SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2054/97 van John Iversen (PSE) aan de Commissie (16 juni 1997)

Betreft: Sproeimiddelen

Een groot Deens bedrijf, Cheminova, dat sproeimiddelen produceert, is enkele weken geleden aangeklaagd wegens de verkoop aan landen buiten de EU van sproeimiddelen die niet in de EU waren goedgekeurd. De sproeimiddelen worden onder meer in Midden-Amerika gebruikt en in een Deense uitzending van een documentaire was te zien dat landarbeiders in Midden-Amerika als gevolg van deze middelen ziek werden en stierven.

Is de Commissie niet van oordeel dat het verboden zou moeten zijn sproeimiddelen naar landen buiten de EU te exporteren als de betrokken producten niet in de EU zijn goedgekeurd?

Is de Commissie niet van oordeel dat er een zodanige vorm van aansprakelijkheid van de producent moet worden ingevoerd dat de producent verantwoordelijk kan worden gesteld voor de eventuele gevolgen van deze middelen voor mens en milieu?

Gecombineerd Antwoord van mevrouw Bjerregaard namens de Commissie op de schritftelijke vragen E-2013/97 en E-2054/97 (7 augustus 1997)

De Commissie is niet voornemens stappen te ondernemen om een verbod in te voeren op de uitvoer naar landen buiten de Gemeenschap van giftige sproeimiddelen of andere gevaarlijke chemicaliën die niet zijn goedgekeurd in de Gemeenschap.

Op internationale fora (Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP), Voedsel- en landbouworganisatie (FAO), Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)) is vele jaren over de export van gevaarlijke, in eigen land voor handel en gebruik verboden chemicaliën, gediscussieerd met de bedoeling de gezondheid en het milieu in andere landen te beschermen. Resultaat van deze discussies waren twee internationale aanbevelingen (Londense richtlijnen voor de uitwisseling van informatie over chemische producten in de internationale handel, UNEP; Internationale gedragscode voor de distributie en het gebruik van pesticiden, FAO), die later beide werden gewijzigd door opname van de internationale voorafgaande toestemmingsprocedure (prior informed consent - PIC) (UNEP, 1989; FAO, 1990).

Het doel van die aanbevelingen was de invoerende landen te informeren over de risico's en gevaren van chemicaliën waarvan het gebruik in het land van herkomst verboden of aan strenge voorschriften onderworpen is wegens gezondheids- of milieuredenen. Met dit soort informatie wilde men de invoerende landen bewuster maken van het gevaar en hen zo helpen bij de controle op de invoer van ongewenste chemicaliën. De internationale PIC-procedure vereist in feite dat de regeringen beslissingen nemen over de toekomstige invoer van sommige gevaarlijke chemicaliën op basis van de vroegere informatie omtrent dat product. Door FAO en UNEP werden adviesdocumenten voor het nemen van beslissingen over PIC-chemicaliën voorbereid en verspreid om de regeringen te helpen bij het beoordelen van de risico's bij handel en gebruik van het chemische product en om beter gedocumenteerde beslissingen te nemen over toekomstige invoer en gebruik, rekening houdend met de plaatselijke omstandigheden. Op die basis zou elk land moeten kunnen beslissen of het de invoer van zulke producten wil verbieden of voorwaarden voor het gebruik ervan wil opleggen.

De Gemeenschap heeft de internationale aanbevelingen uitgevoerd in de vorm van Verordening (EEG) 2455/92 van de Raad betreffende de in- en uitvoer van bepaalde gevaarlijke chemische stoffen ((PB L 251 van 29.8.1992. )), die de gegevensuitwisseling en de PIC-procedure in de Gemeenschap verplicht stelt. Bovendien zijn de uitvoerders van gevaarlijke chemische producten en preparaten verplicht hun producten te verpakken en te kenmerken op dezelfde wijze als wanneer zij in de Gemeenschap verkocht worden.

Onder de auspiciën van UNEP en FAO vinden momenteel onderhandelingen plaats voor de voorbereiding van een internationaal juridisch bindend instrument voor de toepassing van de PIC-procedure. De derde onderhandelingsronde werd van 26 tot 30 mei 1997 in Genève gehouden.

De invoering van een algemene kennisgevingsprocedure is ook opgenomen in de agenda van het Comité voor handel en milieu van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Voor dit Comité verdedigde de Commissie systematisch het standpunt dat de WTO aanvullende maatregelen op dit gebied kan nemen door een kennisgevingssysteem op te stellen dat als veiligheidsnet kan fungeren. Om onnodig dubbel werk en verwarrende regelgeving te vermijden moet dit kennisgevingssysteem enkel van toepassing zijn op goederen die in eigen land verboden zijn en niet vallen onder internationale akkoorden, en op uitvoer door WTO-leden die niet aan die akkoorden deelnemen. Zo'n systeem zou overigens zo moeten werken dat de WTO-leden niet worden ontmoedigd om deel te nemen aan bestaande en toekomstige milieuakkoorden op dit gebied.

Het verbod of de afbouw van de uitvoer van in eigen land verboden chemische producten werd besproken op een door de Commissie op initiatief van het Parlement georganiseerde conferentie over de internationale handel in gevaarlijke chemicaliën (Brussel, 5-7 juli 1995). Een exemplaar van het eindverslag van de conferentie wordt rechtstreeks aan het geachte parlementslid en het secretariaat van het Parlement toegezonden. Een van de conclusies was dat de bestaande maatregelen de soevereiniteit van de invoerende landen respecteren bij hun beslissingen over hun eigen behoeften ten aanzien van de invoer van gewasbeschermingsmiddelen en andere gevaarlijke stoffen.

De Commissie is van mening dat het belangrijk is de chemische bedrijfsvoering in ontwikkelingslanden of landen met een overgangseconomie te verbeteren om een veilige behandeling van chemische producten te verzekeren. Daarom financiert de Commissie thans verschillende projecten waarmee het Opleidings- en onderzoekinstituut van de Verenigde Naties de ontwikkeling van de geïntegreerde bestrijdingsmethoden wil bevorderen.

Wat betreft de aansprakelijkheid van de producenten voor de effecten die stoffen, die binnen de Gemeenschap niet mogen worden gebruikt, op de gezondheid van de mens en op het milieu kunnen hebben, is het mogelijk dat de producent of de onderneming of de persoon die ze feitelijk gebruikt, al krachtens de nationale wetgeving voor de negatieve gevolgen van dit gebruik binnen de Gemeenschap aansprakelijk kan worden gesteld, omdat de bestaande wetgeving wordt overtreden.

De Commissie is van mening dat de berokkende schade eveneens moet vallen onder een strikte aansprakelijkheidsregeling krachtens de toekomstige communautaire milieuwetgeving, waarover momenteel een Witboek wordt voorbereid.

Een communautaire regeling vindt normaal gezien echter geen toepassing buiten de Gemeenschap, zodat schade daar niet onder die aansprakelijkheid valt. Alleen de sluiting van een internationaal akkoord lijkt daar verandering in te kunnen brengen. Daarom stelt de Commissie veel hoop op de volgende PIC-overeenkomst die eind 1997 gereed zou moeten komen. In de internationale handel zal het een krachtig instrument zijn om de bedrijfsvoering inzake chemicaliën te verbeteren en een veiligere behandeling en gebruik ervan in de ontwikkelingslanden te waarborgen.