SCHRIFTELIJKE VRAAG P-0705/02

van Charles Tannock (PPE-DE) aan de Commissie

(8 maart 2002)

Betreft: De onafhankelijkheid van de Roemeense rechtspraak, inzonderheid met betrekking tot de pogingen van prins Carol Mircea om zijn legitimiteit te doen erkennen

Al meer dan tien jaar is een inwoner van mijn kiesdistrict, prins Carol Mircea Grigore De Hohenzollern-De Romania, verwikkeld in een zeer merkwaardig en nodeloos lang gerekt juridisch geschil met zijn jongere halfbroer, ex-koning Michael, dat wordt uitgevochten bij de Roemeense rechtbanken. Het gaat om de erkenning van zijn legitimiteit, en ook om het eigendomsrecht over aanzienlijke bezittingen, waaronder kunstwerken. Deze laatste zijn overigens reeds verkocht, hoewel nog niet is uitgemaakt wie de rechtmatige eigenaar ervan is.

In 1999 erkende het Roemeense Hof van Beroep formeel de uitspraak van een Portugese rechtbank van 1955 (gevolgd door een uitspraak van gelijke strekking van een Franse rechtbank in 1957) volgens welke prins Carol Mircea (die in Londen woont) de wettige eerstgeboren zoon is uit het wettig gesloten huwelijk van kroonprins Carol van Roemenië en princes Ioana Valentina Lambrino, hetgeen reeds lang geleden ook door de Roemeense Orthodoxe Kerk is erkend. Het Hooggerechtshof heeft deze zaak nu al meer dan twee jaar in behandeling. Andere exequatur-zaken bij Roemeense rechtbanken betreffende vonnissen in landen waar de Code Napoleon in gebruik is, vergen niet meer dan zes maanden.

In de loop der jaren heeft de zaak steeds meer trekken aangenomen van het verhaal van Alice in Wonderland. Herhaaldelijk is er, om uiteenlopende redenen, langdurig oponthoud geweest. Zo werd op een gegeven moment het overlijdenscertificaat verlangd van Magda Lupescu, de derde echtgenote van Carol II, die al 25 jaar dood was. Verder eiste ex-koning Michael dat dagvaardingen werden bezorgd op het adres van zijn Zwitserse residentie, hebben diverse leden van zijn juridisch team zich ziek gemeld en is ooit een uitstel van zes maanden verleend omdat er geen geld was om deze raadslieden te betalen. In Roemenië denken velen dat de zaak zo lang wordt getraineerd totdat de 82-jarige prins, die in een slechte gezondheidstoestand verkeert, komt te overlijden.

Vorige week stond het Hooggerechtshof op het punt vonnis te wijzen, toen de openbare aanklager met een onjuist beroep op artikel 85 van het Burgerlijk Wetboek een nieuw proces eiste.

In haar voortgangsverslag van november 2001 over Roemenië spreekt de Commissie haar bezorgdheid uit over de uitbreiding van het recht van het openbaar ministerie om buitengewone beroepen in te stellen tegen rechterlijke besluiten, om reden dat de uitbreiding van dergelijke buitengewone procedures het beginsel van de rechtszekerheid dreigt te ondermijnen. Is het feit dat de staat zo openlijk intervenieert, zelfs in een geruchtmakende zaak als deze, voor de Commissie niet aanleiding tot grote bezorgdheid en ziet zij dit niet als een schending van de beginselen van het burgerlijk recht? Zal de Commissie haar vertegenwoordiging in Boekarest opdracht geven een onderzoek in te stellen en de zaak op te nemen met de Roemeense regering?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(8 april 2002)

Om lid te kunnen worden van de Unie dient Roemenië, net als elke andere kandidaat-lidstaat, te voldoen aan de toetredingsvoorwaarden die door de Europese Raad tijdens zijn bijeenkomst in Kopenhagen in 1993 zijn vastgesteld. Met name de zogenaamde politieke criteria eisen dat het kandidaat-land beschikt over stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen. De Commissie houdt bij haar beoordeling van de vooruitgang van Roemenië voor de toetreding tot de Unie dan ook rekening met de ontwikkelingen op deze gebieden.

De Commissie verleent Roemenië bijstand en houdt toezicht op de vorderingen die dit land boekt om te voldoen aan de voorwaarden voor toetreding. Het inachtnemen van het beginsel van rechtszekerheid is een van de fundamentele aspecten van de rechtsstaat. De Commissie heeft de recente ontwikkelingen met betrekking tot de uitbreiding van de bevoegdheden van de openbare aanklager bij de vordering van buitengewone nietigverklaringen op de voet gevolgd. De Commissie heeft in het meest recente Periodiek Verslag en in haar rechtstreekse dialogen met de Roemeense autoriteiten haar bezorgdheid geuit over het feit dat deze uitbreiding van bevoegdheden het beginsel van rechtszekerheid dreigt te ondermijnen.

Deze bezorgdheid van de Commissie moet worden gezien in het licht van de jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens. Dit Hof oordeelde in zijn arrest van 28 oktober 1999 in de zaak Brumarescu v. Roemenië(1), dat het recht dat de Roemeens Openbare aanklager had, tot de wetswijziging in 1997, om in beroep te gaan tegen definitieve vonnisen zonder enige tijdslimiet een schending vormt van het beginsel van rechtszekerheid. Het Hof oordeelde ook dat deze schending een overtreding betekende van het recht op een eerlijke rechtzaak dat gewaarborgd is bij artikel 6, lid 1 van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens. In 1997 werd een tijdslimiet van zes maanden vastgesteld in de Roemeense wetgeving. Deze tijdslimiet werd bij de laatste wijziging verlengd tot een jaar, waarbij de bevoegdheden van de Openbare aanklager om buitengewone beroepen in te stellen meer discretionair werden en tevens zaken omvatten waarover in de normale procedures geen defintief oordeel is geveld.

De Commissie zal de ontwikkelingen op dit gebied blijven volgen met bijzondere aandacht voor de wijze waarop de de openbare aanklager zijn discretionaire bevoegdheden uitoefent. De Commissie heeft echter geen bevoegdheid om rechtstreeks op te treden in het door het geachte parlementslid genoemde geschil. Een individuele juridische oplossing voor een eventuele schending van het beginsel van rechtszekerheid kan alleen worden gezocht binnen het Roemeens rechtstelsel en wanneer alle binnenlandse mogelijkheden zijn uitgeput, bij het Europees Hof voor de rechten van de mens. Het geachte parlementslid heeft tevens gesuggereerd dat de gerechtelijke procedures in kwestie zonder enige reden zeer langgerekt zijn. Dit zou op zich al een schending van de mensenrechten inhouden.

(1) Nr. 28342/95 Europees Hof voor de rechten van de mens 1999-VII.