SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1296/01

van Adriana Poli Bortone (UEN) aan de Commissie

(3 mei 2001)

Betreft: Weerslag van het handelsbeleid op het gemeenschappelijk landbouwbeleid

Het handels- en ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Europese Unie is er steeds vaker op gericht akkoorden met derde landen te sluiten die gunstige commerciële voorwaarden inhouden.

Het is de Europese Unie er duidelijk om te doen de eigen uitvoer van hoogtechnologische producten met een hoge toegevoegde waarde te bevorderen, terwijl de landen die gunstige voorwaarden krijgen, voornamelijk landbouwproducten willen exporteren.

Kan de Commissie:

1. een lijst van alle bestaande unilaterale niet-contractuele (SAP), bilaterale en multilaterale tarifaire voordelen bezorgen;

2. mededelen hoeveel landbouw- en visserijproducten in het kader van deze regelingen mogen en ook daadwerkelijk worden ingevoerd;

3. mededelen welke consequenties daar rechtstreeks en indirect aan verbonden zijn voor de communautaire begroting in het algemeen en het EOGFL in het bijzonder;

4. zeggen waarom deze kosten niet in een geest van transparantie worden opgenomen op een bijzondere begrotingslijn, waarvan enerzijds de openheid van de Europese Unie ten aanzien van derde landen kan worden afgelezen en anderzijds de kostprijs van het handelsbeleid voor de landbouwsector?

Antwoord van de heer Lamy namens de Commissie

(26 juli 2001)

De Gemeenschap verleent handelsconcessies aan derde landen omdat zij er economisch belang bij heeft de handel met een bepaalde regio te bevorderen om zo te zorgen voor meer economische voordelen voor beide partners. Een intensievere handelsstroom kan bovendien bijdragen tot de ontwikkeling en stabilisering van derde landen en hun integratie in de wereldeconomie vergemakkelijken.

De weerslag op het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) wordt steeds zorgvuldig in overweging genomen alvorens een besluit wordt genomen.

1. Bestaande EU-tariefconcessies:

- Algemene tariefpreferenties (SAP): Het communautaire SAP-stelsel biedt alle ontwikkelingslanden en economieën die zich in een overgangsfase bevinden preferentiële toegang tot de markt. Landen die in aanmerking komen voor het communautaire SAP zijn vermeld in de lijst in bijlage III van de SAP-verordening(1). Deze lijst omvat 146 onafhankelijke landen en 25 afhankelijke of door de lidstaten bestuurde gebieden. Omdat de tariefpreferenties in het kader van de Cotonou-overeenkomst gunstiger zijn, zullen landen in Afrika, het Caraïbisch Gebied en de Stille Oceaan (ACS) hiervan vaker gebruik maken. Het SAP biedt vier verschillende regelingen die verschillende producten omvatten en beschikbaar zijn voor verschillende landen. De preferenties zijn uitgedrukt als een percentage waarmee de rechten voor de

meest begunstigde naties (MFN) worden verlaagd, naar gelang van de gevoeligheid van elk product. Sedert 1995 zijn er geen kwantitatieve beperkingen meer voor SAP-preferenties. In het kader van de algemene regelingen variëren de preferentiële tarieven van 85 % van het gewone gemeenschappelijk douanetarief (GDT) voor zeer gevoelige producten tot invoer vrij van rechten voor niet-gevoelige producten. Op 12 juni 2001 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan een voorstel tot herziening van het stelsel voor algemene tariefpreferenties voor de periode 2002 tot 2004. Deze verordening beoogt de SAP-regeling te vereenvoudigen, de voordelen te verhogen en meer af te stemmen op de belangen van ontwikkelingslanden. Voorts wordt er naar gestreefd de doelmatigheid van speciale stimulerende regelingen te verbeteren om arbeids- en milieubasisnormen te verbeteren.

De bijzondere regelingen voor steun aan landen die de handel in en productie van drugs bestrijden verlenen aanvullende preferenties aan landen van de Andesgemeenschap (Bolivia, Colombia, Equador, Peru en later Venezuela) en van de gemeenschappelijke markt van Midden-Amerika (Costa Rica, Guatemala, Honduras, Nicaragua en El Salvador) alsmede Panama. De landen die voor deze regelingen in aanmerking komen genieten vrijstelling van invoerrechten voor alle industrieproducten die zijn opgenomen in de algemene regelingen alsmede voor bepaalde landbouwproducten (opgenomen in bijlage VII van de SAP-verordening) die hiervan geen deel uitmaken. De Republiek Moldavië geniet speciale, stimulerende regelingen voor de bescherming van arbeidsrechten op grond waarvan aanvullende preferenties worden verleend. Deze aanvullende preferenties vertegenwoordigen bijna een verdubbeling van de preferenties die reeds beschikbaar zijn in het kader van de algemene regelingen (zie artikel 10 van de SAP-verordening).

In het kader van het initiatief Everything But Arms krijgen alle minst ontwikkelde landen vrijstelling van invoerrechten voor de communautaire markt zonder enige kwantitatieve beperkingen (amendement op de SAP-verordening). De enige uitzondering hierop vormen wapens die nooit deel uit hebben gemaakt van het SAP alsmede suiker, rijst en bananen; de handel in deze producten zal voor deze landen de komende acht jaar geliberaliseerd worden.

