SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3016/01

van Feleknas Uca (GUE/NGL) aan de Commissie

(29 oktober 2001)

Betreft: Wijziging Turkse grondwet

Met grote meerderheid hebben de leden van de Turkse Nationale Assemblee gestemd voor wijzigingen van de in 1982 door het leger gedicteerde grondwet. In de gewijzigde tekst werd de gelijke behandeling van mannen en vrouwen verankerd en het verbod van politieke partijen moeilijker gemaakt, en werd bepaald dat televisie-uitzendingen, boeken en kranten in de toekomst ook in het Koerdisch zijn toegestaan. Het blijft echter mogelijk dat individuele uitzendingen om redenen van de nationale veiligheid worden verboden. Om de invloed van de generaals op de politiek terug te dringen hebben beslissingen van de Nationale Veiligheidsraad in de toekomst slechts nog een adviserend karakter. De doodstraf werd niet geheel, maar in beperkte mate afgeschaft, d.w.z. terroristen en oorlogsmisdadigers kunnen nog steeds met de dood worden bestraft.

Hoe beoordeelt de Europese Commissie de Turkse grondwetswijziging?

Beantwoordt de grondwetswijziging aan de verwachtingen van de Europese Commissie?

Welke gevolgen heeft de Turkse grondwetswijziging voor het toetredingsproces?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(13 december 2001)

De Commissie is verheugd over de goedkeuring van het pakket constitutionele hervormingsmaatregelen door het Turkse Parlement op 3 oktober 2001. Zij beschouwt dit pakket als een belangrijke ontwikkeling in de richting van de versterking van de democratie en een betere bescherming van de mensenrechten en fundamentele vrijheden.

Door deze wijzigingen wordt het moeilijker om dergelijke fundamentele vrijheden zoals de vrijheid van meningsuiting, van pers en van vergadering te beperken.

Om daadwerkelijk effect te sorteren moet deze grondwetswijziging worden gevolgd door een belangrijke wijziging van de wetgeving. Dit geldt met name voor kwesties zoals de vrijheid van meningsuiting en culturele rechten waaronder radio- en TV-uitzendingen in andere talen dan het Turks.

De Turkse regering werkt aan de afronding van een pakket nieuwe wetgeving dat gericht is op de tenuitvoerlegging van een aantal grondwetswijzigingen, met name met betrekking tot de vrijheid van meningsuiting. Hierdoor zal gemakkelijker vooruitgang kunnen worden geboekt bij het voldoen aan de prioriteiten van het partnerschap voor toetreding.

Ondanks deze wijzigingen blijven een aantal beperkingen van de fundamentele vrijheden bestaan. In hoeverre Turkse onderdanen daadwerkelijk verbetering bij het uitoefenen van de fundamentele vrijheden zullen ondervinden, is afhankelijk van details van de uitvoeringsbepalingen in de wetgeving en de praktische toepassing daarvan. Het is zeer bemoedigend dat een algemeen principe van proportionaliteit is ingevoerd en dat het verlenen van prioriteit aan de eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat als algemeen doel van de hervormingen wordt vooropgesteld.

Het herziene artikel 38 van de Grondwet beperkt de doodstraf tot gevallen van terroristische misdaden en in tijden van oorlog of oorlogsdreiging. De uitzondering voor terroristische misdaden strookt niet met protocol 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) dat geen enkel voorbehoud toestaat, terwijl de uitzondering in het geval van oorlogsmisdaden wel is toegestaan krachtens protocol 6.

De hervormingen in verband met economische, sociale en culturele rechten bevatten een aantal positieve elementen. De bepalingen betreffende het verbod op het gebruik van bepaalde talen in de artikelen 26 en 28 zijn nu afgeschaft. Dit zou het pad kunnen effenen voor het gebruik van andere talen dan uitsluitend Turks wat een stap in de goede richting betekent.

Bestaande wettelijke beperkingen en praktijken zullen moeten worden gewijzigd om deze grondwetswijziging ten uitvoer te leggen en de Turkse autoriteiten hebben dit ook ingezien.

Zodra zij ten uitvoer zijn gelegd, zullen deze wijzigingen duidelijk voordelen inhouden voor de Turkse bevolking en zullen zij het land helpen vooruitgang te boeken bij de voorbereiding op het lidmaatschap van de Unie.

Bijzonderheden hierover zijn te vinden in het op 13 november 2001(1) goedgekeurde periodiek verslag van de Commissie over Turkije.

(1) SEC(2001) 1756.