NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/405

(2004/C 78 E/0427)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2407/03

van Bart Staes (Verts/ALE) aan de Commissie

(21 juli 2003)

Betreft: Verzekering motorvoertuigen

Op 19 juni 2003 stelde de Belgische Ombudsvrouw voor verzekeringen haar jaarrapport voor. Dit jaarrapport meldt: „Er waren zo veel massale opzeggingen, die trouwens zelden duidelijk gemotiveerd werden, dat de vraag rijst of een verzekeringsonderneming die eerst een consument aantrekt om hem vervolgens zonder de minste uitleg af te stoten, geen rechtsmisbruik pleegt.” Het is immers zo dat de verzekeraars een contract, met inachtneming van de opzegtermijn, jaarlijks zonder meer kunnen opzeggen.

Uit de informatie van deze ombudsdienst blijkt dat het de verzekeraars is toegestaan om cliënten — betrokken in een schadegeval — te weren van andere dekkingen dan de verplichte aansprakelijkheidsverzekering, ook wanneer de betrokkene niet aansprakelijk was of indien er geen derde bij betrokken was.

Deelt de Commissie de mening dat chauffeurs betrokken bij een ongeval waarbij ze zelf niet aansprakelijk zijn of waarbij geen derden zijn betrokken door verzekeraars niet zonder meer kunnen worden geweerd voor bepaalde risico's, al was het maar om dat het weinig nuttig is zich voor iets te laten verzekeren als de verzekeraars op grote schaal verzekerden weigeren wanneer zij — te goeder trouw — aanspraak hebben gemaakt op een schadevergoeding? Zo neen, waarom niet? Zo ja, welke stappen zal zij ondernemen ten voordele van de betrokken consumenten?

Is bij het aantrekken van consumenten om hen achteraf zonder reden aan de deur te zetten inderdaad sprake van rechtsmisbruik? Zo ja, welke stappen zal de Commissie ondernemen? Zo neen, welke argumenten gebruikt de Commissie om het vermoeden van de Belgische Ombudsvrouw voor verzekeringen te weerleggen?

Gecombineerd Antwoord

van de heer Bolkestein namens de Commissie

op de schritftelijke vragen E-2405/03, E-2406/03 en E-2407/03

(4 september 2003)

De Commissie volgt met groeiende bezorgdheid de ontwikkelingen in sommige lidstaten, waar de stijgingen van de prijzen van de verplichte verzekering het ongewenste effect dreigen te hebben dat bepaalde personen (vooral jongeren en ouderen) nog moeilijk of zelfs helemaal niet meer vrij kunnen kiezen uit de verschillende vervoermogelijkheden die tot hun beschikking staan (eigen voertuig of openbaar vervoer). In dit verband wordt het geachte parlementslid geattendeerd op de antwoorden die de Commissie heeft gegeven op de schriftelijke vragen nr. 0592/02 (1) en 1522/03 (2) van respectievelijk Marianne Thyssen en Armando Cossutta.

De Commissie blijft evenwel vasthouden aan het in de derde verzekeringsrichtlijnen neergelegde beginsel van de vrije tarifering. Dat geldt in het bijzonder voor de aansprakelijkheidsverzekering voor motorvoertuigen, ondanks het verplichte karakter van deze verzekering, dat onlangs nog in de rechtspraak van het Hof van Justitie is bevestigd (zie meer bepaald het arrest van 25 februari 2003 (3)). De concurrentiedruk werkt immers in het voordeel van de consumenten.

Het geachte parlementslid verwijst naar de geest van artikel 21 van het Handvest van de grondrechten van de Unie en artikel II-21 van het ontwerpverdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa. De Commissie wenst er evenwel de aandacht op te vestigen dat een verschillende behandeling niet noodzakelijkerwijze als een vorm van discriminatie op grond van de leeftijd van de verzekeringnemer mag worden aangemerkt wanneer een dergelijke behandeling voor het vaststellen van het niveau van de premies van de verzekeringnemer kan worden gerechtvaardigd op grond van objectieve factoren waaraan objectieve elementen ten grondslag liggen. Zo moet rekening worden gehouden met het feit dat verzekeringsmaatschappijen zich bij het vaststellen van hun tarieven onder meer laten leiden door de gemiddelde frequentie van de schadegevallen. Afhankelijk van hun inschatting van het risico staat het hun vrij hun aanbod aan te passen of zelfs sommige segmenten van de nationale markten aan de concurrentie over te laten. De Commissie wenst hoe dan ook te benadrukken dat de segmentatie geenszins voortvloeit uit de Europese regelgeving, maar veeleer een techniek is waarmee wordt beoogd tot een tarifering te komen die beter op de op elke afzonderlijke lokale markt heersende situatie is toegesneden: voor personen die afwijkende kosten met zich meebrengen, worden afwijkende tarieven gehanteerd. Een dergelijke segmentatie lijkt in overeenstemming te zijn met het communautaire recht, voorzover het gaat om verschillende categorieën cliënten waarvan de risico's kunnen worden ingeschat met behulp van adequate en objectieve statistische analyses.

