SCHRIFTELIJKE VRAAG P-0438/98

van Reinhard Rack (PPE) aan de Commissie

(16 februari 1998)

Betreft: Criteria voor de omlijning van de nieuwe doelstelling 2

Naar aanleiding van de momenteel op tafel liggende voorstellen voor de hervorming van de structuurfondsen en de uitlatingen van Commissielid Monika Wulf-Mathies op verscheidene vergaderingen van het Comité van de regio's krijgt men de indruk dat de bestrijding van de werkloosheid in toenemende mate ook een van de belangrijkste doelstellingen van de structuurfondsen moet worden, waarbij over de diverse details nog veel onduidelijkheid heerst.

Bij de begrenzing van de nieuwe doelstelling 2, die vooral betrekking heeft op de economische en sociale omschakeling van gebieden met structurele problemen van de meest uiteenlopende aard, wordt er niet nader op ingegaan welke rol moet worden toegekend aan het werkloosheidspercentage, noch als selectiecriterium ter bepaling van de voor steun in aanmerking komende gebieden, noch als criterium voor het vaststellen van een strategie van aanpak. Verder is niet duidelijk of ter begrenzing van een voor steun in aanmerking komend gebied ook wordt gekeken naar de afwijking van het werkloosheidspercentage van het nationale of Europese gemiddelde.

Met het oog op deze onduidelijke situatie vraag ik de Commissie mij mee te delen of:

1. aan de werkloosheid een hogere prioriteit tegenover andere begrenzingscriteria wordt toegekend;

2. zij niet van mening is dat fundamenteel uiteenlopende sectoriële problemen ook aanleiding moeten geven tot verschillende selectiecriteria, en

3. of zij niet denkt dat het BNP, resp. andere criteria, zoals een lage bevolkingsdichtheid, het vertrekoverschot, het percentage pendelaars en een te hoge gemiddelde leeftijd van de bevolking in sommige regio's, een betrouwbaarder maateenheid voor een slechte sociaal-economische situatie kunnen vormen?

Antwoord van mevrouw Wulf-Mathies namens de Commissie

(8 april 1998)

Op 18 maart heeft de Commissie haar voorstellen voor een nieuwe regeling voor de Structuurfondsen voor de periode 2000-2006 aangenomen, op basis van haar in juli 1997 gepubliceerde document Agenda 2000(1). In de voorstellen voor verordeningen worden de criteria en de uitvoeringsvoorschriften met betrekking tot doelstelling 2 vastgesteld. Het Parlement wordt regelmatig op de hoogte gehouden van de ontwikkeling van het beraad van de Commissie met betrekking tot het structuurbeleid in het algemeen en de nieuwe doelstelling 2 in het bijzonder.

De Commissie is van oordeel dat de nieuwe lijst van gebieden van doelstelling 2 moet worden vastgesteld aan de hand van eenvoudige, objectieve en transparante criteria die zijn uiteengezet in de verordeningsvoorstellen. Zij zouden worden gehanteerd om te bepalen welke gebieden het zwaarst door de veranderingen in de industrie- of de dienstensector worden getroffen, en welke gebieden als plattelandsgebied met afnemende activiteit, stedelijk probleemgebied en van de visserij afhankelijk gebied moeten worden aangemerkt. De definitieve lijst van gebieden zou in samenwerking met de nationale autoriteiten worden vastgesteld, rekening houdend met de nationale prioriteiten.

Het spreekt evenwel voor zich dat één enkel criterium niet de gehele waaier van structurele problemen kan omvatten. De Commissie heeft dan ook voorgesteld om, ten einde het beginsel kracht bij te zetten dat alle lidstaten op billijke wijze moeten bijdragen aan de concentratie, het uit hoofde van de nieuwe doelstelling 2 bestreken percentage van de bevolking in een bepaalde lidstaat (inclusief de regio's van doelstelling 1 die zich in een overgangsfase bevinden en beantwoorden aan de nieuwe criteria voor doelstelling 2), met niet meer dan één derde te verminderen ten opzichte van dat van doelstelling 2 en 5b in de huidige periode.

Volgens de Commissie is werkloosheid het belangrijkste probleem waarmee de door de structurele veranderingen getroffen regio's te kampen hebben. Zij duidt op het onvermogen van een regio om haar beschikbare hulpmiddelen ten volle te benutten en is oorzaak van verlies van kwalificaties en van sociale uitsluiting van werklozen. Werkloosheid en sociale uitsluiting (gemeten aan de hand van langdurige werkloosheid) behoren dan ook tot de door de Commissie voor de selectie van de voor steun in aanmerking komende regio's voorgestelde criteria.

Het doel van het communautaire regionaal beleid is de structurele veranderingen te vergemakkelijken en te begeleiden en diversificatie te bevorderen. Het gaat niet om een sectoraal gericht beleid dat de werkgelegenheid of de activiteit in een bepaalde crisissector of een aantal crisissectoren tracht te ondersteunen. Het streeft er veeleer naar nieuwe mogelijkheden te creëren in regio's met een potentieel op lange termijn. De criteria voor de selectie van voor steun in aanmerking komende gebieden zijn dan ook bedoeld om de regionale problemen vast te stellen.

Het bruto binnenlands product (BBP) is een algemene maatstaf voor regionale welvaart en ontwikkeling en als dusdanig een geschikte indicator voor de selectie van de minst ontwikkelde regio's van doelstelling 1 in de Gemeenschap. Het is een bijzonder relevante indicator voor grote regio's met weinig pendelverkeer, waar het gegenereerde BBP kan worden toegeschreven aan de plaatselijke bevolking.

Voor de door de Commissie in Agenda 2000 voorgestelde nieuwe doelstelling 2 is het BBP evenwel geen geschikte indicator. In de eerste plaats zijn regio's van doelstelling 2 gebieden die zwaar getroffen worden door de economische herstructurering, die niet rechtstreeks samenhangt met hun welvaartspeil. Deze regio's hebben te kampen met andere problemen die worden aangegeven door "het werkloosheidspercentage, de omvang van de industriële werkgelegenheid en van de landbouw- en visserijactiviteit, en ook de mate van sociale uitsluiting" (zie Agenda 2000). Daarnaast zouden regio's van doelstelling 2 doorgaans beduidend kleiner zijn dan de uitgestrekte, minder ontwikkelde regio's van doelstelling 1. Voor de kleinere regio's is het BBP vaak minder representatief voor het welvaartspeil, vanwege het effect van het pendelverkeer. Welvarende residentiële regio's kunnen bijgevolg een laag BBP per hoofd van de bevolking hebben doordat de welvaartscheppende ondernemingen in een aangrenzende regio gelegen zijn.

(1) COM(97) 2000 def.