SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3484/98

van Ernesto Caccavale (UPE) aan de Commissie

(25 november 1998)

Betreft: Algemeen systeem voor de immuniteit van de personeelsleden van Europol

De Europol-overeenkomst is jongstleden oktober 1998 in werking getreden en strekt tot oprichting van een orgaan dat is belast met de verbindingen tussen de politiediensten in de 15 landen van de Europese Unie voor het verzamelen en analyseren van informatie over misdrijven als drugshandel, witwassen, illegale immigratie en terrorisme. Het protocol bij de overeenkomst inzake de privileges en immuniteiten van de Europol-personeelsleden roept evenwel enkele vraagtekens op. In artikel 8 hiervan is namelijk bepaald dat deze zijn "vrijgesteld van iedere vorm van rechtsvervolging voor hetgeen zij in de uitoefening van hun officiële taken hebben gezegd, geschreven of gedaan, en blijven zij daarvan vrijgesteld wanneer zij niet langer lid van een orgaan van Europol of personeelslid van Europol zijn".

Is de Commissie van mening:

- dat deze bepalingen de vrijheid en fundamentele rechten van de burgers beperken, daar over uitzonderingen of eventuele opschorting van dit nagenoeg alomvattende immuniteitenstelsel wordt beslist door het orgaan zelf en de directeur daarvan?

- dat het voorschrift in dit protocol dat onder meer strekt tot immuniteit van rechtsvervolging wat betreft de aansprakelijkheid voor onrechtmatige verkrijging of verwerking van gegevens - die zo dus ook op onrechtmatige wijze kunnen worden verkregen - mogelijk het risico met zich meebrengt dat de wetten inzake de privacy en de bescherming van persoonsgegevens worden geschonden?

- dat de bezorgdheid over het ontbreken van een feitelijke democratische controle op dit nieuwe orgaan gegrond is, dat evenals vele andere communautaire structuren is opgericht bij intergouvernementele overeenkomst en zich dus dreigt te onttrekken aan toezicht van de parlementaire instellingen?

Antwoord van mevrouw Gradin namens de Commissie

(21 januari 1999)

Artikel 41, lid 1, van de Europol-Overeenkomst bepaalt dat de leden van de organen van Europol, zijn adjunct-directeuren en zijn personeelsleden voor de uitvoering van hun opdracht de noodzakelijke voorrechten en immuniteiten genieten krachtens een protocol dat de regelingen bevat die in elk der lidstaten van kracht zijn. Overeenkomstig lid 3 van genoemd artikel wordt bedoeld protocol door de Raad met eenparigheid van stemmen vastgesteld volgens de procedure van Titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie en door de lidstaten overeenkomstig hun onderscheiden grondwettelijke bepalingen aangenomen.

De Commissie is van mening dat noch de bepalingen van het protocol in het algemeen, noch de bepalingen van artikel 8 van het protocol een bedreiging vormen voor de fundamentele rechten en vrijheden van de burgers. Overeenkomstig het internationaal recht is het een ingeburgerd gebruik om internationale en intergouvernementele organisaties immuniteit van rechtsvervolging te verlenen. Een hele reeks internationale organisaties genieten een dergelijke immuniteit. In dit verband is het treffendste voorbeeld op het gebied van de rechtshandhaving Interpol, waaraan die immuniteit eveneens is verleend.

De Commissie merkt voorts op dat de bepalingen van het protocol waardoor immuniteit van rechtsvervolging wordt verleend met betrekking tot de regelingen voor het verzamelen en verwerken van gegevens niet het risico met zich brengen dat de wetten inzake de privacy en de bescherming van persoonsgegevens worden geschonden. De Titels II tot en met IV (artikelen 7 t.e.m. 25) van de Europol-Overeenkomst bevatten in dit verband zeer uitvoerige bepalingen met betrekking tot de verzameling, de verwerking en het gebruik van persoonsgegevens en het aanleggen van informatiesystemen. Overeenkomstig artikel 14 van de Europol-Overeenkomst treft elke lidstaat met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens in bestanden in het kader van de Europol-Overeenkomst de nodige maatregelen ter waarborging van een niveau van gegevensbescherming dat ten minste gelijk is aan het niveau dat voortvloeit uit de toepassing van de beginselen van het Verdrag van de Raad van Europa van 28 januari 1981, rekening houdend met Aanbeveling R (87) 15 van het comité van ministers van de Raad van Europa van 17 september 1987 tot regeling van het gebruik van persoonsgegevens op politieel gebied. Europol dient bij het verzamelen, de verwerking en het gebruik van persoonsgegevens op dezelfde wijze rekening te houden met de twee bovengenoemde regelingen. Daarnaast bepaalt artikel 24 van de Europol-Overeenkomst dat een onafhankelijk gemeenschappelijk controleorgaan wordt opgericht. Dit onafhankelijke orgaan heeft tot taak toe te zien op de werkzaamheden van Europol opdat de rechten van personen niet geschaad worden door de opslag, de verwerking en het gebruik van de gegevens waarover Europol beschikt.

Wat de democratische controle op dit nieuwe orgaan betreft, memoreert de Commissie dat de Voorzitter van de Raad overeenkomstig artikel 34 van de Europol-Overeenkomst jaarlijks een bijzonder verslag over de werkzaamheden van Europol toezendt aan het Parlement.