SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0741/03

van Roberta Angelilli (UEN) aan de Commissie

(11 maart 2003)

Betreft: Vervalsing van ingemaakte Italiaanse tomaten

In februari 2003 bleek uit een onderzoek van Coldiretti, de grootste Europese organisatie van landbouwbedrijven, dat in Italië in 2002 op een totaal van 396 000 ton ingemaakte tomaten, meer dan 82 000 ton uit China ingevoerd zouden zijn. Als deze gegevens juist zijn, zou dit betekenen dat een deel van de Italiaanse conserven Chinese tomatenpuree bevat. Blijkbaar zijn er dus enkele voedselverwerkingsbedrijven die uit een mengeling van Italiaanse en Chinese producten bestaande conserven op de markt brengen zonder dit duidelijk op het etiket te vermelden. Het gaat hier dus om vervalsing van levensmiddelen, omdat op de etiketten niet vermeld wordt vanwaar de producten afkomstig zijn, maar enkel waar deze verwerkt en verpakt worden, en omdat hierbij de indruk gewekt wordt dat deze producten afkomstig zijn uit de traditionele Italiaanse landbouwgebieden. Dit leidt tot grote verwarring voor de Italiaanse koper/consument, die op het moment van de aankoop op geen enkele manier meer beschermd is en niet op de juiste manier geïnformeerd wordt over de werkelijke oorsprong van het product.

Italië is na de Verenigde Staten wereldwijd de grootste producent en voor de Italiaanse voedselverwerkingsbedrijven die enkel Italiaanse producten gebruiken en die douanerechten moeten betalen, betekent het voorgaande een enorm inkomensverlies en dus ontstaat er oneerlijke concurrentie.

Kan de Commissie meedelen:

1. of deze situatie niet in strijd is met de artikelen 30 en 153 van het EG-Verdrag (consumentenbescherming) en met de artikelen 85 en 86 van het EG-Verdrag (mededinging);

2. of deze situatie niet in strijd is met richtlijn nr. 2000/13/EG(1), en met name de overwegingen 6 en 8 en de artikelen 2, 3, 5 en 7 ervan, betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen;

3. of deze situatie niet in strijd is met verordening (EG) nr. 178/2002(2), en met name de overwegingen 1, 2, 8, 10 en 22 en de artikelen 1, lid 1; 5, lid 1; 7, lid 1; 8; 11; 16; 17 en 18 betreffende, onder andere, de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving;

4. welke maatregelen zij wil nemen om een einde te maken aan de huidige aanhoudende schendingen van het Gemeenschapsrecht?

(1) PB L 109 van 6.5.2000, blz. 29.

(2) PB L 31 van 1.2.2002, blz. 1.

Antwoord van de heer Byrne namens de Commissie

(30 april 2003)

In totaal werden in de gehele Gemeenschap in 2002 ongeveer 155 000 ton bereide tomaten (tomatenconcentraat, tomatenpuree, fijngehakte gepelde tomaten, enz.) ingevoerd, waarvan 125 000 ton afkomstig uit China en omstreeks 125 000 ton in het kader van actief veredelingsverkeer (AVV). Italië is de voornaamste importeur van deze producten: dit land voerde 126 000 ton in, waarvan 110 000 ton uit China en 120 000 in het kader van AVV. Er werd slechts 3 400 ton voor gebruik in de interne markt bestemd tomatenconcentraat van Chinese oorsprong in Italië ingevoerd. Uit deze cijfers blijkt dat het merendeel van de in Italië uit China ingevoerde bereide tomaten voor de heruitvoer naar derde landen bestemd is, en wel hoofdzakelijk voor de Afrikaanse markt.

De Commissie vestigt er de aandacht op dat artikel 30 van het EG-Verdrag betrekking heeft op het vrije verkeer van goederen tussen de lidstaten. Artikel 153 legt de uitgangspunten en soorten maatregelen van de Gemeenschap ter bescherming van de consumenten vast.

