zijn activiteiten van economische aard die onder deze regels vallen.

De interpretatieve mededeling van de Commissie over concessie-overeenkomsten in het communautaire recht(1) (hierna mededeling genoemd) die het geachte parlementslid aanhaalt, beoogt de economische subjecten en de overheidsinstanties bekend te maken met de regels die van toepassing zijn op het gebied van de concessies, ongeacht de desbetreffende sector van activiteiten, met inbegrip van de watersector.

De Commissie heeft begrip voor de bezorgdheid die het geachte parlementslid uit. Zij wijst er evenwel op dat deze mededeling niet tot doel heeft de ter sprake gebrachte mededingingsvoorwaarden te bestuderen tussen de particuliere bedrijven en de openbare nutsbedrijven, met name op het gebied van water, noch een standpunt dienaangaande wil innemen. Met deze mededeling wilde de Commissie namelijk de regels en de algemene beginselen van het EG-verdrag preciseren en nader toelichten, die van nu af aan van toepassing zijn op de modaliteiten van het verlenen van concessies en wel zonder afbreuk te doen aan de eventuele specifieke sectorale regelingen en mededingingsregels.

Wat de ongelijke mededingingsvoorwaarden betreft, die van toepassing zouden zijn op de particuliere bedrijven, afkomstig uit lidstaten met een zeer open markt ten opzichte van de openbare nutsbedrijven afkomstig uit lidstaten met een gesloten markt heeft deze kwestie betrekking op de mededingingsregels, met name op het bepaalde in artikel 86 (ex-artikel 90) van het EG-verdrag en de regels inzake overheidssteun en valt dus niet onder het toepassingsgebied van deze mededeling. Er zij evenwel op gewezen dat het verdrag neutraal is wat de regeling van het eigendomsrecht in de lidstaten betreft (artikel 295 (ex-artikel 222)) en dat de Commissie derhalve neutraal moet blijven ten aanzien van de mogelijkheid van de lidstaten te kiezen tussen het rechtstreekse beheer van de diensten van algemeen belang en de gunning van deze diensten aan een derde.

De Commissie is van mening dat haar interpretatieve mededeling een belangrijk instrument is om te zorgen voor grotere transparantie in de diensten van openbaar belang, met inbegrip van de watersector waarbij zij bovendien nader preciseert dat de lidstaten erop moeten toezien dat deze concessies worden verleend overeenkomstig de modaliteiten die met het communautaire recht verenigbaar zijn, met name wat betreft de publiciteit en de ruimere mededinging van gekwalificeerde operators, maar eveneens gelijke kansen voor deze operators. Een juiste toepassing van deze beginselen en van deze regels moet de communautaire bedrijven in staat stellen een ruimere en transparantere toegang te krijgen tot het beheer van de diensten van openbaar belang, met name wat water betreft.

Wat de toepassing van de mededingingsregels van het EG-verdrag betreft vestigt de Commissie eveneens de aandacht van het geachte parlementslid op de recente goedkeuring door de Commissie van een mededeling over de diensten van algemeen belang(2). In deze mededeling licht zij op verzoek van de Europese Raad van Lissabon haar beleid ten aanzien van de diensten van algemeen belang nader toe. Hoewel specifieke harmonisatieregels ontbreken met betrekking tot de openstelling voor concurrentie van de watersector zijn de beginselen van het EG-verdrag, met name de bestaande mededingingsregels op deze sector van toepassing.

Tenslotte wenst de Commissie het geachte parlementslid op de hoogte te stellen van het bestaan van een richtlijn betreffende de doorzichtigheid in de financiële betrekkingen tussen lidstaten en openbare bedrijven(3). Krachtens deze richtlijn zijn de lidstaten verplicht ervoor te zorgen dat de overheidsondernemingen een gescheiden, betrouwbare boekhouding voeren over de verschillende activiteiten van een zelfde onderneming. Aldus kan er met name voor worden gezorgd dat de mededingingsregels op juiste doeltreffende wijze worden toegepast op deze ondernemingen, overeenkomstig het bepaalde in artikel 86 van het EG-verdrag.

(1) PB C 121 van 29.4.2000.

(2) IP/00/1022 van 20 september 2000.

(3) Richtlijn 2000/52/EG van de Commissie van 26 juli 2000 tot wijziging van Richtlijn 80/723/EEG betreffende de doorzichtigheid in de financiële betrekkingen tussen lidstaten en openbare bedrijven, PB L 193 van 29.7.2000.