SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2018/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(9 juli 2002)

Betreft: Voortgezette belemmeringen van de scheepvaart over de Donau als gevolg van de oorlog van 1999 in Servië

1. Kan de Commissie bevestigen dat van de drie tijdens de oorlog in 1999 verwoeste bruggen over de Donau tussen het centrum van de Servische stad Novi Sad en het op de zuidoever gelegen Petrovaradin slechts de middelste brug, de Varadinski Most tussen de Bulevar Mihajla Pupina en de Beogradska Ulica, inmiddels door een nieuwe is vervangen, terwijl de brede westelijke brug bij de Bulevar Oslobodjenja is vervangen door een thans druk gebruikte schipbrug (Most na Barzama bij de Ulica Maksima Gorkog) en de aan de oostzijde gelegen gecombineerde brug voor spoor- en wegverkeer is vervangen door een westelijk van de ruïnes gelegen noodbrug voor het treinverkeer?

2. Wat zijn de gevolgen van de aanwezigheid van een schipbrug en een noodbrug in Novi Sad voor het doorgaande binnenscheepvaartverkeer tussen enerzijds de lidstaten Nederland, Duitsland en Oostenrijk alsmede de kandidaat-lidstaten Slowakije en Hongarije en anderzijds de ten zuiden en oosten daarvan gelegen kandidaat-lidstaten Roemenië en Bulgarije?

3. Zijn er buiten Novi Sad als gevolg van de oorlogsverwoestingen meerdere plaatsen, zoals tussen Smederevo en Kovin ten oosten van Beograd, waar de doorvaartbreedte of de doorvaarthoogte, en daarmee de toegelaten omvang van schepen, als gevolg van ruïnes, noodbruggen of scheepswrakken thans nog steeds geringer is dan de maat die wordt bepaald door de sluizen in de stuwdam in de IJzeren poort (Djerdap) tussen Kladovo in Servië en Dobreta-Turnu Severin in Roemenië?

4. Wat zijn de vooruitzichten om het gebruik van de Donau voor doorgaand scheepvaartverkeer weer volledig op de capaciteit van voor 1999 te brengen en de capaciteit van de oeververbindingen eveneens tot het oude niveau te herstellen?

5. Op welke wijze vindt de financiering van de in vraag 4 bedoelde werkzaamheden plaats? Welke verantwoordelijkheid heeft de EU daarvoor genomen en welke zal zij nog nemen, mede gezien het belang van de Donau als hoofdas voor goederentransporten binnen de EU in de beoogde toekomstige omvang?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(13 augustus 2002)

1. In april 1999 zijn drie bruggen in Novi Sad bij NATO luchtaanvallen verwoest. De gecombineerde brug voor spoor-/wegverkeer (Zezelj) en de bredere verkeersbrug (Petrovaradin) werden, voor de verkiezingen van september 2000, herbouwd door President Milosevic van de Voormalige Federale Republiek Joegoslavië (FRJ). Ingevolge de medewerking van de FRJ aan de tenuitvoerlegging van het Donau-project van de Commissie (hoofdzakelijk door de Gemeenschap gefinancierd) om de scheepvaart op de Donau door het verwijderen van puin en niet ontploft oorlogsmateriaal te herstellen heeft de Commissie besloten een Gemeenschapsproject ten uitvoer te leggen voor de wederopbouw van de derde, en grootste brug (Sloboda). De contracten voor dit werk, het grootste op zichzelf staande project in Servië dat door de Gemeenschap is gefinancierd, werden op 23 juli ondertekend en met de werkzaamheden zal in de herfst een begin worden gemaakt, zodra de opruimingswerkzaamheden zijn voltooid. De belangrijkste technische werken in verband met de wederopbouw zullen tot 2004 duren en uiterlijk tegen die tijd zal de pontonbrug waarover dit verkeer thans wordt geleid afgebroken zijn.

