NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 65/178

(2004/C 65 E/195)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2577/03

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(6 augustus 2003)

Betreft: Tegenwerking bij toevoeging van glucose en koolstof aan drijfmest ter bescherming van agrarische bodems tegen verontreiniging en ammoniakuitstoot

1. Is het de Commissie bekend dat een groep van 100 veehouders in Nederland aan de op hun bedrijf geproduceerde dierlijke uitwerpselen een mengsel van glucose en koolstof met de naam „FIR” toevoegt, met het doel om daarmee in plaats van de door hen als giftig beschouwde drijfmest een stof te verkrijgen die als voeding over het land kan worden verspreid zonder omvangrijke uitstoot van ammoniak in de buitenlucht?

2. Is het de Commissie tevens bekend dat deze boeren van oordeel zijn dat de sinds het begin van de jaren '90 gangbare methode, waarbij drijfmest in de bodem wordt geïnjecteerd om uitstoot van ammoniak in de lucht te voorkomen, leidt tot vernietiging van het bodemleven in veenweidegebieden, waardoor regenwormen niet langer een stof uitscheiden die opname van fosfaat in plantenwortels bevordert?

3. Heeft de Commissie vernomen dat Nederlandse rechters deze boeren weliswaar veroordelen omdat zij mest over het land verspreiden in plaats van deze te injecteren, maar dat zij geen daadwerkelijke straf opleggen omdat zij van oordeel zijn dat deze werkwijze in het belang is van een goed milieu?

4. In welke mate staan door de EU voorgeschreven en in het Nederlandse Besluit gebruik meststoffen opgenomen voorschriften in de weg dat in ruimere mate en op legale wijze met de FIR-methode wordt geëxperimenteerd, teneinde vast te stellen of deze methode op veenbodems ruime navolging verdient?

5. Wat kan de Commissie bijdragen aan het bevorderen of wegnemen van belemmeringen voor experimenten met de FIR-methode?

Bron: TV Nederland-3, NOVA 22 juli 2003.

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(29 oktober 2003)

De landbouw is de belangrijkste oorzaak van de emissie van ammoniak in de atmosfeer, en ammoniak is een van de verontreinigende stoffen die verantwoordelijk zijn voor de overschrijding van de kritische belasting voor verzuring en eutrofiëring.

Krachtens Richtlijn 2001/81/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2001 inzake nationale emissieplafonds voor bepaalde luchtverontreinigende stoffen (1) moeten de lidstaten programma's opstellen met maatregelen om de emissie van verzurende en eutrofiërende verontreinigende stoffen te beperken, teneinde ervoor te zorgen dat de kritische belastingen en kritische niveaus niet worden overschreden en dat het milieu en de volksgezondheid beter worden beschermd. In bijlage I bij de richtlijn zijn nationale emissieplafonds vastgesteld die uiterlijk in 2010 moeten worden bereikt.

In de richtlijn zijn evenwel geen specifieke maatregelen vastgesteld om dat doel te bereiken; de verantwoordelijkheid hiervoor ligt volledig bij de lidstaten, die zelf programma's moeten vaststellen naargelang van de na te streven vermindering. Er zij op gewezen dat een vermindering met meer dan 40 % ten opzichte van 1990, zoals in Nederland vereist is, inhoudt dat een hele reeks maatregelen voor de vermindering van de emissie van ammoniak moet worden uitgevoerd, inclusief specifieke maatregelen om de emissie van ammoniak als gevolg van het uitrijden van drijfmest sterk te verminderen.

Het verminderen van de emissie van ammoniak is ook een van de verbintenissen waartoe de partijen (inclusief alle lidstaten) die het Gothenburg-Protocol van 1 december 1999 bij de „UN/ECE-LRTAP” (United Nations-Economic Commission for Europe Convention on long range transboundary air pollution), gericht op de vermindering van verzuring, eutrofiëring en ozon, hebben ondertekend. Het protocol bevat een specifieke bijlage (bijlage IX) met een lijst van maatregelen om de ammoniakemis sie in de landbouw te verminderen, gebaseerd op de werkzaamheden van een panel van deskundigen van de diverse partijen bij de „Convention”. Met betrekking tot het uitrijden van drijfmest op landbouwgrond zijn methoden vereist die een minimale doeltreffendheid van 30 % garanderen, waaronder het injecteren van de mest.

