SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3550/00

van Johannes Blokland (EDD) aan de Commissie

(15 november 2000)

Betreft: Nederlandse heffing op oppervlaktedelfstoffen

De Nederlandse regering is voornemens een heffing op oppervlaktedelfstoffen in te voeren. Zeezand uit het Nederlands gedeelte van het continentale plat alsmede de import van gerede producten uit het buitenland zijn van deze heffing vrijgesteld. Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft een studie laten uitvoeren naar de economische en milieu-effecten. Een ander onderzoek, uitgevoerd door het Nederlands Economisch Instituut te Rotterdam, heeft uitgewezen dat deze maatregel onder meer een verlies aan werkgelegenheid in de grensregio's zal veroorzaken als gevolg van het wegvallen van de export.

Vragen aan de Commissie:

1. Is de Commissie van mening dat de voorgenomen maatregel de werking van de interne markt verstoort?

2. Strookt de voorgenomen maatregel, in casu de vrijstelling van zeezand en de import van gerede producten uit het buitenland, naar het oordeel van de Commissie met de WTO-verdragsregels omtrent internationale handel?

3. Is het te verwachten milieu-effect van de voorgenomen maatregel dermate groot dat deze de mate van verstoring van de interne markt rechtvaardigt?

4. Is de Commissie van mening dat lidstaten maatregelen die een verstoring van de interne markt tot gevolg hebben, eerst na afdoende overleg kunnen invoeren?

5. Is de Commissie voornemens haar standpunt in dezen bij de Nederlandse regering bekend te maken?

Gecombineerd Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie op de schritftelijke vragen E-3549/00 en E-3550/00

(19 januari 2001)

Volgens de informatie waarover de Commissie beschikt, wilde de Nederlandse regering een belasting op oppervlaktedelfstoffen, ongeacht hun herkomst, invoeren, behalve voor delfstoffen uit zee. Om de winning van delfstoffen te verminderen was de Nederlandse regering van plan het gebruik van gerecycleerd materiaal, hernieuwbare grondstoffen en zeezand te bevorderen. Een dergelijke belasting, en vervolgens terugbetaling van de inkomsten hieruit aan de Nederlandse ondernemingen in de betrokken sector, zou ten doel hebben de schadelijke gevolgen van de winning voor landschap en natuur te verminderen.

Bij de huidige stand van de harmonisatie van het communautaire recht is de invoering van een dergelijke belasting door een lidstaat in beginsel niet met het Gemeenschapsrecht in strijd, mits de beginselen van het EG-Verdrag en het afgeleide recht in acht worden genomen. Volgens de informatie waarover de Commissie beschikt, hebben de plannen van de Nederlandse regering echter nog niet hun weerslag gevonden in een wet of een wetsvoorstel. De Commissie kan zich dan ook nog niet definitief uitspreken over de verenigbaarheid van de eventuele Nederlandse belasting met het communautaire recht. En ook kan zij dus haar standpunt nog niet aan de Nederlandse regering bekendmaken.

Een lidstaat die belastingmaatregelen wil vaststellen, die gevolgen hebben voor de interne markt, is niet verplicht overleg te plegen met de andere lidstaten, tenzij het gaat om technische voorschriften in de zin van Richtlijn 98/34/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften(1). In een dergelijk geval moet de Commissie in kennis worden gesteld van het ontwerp van technische specificaties of andere eisen die verbonden zijn met het verbruik van producten beïnvloedende fiscale maatregelen doordat die maatregelen naleving van die technische specificaties of andere eisen aanmoedigen. In artikel 8, lid 1, van die richtlijn wordt evenwel bepaald dat de opmerkingen of uitvoerig gemotiveerde meningen van de Commissie of van de lidstaten alleen betrekking kunnen hebben op het aspect dat eventueel een belemmering voor het handelsverkeer vormt, doch niet op het fiscale aspect van de maatregel. In ieder geval moet de Commissie er uit hoofde van het EG-Verdrag voor zorgen dat de wetgeving van een lidstaat in overeenstemming is met het communautaire recht en de werking van de interne markt niet verstoort.

De Commissie beschikt thans niet over voldoende informatie over de betrokken maatregel om zich te kunnen uitspreken over de vraag of deze verenigbaar is met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Omdat de belasting geen minder gunstige behandeling lijkt te geven aan ingevoerde dan aan binnenlandse producten, ziet het ernaar uit dat de maatregel in dit opzicht a priori geen bijzondere problemen zal opleveren.

Wat de mogelijke milieuaspecten van de belasting betreft, moet rekening worden gehouden met de Strategie betreffende de integratie van het milieubeleid en het beleid inzake duurzame ontwikkeling in het vervoerbeleid, waarover in het kader van het Cardiff-proces tijdens de Raad Vervoer van 6 oktober 1999 overeenstemming werd bereikt en die aan de Europese Raad van Helsinki (10 en 11 december 1999) werd voorgelegd. De Commissie heeft deze strategie als uitgangspunt voor de opstelling van haar vervoersbeleid genomen. Momenteel wordt voor de Raad Vervoer, die in de eerste helft van 2001 onder Zweeds voorzitterschap zal worden gehouden, gewerkt aan een eerste evaluatie van de strategie en de uitvoering ervan.

Duurzaamheid draait om het zoeken van een evenwicht tussen economische, sociale en milieuaspecten, die elk op zich evenveel gewicht in de schaal leggen. Een belangrijke stap voorwaarts op de weg van een algemeen zoeken van duurzaamheid naar een praktische formulering ervan is de uitgebreide definitie die een gezamenlijke werkgroep van vervoers- en milieudeskundigen uit de nationale ministeries op 26 september 2000 in een verslag aan de Commissie heeft opgesteld. Een duurzaam vervoerssysteem is volgens deze definitie een vervoerssysteem: dat de mogelijkheid biedt veilig en op een wijze die in

overeenstemming is met de gezondheid van mens en ecosysteem te voldoen aan de belangrijkste behoeften van particulieren, bedrijfsleven en maatschappij aan toegang tot vervoer en de ontwikkeling ervan en dat de rechtvaardigheid binnen en tussen generaties bevordert; dat betaalbaar is, efficiënt functioneert, een keuze van de vervoerwijze biedt en een ondersteuning is voor een krachtige economie en voor regionale ontwikkeling; dat niet tot meer emissies en afval leidt dan de aarde kan absorberen, dat hernieuwbare energiebronnen gebruikt op een schaal die gelijk is aan of geringer is dan de mate waarin de energie wordt gegenereerd, dat niet-hernieuwbare energiebronnen gebruikt op een schaal die gelijk is aan of geringer is dan de mate waarin hernieuwbare vervangingsenergie wordt ontwikkeld en dat het bodembeslag en de geluidsemissies minimaliseert.

(1) PB L 204 van 21.7.1998.