SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0304/02

van Laura González Álvarez (GUE/NGL)en Pedro Marset Campos (GUE/NGL) aan de Commissie

(11 februari 2002)

Betreft: Gifwolk in Cartagena (Spanje)

Cartagena (Spanje) en omgeving hebben reeds vele jaren te lijden onder de gevolgen van een sterke luchtverontreiniging. In feite is Cartagena een van de meest verontreinigde steden van Spanje.

Op zaterdag 27 januari is een enorme, vuile en vermoedelijk giftige wolk vrijgekomen door de verbranding van enkele tonnen kunstmest, bestaande uit stikstof, fosfor en kalium, die was opgeslagen in een silo van het bedrijf Fertiberia, dat gelegen is in een petrochemisch complex in een buitenwijk. Circa 6 000 personen uit de omgeving zijn in aanraking gekomen met die wolk, die ook enkele wijken van Cartagena heeft bereikt. Twee brandweerlieden die aan de bluswerkzaamheden hadden deelgenomen, moesten als gevolg van die besmetting met huiduitslag in het ziekenhuis worden verzorgd. Voorts klagen de gedupeerden over de traagheid waarmee de autoriteiten het rampenplan in werking hebben gesteld.

Zijn deze feiten aan de Commissie bekend?

Valt de productie van het bedrijf Fertiberia binnen de werkingssfeer van Richtlijn 84/360/EEG(1) betreffende de bestrijding van door industriële inrichtingen veroorzaakte luchtverontreiniging?

Welke actie kan de Commissie bij de bevoegde autoriteiten ondernemen opdat deze instaan voor de inachtneming van de grenswaarden voor de luchtkwaliteit, zoals vastgesteld in Richtlijn 80/779/EEG(2), alsmede van de normen voor de luchtkwaliteit voor stikstofdioxide (Richtlijn 85/203/EEG(3))?

Welke maatregelen beveelt de Commissie aan opdat soortgelijke ongevallen zich niet meer kunnen voordoen?

(1) PB L 188 van 16.7.1984, blz. 20.

(2) PB L 229 van 30.8.1980, blz. 30.

(3) PB L 87 van 27.3.1985, blz. 1.

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(3 april 2002)

Op woensdag 30 januari 2002 hebben de Spaanse autoriteiten de Commissie in kennis gesteld van het ongeval dat zich heeft voorgedaan in het bedrijf Fertiberia in Cartagena, Murcia, waar kunstmest wordt geproduceerd. Zij pasten zodoende nauwgezet artikel 15, lid 1, toe van Richtlijn 96/82/EG van de Raad van 9 december 1996 betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken(1), ook Seveso-richtlijn genoemd, die bij koninklijk decreet 1254/1999 in Spaans recht is omgezet.

In dat artikel is namelijk bepaald dat de lidstaten de Commissie zo spoedig mogelijk in kennis stellen van zware ongevallen die zich op hun grondgebied hebben voorgedaan zodra dergelijke ongevallen bepaalde ernstfactoren vertonen die in de richtlijn zijn vermeld.

Het bedrijf Fertiberia maakt deel uit van een complex van inrichtingen die zijn onderworpen aan de Seveso-richtlijn, waarmee de preventie van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen betrokken zijn alsmede de beperking van de gevolgen daarvan voor mens en milieu wordt beoogd.

Alle bepalingen van Richtlijn 96/82/EG zijn van toepassing op Fertiberia.

Exploitanten moeten met name een veiligheidsrapport indienen teneinde onder meer:

- aan te tonen dat de gevaren van zware ongevallen geïdentificeerd zijn en dat de nodige maatregelen zijn getroffen om die te voorkomen en de gevolgen van dergelijke ongevallen voor mens en milieu te beperken;

- aan te tonen dat het ontwerp, de constructie, de exploitatie en het onderhoud van alle met de werking samenhangende installaties, opslagplaatsen, apparatuur en infrastructuur die in verband staan met de gevaren van een zwaar ongeval binnen de inrichting voldoende veilig en betrouwbaar zijn.

Voorts moet erop worden gewezen dat Richtlijn 96/82/EG nog andere eisen bevat, onder andere dat het veiligheidsrapport beschikbaar moet zijn voor het publiek of dat interne en externe noodplannen moeten worden opgesteld. Volgens artikel 18 van de richtlijn moeten de bevoegde autoriteiten een inspectiesysteem of andere op het soort betrokken inrichting afgestemde controlemaatregelen opzetten.

