SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2679/01

van Christoph Konrad (PPE-DE) aan de Commissie

(25 september 2001)

Betreft: Bescherming van de burgerbevolking in de EU

De terroristische aanslagen in New York en Washington hebben aldaar ernstige tekortkomingen bij de bescherming van de burgerbevolking aan het licht gebracht. Men mag ervan uitgaan dat dit ook voor de EU-lidstaten kan gelden. Na het einde van het conflict tussen Oost en West zijn bijvoorbeeld in Duitsland de uitgaven voor de bescherming van de bevolking op grond van de gewijzigde dreigingsperceptie aanzienlijk verlaagd. Intussen wordt de bedreiging met ABC-wapens in handen van terroristen door deskundigen als een realistisch scenario gezien. Daarmee rijst de vraag hoe het is gesteld met de bescherming van de burgerbevolking, met name in de dichtbevolkte gebieden van Europa.

Het Duitse parlement heeft op 19 september 2001 een zogenaamd antiterreurpakket goedgekeurd met het oog op de versterking van het leger en de veiligheidsdiensten. De bescherming van de burgerbevolking wordt niet genoemd. In onderstaande vragen wordt onder het begrip bescherming van de burgerbevolking verstaan de bescherming van de bevolking tijdens een gewapend conflict in de zin van het Verdrag van Genève en de bescherming tegen rampen in het algemeen.

1. Wordt de bescherming van de burgerbevolking in de Europese Unie als voldoende beschouwd?

2. Zijn er plannen voor een alomvattende en overkoepelende bescherming van de bevolking binnen de Unie? Zo ja, hoe zien deze eruit?

3. Ziet de Commissie aanleiding voor verhoogde inspanningen op dit terrein op grond van de stand van zaken na 11 september 2001?

4. Is het denkbaar dat de EU bindende minimumnormen voor de bescherming van de burgerbevolking ontwikkelt, met name in dichtbevolkte gebieden resp. steden in Europa?

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(6 november 2001)

Volgens artikel 33 van het Verdrag betreffende de Europese Unie berusten de verantwoordelijkheden ten aanzien van de handhaving van de openbare orde en de bescherming van de binnenlandse veiligheid bij de lidstaten. Op grond van de bepalingen betreffende een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie zijn zowel op militair als civiel gebied middelen ontwikkeld voor Europese crisisbeheersing.

Bovendien speelt de Gemeenschap wat de ontwikkeling van middelen voor niet-militaire crisisbeheersing betreft dankzij de inspanningen van de Commissie al een vooraanstaande internationale politieke rol, waarbij gebruik wordt gemaakt van een grote verscheidenheid aan instrumenten met uiteenlopende doelstellingen die op verschillende regio's gericht zijn. Op 26 februari 2001 is op basis van artikel 308 (ex-artikel 235) van het EG-Verdrag Verordening (EG) nr. 381/2001 van de Raad van 26 februari 2001 tot instelling van een snellereactiemechanisme aangenomen. Dit snellereactiemechanisme en de binnen de Commissie opgerichte eenheid voor crisisbeheersing kunnen worden gezien als twee complementaire onderdelen van een ruimere aanpak.

Op het gebied van de civiele bescherming streeft de Gemeenschap ernaar tussen de lidstaten nauwe, blijvende samenwerking tot stand te brengen om een betere bescherming van mens, milieu en have en goed te waarborgen in geval van natuurrampen of rampen van technologische aard binnen en buiten de Gemeenschap.

Alle initiatieven in verband met civiele bescherming op communautair niveau worden uitgevoerd op basis van het subsidiariteitsbeginsel van het Verdrag van Maastricht. De Commissie heeft ernaar gestreefd initiatieven op nationaal niveau te ondersteunen en te stimuleren door middel van een flexibel juridisch en administratief kader (resoluties en communautair actieprogramma op het gebied van de civiele bescherming).

Voor de civiele bescherming gelden met name de volgende doelstellingen:

- ondersteuning en aanvulling van initiatieven op nationaal, regionaal en lokaal niveau op het gebied van rampenpreventie, paraatheid van de civiele beschermingsdiensten en het optreden in geval van rampen;

- bijdragen aan de voorlichting van het publiek om de Europese burgers beter in staat te stellen zichzelf te beschermen;

- opzetten van een kader voor snelle, doelmatige samenwerking tussen nationale civiele beschermingsdiensten wanneer onderlinge bijstand vereist is;

- verbetering van de samenhang van maatregelen op internationaal niveau op het gebied van de civiele bescherming, met name in het kader van de samenwerking met de kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa met het oog op de uitbreiding en met partners in het Middellandse-Zeegebied.

Op zijn vergadering van 20 september 2001 heeft de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken zich positief uitgelaten over de ophanden zijnde goedkeuring van het voorstel van de Commissie(1) voor een beschikking van de Raad waarbij een communautair mechanisme wordt vastgesteld om de samenwerking bij interventies op het gebied van de civiele bescherming te verbeteren. Met dit mechanisme zal het mogelijk zijn om in geval van natuurrampen, rampen van technologische aard en milieurampen de nodige operationele middelen te mobiliseren om een land (binnen of buiten de Gemeenschap) dat hulp nodig heeft snel bijstand te verlenen.

Op dezelfde vergadering heeft de Raad ook de directeuren-generaal voor Civiele Bescherming gevraagd om zich op hun buitengewone vergadering in oktober 2001 in Knokke te beraden op het antwoord op grote terroristische aanvallen binnen en buiten de Gemeenschap om te bepalen welke kwesties nader moeten worden onderzocht, welke gebieden meer samenwerking vereisen, enz.

Meer informatie over de civiele beschermingsactiviteit van de Gemeenschap is beschikbaar op: http://europa.eu.int/comm/environment/civil/

(1) PB C 29 E van 30.1.2001.