SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0024/03

van Yves Piétrasanta (Verts/ALE), Catherine Guy-Quint (PSE),Harlem Désir (PSE), Renzo Imbeni (PSE), Gérard Onesta (Verts/ALE),Francis Wurtz (GUE/NGL), Charles Tannock (PPE-DE),Alonso Puerta (GUE/NGL), Alejo Vidal-Quadras Roca (PPE-DE),Daniel Cohn-Bendit (Verts/ALE), Monica Frassoni (Verts/ALE),Giuseppe Di Lello Finuoli (GUE/NGL), Pedro Marset Campos (GUE/NGL),Alexander de Roo (Verts/ALE), Didier Rod (Verts/ALE),Danielle Auroi (Verts/ALE), Paul Lannoye (Verts/ALE),Bart Staes (Verts/ALE), Caroline Jackson (PPE-DE),Struan Stevenson (PPE-DE), Theodorus Bouwman (Verts/ALE),Armando Cossutta (GUE/NGL), Nuala Ahern (Verts/ALE),Jan Wiersma (PSE) en Robert Goodwill (PPE-DE) aan de Commissie

(20 januari 2003)

Betreft: Steun en tegemoetkomingen van de Europese Unie voor de slachtoffers van Tsjernobyl

De ontploffing van de kerncentrale van Tsjernobyl in 1986 is het ernstigste ongeluk in de geschiedenis van de kernenergie voor burgerlijke doeleinden. Sindsdien en nog vele eeuwen lang blijft er een schrikbarende radioactieve erfenis over die vooral de Europese landen Oekraïne en, op de eerste plaats, Wit-Rusland te dragen krijgen, die ook zonder dat al in zwakke toestand verkeren door een lastige economische, sociale en politieke overgang.

De grote aantallen slachtoffers onder de bewoners van het gebied die direct bestraald zijn, en de 600 000 man opruimkrachten die naar de plaats van het industrieel onheil gestuurd zijn, krijgen nu nog het gezelschap van degenen die verplicht worden om ter plaatse te verblijven of er terug te keren door economische noodzaak of politiek gebrek aan doorzicht.

Cesium-137 en strontium-90, twee radioactieve stoffen die onzichtbaar maar alomtegenwoordig zijn en waarvan de halfwaardetijd ongeveer 30 jaar bedraagt, zijn blijvend aanwezig in 5 % van de bodem van de Oekraïne en 23 % van die van Wit-Rusland, zodat de bevolking door de twijfelachtige situatie en economische noodzaak gedwongen wordt om volledig in haar eigen onderhoud te voorzien. Op dit ogenblik wordt de toestand al gekenmerkt door pandemieën van schildklierkanker, leukemie, aangeboren misvormingen en een ongehoorde aantasting van het milieu, die de budgettaire, sanitaire en medische mogelijkheden van één enkel land ver te boven gaan, zeker van landen die voortgekomen zijn uit de ineenstorting van de Sovjetunie. Wetenschappelijke kringen waarschuwen dat het ergste nog moet komen in de vorm van gevolgen voor het milieu van de ecosystemen en een pathologische nasleep voor de Tsjernobyl-generaties.

Eén van die wetenschapsmensen, professor V.B. Nesterenko(1), directeur van het onafhankelijk Wit-Russisch Instituut voor stralingsbescherming Belrad, zet zijn baanbrekend studiewerk naar stralingsziekten voort en spaart noch moeite noch de geringe middelen van zijn instituut om nazorg en medische behandelingen voor de bevolking van de geteisterde streken te blijven ontwikkelen, ondanks de vele moeilijkheden en beperkingen die in Wit-Rusland schering en inslag zijn.

Erkent de Europese Commissie dat bij een zo groot menselijk drama en bij nood en behoeften van een dergelijke omvang de politieke toestand in Wit-Rusland op geen enkele manier een opgave of zelfs intrekking van de humanitaire en medische hulpverlening van de Europese Unie aan het Wit-Russische volk kan rechtvaardigen, maar dat de politieke context ons er veeleer toe moet aanzetten om onze inspanningen en aanwezigheid ter plaatse in het belang van dat Europees martelaarsvolk en zijn onafhankelijke wetenschapsmensen en medisch personeel uit te breiden?

