SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1973/03

van Anna Karamanou (PSE) aan de Commissie

(5 juni 2003)

Betreft: Schending van de rechten van Roma door de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië

Volgens de organisatie Dokters van de Wereld is er momenteel sprake van een regelrechte schending van de mensenrechten van ongeveer 600 Roma (onder wie 270 kinderen, 10 zwangere vrouwen en heel wat ouderen) aan de grens tussen Griekenland en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, dicht bij de grensovergang van Medzitlija. Deze vluchtelingen leven in de open lucht, zonder tenten of enige andere bescherming tegen zon en regen en zonder elementaire sanitaire voorzieningen. Dit is reeds zo sedert maart van dit jaar, toen het Hoge Commissariaat voor de vluchtelingen van de VN en het Macedonische Ministerie van Arbeid hun kamp verboden verklaarden en een einde maakten aan de bevoorrading van voedsel, water en elektriciteit. Op 22 mei hebben de Macedonische ordediensten geweld gebruikt tegen de vluchtelingen om hen van de grens te verdrijven. Verder beschikken de Roma niet over reisdocumenten en zijn ze volledig afhankelijk van de autoriteiten.

Wat denkt de Commissie in het kader van het associatieverdrag tussen de EU en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië te ondernemen om de mensenrechten te doen eerbiedigen en voor de Roma in de buurt van Medzitlija menswaardige levensomstandigheden te waarborgen?

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(3 juli 2003)

De Commissie volgt nauwgezet de ontwikkelingen betreffende de meer dan 600 Roma die zich aan de grens tussen de vroegere Joegoslavische Republiek Macedonië en Griekenland, dicht bij de grensovergang van Medzilija, bevinden. Ook de delegatie van de Commissie in Skopje volgt de ontwikkelingen op de voet: drie vertegenwoordigers van de Roma zijn op 30 mei 2003 in de vestiging van de delegatie ontvangen en het personeel van de delegatie is ter plaatse geweest op de verzamelplaats aan de grens.

Volgens de laatste informatie ontvangen de op de verzamelplaats aanwezige personen primaire humanitaire hulp zowel voedselhulp als sanitaire voorzieningen en medicijnen die met name verstrekt wordt door het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor vluchtelingen (hierna: HCR), de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) en door verschillende niet-gouvernementele organisaties (in het bijzonder het Rode Kruis van Macedonië, de Internationale Federatie van Rode-Kruis- en Rode-Halve-Maanverenigingen/het Internationale Rode Kruis, het Zwitserse Rode Kruis, Caritas, Cooperazione Italiana, enz).

De internationale gemeenschap (vertegenwoordigers van de missie van de Verenigde Naties in Kosovo (UNMIK), de Europese Unie, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de Raad van Europa, HCR, IOM, enz.) is eveneens gemobiliseerd en zet zich in om de vroegere Joegoslavische Republiek Macedonië en de betrokken personen te helpen bij het vinden van een oplossing. De betrokkenen maken deel uit van een groep die in 1999 uit Kosovo is gevlucht en in de vroegere Joegoslavische Republiek Macedonië een tijdelijke precaire status had gekregen die halfjaarlijks verlengbaar was en waarbij weinig sociale rechten waren toegekend. De meesten onder hen verbleven in het collectief centrum van Suto Orizari, dat in 1999 is geopend en in april 2003 door het HCR is gesloten wegens zijn ernstige staat van verval. Aan de meest kwetsbaren (ongeveer 150) is de opvangmogelijkheid in het tweede collectief centrum voor Roma in Katlanavo voorgesteld. Voor de overigen is voorzien in de mogelijkheid van particuliere opvang, gekoppeld aan financiële basishulp. De betrokkenen hebben deze mogelijkheden geweigerd en hebben verkozen tegen hun levensomstandigheden te protesteren aan de bovengenoemde grenspost (en opvang in een land van de Unie te eisen).

De Commissie heeft steeds het standpunt ingenomen, dat de verblijfsvoorwaarden en de sociale rechten die van toepassing zijn op deze personen, die sinds vier jaar in de vroegere Joegoslavische Republiek Macedonië verblijven, moeten worden verbeterd. Om deze reden heeft zij, in samenwerking met het HCR, steun verleend aan de herziening van de wet van de vroegere Joegoslavische Republiek Macedonië inzake asiel. In september 2003 zou de nieuwe wet in werking moeten treden: hierin is voorzien in een rechtvaardige asielprocedure, betere opvangvoorwaarden voor asielaanvragers, de eerbiediging van het beginsel van niet-uitzetting en maatregelen voor de lokale integratie van personen aan wie bescherming wordt verleend. De Commissie stelt met tevredenheid vast dat de regering van de vroegere Joegoslavische Republiek Macedonië bereid is om ten gunste van de betrokken personen op de toepassing van deze wet te anticiperen. Daardoor hebben deze personen met name de mogelijkheid een asielaanvraag in te dienen, die zal onderzocht worden.

In het kader van het door het CARDS-programma gefinancierde nationaal programma is een project van twee miljoen euro opgezet dat tot doel heeft de regering van de vroegere Joegoslavische Republiek Macedonië bij de herziening van de asielwetgeving te helpen en een nationaal actieprogramma inzake asiel, migratie en visa op te zetten, gekoppeld aan een opleidingsprogramma. Voor 2003 is één miljoen euro uitgetrokken om de op grond van het programma 2002 opgezette acties voort te zetten. Het Europees Bureau voor Wederopbouw onderzoekt de parameters op grond waarvan dit programma daadwerkelijk kan worden voortgezet en de precieze inhoud ervan nauwkeuriger kan worden bepaald.

Om deze reden heeft de Commissie de verklaring van 3 juni 2003 van de missiehoofden van de Unie te Skopje ondertekend, waarin is onderstreept dat de stappen van de Roma-Kosovaren in Medzitlija ter verbetering van hun situatie met aandacht zijn gevolgd en zij ten stelligste worden aangemoedigd het aanbod van de regering van de vroegere Joegoslavische Republiek Macedonië te aanvaarden, zich uit de grenszone terug te trekken en terug te keren naar Skopje.

De Commissie blijft daarenboven de inspanningen van de internationale gemeenschap steunen om passende omstandigheden te realiseren die de vrijwillige terugkeer naar Kosovo van in 1999 gevluchte personen, onder meer de Roma, moeten mogelijk maken.