SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3923/00

van Anna Karamanou (PSE) aan de Commissie

(13 december 2000)

Betreft: Toenemende vreemdelingenhaat in Europa

In het onlangs gepresenteerde jaarverslag van het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat wordt een aanzienlijke toename van racisme in de Europese Unie vastgesteld. Mevrouw Beate Winkler, directeur van het centrum, wijst erop dat in Zweden, Frankrijk, Duitsland en vele andere landen een verontrustende toename optreedt van het aantal gevallen van racistisch geweld, waarvan vooral Afrikaanse en Arabische migranten, Albanezen en Roma het slachtoffer zijn, terwijl tegelijkertijd meer aanslagen op synagogen, joodse begraafplaatsen en moskeeën plaatsvinden. Ook meldt het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat een toename van het gebruik van het internet door neonazistische organisaties om hun politieke en racistische propaganda te verbreiden.

In de verklaring van de Europese Conferentie tegen racisme, die vorige maand in Straatsburg werd gehouden, wordt benadrukt dat Europa een samenleving is met gemeenschappelijke waarden, multicultureel in verleden, heden en toekomst. Hoe doeltreffend zijn de maatregelen die de Commissie voorstaat, en hoe kan worden gezorgd voor naleving van de toezeggingen gedaan in Straatsburg, en racisme en op racisme gebaseerde discriminatie, vreemdelingenhaat, religieus fanatisme, intolerantie, antisemitisme en islamfobie worden bestreden, die een bedreiging vormen voor de democratische samenlevingen en hun fundamentele waarden?

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(1 maart 2001)

De Commissie deelt de bezorgdheid van de geachte afgevaardigde omtrent de talrijke racistische, xenofobe en antisemitische gewelddaden die in verschillende lidstaten worden gepleegd en in het jaarverslag van het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat werden vastgesteld. Deze gewelddaden kunnen niet worden geduld in het kader van de Unie, die gegrondvest is op de beginselen van vrijheid, democratie en eerbiediging van de mensenrechten, de fundamentele vrijheden en de rechtsstaat.

Sinds Amsterdam beschikt de Unie over de nodige rechtsinstrumenten om racisme en vreemdelingenhaat op Europees vlak te bestrijden.

Enerzijds staat in de bepalingen van het Verdrag betreffende de Europese Unie inzake politiële en justitiële samenwerking in strafzaken uitdrukkelijk vermeld dat de Unie optreedt om racisme en vreemdelingenhaat te voorkomen en te bestrijden. Het nieuwe artikel 29 van het VEU maakt de bestrijding en de voorkoming van racisme en vreemdelingenhaat tot één van de prioriteiten voor de totstandbrenging van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. In oktober 1999, tijdens de Europese Raad van Tampere die aan de verwezenlijking van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid was gewijd, hebben de staatshoofden en regeringsleiders nogmaals het belang van Europese samenwerking op dit gebied onderstreept.

In 1996 keurde de Raad een gemeenschappelijk optreden ter bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat goed. Dat optreden moet in de eerste plaats een doeltreffende justitiële samenwerking tussen de lidstaten bij de bestrijding van deze verschijnselen verzekeren door te voorkomen dat de daders van deze misdrijven misbruik maken van de verschillen tussen de wetgevingen in de Unie om aan vervolging te ontsnappen. Het bepaalt namelijk dat, in afwachting van bepalingen om dit soort gedragingen strafbaar te stellen, de lidstaten voor deze zaken afwijken van het beginsel van de dubbele strafbaarheid. Gezien de toename van het aantal racistische misdrijven op het grondgebied van de lidstaten, en met name gezien het toenemende gebruik van het internet om dergelijke misdrijven te plegen, zoals onlangs door twee uitspraken van respectievelijk Franse en Duitse rechtbanken is onderstreept, wil de Commissie de Europese strafrechtelijke instrumenten op dit gebied versterken door aan de Raad de goedkeuring voor te stellen van een kaderbesluit van de Raad met betrekking tot racistische en xenofobe activiteiten op het internet en daarbuiten. Deze tekst zal rekening houden met de antwoorden op de vragenlijst ter evaluatie van de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk optreden van 15 juli 1996, die het voorzitterschap op 12 december 2000 aan de lidstaten heeft toegezonden. Dit punt zal trouwens ook aan bod komen in de volgende mededeling van de Commissie over de bestrijding van de cybercriminaliteit.

Anderzijds keurde de Raad op grond van artikel 13 (ex artikel 6a) van het EG-Verdrag op 29 juni 2000 Richtlijn 2000/43/EG houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming(1) goed, en op 27 november 2000 Richtlijn 2000/78/EG tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep(2).

In dezelfde context heeft de Raad op 27 november 2000 Besluit 2000/750/EG tot vaststelling van een communautair actieprogramma ter bestrijding van discriminatie (2001-2006)(3) goedgekeurd, dat het Gemeenschapsrecht ter bestrijding van discriminatie moet ondersteunen en aanvullen door de bekendheid met het probleem te verbeteren, de capaciteit van de actoren te versterken en te zorgen voor bewustmaking.

Bij wijze van maatregelen ter voorbereiding van de tenuitvoerlegging van het actieprogramma heeft de Commissie in 1999 en 2000 oproepen tot het indienen van voorstellen gepubliceerd waardoor binnen de grenzen van de beschikbare middelen voorstellen kunnen worden ondersteund die in een transnationaal partnerschap worden uitgevoerd, minstens twee van de in artikel 13 van het EG-Verdrag genoemde vormen van discriminatie betreffen, van belang zijn voor de Gemeenschap en een significante bijdrage kunnen leveren tot de latere ontwikkeling en uitvoering van het Gemeenschapsbeleid op dit vlak. De resultaten van de lopende evaluatie van de maatregelen die in 1999 zijn genomen, zullen in maart 2001 worden bekendgemaakt.

Het Europees Waarnemingscentrum helpt ook racisme en vreemdelingenhaat te bestrijden en het Europees informatienet inzake racisme en vreemdelingenhaat (RAXEN), dat in de loop van 2000 is gelanceerd, zal een belangrijke impuls betekenen voor de toekomstige werkzaamheden van de Gemeenschap en van de lidstaten.

Tot slot integreert de Commissie momenteel racismebestrijding in andere onderdelen van het Gemeenschapsbeleid. Een door onafhankelijke deskundigen opgesteld evaluatieverslag maakte onlangs de balans op van de manier waarop tot nu toe in de verschillende onderdelen van het Gemeenschapsbeleid rekening is gehouden met de antiracistische dimensie. Dankzij dat verslag kan de Commissie een aantal richtsnoeren en voorstellen formuleren die ten uitvoer moeten worden gelegd, met name om de antiracistische dimensie uit te breiden tot andere sectoren van de Commissie en er deze dimensie als volwaardige strategische doelstelling in te integreren.

(1) PB L 180 van 19.7.2000.

(2) PB L 303 van 2.12.2000.

(3) PB L 303 van 2.12.2000.