SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3141/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(4 november 2002)

Betreft: Het door EU-lidstaten hanteren van streefcijfers voor de toelating, opvang en uitwijzing van asielzoekers ongeacht de redenen waarom mensen zijn gevlucht

1. Is het de Commissie bekend dat in 2001 22 % van de asielzoekers in Nederland bij een eerste onderzoek werd afgewezen, dat het percentage afwijzingen in 2002 is gestegen tot 64 % en dat de minister die in de huidige demissionaire Nederlandse regering verantwoordelijk is voor immigratie en integratie van oordeel is dat bij een eerste selectie zelfs 80 % van de nieuwe asielzoekers dient te worden afgewezen?

2. Worden er door meer lidstaten van de EU streefcijfers voor het aantal of het percentage toe te laten vluchtelingen gehanteerd? Zo ja, welke lidstaten zijn dat en welke streefcijfers hanteren die?

3. Zijn bij de sinds de Top van Tampere eind 2000 ondernomen pogingen om een gezamenlijke EU-aanpak te ontwikkelen voor het toelaten, opvangen en uitwijzen van asielzoekers streefcijfers betrokken, of gaat het om criteria die gehanteerd worden zonder dat vooraf kan worden bepaald op hoeveel mensen die regeling in een bepaald jaar betrekking zal hebben?

4. Zijn er landen waarheen de terugkeer van vluchtelingen thans als onmogelijk wordt beschouwd, bijvoorbeeld Somalië, Sierra Leone, Irak, Myanmar (Birma) of Noord-Korea, of hanteert iedere lidstaat van de EU daarvoor geheel eigen criteria?

5. Is het in strijd met internationale verdragen (mensenrechtenverdrag, vluchtelingenverdrag, verdrag bescherming van het kind, etc.) om het voortgezette verblijf van asielzoekers die niet als vluchteling worden aangemerkt maar waarvan het op objectieve gronden vast te stellen is dat terugkeer onmogelijk is, als onrechtmatig te beschouwen en hun alle voorzieningen (gezondheidszorg, wonen, inkomen, etc.) te ontnemen, ook als door de betrokken overheid geen pogingen tot uitzetting worden gedaan omdat ook zij in de praktijk uitgaat van de onmogelijkheid van terugkeer?

6. Acht de Commissie het vooraf vaststellen van streefcijfers voor toelating, opvang of uitwijzing, ongeacht de omstandigheden die mensen noodzaken om hun land van herkomst te verlaten om te kunnen overleven, in overeenstemming met het Vluchtelingenverdrag van Genève uit 1951?

7. Welke ontwikkelingen verwacht en wenst de Commissie te stimuleren om dit soort problemen de komende jaren op te lossen?

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(12 december 2002)

1. De Commissie heeft van de Nederlandse autoriteiten geen statistieken over beslissingen in asielzaken ontvangen waaruit zij afwijzings- en erkenningspercentages in Nederland zou kunnen afleiden. De Commissie kan geen standpunt innemen over dergelijke algemene gegevens omdat asiel een recht is dat moet worden erkend op basis van een individuele beoordeling en van de situatie in het land van herkomst van asielzoekers.

2. De Commissie is tot dusver niet op de hoogte gebracht van dergelijke beleidslijnen.

3. Er bestaan geen communautaire voorstellen of instrumenten op basis van het EG-Verdrag of op basis van de conclusies van de Raad van Tampere die streefcijfers of criteria invoeren die vooraf bepalen hoeveel personen per jaar kunnen worden toegelaten of opgevangen. Op het vlak van uitzetting werd, in het licht van de mededeling van de Commissie over het gemeenschappelijk asielbeleid en de invoering van een open coördinatiemethode(1), ook overwogen om het percentage daadwerkelijk uitgevoerde verwijderingsbesluiten te verhogen, onder andere door eventueel duidelijke, indicatieve doelstellingen te formuleren. Er moet echter nog worden nagegaan welke middelen hiervoor in aanmerking komen. Hierbij wordt gedacht aan diverse maatregelen zoals een meer kwalitatieve asielprocedure (waardoor de behoefte aan internationale bescherming beter kan worden beoordeeld), betere identificatie en documentatie, en betere operationale samenwerking tussen de lidstaten onderling en met derde landen inzake overname en terugkeer.

4. Op EU-niveau is niet vastgelegd naar welke landen de terugkeer van asielzoekers wier verzoek is afgewezen, personen die geen internationale bescherming meer nodig hebben of personen die illegaal in de Unie verblijven, als onmogelijk wordt beschouwd. Thans past iedere lidstaat zijn eigen criteria toe, waarbij echter het non-refoulementbeginsel en de internationale verplichtingen op het gebied van bescherming in acht moeten worden genomen. In haar recente mededeling over een communautair terugkeerbeleid ten aanzien van personen die illegaal in de Europese Unie verblijven(2), heeft de Commissie echter voorgesteld een beoordelingsmechanisme in te voeren waarmee aan de hand van de actuele situatie in bepaalde landen kan worden nagegaan of uitzetting mogelijk is.

5. De Commissie merkt op dat, het feit dat een asielzoeker wiens verzoek is afgewezen, niet kan terugkeren, volgens de jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens geen verplichting tot afgifte van een verblijfsvergunning inhoudt. In het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van de Raad betreffende minimumnormen voor de erkenning en de status van onderdanen van derde landen en staatlozen als vluchtelingen of als personen die anderszins internationale bescherming behoeven(3), wordt bovendien voorgesteld om de kwestie van rechten en voordelen van personen wier terugkeer onmogelijk is om redenen die geen verband houden met internationale bescherming, buiten de werkingssfeer van de richtlijn te houden. Dit wordt dan ook aan de lidstaten overgelaten, die hun nationale of internationale verplichtingen inzake mensenrechten ten volle moeten nakomen.

6. Bij gebrek aan Gemeenschapsrecht terzake, is de Commissie niet bevoegd om te oordelen of de nationale wetgeving en praktijken in overeenstemming zijn met het Verdrag van Genève betreffende de status van vluchtelingen van 1951. Op EU-niveau is geen enkel beleidsvoorstel ingediend dat kan leiden tot afwijzing en uitzetting van personen ongeacht de omstandigheden waardoor zij hun land van herkomst moesten verlaten.

7. Het geachte parlementslid wordt verwezen naar: alle wetgevingsvoorstellen die sinds 1999 op basis van artikel 63 van het EG-Verdrag zijn ingediend, de mededelingen van de Commissie inzake asiel en terugkeer die in bovenstaande punten zijn vermeld, en de laatste versie van het scorebord betreffende de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.

(1) COM(2001) 710 def.

(2) COM(2002) 564 def.

(3) PB C 51 E van 26.2.2002.