NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 65/266

(2004/C 65 E/281)

SCHRIFTELIJKE VRAAG P-3093/03

van Harald Ettl (PSE) aan de Commissie

(14 oktober 2003)

Betreft: Opname van de werkzame stof paraquat op de positieve lijstvan richtlijn 91/414/EG

Op de vergadering van het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid van 2 en 3 oktober 2003 werd opname van het gewasbestrijdingsmiddel paraquat op de positieve lijst (bijlage 1) van richtlijn 91/414/EG (1) betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen goedgekeurd.

Paraquat is voor mensen en dieren buitengewoon giftig, persistent en hoopt zich bij herhaaldelijk gebruik in de bodem op. Als gevolg van het giftige karakter is het gebruik van paraquat in 7 landen geheel verboden en in andere landen mag het slechts in zeer beperkte mate worden gebruikt.

Ongeacht de gevaren die paraquat voor de gezondheid van de mens en het milieu met zich meebrengt, heeft de Europese Commissie voorgesteld paraquat op de positieve lijst te zetten en aldus dit gewasbestrijdingsmiddel de toegang tot de markten van de EU en andere landen te verschaffen. Een versoepeling van de huidige beperkingen voor paraquat zou het streven naar hogere gezondheids- en veiligheidsnormen in de landbouw teniet doen en in plaats daarvan landbouwproductiemethoden zonder sociale en milieutechnische duurzaamheid bevorderen.

Het is voor het Europees Parlement en de burgers van bijzonder belang te weten wat de Europese Commissie en de Raad ertoe bewogen heeft de Europese bevolking dit giftige en gevaarlijke gewasbestrijdingsmiddel voor te schrijven.

Antwoord van de heer Byrne namens de Commissie

(12 november 2003)

Bij Richtlijn 91/414/EEG van de Raad van 15 juli 1991 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen is een geharmoniseerd kader voor de toelating en het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen opgesteld. Om in gewasbeschermingsmiddelen te mogen worden gebruikt, moeten werkzame stoffen op communautair niveau zijn beoordeeld en toegelaten en op de lijst van bijlage I bij de richtlijn zijn opgenomen. Krachtens geharmoniseerde regels zijn de lidstaten belast met de beoordeling en toelating van individuele gewasbeschermingsmiddelen die werkzame stoffen bevatten.

Volgens artikel 5 van de richtlijn worden werkzame stoffen op de lijst van bijlage I opgenomen indien op grond van de stand van de wetenschappelijke en technische kennis is aangetoond dat ze in beginsel geen gevaar opleveren voor de gezondheid van de mens, noch voor het milieu.

De gegevens die de industrie over paraquat heeft verstrekt, zijn door de lidstaten en de Commissie in het kader van het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid beoordeeld. Deze documenten en de aanvullende informatie zijn eveneens voorgelegd aan het Wetenschappelijk Comité voor planten, dat werd verzocht de mogelijke risico's voor consumenten, toedieners en het milieu (met name voor bodemorganismen, vogels en hazen) toe te lichten.

In zijn advies (2) concludeerde het Wetenschappelijk Comité dat paraquat, wanneer het overeenkomstig de aanbevelingen en met inachtneming van de gebruiksvoorschriften als gewasbeschermingsmiddel wordt gebruikt, waarschijnlijk geen gezondheidsrisico voor de toedieners inhoudt. Het Comité merkte ook op dat gebruik in de aanbevolen doseringen waarschijnlijk geen significant risico met zich meebrengt voor in de grond levende organismen. Het heeft echter om een gedetailleerdere beoordeling van de mogelijke effecten van paraquat op de afbraak van organisch materiaal in de grond verzocht. Deze informatie is vervolgens door de rapporterende lidstaat ingediend en beoordeeld en werd aanvaardbaar geacht. Voorts kwam het Wetenschappelijk Comité tot de conclusie dat de beschikbare studies op een gevaar voor op de grond broedende vogelsoorten wijzen, maar dat meer informatie over de werkelijke blootstelling vereist was alvorens het risico definitief kon worden beoordeeld. Uit de gegevens die vervolgens beschikbaar kwamen en in het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid zijn geëvalueerd, bleek dat de blootstelling van op de grond broedende vogels in vele gevallen te verwaarlozen is, maar dat er toch scenario's zijn waarin blootstelling zich kan voordoen. De evaluatie in het Permanent Comité leidde tot de conclusie dat het risico aanvaardbaar is, op voorwaarde dat de nodige risicobeperkende maatregelen worden getroffen. Het Wetenschappelijk Comité kwam ten slotte tot de conclusie dat paraquat voor hazen weliswaar letale en subletale gevolgen kan hebben, maar dat de beschikbare gegevens ontoereikend zijn om te kunnen ramen hoeveel hazen erdoor worden getroffen. Bij de opstelling van de richtlijn en het evaluatieverslag is rekening gehouden met de mening van het Wetenschappelijk Comité.

