SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0423/03

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(17 februari 2003)

Betreft: Voortgaande intimidatie en moorden in Guatemala vanuit de heersende elite van Europese afkomst tegen de Indiaanse meerderheid en mogelijk herstel van de dictatuur

1. Is het de Commissie bekend dat recent in Guatemala het opgraven en inventariseren van slachtoffers van de onderdrukking in het verleden, het bijhouden van archieven van massamoorden en het aanklagen van oorlogsmisdaden in juridische procedures op alle mogelijke manieren werd bestreden door intimidatie en moordaanslagen?

2. Is het de Commissie tevens bekend dat voormalig dictator J. E. Rios Montt, wiens partij FRG na de verkiezingen in 1999 de regeringsmacht heroverde, opnieuw kandidaat is voor het presidentschap?

3. Deelt de Commissie de opvatting dat de inmiddels in Guatemala ingevoerde democratische bestuursstructuren in hoge mate eenzijdig worden beheerst door de minderheid van de bevolking die afstamt van Europese kolonisten, terwijl de meerderheid die bestaat uit Indianen steeds opnieuw met terreur en intimidatie buitenspel wordt gezet?

4. Welke rol kan de EU spelen bij het helpen beëindigen van de als gevolg van de slechte integratie tussen Europese en Indiaanse inwoners van Guatemala bestaande problemen?

5. Wat draagt de EU er concreet toe bij om zo veel mogelijk te verhinderen dat de huidige toestand in Guatemala, die berust op ongelijkwaardigheid van mensen, kan voortduren?

Bron: TV Nederland 2, actualiteitenrubriek Twee Vandaag, 3 januari 2003.

Gecombineerd Antwoordvan de heer Patten namens de Commissieop de schritftelijke vragen E-0422/03 en E-0423/03

(26 maart 2003)

De Commissie heeft de verzoening en de democratisering in Guatemala sinds de tachtiger jaren politiek en financieel ondersteund en volgt de situatie in dit land op de voet.

Zowel binnen de Unie als in de internationale gemeenschap is men het er over het algemeen over eens dat ondanks het feit dat er enige vooruitgang is geboekt, bepaalde belangrijke elementen van de hervormingen die bij de vredesakkoorden van 1996 zijn vastgesteld om de structurele oorzaken van het interne conflict aan te pakken, nog niet zijn nagekomen c.q. uitgevoerd, hetgeen dus nog dient te gebeuren. Bovendien worden de ontwikkeling van het land en een werkelijke integratie van de inheemse bevolkingsgroepen ondermijnd door de traagheid waarmee de Akkoorden over de identiteit en de rechten van de inheemse volkeren worden gevolgd.

Vele internationale waarnemers alsook Minugua (United Nations mission for the observation of the peace process in Guatemala) hebben erop gewezen dat de positieve maatregelen die de afgelopen maanden werden opgetekend overschaduwd werden door verontrustende ontwikkelingen op het gebied van de openbare veiligheid en de demilitarisering. Bovendien zijn er door de toename van het aantal inbreuken ten aanzien van de rechtsorde en de mensenrechten, door het groeiende aantal bedreigingen en gewelddaden tegenover mensenrechtenactivisten en justitiepersoneel en door een sterker wordende polarisatie binnen de Guatemalteekse samenleving ernstige spanningen ontstaan in een land, dat aan de vooravond staat van het verkiezingsproces dat uitmondt in de verkiezingen van november 2003. Ondanks enkele positieve ontwikkelingen op het gebied van de rechtspraak, zoals de veroordeling van degenen die achter de moord op de antropologe Myrna Mack zaten, alsook het voorstel een commissie in het leven te roepen om een onderzoek in te stellen naar onwettelijke bevoegdheden en clandestiene veiligheidstroepen, heerst er sinds de tijd van het conflict nog steeds straffeloosheid in zaken die betrekking hebben op de mensenrechten.

Binnen dit scenario onderneemt de Commissie op twee elkaar aanvullende wijzen actie, overeenkomstig de in april 2002 door het Parlement aangenomen resolutie over Guatemala, alsook in samenhang met de resolutie van de Raad van 1998 over inheemse volkeren.

