SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2102/02

van Paulo Casaca (PSE) aan de Commissie

(16 juli 2002)

Betreft: Portugese versie van het verordeningsvoorstel COM(2001) 83 def. van 14 februari 2001

In de eerste plaats wil ik de Commissie bedanken voor de uitnodiging die zij mij via haar antwoord E-1616/02(1) heeft doen toekomen. In antwoord hierop zou ik erop willen wijzen dat het voorstel van de Commissie draait om de twee centrale termen, namelijk breakdown, in het Portugees vertaald met discriminação, die zeven maal wordt gebruikt, en dimension, die in het Portugees met densidade wordt vertaald en dertien maal wordt gebruikt, met enkele variaties hierop zoals densidade demográfica das regiões; densidade média (em termos demográficos); densidade média das unidades; desviopadrão da densidade em termos demográficos.

Het is niet per se onmogelijk breakdown met discriminação te vertalen, maar het is niet de aangewezen vertaling als we het hebben over divisão of repartição territorial, niet alleen omdat het niet de term is die in deze context gebruikt moet worden (over dit thema is in Portugal zelfs een referendum gehouden zodat dit probleem in ons land welbekend is), maar ook omdat men hierbij kan denken aan de term discriminação in zijn gewone betekenis, d.w.z. een vorm van segregatie met een zeer negatieve connotatie, met name in een tekst zoals het voorstel voor een nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek.

Wat de term densidade betreft, dient erop gewezen te worden dat het in alle gebruikte vormen om een begrip gaat dat niets te maken heeft met de materie die in de verordening wordt behandeld, d.w.z. de territoriale classificatie van een bepaald land op grond van de demografische omvang, en nooit van densidades.

De bevolkingsdichtheid komt namelijk neer op het gemiddeld aantal inwoners per oppervlakte-eenheid van een territoriale eenheid en dekt dus een totaal andere lading dan omvang, zodat het verordeningsvoorstel onbegrijpelijk wordt omdat de term dimensão steeds weer opnieuw wordt gebruikt, ook in de vorm van een bijvoeglijk naamwoord.

Nu is het niet alleen zo dat de centrale termen van dit verordeningsvoorstel onjuist vertaald zijn, maar ook uitdrukkingen als a nível de (op het niveau van), no que diz respeito (met betrekking tot), neste âmbito (in dit kader), worden te pas en te onpas gebruikt. In mijn ogen zou dit moeten worden vermeden. Tot slot worden er een aantal termen en definities gebruikt die in de Portugese taal niets te betekenen hebben (zoals existência jurídica na prática administrativa).

Acht de Commissie het in het licht hiervan niet nuttig een interinstitutionele dialoog te organiseren over terminologische en linguïstische vraagstukken?

(1) PB C 92 E van 17.4.2003, blz. 71.

Antwoord van de heer Kinnock namens de Commissie

(11 september 2002)

De Commissie heeft deze kwestie besproken met de vertaaleenheid die verantwoordelijk is voor de Portugese versie van het voorstel voor een verordening(1) waaraan het geachte parlementslid refereert in zijn vraag en kan, met de nodige informatie waarover zij nu beschikt, niet akkoord gaan met de stelling van het geachte parlementslid dat de centrale termen in het voorstel onjuist vertaald zijn. De Commissie verzoekt het geachte parlementslid het volgende te overwegen:

De eerste term waarvan de vertaling in twijfel wordt getrokken is regional breakdown (regionale indeling), in het Portugees vertaald met discriminação regional. Het geachte parlementslid is van mening dat dit niet de aangewezen vertaling is als het gaat om territoriale indeling. Eigenlijk doelt de betrokken tekst hier ook niet op territoriale indeling. Dit concept komt wel aan bod aan het begin van het voorstel als geografische indeling van het grondgebied, hetgeen uiteraard werd vertaald met repartição geográfica do território. De geografische indeling van het grondgebied is iets anders dan de indeling van gegevens per regio. De context is steeds van primordiaal belang voor iedere woordkeuze, en aangezien het Portugese discriminação een reeds lang ingeburgerd begrip is in de context van statistische gegevens, is de kans op een negatieve connotatie totaal uitgesloten. Ieder Portugees woordenboek (Porto Editora, Lello, Dicionário da Academia) definiëert het trefwoord discriminação in de eerste plaats als het maken van onderscheid, indelen, onderkennen, specificeren, detailleren. De negatieve betekenis segregação/segregatie van dit woord in uitdrukkingen als discriminação racial (rassendiscriminatie), is ondergeschikt aan de hoofdbetekenis.

