SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0422/02

van Jonas Sjöstedt (GUE/NGL) aan de Commissie

(21 februari 2002)

Betreft: Douane-incident en het vraagstuk van de coördinatie tussen de douane-autoriteiten in de Unie

Naar aanleiding van een reëel geval dat zich voordeed in het weekend na nieuwjaar 2002 zou ik de Commissie enkele dingen willen vragen. Verschillende Zweedse gezinnen overkwam tijdens een busreis van Joegoslavië naar Zweden toen het volgende. Zij maakten een busreis met het Deense toeringcarbedrijf Espergerde Bussfart AS. De bus begon de reis vrijdag om 8 uur in het zuiden van Servië, haalde o.a. in Belgrado passagiers op en vervolgde de reis van Joegoslavië via Hongarije, Oostenrijk, Duitsland en Denemarken naar Zweden. Tijdens de reis vonden er op de gehele route, na een ononderbroken reis, geen uitgebreide douanecontroles plaats, tot aan de uitreis vanuit Duitsland, in Rostock. Het gezelschap arriveerde met de bus zondagsochtend om 11 uur en de bus werd er als enige van de vier bussen voor controle uitgepikt. De controle duurde zes uur en alle passagiers, de meeste gezinnen en gezinnen met kleine kinderen, werden de bus uit gecommandeerd en moesten zich in de kou met alle bagage in een lange rij voor de douane-ambtenaren (uitgerust als commandosoldaten) opstellen. Alle bagage en de bus werden minutieus doorzocht. Na zes uur mocht de bus vertrekken, nadat men bij de passagiers (geen bijzonder rijke passagiers men neemt de bus omdat dit een low budget alternatief is) zes of zeven flessen alcohol en ongeveer eenzelfde hoeveelheid sloffen sigaretten teveel had ontdekt. Dat kwam een deel van de passagiers op een boete te staan van 44 per stuk. Bij aankomst om 18.0 uur met de veerboot in Gedser stond de Deense douane daar al te wachten en begon met eenzelfde minutieuze controle als de Duitsers, met opnieuw wachten en uitgebreide controles, zowel lijfsvisitatie als doorzoeking met honden. Dat betekende dat de passgiers 12 uur lang in een EU-land in verzekerde bewaring zaten.

Hoe lang kan men door de douane in verzekerde bewaring worden gehouden? Bij inhechtenisneming door de politie kan men juridische bijstand inroepen en zonder redenen niet voor langere tijd worden vastgehouden? Is een zorgvuldige controle in één land niet voldoende of moet dezelfde bus, met dezelfde mensen, urenlang, dagenlang, zonder eten of rust, in elk land opnieuw worden gecontroleerd?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(16 april 2002)

De Commissie heeft begrip voor de verontwaardiging die het geachte parlementslid uit. Zij acht het echter noodzakelijk de aandacht te vestigen op twee punten.

Ten eerste blijkt uit de beschrijving van het incident niet wat exact de omstandigheden waren en wat het precieze doel van de douanecontroles was.

Het kan zijn dat de douane fraude met invoerrechten vermoedde. In dat geval kan de douane controles uitvoeren als bedoeld in artikel 4, lid 14, en de artikelen 13 en 78 van het communautair douanewetboek. Omdat er tussen de lidstaten geen informatie wordt uitgewisseld over controles van het type dat in de bus is uitgevoerd, is het niet onwaarschijnlijk en ook niet ongeoorloofd wanneer vervoermiddelen, personen of goederen die reeds in een lidstaat een controle hebben ondergaan, in een andere lidstaat nogmaals door de autoriteiten worden gecontroleerd.

Het kan ook zijn dat de douane op zoek was naar verboden goederen (bijvoorbeeld drugs of wapens) waarvoor de regelgeving in de Gemeenschap niet altijd is geharmoniseerd (bijvoorbeeld goederen die onder de artikelen 28 en 30 van het EG-verdrag vallen).

Ten slotte is het mogelijk dat de autoriteiten controles op personen uitvoerden (bijvoorbeeld identiteitspapieren of verblijfsdocumenten).

Het feit dat eenzelfde vervoermiddel in korte tijd binnen de Gemeenschap tweemaal werd gecontroleerd, is derhalve op zich niet in strijd met het Gemeenschapsrecht. Het is bovendien heel goed mogelijk dat in het desbetreffende geval bij de eerste controle in de Gemeenschap gezocht werd naar overtredingen wat invoerrechten betreft en bij de tweede controle in de andere lidstaat naar in die lidstaat verboden goederen.

Ten tweede wijst de Commissie het geachte parlementslid op de verdeling van bevoegdheden die voortvloeit uit enerzijds titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie (politiële en justitiële samenwerking in strafzaken) en anderzijds het EG-verdrag.

Bij laatstgenoemde tekst wordt een douane-unie tussen de lidstaten ingesteld. Er wordt echter niet tot in de kleinste details vastgesteld over welke juridische middelen de nationale douaneautoriteiten beschikken om naleving van de communautaire voorschriften af te dwingen. De strafvorderlijke procedures die van toepassing zijn op de controle van goederen en personen vallen onder het Verdrag betreffende de Europese Unie. Gemeenschappelijke normen voor de nationale strafvorderlijke procedures moeten derhalve worden vastgesteld in het kader van de intergouvernementele procedures waarin het Unieverdrag voorziet. Het is denkbaar dat bepaalde administratieve rechten (zoals door het geachte parlementslid genoemd) op Europees niveau worden vastgelegd.

Ten slotte werkt de Commissie aan maatregelen om te voorkomen dat incidenten zoals door het geachte parlementslid genoemd nog langer voorkomen. Zij heeft daarvoor een aantal transnationale programma's voor risicoanalyse ingesteld, die er door actieve samenwerking tussen de nationale douanediensten op zijn gericht dat douanecontroles worden geconcentreerd op vervoersbewegingen die een daadwerkelijk risico vormen.