SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2535/02

van Ria Oomen-Ruijten (PPE-DE) aan de Commissie

(11 september 2002)

Betreft: IJzeren Rijn

1. Kan de Commissie een overzicht geven van de stand van zaken met betrekking tot het project IJzeren Rijn?

2. Zijn wat de Commissie betreft alle bezwaren en hindernissen met betrekking tot de MER (milieu-effectrapportage), de habitat- en vogelrichtlijn weggenomen?

3. Kan de Commissie de conclusies van Van Den Biesen Advocaten, d.d. 22 mei 2002, en wat is daarover haar mening?

Citaat conclusie van Van Den Biesen Advocaten: Op grond van het voorgaande moet de algemene conclusie zijn dat de lopende procedurele voorbereidingen voor het reactiveren van het IJzeren Rijn tracé strijdig zijn met het relevante Europees recht. Tegelijkertijd is het maar zeer de vraag, gelet op het Europees recht en op de Conventie van Bern, of het reactiveren van het IJzeren Rijn tracé ooit in overeenstemming met het hier bedoelde recht zou kunnen worden gerealiseerd. De oude verdragen van 1839 en 1873 zijn onvoldoende om de Belgische positie te ondersteunen en zetten in elk geval het bestaan, laat staan de betekenis, het belang en het bindende karakter van het tegenwoordige Europese recht niet opzij.

4. Welke actie is de Commissie voornemens te entameren?

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(17 oktober 2002)

De IJzeren Rijn is een spoorlijn die de haven van Antwerpen met het Duitse Ruhrgebied verbindt op basis van een recht van doortocht via het Nederlandse kanton Sittard dat gewaarborgd wordt bij het Nederlands-Belgisch Scheidingsverdrag van 1839 en de daaropvolgende verdragen van 1842 en 1873. Via dit tracé heeft spoorwegvervoer plaatsgevonden van 1879 tot 1994.

De kwestie van de heropening van de IJzeren Rijn heeft reeds het voorwerp uitgemaakt van diverse parlementaire vragen alsook van een klachtenprocedure tegen Nederland en twee klachtenprocedures tegen Duitsland wegens mogelijke inbreuken op de Milieueffectbeoordelingsrichtlijn (Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten(1)) en de natuurbeschermingsrichtlijnen: Richtlijn 79/409/EEG van de Raad van 2 april 1979 inzake het behoud van de vogelstand(2) (de Vogelrichtlijn) en Richtlijn 92/43/EEG van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna(3) (de Habitatrichtlijn).

Voorzover de Commissie bekend is, hebben de nationale autoriteiten nog geen definitief besluit genomen over de heropening van de IJzeren Rijn.

De Commissie heeft de tegen Nederland aanhangig gemaakte zaak gesloten aangezien het opnieuw in gebruik nemen van de IJzeren Rijn, in de mate waarin deze spoorwegverbinding tot in 1994 in bedrijf is gebleven, niet in strijd is met de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Een internationale beoordeling van dit project heeft tot het besluit geleid dat de heropening van de bestaande spoorlijn de meest milieuvriendelijke en goedkoopste oplossing is. Bovendien lijkt het onwaarschijnlijk dat de hervatting van het treinverkeer de natuurwaarde van het gebied ernstig zou aantasten. Het Meinweggebied en de Weerter- en Budelerbergen, die eventueel gevolgen zouden kunnen ondervinden van de heropening van de IJzeren Rijn, zijn aangewezen als speciale beschermingszones uit hoofde van de Vogelrichtlijn en zij werden voorgesteld als gebieden van communautair belang uit hoofde van de Habitatrichtlijn. Op het moment van deze aanwijzing respectievelijk dit voorstel was de spoorwegverbinding in kwestie echter reeds meer dan 100 jaar in bedrijf.

De klachten tegen Duitsland zijn nog steeds lopend. Volgens de informatie waarover de Commissie beschikt, wordt in Duitsland echter geen enkel krachtens de Habitatrichtlijn of de Vogelrichtlijn beschermd gebied bedreigd. De Commissie onderzoekt momenteel of de voorschriften van Richtlijn 85/337/EEG worden nageleefd. Omdat met betrekking tot het project echter nog geen beslissing is genomen, lijkt het onwaarschijnlijk dat momenteel reeds een overtreding van deze richtlijn heeft plaatsgevonden.

Van de conclusies van Van Den Biesen Advocaten van 22 mei 2002, waarnaar het geachte parlementslid verwijst, is de Commissie niet op de hoogte. Wat de verdragen van 1839 en 1873 betreft: in haar antwoord op schriftelijke vraag E-2381/99 van de heer Staes(4) heeft de Commissie reeds gesteld dat het niet op haar weg ligt, de gevolgen van deze verdragen te beoordelen en dat de toepassing van het Gemeenschapsrecht de toepassing van bedoelde verdragen niet noodzakelijk in de weg hoeft te staan. Zij heeft voorts gesteld dat het de betrokken lidstaten zelf zijn die moeten beoordelen en bepalen welk gebruik in de toekomst van de IJzeren Rijn wordt gemaakt.

(1) PB L 175 van 5.7.1985; richtlijn gewijzigd bij Richtlijn 97/11/EG van de Raad van 3 maart 1997, PB L 73 van 14.3.1997.

(2) PB L 103 van 25.4.1979.

(3) PB L 206 van 22.7.1992.

(4) PB C 280 E van 3.10.2000.