SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2301/99

van Jan Mulder (ELDR) aan de Commissie

(29 november 1999)

Betreft: Uitvoering nitraatrichtlijn (nr. 91/676/EEG)

1. In antwoord op mijn vraag P-1725/99(1) van 15 september 1999 stelde de Commissie dat het mogelijk is onderscheid te maken tussen nitraat afkomstig uit industriële bronnen en andere bronnen. Is de Commissie van plan aan te bevelen deze metingen ook daadwerkelijk in de praktijk uit te voeren?

2. De Commissie stelt in haar antwoord dat onderscheid kan worden gemaakt d.m.v. isotopenanalyse uit enerzijds organische N van mens en dier en anderzijds chemische N van kunstmest of fabrieken. Is de Commissie van mening dat organische N afkomstig van mensen de metingen kan beïnvloeden, en dus ook de uitvoering van de nitraatrichtlijn (nr. 91/676/EEG(2))? Is de Commissie ervan overtuigd dat lekkende riolen in Nederland de nitraatmetingen duidelijk zouden kunnen beïnvloeden?

(1) Zie blz. 14.

(2) PB L 375 van 31.12.1991, blz. 1.

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(16 december 1999)

De vraag komt er in feite op neer of er behalve nitraten afkomstig van de landbouw nog andere belangrijke bronnen zijn die bijdragen aan de vervuiling van water met nitraten, met name afvalwater.

Veelzeggend is, zowel wat de politieke besluitvorming als wat de praktische uitvoering betreft, dat de Europese wetgever in hetzelfde jaar, 1991, zowel de vervuiling van water (grondwater en opppervlaktewater met inbegrip van zeewater) met nitraten uit agrarische bronnen bij Richtlijn 91/676/EEG van de Raad van 12 december 1991 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen(1) als de vervuiling van water met nitraten en andere verontreinigingen uit andere bronnen bij Richtlijn 91/271/EEG van de Raad van 21 mei 1991 inzake de behandeling van stedelijk afvalwater(2) regelde.

Wanneer een dergelijke vervuiling met nitraten (verhoogde nitraatconcentraties in opppervlakte- of grondwater, eutrofiëring van oppervlaktewater met inbegrip van zeewater) wordt vastgesteld, moeten de nodige maatregelen worden getroffen in verband met agrarische bronnen en afvalwater. Een arrest van het Europese Hof(3) uit 1999 bevestigt in dit verband dat er in het kader van de nitratenrichtlijn ook verplichte maatregelen (actieprogramma's) moeten worden opgesteld en uitgevoerd als in een bepaalde situatie de landbouw niet de belangrijkste bron van verontreiniging is.

De keuze van de noodzakelijke controlemaatregelen is de verantwoordelijkheid van de lidstaten. De ontwerp-richtsnoeren hiervoor, waarover momenteel met de lidstaten wordt overlegd, zullen elementen van de controlemaatregelen vermelden, waaronder verschillende analyse- en

bepalingsmethoden, maar geen aanbevelingen bevatten voor afzonderlijke situaties. Een van de analyse- en bepalingsmethoden is isotopenanalyse, gebaseerd op het feit dat de verhouding tussen twee stikstofisotopen, N14 en N15 in organische meststoffen (mest, slib, enz.) anders is dan in chemische meststoffen. Dergelijke analyses kunnen in gespecialiseerde laboratoria worden gedaan, maar de kosten zijn vrij hoog (100 per analyse) Dergelijke analyses kunnen daarom, samen met ander methodes, zinvol zijn om in bijzonder gecompliceerde gevallen de verschillende bronnen van stikstof te bepalen en om de effecten van veranderende praktijken op een bepaald gebied te beoordelen. Ander analysemethodes voor vergelijkbare doeleinden, die deze methode aanvullen, zijn het opsporen van boor (aangezien boor aanwezig is in huishoudelijk afvalwater) of vetzuren en andere organische verbindingen die kenmerkend zijn voor verschillende soorten dieren. Gezien de bijzondere omstandigheden kunnen isotopenanalyses op waterstof en zuurstof eveneens nuttig blijken (voor de bepaling van de leeftijd van grondwater en de tijd die vervuild water nodig heeft om in de bodem en de ondergrond door te dringen).

Richtlijn 91/271/EEG inzake de behandeling van stedelijk afvalwater verplicht de lidstaten om de nodige maatregelen te treffen, overeenkomstig de beste technische kennis die geen overmatig hoge kosten veroorzaakt, om lekkages te voorkomen in opvangsystemen voor stedelijke waterzuiveringsinstallaties. Volgens van het Nederlandse Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ontvangen informatie zijn de nitraatconcentraties in het grondwater in stedelijke gebieden doorgaans lager dan in landelijke gebieden met intensieve landbouw.

De vervuiling van water (grondwater en oppervlaktewater met inbegrip van zeewater) met nitraten heeft verschillende belangrijke bronnen, zoals de landbouw en afvalwater. De bestaande communautaire wetgeving geeft wettelijk verbindende voorschriften in verband met de nitraatverontreiniging uit zowel agrarische bronnen als door afvalwater. Er is een reeks methoden om de effecten van de verschillende bronnen te analyseren en te beoordelen. De Commissie zal nauwlettend toezien op de implementatie en in voorkomend geval de nodige wettelijke stappen (inbreukprocedures, waaronder het verzoek om boetes op te leggen) ondernemen.

(1) PB L 375 van 31.12.1991.

(2) PB L 135 van 30.5.1991.

(3) Arrest van 29.4.1999 in zaak C-293/97, The Queen tegen Ministry of Agriculture, Fisheries and Food, ex parte H.A. Standley e.a.