SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3057/02

van Klaus-Heiner Lehne (PPE-DE) aan de Commissie

(25 oktober 2002)

Betreft: Verordening over de groepsvrijstellling voor motorvoertuigen

De verordening over de groepsvrijstellling voor de motorvoertuigsector is door de Europese Commissie goedgekeurd. Tengevolge daarvan worden overal overeenkomsten tussen motorvoertuighandelaren en autoproducenten opgezegd. De nieuwe groepsvrijstelling zal een grondige herstructurering in de motorvoertuigsector tot gevolg hebben, die onvermijdelijk tot sluitingen, de oprichting van nieuwe bedrijven en diversifiëring leiden.

1. Zal de Commissie de door de nieuwe groepsvrijstellingsverordening vereiste herstructurering ondersteunen met begeleidende maatregelen, zoals bijvoorbeeld steunprogramma's voor de kleine middenstand?

2. Hoe staat de Commissie, tegen de achtergrond van de bepalingen over steun, tegenover mogelijke herstructureringssteun en steunmaatregelen van de lidstaten of op regionaal of gemeentelijk niveau?

3. Is de Commissie reeds van zulke programma's op het niveau van de lidstaten op de hoogte gebracht?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(11 december 2002)

1. Doel van Verordening (EG) nr. 1400/2002 van de Commissie van 31 juli 2002 betreffende de toepassing van artikel 81, lid 3, van het Verdrag op groepen verticale overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen in de motorvoertuigensector(1) is te zorgen voor meer concurrentie op de markten voor de afzet van nieuwe motorvoertuigen en de reparatie- en onderhoudsdiensten voor motorvoertuigen, en zo tastbare voordelen te genereren voor Europese consumenten. In het verleden hebben automobielproducenten hun distributienetwerken geherstructureerd om deze efficiënter te maken. Dit proces dat al gaande was, blijft ook nu gewoon doorlopen, onafhankelijk van de Verordening. Een herstructurering van de netwerken van de automobielproducenten is immers geen noodzakelijke voorwaarde voor de tenuitvoerlegging van de belangrijke maatregelen waarin deze nieuwe verordening voorziet. Het aflopen van de vroegere groepsvrijstellingsverordening en de vervanging ervan door de nieuwe verordening impliceert op zich niet dat automobielproducenten hun netwerken moeten herstructureren. Dit blijkt ook uit het feit dat bepaalde producenten ervoor gekozen hebben de overeenkomsten met hun distributeurs aan te passen. Andere automobielproducenten hebben dan weer gekozen voor het opzeggen van deze overeenkomsten. Beide ontwikkelingen maken duidelijk dat het gaat om onafhankelijke zakelijke besluiten van producenten.

Wat betreft het herstructureringsproces in de automobielindustrie, moet allereerst worden opgemerkt dat een grote meerderheid van de economische actoren die rechtstreeks of indirect door de Verordening worden getroffen, kleine en middelgrote ondernemingen zijn die zowel binnen als buiten de officiële dealers- en reparateursnetwerken van de producenten opereren.

De Verordening bevat specifieke bepalingen die bedoeld zijn om de commerciële onafhankelijkheid van erkende dealers te versterken en hen zo in staat te stellen hun bedrijf verder uit te bouwen en rendabeler te maken. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren via multibranding, de verkoop van meer dan één merk auto's. Hetzelfde geldt ook voor de mogelijkheid voor een dealer om binnen een stelsel van selectieve distributie voertuigen actief te gaan verkopen op heel de interne markt. Bovendien krijgen dealers de kans zich te specialiseren in de verkoop van nieuwe motorvoertuigen of om (zoals voorheen) terzelfder tijd verkoop- en aftersales services aan te bieden. Bovendien moet een automobielproducent in detail motiveren waarom hij een overeenkomst opzegt. Deze bepalingen verbeteren de onderhandelingspositie van deze actoren ten opzichte van de automobielproducenten.

Een ander belangrijk aspect van deze Verordening is het feit dat voormalige dealers dankzij de Verordening de kans krijgen om erkende reparateurs te worden binnen het netwerk van de automobielproducenten. Dit is van groot belang omdat zo minstens gedeeltelijk de tendens kan worden gecompenseerd om het aantal dealers in te krimpen, een ontwikkeling die de meeste automobielproducenten al hebben ingezet. De producenten hebben programma's lopen om kosten te reduceren en hun distributienetwerken binnen de Gemeenschap te rationaliseren. Deze trend zette al in onder de vorige groepsvrijstellingsverordening (Verordening (EG) nr. 1475/95 van de Commissie van 28 juni 1995 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen afzet- en klantenserviceovereenkomsten inzake motorvoertuigen(2)), en zal ook in de toekomst blijven aanhouden, ongeacht de mededingingsregels die voor de deze sector van toepassing zijn.

Onafhankelijke reparateurs die niet zijn aangesloten bij een netwerk van een producent, zien hun concurrentiepositie gehandhaafd en zelfs versterkt door diverse bepalingen, zoals de verplichting voor automobielproducenten om hun op niet-discriminatoire basis toegang te geven tot technische informatie, uitrusting en opleiding. Dankzij de Verordening krijgen onafhankelijke reparateurs ook beter toegang tot reserveonderdelen.

Kortom, de Verordening zelf bevat bepalingen die de positie van kleine en middelgrote ondernemingen versterkt. De Commissie overweegt geen specifieke flankerende maatregelen zoals steunprogramma's in verband met de herstructurering van de automobielindustrie.

2. Wat mogelijke staatssteun betreft, zal de Commissie van geval tot geval elke maatregel, die moet worden aangemeld, toetsen op zijn verenigbaarheid met het EG-Verdrag, in het licht van de geldende regels inzake staatssteun.

Voor kleine en middelgrote ondernemingen (het MKB) geldt dat volgens Verordening (EG) nr. 70/2001 van de Commissie van 12 januari 2001 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen(3) investeringssteun ten behoeve van het MKB verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt zolang de steun niet de in die verordening genoemde drempels overschrijdt.

Voorstellen om herstructureringssteun toe te kennen aan ondernemingen die bijzonder getroffen worden, zouden moeten worden beoordeeld op grond van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden(4).

3. De Commissie heeft geen kennis van bestaande programma's voor herstructureringssteun en steunmaatregelen in lidstaten ten behoeve van de automobielindustrie.

(1) PB L 203 van 1.8.2002.

(2) PB L 145 van 29.6.1995.

(3) PB L 10 van 13.1.2001.

(4) PB C 288 van 9.10.1999.