SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1983/97 van Kirsi Piha (PPE) aan de Commissie (9 juni 1997)

Betreft: In het Fins te vertalen documenten

De laatste tijd is er in Finland negatieve publiciteit ontstaan over het wisselende niveau van Finse vertalingen van documenten van de Commissie. Sommige van deze vertalingen bevatten zeer ernstige taalfouten en de tekst ervan is moeilijk of zelfs helemaal niet te begrijpen.

In de pers is in dit verband verwezen naar een brochure van het directoraat-generaal regionaal beleid van de Commissie betreffende een wedstrijd op het gebied van stedelijke en regionale planning, welke een evident voorbeeld is van een slechte vertaling. Volgens deskundigen is deze brochure niet vertaald door iemand met Fins als moedertaal en is het ook nog mogelijk dat het hier om een machinale vertaling gaat.

Is de Commissie, om dit soort irriterende publiciteit te vermijden, voornemens om aan alle directoraten-generaal en eenheden die een beroep moeten doen op de vertaaldiensten de interne instructie te geven, dat zij verplicht zijn om voor hun vertalingen gebruik te maken van beroepsvertalers die daarvoor via een vergelijkend onderzoek zijn aangeworven en aldus te waarborgen dat degene die het document te vertalen krijgt als zijn moedertaal die taal spreekt waarin hij zijn vertaling maakt? Kan de Commissie er verder voor zorgen dat er voldoende vertalers Fins zijn om alle documenten naar behoren te vertalen?

Antwoord van de heer Liikanen namens de Commissie (11 juli 1997)

De recente controverse over de kwaliteit van de Finse vertalingen van commissiedocumenten ging uit van een brochure die sommigen bij vergissing hielden voor een publicatie van een Europese instelling. Dit was echter niet zo. Het document dat de krant Helsingin Sanomat in zijn edities van 20 mei 1997 voorstelde, had betrekking op een wedstrijd, Urban Planning Award. Deze wedstrijd wordt georganiseerd door de European Council of Town Planning, een instelling die volledig onafhankelijk is van de Commissie en eender welke Europese instelling. De organisatoren hebben weliswaar een subsidie van de Commissie ontvangen, maar de Commissie noch een andere instelling is als uitgever of opdrachtgever betrokken bij de brochure of de vertaling hiervan.

De betrokken organisatie had de tekst voor de brochure in het Engels opgesteld, en liet deze daarna door een Londens vertaalbureau vertalen in de andere talen van de Gemeenschap, waaronder het Fins. Voor zover de Commissie bekend, werd de Finse versie gedrukt en verspreid zonder revisie. De kwaliteit van de vertaling laat uiteraard te wensen over, wat de onterecht aan het adres van de Commissie gerichte kritiek tot gevolg had. Opdat dergelijke toestand zich niet meer zou voordoen, heeft de Commissie haar diensten gewezen op het belang van controle van de kwaliteit van zulke vertalingen en op de noodzaak ieder misverstand over de oorsprong van een publicatie te vermijden. Ongeacht dit incident, is het waar dat de kwaliteit van de Finse vertalingen die op verzoek van de Commissie zijn uitgevoerd, in het verleden vaak te wensen overliet.

Gewoonlijk worden de Finse vertalingen uitgevoerd door de eigen vertalers van de Commissie. Soms, indien de werkdruk te hoog is, worden zij uitgevoerd door freelance vertalers of vertaalbureaus. Deze vertalingen worden gereviseerd door de Commissie die bovendien de kwaliteit in het oog houdt. Evenmin als voor de andere talen kan voor het Fins worden afgezien van onderaanneming. Hierdoor kan immers een tijdelijke overlast van de vertaaleenheden worden opgevangen en kan, op sommige bijzonder gespecialiseerde gebieden, een beroep worden gedaan op deskundigen, waardoor de uiteindelijke terminologische getrouwheid kan worden gewaarborgd.

De opstelling van Finse versies van documenten is niet altijd eenvoudig. De Gemeenschap heeft een groot aantal volledig nieuwe begrippen ingevoerd, waarvoor snel Finse equivalenten moesten worden gevonden. Overeenkomstig de communautaire jurisprudentie zijn bovendien alle taalversies authentiek. Het gevolg hiervan is een omzetting van de tekst naar Indo-europees voorbeeld, wat de Finse versie vaak bijzonder zwaar maakt.

In 1996 hebben de Finse taaleenheden van de Commissie - de andere instellingen niet meegerekend - in totaal 90 000 bladzijden tekst geproduceerd, waarvan ongeveer 80 % volledig binnen de eenheden werd vertaald; de rest werd onderaanbesteed. De andere diensten hebben hun eigen vertaaldiensten.

Binnen haar diensten beschikt de Commissie momenteel over 70 ambtenaren, vertalers of revisoren, die belast zijn met de Finse vertaling van haar documenten. De vooruitgeschoven vertaaleenheid te Helsinki, die tot einde juli 1997 actief zal zijn, omvat bovendien 22 vertalers met een tijdelijk contract. Er zijn momenteel procedures voor vergelijkende onderzoeken aan de gang teneinde genoeg Finse vertalers in dienst te nemen om het personeelsbestand tegen het einde van het jaar op te trekken naar het niveau waarin de begroting voorziet en dat overeenstemt met dat van de andere officiële talen, d.w.z. in totaal 100 vertalers en revisoren. Op te merken valt dat de ambtenaren van de Finse eenheden van de Commissie, evenals de freelance vertalers waarop de Commissie gewoonlijk een beroep doet, Fins als moedertaal hebben.

Toch is het niet altijd gemakkelijk geweest vertalers te vinden die in een vlotte stijl naar het Fins kunnen vertalen. Tot voor kort werd bij de opleiding van vertalers in Finland immers meer aandacht besteed aan de aanleg om te vertalen naar vreemde talen dan naar de moedertaal.

De ervaring leert dat het verscheidene jaren duurt eer een nieuwe officiële taal ingewerkt is. Voor het Fins werd in twee en een half jaar aanzienlijke vooruitgang geboekt.

Begin juni heeft een uitsluitend met het Fins belaste taalcoördinator zijn taak bij de Commissie aangevat. Hij zal moeten letten op het goed gebruik van de taal en de permanente vorming van de vertalers organiseren. Bijzondere aandacht zal gaan naar de helderheid en de vlotheid van de schriftelijke taal. Bovendien zal de stijlkeuze van de vertaling meer moeten worden bepaald door de bijzondere stijlvereisten van het origineel, om te vermijden dat alle documenten slaafs een juridisch of administratief model lijken te kopiëren.