SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3677/00

van Toine Manders (ELDR) aan de Commissie

(29 november 2000)

Betreft: Samenwerking tussen advocaten en boekhouders

Het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen behandelt binnenkort een zaak die aanhangig is gemaakt door de Nederlandse Raad van State. Het Hof wordt om een prejudiciële beslissing verzocht over de vraag of een door de Nederlandse Orde van advocaten afgekondigde regel verenigbaar is met de bepalingen van het EG-Verdrag inzake mededinging, het vrij verrichten van diensten en het recht van vestiging.

Volgens de regel van de Nederlandse Orde van advocaten is het balieleden toegestaan een volledig geïntegreerd partnerschap aan te gaan met notarissen, octrooiagenten en belastingconsulenten, maar is het ze verboden samen te werken met een of meerdere boekhouders, volgens een formule waarbij honoraria worden gedeeld of een gemeenschappelijke naam wordt gebruikt.

Het Europees Parlement heeft begrepen dat de Commissie in haar conclusies bij het Hof van Justitie het standpunt heeft ingenomen dat het hierboven genoemde verbod legitiem is, aangezien het is ingesteld in het algemene belang klanten en derden te beschermen. Het is moeilijk te geloven dat een dergelijk verbod nodig of evenredig is, aangezien het is gebaseerd op de veronderstelling dat elke samenwerking van een balielid met een of meerdere boekhouders onoverkomelijke problemen doet rijzen voor het beroep van het balielid. Deze veronderstelling lijkt ongegrond.

In meerdere lidstaten, waaronder Duitsland en Spanje, mogen balieleden met boekhouders samenwerken. Ook het rechtsgenootschap van Engeland en Wales (Law Society of England and Wales) kondigde onlangs zijn intentie aan dergelijke samenwerking toe te staan. Bovendien concludeerden de Nederlandse ministeries van Justitie en Economische Zaken in een in juli 1999 uitgebracht speciaal rapport, dat interprofessionele samenwerking tussen notarissen, belastingconsulenten, balieleden en boekhouders moet zijn toegestaan.

Kan de Commissie uitleggen waarom zij van mening is dat het door de Nederlandse balie opgelegde totale verbod terecht of nodig is en met name waarom er geen minder beperkende alternatieven zijn? Hoe verzoent de Commissie voorts dit standpunt met de in Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk bestaande vrijheid (of voorstellen hiertoe) om regelingen voor samenwerking uit te werken tussen balieleden en boekhouders?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(10 januari 2001)

Het verbod in kwestie kan zijn rechtvaardiging vinden in het feit dat de onafhankelijkheid van de advocaat en het beroepsgeheim dwingende redenen van algemeen belang voor een actieve bescherming van de cliënt zijn. Het verbod lijkt evenmin disproportioneel omdat er op het eerste gezicht geen minder restrictieve oplossing lijkt te zijn. Meer in het bijzonder biedt een scheiding binnen de groep onvoldoende waarborgen omdat er een belangenconflict blijft bestaan.

Overigens kan volgens Richtlijn 98/5/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 1998 over de vestiging van advocaten(1) een dergelijk verbod gerechtvaardigd zijn door het algemeen belang dat met de bescherming van de cliënt en van derden is gemoeid (artikel 11, punt 5, 2e alinea, waar wordt verwezen naar punt 1 van dat artikel). Deze alinea is op verzoek van het Parlement toegevoegd.

De richtlijn biedt de lidstaten de mogelijkheid dit verbod uit te vaardigen, maar deze zijn hiertoe niet verplicht. Hetzelfde geldt voor artikel 43 (ex artikel 52) van het EG-Verdrag: het verzet zich niet tegen een dergelijk verbod, maar verplicht er ook niet toe.

(1) Richtlijn ter vergemakkelijking van de permanente uitoefening van het beroep van advocaat in een andere lidstaat dan die waar de beroepskwalificatie is verworven (PB L 77 van 14.3.1998).