Welke steun denkt de Europese Commissie te verlenen aan het Belrad-instituut en zijn directeur, professor Nesterenko, na de verklaring van 8 april van vorig jaar van haar voorzitter Romano Prodi(2)?

Waarom zou de Europese Commissie niet een curatief verblijfsprogramma voor Wit-Russische, Russische en Oekraïense kinderen in de medische en ziekenhuisstructuren van de Europese Unie uitwerken?

Wat is de actualiteitswaarde voor het verder beleid om hulp te bieden bij (het) zoeken naar oplossingen voor de problemen die uit deze ramp voortvloeien, zoals het heet in het antwoord van 3 september 2001 van de Europese Commissie op schriftelijke vraag E-1570/01 van onze collega Isler Béguin(3)?

(1) http://www.fortunecity.com/boozers/vines/860/indexfr.htm.

(2) Het blijft absoluut noodzakelijk om de hulpprogramma's in stand te houden om de gevolgen van de ramp van Tsjernobyl voor de mensen op te vangen en bijstand te verlenen aan het maatschappelijk middenveld..

(3) PB C 40 E van 14.2.2002, blz. 54.

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(26 februari 2003)

De Commissie is ernstig bezorgd over de humanitaire, ecologische en medische gevolgen van de ramp bij Tsjernobyl in Belarus, Oekraïne en Rusland.

De Commissie is al ruim tien jaar actief donor in de regio Tsjernobyl. Aanvankelijk betrof de bijstand voornamelijk noodhulp en gezamenlijke onderzoeksactiviteiten. Later steunde de Commissie, binnen de beperkingen die haar waren opgelegd door de politieke context, diverse projecten die betrekking hadden op de volksgezondheid en de economische, sociale en milieugevolgen van de ramp bij Tsjernobyl. Zo is op gezondheidsgebied steun verleend voor de diagnose en behandeling van schildklierkanker en daarmee verband houdende opleidingsactiviteiten, alsmede voor een productiefaciliteit voor thyroxine, een medicijn dat wordt gebruikt door mensen die een behandeling ondergaan op het gebied van de schildklierchirurgie. In totaal is ruim 60 miljoen euro toegekend voor Tsjernobyl-gerelateerde steun, waaronder ruim 100 projecten voor de evaluatie van de gezondheids- en milieu-impact van de ramp.

De indruk die kan zijn ontstaan dat er geen sprake is van een Tsjernobyl-programma voor Belarus, vloeit voort uit het feit dat de meeste activiteiten verlopen via regionale programma's die tezelfdertijd zijn opgezet voor Belarus, Oekraïne en Rusland. De Commissie heeft uit de begroting voor 1996 een regionaal project gefinancierd dat gericht was op de aanpak van de sociale en medische gevolgen van de ramp bij Tsjernobyl, waarvoor een begroting beschikbaar was van 1,5 miljoen euro. Dit project liep in 2001 ten einde en resulteerde in 15 proefprojecten in de drie betrokken landen die betrekking hadden op de genoemde vraagstukken.

Wat betreft de toekomst, is het de bedoeling dat toewijzingen van zowel het beperkte (5 miljoen euro in totaal) nationale Tacisprogramma voor Belarus, als van het programma voor nucleaire veiligheid gebruikt gaan worden voor bijstand ter verlichting van de sociale gevolgen van de ramp bij Tsjernobyl in 2003 en 2004.

De Commissie is op dit moment bezig met de projectidentificatiefase voor de betrokken programma's. De geachte parlementsleden zullen evenwel begrijpen dat het nog te vroeg is om in dit stadium over afzonderlijke projecten te discussiëren. Een besluit van de Commissie over het Tacis-actieprogramma voor Belarus is gepland voor mei of juni 2003.