Het tweede begrip waarvan de vertaling in twijfel wordt getrokken, is the size of the region's population (de omvang van de bevolking van de regio), in het Portugees vertaald met densidade demográfica das regiões. De Commissie geeft toe dat deze term (densidade/dichtheid) wijst op een gemiddelde waarde, zoals het geachte parlementslid opmerkt, en dat, bij een meer letterlijke benadering, de vertaling dimensão populacional/demográfica de voorkeur zou krijgen. Rekening houdende met het feit dat het concept duidelijk wordt gedefiniëerd in de tekst van het voorstel, kan densidade demográfica das regiões anderzijds ook worden beschouwd als een linguïstisch correctere vertaling die met geen enkel ander concept in het voorstel botst.

Het aantal keren dat de aangehaalde termen worden gebruikt in de Portugese versie, is identiek aan het aantal corresponderende termen in de Engelse versie, die geldt als de basistekst voor de vertaling. In een dergelijke tekst is het raadzaam een bepaald begrip consequent door dezelfde term te vertalen, alleen al voor de begrijpelijkheid.

Het geachte parlementslid refereert ook aan de uitdrukking statutory existence in the administrative practice, die in de Portugese versie wordt vertaald met existência jurídica na prática administrativa telkens wanneer wordt verwezen naar: regio's die juridisch verankerd zijn in de administratieve praktijk. Een alternatief voor deze vertaling is existência legal, aangezien statutory letterlijk wettelijk erkend betekent. De termen jurídico/legal (juridical/legal) worden in Portugal wellicht minder systematisch als synoniemen gebruikt dan in de Gemeenschap, maar ook hier is absoluut geen sprake van een vertaalfout.

Het te pas en te onpas gebruiken van uitdrukkingen als a nível de volgt logischerwijze uit de inhoud van dit voorstel (aangezien de nomenclatuur in kwestie wordt onderverdeeld in niveaus/níveis).

In antwoord op uw vraag in de laatste alinea, is de Commissie van mening dat het inderdaad van groot belang is een interinstitutionele dialoog te organiseren inzake terminologie en linguïstische vraagstukken. Zelf streeft zij voortdurend naar dergelijke uitwisselingen die voor alle betrokken partijen nuttig zijn. Een voorbeeld van deze samenwerking is de nieuwe interinstitutionele codecision database (eCODB) die onlangs door de Vertaaldienst van de Commissie is opgezet om uitwisseling van terminologie tussen vertalers van de Commissie, de Raad en het Parlement mogelijk te maken. Een dergelijke dialoog werkt in het voordeel van alle instellingen.

De Commissie respecteert het belang dat het geachte parlementslid hecht aan terminologische aspecten en vraagstukken en zal met genoegen alle eventuele vragen terzake van het geachte parlementslid beantwoorden.

Toch zou het voor het gemak van het geachte parlementslid en voor een economisch gebruik van de middelen handiger zijn wanneer hij rechtstreeks contact zou opnemen met de verantwoordelijke vertaaleenheid die gespecialiseerd is in Portugese vertalingen. Op die manier kunnen linguïstische vraagstukken sneller worden afgehandeld. De Commissie zal het geachte parlementslid graag bijstaan om contact op te nemen met deze diensten mocht hij hiervan gebruik willen maken.

(1) COM(2001) 83 def. PB C 180 E van 26.6.2001.