SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0109/99

van Ernesto Caccavale (UPE) aan de Commissie

(2 februari 1999)

Betreft: Kosten die door de Italiaanse banken op illegale wijze in rekening gebracht worden sinds de invoering van de euro

De EG-Commissie heeft op 23 april 1998 drie aanbevelingen inzake de euro aangenomen, waarvan er één betrekking had op de door de banken in rekening gebrachte wisselkosten en waarin bepaald was dat wisseltransacties tussen de Europese valuta's en de omzetting aan het eind van de overgangsperiode van ontvangsten, uitgaven en lopende rekeningen van de nationale munt in de euro gratis zouden zijn.

Slechts enkele dagen na de invoering van de euro, die alom gevierd is als een fundamentele stap in de richting van de Europese interne markt en die gesteund is met groots opgezette voorlichtings- en bewustmakingscampagnes, is vernomen dat de Italiaanse banken en sommige banken van andere lidstaten hun klanten kosten blijven berekenen voor wisseltransacties, welke kosten in Italië 5.000 à 10.000 lire bedragen, alsook een percentage laten betalen van het gewisselde bedrag, hetgeen absoluut in strijd is met de gezamenlijke toezegging die eerder gedaan is en op grond waarvan de kredietinstellingen hadden verzekerd geen kosten te verbinden aan de wisseltransacties tussen de nationale valuta's van de euro-zone.

Er zijn nog andere onregelmatigheden vastgesteld, ook bij de transacties in verband met grensoverschrijdende betalingen of overmakingen, waarvan de behandeling blijft verschillen van die van de nationale betalingen, omdat zij aan extra kosten zijn onderworpen.

Om het algemene optimisme te handhaven dat in de eerste dagen is geconstateerd, is het heel belangrijk dat de kosten van deze overgangsperiode niet ten laste komen van de consumenten.

Wil de Commissie:

- nagaan of deze bankkosten in stand gehouden worden en wil zij eventueel aangeven of dit al dan niet in strijd is met de communautaire voorschriften inzake de interne markt;

- nagaan of dit gedrag van de banken niet in strijd is met de bepalingen van het Verdrag van Rome inzake akkoorden, geheime afspraken of overeengekomen praktijken, en inzake misbruik van overheersende posities, die niet-naleving van de mededingingsregels als rechtstreeks gevolg hebben en

- is de Commissie tenslotte niet van mening dat de rechten van de consumenten ernstig zijn aangetast en dat dus dringend maatregelen getroffen moeten worden?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(29 maart 1999)

In Aanbeveling 98/286/EG van de Commissie van 23 april 1998 betreffende de bankkosten voor de omrekening in euro(1) wordt een norm voor een goede praktijk vastgesteld die hoofdzakelijk betrekking heeft op de omrekening van geld van de nationale munteenheid in euro en vice versa. In artikel 2 van de Aanbeveling wordt in dit verband bepaald dat de omrekening van inkomende en uitgaande betalingen en van bankrekeningen van de nationale munteenheid in de euro-eenheid kosteloos dient te zijn.

Deze norm voor een goede praktijk bestrijkt evenwel niet de wisseltransacties tussen munteenheden (biljetten en muntstukken) van de eurozone. In de Aanbeveling wordt in dit verband alleen voor een algemene verplichting tot volledige transparantie gepleit. Tijdens de overgangsperiode dienen de banken de officiële wisselkoersen toe te passen en afzonderlijk alle kosten te vermelden die zij voor dergelijke verrichtingen in rekening brengen. Per 1 januari 2002 brengen de banken voor wisseltransacties onder bepaalde voorwaarden geen kosten meer in rekening (d.w.z. alleen voor hun cliënten, voor huishoudbedragen en voor omrekening van de nationale munteenheid in de euro)

Vóór de invoering van de euro konden de banken de kosten voor diensten zoals de omwisseling van bankbiljetten tegen de (variabele) wisselkoers die van toepassing was ten minste gedeeltelijk verbergen. Met andere woorden, de banken konden hun klanten het verschil of een "spread" in rekening brengen tussen de prijs bij aankoop en de prijs bij verkoop van een valuta. De Commissie vraagt de banken reeds geruime tijd een eind te maken aan de toepassing van een "spread" omdat dit een niet-transparante methode vormt om kosten in rekening te brengen.

Met de invoering van de euro kunnen de banken de kosten van transacties met de munteenheden van de deelnemende lidstaten niet langer berekenen aan de hand van een "wisselkoersspread". De vastgestelde omrekeningskoersen moeten namelijk verplicht worden toegepast voor alle omrekeningen en wisseltransacties tussen deelnemende nationale munteenheden.

