SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1564/00

van Bart Staes (Verts/ALE) aan de Raad

(24 mei 2000)

Betreft: Politieke-dialoogvergaderingen met de Turkse autoriteiten

In antwoord op de schriftelijke vraag E-0028/00(1) deelt de Raad mee in alle politieke-dialoogvergaderingen met de Turkse autoriteiten op het niveau van de ministers van Buitenlandse Zaken en de politieke directeuren vraagstukken ter sprake te brengen op het gebied van mensenrechten.

1. Sinds wanneer brengt de Raad in alle politieke-dialoogvergaderingen met de Turkse autoriteiten op het niveau van de ministers van Buitenlandse Zaken en de politieke directeuren vraagstukken ter sprake op het gebied van mensenrechten (Datum, plaats van bijeenkomst en aanwezigheidslijst a.u.b.)?

2. Welke vraagstukken op het gebied van mensenrechten werden sindsdien ter sprake gebracht in de politieke-dialoogvergaderingen (data, plaatsen van bijeenkomst, aanwezigheidslijsten en reacties van de Turkse autoriteiten a.u.b.)?

(1) PB C 280 E van 3.10.2000, blz. 162.

Antwoord

(30 november 2000)

1. Tijdens de zitting van de Associatieraad EG-Turkije van 6 maart 1995 hebben de EU en Turkije besloten de politieke dialoog op diverse niveaus te intensiveren. Tijdens die vergadering heeft de EU tevens de mensenrechten en de fundamentele vrijheden aan de orde gesteld en met name geconstateerd dat de vorderingen op dit gebied te wensen overlaten, hetgeen moge blijken uit de voortdurende schendingen van de mensenrechten, het verbieden van kranten, de vervolging van journalisten en schrijvers in dit verband werden de heer Kemal en de heer Birdal met name genoemd en de inhechtenisneming van Turkse volksvertegenwoordigers.

2. Tijdens de volgende zittingen van de Associatieraad EG-Turkije op 30 oktober 1995 en 29 april 1997 heeft de EU Turkije o.a. opnieuw herinnerd aan de grote waarde die de EU hecht aan de mensenrechten en heeft zij te kennen gegeven uit te kijken naar de dag waarop de mensenrechtensituatie in Turkije beantwoordt aan de normen die van een potentieel lid van de Unie worden verlangd. Zij heeft er hierbij in het bijzonder op gewezen dat het belangrijk is dat de mensenrechten en de regels van de rechtsstaat bij de bestrijding van terrorisme in acht worden genomen. Verdere versterking van de relatie tussen de EU en Turkije hangt af van deze factoren.

3. Na de Europese Raad van Luxemburg in december 1997 werd de politieke dialoog met Turkije onderbroken en was Turkije een tijd lang niet bereid om politieke kwesties, zoals de mensenrechten, met de Europese Unie te bespreken.

4. De Europese Raad te Helsinki van december 1999 toonde zich ingenomen met de recente positieve ontwikkelingen in Turkije waarop in het voortgangsverslag van de Commissie wordt gewezen, alsook met het voornemen van Turkije om zijn hervormingen met het oog op het voldoen aan de criteria van Kopenhagen voort te zetten. Turkije is een kandidaat-lidstaat die voorbestemd is om tot de Unie toe te treden op basis van dezelfde criteria als die welke voor de andere kandidaat-lidstaten gelden. Voortbouwend op de bestaande Europese strategie zal Turkije, evenals andere kandidaat-lidstaten, in aanmerking komen voor een pretoetredingsstrategie om zijn hervormingen te stimuleren en te ondersteunen. Hiertoe behoort een versterkte politieke dialoog, met de nadruk op vorderingen bij het voldoen aan de politieke criteria voor toetreding, waarbij vooral de klemtoon zal worden gelegd op de kwestie van de mensenrechten en op de in punt 4 en in punt 9, onder a), van de conclusies van deze Europese Raad genoemde vraagstukken. De Raad wijst de Geachte Afgevaardigde erop dat de Europese Raad in punt 4 het inclusieve karakter bevestigt van het toetredingsproces, dat thans 13 kandidaat-lidstaten in één enkel kader omvat. De kandidaat-lidstaten nemen op voet van gelijkheid aan het toetredingsproces deel. Zij dienen de waarden en doelstellingen van de Europese Unie zoals die zijn neergelegd in de Verdragen, te onderschrijven. In dit verband wijst de Europese Raad met nadruk op het beginsel van vreedzame regeling van geschillen overeenkomstig het Handvest van de Verenigde Naties, en dringt hij er bij de kandidaat-lidstaten op aan alles in het werk te stellen om de nog onopgeloste grensgeschillen en andere daarmee verbonden problemen tot een oplossing te brengen. Indien zij daar niet in slagen, dienen zij het geschil binnen een redelijke termijn voor te leggen aan het Internationaal Gerechtshof. De Europese Raad zal de situatie met betrekking tot alle bestaande geschillen uiterlijk eind 2004 evalueren, met name waar het gaat om de gevolgen voor het toetredingsproces alsook om te bevorderen dat zij via het Internationaal Gerechtshof worden opgelost. Bovendien herinnert de Europese Raad aan de eis dat aan de politieke criteria die zijn vastgesteld door de Europese Raad van Kopenhagen moet zijn voldaan voordat toetredingsonderhandelingen kunnen worden geopend en dat het voldoen aan alle criteria van Kopenhagen de basis is voor toetreding tot de Unie.

In punt 9, onder a), toont de Europese Raad zich ingenomen met de opening van de besprekingen over een algehele regeling van de kwestie Cyprus op 3 december te New York, en spreekt hij zijn krachtige steun uit voor de inspanningen van de secretaris-generaal van de VN om het proces op succesvolle wijze af te ronden. Op 11 april 2000 is in Luxemburg een Associatieraad gehouden waarin de mensenrechten besproken zijn in het licht van de politieke criteria van Kopenhagen waaraan alle kandidaat-lidstaten voor de aanvang van de toetredingsonderhandelingen moeten voldoen. De EU constateerde dat Turkije een hervormingsproces op dit gebied is begonnen. De EU sprak de hoop uit dat verdere vooruitgang wordt geboekt. Zij zal de ontwikkelingen in Turkije van nabij blijven volgen en zo nodig individuele gevallen bij de Turkse autoriteiten aan de orde stellen. Tevens verwees de EU specifiek naar het EU-standpunt inzake de doodstraf en moedigde zij Turkije aan, partij te worden bij protocol nr. 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.

5. Dezelfde kwesties werden op 30 maart 2000 besproken tijdens een werklunch van de directeuren politieke zaken van de Vijftien en hun Turkse ambtgenoot. Aangezien de nieuwe arrestatie van de heer Birdal een ernstige tegenslag was voor de vrijheid van meningsuiting in Turkije en tegen de geest van de conclusies van Helsinki indruiste, werd Turkije er tijdens deze lunch aan herinnerd dat het de nodige hervormingen moet doorvoeren om aan de criteria van Kopenhagen te voldoen. De heer Akim Birdal is inmiddels vrijgelaten.

6. Tijdens de zittingen van de Associatieraad EG-Turkije wordt de delegatie van de EU geleid door de voorzitter van de Raad en de Turkse delegatie door de Turkse minister van Buitenlandse Zaken. Voorts is het Commissielid dat verantwoordelijk is voor de uitbreiding, aanwezig.