SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1987/02

van Carlos Lage (PSE) aan de Commissie

(1 juli 2002)

Betreft: Vrij verkeer van personen binnen de Schengen-ruimte

Op 22 juni jl. werd een groep van ongeveer 500 Portugese burgers onderweg naar Spanje waar zij deel zouden nemen aan een toegelaten betoging in de kantlijn van de Europese Raad van Sevilla door de politie gewelddadig de toegang tot het land ontzegd. Het incident in de grensplaats Vila Verde do Ficalho (Alentejo) was een repressief optreden van de Spaanse autoriteiten, waarbij de Portugese burgers (onder hen ook een Portugees parlementslid) met stokslagen en geduw werden tegengehouden, hoewel zij alleen te weten wilden komen op welke gronden hun de toegang tot Spanje werd ontzegd. De Spaanse politie is zelfs binnengedrongen in de bussen die de groep vervoerden en heeft foto- en beeldmateriaal in beslag genomen. Niets kan een dergelijk optreden rechtvaardigen; dit soort acties is totaal onaanvaardbaar in een Unie die de eerbied voor de grondrechten en de fundamentele vrijheden als basisbeginselen in haar vaandel voert. Dus ook geen redenen van staatsveiligheid, op grond waarvan iedere Schengen-lidstaat artikel 2 van het Verdrag van Schengen kan inroepen om de controles aan zijn landsgrenzen

opnieuw in te voeren. Ik meen in het onderhavige geval gerust te kunnen stellen dat de groep Portugese burgers geen enkele vorm van gevaar voor de Spaanse staat betekenden. En in ieder geval is een dergelijke op macht en overwicht gebaseerde reactie zoals die van de Spaanse politie volstrekt onaanvaardbaar, zij het in Spanje of in Portugal, of waar dan ook in de Europese Unie.

Welke maatregelen gaat de Commissie als hoedster van de verdragen nemen om te voorkomen dat in de toekomst de vrijheden (zoals het vrij verkeer en de vrijheid van betoging) en de grondrechten van de Europese burgers nog zoals in het geval in kwestie met voeten worden getreden?

Gecombineerd Antwoordvan de heer Vitorino namens de Commissieop de schritftelijke vragen P-1975/02 en P-1987/02

(25 juli 2002)

In artikel 2, lid 2, van de Overeenkomst ter uitvoering van het Akkoord van Schengen is bepaald dat lidstaten gedurende een beperkte periode weer grenscontroles mogen invoeren wanneer de openbare orde of de nationale veiligheid daartoe noopt. Dit wordt gedaan in bijzondere omstandigheden, als een preventieve maatregel om het risico te vermijden dat mensen misbruik maken van het vrij verkeer van personen om de openbare orde of nationale veiligheid van een lidstaat in gevaar te brengen, vooral wanneer daar een demonstratie zal plaatsvinden.

Grenscontroles moeten worden uitgevoerd in overeenstemming met het bestaande Gemeenschapsrecht op het gebied van het vrije verkeer van burgers van de Unie. In dat verband dient te worden opgemerkt dat het in het Verdrag betreffende de Europese Unie aan elke burger toegekende recht op vrij verkeer kan worden beperkt op grond van openbare orde, nationale veiligheid of volksgezondheid.

Dergelijke maatregelen berusten uitsluitend op het persoonlijk gedrag van de betrokkene en moeten een werkelijke en voldoende ernstige bedreiging vormen voor de fundamentele belangen van de samenleving. Bovendien moeten deze maatregelen worden toegepast in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel.

Burgers hebben zonder enige twijfel recht op vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vreedzame vergadering, rechten die weerspiegeld zijn in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Zij moeten deze rechten dan ook kunnen uitoefenen zonder hun eigen veiligheid, die van anderen of van eigendommen in gevaar te brengen. Lidstaten worden soms geconfronteerd met het feit dat mensen misbruik maken van deze rechten door van legitieme demonstraties te profiteren om geweld te plegen.

De Commissie wijst erop dat de lidstaten in de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor de wets- en ordehandhaving.

In overeenstemming met de hierboven vermelde bepaling kunnen lidstaten beslissen om gedurende een beperkte periode weer grenscontroles in te voeren wanneer de openbare orde of de nationale veiligheid daartoe noopt. De lidstaten bepalen dus zelf of ze in de toekomst tijdens topconferenties opnieuw grenscontroles invoeren.