Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt sinds de lancering van het EU-waterinitiatief op de Wereldtop inzake duurzame ontwikkeling in 2002. Zo zijn twee strategische partnerschappen opgezet voor Afrika en twaalf landen in Oost-Europa, de Kaukasus en Centraal-Azië (EECCA). Verder worden momenteel twee andere geografische componenten opgezet, voor de Middellandse Zee en Latijns-Amerika.

Wat Afrika betreft, na de ondertekening van het strategisch partnerschap op de Wereldtop inzake duurzame ontwikkeling in Johannesburg, heeft uitgebreid technisch overleg plaatsgehad tussen de Europese en Afrikaanse partners, middels een voortgezette dialoog tijdens de waterweek in augustus 2003 in Stockholm, op de technische bijeenkomst van de Afrikaanse Ministeriële Raad voor Water (AMCOW) in Ouagadougou in oktober 2003 en op de pan-Afrikaanse waterconferentie in Addis Abeba in december 2003, leidend tot de volgende vier grote mijlpalen:

— goedkeuring van een gezamenlijke verklaring over de uitvoering van het strategisch partnerschap EU-Afrika inzake water en afvalwaterzuivering;

— goedkeuring van een eerste werkprogramma met richtlijnen als stimulans voor de toekomstige ontwikkelingsfases van het EU-waterinitiatief in Afrika;

— selectie van de eerste rivierbekkens die in aanmerking komen voor initiële steun van de EU (EUR 10 miljoen);

— preselectie van landen voor een nationale dialoog over watervoorziening en afvalwaterzuivering.

Procesgewijs zijn twee werkgroepen opgezet voor de aanpak van watervoorziening en afvalwaterzuivering (onder leiding van Denemarken en Lesotho) en geïntegreerd beheer van watervoorraden, inclusief grensoverschrijdende rivierbekkens (onder leiding van Frankrijk en Tanzania). Ook is een financiële strategie opgezet (onder leiding van het Verenigd Koninkrijk). Deze groepen bestaan uit alle belanghebbenden en ontwikkelen activiteiten op nationaal en regionaal niveau, waarvoor de doelstellingen van het waterinitiatief worden toegepast (d.w.z. meer eigen inbreng, grotere vraag op basis van nationale strategieën en plannen voor armoedebestrijding, meer coördinatie en een grotere efficiency van ontwikkelingsbijstand, bevordering van partnerschappen waarbij alle actoren betrokken zijn). Dit heeft plaats in de eerste groep door de AMCOW geselecteerde landen en rivierbekkens. Een meer gedetailleerd programma voor de ontwikkeling van de Afrikaanse component van het EU-waterinitiatief inclusief specifieke maatregelen (afgeleid van de output van elke programmatische doelstelling en elke werkgroep) wordt de komende maanden in onderleg overleg opgesteld.

Onder leiding van Denemarken is aanzienlijke vooruitgang geboekt met de ontwikkeling van het strategisch partnerschap inzake water voor duurzame ontwikkeling van de EU-EECCA, sinds de lancering daarvan op de Wereldtop inzake duurzame ontwikkeling van september 2002 als onderdeel van het EU-waterinitiatief. De vijfde pan-Europese conferentie van ministers van Milieu in Kiev in mei 2003 vormde een belangrijke stap: deelnemers uit de 55 vertegenwoordigde landen spraken grote belangstelling uit voor de EECCA-component van het EU-waterinitiatief, zoals blijkt uit de ministeriële verklaring; verder werd een programmadocument goedgekeurd voor de toekomstige ontwikkeling en uitvoering van het strategisch partnerschap EU-EECCA inzake water. De volgende stap bestaat uit het nemen van aanvullende maatregelen met het oog op concrete actie ter plaatse, gebaseerd op de lijst van geïdentificeerde „bouwstenen”, teneinde aldus bij te dragen tot de verwezenlijking van de internationale doelstellingen inzake water en afvalwaterzuivering in de EECCA-regio.

In het Middellandse-Zeegebied wordt, onder leiding van Griekenland, binnenkort de laatste hand gelegd aan de opzet van een mediterrane component van het waterinitiatief. Parallel hiermee werken Spanje en Portugal, in nauw overleg met Mexico, aan de laatste fase van de Latijns-Amerikaanse component van het initiatief.

Gezien het belang van de financiële vraagstukken, is er onder leiding van het Verenigd Koninkrijk een werkgroep voor financiële middelen, terwijl de Commissie een initiatief leidt inzake onderzoek. Daarnaast worden, door internationale instellingen en in de context van het EU-waterinitiatief, enkele instrumenten voor toezicht ontwikkeld die verdere vooruitgang mogelijk moeten maken met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen inzake water en afvalwaterzuivering.