SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3666/01

van Charles Tannock (PPE-DE) aan de Commissie

(15 januari 2002)

Betreft: De herplaatsing van wetenschappers die in laboratoria voor biotechnologische wapens in de Sovjetunie werkten

Op woensdag 21 november publiceerde The Wall Street Journal Europe een artikel (Turning the Bad Into Good) waarin de recente partnerschapsovereenkomst tussen Diversa Corp., een in San Diego gevestigd genomicabedrijf, en het Staatsinstituut voor Toegepaste Microbiologie in Obelinsk, Rusland, uitvoerig werd beschreven. Men wil de voormalige wapenfabriek, waar grote hoeveelheden antrax werden geproduceerd voor militair gebruik, omvormen tot een fabriek waar vreedzame technologieën worden aangewend, zoals de vervaardiging van instrumenten voor de detectie van microben, antifungale enzymen en antibiotica. Tevens wil men arbeidsplaatsen creëren voor tenminste enkele van de vele duizenden hooggekwalificeerde Sovjet-wetenschappers die momenteel werkeloos zijn of die geen toekomstperspectieven hebben in hun huidige job. Op deze mensen richten schurkenstaten of terroristische organisaties zoals Al-Quaeda zich bij voorkeur.

Steunt de Commissie het initiatief van bedrijven zoals Diversa Corp. en heeft ze reeds stappen ondernomen om gelijkaardige inventieve initiatieven van Europese bedrijven aan te moedigen? Gelooft ze ook in de wenselijkheid van een aanzienlijke uitbreiding van het programma van het Internationaal Centrum voor Wetenschap en Technologie, een multinationaal consortium, gefinancierd door de VS, de Europese Unie, Japan en Rusland, dat in 2000 voor ongeveer 62 miljoen dollar subsidies verleende, onder meer voor een project dat voormalige ontwerpers van computergestuurde raketgeleidingssystemen de kans gaf om analytische computermodellen voor prognoses voor leukemie te ontwikkelen? Deze uitbreiding dient er te komen als men de vakkundigheid van alle voormalige Sovjet-wetenschappers wil aanwenden voor vreedzame en productieve doeleinden, ten voordele van de hele mensheid.

Antwoord van de heer Busquin namens de Commissie

(26 februari 2002)

Binnen de perken van haar bevoegdheden verleent de Commissie haar actieve steun aan de bestrijdings- en preventiemaatregelen tot beperking van de proliferatie van de kennis inzake massale vernietigingswapens, waaronder de biologische wapens die door het verdrag van 10 april 1972 tot verbod van biologische wapens zijn verboden.

In dat algemene kader heeft de Gemeenschap in 1994 met andere internationale partners en de Russische Federatie het Internationaal Centrum voor Wetenschap en Technologie (ICWT) van Moskou opgericht. Het ICWT heeft tot doel projecten in Rusland en in de nieuwe onafhankelijke staten (NOS) te steunen, teneinde wetenschappers die bij het onderzoek naar massale vernietigingswapens zijn betrokken, naar onderzoek voor civiele doeleinden om te schakelen. De Gemeenschap financiert aldus 28 % van alle ICWT-projecten, minder dan de Verenigde Staten (38 %) maar meer dan Japan (12 %). De Gemeenschap financiert projecten van het staatsinstituut voor toegepaste microbiologie in Obolensk (GosNIIPM), waar het geachte parlementslid naar verwijst, terwijl een project betreffende de behandeling van leukemie dat door het State Research Center for Applied Microbiology (GosNIIPM) is ingediend, momenteel door de Commissie wordt beoordeeld.

Sinds 1994 heeft de Commissie, op een totaal bedrag van circa 441 miljoen (401 miljoen $), meer dan 120 miljoen besteed aan financiering van ICWT-projecten via de Tacis-begroting. De Commissie heeft met name talrijke projecten op het gebied van de biologie gefinancierd voor een totaal bedrag van 15 miljoen. Bij vergelijking hebben de Verenigde Staten ongeveer 165 miljoen besteed aan de financiering van ICWT-projecten, waarvan 31 miljoen aan biologieprojecten. Het GosNIIPM is betrokken bij 52 ICWT-projecten waarvoor in totaal 8,4 miljoen is geïnvesteerd.

Buiten de steun van de partijen bij het ICWT, worden aanvullende ICWT-projecten gefinancierd in partnerschap met bedrijven en institutionele investeerders. In dit kader moet de overeenkomst tussen Diversa Corporation en het GosNIIPM worden gesitueerd. Deze partnerprojecten vertegenwoordigen momenteel 21 % (in waarde) van de door het ICWT gefinancierde projecten en versterken mede het non-proliferatiestreven van het ICWT. De Commissie stimuleert en steunt de partnerschappen met de Europese industrie en heeft de Europese onderzoekinstituten al herhaaldelijk op de voordelen van een dergelijke financiering gewezen. Het ICWT telt momenteel aldus 23 Europese partners die 47 partnerprojecten financieren.

Het ICWT vormt zodoende een multilateraal instrument zonder weerga voor de omschakeling van het onderzoekapparaat in Rusland en de NOS. De Commissie hecht er dan ook het nodige belang aan. Zij besteedt op dit ogenblik jaarlijks een bedrag van 21 miljoen aan het ICWT en is in het secretariaat te Moskou vertegenwoordigd door een Europese uitvoerend directeur. De Commissie is voornemens deze personele en financiële verbintenis voor de ontwikkeling van de ICWT-activiteiten in de nabije toekomst in het kader van het lopende Tacis-programma voort te zetten.