NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 33/140

(2004/C 33 E/139)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1612/03

van Heide Rühle (Verts/ALE) aan de Commissie

(13 mei 2003)

Betreft: Mogelijke schending van de milieu-informatierichtlijn

Het Duitse Federale Ministerie van Verkeer, Bouwwezen en Volkshuisvesting heeft voor een reeks verkeersprojecten een kosten/batenstudie laten uitvoeren, die gedeeltelijk met een milieubeoordeling werd gecombineerd. Met dit rapport moet onder meer rekening worden gehouden bij het opstellen van een wetsontwerp ter herziening van het zogenaamde federale verkeersplan.

De federale regering heeft de deelstaatregeringen opgedragen hun standpunt over de resultaten van de kosten/batenstudie mede te delen. Het Ministerie van Verkeer van de deelstaat Baden-Württemberg heeft op zijn beurt zijn districtsraden bevolen hun standpunt terzake mede te delen.

De districtsraad van Karlsruhe werd op grond van de milieu-informatiewet en de milieu-informatierichtlijn om een schriftelijke kopie van zijn standpunt verzocht. De districtsraad van Karlsruhe heeft dit verzoek afgewezen en het volgende ter motivering aangevoerd:

Overeenkomstig paragraaf 3, lid 1, sub 1 van de milieu-informatiewet geldt voor de hoogste deelstaatinstanties, voor zover ze bij de wetgeving betrokken zijn, geen informatieplicht.

De districtsraad van Karlsruhe is geen hoogste deelstaatinstantie. Het Deelstaatministerie van Milieu en Verkeer heeft het door de districtsraad van Karlsruhe te bepalen standpunt met betrekking tot het federale verkeersplan evenwel nodig om de medewerking van de deelstaat Baden-Württemberg aan een wetgevingsprocedure, met name deze tot vaststelling van de volgende autowegenaanlegwet, te bevestigen. Het vervolgens voor het ministerie opgestelde uitsluitingsverslag waarvan sprake in paragraaf 3, lid 1, sub 1 van de milieu-informatiewet kan echter niet worden genegeerd door het feit dat de erin vervatte informatie niet door het in paragraaf 3, lid 1, sub 1 van de milieu-informatiewet geprivilegieerde ministerie, maar wel door zijn niet-geprivilegieerde ondergeschikte orgaan is opgevraagd.

Is de Commissie van oordeel dat de districtsraad de toegang tot de informatie in zijn standpunt kan uitsluiten op grond van het feit dat het een document betreft dat de (lagere) districtsraad voor het (hogere) deelstaatministerie heeft opgesteld omwille van de wetgevende hoedanigheid (artikel 2, sub b) van Richtlijn 90/313/EEG (1)) van het deelstaatministerie?

Gecombineerd Antwoord

van mevrouw Wallström namens de Commissie

op de schritftelijke vragen P-1605/03 en E-1612/03

(25 juni 2003)

De door het geachte parlementslid gestelde vragen hebben beide betrekking op de verenigbaarheid van artikel 3, lid 1, van de Duitse wet inzake toegang tot milieuinformatie (Umweltinformationsgesetz) met artikel 2, onder b), van Richtlijn 90/313/EEG van de Raad van 7 juni 1990 inzake de vrije toegang tot milieuinformatie.

In artikel 2, onder b) van deze richtlijn worden „overheidsinstanties” omschreven als „alle overheidsorganen die op nationaal, regionaal of plaatselijk niveau op het gebied van het milieu verantwoordelijkheid dragen en over informatie beschikken, met uitzondering van lichamen die in een rechterlijke of wetgevende hoedanigheid optreden”.

In artikel 3, lid 1, van de Duitse wet inzake toegang tot milieuinformatie wordt de hele categorie wethandhavingsautoriteiten uitgesloten en wordt een zeer ruime interpretatie aan het begrip „wethandha-vingsautoriteiten” gegeven: rechtbanken, het openbaar ministerie en disciplinaire instanties.

De interpretatie van Richtlijn 90/313/EEG is de verantwoordelijkheid van het Hof van Justitie. De Commissie is van mening dat in het algemeen met de richtlijn wordt gepoogd vrije toegang te verlenen tot milieuinformatie die in het bezit is van de overheid en dat daarom elke uitzondering strikt moet worden geïnterpreteerd. In alle lidstaten zijn gerechtelijke handelingen zoals procedures voor rechtbanken en rechterlijke uitspraken in principe openbaar. Het openbaar ministerie werkt daarentegen niet in het openbaar. Voorts kan het instructies krijgen van politieke of administratieve organen, hetgeen met rechters niet het geval is. Bijgevolg lijkt het openbaar ministerie normaal niet in een rechterlijke hoedanigheid op te treden. Om deze reden dient de toegang tot milieuinformatie die in het bezit is van het openbaar ministerie normaal niet te worden geweigerd, althans niet in gevallen zoals het door het geachte parlementslid aangehaalde geval, waarin het onderzoek werd gestaakt.

