SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3812/00

van Patricia McKenna (Verts/ALE) aan de Commissie

(7 december 2000)

Betreft: Hervorming gevangeniswezen in Rusland

Een buitengewoon groot percentage van de Russische bevolking, nl. 1,1 miljoen personen, zit gevangen in gevangenissen of gevangenkampen. Uit de laatste cijfers blijkt dat van de 100 000 Russen er zo'n 750 gevangen zitten. In een speciaal verslag van het officiële Russische orgaan voor de rechten van de mens wordt geschat dat 85 000 gevangenen in Russische gevangenissen niet over een bed beschikken, 91 000 aan tbc lijden, en 5 000 aids hebben. Volgens een verslag van de niet-gouvernementele organisatie Human Rights Watch is het aantal Russische gevangenen in 1999 toegenomen en is het in de eerste vijf maanden van 1999 volgens officiële cijfers met 45 000 gevangenen gestegen. In de huizen van bewaring bevonden zich in 1999 ongeveer 300 000 personen, hebben 80 000 gevangenen in gevangenschap ernstige ziektes opgelopen, en zijn 2 000 gevangen in afwachting van hun proces gestorven.

Tijdens de Top EU-Rusland, die eind oktober in Parijs plaatsvond, hebben de heren J. Chirac, R. Prodi en V. Poetin, president van de Russische Federatie, in hun gemeenschappelijke verklaring verklaard dat de eerste doelstelling van samenwerking, die nu in een nieuwe fase treedt, eruit bestaat de institutionele, economische en sociale hervormingen te steunen teneinde de rechtsstaat te versterken en aan de democratische eisen van een moderne economie en maatschappij te voldoen. Kan de Commissie met het oog op deze verklaring en de alarmerende statistische gegevens mededelen wat haar toekomstige plannen zijn om de socialebijstandshervorming in Rusland te steunen en met name de crisissituatie in de gevangenissen van Rusland aan te pakken?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(19 januari 2001)

Het aanpakken van de sociale gevolgen van de overgang is, in overeenstemming met de gemeenschappelijke EU-strategie ten aanzien van Rusland, een van de prioriteiten van het Tacis-programma voor dat land voor de periode 2000-2003. De belangrijkste taak hierbij bestaat erin de hervorming van de sociale sector te versterken, terwijl echter ook in de basiszorgbehoeften van de bevolking en met name kwetsbare groepen wordt voorzien. De inspanningen waren tot dusver niet zozeer op de gevangenissen gericht als wel op de hervorming van het gezondheidsstelsel als geheel, waaronder de ontwikkeling van de primaire gezondheidszorg (huisartsenzorg) en de bevordering van de preventieve gezondheidszorg. Deze technische bijstand zou in de toekomst moeten worden uitgebreid en zich ook tot gevangenissen kunnen uitstrekken, op voorwaarde dat de Russische autoriteiten voortmaken met hun nieuwe hervormingsprogramma, waarin sociale vraagstukken terecht een hoge prioriteit is toegemeten.

Het Bureau voor humanitaire hulp van de Europese Gemeenschap (ECHO) heeft humanitaire hulp verleend om de moeilijke levensomstandigheden van de meest kwetsbaren in specifieke instellingen (waaronder gevangenissen) en van tbc-patiënten in geselecteerde testgebieden te verzachten. Gezien de krappere financieringsruimte in 2001 en de aanhoudende humanitaire crisis als gevolg van het conflict in Tsjetjenië zal ECHO evenwel prioriteit verlenen aan noodhulp in de noordelijke Kaukasus.

Naast deze beperkte humanitaire hulpverlening en de projecten voor de algemene hervorming van het gezondheidsstelsel, die niet aan de situatie in de Russische gevangenissen voorbijgaan, zouden ook maatregelen kunnen worden genomen die bijdragen tot een verbetering van het gerechtelijke apparaat zelf. Er zijn al Tacis-middelen vastgelegd om de wettelijke bescherming van de rechten van het individu te bevorderen. Er zal steun worden verleend aan niet-gouvernementele organisaties (NGO's) die juridisch advies verstrekken aan burgers, om zo te proberen de door het geachte parlementslid geciteerde ongunstige statistieken in goede zin om te buigen. De verbetering van de opleiding van de Russische rechters zou in de toekomst prioritair worden. De Commissie onderzoekt de mogelijkheid van een groot Tacis-project ter ondersteuning van de pas opgerichte rechtsschool. Voorts zullen communautaire en Russische rechtbanken in het kader van het nieuwe Tacis-partnerschapsprogramma voor institutionele opbouw, dat momenteel wordt opgezet, een jumelage kunnen aangaan.