SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1975/03

van Anna Karamanou (PSE) aan de Commissie

(13 juni 2003)

Betreft: Mogelijke gezondheidsrisico's van algemeen gebruikte antidepressiva

Na talrijke meldingen van zelfmoorden en ontwenningsverschijnselen bij mensen die antidepressiva hadden gebruikt waartoe ook het product Prozac behoort heeft de Britse regering besloten het comité voor de veiligheid van geneesmiddelen te belasten met een onderzoek naar de veiligheid van deze middelen. Aanleiding tot het onderzoek was niet alleen een reeks gevallen van mensen die ernstige ontwenningsverschijnselen vertoonden en maanden nodig hadden om af te kicken van de tot deze categorie behorende geneesmiddelen, maar ook een reeks zelfmoorden die in verband leken te staan met het gebruik van deze geneesmiddelen.

Welke maatregelen denkt de Commissie te nemen om voor volledige opheldering te zorgen ten aanzien van dit vraagstuk? Is zij van plan breder opgezette onderzoeken te organiseren op Europees niveau en toezicht uit te oefenen op de mate van verslaafdheid die langdurig gebruik van antidepressiva kan veroorzaken bij de mens?

Antwoord van de heer Liikanen namens de Commissie

(1 augustus 2003)

Het United Kingdom Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA) heeft de Commissie ervan op de hoogte gebracht dat er eind mei 2003 nieuwe gegevens van klinische proeven met paroxetine (Xeroxat) bij kinderen en jongeren binnengekomen zijn. Deze nieuwe gegevens zijn bestudeerd door een werkgroep van deskundigen voor selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's: selective serotonin reuptake inhibitors) en het comité voor de veiligheid van geneesmiddelen (CSM) van het Verenigd Koninkrijk. Uit de gegevens blijkt dat het middel bij depressies in de genoemde leeftijdsgroep niet werkt en zich bij de met Seroxat behandelde proefpersonen een duidelijk groter risico van episodes van zelfverminkingen en mogelijk suïcidaal gedrag voordoet dan bij de met een placebo behandelde proefpersonen. Uit verscheidene analyses blijkt dat het risico dat deze verschijnselen zich voordoen bij de behandeling met Seroxat 1,5 tot 3,2 keer hoger is dan bij de behandeling met een placebo.

Op basis van deze gegevens heeft het comité voor de veiligheid van geneesmiddelen geadviseerd om bij de behandeling van depressies bij kinderen en jongeren onder de achttien jaar geen Seroxat in te zetten. Seroxat is niet toegelaten voor de behandeling van jongeren onder de achttien jaar. Het wordt in deze leeftijdsgroep echter wel buiten de geregistreerde indicaties om voorgeschreven door behandelende artsen die er in hun eigen verantwoordelijkheid als arts van overtuigd zijn dat Seroxat voor een bepaalde patiënt het juiste middel is.

Dit advies is op 10 juni 2003 via de Public Health Link doorgegeven aan al degenen die in de gezondheidszorg werkzaam zijn en tezamen met informatie voor patiënten op de MHRA-website geplaatst. Bijgewerkte bijsluiters voor de patiënten worden momenteel naar artsen en apothekers gestuurd.

Naar aanleiding van dit nieuwe veiligheidssignaal ten aanzien van Seroxat bij kinderen en jongeren onder de achttien jaar is bezorgdheid ontstaan over de vraag of de voordelen van paroxetine wel tegen de risico's opwegen. Het Verenigd Koninkrijk is van mening dat het in het belang van de Gemeenschap is dat de benefit/risk-ratio van paroxetine opnieuw wordt bekeken.

Het Verenigd Koninkrijk heeft dit vraagstuk op 12 juni 2003 overeenkomstig artikel 31 van richtlijn 2001/83 EEG(1) voorgelegd aan het comité voor farmaceutische specialiteiten (CPMP) van het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling (EMEA). Het comité voor farmaceutische specialiteiten heeft er op zijn vergadering in juni 2003 over gesproken, waarna de in de richtlijn beschreven procedure opgestart is.

Het comité voor farmaceutische specialiteiten van het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling heeft op Europees niveau aandacht aan de ontrekkingsverschijnselen en het suïcidaal gedrag bij de behandeling met Prozac (fluoxetine) besteed. Het comité is in september 2002 tot de volgende conclusies gekomen:

Op basis van de beschikbare gegevens en de gevoerde discussies in het comité was het CPMC van oordeel dat Prozac een positieve benefit/risk-ratio heeft voor de behandeling van episodes van zware depressies, obsessieve-compulsieve stoornissen en als aanvulling op een psychotherapie bij de behandeling van boulimia nervosa.

In de samenvatting van productkenmerken moeten de volgende gegevens opgenomen zijn:

4.4 Speciale waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik

Zelfmoord: Aangezien er zich in de eerste weken van de behandeling wellicht nog geen verbetering voordoet, dienen de patiënten, zoals te doen gebruikelijk bij alle antidepressiva, in deze periode nauwkeurig vervolgd te worden. De mogelijkheid dat een zelfmoordpoging wordt gedaan, is inherent aan het ziektebeeld depressie en kan blijven bestaan tot belangrijke verbetering is opgetreden. De algemene klinische ervaring met alle therapieën voor depressies is dat het zelfmoordrisico in het eerste stadium van het herstel kan toenemen.

4.8 Bijwerkingen

Na het staken van de behandeling zijn in verband met SSRI's (selectieve serotonineheropnameremmers) onttrekkingsverschijnselen gerapporteerd, hoewel de beschikbare gegevens er niet op wijzen dat dit aan verslaving te wijten is. De meest voorkomende symptomen zijn duizeligheid, paresthesieën, hoofdpijn, angst en misselijkheid. Het merendeel van deze symptomen zijn mild en verdwijnen na verloop van tijd vanzelf.

De plasmaconcentraties van fluoxetine en norfluoxetine nemen na het staken van de therapie geleidelijk af, zodat een geleidelijke vermindering van de dosering bij de meeste patiënten niet nodig lijkt.

4.2 Dosering en wijze van toediening

Overeenkomstig de consensusverklaring van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) moet de behandeling met antidepressiva gedurende minstens zes maanden worden voortgezet.

Kinderen: Het gebruik van fluoxetine bij kinderen en jongeren (onder achttien jaar) wordt afgeraden, aangezien de veiligheid en werkzaamheid van dit middel in deze patiëntengroep niet is vastgesteld.

Deze informatie is te raadplegen op de website van het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling. (www.emea.eu.int)

De werkgroep Geneesmiddelenbewaking van het wetenschappelijk comité van het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling (EMEA) monitort alle geneesmiddelen in de categorie selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's), met inbegrip fluoxetine, nauwgezet. In 2000 is het comité voor farmaceutische specialiteiten (CPMP) het eens geworden over de voornaamste veiligheidswaarschuwingen ten aanzien van de onttrekkingsverschijnselen bij SSRI's.

(1) Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik, PB L 311 van 28.11.2001.