SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2338/99

van Ioannis Marínos (PPE-DE) aan de Commissie

(13 december 1999)

Betreft: Vrij kapitaalverkeer in de gezondheidssector

Bij de nadering van het nieuwe millennium speelt ook de dienstverlening in de gezondheidszorg een belangrijke rol. Ik ben mij ervan bewust dat er nog geen gemeenschappelijk gezondheidsbeleid van de EU bestaat. Ik ben er echter van overtuigd dat dit, ondanks alle problemen, eens het geval zal zijn.

Zou de Commissie mij kunnen mededelen:

- Kunnen er bepaalde beperkingen worden gesteld aan het vrije kapitaalverkeer in de gezondheidszorg in de EU? Kan een lidstaat binnen gezondheidsprogramma's kwantitatieve beperkingen of prioriteiten stellen bij de uitrusting van instellingen van gezondheidszorg of beperkingen stellen aan de mogelijkheid van een onderdaan van een lidstaat van de EU om in de gezondheidszorg actief te zijn?

- Omvat het vrije verkeer van kapitaal en personen ook de niet-gouvernementele organisaties zonder winstoogmerk, zoals bijvoorbeeld de religieuze NGO's? Kan elke religieuze gemeenschap een kliniek of klinieken oprichten in welke lidstaat ze maar wenst?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(2 februari 2000)

De vraag van het geachte parlementslid heeft betrekking op diverse vrijheden van de interne markt, zoals het vrije verkeer van kapitaal (artikel 56, ex artikel 73 B, van het EG-Verdrag), het recht van vestiging (artikel 43, ex artikel 52), het vrije verkeer van diensten (artikel 49, ex artikel 59) en het vrije verkeer van werknemers (artikel 39, ex artikel 48).

Het door het EG-Verdrag toegestane vrije verkeer van kapitaal geldt ook voor diensten van de gezondheidszorg, met name voor alle investeringen die in ondernemingen uit deze sector kunnen worden gedaan (zowel directe investeringen als portefeuillebeleggingen). Hoewel het EG-Verdrag toelaat om in uitzonderlijke gevallen (in verband met de openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid) bij dergelijke investeringen bepaalde discriminerende maatregelen op te leggen, moeten deze grondig worden geanalyseerd om hun verenigbaarheid met het EG-Verdrag vast te stellen. Ook niet-discrimerende maatregelen kunnen de investeringen in ondernemingen in de gezondheidszorg beperken, op voorwaarde dat ze aan vier fundamentele voorwaarden voldoen: ze moeten op niet-discriminerende wijze worden toegepast, ze moeten door dwingende redenen van algemeen belang worden gemotiveerd, ze moeten geschikt zijn om het ermee nagestreefde doel te bereiken en ze mogen niet verder gaan dan hetgeen noodzakelijk is om het doel te bereiken. Ook dergelijke maatregelen moeten grondig worden geanalyseerd om hun verenigbaarheid met het EG-Verdrag vast te stellen.

Bovengenoemde bepalingen en beginselen zijn evenzeer van toepassing op niet-gouvernementele organisaties zonder winstoogmerk, zoals religieuze organisaties. Ook voor hen geldt het in het EG-Verdrag vastgelegde vrije verkeer van kapitaal, voor zover deze vrijheid niet is beperkt door nationale maatregelen die gerechtvaardigd kunnen zijn op grond van de openbare veiligheid, de openbare orde, de volksgezondheid of, ruimer gesteld, overwegingen van algemeen belang, zoals hierboven vermeld.

De lidstaten mogen in hun nationale regelgeving beperkingen opleggen aan het recht van vestiging en het vrije verkeer van diensten, op voorwaarde dat deze beperkingen gerechtvaardigd zijn ingevolge artikel 46 (ex artikel 56) van het EG-Verdrag (openbare orde, openbare veiligheid en volksgezondheid) of dwingende redenen van algemeen belang, en dat ze in verhouding staan tot het doel dat de lidstaat daarbij nastreeft. Het recht van vestiging geldt voor elke in de Unie gevestigde marktdeelnemer met winstoogmerk die zich in een andere lidstaat wil vestigen. Het vrij verrichten van diensten geldt zowel voor in een lidstaat gevestigde marktdeelnemers die grensoverschrijdende diensten willen aanbieden zonder verplicht

zijn zich te vestigen in de lidstaat waar de diensten wordt aangeboden, als voor de ontvangers van deze diensten (zoals patiënten die diensten van de gezondheidszorg ontvangen).

Een nationaal vereiste dat ziekenhuizen geen winstoogmerk mogen hebben, is verenigbaar met het EG-Verdrag. Het Hof van Justitie heeft dit beginsel, dat reeds in artikel 48, lid 2 (ex artikel 58), van het EG-Verdrag is vastgesteld, bevestigd in de zaak Sodemare (arrest van 17 juni 1997 in zaak C-70/95, Jurispr. 1997, blz. I-3395). Andere beperkingen moeten worden bestudeerd in het licht van de jurisprudentie van het Hof in de zaak Kohll (arrest van 28 april 1998 in zaak C-158/96, Jurispr. 1998 blz. I-1931), waarin wordt verwezen naar overwegingen van volksgezondheid, met name de behoefte aan handhaving van een evenwichtige en voor eenieder toegankelijke verzorging door artsen en ziekenhuizen, en naar een specifieke dwingende reden van algemeen belang, namelijk de handhaving van het financiële evenwicht van het desbetreffende socialezekerheidsstelsel. Kwantitatieve beperkingen of preferentiële regelingen moeten verenigbaar zijn met deze vereisten en mogen in geen geval, de jure noch de facto, discriminatie tussen burgers van de Unie tot gevolg hebben.

De voorwaarden waaraan burgers van de Unie moeten voldoen om economische activiteiten in de sector van de gezondheidsdiensten te mogen uitoefenen onder artikel 39 (ex artikel 48) van het EG-Verdrag, worden door de lidstaten vastgesteld. Deze nationale regels moeten echter in overeenstemming zijn met de communautaire wetgeving, met name de Richtlijnen 89/48/EEG(1) en 92/51/EEG(2) van de Raad betreffende een algemeen stelsel van erkenning van beroepskwalificaties en de Richtlijnen 77/452/EEG(3), 78/686/EEG(4), 80/154/EEG(5), 85/433/EEG(6) en 93/16/EEG(7) betreffende de onderlinge erkenning van de diploma's van respectievelijk algemeen ziekenverpleger, beoefenaar der tandheelkunde, verloskundige, apotheker en arts.

(1) PB L 19 van 24.1.1989.

(2) PB L 209 van 24.7.1992.

(3) PB L 176 van 15.7.1977.

(4) PB L 233 van 24.8.1978.

(5) PB L 33 van 11.2.1980.

(6) PB L 253 van 24.9.1985.

(7) PB L 165 van 7.7.1993.