SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2854/97 van Leen van der Waal (I-EDN) aan de Raad (13 september 1997)

Betreft: Bewapening Syrië, Irak en Iran

In de afgelopen maanden zijn door de Raad diverse initiatieven genomen ter ondersteuning van het vredesproces in het Midden-Oosten. Onder andere door de aanstelling van een speciaal gezant, de heer Moratinos. De aandacht ging daarbij vooral uit naar de bevordering van het vredesproces tussen Israël en de Palestijnen. Intussen wijzen recente berichten erop dat landen als Syrië, Irak en Iran bezig zijn om in snel tempo een wapenarsenaal, met niet alleen conventionele maar ook chemische en biologische wapens op te bouwen dat ver uitgaat boven het niveau dat nodig is voor de eigen nationale veiligheid.

1. Kan de Raad deze berichten over de excessieve bewapening door Syrië, Irak en Iran bevestigen?

2. Deelt de Raad mijn mening dat deze bewapeningsprogramma's de voortgang van het vredesproces in het Midden-Oosten kunnen belemmeren, aangezien zij bedreigend zijn voor Israël en terroristische activiteiten die tegen Israël zijn gericht kunnen aanmoedigen?

3. Ziet de Raad op grond hiervan aanleiding om ter wille van de voortgang van het vredesproces in contacten met Syrië, Irak en Iran ook aandacht te besteden aan de genoemde bewapeningsactiviteiten?

4. Is de Raad bereid om erop toe te zien dat er geen kennis en materialen, waarmee nucleaire, chemische en biologische wapens kunnen worden vervaardigd, uit de Unie naar Syrië, Irak en Iran wordt geëxporteerd?

Antwoord (26 november 1997)

Het Geachte Parlementslid zij erop geattendeerd dat Irak na afloop van de Golfoorlog in 1991 is onderworpen aan een VN-sanctieregeling die gericht is op volledige uitschakeling van vermogen tot massale vernietiging dat dit land voor de oorlog had opgebouwd.

De Raad is bezorgd over de gevolgen die de aanschaf en ontwikkeling van wapens door Iran kunnen hebben voor de veiligheid in de regio. De Raad brengt deze bezorgheid naar voren in contacten met landen waarvan bekend is dat Iran van hen technologie en kennis tracht te verkrijgen waarmee dit land een vermogen tot massale vernietiging zou kunnen ontwikkelen. Tot op het moment dat de kritische dialoog EU-Iran werd stopgezet na het vonnis in het zogenaamde "Mykonos-proces¨ eerder dit jaar in Berlijn, heeft de Raad deze kwesties ook met Iran zelf ter sprake gebracht.

De Raad voert een nauwer dialoog met Syrië, ondermeer via zijn speciaal gezant voor het Vredesproces in het Midden-Oosten. De Raad moedigt dit land en Israël ertoe aan, te blijven streven naar een wederzijds aanvaardbare basis voor de hervatting van de bilaterale besprekingen die in 1995 werden afgebroken.

De Europese Unie speelt een actieve rol bij de internationale inspanningen om de verspreiding van massavernietigingswapens te voorkomen en tegen te gaan. Zij pleit er met name voor dat alle landen de volgende verdragen onderschrijven: het Non-Proliferatieverdrag, het Verdrag inzake chemische wapens, het Verdrag inzake biologische en toxine wapens (alle lidstaten zijn partij bij deze drie verdragen), het Alomvattend kernstopverdrag, dat reeds door de lidstaten is ondertekend en thans wordt bekrachtigd, alsook regionale regelingen, enz. Tevens wil de Unie dat strengere verificatieregelingen worden uitgewerkt om de naleving van deze verdragen te garanderen (AEA-waarborgen, verificatie van het Verdrag inzake biologische en wapens). Tegelijk tracht de Unie proliferatie tegen te gaan wanneer deze zich voordoet.

Voorts zij het Geachte Parlementslid erop gewezen dat alle lidstaten van de Unie actief meewerken aan alle exportcontroleregelingen: de Groep van Nucleaire Exportlanden, de Australische Groep, het Missile Technology Control Regime en het Arrangement van Wassenaar.

De verordening inzake goederen voor tweeërlei gebruik, die vergezeld gaat van een in december 1994 aangenomen gemeenschappelijk optreden, behelst voor de lidstaten de verplichting exportcontroles op te leggen ten aanzien van alle goederen voor tweeërlei gebruik die onder deze regelingen vallen.

Ingevolge het verzoek van de Europese Raad van 16-17 juni 1997 en in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, werkt de Raad momenteel aan de follow-up van de voor wapenexport geldende gemeenschappelijke criteria die worden genoemd in de conclusies van de Europese Raad van 29 juni en 26-27 juni 1992.

Het is bijgevolg zo dat de EU-lidstaten zowel krachtens internationale, juridisch bindende instrumenten en ploitieke verbintenissen als door de verordening en het gemeenschappelijk optreden van de Europese Unie, verplicht zijn de strengste controles toe te passen op alle uitvoer van wapens en goederen voor tweeërlei gebruik.

Het Geachte Parlementslid noemt Syrië, Irak en Iran. Alle drie zijn partij bij het Non-Proliferatieverdrag. Iran heeft bovendien het Alomvattend kernstopverdrag ondertekend.

In Iran loopt voorts de bekrachtigingsprocedure betreffende het Verdrag inzake chemische wapens.