In artikel 14, lid 1, onder c), is ten slotte bepaald dat de exploitant de bevoegde autoriteiten in kennis moet stellen van de voorgenomen maatregelen om de middellange en lange termijngevolgen van het ongeval te beperken en herhaling van het ongeval te voorkomen.

De Commissie is er dan ook van overtuigd dat een strikte toepassing van Richtlijn 96/82/EG door de exploitanten en een doelmatige controle door de bevoegde autoriteiten in aanzienlijke mate het ongevallenrisico en de gevolgen ervan kunnen beperken.

De inrichting in kwestie is, volgens de gegevens waarover de Commissie beschikt, in bedrijf sinds 1969. Zij kan worden beschouwd als een inrichting voor de fabricage van anorganische chemische basisproducten zoals vermeld in bijlage I van Richtlijn 84/360/EEG van de Raad van 28 juni 1984 betreffende de bestrijding van door industriële inrichtingen veroorzaakte luchtverontreiniging. Volgens de richtlijn dient voor het exploiteren van de inrichting een voorafgaande vergunning verplicht te worden gesteld.

Voor inrichtingen waarvoor reeds voor 1 juli 1987 een vergunning werd verleend of die reeds voor die datum in bedrijf waren, dienen de lidstaten beleidslijnen en strategieën toe te passen met het oog op geleidelijke aanpassing ervan aan de beste beschikbare techniek, onder andere rekening houdende met de residuele levensduur van de inrichting, de aard en het volume van de verontreinigende emissies en de wenselijkheid geen overmatig hoge kosten te veroorzaken voor de betrokken inrichting.

Eind oktober 2007 zal Richtlijn 84/360/EEG worden ingetrokken. Chemische installaties voor de fabricage van anorganisch-chemische basisproducten vallen echter eveneens onder Richtlijn 96/61/EG van de Raad van 24 september 1996 inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging(2) (zie bijlage I, punt 4.2). Voor de Fertiberia-inrichting dienen de bevoegde instanties er tot uiterlijk eind oktober 2007 op toe te zien dat deze wordt geëxploiteerd overeenkomstig de voorschriften van de richtlijn. Krachtens de richtlijn moet de installatie zo worden geëxploiteerd dat alle passende preventieve maatregelen tegen verontreinigingen worden getroffen, geen belangrijke verontreiniging wordt veroorzaakt, het ontstaan van afvalstoffen wordt voorkomen, de energie op doelmatige wijze wordt gebruikt, ongevallen worden voorkomen en bij de definitieve stopzetting van de activiteiten het exploitatieterrein weer in een bevredigende toestand wordt gebracht. Er is een geïntegreerde vergunning vereist, waarvoor de voorwaarden zijn gebaseerd op de beste beschikbare technieken, met inachtneming van de technische kenmerken en de geografische ligging van de installatie alsmede van de plaatselijke milieuomstandigheden.

Het is opmerkelijk dat het volgens beide richtlijnen de taak van de bevoegde instantie is om in de afzonderlijke vergunningen bindende emissiegrenswaarden voor te schrijven.

In oktober 2001 is een door de Commissie georganiseerde informatie-uitwisseling begonnen, teneinde de beste beschikbare technieken voor de kunstmestindustrie te bepalen. Een definitief referentiedocument zou binnen twee jaar beschikbaar moeten zijn.

Krachtens Richtlijn 80/779/EEG van de Raad van 15 juli 1980 betreffende grenswaarden en richtwaarden van de luchtkwaliteit voor zwaveldioxide en zwevende deeltjes en Richtlijn 85/203/EEG van de Raad van 7 maart 1985 inzake luchtkwaliteitsnormen voor stikstofdioxide, dienen

de lidstaten de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de grenswaarden niet worden overschreden en actieplannen op te stellen voor de geleidelijke verbetering van de kwaliteit van de lucht in die zones waar de grenswaarden dreigen te worden overschreden. Zij moeten tevens de Commissie in kennis stellen van elke overschrijding van grenswaarden. Opgemerkt moet evenwel worden dat deze richtlijnen in de eerste plaats gericht zijn op beperking van verontreiniging afkomstig van gewone emissiebronnen en niet op beperking van het risico van emissie door ongeval.

(1) PB L 10 van 14.1.1997.

(2) PB L 257 van 10.10.1996.