SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2977/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(22 oktober 2002)

Betreft: Valse concurrentie door het tegen lage kosten voor de werkgever van niet aan een CAO gebonden Poolse bouwvakkers in lidstaten van de Europese Unie

1. Kan de Commissie bevestigen dat het in het kader van het acquis communautaire van de Europese Unie instellen van een sociale dialoog in Polen betekent dat eens per jaar een overleg wordt georganiseerd van de Poolse regering met de landelijke overkoepelende organisaties van werknemers en werkgevers, dat dit vrijblijvende overleg niet leidt tot afspraken en dat het ook geen vervolg krijgt in overleg tussen de binnen de afzonderlijke bedrijfstakken functionerende organisaties van werknemers en werkgevers?

2. Kan de Commissie tevens bevestigen dat er in Polen in de bouwsector, die betrekking heeft op onder meer woningen, bedrijfsgebouwen, wegen, bruggen en waterkeringen, geen landelijke of regionale collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO's) bestaan, maar slechts afspraken op het niveau van afzonderlijke bedrijven of plaatselijke vestigingen daarvan?

3. Is het de Commissie bekend dat Poolse bouwvakarbeiders in eigen land worden verdrongen door Oekraïners die tegen een lager loon werken, en dat dit stimuleert dat Polen werk zoeken bij bouwprojecten in de huidige lidstaten van de EU, in de eerste plaats in Duitsland waar na voltooiing van een aantal grote projecten een hoge werkloosheid in de bouwsector is ontstaan, en daarnaast ook in Oostenrijk, Finland en Zweden?

4. Wordt het aanzuigen van Poolse bouwvakkers voor werkgevers aantrekkelijk omdat zij in de praktijk kunnen werken tegen een lagere betaling en onder ongunstiger arbeidsvoorwaarden dan de bouwvakkers die langdurig wonen in de betrokken lidstaat zelf, als op hen geen Poolse CAO van toepassing is en evenmin een CAO van het werkland zolang die niet algemeen verbindend is verklaard, zodat bedrijven die niet zijn aangesloten bij een werkgeversorganisatie die contractpartner is geen andere verplichting hebben dan het betalen van een minimumloon?

5. Verwacht de Commissie dat dit probleem na afloop van de toegestane zeven jaar beperking op arbeidsmigratie na toetreding van Polen tot de EU zal zijn opgelost als op dat moment nog steeds geen algemeen verbindende CAO's in Polen en andere lidstaten bestaan? Zo ja, waarom? Zo nee, welke aanvullende maatregelen zijn dan nodig om aanzuiging wegens lage arbeidskosten te voorkomen?

6. Bereidt de Commissie initiatieven voor om ook arbeidsmigranten onder de werking van een CAO te brengen?

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(13 december 2002)

1. Volgens artikel 138 van het EG-Verdrag heeft de Commissie tot taak de raadpleging van de sociale partners op communautair niveau te bevorderen en treft zij alle maatregelen die nuttig kunnen zijn om de dialoog tussen de partners te vergemakkelijken (). Voorts bepaalt het EG-Verdrag (artikel 139) met name dat de dialoog tussen de sociale partners op communautair niveau, indien de sociale partners zulks wensen, kan leiden tot contractuele betrekkingen, met inbegrip van overeenkomsten.

In het onderhandelingsproces legt de Commissie het accent op de betrekkingen tussen de sociale partners in de kandidaat-lidstaten en de ontwikkeling van een tripartiet raadplegingsproces, alsook de ontwikkeling van een autonome bipartiete dialoog.

Momenteel wordt in Polen een PHARE-project uitgevoerd om de sociale dialoog en het verband daarvan met raadplegingen op nationaal niveau te bevorderen. Volgens de informatie waarover de Commissie beschikt, houdt het tripartiet orgaan in Polen (Tripartiete Commissie voor Economische en Sociale Vraagstukken), na enkele jaren inactief te zijn geweest, thans enkele bijeenkomsten per jaar en probeert het tot concretere resultaten te komen (zoals overeenkomsten, pacten enz).

2. Volgens de informatie waarover de Commissie beschikt, bestaan er in Polen vooralsnog geen landelijke of regionale collectieve overeenkomsten in de bouw.

3. De Commissie heeft nota genomen van de door de geachte afgevaardigde geschetste situatie. Het is aan de plaatselijke en nationale autoriteiten om er, met name via de arbeidsinspectie, op toe te zien dat de wet niet overtreden wordt. Er zij evenwel op gewezen dat de kandidaat-lidstaten zich ertoe hebben verplicht deel te nemen aan de bestrijding van illegale immigratie (zowel uit hun eigen landen als uit derde landen), een punt dat onlangs door de lidstaten op de Europese Raad van Sevilla (21 en 22 juni 2002) als belangrijke prioriteit van de Unie is aangemerkt.

4. De Commissie heeft aangedrongen op de ontwikkeling van de sociale dialoog en collectieve overeenkomsten in de kandidaat-lidstaten. Iedere verbetering van de lonen en arbeidsvoorwaarden kan helpen hun werknemers ervan te weerhouden om naar de lidstaten te emigreren.

Artikel 3 van Richtlijn 96/71/EG van het Parlement en de Raad van 16 december 1996 betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers met het oog op het verrichten van diensten bepaalt dat de lidstaten erop toezien dat de ondernemingen, ongeacht het recht dat van toepassing is op het dienstverband, voor de op hun grondgebied ter beschikking gestelde werknemers in een groot aantal aangelegenheden de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden garanderen die in de lidstaat waar het werk wordt uitgevoerd, zijn vastgelegd in wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en/of in collectieve arbeidsovereenkomsten.

5. De geachte afgevaardigde vraagt of het na afloop van de overgangsregelingen voor het vrije verkeer van werknemers uit de nieuwe lidstaten mogelijk zal zijn Poolse werknemers tegen een lagere betaling en ongunstiger arbeidsvoorwaarden in dienst te nemen dan werknemers uit het gastland.

De overgangsregelingen voor het vrije verkeer van werknemers zijn gesloten met de kandidaat-lidstaten die bij de volgende uitbreiding van de Unie waarschijnlijk zullen toetreden (met uitzondering van Malta en Cyprus). Daarin wordt bepaald dat er gedurende twee jaar geen vrij verkeer zal zijn en dat na afloop van die periode een eerste herziening plaats zal vinden op basis van een verslag van de Commissie, waarna de lidstaten de Commissie zullen mededelen of zij de overgangsregeling opheffen dan wel nog drie jaar zullen handhaven. Na vijf jaar lopen de overgangsregelingen af, tenzij de arbeidsmarkt in de lidstaten ernstig verstoord is, in welk geval de overgangsregelingen met nog twee jaar extra kunnen worden verlengd.

Het vrije verkeer van werknemers mag dan krachtens de overgangsregelingen beperkt zijn, het recht op gelijke behandeling is dat niet. Dit betekent dat, zodra een onderdaan van een nieuwe lidstaat in een huidige lidstaat werkt, hij of zij tijdens de overgangsperiode niet gediscrimineerd mag worden op grond van nationaliteit. Daarom zal het in strijd zijn met het Gemeenschapsrecht om Poolse werknemers minder te betalen dan de werknemers van het gastland.

6. De onderhandelingen over collectieve overeenkomsten vallen onder de verantwoordelijkheid van de sociale partners.