SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3319/98

van Paul Rübig (PPE) aan de Commissie

(10 november 1998)

Betreft: Verticale afspraken en gebiedscriterium Europees Hof van Justitie

In de follow-up van het Groenboek van de Commissie over verticale afspraken, COM(98) 0544, stelt de Commissie in plaats van sectorale vrijstellingen een algemene groepsvrijstelling met een of meerdere drempelwaarden van maximaal 40 % gerelateerd aan het marktaandeel voor. Ondernemingen die deze waarden overschrijden, zouden niet onder de groepsvrijstelling vallen.

Overeenkomstig de jurisdictie van het Europees Hof van Justitie geldt op het gebied van bier de nationale horecamarkt als referentiepunt voor dergelijke drempelwaarden. Maar dit leidt tot vreemde situaties, in het bijzonder voor kleinere lidstaten: een Oostenrijkse bierbrouwer met een jaarlijkse omzet van 1,3 miljoen hectoliter zou over een marktaandeel van meer dan 40 % beschikken. Bierbrouwers met dezelfde jaarlijkse omzet op grote nationale markten zouden echter zelfs onder de "de minimis"-regel vallen en dus niet aan beperkingen onderhevig zijn.

Geldt de vermelde jurisdictie van het Europees Hof van Justitie in het licht van de voltooiing van de interne markt per 1 januari 1993 ook voor deze nieuwe Commissievoorstellen?

Is de Commissie niet van mening dat het stelsel van algemene groepsvrijstellingen tot een gebrek aan evenwicht leidt bij de behandeling van ondernemingen, al naar gelang van de vraag of zij op grote of op kleine nationale markten opereren?

Zouden er niet ook bijkomende criteria in aanmerking moeten worden genomen die rekening houden met de positie van de onderneming op de interne markt van de EU?

Antwoord van de heer Van Miert namens de Commissie

(7 december 1998)

Het toekomstig beleid dat is uiteengezet in de mededeling betreffende de toepassing van de communautaire mededingingsregels op verticale afspraken(1) houdt een verschuiving in naar een meer economische benadering. Dit is noodzakelijk wegens een aantal structurele zwakheden in de huidige groepsvrijstellingsverordeningen, met inbegrip van die welke bepaalde bierleveringscontracten bestrijken.

Volgens de economische theorie en de ervaring van de Commissie kunnen verticale afspraken slechts een gunstig effect hebben wanneer de betrokken ondernemingen geen marktmacht hebben. Indien ondernemingen daarentegen wel over marktmacht beschikken, kunnen verticale afspraken zowel worden gebruikt voor positieve en concurrentiebevorderende doeleinden als voor concurrentiebeperkende doeleinden, zoals bij voorbeeld het afsluiten van de markt.

Volgens de economische benadering moet de toepasbaarheid van de groepsvrijstelling derhalve worden beperkt tot de ondernemingen die marktmacht bezitten. Het is waar dat er geen enige en eenvoudige indicator voor marktmacht is. Het enige bruikbare criterium dat wereldwijd in het mededingingsbeleid algemeen wordt gebruikt, is het marktaandeel op de relevante markt of de op basis van marktaandelen berekende indexen. Hoewel erkend wordt dat marktaandeel niet hetzelfde is als marktmacht, kan het eerste gebruikt worden om een veilige zone af te bakenen, d.w.z. dat wordt aangenomen dat er geen aanzienlijke marktmacht bestaat. Met het voorgestelde nieuwe beleid wordt voor het merendeel van de verticale afspraken een dergelijke veilige zone gecreëerd.

Het zich baseren op de relevante markt betekent niet dat ondernemingen in kleinere markten worden gediscrimineerd. Integendeel, ondernemingen met vergelijkbare marktaandelen worden daardoor op dezelfde wijze behandeld, ongeacht of zij op dezelfde of op verschillende markten werkzaam zijn. Anders zouden consumenten op kleinere markten minder goed beschermd worden dan op grotere markten. Dit zou daadwerkelijk een ongerechtvaardigde discriminatie betekenen. Het mededingingsbeleid dient in de eerste plaats om de concurrentie en aldus de belangen van de consument te beschermen.

De relevante markt kan slechts worden gedefinieerd door de relevante factoren op die markt op een gegeven tijdstip in aanmerking te nemen (bij voorbeeld vervangingsproducten, bevoorradingsmogelijkheden van kopers, substitueerbaarheid aan de aanbodzijde). De relevante markt kan in de loop van de tijd veranderen. Een nationale markt kan een Europese markt of wereldmarkt worden onder invloed van nieuwe distributievormen of de verlaging van douaneheffingen. Bij de beoordeling van concurrentiezaken neemt de Commissie al deze factoren in beschouwing, met inbegrip van die welke verband houden met de voortgang van de interne markt. Het is derhalve niet mogelijk markten strikt af te bakenen en hen in een algemene groepsvrijstellingsverordening onder te brengen.

(1) COM(98) 544.