SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3437/00

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(7 november 2000)

Betreft: Tegengaan van onbedoelde vangst van zeezoogdieren door strikte naleving en zonodig verbetering van bestaande beschermingsmaatregelen

1. Is de Commissie ervan op de hoogte dat ieder jaar duizenden zeezoogdieren, zoals dolfijnen, sterven doordat zij per ongeluk als bijvangst in visnetten terechtkomen, hoewel er niet op wordt gevist?

2. Kan de Commissie bevestigen dat zeezoogdieren beschermd worden door de Conventie van Bern, de Conventie van Bonn en de Habitat-Richtlijn (92/43/EG) en worden geacht te behoren tot Bijlage I van CITES?

3. Is het de Commissie bekend dat zij in de afgelopen tien jaar 20 onderzoeksprojecten heeft bekostigd die zich bezighielden met het probleem van de bijvangst en dat, ondanks het overduidelijke bewijs van een serieus probleem, lidstaten blijven doorgaan met onderzoek in plaats van nu eindelijk eens tegemoet te komen aan hun verplichtingen op grond van de Habitat-Richtlijn?

4. Herinnert de Commissie zich dat Principe 15 van de Verklaring van Rio de Janeiro over Milieu stelt dat Om het milieu te beschermen, het voorzorgsbeginsel door de staten naar hun vermogen ruim zal worden toegepast. Waar de dreiging van aanzienlijke of onomkeerbare schade bestaat, mag het ontbreken van volledige wetenschappelijke zekerheid niet worden gebruikt als reden voor het uitstellen van in verhouding tot hun kosten doelmatige maatregelen om de aftakeling van het milieu te verhinderen? En is het de Commissie bekend dat enkele lidstaten dit voorzorgsbeginsel nog niet toepassen op het gebied van visserij?

5. Is het de Commissie bekend dat het Jaarrapport 1999 van het United Nations Environmental Program (UNEP) stelt dat de grondslag van ieder succesvol internationaal, regionaal of nationaal initiatief met betrekking tot milieubescherming een door de wet ondersteunde consensus is, en dat de Verenigde Staten van Amerika en Nieuw-Zeeland een groot deel van hun probleem met betrekking tot de bijvangst van zeezoogdieren hebben opgelost door deze strategie toe te passen?

6. Is de Commissie bereid om actie te ondernemen om het probleem van de bijvangst van zeezoogdieren daadwerkelijk op te lossen, bijv. door in het kader van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid maatregelen te nemen die het per ongeluk vangen van zeezoogdieren door Europese vissers onmogelijk maken of tot het uiterste minimum terugdringen?

Antwoord van de heer Fischler namens de Commissie

(14 december 2000)

1. De Commissie is zich bewust van het probleem van de toevallige vangsten van zeezoogdieren, vooral kleine walvisachtigen, en zij deelt de bezorgdheid van het geachte parlementslid.

2. De Commissie is op de hoogte van de internationale overeenkomsten en conventies voor de bescherming en de instandhouding van zeezoogdieren. In de communautaire wetgeving is ernaar gestreefd rekening te houden met alle bepalingen inzake natuurbescherming die zijn opgenomen in de internationale overeenkomsten en conventies, voor zover die reeds zijn geratificeerd.

3. Het met steun van de Gemeenschap verrichte onderzoek inzake toevallige vangsten van zeezoogdieren heeft het probleem enigszins verhelderd. In geen enkel onderzoek zijn evenwel concrete maatregelen voorgesteld om toevallige vangsten te voorkomen of te verminderen of wordt enige duidelijkheid gebracht in het relatieve belang van de sterfte ten opzichte van de populatiegrootte. Verder onderzoek is vereist.

4. De vaststelling van het voorzorgsbeginsel is een belangrijke stap in de richting van duurzame ontwikkeling, maar er is nog steeds geen duidelijke omschrijving van de strategieën, de hulpmiddelen, de doelstellingen en de grenzen op het vlak van de mariene ecosystemen en het onderzoek daarvan door de mens. Het wetenschappelijke debat over de juiste formulering van een praktische aanpak met het oog op de toepassing van het voorzorgsbeginsel is nog niet afgerond. Het nemen van maatregelen om het overleven van zeezoogdieren te garanderen gaat verder dan het voorkomen van negatieve interacties tussen de visserij enerzijds en de betrokken dieren anderzijds. Het is ook een poging om het mariene milieu in zijn geheel te beschermen. De visserij is niet alleen verantwoordelijk voor het sterven of aanspoelen van walvisachtigen. Andere oorzaken kunnen niet altijd met zekerheid worden bepaald, maar enkele ervan zijn zeker de vervuiling van de zee, akoestische storingen (zeevaart, seismisch onderzoek, het opruimen van scheepswrakken, hogesnelheidsferry's, geluidssystemen voor militaire doeleinden) en uiteraard ook epidemies.

5. en 6. De Commissie zal elke realistische oplossing om dit probleem uit de wereld te helpen, onderzoeken. Voordat evenwel nieuwe wetgeving wordt vastgesteld, moeten de bestaande communautaire voorschriften naar behoren ten uitvoer zijn gelegd. De lidstaten spelen een belangrijke rol bij de bepaling en de toepassing van maatregelen op het gebied van milieu en visserij, en ook bij de controle op de toepassing ervan. Krachtens de Habitatsrichtlijn(1) moeten de lidstaten het bepaalde in artikel 11 en in artikel 12, lid 4, met betrekking tot het toezicht op en de bewaking van visserijactiviteiten en de daarmee gepaard gaande bijvangsten van walvisachtigen, toepassen. De lidstaten zijn wettelijk aansprakelijk voor de tenuitvoerlegging van deze voorschriften en het toezicht op de naleving ervan. De Commissie herinnert de lidstaten aan hun verplichting om voor walvisachtigen die zijn opgenomen in bijlage II bij de Habitatsrichtlijn, speciale beschermingszones voor te stellen die deel uitmaken van het Natura 2000- netwerk.

De visserijwetgeving van de Gemeenschap bevat reeds een verbod op het gebruik van drijfnetten, een verbod op het insluiten van zoogdieren met het oog op de vangst van tonijn en een verbod op het vissen op zandspiering in gebieden waar zij de belangrijkste voedselbron zijn voor het mariene leven.

De Commissie is van oordeel dat dolfijnvrije visserij een niet-realistische doelstelling is voor diverse soorten visserij, terwijl een dolfijnveilige visserij een absoluut na te streven doelstelling kan zijn. Daartoe heeft de Commissie haar wetenschappelijk, technisch en economisch comité voor de visserij gevraagd om in 2001 een vergadering te houden waar de toevallige vangsten van kleine walvisachtigen worden besproken. De Commissie heeft ook de Internationale raad voor het onderzoek van de zee (ICES) gevraagd om in 2001 zo snel mogelijk een overzicht op te stellen van alle vormen van visserij die aanzienlijke gevolgen hebben voor kleine walvisachtigen, een oordeel op te stellen van de risico's die het gevolg zijn van de visserij op geïdentificeerde populaties en advies uit te brengen over mogelijke maatregelen om de schadelijke gevolgen van de visserij zoveel mogelijk te verminderen.

(1) Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna PB L 206 van 22.7.1992.