SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2962/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(25 oktober 2001)

Betreft: Kostendekkende verwerking van stijgende verzekeringspremies in de tarieven voor de luchtvaart

1. Kan de Commissie bevestigen dat het winstpercentage van luchtvaartmaatschappijen in vergelijking met andere grote moderne bedrijfstakken al gedurende een groot aantal jaren opmerkelijk laag is, ondanks het feit dat de luchtvaart in afwijking van andere vervoersdiensten op grond van oude internationale afspraken kan profiteren van belastingvrijstelling?

2. Is deze lage winstmarge de belangrijkste reden dat onvoldoende bedrijfsreserves zijn gevormd om risico's op te vangen, met als gevolg dat op financiële tegenslagen in de luchtvaart eerder dan in andere bedrijfstakken wordt gereageerd met plannen tot vermindering van het personeelsbestand en met het verzoek om overheidssubsidie of overheidsdekking van moeilijk of slechts tegen hoge kosten te verzekeren bedrijfsrisico's?

3. Wordt deze lage winstmarge veroorzaakt doordat alle luchtvaartmaatschappijen met elkaar in een harde concurrentiestrijd verwikkeld zijn om hun marktaandeel te vergroten, zowel ten opzichte van elkaar als ten koste van trein, bus en veerboot, en dat daardoor de tarieven veel verder zijn gedaald dan in het algemeen bedrijfseconomisch verantwoord wordt geacht?

4. Welk bedrag en welk percentage zou de gemiddelde passagier per vlucht meer moeten betalen om de luchtvaartmaatschappijen in staat te stellen om de verwachte verhoging van de premie voor verzekerbare risico's zelf te kunnen bekostigen?

5. In welke orde van grootte van bedrag en percentage ligt de stijging van de vluchtprijs als bedoeld in vraag 4 om ook de op dit moment tijdelijk niet verzekerbare risico's van extreme schade voor derden toereikend te kunnen dekken?

6. Wat staat in de weg dat de tarieven in de luchtvaart kostendekkend worden gemaakt, onder meer door ze tijdig aan te passen aan het in 2002 verwachte niveau van gestegen verzekeringspremies, zodat de Europese Unie of de lidstaten niet hoeven op te draaien voor hogere kosten of de dekking van mogelijke risico's?

7. Hoe denkt de Commissie eventuele belemmeringen voor kostendekkende prijsverhogingen in de luchtvaart weg te nemen, om daarmee te voorkomen dat het instand houden van nationale luchtvaartmaatschappijen in de lidstaten de belastingbetalers extra geld gaat kosten of de begrotingsruimte van de lidstaten verder onder druk komt te staan?

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(19 december 2001)

1. In het algemeen is de winstmarge, net zoals de kapitaalopbrengst, van luchtvaartmaatschappijen in vergelijking met veel andere dienstverlenende bedrijven vaak laag, hoewel dit niet voor de gehele bedrijfstak opgaat. De goedkope luchtvaartmaatschappijen die dankzij de liberalisering momenteel in Europa tot ontwikkeling komen, bereiken een veel hogere winstmarge dan hun traditionele tegenhangers.

2. Veel luchtvaartmaatschappijen hadden al voor de terroristische aanslagen van 11 september 2001 plannen om de kosten en de capaciteit geleidelijk te verminderen. Door de extra daling van de vraag na deze aanvallen werden de luchtvaartmaatschappijen gedwongen deze maatregelen sneller door te voeren dan gepland en zich nog verder in te krimpen. De tegemoetkoming van regeringen in de verzekering van het luchtvervoer beperkt zich uitsluitend tot dekking van terroristische en oorlogsrisico's voor derden. Tengevolge van de enorme schade in de Verenigde Staten is de commerciële verzekeringsmarkt momenteel niet in staat deze risico's volledig te dekken. De regeringen van de lidstaten voorzien in deze dekking totdat de markt zich herstelt, mits de regels inzake overheidssteun in acht worden genomen.

3. Er is inderdaad felle concurrentie op veel routes binnen de Gemeenschap waardoor soms zeer lage tarieven worden aangeboden. Er is echter weinig verband tussen de lage tarieven en de financieel zwakke positie van luchtvaartmaatschappijen. Goedkope luchtvaartmaatschappijen behoren tot de meest rendabele in de bedrijfstak en enkele van de sterkste luchtvaartmaatschappijen in Europa zijn actief op markten waar de concurrentiestrijd het hevigst is.

4. Luchtvaartmaatschappijen verrekenen de onmiddellijke stijgingen van de verzekeringskosten voor risico's die nog door de commerciële verzekeringsmarkt worden gedekt, via toeslagen op de biljetten of hogere tarieven of door het absorberen van de kosten. Zodra de commerciële verzekeringsmarkt normaler functioneert, kunnen de premies veranderen en kan het nodig zijn de tarieven aan te passen.

5. Voor de terroristische en oorlogsrisico's die de commerciële markt momenteel niet kan dekken, zijn de lidstaten krachtens op communautair niveau goedgekeurde richtsnoeren verplicht 0,85 USD per passagier te heffen voor dekking tot het niveau dat voor 11 september 2001 gebruikelijk was. Deze premies komen nog bij alle andere premies die eventueel aan particuliere verzekeraars worden betaald voor de overige dekking van de luchtvaartmaatschappijen.

6. en 7. Niets staat in de weg dat luchtvaartmaatschappijen tarieven vaststellen op het niveau dat zij wensen. Niets staat in de weg dat luchtvaartmaatschappijen hun tarieven verlagen of verhogen. De Commissie zal er blijven op toezien dat de markt voor luchtvervoer correct functioneert en dat de lidstaten de regels inzake overheidssteun in acht nemen.