2. Uiteraard vormen de aanwezigheid van de schipbrug, en de lasten die verbonden zijn aan de openstelling ervan, een belemmering voor de vrije internationale scheepvaart, zoals bepaald in het Donau-Verdrag. De voortdurende aanwezigheid van de brug, het tijdschema voor de openstelling ervan, en de daarmee samenhangende kosten werden overeengekomen tussen het bevoegde orgaan de Donau-Comissie en de FRJ. Door de tenuitvoerlegging van de Aide Memoire van november 2001 tussen de Donau-Commissie en de FRJ is er in de praktijk sprake van een tijdschema voor regelmatige openstelling, waardoor het verkeer al heeft kunnen toenemen, hetgeen niet alleen in het belang van de door het geachte parlementslid genoemde landen is, maar ook van de tien Donau-staten en zelfs de hele regio.

3. De Commissie is daarvan niet op de hoogte aangezien dit eigenlijk een zaak is voor de Donau-Commissie, de internationale organisatie die verantwoordelijk is voor de scheepvaart op de Donau. In ieder geval is het de verantwoordelijkheid van de staat waar de internationale waterweg doorheen loopt om dergelijke belemmeringen, indien die er mochten zijn, op dat bepaalde punt te verwijderen en ervoor te zorgen dat de voorwaarden worden nageleefd. Het besluit om een externe financiering te verstrekken voor het verwijderen van de belemmeringen in Novi Sad is ingegeven door de uitzonderlijke omstandigheden van die verwoesting.

4. Wat de capaciteit van het scheepvaartverkeer betreft is er tijdens de periode dat de scheepvaart geblokkeerd was in zekere mate gebruik gemaakt van andere vormen van vervoer. De Donau-Commissie stelt evenwel een toenemend gebruik van de Donau vast sinds de vaargeul eind vorig jaar werd geopend. Wat de oeververbindingen van de rivier betreft, zijn, zoals hiervoor uiteengezet werd, twee van de bruggen al hersteld en blijft de schipbrug bestaan tot dat de derde brug is aangelegd.

5. De politieke en financiële steun van de Commissie geven duidelijk aan hoe belangrijk het is de scheepvaart op de Donau weer op gang te brengen. De Gemeenschap neemt maximaal 85 % (ten hoogste 22 miljoen euro) van de kosten van het, (overigens bijna voltooide), project van de Donau-Commissie voor het vrijmaken van de vaargeul van de Donau voor haar rekening. Er is een bedrag van 34 miljoen euro aan EG-financiering uitgetrokken voor de wederopbouw van de Sloboda-brug. De Commissie streeft er meer in het algemeen naar om de mogelijkheden van de binnenvaart aan te moedigen, in het bijzonder op de Donau, teneinde de betrekkingen op transportgebied tussen de kandidaat-landen en de bestaande lidstaten te ontwikkelen. Het financiële instrument Pretoetredingsinstrument voor structuurbeleid ISPA(1) staat ter beschikking in de tien kandidaat-landen van Midden-, Oost-, en Zuidoost-Europa, om vervoersinfrastructuurprojecten te financieren die verband houdend met de prioritaire Pan-Europese vervoercorridors waarvan de rivier de Donau (corridor VII) een belangrijk onderdeel is. De Commissie onderzoekt op dit moment in feite een verzoek van de Roemeense autoriteiten om ISPA-steun voor de verbetering van de bevaarbaarheid van de Donau. Soortgelijke projecten van andere landen die voor OSPA in aanmerking komen, die naar behoren zijn voorbereid en volledig aan de criteria van de ISPA-verordening voldoen, zijn welkom.

Voor verdere informatie over de vorderingen van het project voor het vrijmaken van de vaargeul en meer in het algemeen over de huidige situatie van de scheepvaart op de Donau wordt het geachte parlementslid verzocht de website te raadplegen van de Donau-Commissie: www.dunacom.org alsook het persbericht van de Commissie en de achtergrondinformatie van 29 november 2001(2). Verdere informatie over het project inzake de Sloboda-brug kan het geachte parlementslid vinden op de website van het Europees bureau voor wederopbouw (dat de communautaire steun in de FRJ ten uitvoer legt): www.ear.eu.int en met name in het persbericht van 23 juli 2002(3) betreffende de ondertekening van de contracten voor de Sloboda-brug.

(1) Instrument voor structurele beleidsvormen met het oog op toetreding.

(2) IP/01/1689.

(3) IP/02/1123.