SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1474/02

van Cristiana Muscardini (UEN) aan de Commissie

(27 mei 2002)

Betreft: Wijziging van de richtlijn betreffende de diensten op het gebied van beleggingen

De wijziging van de betrokken richtlijn (93/22/EEG(1)) strekt er voornamelijk toe het beleggingsadvies opnieuw onder de bevoegdheid van de kredietinstellingen en de beleggingsmaatschappijen te brengen en opnieuw hoge eisen inzake vermogen te stellen. Financieel advies, dat nu als extra dienst wordt beschouwd, zou opnieuw in handen van de grote groepen komen en vele onafhankelijke adviesbureaus zouden hun deuren moeten sluiten. Dat zou de keuzevrijheid beperken van miljoenen spaarders. Die zouden zich opnieuw tot de banken en beleggingsmaatschappijen moeten wenden en zouden noodgedwongen geld moeten toestoppen aan spaargeldbeheerders (die in de voorbije jaren geen schitterende resultaten hebben behaald). Om de consumenten bepaalde garanties te bieden, is het duidelijk dat de activiteiten van de kleine beleggingsmaatschappijen moeten voldoen aan strenge criteria en parameters op de naleving waarvan de toezichthoudende autoriteiten gemakkelijk controle kunnen uitoefenen.

Als de Commissie, ook na de twee overlegrondes over de zaak, die keuze bevestigt,

1. Meent ze dan niet dat de feitelijke beperking van de markt van de financiële diensten geen goede zaak is?

2. Waarom houdt ze dan geen rekening met de grote verdienste van de onafhankelijke adviesbureaus voor de keuzevrijheid van de beleggers en stelt ze geen adequate regels vast om de spaarders beter te beschermen zonder de kleine onafhankelijke ondernemingen te discrimineren?

3. Meent ze dan niet dat de ervaringen van de voorbije jaren uitwijzen dat de grote financiële instellingen geneigd zijn de effecten van hun eigen holdings en hun eigen vennoten en klanten aan te bevelen en aldus een duidelijk belangenconflict veroorzaken? (Is de zaak-ENRON geen les?)

4. Acht ze het integendeel niet nodig normen vast te stellen om belangenconflicten te voorkomen en te beletten dat een netwerk van holdings het bankwezen en het financieel stelsel gaat beheersen door de activiteiten van de kleine adviesbureaus te beperken en die van de grote groepen te bevorderen?

5. Vindt ze niet dat ze maatregelen moet voorstellen om de beleggers te beschermen door hun de mogelijkheid te bieden van een brede waaier van diensten gebruik te maken in plaats van de markt de facto te beperken?

(1) PB L 141 van 11.6.1993, blz. 27.

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(8 juli 2002)

1. Met het oog op de totstandbrenging van een degelijk regelgevingskader om het vertrouwen van beleggers en de ontwikkeling van beleggingen op pan-Europese schaal te ondersteunen, acht de Commissie het dienstig de vraag te stellen of beleggingsadvies in het kader van de Richtlijn Beleggingsdiensten (RBD) als hoofddienst moet worden aangemerkt. Is dat inderdaad het geval, dan zou ook beleggingsadvies dat los van bank-en bemiddelingsdiensten wordt verleend, erkend worden als een autonome financiële activiteit die steeds meer aan belang wint.

De erkenning van beleggingsadvies als hoofddienst in de zin van de RBD zou de volgende belangrijke gevolgen met zich meebrengen:

- entiteiten (inclusief natuurlijke personen) wier hoofdactiviteit of enige doel erin bestaat beleggingsadvies te verlenen, zouden een vergunning als beleggingsonderneming in de zin van de RBD moeten bezitten en niet meer onderworpen zijn aan uiteenlopende nationale voorschriften, zoals thans het geval is;

- ondernemingen waarvan de hoofdactiviteit erin bestaat beleggingsadvies te verlenen, zouden dan in staat zijn op grensoverschrijdende basis of van op afstand met klanten in de hele Unie zaken te doen onder het uitsluitende toezicht van de autoriteit van hun lidstaat van herkomst;

- beleggingsadviseurs zouden eerst een vergunning moeten aanvragen en moeten voldoen aan de permanente verplichtingen, zoals door de RBD is voorgeschreven. Het risico dat beleggers met ongepast of onprofessioneel/onethisch gedrag bij adviseurs worden geconfronteerd, moet worden aangepakt met behulp van een evenredig en passend toezicht. Als gevolg van de erkenning van beleggingsadvies als hoofddienst in de zin van de RBD zouden beleggers wanneer zij zaken doen met adviseurs die in een andere lidstaat een vergunning hebben gekregen of gevestigd zijn (via technologieën voor communicatie op afstand), een zekere minimumbescherming genieten uit hoofde van de gedragsregels waaraan deze adviseurs zich moeten houden;

- het aanmerken van beleggingsadvies als hoofddienst in de zin van de RBD zou ertoe kunnen leiden dat gespecialiseerde adviseurs binnen het toepassingsgebied vallen van Richtlijn 93/6/EEG van de Raad van 15 maart 1993 inzake de kapitaaltoereikendheid van beleggingsondernemingen en kredietinstellingen(1). De Commissie is zich ervan bewust dat dit een bron van zorg vormt voor gespecialiseerde adviseurs, die over weinig liquiditeiten beschikken en die zich voor het eerst verplicht kunnen zien kapitaalreserves dienen aan te leggen. Momenteel kan de omvang van de kapitaalvereisten nog niet worden ingeschat(2). In haar denksporen voor de herziening erkent de Commissie dat het noodzakelijk is adequate kapitaalvereisten voor beleggingsadviseurs vast te stellen waarbij rekening wordt gehouden met het (beperkte) aantal risico's dat beleggingsadvies met zich meebrengt voor de belegger -, vooraleer kan worden overwogen deze dienst onder het toepassingsgebied van de RBD/Richtlijn Kapitaaltoereikendheid (RKT) te brengen. Bij toekomstig overleg in het kader van de herziening van de solvabiliteitsregeling zal in belangrijke mate aandacht worden besteed aan de gevolgen van de toepassing van de RKT-verplichtingen op kleine/gespecialiseerde beleggingsondernemingen.