In het algemeen leidde de evaluatie in het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid tot de conclusie dat het risico aanvaardbaar is op voorwaarde dat de nodige risicobeperkende maatregelen worden getroffen, dat aan de vereisten van artikel 5 van de richtlijn is voldaan en dat paraquat dus op de lijst van bijlage I bij de richtlijn moet worden opgenomen.

Gezien de erkende toxiciteit van paraquat is deze conclusie echter moeizaam tot stand gekomen. Het ontwerp dat in het Comité door de lidstaten werd besproken, bevat dan ook restrictieve bepalingen, een verplicht programma voor toezicht en verslaggeving en een voorstel voor een herziening van de doeltreffendheid van de risicobeperkende maatregelen.

Tijdens de besprekingen werd ook aandacht besteed aan het frequente gebruik van paraquat bij zelfmoordpogingen en aan ongevallen met deze stof in ontwikkelingslanden. De ontwerp-richtlijn voor het opnemen van paraquat op de lijst van bijlage I zal echter alleen van toepassing zijn in de Gemeenschap. Ze bevat technische voorschriften om het risico op ongevallen of zelfs opzettelijke inname tot een minimum te beperken. Om aan deze bezorgdheid tegemoet te komen zal de kennisgever voor zijn mondiale verkoop gebruik maken van de communautaire specificaties en een wereldwijd beheers-programma organiseren, dat met name betrekking heeft op opleiding in het veilig gebruik, een programma voor ongevallenpreventie en de ontwikkeling van formules die veiliger zijn voor de gebruiker.

De Commissie is van mening dat de risico's die met het gebruik van paraquat verbonden zijn, zodanig kunnen worden beheerd dat het gebruik ervan aanvaardbaar is. Naar verwachting zullen de risico's die verbonden zijn met het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen met paraquat over de hele wereld afnemen.

Het is eveneens belangrijk erop te wijzen dat de opname in bijlage I geen aanmoediging is om paraquat te gebruiken en geen versoepeling van de bestaande beperkingen in de Gemeenschap inhoudt. Het betekent alleen dat de lidstaten het gebruik van producten met paraquat mogen toestaan. In vergelijking met de huidige situatie zal de opname in bijlage I meer dan waarschijnlijk leiden tot een betere bescherming van het milieu en de mensen die met de stof omgaan. De lidstaten die besluiten ook in de toekomst producten met paraquat toe te staan, zullen zich immers moeten houden aan beperkingen die ruimer en strenger zijn dan die welke op dit ogenlik gelden.

Na vijf jaar zal de Commissie bovendien bij het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid een verslag indienen over de toepassing van de paraquatrichtlijn, waarbij zij zal aangeven of nog steeds aan de eisen voor opname in bijlage I is voldaan. Eventueel kan zij dan wijzigingen en, indien nodig, verwijdering van de lijst voorstellen.

(1) PB L 230 van 19.8.1991, blz. 1.

(2) Advies van het the Wetenschappelijk Comité voor planten betreffende specifieke vragen van de Commissie over de beoordeling van paraquat in het kader van Richtlijn 91/414/EEG; SCP/PARAQ/002, goedgekeurd op 20 december 2001.