SCHRIFTELIJKE VRAAG E-4113/97 van Yves Verwaerde (PPE) aan de Commissie (16 januari 1998)

Betreft: De geopolitieke situatie in het gebied van de Grote Meren

Kan de Commissie mij op de hoogte stellen van haar standpunt inzake de geopolitieke situatie in het gebied van de Grote Meren?

Antwoord van de heer Pinheiro namens de Commissie (29 januari 1998)

Het gebied van de Grote Meren werd de afgelopen paar jaar getroffen door een reeks politieke, maatschappelijke en humanitaire crises, die hun weerga niet kenden. De heersende regimes in Kigali en Kinshasa werden verdreven door een militair bondgenootschap die de etnische geschillen van de grote meren verbond aan de toekomst van Kongo (het voormalige Zaïre) en de strategische belangen van Oeganda en Angola. De genocide in Rwanda, de burgeroorlog in Burundi en de etnische vervolgingen hebben honderduizenden slachtoffers gemaakt. Miljoenen mensen zijn op de vlucht geslagen. Confrontaties en de dagelijkse strijd om te overleven hebben een diepe kloof doen ontstaan tussen de verschillende bevolkingsgroepen.

Als gevolg van de politiek-militaire omwentelingen is echter ook de hoop ontstaan dat een weg kan worden ingeslagen naar nieuwe vormen van regionale integratie en samenwerking, mits de landen in dit gebied er in slagen de vrede te herstellen en de economie nieuw leven in te blazen. Het gebied van de Grote Meren en Centraal-Afrika bezitten een enorme rijkdom aan natuurlijke hulpbronnen van uitzonderlijke diversiteit. De bevolkingsdruk neemt in sommige landen ernstige vormen aan omdat de bevolkingsgroepen geconcentreerd blijvan op een zeer beperkt grondgebied, maar betekent daarentegen ook een aanzienlijk potentieel wanneer een regionale ruimte kan worden gecreëerd waarin een vrij verkeer, in alle veiligheid, van personen en goederen mogelijk is en waarin economische mogelijkheden worden geschapen. De Commissie heeft deze visie van een regionale ontwikkeling van het gebied van de Grote Meren reeds lange tijd voor ogen en is bereid met de landen in dit gebied een dialoog te beginnen over regionale integratie.

De Commissie beseft dat vrede en regionale integratie alleen tot stand kunnen komen wanneer de veiligheid van de betrokken landen gegarandeerd wordt, die thans zowel van binnen als van buitenaf nog bedreigd wordt door verschillende gewapende oppositiegroeperingen. Vrede kan echter niet alleen tot stand worden gebracht door opstanden met militair geweld neer te slaan. Een -legitieme- verdediging van de nationale soevereiniteit moet absoluut gepaard gaan met een verzoeningsbeleid dat de nationale grenzen overschrijdt. Met de belangen van alle bevolkingsgroepen moet terdege rekening worden gehouden, zowel op economisch niveau als wat betreft het delen van de macht. De eerbiediging van de rechten van de mens en van het internationaal humanitair recht moet worden hersteld. Veiligheid is niet een privilege van de staat maar ook een fundamenteel recht van de mens. Deze veiligheid van het individu heeft verschillende aspecten die als een geheel moeten worden aangesneden: bescherming tegen vervolging, veiligheid van personen en goederen, maar ook voedselveiligheid en armoedebestrijding en tenslotte bescherming van de milieu- en economische grondslag die een vereiste is voor het overleven van de samenleving.

Het herstellen van de vrede in deze ruime brede betekenis is een geduchte uitdaging, maar lijkt de enige weg om duurzame stabiliteit in dit door onlusten verstoorde gebied tot stand te brengen. De Gemeenschap is bereid de landen die deze weg willen inslaan te helpen, maar de politieke voorwaarden moeten door het gebied zelf en zijn politieke leiders geschapen worden: dialoog en verzoening op nationale en regionale basis, oprichting van een grondwettelijk en rechtskader voor een open maatschappij en economie en totstandbrenging van overheidsdiensten die voor een goed bestuur kunnen zorgen. Deze voorwaarden weerspiegelen de geest en de letter van de Overeenkomst van Lomé die de voornaamste referentie is voor de betrekkingen tussen de Gemeenschap en de landen in Afrika, het Caraïbisch Gebied en de Stille Oceaan (ACS).