SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0695/03

van Juan Naranjo Escobar (PPE-DE) aan de Commissie

(10 maart 2003)

Betreft: Pensioenen in de EU en de open coördinatiemethode

Voor verschillende lidstaten van de EU schuilde en schuilt de belangrijkste tekortkoming van het stabiliteitsprogramma in de situatie van de overheidsfinanciën op langere termijn; het risico van budgettaire onevenwichtigheden, vooral als gevolg van hogere uitgaven aan overheidspensioenen, kan niet worden uitgesloten.

Kan de Commissie mededelen hoe de open coördinatiemethode op het gebied van pensioenen wordt toegepast?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(3 april 2003)

De open coördinatiemethode werd aangenomen door de Europese Raad van Lissabon (maart 2000) als instrument ter aanvulling van de op het verdrag gebaseerde processen teneinde de nieuwe door deze Raad vastgestelde strategische doelstelling voor de Unie

te verwezenlijken. Deze methode moet worden toegepast op gebieden waar er geen andere communautaire processen of beleidsinstrumenten bestaan. Zij strekt er niet toe bestaande instrumenten te vervangen of de verantwoordelijkheden van de beleidsmakers op Europees en nationaal niveau te wijzigen. Beoogd wordt de beleidscoördinatie tussen de lidstaten te verbeteren. Een algemene grondslag voor de vaststelling van maatregelen die erop zijn gericht de samenwerking tussen de lidstaten aan te moedigen, wordt verstrekt in artikel 137 van het Verdrag van Nice, waarin wordt bepaald dat de Gemeenschap het optreden van de lidstaten op bepaalde gebieden ondersteunt en aanvult, met inbegrip van de modernisering van de stelsels voor sociale bescherming.

Op het gebied van de pensioenen werd de open coördinatiemethode omschreven in het gezamenlijk verslag van het Comité voor sociale bescherming en het Comité voor economische politiek, dat was gericht aan de Europese Raad van Laken (december 2001). In dit verslag wordt gesteld dat de open coördinatiemethode beoogt de lidstaten te helpen hun eigen nationale strategie te ontwikkelen. Tevens wordt gesteld dat de respectieve verantwoordelijkheden van de beleidsmakers op Europees en nationaal niveau ongewijzigd blijven en dat de methode een plaats (krijgt) naast diverse bestaande, goed functionerende EU-processen die zich in het kader van hun bredere strekking bezighouden met aspecten van het pensioenbeleid. In het verslag wordt een overzicht gegeven van deze andere processen, waaronder de globale richtsnoeren voor het economisch beleid en het stabiliteits- en groeipact. De tenuitvoerlegging van de open coördinatiemethode op het gebied van de pensioenen houdt in dat algemene gemeenschappelijke doelstellingen voor de pensioenstelsels worden overeengekomen (die werden omschreven als de toereikendheid, de betaalbaarheid en de modernisering van de pensioenstelsels), nationale strategieverslagen worden opgesteld in overeenstemming met deze doelstellingen, periodieke monitoring van de vorderingen bij het nastreven van deze doelstellingen wordt georganiseerd, en overeenstemming wordt bereikt over indicatoren. In het kader van dit proces kunnen geen aanbevelingen worden gedaan aan de lidstaten.

Anders dan de open coördinatiemethode is de coördinatie van het economisch beleid gebaseerd op het verdrag, en meer bepaald op artikel 99 EG-Verdrag. Stabiliteits- en convergentieprogramma's zijn gegrondvest op het stabiliteits- en groeipact, dat deel uitmaakt van het afgeleid recht dat is gebaseerd op de artikelen 99, lid 4, en 104, lid 5, EG-Verdrag. In het kader van de bredere strekking van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid en het stabiliteits- en groeipact, wordt in deze instrumenten ook het pensioenbeleid behandeld, met name het effect ervan op de houdbaarheid op lange termijn van de overheidsfinanciën en op de algemene prestaties van de economieën van de Gemeenschap. In het bijzonder werd in de conclusies van de Europese Raad van Stockholm (maart 2001) opgeroepen om de overheidsfinanciën te toetsen op hun houdbaarheid op lange termijn, onder meer op de spanningen die op grond van de komende demografische veranderingen te verwachten zijn, zulks in het kader van de stabiliteits- en convergentieprogramma's en de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing worden dus onderzocht in het kader van het stabiliteits- en groeipact. In de globale richtsnoeren voor het economisch beleid kunnen aanbevelingen worden gedaan aan de lidstaten om hun pensioenstelsels te hervormen teneinde de houdbaarheid ervan op lange termijn te verzekeren en bij te dragen aan de algemene houdbaarheid van de overheidsfinanciën.