SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1647/01

van Ilda Figueiredo (GUE/NGL) aan de Commissie

(12 juni 2001)

Betreft: Ondernemingsraden en ontslagen

In Portugal, net als in andere landen van de Europese Unie, sluiten steeds meer ondernemingen de poorten en verplaatsen multinationals hun fabrieken naar Oost-Europa en Azië. Hierdoor verliezen duizenden werknemers hun baan, neemt de werkgelegenheid steeds verder af en ontstaan hoge sociaal-economische kosten voor met name de rechtstreeks getroffen gebieden, waardoor de sociaal-economische samenhang in het gedrang komt.

Om slechts een paar recente voorbeelden voor Portugal te noemen zij verwezen naar het voornemen van de Engelse groep Marks & Spencer om haar winkels te sluiten, de plannen van J.C. Clark om duizenden werknemers te ontslaan, de sluiting van het Franse Moda Real en van de tot de Engelse groep Coats and Clark behorende Vesticom. Voorts zijn er verschillende multinationals op elektronicagebied die hun activiteiten in Portugal terugschroeven, zoals Delphy en Indelma, en oefent Siemens in de onderneming Tyco druk op de werknemers uit om hun contracten te annuleren.

Verscheidene van deze multinationals hebben communautaire en nationale steun ontvangen en laten zich net als in het verleden uitsluitend door winstbejag leiden. Derhalve zijn spoedmaatregelen vereist om deze situatie een halt toe te roepen.

De Commissie wordt derhalve verzocht mee te delen welke spoedmaatregelen zij denkt te nemen om de werknemers van deze ondernemingen te beschermen.

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(3 september 2001)

De Commissie hecht het grootste belang aan de sociale gevolgen van de herstructurering van ondernemingen.

Wat de bestaande Europese wetgeving inzake de bescherming van de werknemers bij herstructurering van ondernemingen betreft, is de nationale wetgeving ter uitvoering van een aantal richtlijnen op het gebied van het arbeidsrecht en de arbeidsbetrekkingen van toepassing. Deze wetgeving moet derhalve worden nageleefd. Het gaat hierbij met name om Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juni 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag(1) en Richtlijn 77/187/EG van de Raad van 14 februari 1977 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten betreffende het behoud van de rechten van de werknemers bij overgang van ondernemingen, vestigingen of onderdelen daarvan(2), als gewijzigd bij Richtlijn 98/50/EG van de Raad van 29 juni 1998(3).

Aangezien deze richtlijnen in het nationale recht zijn omgezet, is het aan de nationale bestuurlijke of gerechtelijke autoriteiten om te besluiten of in de door het geachte parlementslid aan de orde gestelde gevallen overtredingen hebben plaatsgevonden.

De Commissie heeft herhaaldelijk benadrukt dat het nodig is dat ervoor wordt gezorgd dat herstructureringen van ondernemingen op een sociaal aanvaardbare wijze plaatsvinden en heeft bijgevolg onderstreept dat de rechten van de werknemers op informatie en raadpleging dringend moeten worden versterkt, met name in de context van het grote aantal herstructureringen en de talrijke fusies en overnames waarmee wij bijna dagelijks worden geconfronteerd.

Dit was het voornaamste punt van zorg van de Commissie bij de opstelling van haar voorstel voor een richtlijn van de Raad tot instelling van een algemeen kader betreffende de informatie en de raadpleging van de werknemers in de Europese Gemeenschap(4) waarover op 11 juni 2001 door de Raad een politiek akkoord over een gemeenschappelijk standpunt is bereikt. Het doel van deze richtlijn is de verbetering van de informatie- en raadplegingsrechten van de werknemers die in afzonderlijke ondernemingen werkzaam zijn, alsook de aanvulling van de lacunes in de bepalingen inzake de voorlichting en de raadpleging van werknemers op nationaal en communautair niveau. De richtlijn moet worden gezien als een concreet antwoord op communautair niveau op de zorgen van de Europese burgers als gevolg van de onzekerheid die ontstaat door de opeenvolgende golven van massale bedrijfsherstructureringen, fusies, overnames, enz. die normaliter vergezeld gaan van ontslagen.

Zodra deze richtlijn definitief door de Raad en het Parlement is goedgekeurd en in de lidstaten wordt toegepast, zal zij de werknemers in ondernemingen met ten minste 50 werknemers (ook als zij filialen van een multinationale groep zijn) een aantal basisrechten toekennen: het recht op informatie over recente en komende ontwikkelingen in de activiteiten van de onderneming, over de economische en financiële situatie van de onderneming, het recht om geïnformeerd en geraadpleegd te worden over werkgelegenheidskwesties en besluiten die waarschijnlijk zullen leiden tot aanzienlijke veranderingen in de werkorganisatie, alsook het recht om te weten hoe de onderneming van plan is om deze veranderingen door te voeren.

Bovendien heeft de Commissie op 18 juli 2001 een Groenboek inzake de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen goedgekeurd, waarin wordt onderstreept dat herstructurering op een sociaal verantwoordelijke wijze betekent dat wordt gezocht naar een evenwicht tussen de belangen en zorgen van alle belanghebbenden die door de veranderingen en besluiten worden getroffen.

In haar agenda voor het sociaal beleid(5) heeft de Commissie de oprichting van een in de Stichting van Dublin te ontwikkelen waarnemingspost voor veranderingen voorgesteld. Het voorstel is goedgekeurd door de Europese Raad van Stockholm die heeft verklaard dat een dergelijke waarnemingspost (Europees waarnemingscentrum voor het veranderingsproces (EMCC)) zo spoedig mogelijk moet worden opgericht. De eerste vergadering van de stuurgroep van het EMCC vond plaats op 6 juni 2001 en er zal een startconferentie op 23 oktober 2001 worden gehouden.

Als conclusie kan worden gesteld dat Europa het hoofd moet bieden aan industriële herstructureringen die kunnen bijdragen aan een sterker concurrentievermogen en een grotere economische groei en de sociale gevolgen daarvan door een combinatie van innovatie met sociale samenhang en door een verbetering van zijn vermogen om met veranderingen om te gaan. De Commissie gaat uit van een omvattende aanpak, zoals hierboven geschetst, door het verbeteren van ons vermogen om vooruit te lopen op en om te gaan met veranderingen via de waarnemingspost van Dublin; door het creëren van wettelijke mechanismen om te zorgen voor een passende bescherming van de werknemers bij industriële herstructureringen; en door het ontwikkelen van de sociale verantwoordelijkheid van de ondernemingen.

(1) PB L 225 van 12.8.1998.

(2) PB L 61 van 5.3.1977.

(3) PB L 201 van 17.7.1998.

(4) COM(98) 612 def.

(5) COM(2000) 379 def.