SCHRIFTELIJKE VRAAG P-0596/96 van Hiltrud Breyer (V) aan de Commissie (6 maart 1996)

Betreft: Kaderovereenkomst tussen EURATOM en MINATOM betreffende de levering van hoogverrijkt uraan (HEU)

De EU is voornemens voor de exploitatie van onderzoekreactoren grote hoeveelheden HEU aan te schaffen. Aangezien de VS niet bereid zijn HEU te leveren aan de exploitanten van onderzoekreactoren in de EU, heeft EURATOM, respectievelijk het Voorzieningsagentschap van EURATOM, onderhandelingen op gang gebracht met de Russische MINATOM.

1. Is er reeds een kaderovereenkomst tussen EURATOM en MINATOM inzake de leverantie van HEU gesloten? Zo ja, welke bepalingen bevat deze overeenkomst? Zo nee, welke bepalingen denkt EURATOM in deze overeenkomst te zullen vastleggen? Kan de (ontwerp-)tekst van de overeenkomst respectievelijk de uitkomst van de verkennende gesprekken aan het Parlement of de indienster van de vraag worden voorgelegd? Zo nee, waarom niet?

De EU respectievelijk de plaatselijke exploitanten van onderzoekreactoren worden er door de VS van beschuldigd door de aanschaf van HEU internationale non-proliferatie-overeenkomsten te omzeilen en een markt te creëren voor uraan dat geschikt is voor het vervaardigen van wapens.

2. Is ook de Commissie van mening dat door een dergelijke overeenkomst internationale overeenkomsten worden geschonden en dat de inspanningen van de VS teniet worden gedaan om kernmateriaal dat geschikt is voor het vervaardigen van wapens uit de handel te nemen? Hoe denkt de EU zich ten opzichte van de VS te kunnen rechtvaardigen?

3. Is de Commissie zich ervan bewust dat een dergelijke overeenkomst een nieuwe markt voor HEU kan scheppen en dus ook onveilige landen van herkomst kan aanmoedigen HEU te produceren en niet alleen overschotten uit oude wapenarsenalen aan te bieden, respectievelijk dat hiermee een precedent kan worden geschapen waarnaar andere landen (Pakistan, India, Irak, Korea) kunnen verwijzen om zelf ook HEU-reactoren te bouwen?

4. Wat is het standpunt van de Commissie c.q. EURATOM ten opzichte van het RERTR-programma (Reduced Enrichment in Research and Test Reactors) van de VS? Staat de Commissie achter het doel van dit programma, namelijk het civiele gebruik van HEU te minimaliseren en zo mogelijk zelfs geheel te beëindigen?

5. Is de Commissie op de hoogte van de inhoud van een gesprek tussen Al Gore en Viktor Tsjernomyrdin betreffende de problematiek rond uit Rusland afkomstig HEU en van de afspraken die deze politici hebben gemaakt?

6. Zal de Commissie c.q. EURATOM gebruik maken van haar invloed om de exploitanten van de reactor in Petten en de geplande FRM II in Garching/München ertoe te bewegen af te zien van het gebruik van HEU teneinde de handel in HEU niet uit te breiden?

Antwoord van de heer Papoutsis namens de Commissie (1 april 1996)

1. Om de voorziening van onderzoekreactoren met hoogverrijkt uranium (HEU) te verzekeren, overweegt de Commissie een algemene kaderregeling voor Russische leveringen vast te stellen, die met de bepalingen van het Euratom-Verdrag en artikel 22 van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst van 24 juni 1994 in overeenstemming zal zijn.

2. De Commissie is het in het geheel niet met het geachte Parlementslid eens dat de aanschaf van HEU in strijd zou zijn met de internationale overeenkomsten en dat hierdoor de inspanningen van de Verenigde Staten om voor het vervaardigen van wapens geschikt kernmateriaal uit de handel te nemen, teniet zouden worden gedaan. Aangezien de Verenigde Staten en de Gemeenschap met elkaar op gelijke voet staan, meent de Gemeenschap de VS in dit opzicht geen verantwoording schuldig te zijn.

Bovendien wordt het geachte Parlementslid hierbij verwezen naar het antwoord dat de Commissie op punt 5 van diens vraag 11/96 ((PB C 161 van 5.6.1996, blz. 35. )) heeft gegeven.

3. Volgens de Commissie kan met de aanschaf van hoogverrijkt uranium uit Rusland worden bijgedragen tot een verkleining van de in dit land bestaande militaire overschotten en kan juist daardoor het gevaar worden vermeden dat als minder betrouwbaar beschouwde landen worden bevoorraad.

4. De VS hebben geprobeerd het aantal onderzoekreactoren in de wereld dat HEU gebruikt, te beperken. Het Amerikaanse RERTR-programma (RERTR = reduced enrichment for research and test reactors) heeft de steun van communautaire exploitanten van onderzoekreactoren en de Commissie. Tal van onderzoekreactoren in de Gemeenschap zijn omgebouwd om met laagverrijkt uranium te kunnen werken of staan op de nominatie om te worden omgebouwd. Dit neemt niet weg dat er een klein aantal reactoren voor speciale doeleinden in de Gemeenschap is waarvoor, gezien de momenteel beschikbare brandstoffen, ombouw niet haalbaar is. Een soortgelijke situatie doet zich voor in het geval van enkele Amerikaanse onderzoekreactoren die nog steeds door de VS worden geleverd.

Het geachte Parlementslid wordt hierbij overigens verwezen naar het antwoord van de Commissie op punt 3 van schriftelijke vraag E-2919.95 ((PB C 51 van 21.2.1996. )) van mevrouw Bloch von Blottnitz.

5. De Commissie weet dat er onlangs een ontmoeting tussen de heren Gore en Tschernomyrdin heeft plaatsgevonden, maar is met de inhoud van dit gesprek niet bekend.

6. Het is niet aan de Commissie om een bepaalde gebruikswijze voor een reactor voor te schrijven, noch het gebruik van een bepaalde brandstof verplicht te stellen of te verbieden.

Wat de reactor in Petten betreft, zou het gebruik van een minder verrijkte brandstof tot gevolg hebben dat deze reactor niet normaal kan functioneren. Bovendien bestaat er in Europa, noch in de Verenigde Staten, een brandstofalternatief voor de hoge-fluxreactor (HFR).