Met ingang van de overgangsperiode dienen de banken in de Gemeenschap derhalve specifieke informatie te verstrekken over de kosten die zij in rekening brengen voor wisseltransacties. Deze nieuwe praktijk bracht verrassend hoge kosten aan het licht hetgeen op heftige reacties stuitte bij het Europese publiek dat de banken ervan verdacht het verlies aan inkomsten bij wisseltransacties te compenseren door deze kosten op te schroeven. Het wisselrisico, dat niet langer bestaat tussen de munteenheden van de eurozone, heeft bovendien nooit het belangrijkste element gevormd van de kosten in verband met wisseltransacties. Volgens de beschikbare informatie vertegenwoordigde het wisselrisico ongeveer 20 % van deze kosten, die hoofdzakelijk voortvloeien uit de vaste kosten en de kosten in verband met de behandeling (de vervoerskosten van grote hoeveelheden buitenlandse munteenheden en de arbeidsintensieve aard van deze bewerkingen die niet geschikt zijn voor geldmachines)

De Commissie verwacht desalniettemin dat de kosten voor wisselkoerstransacties met betrekking tot de munteenheden van de eurozone zullen verminderen omdat het wisselrisico tussen deze munteenheden niet langer bestaat.

De door de Italiaanse banken bij wisseltransacties toegepaste praktijken, die wellicht gerechtvaardigd zijn, zouden het vertrouwen van de consument in de enige munt kunnen ondermijnen en de steun van het publiek voor dit project in gevaar kunnen brengen. Zoals zij onderstreepte in een brief aan de voornaamste Europese Bankfederaties in januari 1999, meent de Commissie dat het van het grootste belang is dat het vertrouwen van het publiek in de invoering van de euro en de geloofwaardigheid van het bankwezen als geheel niet worden ondermijnd door financiële instellingen die ten onrechte de kosten voor transacties tussen de voormalige nationale munteenheden binnen de eurozone verhogen.

Op 5 februari 1999 gaf de Commissie een verklaring af aan de pers waarin zij een beroep deed op alle banken om een overzicht te geven van de veranderingen (vóór en na de invoering van de euro) van de totale kosten voor de omwisseling van bankbiljetten uit de eurozone en grensoverschrijdende cheques, overmakingen en betalingen met kaarten. De Commissie verzocht de banken in de eurozone de Commissie verder vóór 31 maart via hun Europese organisaties een beeld te verschaffen van de huidige stand van zaken.

Verder werden de gebruikers van financiële diensten in de persverklaring gevraagd de Commissie via een hiervoor speciaal ingestelde e-mail en faxdienst gevallen te melden waarin de banken het rechtskader voor de euro of de Aanbeveling van de Commissie met betrekking tot de transparantie van bankkosten niet in acht hebben genomen. De Commissie zal de informatie onderzoeken en passende maatregelen nemen om te voorkomen dat de rechten van de consument worden aangetast.

Voorts overweegt de Commissie een studie te laten uitvoeren van de praktijken van de banken in de Gemeenschap wat betreft het in rekening brengen van kosten voor de omwisseling van bankbiljetten uit de eurozone alsmede voor andere grensoverschrijdende transacties (cheques, overmakingen en betaalkaarten) vóór en na de invoering van de euro.

Het feit dat grensoverschrijdende transacties inzake kredietoverschrijvingen duurder blijven dan binnenlandse transacties duidt niet op onregelmatigheden en houdt evenmin rechtstreeks verband met de invoering van de euro. Het uitvoeren van grensoverschrijdende kredietovermakingen is complexer dan binnenlandse betalingen en de daarmee verbonden kosten zijn dan ook hoger. Dit vloeit voort uit het gebrek aan doelmatige structuren voor dergelijke betalingen en het feit dat een beroep moet worden gedaan op correspondentbanken. In de meeste lidstaten geschieden binnenlandse overschrijvingen echter al automatisch via clearinginstellingen die de tussenschakel vormen voor binnenlandse kredietinstellingen. Na de invoering van de euro zullen de burgers er echter geen begrip meer voor kunnen opbrengen wanneer de kosten voor grensoverschrijdende overschrijvingen veel hoger blijven dan die voor binnenlandse betalingen. Alle betrokken partijen (banken, lidstaten en de Commissie) zullen dan ook gezamenlijk moeten trachten deze omlaag te brengen.

De Commissie zal in het voorjaar van 1999 een mededeling uitbrengen over de toekomst van betalingssystemen op de interne markt, die de basis zal vormen voor een overkoepelend beleid om één betalingszone tot stand te brengen. Zij zal de bestaande obstakels voor grensoverschrijdende betalingen onderzoeken en concrete maatregelen voorstellen om deze te verminderen. De Commissie zal met name meer druk uitoefenen op communautaire banken om zo spoedig mogelijk meer doelmatige verbindingen tot stand te brengen tussen de nationale systemen voor kleine betalingen.

Wat geheime afspraken en overeengekomen praktijken betreft is de Commissie tot slot onlangs met onderzoeken gestart naar mogelijke overtredingen van het mededingingsbeleid door de banken. Wanneer eventuele overtredingen worden vastgesteld zal de Commissie niet aarzelen om stappen te ondernemen.

(1) PB L 130 van 1.5.1998.