Met betrekking tot de maatregelen om de emissie in de intensieve veehouderij, inclusief de ammoniake-missie in de lucht, te verminderen, heeft de Commissie, teneinde de tenuitvoerlegging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad van 24 september 1996 inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (2) te stimuleren, in samenwerking met de lidstaten, zowel het onderzoek naar de bestaande technieken als de identificatie van de beste beschikbare technieken gestimuleerd.

In het „Best Available Technique Reference Document (BREF)” inzake de intensieve pluimvee- en varkenshouderij, dat in juli 2003 officieel is goedgekeurd, is een lijst opgenomen van de beste beschikbare technieken voor de vermindering van de emissies bij huisvesting, opslag en verspreiding, gebaseerd op de grondige werkzaamheden van een panel van deskundigen, gecoördineerd door het IPPC-Bureau in Sevilla. Mestinjectie behoort tot de beste beschikbare technieken om emissie van ammoniak bij het verspreiden van mest te voorkomen; de vermindering bedraagt 80 % in vergelijking met het referentiesysteem (gewoon uitrijden van de mest).

Op grond van bovenstaande overwegingen kan worden geconcludeerd dat, bij de huidige kennis op het betrokken gebied, mestinjectie de meest efficiënte manier is om de emissie van ammoniak te verlagen wanneer drijfmest op het land wordt verspreid, op voorwaarde dat deze techniek juist wordt toegepast. De programma's met maatregelen om de ammoniakemissie te verminderen, behoren evenwel tot de bevoegdheden van de lidstaten, die een hele reeks maatregelen kunnen toepassen in de verschillende opeenvolgende stadia van het mestbeheer: huisvesting van de dieren, opslag van de mest en verspreiding van de mest.

Voor het verspreiden van de mest kunnen diverse technieken worden gebruikt naargelang van het gewastype, de verwachte vermindering van de ammoniakemissie, en de eigenschappen en kenmerken van de grond; de technieken kunnen worden aangepast aan de plaats, met inachtneming van goed onderbouwde wetenschappelijke constateringen inzake nadelige effecten van bepaalde technieken in bepaalde gevallen.

Met betrekking tot het gebruik van additieven in het kader van het mestbeheer is uitgebreid wetenschappelijk onderzoek verricht om na te gaan of dergelijke additieven doeltreffend zijn om de ammoniakemissie en geurhinder tegen te gaan.

De resultaten van het onderzoek zijn de Commissie bekend. In een recent overzicht van experimenten die door de diverse onderzoeksinstellingen zijn uitgevoerd naar verschillende soorten additieven om ammoniak- en geuremissie tegen te gaan (3) zijn onder andere de resultaten opgenomen van proeven naar de gevolgen van labiele koolstofbronnen, zoals glucose, als mogelijke oorzaak van verzuring. Die bronnen, die leiden tot een verlaging van de pH in drijfmest als gevolg van organische zuurvorming door anaërobe bacteriën, kunnen resulteren in een verlaging van de vervluchtig ing van ammoniak, die sterk afhankelijk is van de pH. De auteurs komen tot de conclusie dat de hoeveelheid substraat die normaliter vereist is om een aanzienlijke daling van de pH uit te lokken, ertoe leidt dat het gebruik dit type additief economisch niet rendabel is. Zij merken evenwel op dat, wanneer de zuurproductie uit glucose kan worden geoptimaliseerd, dat een doeltreffend en veilig middel zou zijn om vervluchtiging van NH3 te voorkomen.

De Commissie zou in elk geval graag zien dat in de verschillende lidstaten verder wetenschappelijk onderzoek wordt verricht aangaande het gebruik van additieven met het oog op vermindering van de emissie, met toepassing van verantwoorde en stringente proefnormen ten einde ervoor te zorgen dat de resultaten betrouwbaar zijn.

Met betrekking tot additieven om het mestbeheer te verbeteren, kan er ook worden aan herinnerd dat de Commissie (directoraat-generaal Onderzoek) in het kader van de „European Co-operative Research Action for Technology (CRAFT)” van het Programma BRITE EURAM (dat gericht is op het stimuleren van technologische innovatie in het MKB via onderzoek en technologische ontwikkeling) een proefproject heeft gefinancierd inzake additieven voor de vermindering van ammoniak- en geuremissie van dierlijke mest (RAPID-QLK5-CT-2001-70429), dat in december 2003 zal voltooid zijn.

(1) PB L 309 van 27.11.2001.

(2) PB L 257 van 10.10.1996.

(3) McCrory and Hobbs, JEQ, 2001. 30: 345-355.