SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2183/98

van Sirkka-Liisa Anttila (ELDR) aan de Commissie

(7 juli 1998)

Betreft: Het waarborgen van de mogelijkheden voor de teelt van oliehoudende zaden in Finland na Agenda 2000

In Finland worden voor 95 % oliehoudende zaden verbouwd die in het voorjaar worden gezaaid. Het gaat hierbij om snelgroeiend lentekoolzaad. Pas in de jaren '70, toen er soorten op de markt kwamen die in de lente gezaaid konden worden en een goede oogst garandeerden, begon de teelt van oliehoudende zaden snel toe te nemen. De teelt van deze gewassen bereikte zijn hoogtepunt aan het eind van de jaren '80 en in het eerste EU-lidmaatschapsjaar van Finland, 1995, toen de totale oppervlakte van deze gewassen ruim 85.000 hectare bedroeg. De toetreding tot de Europese Unie betekende ook voor de Finse teelt van oliehoudende zaden de invoering van quota, overeenkomstig de Blair House-overeenkomst. Met inachtneming van de hogere GLB-steun kan het oppervlakte oliehoudende zaden in Finland maximaal 63.000 hectare beslaan.

De Blair House-overeenkomst betekende een vermindering van de mogelijkheden voor de productie van oliehoudende zaden in Finland en hield een sterke daling in van de winstgevendheid van de teelt van alternatieve gewassen. Bij de toetreding tot de EU kreeg Finland toestemming om tijdens een overgangsperiode een aanvullende vergoeding uit te betalen voor het verbouwen van granen voor de productie van brood en voor gerst, indien deze gewassen werden verbouwd in plaats van koolzaad. In de akkerbouwgebieden in Zuid-Finland (A-steungebied) is de belangstelling voor de teelt van koolzaad om bovengenoemde redenen verdwenen en wordt dit gewas in dit voorheen belangrijkste productiegebied nauwelijks meer geteeld. In de gebieden die onder de LFA-steun vallen is de productie toegenomen, maar de totale productie is tijdens het EU-lidmaatschap sterk gedaald tot onder het voor Finland geldende quotum, namelijk tot 60.200 hectare in 1997. De vermindering van de teelt van koolzaad leidt ertoe dat de twee fabrieken in Finland voor de verwerking van oliehoudende zaden voor hun grondstoffen steeds meer afhankelijk zijn van invoer, hetgeen op zijn beurt de winstgevendheid van de verwerking van dit gewas verlaagt. De productie wordt in Finland bovendien nog bemoeilijkt door onder meer de hoge productiekosten en de noodzaak tot het drogen van de gewassen na het dorsen.

De doorvoering van de vernieuwingen in het kader van Agenda 2000 zou in Finland de nekslag zijn voor de teelt van oliehoudende zaden. Indien het afschaffen van de Blair House-quota het einde zou betekenen van de hogere GLB-steun, zou dit een te hoge prijs zijn voor Finland.

Welke maatregelen gaat de Commissie nemen om te waarborgen dat de teelt van oliehoudende zaden in Finland mogelijk blijft, ook na doorvoering van de vernieuwingen in het kader van Agenda 2000?

Antwoord van de heer Fischler namens de Commissie

(5 augustus 1998)

De Blair House-overeenkomst legt beperkingen op aan het areaal oliehoudende zaden in de Gemeenschap. Voortzetting van het huidige beleid inzake akkerbouwgewassen zou geen garantie zijn voor een stabiele productie van oliehoudende zaden. Zoals de Commissie in haar studie over de vooruitzichten op lange termijn heeft aangetoond, zouden in dat geval de interventievoorraden granen onaanvaardbaar hoge niveaus bereiken en zou een dergelijke situatie alleen kunnen worden voorkomen door het braakleggingspercentage steeds verder te verhogen. Nu is in de Blair House-overeenkomst ook bepaald dat, als het braakleggingspercentage hoger is dan 10 %, er voor elk procentpunt boven die 10 % een overeenkomstige verlaging moet worden toegepast op het gegarandeerde maximumareaal voor oliehoudende zaden.

Bij de huidige regeling voor akkerbouwgewassen kan als gevolg van de Blair House-beperkingen niet het volledige productiepotentieel voor oliehoudende zaden worden benut. Bij een beoordeling van de voorstellen moet dan ook rekening worden gehouden met het potentiële areaal, dat gezien de huidige hoge wereldmarktprijzen voor plantaardige oliën veel groter is dan het uit de Blair House-overeenkomst voortvloeiende gegarandeerde maximumareaal van 4.933.800 ha. Dit laatste wordt bevestigd door het feit dat het gegarandeerde maximumareaal wordt overschreden ondanks de verlaging van de compensatiebedragen in het verleden, door de hoge graanprijzen en door de verschillende nationale maatregelen die zijn genomen om de Blair House-beperkingen in acht te kunnen nemen (Duitsland, Spanje en Frankrijk).

Bovendien moet bij een vergelijking tussen de situatie vóór en die na de uitvoering van Agenda 2000(1) worden uitgegaan van de werkelijke compensatiebedragen die aan de producenten worden betaald. Sinds de hervorming van 1992 is op het voorlopige compensatiebedrag altijd een verlaging toegepast die op Europees niveau uiteenliep van 4 % tot 14,45 %.

Ook mag niet worden vergeten dat oliehoudende zaden deel uitmaken van een goede vruchtwisseling die in de volgende jaren hogere graanopbrengsten garandeert, en dat de teelt van oliehoudende zaden het de landbouwers mogelijk maakt hun werkzaamheden beter te organiseren en te spreiden.

Daarom is de Commissie het er niet mee eens dat de voorstellen van Agenda 2000 in het algemeen zullen leiden tot een aanzienlijke daling van de productie van oliehoudende zaden. De Commissie beseft echter dat er in sommige specifieke plaatselijke situaties problemen kunnen ontstaan. Dergelijke problemen zullen per geval worden onderzocht om een specifieke oplossing te vinden afhankelijk van de aard van het probleem.

(1) COM(97) 2000 def.