SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1816/03

van Charles Tannock (PPE-DE) aan de Commissie

(2 juni 2003)

Betreft: Toenemend gebruik door de lidstaten van posten buiten de balans ter beperking van de tekorten van de openbare sector

Enron is berucht geworden wegens het gebruik van buiten de balans vallende posten ter verhulling van de werkelijke omvang van de schulden die op het bedrijf drukten. Minder bekend is het feit dat de regeringen van de lidstaten van de EU, de Britse regering niet uitgezonderd, steeds vaker van deze mogelijkheid gebruik maken. In het Verenigd Koninkrijk worden in een aantal economische activiteiten, variërend van de bouw van ziekenhuizen tot het onderhoud van spoorwegnetten, particuliere financieringsinitiatieven ingezet. Buiten de balans om opererende media waarin de overheid al dan niet deelneemt, beschikken veelal over slechts een geringe hoeveelheid kapitaal en de betaling van rente neemt vaak het grootste deel van de winst in beslag voordat er iets overblijft voor de aandeelhouders. Uit onderzoek dat onlangs is uitgevoerd door The Times blijkt dat de hoofdaannemer als regel niet meer dan 5 % eigen kapitaal investeert in een project, en dat het door de vijf grootste met de bouw geassocieerde PFI-aannemers in het VK geïnvesteerde kapitaal zelfs op deze basis niet gemelde schulden steunt die 2 miljard GBP belopen, hetgeen op zijn beurt leidt tot de conclusie dat alleen al de specifieke media die de diverse PFI-overeenkomsten van deze ondernemingen bezitten een totale schuld hebben van 40 miljard GBP.

In het geval Enron is gebleken dat de vraag of moet worden toegestaan dat eventuele passiva buiten de balans worden opgenomen, uiterst reëel is. Tal van accountants worden steeds onrustiger over de gevolgen van deze steeds vaker voorkomende gang van zaken. Zij stellen dat een schuld een schuld is en dat deze niet verdwijnt als hij ergens buiten de balans wordt weggemoffeld. Anderen wijzen op de politieke realiteit dat een regering waarschijnlijk niet toestaat dat kerncentrales, spoorwegnetwerken en ziekenhuizen failliet gaan. Volgens een analyse van de Conservatieve Partij beheert de minister van Financiën buiten de balans om een totale schuld van meer dan 100 miljard GBP, hetgeen erop wijst dat de werkelijke overheidsschuld eerder 40 dan 32 % van het nationaal inkomen beloopt.

In verband met Network Rail laaide eind vorig jaar de discussie op over de vraag of het de minister van Financiën moest worden toegestaan een schuld van 21 miljard GBP weg te werken door deze buiten de balans van de overheidssector te houden. Het Office of National Statistics (ONS) stemde met deze procedure in op basis van overleg met Alan Beard, de hoofdaccountant van het ministerie, van wie later is bericht dat hij zou hebben gezegd dat het onjuist zou zijn te veronderstellen dat zijn oordeel het besluit van het ONS noodzakelijkerwijs steunde. Het ministerie van Verkeer verdedigt zijn boekhoudprocedures door te stellen dat zij overeenkomen met Europese richtsnoeren. Klopt dit, en wat zijn de verplichtingen die de lidstaten in dit opzicht moeten nakomen overeenkomstig het groei- en stabiliteitspact? Is de Commissie van mening dat in de particuliere en overheidssector moet worden gepraat met de Internationale Raad inzake boekhoudnormen om consequente en doorzichtige controle van de boekhouding te waarborgen, en welke maatregelen heeft de Commissie genomen om ervoor te zorgen dat de regeringen van de EU op dit gebied hun verplichtingen nakomen?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(8 juli 2003)

Het overheidskort en de overheidsschuld die voor het stabiliteits- en groeipact in aanmerking moeten worden genomen, zijn vastgesteld in Verordening (EG) Nr. 3605/93 van de Raad van 22 november 1993 betreffende de toepassing van het aan het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap gehechte Protocol betreffende de procedure bij buitensporige tekorten(1), zoals gewijzigd(2), via een verwijzing naar het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen (ESR 95). Bijkomende richtsnoeren voor het interpreteren van de ESA 95-regels vindt u in de Eurostat-publicatie ESA 95 Manual on government deficit and debt.

ESR 95, dat met het oog op het stabiliteits- en groeipact (SGP) strikt moet worden toegepast, registreert geen posten buiten de balans. Dat betekent dat de potentiële overheidsschulden, die op een bepaald ogenblik, afhankelijk van de vervulling van een aantal voorwaarden, al dan niet overheidsschulden kunnen worden, niet als overheidsschuld worden geregistreerd alvorens dergelijke voorwaarden vervuld zijn.

De schulden van de eenheden die de geachte afgevaardigde als buiten de balans om opererende media beschrijft, worden als overheidsschuld geregistreerd wanneer ze als onderdeel van de sector overheid worden gerubriceerd. Dat hangt af van de economische aard van hun activiteit en van de autonomie waarover ze ten aanzien van de regering beschikken.

Voor particuliere financieringsinitiatieven (PFI's) en publiek-private partnerschappen (PPP's) biedt de ESA95 Manual on government deficit and debt reeds enig houvast. Volgens de huidige regels worden de PPP-gerelateerde schulden opgenomen in de rekeningen van de overheid of van de contractant afhankelijk van welke eenheid bij elk specifiek project het meest risico loopt. Om meer duidelijkheid te scheppen in de boekhoudkundige verwerking van deze complexe transacties, zit Eurostat momenteel een PPP-werkgroep voor, die binnenkort meer gedetailleerde boekhoudregels zal goedkeuren.

Wat de indeling van Network Rail in een sector betreft, heeft Eurostat de beschikbare informatie zorgvuldig geanalyseerd en zich eensgezind verklaard met het Britse Office for National Statistics (ONS) dat Network Rail moet worden ingedeeld in de sector niet-financiële vennootschappen (als een particuliere producent), dus buiten de sector overheid. Dat komt doordat Network Rail voldoet aan de criteria van marktproducent overeenkomstig de methoden van de nationale rekeningen.

De aangelegenheden die de geachte afgevaardigde vermeldt en die betrekking hebben op gesubsidieerde ziekenhuizen en kerncentrales zijn onlangs besproken met het Office of National Statistics (ONS) tijdens een recent inspectiebezoek van Eurostat aan het Verenigd Koninkrijk.

Tot slot moet worden opgemerkt dat er geregelde contacten zijn tussen de International Accounting Standards Board (IASB) en Eurostat en dat bij die gelegenheden zaken van gemeenschappelijk belang worden besproken wat de boekhoudnormen betreft.

(1) PB L 332 van 31.12.1993.

(2) PB L 58 van 3.3.2000.