In het licht van het bovenstaande is in de (in maart 2002 gepubliceerde) raadplegingsdocumenten betreffende de herziening van de RBD de mogelijkheid geopperd om beleggingsadvies als een hoofddienst in de zin van de RBD aan te merken. Teneinde in deze zaak tot een weloverwogen beslissing te komen, onderwerpt de Commissie thans alle met betrekking tot dit voorstel geuite standpunten aan een diepgaand onderzoek.

2. De (mogelijke) inaanmerkingneming van beleggingsadvies als een hoofddienst in de zin van de RBD moet worden gezien als een erkenning van het toenemende belang van beleggingsadvies als houvast voor Europese beleggers. Deze stap zou moeten bijdragen tot de totstandkoming van een regelgevingskader dat op een evenwichtige en flexibele manier de risico's aanpakt die deze activiteit met zich meebrengt voor de belegger. De Commissie is het ermee eens dat dit regelgevingskader de beleggingsadviseurs geen ongerechtvaardigde of al te zware eisen mag opleggen.

De voorgestelde RBD-regels zullen kleine zelfstandige adviseurs niet discrimineren. De RBD-herziening zal daarentegen grotere aanpassingen vergen van banken en effectenkantoren die beleggingsadvies koppelen aan andere beleggingsdiensten. De herziene RBD zal met name een strengere regeling voor belangenconflicten en informatievoorziening opleggen aan deze entiteiten om ervoor te zorgen dat de belangen van de belegger primeren wanneer advies wordt verleend.

3. Zoals hierboven werd aangegeven, zal de herziene RBD de bepalingen aanscherpen waarmee wordt beoogd te vermijden dat een multifunctionele financiële instelling in het kader van de verkoop/verkoopsvoorwaarden van een financieringsinstrument haar eigen belangen behartigt, waardoor afbreuk wordt gedaan aan de gegrondheid of objectiviteit van het aan klanten verstrekte gepersonaliseerde advies. Om dergelijke belangenconflicten te voorkomen, werd voorgesteld zulke entiteiten ertoe te verplichten een strikt onafhankelijkheidsbeleid te voeren. Wanneer belangenconflicten niet op deze manier kunnen worden tegengegaan, moet een bank of beleggingsonderneming die het verlenen van advies op zodanige wijze met andere activiteiten combineert dat er zich belangenconflicten kunnen voordoen, de klant of potentiële klant van bij het begin van de zakelijke relatie over deze conflicten inlichten. Voorts wordt in de raadplegingsdocumenten voorgesteld dat als de regelingen voor de informatievoorziening en/of organisatorische regelingen niet volstaan om met redelijke zekerheid te kunnen stellen dat eventuele conflicten de belangen van een klant niet zullen schaden, de beleggingsonderneming geen zaken met de klant/potentiële klant mag doen.

4. De Commissie denkt niet dat haar overleg er uiteindelijk toe zal leiden dat adviesverlening door grote algemene dienstverleners aangemoedigd wordt ten nadele van kleine, onafhankelijke adviseurs.

In het licht van de antwoorden op de vorige vragen is de Commissie ervan overtuigd dat wanneer de inaanmerkingneming van beleggingsadvies als een hoofddienst in de zin van de RBD met een aangepaste kapitaaltoereikendheidsregeling wordt gecombineerd, de volgende doelstellingen kunnen worden verwezenlijkt:

- tot stand brengen van een samenhangend en doeltreffend Europees kader voor de regulering van de specifieke beleggingsrisico's die aan gepersonaliseerd beleggingsadvies verbonden zijn;

- ervoor zorgen dat gespecialiseerde en kleine beleggingsadviseurs op voet van gelijkheid met algemene dienstverleners kunnen concurreren en hen het voordeel van het Europese paspoort bieden bij het zakendoen met klanten in andere lidstaten;

- aanscherpen van de regels die van toepassing zijn op algemene dienstverleners om er aldus voor te zorgen dat zij even objectief en onpartijdig advies verlenen als gespecialiseerde adviseurs.

Dit alles zou moeten resulteren in het versterken van de rol van gespecialiseerde adviseurs, zodat deze een integraal onderdeel gaan uitmaken van een zakelijke infrastructuur die ten grondslag ligt aan een bloeiende beurscultuur in de Gemeenschap.

5. Zie de punten 1 tot en met 4.

(1) PB L 141 van 11.6.1993.

(2) Een aanvangskapitaal van een zekere omvang. Voor gespecialiseerde beleggingsadviseurs die geen transacties verrichten of geld/activa van klanten aanhouden, zullen geen permanent in acht te nemen kapitaaltoereikendheidsvereisten gelden in verband met risicoposities in de beleggingsportefeuille en risicoposities in de handelsportefeuille. Het is overigens niet uitgesloten dat in het kader van de aan de gang zijnde herziening van de solvabiliteitsregeling aan alle banken en beleggingsondernemingen een nieuw kapitaalvereiste voor het operationele risico wordt opgelegd.