Richtlijn 90/313/EEG stelt de lidstaten echter in staat toegang te weigeren tot informatie over zaken waarvoor onderzoeksprocedures lopen of hebben gelopen (artikel 3, lid 2, derde streepje). Op grond van de huidige bepalingen van Richtlijn 90/313/EEG kan het openbaar ministerie bijgevolg toegang weigeren tot milieuinformatie ten aanzien waarvan een onderzoeksprocedure werd ingesteld, mits de wetgeving waarbij de richtlijn in het nationale recht is verwerkt daarin voorziet.

Wat betreft in een wetgevende hoedanigheid optredende instanties, bepaalt de Duitse wetgeving dat de hoogste Bonds- en deelstaatinstanties zijn uitgesloten inzoverre zij in hun wetgevende hoedanigheid optreden. Uit schriftelijke vraag E-1612/03 blijkt dat het Regierungspräsidium Karlsruhe zichzelf niet beschouwt als een oberste Landesbehörde, maar dat het geen inzage wil geven in zijn commentaar op de kosten/batenanalyse omdat het ministerie van vervoer van de deelstaat Baden-Württemberg, het oberste Landesbehörde waaraan het Regierungspresidium Karlsruhe dit commentaar toezendt, niet onder de wetgeving valt aangezien met dit commentaar rekening wordt gehouden bij de opstelling van wetgeving.

Wat betreft het advies van een administratieve instantie dat bij de voorbereiding of in de loop van een wetgevingsprocedure wordt gegeven, is de Commissie van oordeel dat een dergelijk advies nooit deel uitmaakt van de wetgevingsprocedure zelf. Het doet daarbij niet terzake of de betrokken administratieve instantie al dan niet de hoogste administratieve instantie in een lidstaat of regio is. Het doel van Richtlijn 90/313/EEG is namelijk een zo ruim mogelijke toegang te verschaffen tot milieuinformatie. In zaak C-321/96 (Mecklenburg), Jurisprudentie 1998, blz. I-3809, heeft het Hof van Justitie deze benadering onderschreven, zonder onderscheid te maken naar het niveau van de administratieve instantie. Op basis van deze overwegingen onderzoekt de Commissie thans een klacht over de aangehaalde weigering informatie te verschaffen.

De Commissie wijst het geachte parlementslid eveneens op recente ontwikkelingen met betrekking tot de uitoefening van het recht op toegang tot milieuinformatie. Op 29 juni 2000 heeft de Commissie op grond van artikel 8 van Richtlijn 90/313/EEG, bij de Raad en het Parlement een verslag (2) ingediend over de met de toepassing van Richtlijn 90/313/EEG opgedane ervaring. Op blz. 10 van dit verslag vermeldde de Commissie dat de definities van de beschikbaar te stellen informatie en van de publieke en andere instanties die deze beschikbaar moeten stellen een van de gevonden probleemaspecten waren. De Commissie was van mening dat deze dienden te worden verduidelijkt met het doel elk van de betrokken categorieën uit te breiden.

Op 29 juni 2000 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan een voorstel (3) voor een nieuwe richtlijn tot wijziging van Richtlijn 90/313/EEG, waarmee werd beoogd de bij de praktische toepassing van Richtlijn 90/313/EEG geconstateerde onvolkomenheden te verhelpen en tevens de weg vrij te maken voor de bekrachtiging door de Gemeenschap van het Verdrag betreffende toegang tot informatie, inspraak in besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden van de Verenigde Naties/de Economische Commissie voor Europa (UN/ECE) (het zogenoemde Verdrag van Aarhus), dat in 1998 werd ondertekend.

Het resultaat van dit wetgevingsproces was Richtlijn 2003/4/EG van het Parlement en de Raad van 28 januari 2003 inzake de toegang van het publiek tot milieuinformatie en tot intrekking van Richtlijn 90/313/EEG van de Raad (4), die op 28 januari 2003 werd vastgesteld. In artikel 2, lid 2, van deze richtlijn wordt nader toegelicht welke overheidsinstanties onder de richtlijn vallen en wordt tevens het volgende bepaald „De lidstaten kunnen bepalen dat deze begripsomschrijving niet slaat op instellingen of organen die optreden in een rechterlijke of wetgevende hoedanigheid.”

Het is de Commissie bekend dat de Duitse autoriteiten momenteel werken aan een wijziging van de Umweltinformationsgesetz om te voldoen aan de eisen van Richtlijn 2003/4/EC.

Bij het toezicht op de wetgevingsprocessen in de lidstaten die betrekking hebben op de aanpassing van bestaande wetgeving aan Richtlijn 2003/4/EG, zal de Commissie terdege rekening houden met het door het geachte parlementslid aan de orde gestelde vraagstuk overeenkomstig de hierboven aangegeven uitgangspunten.

(1) PB L 158 van 23.6.1990, blz. 56.

(2) COM(2000)400 def.

(3) PB C 337 E van 28.11.2000.

(4) PB L 41 van 14.2.2003.