SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1806/02

van Gianfranco Dell'Alba (NI) aan de Commissie

(19 juni 2002)

Betreft: Schending van de mensenrechten in Cambodja

Vanaf het begin van het jaar 2002 heeft de Hoge Commissaris voor de vluchtelingen (UNHCR) van de Verenigde Naties voortdurend uiting gegeven aan zijn diepe bezorgdheid over de behandeling door de regeringen van Vietnam en Cambodja van de Montagnard-vluchtelingen, die in de vorige oorlog Cambodja zijn ontvlucht. Hij heeft ernstige schendingen van het vluchtelingenverdrag van 1951 door beide regeringen aan de kaak gesteld. De ernst van deze schendingen heeft de UNHCR gebracht tot het intrekken van zijn steun aan de driepartijen-overeenkomst over de vrijwillige repatriëring van de vluchtelingen, die in februari met de regeringen van Vietnam en Cambodja is overeengekomen.

Slechts dankzij de daadkrachtige betrokkenheid van de regering van de VS worden de 900 Montagnards nu na langdurige onderhandelingen geherhuisvest in de Verenigde Staten.

Deze oplossing heeft de zorgen van de UNHCR over de omstandigheden van de etnische minderheden in het centrale hoogland van Vietnam en van de asielzoekers niet verminderd. Op 22 mei gaf de woordvoerder van de UNHCR, Kris Janowski, uiting aan grote bezorgdheid op grond van diverse berichten van gedwongen repatriëring uit Cambodja naar Vietnam van tientallen Montagnards. De minister-president van Cambodja, Hun Sen, heeft onlangs aangekondigd dat na de herhuisvesting van de Montagnard-vluchtelingen in de VS, twee vluchtelingenkampen van de VN zullen worden gesloten en grenspatrouilles nieuwe asielzoekers zullen terugsturen.

De inachtneming en de erkenning van de democratische beginselen en de rechten van de mens zoals die zijn vastgelegd in de universele verklaring van de rechten van de mens, door Cambodja en de Europese Unie, vormen een kernstuk van de in 1997 ondertekende samenwerkingsovereenkomst tussen Cambodja en de Europese Unie, voorts is in de komende drie jaren (2000-2004), 68,7 miljoen euro uitgetrokken voor de financiering door Cambodja van activiteiten in sectoren die voorkomen in de strategienota EU-Cambodja 2000-2003:

- welke stappen zal de Commissie in dit verband ondernemen om de rechten te waarborgen van Montagnards, die asiel vragen in een land, zoals Cambodja, dat is aangesloten bij het vluchtelingenverdrag en

- welke concrete stappen neemt de Commissie om ervoor te zorgen dat de inachtneming van de zogenaamde mensenrechtenclausule die is opgenomen in alle bilaterale en multilaterale samenwerkingsovereenkomsten met Cambodja en met andere betrokken landen in de regio, met kracht wordt afgedwongen?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(5 juli 2002)

De delegatie van de Commissie in Phnom-Penh heeft samen met de diplomatieke missies van de lidstaten van nabij de situatie gevolgd van de Vietnamese Montagnards die eind 2001 naar Cambodja zijn gevlucht, en heeft deelgenomen aan de diplomatieke stappen die de Unie in verband met een aantal kwesties bij de Koninklijke regering van Cambodja heeft ondernomen.

Op dit ogenblik is onder het toezicht van de Hoge Commissaris voor de vluchtelingen van de Verenigde Naties (UNHCR) de hervestiging aan de gang van 908 Montagnards, die de wens hebben uitgesproken naar de Verenigde Staten te gaan. De oorspronkelijke vluchtelingenkampen zijn inderdaad gesloten en deze mensen zijn thans ondergebracht in passende transitfaciliteiten. Naar verwachting zal het hervestigingsproces eind juli 2002 zijn voltooid. De Koninklijke regering van Cambodja heeft bevestigd dat zij haar verbintenissen in het kader van internationale overeenkomsten zal blijven naleven.

Tegelijk met de ontwikkelingen in Cambodja heeft de delegatie van de Commissie in Hanoi samen met de diplomatieke missies van de lidstaten van nabij de situatie gevolgd in de Centrale Hooglanden van Vietnam, de plaats van herkomst van de Montagnards, en deelgenomen aan passende diplomatieke stappen van de Unie bij de regering van Vietnam. Zeer onlangs nog, eind mei, heeft een vierkoppige delegatie van missies van de lidstaten (met de instemming van de Vietnamese autoriteiten) een bezoek aan de Centrale Hooglanden gebracht.

In het nationaal strategiedocument en het nationaal indicatief programma voor de samenwerking tussen de Gemeenschap en Cambodja, dat op 15 mei 2002 door de Commissie is goedgekeurd, wordt de communautaire bijstand toegespitst op plattelandsontwikkeling (onder meer voedselzekerheid, ontwikkeling van veeteelt en visserij, plattelandsfinanciering, waterbeheer, teeltdiversificatie, minibedrijfjes, beroepsopleiding en mijnopruiming), onderwijs en gezondheidszorg. Al deze maatregelen zullen direct bijdragen tot duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding ten behoeve van de meest kwetsbare personen in de samenleving. Overkoepelende thema's in het samenwerkingsprogramma zijn onder meer goed bestuur en democratisering, met inbegrip van specifieke steun voor het lopende decentralisatieproces in het land. De bijstand voor de ontwikkeling van de handel zal ook steun verlenen voor de inschakeling van Cambodja in de internationale economie en de regulerende systemen daarvan.

Op het gebied van de mensenrechten bestaat de houding van de Commissie ten aanzien van Cambodja, net zoals tegenover alle andere landen in de regio, erin de blijvende vooruitgang op het gebied van mensenrechten en democratisering aan te moedigen en te ondersteunen en eventuele schendingen aan te kaarten in het kader van internationale mensenrechtenakkoorden. Deze aanpak is opnieuw bevestigd in de mededeling van de Commissie van mei 2001 over de rol van de Europese Unie bij de bevordering van de mensenrechten en de democratisering in derde landen(1). De Commissie zal samen met de diplomatieke missies van de lidstaten de ontwikkelingen inzake mensenrechten blijven volgen, met inbegrip van de situatie van de Montagnards in zowel Vietnam als Cambodja, en telkens wanneer dat nodig is demarches ondernemen.

(1) COM(2001) 252 def.