In het kader van de politieke dialoog wijzen de Commissie en de lidstaten de regering van Guatemala en de plaatselijke overheidsinstellingen voortdurend op het grote belang dat zij hechten aan de bescherming van de waardigheid en het waarborgen van het welzijn van het gehele Guatemalteekse volk, met name de inheemse bevolkingsgroepen, op basis van principes inzake democratie, gelijkheid, non-discriminatie, vrede en sociale rechtvaardigheid.

Vanuit het oogpunt van de samenwerking is de strategie van de Commissie voor de samenwerking met Guatemala in de periode 2002-2006 gericht op het ondersteunen van de vredesakkoorden en op het doorbreken van de cyclus van armoede en uitsluiting waardoor inheemse bevolkingsgroepen meestal getroffen worden. Deze strategie is op de volgende sectoren gericht: goed bestuur; consolidering van de rechtsstaat en bescherming van de mensenrechten; lokale ontwikkeling gebaseerd op participatie, inschakeling en gelijheid; een billijke economische groei en het creëren van werkgelegenheid. De indicatieve financiële middelen voor Guatemala in het kader van de twee belangrijkste begrotingslijnen van de Gemeenschap voor Latijns-Amerika (financiële, technische en economische samenwerking) belopen 93 miljoen euro.

De Commissie heeft concrete initiatieven gefinancierd ten behoeve van inheemse bevolkingsgroepen in sectoren zoals gezondheid, onderwijs, herinschakeling van vluchtelingen en gendervraagstukken. Deze initiatieven zullen in de komende maanden versterkt worden door middel van een aantal samenwerkingsprogramma's die erop gericht zijn de toegang van de inheemse volkeren tot het gerechtelijk apparaat te ondersteunen, ondersteuning van het openbaar ministerie door de oprichting van een Fiscalía indígena, een speciale afdeling die zich bezighoudt met de bevordering van de rechten van inheemse bevolkingsgroepen en de ondersteuning van de Procuradoría de los Derechos Humanos (de ombudsman) bij de follow-up van de situatie van de inheemse bevolkingsgroepen op lokaal niveau.

Daarnaast is de Commissie bezig met de voorbereiding van aanvullende initiatieven die onder meer bedoeld zijn voor de versterking van de betrokkenheid van de civiele samenleving, de consolidering van het decentralisatieproces in het land, de bevordering van een gelijke behandeling van man en vrouw en de mensenrechten, en het ontwikkelen van de plattelandsgebieden, waarvan de begunstigden vooral de Maya-gemeenschappen zullen zijn.

Guatemala is een van de Latijns-Amerikaanse landen die centraal staan in het EU-initiatief voor mensenrechten en democratie (EIHRD) voor de periode 2002-2004, in het kader waarvan steun wordt verleend op verschillende prioritaire gebieden, zoals de bestrijding van racisme en xenofobie, intimidatie, straffeloosheid en martelpraktijken. De Commissie zal eveneens een nationale waarnemingspost voor de mensenrechten steunen die zich met de inheemse bevolkingsgroepen bezighoudt en zij is verder betrokken bij de voorbereiding van een rapport voor de speciale rapporteur van de Verenigde Naties voor inheemse volkeren over de rechten van de inheemse volkeren en hetgeen op dat punt tot stand is gebracht in Guatemala.

Verder is het van belang er op te wijzen dat de samenhang en de coördinatie van de initiatieven van de Commissie in Guatemala versterkt worden door de zogenaamde Mesodialogo, het permanente overlegplatform voor de communautaire samenwerking met Guatemala, dat samengesteld is uit vertegenwoordigers van de Commissie, de lidstaten, de regering van Guatemala en lokale en Europese niet-gouvernementele organisaties (NGO's). In december 2002 is in dit kader een specifieke subgroep opgericht die zich bezighoudt met vraagstukken in verband met inheemse bevolkingsgroepen.

Wat de mogelijke deelneming van generaal Ríos Montt aan de volgende presidentsverkiezingen betreft heeft de Frente Republicano Guatemalteco (FRG), de regeringspartij, nog niet besloten wie de officiële kandidaat van de partij zal zijn. Bovendien heeft de Commissie vernomen dat het constitutionele hof zich bij eerdere gelegenheden al tegen de kandidatuur van de heer Ríos Montt heeft uitgesproken en het zich zo nodig nogmaals over deze zaak zal buigen.