SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1856/02

van Bart Staes (Verts/ALE) aan de Commissie

(28 juni 2002)

Betreft: De liberalisering van de spoorwegen, grensoverschrijdende tarieven en het evenwicht tussen het klassieke treinaanbod en de HST-treinen

In het weekend van 19 mei vergaderden in Brussel 15 Europese verenigingen die opkomen voor het belang van gebruikers van het openbaar vervoer. In de geliberaliseerde markt willen ze de belangen van de gebruikers vrijwaren en de dienstverlening laten primeren op het economisch belang. Ze zijn het erover eens dat het klassieke treinaanbod naast dat van de Hoge Snelheidstreinen moet blijven bestaan. Of deze dienstverlening door de overheid dan wel door de particuliere sector wordt gegarandeerd, is voor hen niet belangrijk. Ze vragen wél dat de overheid blijft instaan voor de infrastructuur. Ze stellen vast dat Europa nog steeds met een gebrekkig grensoverschrijdend treinverkeer op korte afstand kampt. Wie bv. de trein tussen Kortrijk en Rijssel neemt, komt er financieel zeer slecht vanaf, gewoon omdat hij de grens oversteekt.

Neemt de Commissie concrete maatregelen om in Europa het klassieke treinaanbod naast dat van de HST te waarborgen? Zo ja: welke? Zo neen: waarom niet?

Wat zijn de beleidsvisies ten aanzien van respectievelijk de dienstverlening en de infrastructuur?

Deelt de Commissie de mening dat de tarieven voor grensoverschrijdend treinverkeer op korte afstand buitenproportioneel hoog zijn? Indien ja: heeft de Commissie inmiddels initiatieven ondernomen om de prijzen bij te stellen? Zo ja: hoe zijn deze initiatieven onthaald door de lidstaten?

Indien nee: is zij zinnens dit te doen of op basis van welke argumenten weigert zij dit?

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(16 september 2002)

De regeling van binnenlandse en internationale treindiensten valt volgens het subsidiariteitsbeginsel onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten. De Commissie heeft als taak het regelgevingskader te ontwerpen dat overeenstemt met de concurrentieregels en de interne marktbeginselen. Verordening (EEG) nr. 1191/69 van de Raad(1), gewijzigd bij Verordening nr. 1893/91(2), voorziet in een juridisch kader dat de bevoegde overheidsinstanties in de lidstaten in staat stelt om, indien ze dat wensen, in het openbaar belang grensoverschrijdend personenvervoer per spoor te organiseren. De Commissie is echter niet bevoegd om de lidstaten hiertoe te dwingen.

In haar voorstel tot wijziging van deze verordeningen(3), stelt de Commissie voor de overheidsinstanties meer macht te geven om hun grensoverschrijdende overeenkomsten uit te breiden (inclusief prijs- en ticketovereenkomsten) (artikel 4a(2)). De Commissie voerde deze bepaling in als antwoord op het rapport van het Parlement over haar oorspronkelijke voorstel, dat de nadruk legde op de problematiek van grensoverschrijdend treinverkeer en op de behoeften van personen die wonen in grensgebieden.

In haar Witboek betreffende Het Europese vervoerbeleid tot het jaar 2010: tijd om te kiezen(4) heeft de Commissie haar doelstelling bekendgemaakt om het gemiddeld aandeel van het goederenvervoer per spoor in 2010 op hetzelfde niveau te handhaven als in 1998. Dit houdt een belangrijke toename in van het spoorwegvervoer, zowel wat betreft goederen- als personenvervoer, aangezien men een groei van de vervoersvraag met 38 % verwacht. Om deze doelstelling te verwezenlijken, hebben het Europees Parlement en de Raad al in februari 2001 de richtlijnen van het infrastructuurpakket(5) goedgekeurd, die voorzien in een volledige openstelling van de spoorwegmarkt voor goederenvervoer in 2008. In januari 2002 heeft de Commissie de mededeling Naar een geïntegreerde Europese spoorverkeersruimte(6) goedgekeurd, evenals 5 wetgevingsvoorstellen om de openstelling van de markt voor personen- en vrachtvervoer per spoor te bespoedigen.

Voortgaand op de beleidsvoornemens uit het Witboek, de mededeling van januari 2002 en de resultaten van een op verzoek van de Commissie uitgevoerde studie(7) om de huidige en de potentiële markt van internationale treinreizigers in te schatten, wil

de Commissie in 2003 een voorstel indienen voor een verordening die de rechten en plichten van passagiers die gebruik maken van internationale treindiensten regelt. Deze verordening zal verschillende kwesties aanpakken, zoals de compensatie bij vertragingen of wanneer men er niet in slaagt dienstverplichtingen na te komen; de ontwikkeling en publicatie van kwaliteitsindicatoren om de dienstverlening te evalueren; de transparantie van informatie over tarieven en reisvoorwaarden voor passagiers en ook de buitengerechtelijke geschillenregelingen. De Commissie moedigt spoorwegondernemingen eveneens aan om maatregelen te treffen ter verbetering van de dienstverlening en om een kwaliteitscharter voor internationale spoorwegdiensten goed te keuren en in praktijk te brengen.

De Commissie is zich bewust van de grote tariefverschillen tussen korte grensoverschrijdende treindiensten en ritten over dezelfde afstand binnen één land. Deze prijsverschillen zijn te verklaren doordat nationale spoorwegondernemingen internationale tarieven hanteren tussen een grensstation en de grens zelf, waar openbare-dienstcontracten niet gelden. Er bestaat echter ook goed grensoverschrijdend treinverkeer in de Unie. De Conpass-studie van het onderzoekprogramma(8) bestudeert de mogelijkheden voor een verdere verbetering van het grensoverschrijdend openbaar vervoer.

(1) Verordening (EEG) Nr. 1191/69 van de Raad van 26 juni 1969 betreffende het optreden van de lidstaten ten aanzien van met het begrip openbare dienst verbonden verplichtingen op het gebied van het vervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren PB L 156 van 28.6.1969.

(2) PB L 169 van 29.6.1991.

(3) Gewijzigd voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het optreden van de lidstaten ten aanzien van openbare-diensteisen en de gunning van openbare-dienstcontracten op het gebied van het personenvervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren, COM(2002) 107 def, PB C 151 E van 25.6.2002.

(4) COM(2001) 370 def. van 12.9.2001.

(5) Richtlijn 2001/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 tot wijziging van Richtlijn 91/440/EEG van de Raad betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap; Richtlijn 2001/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 tot wijziging van Richtlijn 95/18/EG van de Raad betreffende de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen; Richtlijn 2001/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering; PB L 75 van 15.3.2001.

(6) COM(2002) 18 def. en COM(2002) 21 tot 25 def. goedgekeurd op 23.1.2002.

(7) Developing (EU) International Rail Passenger Transport: Assessment of the actual and potential market for international rail passenger services (Ontwikkeling (EU) van internationaal personenvervoer per spoor: beoordeling van de huidige en potentiële markt voor personenvervoer per spoor), OGM, Brussel, februari 2001, beschikbaar op: http://europa.eu.int/comm/transport/rail/index_en.html.

(8) http://www.conpass.org.