SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1194/01

van Luciana Sbarbati (ELDR) aan de Commissie

(19 april 2001)

Betreft: Vergrijzing van de bevolking en communautaire tegenmaatregelen

Op de Europese Raad van Lissabon in 2000 is besloten een comité op hoog niveau op te richten dat een onderzoek moet verrichten naar de toekomst van de sociale voorzieningen in Europa, gezien over een langere periode. Het ging vooral om de vraag of de pensioenstelsels ook na het jaar 2020 in stand kunnen worden gehouden.

De statistische projecties over vergrijzing van de Europese bevolking wijzen er namelijk op dat in het jaar 2050 28 % van de bevolking boven de 65 jaar zal zijn; nu is dat 14 %. Deze tendens die nog wordt versterkt doordat de mensen langere levenskansen hebben, zal een zware economische wissel trekken op de lidstaten.

Om hier wat tegen te doen, heeft men het begrip actieve rol van ouderen ingevoerd. Men denkt in dit verband aan het opschuiven van de pensioengerechtigde leeftijd. Dit besluit zou de lidstaten in staat stellen om het probleem enkele jaren voor zich uit te schuiven en zou op korte termijn garant staan voor stabiliteit van de sociale stelsels in afwachting van een gemeenschappelijke strategie.

De Europese instellingen brengen echter nog steeds een vervroegde uittreding in praktijk. Zij hebben besloten om freelance contracten niet te verlengen wanneer iemand 65 jaar is geworden. In haar voorstel tot wijziging oppert de Commissie de mogelijkheid (niet de noodzaak) om de pensioengerechtigde leeftijd (60 jaar) voor ambtenaren en personeel van de Gemeenschap te wijzigen.

Kan de Commissie het waarom uitleggen van bepaalde besluiten die twijfel doen rijzen aan de geloofwaardigheid van de Europese instellingen?

Antwoord van de heer Kinnock namens de Commissie

(9 juli 2001)

De Commissie wenst er in de eerste plaats op te wijzen dat zij zich wel degelijk bewust is van de problematiek rond de vergrijzing van de bevolking. Met name is het welslagen van het werkgelegenheidsbeleid van de Commissie van cruciaal belang voor de ontwikkeling op lange termijn van de sociale beschermingsregelingen en de pensioenstelsels. Op de Europese Raad van Lissabon zijn in dit verband ambitieuze doelstellingen vastgesteld: op basis van een duurzame economische groei van drie procent van het bruto binnenlands product (BBP) zouden de lidstaten het gemiddelde arbeidsparticipatie tegen 2010 zo dicht mogelijk bij 70 % moeten brengen en de arbeidsparticipatie van vrouwen tot meer dan 60 % moeten verhogen. Dit doel kan uiteraard niet worden bereikt als de huidige trend om vóór het bereiken van de officiële pensioengerechtigde leeftijd uit het arbeidsproces te stappen, aanhoudt. Momenteel is minder dan een kwart van de leeftijdsgroep van 60 tot 64 jaar nog aan het werk.

Bij de Commissie beantwoordt de personeelsstructuur vrij goed aan deze algemene beleidsdoelstellingen. De gemiddelde pensioenleeftijd bedraagt er momenteel 62,8 jaar en 47 % van de ambtenaren van de leeftijdsgroep van 60 tot 64 jaar blijft werken.

Ambtenaren en tijdelijke functionarissen van de Europese instellingen hebben recht op een ouderdomspensioen zodra zij de leeftijd van 60 jaar hebben bereikt; op 65-jarige leeftijd worden zij ambtshalve gepensioneerd. Het is van essentieel belang dat geregeld evaluaties worden uitgevoerd om na te gaan of de pensioenregeling van de instellingen nog in evenwicht is. Om dat evenwicht te bewaren voorziet het statuut in de mogelijkheid om hetzij de financiële bijdrage in de regeling aan te passen, hetzij de normale pensioengerechtigde leeftijd te verhogen als de regeling een tekort vertoont. In het kader van de hervorming van de Commissie wordt voorgesteld beide mogelijkheden in het statuut te handhaven. Een eventuele wijziging van de pensioengerechtigde leeftijd tegen die achtergrond worden gezien. Voorts wordt voorgesteld een periodieke procedure voor de controle op het evenwicht van de regeling in te stellen. In het kader van deze procedure kan dan geregeld, met inachtneming van de bepalingen van het statuut, worden nagegaan welke maatregelen moeten worden genomen om de regeling in evenwicht te houden.

Vervroegde uittreding vanaf 50 jaar is momenteel mogelijk bij de Europese instellingen. In dat geval wordt het pensioenbedrag echter een stuk gekort en verliest de ambtenaar het recht op uitkeringen in het kader van de sociale zekerheidsregelingen van de werkgever. Verzoeken om vervroegde uittreding zijn dan ook zeldzaam: gemiddeld maken bij de Commissie minder dan tien ambtenaren per jaar gebruik van de mogelijkheid om de dienst vóór de leeftijd van 60 jaar te beëindigen. Het voorstel dat de Commissie op 31 januari 2001 bij het Europees Parlement en de Raad heeft ingediend, was er niet op gericht deze permanente regeling voor vervroegde uittreding te wijzigen, maar betreft veleer een specifieke maatregel die moet worden gezien in het kader van de aan de gang zijnde hervorming.

Om het probleem van de vervroegde uittreding in de toekomst op een meer gestructureerde wijze aan te pakken en om de integratie van personeelsleden uit nieuwe lidstaten te vergemakkelijken, zal de Commissie een overlegdocument over een flexibele pensioenregeling opstellen, zoals zij overigens in haar Witboek(1) over de hervorming van 1 maart 2000 heeft aangekondigd (deel II, actie 34).

Sedert de inwerkingtreding van Verordening (EG, EGKS, Euratom) nr. 628/2000 van de Raad van 20 maart 2000 tot wijziging van Verordening (EG, Euratom, EGKS) nr. 259/68 tot vaststelling van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van deze Gemeenschappen(2), worden de conferentietolken bij de Commissie, net als bij het Europees Parlement, als hulpfunctionaris aangeworven. Met deze nieuwe bepaling wordt voor alle conferentietolken die door de Europese instellingen worden aangeworven, een gelijke behandeling gewaarborgd, onder meer wat betreft de verplichte pensioenleeftijd die in het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen is vastgesteld. Dit betekent dat noch de Commissie, noch het Parlement als Europese instelling conferentietolken mogen aanwerven die ouder zijn dan 65 jaar, aangezien in artikel 74 van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden (RAP) is bepaald dat de dienst van een hulpfunctionaris eindigt aan het einde van de maand waarin hij of zij de 65-jarige leeftijd heeft bereikt.

De bepalingen inzake vervroegde uittreding zijn bij de Commissie niet van toepassing op de door haar aangeworven conferentietolken.

(1) COM(2000) 200 def.

(2) PB L 76 van 25.3.2000.