SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3447/02

van Bob van den Bos (ELDR) aan de Raad

(6 december 2002)

Betreft: Mensenrechtensituatie in Iran/resolutie in de Derde Commissie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties

Op 21 oktober 2002 vond in de Raad (Algemene Zaken en Externe Betrekkingen) een discussie plaats over de mensenrechtensituatie in Iran en de positie van de Unie terzake. Hierbij stond de vraag centraal hoe het eventueel indienen door de EU van een resolutie over Iran in de Derde Commissie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zich verhield tot de met Iran overeengekomen mensenrechtendialoog als onderdeel van een pakket waartoe ook onderhandelingen over een handels- en samenwerkingsovereenkomst behoren. Uiteindelijk werd besloten dat de EU dit jaar geen resolutie over Iran zal indienen in de Derde Commissie en vervolgstappen (bijv. volgend voorjaar bij de Mensenrechtencommissie in Genève) mede zal laten afhangen van het verloop van de geplande dialoog met Iran.

1. Deelt de Raad de mening dat de mensenrechtensituatie in Iran in de afgelopen tijd sterk verslechterd is?

2. Deelt de Raad de mening dat de mensenrechtendialoog van de EU met Iran niet uitsluit dat in andere fora door middel van resoluties de mensenrechtensituatie in Iran aan de orde wordt gesteld? Zo ja, waarom is dan toch besloten om in de Derde Commissie van de Algemene Vergadering van de VN geen resolutie in te dienen?

3. Wat stelt de mensenrechtendialoog eigenlijk voor als op de dag voordat een EU-delegatie Teheran (op 30 september 2002) bezoekt vijf mensen publiekelijk worden opgehangen in Teheran? Welke invloed heeft deze gebeurtenis gehad op de dialoog tussen de EU en Iran?

4. Deelt de Raad de mening dat het besluit om een resolutie in te dienen tijdens de 59ste vergadering van de VN-Mensenrechtencommissie 2003 niet moet afhangen van het verloop van de mensenrechtendialoog maar van de feitelijke mensenrechtensituatie in Iran? Zo nee, waarom niet?

Antwoord

(8 mei 2003)

1. De eerste bijeenkomst uit hoofde van de bij de Raadsconclusies van 21 oktober 2002 ingestelde mensenrechtendialoog tussen de EU en Iran, vond plaats in Teheran op 16 en 17 december 2002. De bijeenkomst bestond in een rondetafel met deelneming van actoren uit de civiele samenleving van de EU en Iran, en afzonderlijke vergaderingen van ambtenaren. De onderwerpen van de rondetafel waren discriminatie en voorkoming van foltering. Tijdens de vergaderingen van de ambtenaren kwamen die onderwerpen en alle andere vraagstukken die de EU op het stuk van de mensenrechtensituatie in Iran zorgen baren, aan de orde. De Raad heeft nog niet de gelegenheid gehad de resultaten van deze eerste bijeenkomst uit hoofde van de dialoog te evalueren of om een standpunt in te nemen over de vraag of de situatie van de mensenrechten in Iran sedert oktober 2002 werkelijk verslechterd is.

2. De Raad heeft in zijn conclusies van 21 oktober 2002 zijn principiële standpunt bevestigd dat het aangaan van een dialoog de indiening van een resolutie in de Derde Commissie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties onverlet laat. Dit beginsel is reeds verankerd in punt 9 van de in 2001 aangenomen EU-richtsnoeren inzake de mensenrechtendialoog.

De Raad heeft op 21 oktober 2002 besloten om tijdens de 57e zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in oktober/november 2002 geen resolutie over de situatie van de mensenrechten in Iran in te dienen. De Raad nam op 21 oktober 2002 evenwel geen besluit over het al dan niet indienen van een resolutie over Iran tijdens volgende zittingen van de Algemene Vergadering van de VN of van de VN-Commissie voor de rechten van de mens.

3. Met de dialoog met Iran worden concrete vorderingen in de situatie van de mensenrechten op het terrein beoogd. De EU-delegatie van mensenrechtendeskundigen die Iran op 30 september en 1 oktober 2002 heeft bezocht, sprak tijdens dat bezoek bij het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken haar bezorgdheid uit over de openbare terechtstellingen waarnaar in de vraag wordt verwezen.

Om na te gaan of de dialoog tot concrete vorderingen in de situatie van de mensenrechten in Iran leidt, zal de Raad de resultaten ervan regelmatig evalueren. In de benchmarks voor de evaluatie van de vooruitgang wordt verwezen naar: alle kwesties die de EU zorgen baren, onder meer de oplegging van de doodstraf.