NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 88/715

(2004/C 88 E/0735)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0877/04

van Patricia McKenna (Verts/ALE) aan de Commissie

(22 maart 2004)

Betreft: Oplossing van het geschil in Soedan

De oorlog in Soedan heeft miljoenen levens gekost en heeft miljoenen mensen ontheemd. Thans is er hoop op een einde van het conflict. De aanwezigheid van een „eerlijke makelaar” bij de vredesonderhandelingen zou in belangrijke mate tot het welslagen bijdragen. Bij een vreedzame oplossing van het conflict in Soedan moeten alle mensen in Soedan zijn betrokken, met name de stammen die ver van het besluitvormingsproces en de machtscentra zijn verwijderd.

Overweegt de Commissie om de rol van „eerlijke makelaar” bij de vredesonderhandelingen te vervullen? Stemt zij in met beschikbaarstelling van middelen om te komen tot een succesvolle en duurzame vrede in de regio?

Antwoord van de heer Nielson namens de Commissie

(27 april 2004)

Sinds 1993 zijn, onder auspiciën van de „Inter-governmental Authority on Development” (IGAD), met tussenpozen vredesbesprekingen tussen de regering van Soedan en de SPLM/A (1) gevoerd. Aanvankelijk gebeurde de waarneming uitsluitend via vertegenwoordiging van de leden van deze regionale organisatie van de Hoorn van Afrika, maar sinds medio 2002 is de groep waarnemers uitgebreid tot de „Soedan Troika” (Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten) en vervolgens tot de „uitgebreide Troika” (Italië, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, de Verenigde Naties en de Afrikaanse Unie). Alleen dankzij deze combinatie van de directe buurlanden van Soedan met enkele van de belangrijkste internationale actoren kon wezenlijke vooruitgang worden geboekt. De laatste twee jaar zijn besprekingen gevoerd over een reeks documenten die kunnen worden beschouwd als „bouwstenen” voor een uitgebreide overeenkomst, met name het Machakos Protocol (20 juli 2002), een overeenkomst over veiligheid (25 september 2003), en een overeenkomst over welvaartsdeling (7 januari 2004). Op 18 november 2002 werd een memorandum van overeenstemming betreffende stopzetting van de vijandelijkheden ondertekend, en sindsdien zijn de gevechten in zuidelijk Soedan gestopt, enkele incidentele schermutselingen — voornamelijk tussen regeringsgezinde milities (SSDF) en de SPLM/A -daargelaten.

Bij andere conflicten is gebleken dat het vaak niet van de éne „eerlijke makelaar” afhangt maar dat veeleer een gezamenlijke en gecoördineerde inzet van de belangrijkste externe actoren bepalend is. De huidige formule van de vredesbesprekingen voor Soedan onder auspiciën van IGAD strookt met dit concept van ruime betrokkenheid van de verschillende actoren, en deze aanpak heeft al belangrijke resultaten opgeleverd. Volgens de huidige structuur van het vredesproces zijn er twee fasen. In de eerste fase zijn de twee belangrijkste oorlogspartijen betrokken; deze fase wordt afgesloten met een algemene overeenkomst. In de tweede fase zijn alle voor de constitutionele hervorming en de geleidelijke democratisering relevante politieke en maatschappelijke actoren van Soedan betrokken. De tweede fase loopt gedurende de overgangsperiode van zeseneenhalf jaar.

Inbreng van buitenaf kan geen alternatief vormen voor echte bereidheid van de partijen om aan een vreedzame regeling te werken. Door de frequente impasses in het Soedanese vredesproces rijst soms twijfel over de vraag of bij de twee belangrijkste partijen, nl. de regering van Soedan en de SPLM/A, wel het nodige engagement aanwezig is. Externe actoren zullen geduld moeten hebben en zullen continu een zekere druk moeten uitoefenen om de onderhandelingen voort te stuwen.

De Commissie verleent financiële en politieke steun aan het IGAD-vredesproces alsmede aan het verificatie-en monitoringteam, d.i. het mechanisme voor de controle op de stopzetting van de vijandelijkheden (1,5 miljoen euro in het kader van het mechanisme voor een snelle reactie („Rapid Reaction Mechanism”, RRM). Verder overweegt zij om via het RRM steun te verlenen aan de organisatie van besprekingen over een staakt-het-vuren onder de strijdende partijen in Darfur, Westelijk Soedan: daar brak begin 2003 een groot gewapend conflict uit dat aanvankelijk in de schaduw bleef van het langdurige conflict in zuidelijk Soedan, maar dat recentelijk zo sterk is geëscaleerd dat het inmiddels geldt als de op een na zwaarste humanitaire crisis in de Hoorn van Afrika en Oost-Afrika.

De ontwikkelingssamenwerking met Soedan is geschorst sinds 1990, naar aanleiding van de staatsgreep en van de verslechtering van de politieke toestand en de mensenrechtensituatie. Verwacht wordt dat de samenwerking wordt hervat zodra de regering van Soedan en de SPLM/A een vredesregeling hebben ondertekend. Er zijn echter voorbereidende werkzaamheden gaande die worden gefinancierd in het kader van diverse begrotingslijnen en van het „Humanitair Plus”-programma (18 miljoen euro). Verder zijn twee programmadocumenten afgerond, namelijk een voor herstel en capaciteitsopbouw (52 miljoen euro, zesde Europees Ontwikkelingsfonds (EOF)) en een dat wordt gefinancierd via Stabex (191 miljoen euro) met de nadruk op voedselveiligheid. Deze programma's vertegenwoordigen, samen met de toewijzing van het negende EOF (135 miljoen euro A-portefeuille, 20 miljoen euro B-portefeuille), het „vredesdividend” dat Soedan ter beschikking zal worden gesteld als een alomvattend vredesakkoord is gesloten en ten uitvoer is gelegd.

(1) Soedanese Peoples Liberation Movement/Soedanese Peoples Liberation Army.