In vraag nr. E-2406/03 wijst het geachte parlementslid op de problematiek van de inaanmerkingneming van het schadeverleden van de verzekeringnemers. De Commissie herinnert eraan dat het feit dat in België van het verplichte uniforme bonus/malus-stelsel is afgestapt, een rechtstreeks gevolg is van de actie die zij in 1996 heeft ondernomen en die in 2002 uiteindelijk resultaat heeft opgeleverd (4), in die zin dat maatregelen zijn genomen waarbij de schaal van het tarief werd losgekoppeld. Als gevolg daarvan zullen de verzekeringsmaatschappijen over nog meer vrijheid beschikken om hun tarieven te differentiëren al naar gelang het werkelijke schadeverleden van hun verzekeringnemers en hun cliënten nog concurrerender voorwaarden te bieden.

In dezelfde vraag verwijst het geachte parlementslid tevens naar de bepalingen die bij artikel 2 van de wet van 2 augustus 2002 (de „wet Monfils”) (5) aan de Belgische wetgeving zijn toegevoegd. Op grond van dit artikel kan iedere persoon bij het Tariferingsbureau een aanvraag indienen „als ten minste drie verzekeringsondernemingen waartoe de persoon zich heeft gewend, geweigerd hebben hem een dekking toe te staan”. Er zij op gewezen dat „het voorstel van een premie die hoger is dan een bepaalde drempel”, wordt gelijkgesteld met een weigering in de zin van dit artikel. Bovenbedoelde drempel wordt vastgesteld door vermenigvuldiging met een bepaalde coëfficiënt van „de laagste premie van het tarief van de verzekeringsonderneming voor een motorvoertuig dat identiek is aan datgene wat het voorwerp uitmaakt van de aanvraag tot dekking”. Het is evident dat, overeenkomstig de Europese regelgeving, alleen de nationale autoriteiten bevoegd zijn om passende regelingen in te stellen opdat verzekeringnemers kunnen voldoen aan de verplichting om een verplichte aansprakelijkheidsverzekering af te sluiten. De Commissie kan zich bijgevolg niet uitspreken over maatregelen zoals die welke hierboven of in vraag nr. E-2407/03 worden beschreven, omdat deze onder de bevoegdheid vallen van de Belgische instellingen die verantwoordelijk zijn voor de controle op en het commerciële beleid van de ondernemingen. Dit neemt echter niet weg dat de Commissie bijzonder ingenomen is met de bovenbedoelde maatregel waarmee wordt beoogd niet-verzekering tegen te gaan en die volgens haar volkomen in overeenstemming is met de doelstellingen die met de richtlijnen betreffende de aansprakelijkheidsverzekering voor motorvoertuigen worden nagestreefd.

In het kader van de aan de gang zijnde modernisering van de richtlijnen betreffende de aansprakelijkheidsverzekering voor motorvoertuigen heeft de Commissie trouwens een aantal maatregelen voorgesteld om het makkelijker te maken van verzekering te veranderen (zoals de verplichting voor de verzekeraar om een verklaring inzake het schadeverleden te verstrekken), zodat steeds van de gunstigste tarieven kan worden geprofiteerd (6). In dat verband zij erop gewezen dat de Commissie uiteraard achter elke transparan-tiebevorderende maatregel staat waarmee wordt beoogd de informatie-asymmetrie tussen verzekeraar en verzekeringnemer te reduceren.

Voorts is de Commissie ervan overtuigd dat de kosten van de aansprakelijkheidsverzekering voor motorvoertuigen alleen maar kunnen worden teruggedrongen door de verkeersveiligheid te verhogen: in 2000 zijn in de Unie in het wegverkeer 41 761 doden (waarvan 1 470 in België) en ruim 1,7 miljoen gewonden gevallen. Tussen 1991 en 2001 hebben op de Belgische wegen 16 918 mensen de dood gevonden (7). Om deze tendens om te buigen, voert de Unie een zeer ambitieuze campagne ter bevordering van de verkeersveiligheid. Deze campagne zal overigens ook gunstige financiële gevolgen hebben voor de verzekeringnemers, aangezien elke daling van de schadelasten noodzakelijkerwijze in de premiekosten zal doorwerken.

Wat ten slotte het in vraag nr. E-2405/03 vermelde voornemen van de Belgische regering met betrekking tot de duur van de aan jonge chauffeurs aan te bieden overeenkomsten inzake de aansprakelijkheidsverzekering voor motorvoertuigen betreft, is het niet aan de Commissie om een standpunt in te nemen ten aanzien van mogelijke nationale ontwerpregelgeving.

(1) PB C 301 E van 5.12.2002.

(2) PB C 33 E van 6.2.2004, blz. 128.

(3) Zaak C-59/01, Commissie/Italiaanse Republiek, meer in het bijzonder punt 29 van het arrest.

(4) Met de uitvaardiging van het koninklijk besluit van 16 januari 2002 tot wijziging van het koninklijk besluit van 22 februari 1991 houdende algemeen reglement betreffende de controle op de verzekeringsondernemingen en van het koninklijk besluit van 14 december 1992 betreffende de modelovereenkomst voor verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen, bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 14 februari 2002.

(5) Bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 30 augustus 2002.

(6) COM(2002) 244 def.

(7) Volgens CARE, de communautaire gegevensbank inzake ongevallen in het wegverkeer (http://europa.eu.int/comm/transport/home/care/index_en.htm).