SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2730/97 van Esko Seppänen (GUE/NGL) aan de Commissie (30 juli 1997)

Betreft: Nettobetalers van de EU

Met de uitbreiding van de EU naar het oosten en het programma Agenda 2000 worden de financieringsbronnen van de EU opnieuw over de verschillende landen verdeeld. Al eerder waren sommige landen nettobetalers en andere landen netto-ontvangers.

Hoe zijn naar de mening van de Commissie de verschillende landen tegenwoordig te verdelen in nettobetalers en netto-ontvangers?

Op welke wijze zijn bijvoorbeeld de door Nederland opgegeven douane-inkomsten van invloed op de positie van dat land bij deze indeling?

Bereidt de Commissie een vernieuwing van de aanpak voor, waarbij de landen hun douane-inkomsten mogen houden en de contributie van de EU slechts wordt geheven op basis van de BTW en het BNP?

Antwoord van de heer Liikanen namens de Commissie (12 november 1997)

Het is niet te vermijden dat de uitbreiding kosten met zich zal brengen voor de huidige 15 lidstaten en in Agenda 2000 wordt dit ook uitdrukkelijk erkend. In Agenda 2000 wordt duidelijk gesteld: "de toetredingen zullen onvermijdelijk een verslechtering van de budgettaire situatie van alle huidige lidstaten tot gevolg hebben¨ en voorts: "dit kan geen verrassing zijn en mag geen aanleiding vormen om compensaties te eisen¨. In dezelfde periode zullen het behoud van het huidige financieringssysteem en de effecten van de hervorming van de voornaamste communautaire beleidsterreinen echter geen belangrijke veranderingen in de relatieve begrotingssituatie van de lidstaten veroorzaken.

In het huidige financieringssysteem van de Gemeenschap worden twee elementen in evenwicht gehouden, nl. het vermogen van elke lidstaat om bij te dragen aan de EU-begroting en de behoefte om de gemeenschappelijke beleidsmaatregelen te financieren die de grondslag van de Gemeenschap vormen. Wat het eerste element betreft, is het essentieel dat het financieringssysteem eerlijk en billijk is. Uit een recent onderzoek van de Commissie op dit gebied is gebleken dat, gelet op de bijdragen aan de begroting en het aandeel van de economie van iedere lidstaat in de economie van de Gemeenschap in haar geheel, het financieringssysteem billijker is geworden en naar verwachting zal dit in de toekomst nog meer het geval zijn. Deze grotere billijkheid is het resultaat van de hervormingen van 1988 en 1992 waardoor het gewicht van het bruto nationaal product (BNP) is toegenomen en dat van de belasting op de toegevoegde waarde (BTW) als grondslag voor de financiering van de Gemeenschap is afgenomen. Verwacht wordt dat het BNP-aandeel in 1999 meer dan 50 % van de begroting zal bedragen.

De uitgaven van de Gemeenschap weerspiegelen, wat betreft de communautaire beleidsterreinen, inzonderheid het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) en de structuurfondsen een politieke consensus tussen het Parlement, de Raad en de Commissie. De bijdragen staan in verhouding tot het BNP van de lidstaat, maar de uitgaven houden niet rechtstreeks verband met het BNP, hetgeen betekent dat zij een belangrijke rol spelen bij de vorming van het evenwicht tussen de bijdragen aan en de ontvangsten uit de begroting.

Een groot aantal van deze kwesties is behandeld in "Begrotingsbijdragen, EU-uitgaven, begrotingssaldo en relatieve welvaart van de lidstaten¨, een document dat de Commissie heeft voorgelegd aan de Raad "Economie en Financiën¨ van 13 oktober 1997 ((SEC (97) 1918 )). Er dient op gewezen te worden dat de Commissie geen gegevens berekent over de nettobegrotingssituaties van de lidstaten en ook niet van mening is dat dergelijke cijfers nauwkeurig de voordelen van het lidmaatschap van de Gemeenschap weergeven.

De bijdrage van de traditionele eigen middelen (TEM), d.w.z. de douanerechten, landbouwheffingen en bijdragen "suiker¨, aan de financiering van de communautaire begroting is in aanzienlijke mate gedaald.

Deze middelen spelen nog steeds een meer dan evenredige rol voor bepaalde lidstaten die bijzonder belangrijke havenfaciliteiten hebben waarlangs buitenlandse goederen in de Gemeenschap worden binnengebracht. Zo bedroegen de uit de TEM door Nederland in 1996 geïnde bijdragen 11,9 % van de totale TEM-inkomsten, terwijl het aandeel van Nederland in het BNP van de Gemeenschap 4,6 % bedroeg.

Zoals in Agenda 2000 is vermeld zijn er geen plannen om het stelsel van de eigen middelen in deze fase te herzien. Volgens de Commissie zou het echter ook een goed idee zijn om de traditionele eigen middelen door BNP-bijdragen te vervangen. In Agenda 2000 wordt gesteld dat aangezien de betekenis van de traditionele eigen middelen in de begroting is afgenomen "de balans tussen de voor- en nadelen die zij als financieringsbron hebben, overhelt naar de laatste middelensoort. De procedures voor de inning en invordering van deze middelen zijn zeer ingewikkeld, gevoelig voor fraude en duur, wat de controles betreft. Een dergelijke oplossing betekent geenszins dat de Unie haar belangstelling voor een doeltreffende inning van de douanerechten door de lidstaten zou verliezen, want deze rechten zijn een instrument van het handelsbeleid van de Unie, maar zij zal haar betrokkenheid op dit ingewikkelde gebied in de toekomst grondig wijzigen¨.