- ACS economisch partnerschap: op grond van de in februari 2000 ondertekende overeenkomst worden niet-wederzijdse handelspreferenties die zijn toegekend in het kader van Lomé met nog eens acht jaar verlengd; in die periode wil de Gemeenschap onderhandelingen voeren over wederzijdse vrijhandelsovereenkomsten met subgroepen van de ACS-landen.

- Asymmetrische handelspreferenties voor de Balkan: Verordening (EG) nr. 2007/2000 van de Raad van 18 september 2000 (vervolgens uitgebreid tot Servië) houdt uitbreiding en verbetering in van de autonome handelspreferenties van de Gemeenschap voor landen in de westelijke Balkan. Deze verordening brengt de vrijstelling van invoerrechten voor deze landen op 95 %. Voorts worden de overige tariefplafonds voor bepaalde industrieproducten van oorsprong uit Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië en Servië afgeschaft en wordt de toegang voor landbouwproducten met inbegrip van verwerkte landbouw- en visserijproducten van oorsprong uit deze landen verbeterd.

- De Europa-Overeenkomsten: de Europa-Overeenkomsten die zijn gesloten met de kandidaat-lidstaten hebben tot doel de oprichting van een vrijhandelszone tussen de Gemeenschap en de geassocieerde landen op basis van wederkerigheid, zij het op asymmetrische wijze. Dit houdt in dat industrieproducten uit de geassocieerde landen sedert begin 1995 vrijwel vrije toegang hebben tot de Gemeenschap met beperkingen in een aantal gevoelige sectoren zoals landbouw en textiel.

Verder zijn er nog andere communautaire handelsovereenkomsten met tariefconcessies, bijvoorbeeld de vrijhandelsovereenkomst met Mexico die in juli 2000 in werking trad, de overeenkomsten met de landen in het Middellandse-Zeegebied die de geleidelijke oprichting inhoudt van een vrijhandelsgebied met 2010 als streefdatum, de handels-, ontwikkelings- en samenwerkingsovereenkomst met Zuid-Afrika die de oprichting van een vrijhandelsgebied omvat middels asymmetrische tariefontmanteling over een overgangsperiode van 10 jaar voor de Gemeenschap en 12 jaar voor Zuid-Afrika.

De Commissie zal het geachte parlementslid en het secretariaat van het Parlement rechtstreeks uitvoeriger informatie over bilaterale en multilaterale tariefconcessies doen toekomen.

2. Producten die door de lidstaten worden ingevoerd in het kader van preferentiële regelingen:

- De hoeveelheden die worden ingevoerd in het kader van contingenten en in aanmerking komen voor tariefconcessies worden gecontroleerd door de desbetreffende diensten van de Commissie. Voor gevoelige producten zoals fruit en groenten is een databank beschikbaar die dagelijks bijgewerkte gegevens verstrekt over de benutting van preferentiële contingenten en die door het publiek op internet kan worden geraadpleegd.

- In veel gevallen ligt de invoer ver onder de vastgestelde contingenten. Dit is het gevolg van uiteenlopende redenen zoals bijvoorbeeld het feit dat een exporterend land niet kan voldoen aan de minimum kwaliteitseisen voor verkoop op de communautaire markt, maar ook een zwakke export- en handelsinfrastructuur.

- Tot slot mag niet worden vergeten dat de Gemeenschap zowel de grootste importeur als de grootste exporteur is van landbouwproducten zodat concessies van de Gemeenschap aan derde landen moeten worden gezien in het licht van wederkerige concessies van derde landen aan de Gemeenschap voor de handel in landbouwproducten. Dankzij deze concessies wordt de penetratie van de communautaire landbouwproducten op buitenlandse markten vergemakkelijkt.

- De Commissie heeft een overzicht van visserijproducten rechtstreeks verzonden aan het geachte parlementslid en het secretariaat van het Parlement.

3. en 4. De financiële weerslag van handelsconcessies op de landbouw:

- In 1997 (meest recente gegevens) bedroeg de totale waarde van de landbouwinvoer in het kader van het SAP 9 480 miljoen. Het verlies aan begrotingsinkomsten was tijdens dat jaar 473 miljoen.

- De Commissie beschikt niet over andere totaalcijfers met betrekking tot de kosten van handelsconcessies voor de begroting van de Gemeenschap. Telkens wanneer de Commissie een voorstel voor handelsconcessies indient, wordt echter eerst een studie gemaakt van de gevolgen voor elk product in kwestie, met name wat betreft de kosten voor de begroting. De financiële weerslag valt af te lezen uit de financiële bijlage bij dit voorstel. De feitelijke kosten van handelsconcessies kunnen echter niet van tevoren worden becijferd, behalve voor de volledige omvang van de concessie in de vorm van een tariefcontingent, omdat deze afhankelijk is van de handel die daadwerkelijk plaatsvindt in het kader van de preferentiële regelingen.

(1) Verordening (EG) nr. 2820/98 van de Raad van 21 december 1998 houdende toepassing van een meerjarenstelsel van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 juli 1999 tot 31 december 2001, PB L 357 van 30.12.1998, blz. 1.