SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1248/03

van Brice Hortefeux (PPE-DE) aan de Commissie

(2 april 2003)

Betreft: Braindrain

Uit een recent verslag van de Commissie blijkt dat ongeveer 75 % van de Europese burgers die hun postdoctorale studies in de Verenigde Staten volgen, daar ook denken te blijven na hun studie in plaats van terug te keren naar Europa om er te werken. De Europese Unie telt iets meer afgestudeerden met een postdoctoraal diploma dan de Verenigde Staten, maar er worden duidelijk minder onderzoekers tewerkgesteld (5,4 op 1 000 actieven in de EU, tegenover 8,7 op 1 000 in de VS), aangezien die momenteel interessantere mogelijkheden krijgen in de Verenigde Staten.

De Unie spendeert bovendien globaal gezien veel minder aan onderzoek en ontwikkeling (1,9 % van het BBP, tegenover 2,8 % in de VS) en er is vooral een duidelijk tekort aan investeringen van de particuliere sector. Er is ook een achterstand merkbaar op het vlak van biotechnologische innovatie: de ondernemingen in de EU presteren zwak op het vlak van patentering en commercialisering.

In de strategie van Lissabon wordt bepaald dat de Europese Unie tegen 2010 de meest concurrerende, dynamische kenniseconomie ter wereld moet worden, maar alles wijst erop dat die doelstelling onder de huidige omstandigheden moeilijk zal kunnen worden bereikt. Is de Commissie daarom van plan om een nieuw actieplan voor te stellen, om zo deze ongunstige ontwikkelingen te keren?

Antwoord van de heer Busquin namens de Commissie

(15 mei 2003)

De braindrain uit Europa en het te lage niveau van investeringen in onderzoek en ontwikkeling (O & O) en in innovatie vormen twee zeer ernstige problemen binnen Europa. In het derde Europese verslag over de wetenschaps- en technologie-indicatoren (2003), dat de Commissie onlangs heeft gepubliceerd en waarnaar het geachte parlementslid verwijst, wordt dit duidelijk aangetoond.

De Commissie is zich bewust van deze symptomatische situatie van een Europa dat door onderzoekers en investeerders onvoldoende aantrekkelijk wordt bevonden ten opzichte van de Verenigde Staten. Het is duidelijk dat de hersenvlucht uit Europa en het gebrek aan investeringen in O & O en innovatie in Europa uitdagingen zijn waarop absoluut een antwoord moet worden gegeven als wij de ambitieuze doelstellingen van de strategie van Lissabon van maart 2000 willen behalen.

Met de steun van het Parlement en de Raad heeft de Commissie een reeks initiatieven genomen om die uitdagingen aan te gaan. Op de Europese Raad van Barcelona, in maart 2002, hebben de staatshoofden en regeringsleiders de doelstelling vastgelegd om de investeringen in onderzoek en innovatie in Europa aanzienlijk op te trekken opdat de Unie in 2010 bijna 3 % van zijn bruto binnenlands product (BBP) aan onderzoek zou besteden. Het grootste deel van deze verhoging moet komen van de particuliere sector, maar dat vergt toch een belangrijke inspanning van de overheid, die immers ervoor moet zorgen dat de Europese onderzoeksruimte aanmerkelijk aantrekkelijker wordt op internationaal niveau.

Na de top van Barcelona heeft de Commissie een mededeling gepubliceerd(1) om de aanzet te geven tot een debat over de middelen die moeten worden aangewend om die doelstelling te bereiken. Op basis van de talrijke positieve en convergerende reacties die zij heeft gekregen, heeft de Commissie vervolgens een actieplan opgesteld dat zij op 30 april 2003(2) heeft aangenomen en aan de communautaire instellingen heeft toegezonden en dat zij momenteel verspreidt onder alle belanghebbende partijen.

In dit actieplan, Investeren in onderzoek: een actieplan voor Europa, wordt een samenhangend geheel van concrete acties op Europees, nationaal en regionaal niveau voorgesteld om Europa aantrekkelijker te maken voor onderzoekers en investeerders. Het is met name de bedoeling de kadervoorwaarden te verbeteren, het niveau en de efficiëntie van de relevante overheidsinvesteringen te verbeteren, de betrekkingen tussen universiteiten en de industrie nauwer aan te halen, de toegang tot kapitaal voor de oprichting van ondernemingen en voor de kritische fasen in de groei van een onderneming te vergemakkelijken met de hulp van de Europese Investeringsbank en het Europees Investeringsfond, de samenwerking tussen de lidstaten te bevorderen en de coördinatie van het relevante beleid van de Gemeenschap en dat van de lidstaten te verbeteren.

Wat meer bepaald de wetenschappers in Europa betreft, legt de Commissie, in nauwe samenwerking met de lidstaten en de landen die geassocieerd zijn bij het Kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling (OTO), een geheel van acties ten uitvoer om vorsers naar Europa aan te trekken en hen in hun wetenschappelijke loopbaan te houden en zo de door het geachte parlementslid bedoelde hersenvlucht uit Europa tot staan te brengen. Ter ondersteuning van deze doelstelling zijn de financiële middelen die in het raam van het zesde kaderprogramma voor OTO voor personele middelen zijn gereserveerd, aanzienlijk opgetrokken (+ 60 %). De Commissie werkt momenteel ook aan een mededeling over de loopbaan van onderzoekers, die zij een van de komende maanden zal publiceren.

(1) COM(2002) 499 def.

(2) COM(2003) 226 def.