SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1733/00

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(31 mei 2000)

Betreft: Openbaarheid van het bestaan van bedrijven voor productie en opslag van vuurwerk en opname van deze bedrijven op de risicolijst bij richtlijn 96/82/EG (Seveso II)

Zoals bekend heeft op zaterdag 13 mei in de wijk Mekkelholt in de Nederlandse stad Enschede een ernstige ramp plaatsgevonden door het ontploffen van het vuurwerk-opslagbedrijf SE Fireworks, waardoor een groot aantal doden en gewonden is te betreuren.

We stellen hierover de volgende drie vragen.

1. Onmiddellijk na het plaatsvinden van de ramp is een discussie begonnen over de onveiligheid die dit soort bedrijven veroorzaakt voor hun omgeving. Het is de tweede keer binnen tien jaar dat er zich in Nederland een dergelijke ernstige ramp met een vuurwerkbedrijf voordoet; in 1991 ontplofte een fabriek in de gemeente Culemborg.

In Nederland bestaan volgens het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM) 19 grote vuurwerkbedrijven met een omvang van 100 tot 1500 ton (het bedrijf SE Fireworks had een omvang van 100 ton vuurwerk). Deze bedrijven staan niet op de lijst van bedrijven die een ernstig risico voor de omgeving vormen en die moeten voldoen aan de voorwaarden van de richtlijn 96/82/EG (Seveso II). Door de Seveso-richtlijn worden aan bedrijven bepaalde verplichtingen opgelegd om zware risico's en ongevallen voor bedrijf en omgeving te voorkómen.

Kan de Commissie bevestigen dat vuurwerkbedrijven niet op de lijst van risicobedrijven voorkomen?

2. Zo ja, is de Commissie met mij van mening dat gezien de ernst van de rampen die zich met vuurwerkbedrijven kunnen voordoen deze bedrijven alsnog onder de Europese Seveso II-richtlijn dienen te vallen? Is de Commissie bereid daartoe de benodigde stappen te ondernemen?

3. Is de Commissie met mij van mening dat overal binnen de lidstaten van de EU ten behoeve van omwonenden, gemeentebestuurders, media en rampenbestrijders een maximale openbaarheid dient te bestaan met betrekking tot het bestaan van risicobedrijven en de ten behoeve van deze bedrijven voor de overheid afgegeven vergunningen, omdat deze openbaarheid kan bijdragen tot een zorgvuldiger besluitvorming over de inpassing van zulke bedrijven en tot meer snelheid bij het bestrijden van branden en het evacueren van omwonenden?

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(20 juli 2000)

1. Terwijl de oorspronkelijke Seveso-richtlijn (Richtlijn 82/501/EEG van de Raad van 24 juni 1982 inzake de risico's van zware ongevallen bij bepaalde industriële activiteiten(1)) een lijst van mogelijk gevaarlijke industriële activiteiten bevatte, waarin fabricage en opslag van vuurwerk niet waren opgenomen, werd in de Seveso II-richtlijn (Richtlijn 96/82/EG van de Raad van 9 december 1996 betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken(2)) voor een andere aanpak gekozen om het toepassingsgebied af te bakenen. De Seveso II-richtlijn heeft sinds 3 februari 1999 de oorspronkelijke Seveso-richtlijn volledig vervangen.

De Seveso II-richtlijn heeft uitsluitend betrekking op de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen in inrichtingen. Bovendien is in de lijst van gevaarlijke stoffen van bijlage I het aantal stoffen teruggebracht van 180 tot 50 om zo een meer uitgebreide en systematische lijst met algemene categorieën zoals toxisch, ontplofbaar of ontvlambaar te verkrijgen. Deze veranderingen hebben het toepassingsgebied van de richtlijn verruimd en vereenvoudigd. Voor het eerst is de richtlijn binnen bepaalde grenzen van toepassing op de fabricage en opslag van pyrotechnische stoffen.

Volgens door de Nederlandse autoriteiten verstrekte informatie valt de inrichting S. Fireworks in Enschede echter niet onder de Seveso II-richtlijn, omdat de door de richtlijn bepaalde grenswaarden niet werden bereikt. De Seveso II-richtlijn onderscheidt net zoals zijn voorganger 2 niveaus, hetgeen betekent dat er twee verschillende drempelwaarden bestaan voor elke stof en voor elke categorie stoffen die is vermeld in bijlage I van de richtlijn. Verondersteld wordt dat het risico van zware ongevallen groter wordt naarmate de in de inrichting aanwezige hoeveelheden stoffen groter zijn. De drempelwaarden voor pyrotechnische stoffen bedragen 50 ton (eerste drempel) en 200 ton (tweede drempel).

2. Na een volledig onderzoek van het ongeval zal de Commissie de drempelwaarden voor pyrotechnische stoffen opnieuw bezien en indien nodig voorstellen tot wijziging van de Seveso-II-richtlijn doen. Dit proces zal worden uitgevoerd in nauwe samenwerking met de lidstaten, het Parlement en andere belanghebbende partijen.

3. De Commissie is het er inderdaad mee eens dat in de ganse Gemeenschap het besluitvormingsproces betreffende de vestiging van gevaarlijke industriële inrichtingen zo transparant mogelijk dient te zijn.

Daarom bevat de Seveso II-richtlijn een nieuwe bepaling die luidt dat in het beleid inzake ruimtelijke ordening van de lidstaten rekening dient te worden gehouden met de gevolgen van zware ongevallen. De lidstaten zijn verplicht het doel van de richtlijn na te streven, namelijk de preventie van zware ongevallen en de beperking van de gevolgen daarvan voor mens en milieu via toezicht op de vestiging van nieuwe inrichtingen, wijzigingen van bestaande inrichtingen en nieuwe ontwikkelingen rond bestaande inrichtingen zoals verbindingswegen, openbare locaties en woongebieden. Op langere termijn moet het beleid inzake ruimtelijke ordening garanderen dat tussen gevaarlijke inrichtingen en woongebieden een veilige afstand wordt bewaard. De lidstaten dragen er zorg voor dat alle bevoegde autoriteiten en alle diensten voor ruimtelijke ordening passende adviesprocedures invoeren. De invoering van deze bepaling kan worden beschouwd als een belangrijke stap met het oog op de beperking van de gevolgen van grote industriële ongevallen.

Bovendien is de visualisering van het risico door middel van landkaarten belangrijk. In het kader van industrieel risicobeheer kunnen kaarten een visueel en direct beeld geven van hypothetische zware ongevallen en de gevolgen daarvan voor de onmiddellijke omgeving. Daarom ontwikkelt het Bureau voor risico's van grote ongevallen, dat werd opgericht binnen het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Commissie, het Seveso Plants Information Retrieval System (SPIRS). De doelstelling van

SPIRS is het maken van kaarten met daarop alle installaties in de Gemeenschap die vallen onder de Seveso-richtlijn en het ondersteunen van de met risicobeheer samenhangende besluitvorming door de lidstaten via een flexibel instrument dat de installaties rangschikt volgens het potentiële risico.

(1) PB L 230 van 5.8.1982, blz. 1.

(2) PB L 10 van 14.1.1997, blz. 13.