SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2760/02

van Frank Vanhecke (NI) aan de Commissie

(1 oktober 2002)

Betreft: Asielpolitiek van de Unie

Op vrijdag 13 september zijn de ministers van Binnenlandse Zaken van de Unie in Kopenhagen overeengekomen om op korte termijn een uniform communautair programma voor vrijwillige of gedwongen terugkeer van illegale of uitgeprocedeerde vluchtelingen op te stellen. Volgend de Franse krant Le Figaro van zaterdag 14 september komt een en ander erop neer Europese charters in te voeren. Er wordt eveneens geopperd een communautair fonds te stichten om deze charters te financieren. Doel is, zoals Europees Commissaris voor justitie en binnenlandse aangelegenheden Antonio Vitorino het formuleert, een meerwaarde in de organisatie van de gemeenschappelijke terugkeermissies te creëren.

Kan de Commissie een minimum- en maximumschatting geven van het huidige aantal illegale vluchtelingen op het grondgebied van de Unie, opgedeeld per lidstaat?

Hoeveel illegale vluchtelingen werden gedurende de laatste vier jaar uit de Unie gerepatrieerd?

Beschikt de Commissie over een lijst van zogenaamde veilige landen vanwaaruit geen politiek asiel kan worden gevraagd?

Wat denkt de Commissie van de oprichting van een communautair fonds om de terugkeer van illegale vluchtelingen te financieren en welk begrotingscijfer kan hieraan verbonden worden?

Welke politiek jegens derde landen kan volgens de Commissie gevoerd worden om de samenwerking bij repatriëringen te vergemakkelijken?

Denkt de Commissie aan andere communautaire wegen om illegale immigratie naar landen van de Unie te bestrijden?

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(25 november 2002)

Een aanzienlijk aantal van de personen die illegaal in de Europese Unie verblijven bestaat uit mensen die ofwel illegaal het grondgebied van een lidstaat zijn binnengekomen, ofwel illegaal geworden zijn omdat ze langer zijn gebleven dan wettelijk toegelaten of omdat hun asielverzoek werd afgewezen. Uit de aard van het verschijnsel volgt dat precieze cijfers en statistieken ontbreken en het aantal illegale immigranten in de Unie dus enkel kan worden geschat. Een raming van de omvang van de illegale immigratie kan uitsluitend worden gebaseerd op de bestaande concrete gegevens die indirect verband houden met het verschijnsel, zoals afgewezen aanvragen om binnenkomst, verwijderingen, aanhoudingen van illegale migranten aan de grens of in het binnenland, (afgewezen) aanvragen voor asiel of andere vormen van internationale bescherming, en aanvragen om nationale regularisatieprocedures. Uit deze indicatoren kan enkel worden afgeleid dat de jaarlijkse omvang van de illegale immigratie op een getal met zes cijfers moet worden geraamd. Bij gebrek aan concrete gegevens is een reële, betrouwbare raming zo goed als uitgesloten. Toch lijdt het geen twijfel dat de omvang van de illegale immigratie aanzienlijk is en niet mag worden verwaarloosd gezien de sociale, economische en politieke implicaties ervan. (zie ook de mededeling betreffende een gemeenschappelijk beleid inzake illegale immigratie(1)).

Volgens de beschikbare cijfers zouden in 2001 in totaal 331 334 personen zijn verwijderd uit de Unie, tegen 367 552 in 2000 en 324 206 in 1999. Deze cijfers zijn evenwel onvolledig omdat sommige lidstaten de nodige gegevens niet of niet regelmatig verstrekken. In het kader van de programma's voor begeleide vrijwillige terugkeer van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) hebben in 2000 87 628 personen de EU vrijwillig verlaten, tegen 78 273 personen in 1999 (zie het Groenboek over een communautair terugkeerbeleid ten aanzien van personen die illegaal in de Europese Unie verblijven, ingediend door de Commissie op 10 april 2002(2)).

Een aantal lidstaten past het concept veilig land toe om asielverzoeken sneller af te wijzen. Slechts enkele van deze lidstaten maken gebruik van lijsten van als veilig aangemerkte landen. Bijgevolg is er geen op EU-niveau overeengekomen lijst beschikbaar. In haar gewijzigd voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende minimumnormen voor de procedures in de lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus(3) heeft de Commissie geen voorstel gedaan inzake een gemeenschappelijke lijst van veilige landen, maar wel inzake het hanteren van gemeenschappelijke normen door de lidstaten die de beginselen inzake veilig land willen toepassen. Volgens de Commissie moet de eerste stap bestaan in het ontwikkelen van gemeenschappelijke normen voor de vereisten om een land als een veilig land aan te merken en voor de voorwaarden om het concept veilig land toe te passen op een individuele asielzoeker. Toch stelde zij in haar mededeling inzake een gemeenschappelijke asielprocedure(4) vast dat op termijn voor de verdere ontwikkeling van een gemeenschappelijke aanpak zou moeten worden gezorgd, ofwel door gemeenschappelijke lijsten te aanvaarden, ofwel door geheel van deze beginselen af te zien.

Het beleid van de Commissie inzake de terugkeer van illegalen wordt uitvoerig beschreven in haar mededeling over een communautair terugkeerbeleid ten aanzien van personen die illegaal in de Europese Unie verblijven(5). Deze omvat eerste beschouwingen over financiële steun bij terugkeer en over de noodzaak bij terugkeer en overname nauw met de landen van herkomst en doorreis samen te werken.

Algemeen gezien worden de maatregelen tegen illegale immigratie uiteengezet in het algemeen plan van de Raad ter bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel in de Europese Unie van 28 februari 2002, dat voornamelijk is gebaseerd op bovengenoemde mededeling van de Commissie betreffende een gemeenschappelijk beleid inzake illegale immigratie.

(1) COM(2001) 672 def.

(2) COM(2002) 175 def.

(3) COM(2002) 326 def.

(4) COM(2000) 755 def.

(5) COM(2002) 564 def.