SCHRIFTELIJKE VRAAG P-0349/03

van Herman Vermeer (ELDR) aan de Commissie

(6 februari 2003)

Betreft: Duurzaamheidsbeleid in de taakstelling van producentenorganisaties in strijd met mededingingsregel

De NMa (Nederlandse Mededingingsautoriteit) heeft producentenorganisaties (PO's) in de garnalenvisserij in Nederland boetes opgelegd (zaak 2269) vanwege onderlinge afspraken in het kader van een trilaterale samenwerking, met Duitse en Deense producentenorganisaties, waarvoor de Commissie in 2002 subsidie verstrekte, terwijl de Duitse en Deense organisaties in hun land geen boetes opgelegd kregen.

Is de taakstelling van Europese producentenorganisaties voldoende duidelijk gemaakt in het kader van verboden op het gebied van mededinging? Zijn PO's niet juist verplicht door de Commissie om marktordenend op te treden door het nemen van maatregelen voor een betere afstemming van het aanbod op de vraag? Het is toch de bedoeling dat PO's met hun visproducten, zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin, tot een valorisatie van de producten bijdragen? Valt dit met de mededingingsregels te rijmen? Als duurzaamheid en mededinging conflicteren, wat prevaleert dan?

Wat kan en gaat de Commissie doen om gelijke behandeling in alle lidstaten te garanderen en op korte termijn duidelijkheid te scheppen over de te volgen regels voor de producentenorganisaties?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(17 maart 2003)

De Nederlandse mededingingsautoriteit (NMa) heeft op 14 januari 2003 boetes van in totaal 13,781 miljoen euro opgelegd aan acht groothandelaren in garnalen en vier Nederlandse, drie Duitse en één Deense producentenorganisatie voor de garnalenvisserij voor het overtreden van het Europese en Nederlandse kartelverbod. De NMa heeft ten eerste vastgesteld dat de producentenorganisaties en groothandelaren onderling afspraken hebben gemaakt over beperking van de vangsthoeveelheid van Noordzeegarnalen en over minimumprijzen, en ten tweede dat deze afspraken in de periode van januari 1998 tot februari 2000 ook werden uitgevoerd.

Wat de toepassing van het mededingingsrecht op Europese producentenorganisaties en de taken van dergelijke organisaties betreft, is de Commissie van mening dat de taakstelling van Europese producentenorganisaties in het kader van de mededinging voldoende duidelijk is gemaakt. De verhouding tussen de toepassing van de mededingingsregels en de gemeenschappelijke marktordeningen die ingevolge het gemeenschappelijke landbouw- en visserijbeleid zijn vastgesteld, wordt in Verordening nr. 26 van de Raad(1) en in de relevante rechtspraak uiteengezet. Producentenorganisaties vormen de ruggengraat van de gemeenschappelijke marktordening voor visserijproducten. Zij hebben tot taak marktregulerende maatregelen te treffen. Bij de uitoefening van deze taak moeten zij overeenkomstig de doelstellingen en procedures die in het kader van de gemeenschappelijke marktordening zijn vastgesteld, te werk gaan. Zo lang de producentenorganisaties zich hieraan houden, worden de mededingingsregels niet overtreden.

Ten aanzien van een mogelijk conflict tussen duurzaamheids- en mededingingsbeleid verwijst de Commissie naar de hervorming van de gemeenschappelijke marktordening voor visserij en aquacultuur ingevolge Verordening (EG) nr. 104/2000 van de Raad van 17 december 1999(2). Het voornaamste doel van deze verordening is ervoor te zorgen dat bij de productie en afzet van visserijproducten rekening wordt gehouden met de noodzaak van duurzame visserij. Zij dient derhalve maatregelen te bevatten die leiden tot een betere afstemming van het aanbod op de vraag. Producentenorganisaties kunnen hun productie plannen en deze op de vraag afstemmen door vangstprogramma's ten uitvoer te leggen; daarnaast kunnen zij prijsstabiliserende maatregelen nemen. Dit sluit aan bij het streven naar duurzaamheid van het gemeenschappelijk visserijbeleid, een streven dat verder is versterkt met de meest recente reeks besluiten inzake de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid die de Raad in december 2002 heeft goedgekeurd. Zoals hierboven reeds is opgemerkt is er geen sprake van een conflict tussen duurzaamheideisen en mededingingsregels zolang de producentenorganisaties de grenzen van de taken die hun ingevolge het gemeenschappelijk visserijbeleid zijn opgedragen, respecteren. Omgekeerd mogen duurzaamheidsoverwegingen niet als argument worden gebruikt om gedragingen zoals afspraken tussen producentenorganisaties en groothandelaren over minimumprijzen en vangstbeperkingen te rechtvaardigen, die niet tot de wettelijke taken van de producentenorganisaties behoren zoals deze in de desbetreffende wetsinstrumenten zijn vastgelegd, en die in strijd zijn met de Europese mededingingsregels.

Om deze reden verstrekte de Commissie in 2002 geen subsidie voor een trilaterale samenwerking tussen de producentenorganisaties van de drie lidstaten. Deze samenwerking is reeds het onderwerp geweest van een eerder project. De Commissie heeft in 1999 ingestemd met de toekenning van middelen voor samenwerking tussen de producentenorganisaties in het kader van het PESCA-programma. Ten tijde van de ondertekening van de verklaring door de ontvanger van een financiële bijdrage was nog slechts een voorschot uitbetaald. Daarna heeft de Commissie de aanvragers meegedeeld dat zij het project niet definitief kon goedkeuren totdat zij de zekerheid had verkregen dat de fondsen uitsluitend de doeleinden van het werkprogramma hadden gediend en niet waren gebruikt voor activiteiten die in strijd waren met de mededingingsregels.

Wat de kwestie van gelijke behandeling in alle lidstaten betreft juicht de Commissie toe dat de NMa inbreuken van het Europese mededingingsrecht heeft onderzocht en veroordeeld. Dit strookt volledig met het beleid van de Commissie inzake een gedecentraliseerde en gemoderniseerde toepassing van het Europese mededingingsrecht. Het is het geachte parlementslid waarschijnlijk bekend dat deze beginselen ten grondslag liggen aan de onlangs voltooide hervorming van de Europese kartelwetgeving(3). Wat de boetes betreft zij opgemerkt dat de NMa alle ondernemingen en producentenorganisaties die aan de beschreven gedragingen hebben deelgenomen heeft beboet, waarbij de hoogte van de boetes in verhouding staat tot hun bijdrage aan de effecten van de verboden afspraken of gedragingen op de Nederlandse markt. Gezien het besluit van de NMa, en rekening houdende met haar overige prioriteiten inzake rechtshandhaving, is de Commissie niet voornemens in deze zaak nog een procedure in te leiden. De Deense en Duitse mededingingsautoriteiten hebben eveneens de bevoegdheid om de artikelen 81 en 82 op hun grondgebied toe te passen. Elke nationale autoriteit bepaalt evenwel zelf haar prioriteiten op het gebied van rechtshandhaving.

(1) Verordening nr. 26 van de Raad van 4 april 1962 inzake de toepassing van bepaalde regels betreffende de mededinging op de voortbrenging van en de handel in landbouwproducten, PB 30 van 20.4.1962.

(2) PB L 17 van 21.1.2000.

(3) Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag, PB L 1 van 4.1.2003.