SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2604/00

van Carlos Ripoll y Martínez de Bedoya (PPE-DE) aan de Commissie

(1 augustus 2000)

Betreft: Sociale zekerheid

1. Welke regelgeving is momenteel van toepassing op de stelsels van sociale zekerheid van de lidstaten?

2. Hoe verhouden de overeenkomsten van de sociale zekerheid zich ten opzichte van de huidige regelgeving op dit gebied?

3. Hoe wordt de afwikkeling gereguleerd van ouderdomsuitkeringen van werknemers die al dan niet in loondienst hebben gewerkt en die onderworpen geweest zijn aan de wetgeving van twee of meerdere lidstaten?

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(13 september 2000)

1. Er bestaat geen harmonisatie op Europees niveau van socialezekerheidsbepalingen. Elke lidstaat is dan ook bevoegd voor het opstellen van wetgeving op dit gebied (in het bijzonder wat de verzekeringscriteria en het bedrag van de prestaties betreft), met inachtneming van de beginselen van het Gemeenschapsrecht.

De communautaire bepalingen, die van toepassing zijn op communautaire onderdanen, staatlozen en vluchtelingen die uit hoofde van de socialezekerheidswetgeving van een of meerdere lidstaten verzekerd zijn of verzekerd zijn geweest, alsook op hun gezinsleden, dienen slechts ter coördinatie van de nationale socialezekerheidsstelsels. Deze communautaire bepalingen, voornamelijk uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1408/71(1) en de bijbehorende toepassingsverordening, Verordening (EEG) nr. 574/72(2), beogen de belemmeringen voor het vrije verkeer van deze personen af te schaffen. Met het oog hierop garanderen ze hen in het bijzonder een behandeling die niet nadeliger is dat die welke geldt voor nationale onderdanen die geen gebruik hebben gemaakt van het recht op vrij verkeer, het recht op socialezekerheidsprestaties die worden verstrekt uit hoofde van een nationale wetgeving, zelfs indien deze personen zich in een andere lidstaat verplaatsen en, eventueel, het in aanmerking nemen van in een andere lidstaat vervulde verzekeringstijdvakken voor het verkrijgen van rechten en de berekening van prestaties. Tot slot is in beginsel de toepassing van de wetgeving van één enkele lidstaat vastgesteld (in de regel de wetgeving van de lidstaat waar de beroepsactiviteit wordt uitgeoefend).

2. Uit hoofde van artikel 6 treedt Verordening (EEG) nr. 1408/71, onder uitdrukkelijk voorbehoud van hetgeen in de verordening wordt bepaald (in het bijzonder in bijlage III), in de plaats van elk verdrag inzake sociale zekerheid, zoals gedefinieerd in artikel 1, onder k, dat hetzij uitsluitend voor twee of meer lidstaten verbindend is (artikel 6, onder a), hetzij voor ten minste twee lidstaten en één of meerdere andere staten verbindend is, voor zover het gevallen betreft, welke geregeld kunnen worden zonder tussenkomst van enig orgaan van één dezer laatstgenoemde staten (artikel 6, onder b).

Het Europees Hof van Justitie heeft in meerdere gevallen geoordeeld dat deze substitutie een dwingend karakter heeft en zelfs geldt indien die verdragen voor degenen op wie zij van toepassing zijn tot hogere uitkeringen zouden leiden dan uit de verordeningen voortvloeien(3).

Het Hof is van mening dat deze substitutie buiten de gevallen die in de verordening uitdrukkelijk zijn genoemd slechts uitzondering gedoogt indien deze substitutie ten gevolge zou hebben dat een werknemer door de inwerkingtreding van de verordening sociale-zekerheidsvoordelen zou verliezen die, daar hij voordien gebruik heeft gemaakt van het recht van vrij verkeer, voor hem voortvloeiden uit ofwel alleen de nationale wetgeving, of in combinatie met tussen twee of meerdere lidstaten geldende internationale socialezekerheidsverdragen, ofwel geldende bilaterale socialezekerheidsverdragen(4).

Dit beginsel kan echter niet worden toegepast wanneer, bij de eerste vaststelling van prestaties krachtens Verordening (EEG) nr. 1408/71, reeds een vergelijking heeft plaatsgevonden tussen de uit deze verordening en de uit het verdrag voortvloeiende voordelen, die tot resultaat had dat toepassing van de verordening gunstiger was dan het verdrag(5).

3. Wanneer een werknemer tijdens zijn loopbaan in meer dan één lidstaat heeft gewerkt, garanderen de verordeningen 1408/71 en 574/72 dat de werknemer niet in zijn rechten wordt aangetast ten gevolge van het feit dat hij gebruik heeft gemaakt van het vrij verkeer. Indien een verzekeringsperiode niet voldoende is om de wachttijd vol te maken die eventueel door de wetgeving van een lidstaat wordt vereist om een recht op pensioen te verwerven, wordt ook rekening gehouden met tijdvakken waarin de werknemer in het buitenland verzekerd was. Bovendien wordt bij de berekening van de pensioenrechten rekening gehouden met alle wetgevingen die op de betrokkene van toepassing zijn geweest aangezien alle bevoegde socialezekerheidsinstanties in elke lidstaat verplicht zijn een nationaal en een proratapensioen te berekenen en aan de betrokken persoon het voor hem gunstigste bedrag toe te kennen. Elke ouderdomsprestatie wordt vervolgens overal op het grondgebied van de Europese Economische Ruimte waar de betrokkene woont of verblijft uitbetaald, zonder vermindering, schorsing of wijziging.

(1) Verordening van de Raad van 14 juni 1971 betreffende de toepassing van de socialezekerheidsregelingen op loontrekkenden en hun gezinnen, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, PB L 149 van 5.7.1971 (laatste geconsolideerde versie Verordening (EG) nr. 118/97 van de Raad van 2.12.1997, PB L 28 van 30.1.1997.

(2) Verordening van de Raad van 21 maart 1972 tot vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EEG) nr. 1408/71 betreffende de toepassing van de socialezekerheidsregelingen op loontrekkenden en hun gezinnen, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen (PB L 74 van 27.3.1972).

(3) Bijvoorbeeld het arrest van 7 juni 1973 in de zaak Walder (82/72, Jurispr. blz. 599) en het arrest van 9 november 1995 in de zaak Thévenon (C-475/93, Jurispr. 1995, blz. I-3813).

(4) Arrest van 7 februari 1991 in de zaak Rönfeldt (C-227/89, Jurispr. 1991, blz. I-323) en het reeds vermelde arrest Thévenon.

(5) Arrest van 7 mei 1998 in de zaak Gómez Rodríguez (C-113/96, Jurispr. 1998, blz. I-2461).