NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 88/366

(2004/C 88 E/0372)

SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1680/03

van Anna Karamanou (PSE) aan de Commissie

(15 mei 2003)

Betreft: Folterpraktijken en onmenselijke behandeling van vrouwen in de Turkse gevangenissen

Op 13 juni zal de eerste rechtszitting worden gehouden over de zaak van de twee vrouwen, mevrouw Naziye Tsogaltav, 22 jaar, en mevrouw Soenai Yesildag, 28 jaar, die gefolterd werden tijdens hun verblijf in de gevangenis in Istanbul. De twee vrouwen werden in hechtenis genomen op 23 september 2002 omdat ze lid zouden zijn van een illegale organisatie. Tijdens hun gevangenschap werden ze gefolterd, hetgeen door een gerechtsarts werd bevestigd. De twee vrouwen werden geslagen en kregen elektrische shocks. Daarna moesten ze de mond openen en nadat hun folteraars erin hadden gespuwd werden ze verplicht het spuugsel in te slikken.

De barbaarse gevangenisomstandigheden waarin bepaalde gevangenen in Turkije moeten leven staan haaks op de fundamentele mensenrechten en vormen een regelrechte schending van de internationale overeenkomsten en beginselen van democratie en vrijheid. Kan de Commissie zeggen of zij denkt stappen te ondernemen om de folterpraktijken in de gevangenissen een halt toe te roepen, om het gevangenissysteem van Turkije, een kandidaat-land voor de toetreding, te vermenselijken en voorrang te geven aan de eerbiediging van de mensenrechten van vrouwen?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(10 juni 2003)

De Commissie is op de hoogte van de problemen in Turkije inzake foltering (hetgeen voornamelijk tijdens de voorlopige hechtenis onder politiebewaring gebeurt), geweld tegen vrouwen en omstandigheden waarin gevangenen worden vastgehouden. In haar periodiek verslag 2002 over Turkije (1) heeft de Commissie de belangrijkste aandachtspunten op deze gebieden aangegeven. Het recentelijk goedgekeurde herziene partnerschap voor toetreding met Turkije geeft de prioritaire gebieden aan met betrekking tot deze aandachtspunten.

Prioritair is onder meer de implementatie van maatregelen ter bestrijding van foltering, overeenkomstig artikel 3 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de aanbevelingen van het Europees Comité tegen foltering. Prioritair is ook de goedkeuring van verdere maatregelen om ervoor te zorgen dat aanklagers tijdig en doeltreffend onderzoek instellen naar vermeende gevallen van foltering en dat rechtbanken degenen die veroordeeld zijn voor foltering een passende straf opleggen. In verband met de omstandigheden waarin gevangenen worden vastgehouden wijst het partnerschap voor toetreding erop dat Turkije dient te garanderen dat gedetineerden hun recht op toegang tot een advocaat en op voorlichting van hun familieleden in de praktijk kunnen uitoefenen, vanaf het begin van hun hechtenis, overeenkomstig het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Turkije wordt ook verzocht de omstandigheden in gevangenissen verder aan te passen aan de normen in de lidstaten.

Zoals deze prioriteiten aangeven, zijn er volgens de Commissie wel enige vorderingen gemaakt, maar zijn er nog steeds aanzienlijke verbeteringen nodig met betrekking tot de implementatie van de wetgeving. Volgens recente rapporten van het VN-comité tegen foltering, Amnesty International en de Wereldorganisatie tegen foltering (OMCT) vormt foltering tijdens de voorlopige hechtenis, waaronder seksueel en fysiek geweld tegen vrouwen, nog steeds een groot probleem in Turkije.

De Commissie merkt echter op dat Turkije in de strijd tegen foltering aanzienlijke vorderingen heeft gemaakt op het gebied van de hervorming van de wetgeving. Turkije heeft met name de verplichting laten vallen dat een hogere functionaris toestemming dient te verlenen voor het instellen van een onderzoek naar een politiefunctionaris die beschuldigd wordt van foltering. Verder kunnen gevangenisstraffen voor foltering nu niet meer worden teruggebracht tot geldboetes, schorsing van de politiefunctionaris in kwestie of enige andere maatregel. Beklaagden hebben nu onder de bevoegdheid van de staatsveiligheidsrecht-banken, zoals alle andere beklaagden, toegang tot een advocaat vanaf het begin van hun hechtenis.

Als kandidaat-lidstaat tracht Turkije te voldoen aan de politieke criteria van Kopenhagen. Dit houdt in dat een einde wordt gemaakt aan alle soorten folteringen en het recht op volledige uitoefening van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden wordt gegarandeerd, overeenkomstig het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en de desbetreffende internationale en Europese instrumenten waarbij Turkije partij is. De Commissie zal toezicht blijven houden op alle ontwikkelingen in verband met vermeende folteringen in Turkije, en ook op de implementatie van bovengenoemde wetgeving.

(1) COM(2002) 700 def.