SCHRIFTELIJKE VRAAG P-0594/98 van Luigi Florio (PPE) aan de Commissie (23 februari 1998)

Betreft: Stralingsgevaar voor de Europese burger

De Europese Unie gaat voor 100 miljoen ecu (op een totaalbedrag van + 650 miljoen) deelnemen aan de financiering van de nieuwe "sarcofaag¨ van Tsjernobyl die de veiligheidsgaranties moet bieden voor natuur en mens die de huidige sarcofaag niet kan bieden.

Heeft de Commissie op wetenschappelijke wijze proberen te achterhalen welk verband er bestaat tussen de toename van kanker in Europa en het zeer ernstige ongeluk met de kerncentrale van Tsjernobyl?

Is de Commissie niet van mening dat het niet alleen nuttig, maar zelfs haar plicht zou zijn om met een Europees programma te komen om de burgers te beschermen tegen het mogelijke besmettingsgevaar van oude en nieuwe straling?

Welke plannen heeft de Commissie tussen 1986 en nu ontwikkeld om ervoor te zorgen dat bij een nieuwe kernramp de Europese bevolking beter beschermd is dan ten tijde van het ongeval in Tsjernobyl?

Antwoord van mevrouw Bjerregaard namens de Commissie (24 maart 1998)

Na het ongeval te Tsjernobyl is de Commissie een epidemiologisch onderzoek naar het voorkomen van kinderleukemie in Europa begonnen, waarbij specifiek naar dat ongeval werd verwezen. De studie ging in oktober 1988 van start. Er werd ook een panel van deskundigen bijeengeroepen om de waarschijnlijkheid van door straling veroorzaakte gezondheidseffecten in de Gemeenschap te evalueren. In zijn eindverslag (EUR 12551, 1990) kwam het panel tot de conclusie dat kinderleukemie het enige realistische gezondheidsrisico was waarmee rekening moest worden gehouden. Een toen reeds bestaande studie, die nu bekend is als ECLIS (European childhood leukaemia incidence study), werd uitgebreid tot alle lidstaten en de landen van Midden-Europa die betrouwbare gegevens hebben over de incidentie van kinderkanker. Deze epidemiologische studie is nog aan de gang.

Begin jaren '90 werd in Wit-Rusland en Oekraïne een onverwachte stijging van het aantal gevallen van schildklierkanker bij kinderen vastgesteld. De Commissie heeft toen een panel van deskundigen naar Wit-Rusland gestuurd om de gerapporteerde toename te onderzoeken. In 1993 werd een bevestigend verslag (EUR 15248) gepubliceerd. Er werd onmiddellijk gestart met twee samenwerkingsprojecten. Hieraan namen ook wetenschappers uit Wit-Rusland, Rusland en Oekraïne deel die zich bezighielden met diagnostische procedures. De behandeling van patiënten werd onmiddellijk gestart en wordt nog voortgezet. Er is gezorgd voor humanitaire hulp (ECHO) en technische assistentie (TACIS).

De Commissie meent dat in de Gemeenschap geen gezondheidseffecten kunnen worden vastgesteld die een oorzakelijk verband met de radioactieve neerslag na het ongeval aantonen. Toch wordt in een aantal publicaties gewag gemaakt van een toeneming van kinderleukemie in bepaalde regio's. Door het zeer lage aantal gevallen kan er geen oorzakelijk verband worden uit afgeleid. Het Internationaal bureau voor kankeronderzoek (IARC) heeft de Commissie immers medegedeeld dat er, zeker op dit ogenblik, geen wetenschappelijk bewijs is voor een stijging van het aantal kankergevallen in de Gemeenschap ten gevolge van de kernramp te Tsjernobyl.

Wat de vanouds voorkomende en nieuwe radioactieve besmetting van het milieu betreft, heeft artikel 35 van het Euratom-Verdrag altijd van de lidstaten geëist dat zij de nodige voorzieningen treffen om de radioactiviteit voortdurend in het oog te houden en te verzekeren dat de bescherming van de gezondheid van bevolking en werknemers tegen de aan ioniserende straling verbonden gevaren met de basisveiligheidsnormen van de Gemeenschap in overeenstemming is. Bovendien mag de Commissie dergelijke voorzieningen op hun werking en doeltreffendheid toetsen. Krachtens artikel 36 van het Euratom-Verdrag worden de resultaten van de controles op gezette tijden medegedeeld aan de Commissie, die regelmatig rapporten over de besmettingsniveaus publiceert. De basisveiligheidsnormen, op grond waarvan deze niveaus moeten worden geëvalueerd, werden voor het eerst vastgesteld in 1959. Sindsdien zijn zij een aantal malen herzien teneinde rekening te houden met de laatste wetenschappelijke ontwikkelingen. De meest recente herziening had plaats in 1996 (Richtlijn 96/29/Euratom van de Raad van 13 mei 1996 ((PB L 159 van 29.6.1996. ))). Uit de resultaten blijkt dat het huidige systeem dient om de bevolking tegen blootstelling aan radioactieve straling te beschermen. Op naleving van de huidige regelingen zal verder worden toegezien en er is geen rechtvaardiging voor een aanvullend Europees programma, zoals voorgesteld.

Bovendien zijn er sinds het ongeval te Tsjernobyl belangrijke stappen gezet om te verzekeren dat er bij ernstige ongevallen in de toekomst passende maatregelen worden genomen om het publiek te beschermen. Deze maatregelen omvatten voorzieningen voor snelle uitwisseling van informatie tussen de lidstaten en de Commissie (Beschikking 87/600/Euratom van de Raad van 14 december 1987 ((PB L 371 van 30.12.1987. ))), vooraf bepaalde grenswaarden voor radioactieve besmetting van levensmiddelen, die snel ten uitvoer kunnen worden gelegd en daarna kunnen worden herzien om met specifieke situaties rekening te houden (Verordening Euratom/87/3954 van de Raad van 22 december 1987 ((PB L 371 van 30.12.1987. ))) en voorlichting van de bevolking (Richtlijn 89/618/Euratom van 27 november 1989 ((PB L 357 van 7.12.1989. ))). Bovendien wordt in de basisveiligheidsnormen van 1996 in veel groter detail bepaald welke maatregelen de lidstaten bij eventuele toekomstige ongevallen moeten treffen.

Er werden ook een aantal relevante projecten opgezet in het kader van het programma voor onderzoek op het gebied van stralingsbescherming. Er zijn nu circa 20 Oost- en West-Europese landen betrokken bij de ontwikkeling van een on-line toegankelijk en synchroon met de werkelijkheid functionerend (real-time) beslissingsondersteunend systeem (RODOS) voor de beheersing van noodsituaties buiten kerncentrales. Het systeem wordt momenteel voor pre-operationeel gebruik toegepast in kernrampcentra in verscheidene landen. Een grotere verspreiding en een grootschaliger gebruik van RODOS zal een meer geharmoniseerde en efficiëntere respons op eventuele toekomstige ongevallen in Europa in de hand werken.

In 1995 werd een interdienstengroep opgezet die zich bezighoudt met de paraatheid bij noodsituaties buiten kerncentrales (OSEP). Deze heeft niet alleen tot doel om de rampenplanning in Oost-Europa te coördineren en te verbeteren, maar ook om de regelingen voor de uitwisseling van informatie binnen Oost-Europa en met de Gemeenschap te verbeteren, teneinde tijdig op eventuele toekomstige ongevallen te kunnen reageren. Met financiële steun van TACIS, PHARE en ECHO werden tien of meer projecten opgezet om deze doelstellingen te realiseren en nog andere projecten zijn in voorbereiding.