NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 88/48

(2004/C 88 E/0051)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1858/03

van Proinsias De Rossa (PSE) aan de Commissie

(3 juni 2003)

Betreft: EU-steun voor revalidatie van gemartelden

De toenemende nadruk die de EU vanaf 2002 legt op de voorkoming van marteling in de gehele wereld heeft, hoezeer deze acties ook zijn toe te juichen, geleid tot een feitelijke vermindering van 45 % van de EU-steun aan de revalidatie van personen die martelingen hebben overleefd. Het in Dublin gevestigde Centre for the Care of Survivors of Torture (CCST) wijst erop dat 30 revalidatiecentra in Midden- en Oost-Europa, Afrika en Latijns-Amerika thans geen EU-steun ontvangen en met sluiting worden bedreigd.

Is de Commissie bereid ervoor te zorgen dat er een nieuwe toewijzing van fondsen van de begroting voor 2003 geschiedt zodat deze centra open kunnen blijven en zal zij ervoor zorgen dat de fondsen voor de revalidatie van slachtoffers van martelingen in de begroting voor 2004 qua omvang op zijn minst opnieuw op het niveau van 2002 worden teruggebracht (uiteraard niet ten koste van de nieuwe maatregelen ter voorkoming van marteling)?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(10 juli 2003)

De Commissie heeft besloten tot een meer strategische aanpak van de financiering in het kader van het Europees Initiatief voor democratie en mensenrechten (EIDHR); in de Mededeling van de Commissie over mensenrechten en democratisering van mei 2001 (1) werden daartoe vier thema's als prioriteit aangemerkt voor toekomstige steun in het kader van het EIDHR, waaronder de bestrijding van marteling. Conform de noodzaak de beperkte middelen gerichter aan te wenden werd in de mededeling verder benadrukt dat de Unie moet proberen zich zo veel mogelijk te richten op het voorkomen van marteling in plaats van op het ondersteunen van revalidatiecentra. In het ter zake doende programmeringsdocument voor het Europees initiatief voor democratie en mensenrechten (EIDHR) voor de periode 2002-2004 is bepaald dat bij de aanwending van de begrotingsmiddelen op de lange termijn voorrang zal worden gegeven aan de preventie van marteling.

De verminderde beschikbaarheid van begrotingsmiddelen voor revalidatiecentra is vergezeld gegaan van maatregelen om deze centra geleidelijk minder afhankelijk te maken van financiering van de Gemeenschap door hen te stimuleren fondsen uit andere bronnen aan te trekken. In de oproep tot het indienen van voorstellen van 2001 werd bijvoorbeeld het maximumpercentage dat voor steun aan revalidatieprojecten kon worden uitgekeerd, verminderd tot 60 % voor centra in de Unie en tot 80 % voor projecten buiten de Unie. In de oproep van 2002 werden deze percentages verder verlaagd tot respectievelijk 50 % en 75 %. Een andere factor van belang is het gewicht dat bij de beoordeling wordt toegekend aan duurzaamheids-aspecten. In 2001 en 2002 kwam „institutionele versterking”, waaronder de ontwikkeling van het vermogen om financiële middelen aan te trekken, voorts uitdrukkelijk in aanmerking voor financiering.

De oproep tot het indienen van voorstellen van 2002 was ontworpen om dit proces voort te zetten. Het voor deze ronde beschikbare bedrag van 25 miljoen euro was bestemd voor de financiering van projecten ter preventie van marteling en voor revalidatiecentra, waarbij het de bedoeling was de middelen in een verhouding van 1/3 en 2/3 tussen deze twee actieterreinen te verdelen. Alle ingediende projecten zijn beoordeeld door twee deskundigen; een deskundige met ervaring in projectbeheer en een deskundige met een psychiatrische/psychologische achtergrond. De projecten werden gerangschikt in volgorde van de behaalde score en geselecteerd met het oog op een evenwichtige geografische spreiding van de voorgestelde activiteiten.

De kwaliteit van projecten die werden ingediend door de revalidatiecentra in de Europese Unie (begrotingslijn B5-813) was dusdanig dat het nagestreefde evenwicht kon worden gehandhaafd. De projecten die werden ingediend door centra buiten de Unie scoorden evenwel slechter (en bleven soms onder de minimale drempel), waardoor het niet mogelijk was voldoende revalidatieprojecten te selecteren om tot een verdeling 2/3-1/3 te komen. Circa 4,5 miljoen euro werd toegekend aan centra buiten de Unie (voor de periode 2002-2003), waarvan 8 miljoen euro voor projecten ter preventie van marteling. Ongeveer 4 miljoen euro werd toegekend aan revalidatiecentra in de Unie en 2 miljoen euro aan projecten met aspecten inzake de ondersteuning van slachteroffers van marteling.

De mogelijke sluiting van centra wegens het niet verkrijgen van steun van de Gemeenschap moet worden bezien in het licht van de beleidskeuze om bij de aanwending van de middelen voorrang te geven aan preventie boven revalidatie en de hiervoor beschreven flankerende maatregelen bij deze beleidswijziging. Steun aan centra kan alleen worden verleend volgens concurrerende regels die zijn ontworpen om ervoor te zorgen dat de belastingbetaler in de Unie waarde voor zijn geld krijgt doordat alleen de beste voorstellen worden gefinancierd en aan minimale kwaliteitseisen is voldaan.

Het is niet mogelijk alsnog begrotingsmiddelen van de begroting 2003 toe te wijzen aan revalidatiecentra. Dit zou leiden tot de vermindering van begrotingsmiddelen voor andere belangrijke prioriteiten op het gebied van de mensenrechten in het kader van het EIDHR, zou strijdig zijn met de programmering van het EIDHR en niet stroken met de regels van de herziene Financiële verordening (2). Wel is in 2003 een verdere oproep tot het indienen van voorstellen voor centra in de Unie voorzien, waarvoor 5,5 miljoen euro is uitgetrokken. De Commissie bestudeert momenteel de wijze waarop deze aangelegenheid in het kader van de begroting 2004 moet worden aangepakt.

(1) COM(2001)252 def.

(2) Verordening (EC, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen, PB L 248 van 16.9.2002.