SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3031/00

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(26 september 2000)

Betreft: Capaciteitstekort in Nederlandse ziekenhuizen en de weigering van ziektekostenverzekeraars om ziekenhuisopname in andere lidstaten te bekostigen

1. De Commissie heeft recent in de openbaarheid gebracht dat Nederland laag scoort wat betreft het aantal hart- en levertransplantaties, en eveneens in het aantal chirurgen, gynaecologen en cardiologen. Is het de Commissie tevens bekend dat als gevolg van deze tekorten, welke mede zijn veroorzaakt door eerdere bezuinigingen op de gezondheidszorg en een sterke vermindering van het aantal ziekenhuisbedden, de wachtlijsten voor verschillende medische behandelingen in de Nederlandse ziekenhuizen (dotteren, openhartoperaties, longziekten, algemene chirurgie, neurologie en mondheelkunde) zo sterk zijn gegroeid dat veel patiënten op zoek gaan naar een medische behandeling in andere staten?

2. Is de Commissie het met mij eens dat iedere lidstaat van de Europese Unie, en in beginsel ook iedere regio daarbinnen, zelf moet kunnen voorzien in een toereikende opvang van de behoefte aan ziekenhuiszorg voor zijn inwoners in plaats van deze zorg af te wentelen op de buurlanden, en dat men tekortschiet als door een tekort aan capaciteit het aantal inwoners dat een buitenlandse ziekenhuisbehandeling nodig heeft langdurig groter is dan de gelijktijdige opvangcapaciteit voor patiënten uit het buitenland?

3. Is het de Commissie tevens bekend dat de Nederlandse ziektekostenverzekeraars een als gevolg van het capaciteitstekort wenselijke ziekenhuisbehandeling buiten de Nederlandse grenzen niet of slechts in een enkel onvoorspelbaar uitzonderingsgeval vergoeden, en dat zij daarbij niet als argument aanvaarden dat deze behandeling elders beter of belangrijk eerder kan plaatsvinden, zodat alleen diegenen die dit zelf kunnen betalen en diegenen die een dure aanvullende verzekering voor onderzoek en behandeling in het buitenland hebben gesloten in aanmerking komen voor een dergelijke behandeling?

4. Hebben ziektekostenverzekeraars in lidstaten van de EU de vrijheid om de bekostiging van behandelingen buiten de lidstaat van inwoning te weigeren, ook indien door capaciteitstekort in het land van inwoning noodzakelijke behandelingen alleen tijdig kunnen plaatsvinden in andere lidstaten?

5. Indien vraag 4 bevestigend wordt beantwoord, wat denkt de Commissie dan te ondernemen om de positie van patiënten te versterken met betrekking tot bekostiging van noodzakelijke ziekenhuisbehandeling in een andere lidstaat van de Europese Unie?

Antwoord van mevr. Diamantopoulou namens de Commissie

(15 november 2000)

Het is de Commissie bekend dat er voor bepaalde behandelingen wachtlijsten bestaan, maar over exacte cijfers beschikt zij niet. De Commissie heeft begrepen dat er in Nederland onlangs middelen zijn vrijgemaakt om de wachttijden te verlagen, en dat er overeenstemming is bereikt over een langetermijnstrategie om deze wachtlijsten aan te pakken.

Het recht op vergoeding van geneeskundige behandelingen in een andere lidstaat wordt op communautair niveau geregeld in artikel 22, lid 1, onder c), van Verordening (EEG) nr. 1408/71(1), die de nationale stelsels van sociale zekerheid coördineert. Dit artikel is van toepassing op de situatie die zich voordoet wanneer iemand die in een lidstaat verzekerd is, zich naar een andere lidstaat begeeft om daar een behandeling te ondergaan, en het verlangt dat de betrokkene van het ziekenfonds waarbij hij aangesloten is, voorafgaande toestemming verkrijgt om voor vergoeding van de kosten van de medische verstrekking in aanmerking te komen.

Artikel 22, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 1408/71 bepaalt in dat geval dat deze toestemming niet geweigerd mag worden wanneer de desbetreffende behandeling behoort tot de prestaties waarin de wettelijke regeling van de lidstaat op het grondgebied waarvan de betrokkene woont voorziet, en bedoelde behandeling hem, gelet op zijn gezondheidstoestand van dat moment en het te verwachten ziekteverloop, niet kan worden gegeven binnen de termijn die gewoonlijk nodig is voor de desbetreffende behandeling in de lidstaat waar hij woont.

Bedoeld systeem laat de lidstaten bijgevolg veel vrijheid bij het al dan niet verlenen van toestemming om zich in het buitenland te laten behandelen, aangezien de behandeling uiteindelijk voor rekening komt van de lidstaat van aansluiting.

Over de mogelijkheid om een zonder toestemming in een andere lidstaat verstrekte behandeling vergoed te krijgen, heeft het Hof van Justitie op 28 april 1998 uitspraak gedaan in de twee gevoegde zaken C-158/96 (Kohll tegen Union des Caisses de Maladie) en C-120/95 (Decker tegen Caisse de Maladie des employés privés). In deze arresten was het Hof van oordeel dat de voorwaarde van voorafgaande toestemming voor de vergoeding van een bril en een tandheelkundige behandeling niet in overeenstemming is met de beginselen die het vrije verkeer van goederen en het vrij verrichten van diensten garanderen, wanneer deze toestemming niet voor interne situaties vereist is(2).

Het Hof van Justitie heeft zich nog niet uitgesproken over het recht op vergoeding van een ziekenhuisbehandeling en moet zijn jurisprudentie verder verduidelijken naar aanleiding van drie andere, nog aanhangige, prejudiciële vragen(3).

De Commissie wenst de geachte afgevaardigde er ook op te wijzen dat enkele door de Commissie gesubsidieerde samenwerkingsprojecten op het gebied van de gezondheidszorg, aan sommige waarvan ook Nederland deelneemt, de grensoverschrijdende gezondheidszorg actief bevorderen in grensregio's waar de zorg uit het oogpunt van afstand en reistijd voor de patiënten gemakkelijker door instellingen in het buitenland kan worden verstrekt. Tot dusverre ziet het er echter naar uit dat zelfs in deze grensregio's van deze mogelijkheid nauwelijks gebruik is gemaakt (aanzienlijk minder dan 1 % van de totale uitgaven voor gezondheidszorg).

(1) Laatste geconsolideerde versie: Verordening (EG) nr. 118/97 van de Raad van 2 december 1996 tot wijziging en bijwerking van Verordening (EEG) nr. 1408/71 betreffende de toepassing van de socialezekerheidsregelingen op werknemers en zelfstandigen, alsmede op hun gezinsleden, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, en van Verordening (EEG) nr. 574/72 tot vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EEG) nr. 1408/71 PB L 28 van 30.10.1997.

(2) Jurispr. 1998 blz. I-1831 en I-1931.

(3) Zaken C-368/98 (Vanbraekel e.am egen Alliance nationale des mutualités chrétiennes; C-157/99 (Smits/Peerbooms) en C-385/98 (Muller/Van Riet).