NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 33/192

(2004/C 33 E/195)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1943/03

van Alexander de Roo (Verts/ALE) aan de Commissie

(13 juni 2003)

Betreft: Nitraatrichtlijn en reconstructie intensieve veehouderij

In een brief gedateerd 4 januari 2003 heeft de Nederlandse milieugroep Milieudefensie afd. Landbouw Twente de Commissie attent gemaakt op de Reconstructie concentratiegebieden waarmee in delen van Nederland geprobeerd wordt de intensieve veehouderij te herstructureren.

Oorspronkelijk was daarbij het uitgangspunt om ook de milieudoelen te realiseren, zoals ten aanzien van de hoeveelheid nitraat in het grondwater die in een aantal gebieden ver boven de Europese norm ligt. Helaas blijkt dat gaandeweg de bestuurlijke besluitvorming deze en andere milieudoelstellingen uit het zicht verdwijnen en helemaal niet meer nagestreefd worden, laat staan dat milieudoelstellingen bereikt worden.

Dit blijkt uit de „Startnotitie Milieu Effectrapportage Reconstructie concentratiegebieden Salland-Twente” die de Milieudefensiegroep de Commissie ook heeft toegezonden.

Zelfs wordt in delen van het gebied, de zogeheten „landbouwontwikkelingsgebieden”, een autonome uitbreiding van de veestapel toegestaan, zoals blijkt uit de gebiedvisies.

Desondanks gaat de Nederlandse overheid door met de reconstructieplannen en heeft het provinciebestuur van Overijssel besloten 40 miljoen euro beschikbaar te stellen.

Is de Europese Commissie ook van mening dat het (reconstructie)beleid gericht moet zijn op de toepassing en naleving van de Europese milieudoelstellingen?

In hoeverre is Nederlandse overheidssteun voor dit reconstructiebeleid strijdig met de Nitraatrichtlijn (91/676/EEGC (1))?

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(7 augustus 2003)

Wat meer bepaald de nitraatrichtlijn betreft, kent Nederland de hoogste druk ten gevolge van dierlijke meststoffen en landbouwactiviteiten in geheel Europa. Als, ter indicatie, naar de jaarlijkse input van stikstof (N) per hectare ten gevolge van het uitrijden van mest uit de veehouderij en het aanbrengen van minerale meststoffen wordt gekeken, komt naar raming 486 kilogram (kg) N/jaar in de bodem terecht, waarvan 265 kg uit de veeteelt en 184 kg ten gevolge van bemesting met minerale meststoffen (referentiejaar 1997, Eurostat, Statistic in focus, environment and energy, Thema 8-16/2000).

De waterkwaliteit wordt sterk beïnvloedt door de landbouwactiviteit en het gehele Nederlandse grondgebied is dan ook als kwetsbare zone overeenkomstig de nitraatrichtlijn aangewezen. Er moet dus een actieprogramma worden opgesteld voor het ganse grondgebied.

Dit actieprogramma moet maatregelen omvatten zoals, onder meer, een minimumcapaciteit van mestopslaginrichtingen, periodes waarbinnen het op de bodem aanbrengen van bepaalde types meststoffen verboden is, gebruik van meststoffen gebaseerd op een evenwicht tussen de verwachte stikstofbehoeften van de gewassen en de stikstofaanvoer uit de bodem en ten gevolge van bemesting.

In de nitraatrichtlijn is een specifieke grenswaarde voor de jaarlijks op of in de bodem gebrachte hoeveelheid stikstof uit dierlijke mest opgenomen en de maatregelen van dit actieprogramma moeten waarborgen dat deze grenswaarde, voor elk landbouw- of veehouderijbedrijf, niet wordt overschreden.

Teneinde een hoog niveau van bescherming van de waterrijkdommen van de Unie te waarborgen, heeft de Commissie al tegen verschillende lidstaten juridische procedures ingeleid wanneer zij van oordeel is dat die hun verplichtingen uit hoofde van de nitraatrichtlijn niet nakomen.

Momenteel loopt tegen Nederland een inbreukprocedure bij het Europese Hof van Justitie wegens de gebrekkige tenuitvoerlegging door dit land van de nitraatrichtlijn op de belangrijkste onderdelen van de richtlijn. Een uitspraak wordt verwacht binnen enkele maanden.

Wat de herstructurering van de zones met intensieve veehouderij in Nederland betreft, hebben de Nederlandse autoriteiten de volgende informatie verstrekt:

a) Het doel van de Wet Reconstructie van Concentratiegebieden (Reconstructiewet; Staatsblad 2002-115) is een goede ruimtelijke structuur van de concentratiegebieden te bevorderen, met name wat landbouw, natuur, bossen, landschappen, recreatiemogelijkheden, water, milieu en infrastructuur betreft, en zo de levens- en arbeidsomstandigheden en de economische structuur te verbeteren. De Reconstructiewet is dus bedoeld om de door de intensieve veehouderij te veroorzaakte problemen te verminderen via een verbetering van de ruimtelijke ordening.

b) Elk reconstructiegebied (zoals de regio Salland/Twente) moet een reconstructieplan indienen waardoor de ruimtelijke structuur voor landbouw, natuur, landschap, milieu en water wordt verbeterd. In een dergelijk plan moeten zowel de zones voor extensieve veeteelt als die voor intensieve veeteelt worden aangegeven. In de zones waarin het vee op extensievere wijze moet worden geteeld, zijn de huidige aantallen dieren te hoog ten aanzien van de natuur, het landschap, het milieu en het water. In de gebieden waar de veeteelt intensiever mag worden, kan het aantal stuks vee worden opgetrokken zonder dat andere belangen in het gedrang komen. Op die manier wordt de overdracht van bedrijven uit concentratiegebieden naar andere regio's bevorderd. Het recent opgestelde plan voor Salland/Twente bevat zowel extensificatie- als intensificatiezones, maar in het totaal zal het aantal dieren niet toenemen.

c) De Reconstructiewet is niet de enige wet ter regulering van de veehouderij in Nederland. Het aantal stuks vee wordt bijvoorbeeld gereguleerd door een systeem van mestproductiequota, varkensquota, kippenquota en melkquota. In de afgelopen jaren heeft de Nederlandse overheid meer dan 800 miljoen euro besteed om varkens- en kippenquota op te kopen, goed voor een totaal van 12 miljoen kg fosfaat. Een van de doelstellingen van de reconstructieplannen is de aanpassing aan deze ontwikkelingen te vergemakkelijken.

Op basis van de door de Nederlandse autoriteiten verstrekte informatie merkt de Commissie op dat de Wet Reconstructie van Concentratiegebieden normaliter niet zou mogen resulteren in een toename van de hoeveelheid vee. De algemene voorwaarden zijn dus aanwezig om te voorkomen dat deze wet, bij het nastreven van de eigen algemene doelstelling daarvan, in tegenspraak komt met de doelstellingen van de nitraatrichtlijn.

(1) PB L 375 van 31.12.1991, blz. 1.