SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2007/01

van Cristiana Muscardini (UEN) aan de Commissie

(6 juli 2001)

Betreft: Teruggave van bezittingen aan vluchtelingen uit Istrië en Dalmatië

Een paar dagen geleden hebben duizenden vluchtelingen uit Istrië en Dalmatië in New York gedemonstreerd bij de consulaten van Kroatië en Slovenië. Zij eisen teruggave of in elk geval een billijke schadeloosstelling voor bezittingen die zij hebben moeten achterlaten bij de verdragen waarbij Italië delen van Venezia Giulia, Istrië en Dalmatië aan de toenmalige Republiek Joegoslavië afstond.

Het is een belangrijk vraagstuk waar men rekening mee moet houden bij de uitbreiding van de EU. Althans voor wat Kroatië betreft komt er nog bij dat er geen erkenning is van taalkundige minderheden (de Italiaanse is de grootste). De Italiaanse vluchtelingen hebben door hun land te verlaten niet alleen voor een nationaliteit gekozen, maar ook voor de vrijheid: voor diezelfde vrijheid hebben Kroatië en Slovenië in de recente Europese geschiedenis gestreden.

1. Is de Commissie met dit vraagstuk bekend?

2. Acht zij het niet wenselijk dat dit probleem wordt opgelost met het oog op een zozeer gewenste historische pacificatie en een wederzijdse erkenning van menselijk leed in verschillende tijden?

3. Meent de Commissie niet dat al die landen die willen toetreden tot de EU, doordrongen moeten zijn van de waarden en principes die sedert de oprichting de lidstaten hebben geleid, mensenrechten en andere fundamentele rechten, zoals het recht op eigendom, dat ten onrechte is geschonden door onteigenings- en nationaliseringsacties die in het verleden door dictatoriale regimes zijn doorgevoerd?

4. Meent de Commissie niet dat de Unie zich, nadat zij zolang het stilzwijgen heeft bewaard, zou kunnen bezinnen op maatregelen ten gunste van die bevolkingsgroepen die wegens het totalitarisme en het afstaan van grondgebied bij internationale verdragen hun land hebben moeten verlaten?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(10 september 2001)

1. Het is de Commissie bekend dat Wereldoorlog II ingrijpende gevolgen heeft gehad voor de levens van de onderdanen van Italië en de landen van voormalig Joegoslavië.

2. De respectieve staten hebben getracht een oplossing te vinden in de vorm van bilaterale overeenkomsten en andere vormen van samenwerking. Dankzij deze overeenkomsten zijn er momenteel veelvuldige en positieve bilaterale contacten tussen de betrokken landen. De nauwere samenwerking van Slovenië en Kroatië met de Unie, concreet uitgedrukt in de Europa-Overeenkomst tussen de Gemeenschap en Slovenië en in de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst tussen de Gemeenschap en Kroatië die op 14 mei 2001 geparafeerd werd, heeft bijgedragen tot de creatie van een aanvullend kader voor de versterking van de samenwerking, ook op het niveau van de regio's, en voor een constructieve en eerlijke benadering van de geschiedenis van Europa.

3. In haar jaarlijkse periodieke verslagen over de vorderingen van de kandidaat-lidstaten op weg naar toetreding herinnert de Commissie eraan dat ze moeten voldoen aan de criteria voor toetreding die in 1993 werden vastgelegd door de Europese Raad van Kopenhagen en in het bijzonder aan de politieke criteria die vereisen dat zij stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten, en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen tot stand brengen. Deze periodieke verslagen werden naar het Parlement gezonden en openbaar gemaakt. De volgende verslagen zullen in november 2001 worden ingediend.

4. Inzake Slovenië voorziet bijlage XIII van de Europa-Overeenkomst in het recht, op wederzijdse basis, van de EU-burgers die gedurende een aaneengesloten periode van drie jaar op het huidige grondgebied van de Republiek Slovenië hun verblijfplaats hebben gehad eigendommen aan te kopen. De Commissie ziet nauwlettend toe op de tenuitvoerlegging van bijlage XIII. De bepalingen van deze bijlage vullen de Sloveense nationale wetgeving aan inzake de teruggave van eigendommen die door de autoriteiten van de voormalige Socialistische Federale Republiek Joegoslavië waren genationaliseerd. Inzake Kroatië is de eerbiediging van de mensenrechten en de bescherming van minderheden altijd al een essentieel element geweest in de bilaterale contacten van de Unie met het land, dat systematisch werd gevolgd door de Commissie in haar jaarlijkse conditionaliteitsverslagen. Dit principe, onlangs ook formeel vastgelegd in de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst, betekent een belangrijke stap in het toenaderingsproces van Kroatië tot Europa. In dezelfde overeenkomst werd een bepaling opgenomen die aan EU-onderdanen het recht verleent na een overgangsperiode van vier jaar onroerend goed in Kroatië te verwerven op een niet-discriminerende basis (in vergelijking met Kroatische onderdanen), met als enige uitzonderingen landbouwgrond en gebieden die onder de milieubeschermingswet vallen.