SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2075/01

van Bart Staes (Verts/ALE) aan de Commissie

(13 juli 2001)

Betreft: Wijziging van artikel 296, lid 1, punt b) van het EG-verdrag

In antwoord op vraag E-1323/01(1) stelt de Commissie dat ze geen voorstel zal indienen bij de Raad om alle militaire producten te verwijderen van de lijst waarop de bepalingen van artikel 296, lid 1, punt b) van toepassing zijn. Ze verwijst hiervoor naar haar mededeling van december 1997(2) over de defensie-industrie. Het standpunt van de Commissie bestaat eruit de totstandkoming te bevorderen van voor de wapensector specifieke instrumenten, teneinde aldus de voorwaarden te creëren voor de totstandkoming van een interne Europese markt voor deze goederen, en een beroep op artikel 296 zodoende overbodig te maken, aldus commissaris Chris Patten.

Deze aanpak biedt geen enkele garantie voor de aankoop van militair materiaal zonder economische compensaties, zoals gevraagd in E-1323/01. Compensaties voor legeraankopen gaan steeds gehuld in een sfeer van protectionisme en affairisme omdat de besluitvorming afwijkt van het marktmechanisme. In die zin was de beslissing van de Belgische federatie om een einde te maken

aan nationaal-economische compensaties een belangrijk signaal. Patten erkent dat trouwens in antwoord op vraag E-1323/01: De Commissie is verheugd over het besluit van de Belgische overheid om de aankoop van militair materiaal niet langer te koppelen aan economische compensaties voor bedrijven in Vlaanderen en Wallonië.

1. Waarom is de Commissie van oordeel dat mededeling COM(1997) 583 over de defensie-industrie meer garanties biedt voor de transparante en marktconforme aankoop van militair materiaal, wars van protectionisme en affairisme, dan de verwijdering van alle militaire producten van de lijst waarop de bepalingen van artikel 296, lid 1, punt b) van toepassing zijn?

2. Op welke wijze zal de mededeling van COM(1997) 583 over de defensie-industrie leiden tot de transparante en marktconforme aankoop van militair materiaal, wars van protectionisme en affairisme?

3. Zal de Commissie in het licht van de antwoorden op de vragen 1 tot en met 3 conform artikel 296, lid 2 van het EG-verdrag een voorstel voorleggen aan de Raad om alle militaire producten te schrappen van de lijst met producten waarop de bepalingen van lid 1, punt b), van toepassing zijn, en die de Raad op 15 april 1958 heeft vastgesteld? Zo neen, waarom weigert de Commissie zo'n voorstel uit te werken, gezien de antwoorden op de vragen 1 tot en met 3?

(1) Zie blz. 35.

(2) COM(97) 583.

Gecombineerd Antwoord van de heer Patten namens de Commissie op de schritftelijke vragen E-2075/01 en E-2076/01

(4 september 2001)

De Commissie die evenals het geachte parlementslid transparantie en eerlijke mededingingsvoorwaarden bij de aankoop van militair materiaal nastreeft, zou de volgende aanvulling willen geven op haar antwoord op schriftelijke vraag nr. E-1323/01.

De mededeling van 1997 zou de weg hebben vrijgemaakt voor transparantie en eerlijke mededinging in de wapensector indien de lidstaten de daarin neergelegde voorstellen hadden aanvaard. Einde 1999 werd evenwel geconstateerd dat de gedachtenwisseling over deze mededeling in het kader van de Europese bewapeningspolitiek (Polarm), die twee jaar had geduurd, geen enkel resultaat had opgeleverd, aangezien de lidstaten geen enkel voorstel van de Commissie tot oprichting van een Europese wapenmarkt wensten te aanvaarden.

De uitzondering op het Gemeenschapsrecht waarin artikel 296, lid 1, onder b), (ex-artikel 223) voorziet, geldt overigens uitsluitend wanneer de veiligheidsbelangen van de lidstaten in het geding zijn. Deze uitzonderingsbepaling van het Gemeenschapsrecht moet in enge zin worden geïnterpreteerd en verleent de verkoop van wapens derhalve geen algemene afwijking op de communautaire regels inzake de overheidsopdrachten.

De Commissie wijst er niettemin op dat dit artikel van toepassing blijft op bepaalde soorten strategisch en bijzonder gevoelig militair materiaal waarvan de vervaardiging, de aankoop of de verkoop de veiligheid van een lidstaat daadwerkelijk in gevaar kunnen brengen. De schrapping van al het militair materiaal in de lijst van 1958 waarop artikel 296, lid 1, onder b), van toepassing is, zou neerkomen op de uitholling van dit artikel en, zodoende, de opheffing van lid 1, onder b). In artikel 296, lid 2, is overigens bepaald dat de lijst van 1958 door de Raad met algemene stemmen op voorstel van de Commissie kan worden gewijzigd. Het lijkt weinig waarschijnlijk dat alle lidstaten ermee akkoord zullen gaan artikel 296, lid 1, onder b), te schrappen door al het militair materiaal van de lijst van 1958 af te voeren. Een dergelijk voorstel van de Commissie heeft derhalve weinig kans van slagen en zou onverenigbaar zijn met de standpunten die zij heeft ingenomen in haar mededeling van 1997 waarin zij met name het specifieke karakter van deze sector erkent.

De Commissie zal derhalve geen voorstel tot schrapping van artikel 296, lid 1, onder b), indienen, doch zal trachten specifieke instrumenten voor de wapensector te ontwikkelen en, zodoende, de voorwaarden voor de totstandkoming van een daadwerkelijke Europese markt voor deze producten te scheppen, waardoor het beroep op artikel 296 overbodig wordt. De Commissie betreurt de toekenning van economische compensaties bij de afsluiting van wapencontracten omdat zij van mening is dat dergelijke praktijken strijdig zijn met de beginselen van een vrije markteconomie. Dergelijke praktijken zullen pas verdwijnen in het kader van een globale Europese bewapeningspolitiek.