Deze artikelen vormen derhalve geen rechtstreeks toepasselijke rechtsgrond, aan de hand waarvan kan worden beoordeeld of de aan de consumenten via de etikettering van Italiaanse tomaten in blik verstrekte informatie onvoldoende of onvolledig is.

Zoals de geachte afgevaardigde meedeelt, zijn in dit geval de bepalingen van toepassing van Richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame.

Artikel 3 van de richtlijn bepaalt dat de vermelding van de plaats van oorsprong of van herkomst slechts verplicht is indien het weglaten daarvan de consument zou kunnen misleiden aangaande de werkelijke oorsprong of herkomst van het levensmiddel.

Derhalve moet als een bepaalde vermelding de consument zou kunnen misleiden aangaande de precieze oorsprong of herkomst van een levensmiddel de werkelijke oorsprong of herkomst van dit levensmiddel worden aangegeven, zodat de consument overeenkomstig het in artikel 2 neergelegd beginsel niet kan worden misleid door de etikettering of de wijze van presentatie.

De Commissie beschikt tot dusverre over geen informatie waaruit blijkt dat er zich een dergelijke situatie voordoet ten aanzien van tomaten in blik uit Italië.

De Commissie is van oordeel dat de artikelen 5 en 7 van voornoemde richtlijn betreffende respectievelijk de verkoopbenaming van de producten en de verklaring betreffende de hoeveelheid ingrediënten in dit geval niet van toepassing zijn.

Wat betreft de vraag in hoeverre Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden van toepassing zijn, dient erop te worden gewezen dat in deze verordening algemene doelstellingen, algemene definities en algemene principes op het gebied van de levensmiddelenwetgeving vastgelegd zijn.

De in artikel 8 van deze verordening vastgelegde principes zijn vanzelfsprekend van toepassing ten aanzien van bedrieglijke praktijken, aangezien dit artikel bepaalt dat de levensmiddelenwetgeving bedoeld is de consument te beschermen en met name frauduleuze en bedrieglijke praktijken te voorkomen. Dit artikel legt echter de wetgever en niet de exploitant een verplichting op. Voorts is, zoals reeds vermeld, in dit geval Richtlijn 2000/13/EG van toepassing, en deze richtlijn is reeds in overeenstemming met de doelstellingen van artikel 8.

Met betrekking tot de andere artikelen van Verordening (EG) nr. 178/2002, waarnaar het geachte parlementslid verwijst, dient in de eerste plaats te worden opgemerkt dat de artikelen 11, 16, 17 en 18 pas met ingang van i januari 2005 in werking zullen treden. Deze artikelen leggen algemene principes vast inzake invoer, presentatie, controle en traceerbaarheid van levensmiddelen en zijn daarom niet rechtstreeks van toepassing in dit geval. De overige vermelde artikelen zijn niet van toepassing. Artikel 1 schrijft slechts voor dat de verordening de grondslag verschaft voor een hoog beschermingsniveau

van de consument en is derhalve niet rechtstreeks van toepassing. Hetzelfde geldt voor artikel 5, lid 1, dat een kader voor de wetgever vastlegt door te bepalen dat de levensmiddelenwetgeving een of meer van de algemene doelstellingen nastreeft, waaronder de bescherming van de consument. Artikel 7, lid 1, betreffende het voorzorgsbeginsel heeft betrekking op een situatie waarin na beoordeling van de beschikbare informatie de mogelijkheid van schadelijke gevolgen voor de gezondheid is geconstateerd, maar er nog wetenschappelijke onzekerheid heerst. Bij het probleem in kwestie is niet sprake van een dergelijke situatie.

De Commissie is wat betreft de etiketteringsregels die in het algemeen op alle levensmiddelen van toepassing zijn onlangs begonnen met een evaluatie van de geldende wetgeving, met name van Richtlijn 2000/13/CE, met de bedoeling vervolgens relevante wijzigingen te kunnen voorstellen die tot doel hebben de consument optimale informatie te verschaffen.