SCHRIFTELIJKE VRAAG E-4134/97 van Konstantinos Hatzidakis (PPE) aan de Commissie (21 januari 1998)

Betreft: Opheldering over richtlijn 96/92

Kan de Commissie de volgende punten uit richtlijn 96/92 van 19 december 1996 ((PB L 27 van 30.1.1997, blz. 20.)) betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit ophelderen:

1. Is zij niet van mening, overwegende dat voor het eerst op de markt verschijnende onafhankelijke producenten ten minste drie tot vier jaar aan voorbereiding nodig hebben om partij te kunnen zijn bij het openstellen van de elektriciteitsmarkt, dat de tijdsduur die bepaald wordt in artikel 27, lid 1, gezien in samenhang met artikel 19, lid 1 van genoemde richtlijn, buitengewoon krap is, met als gevolg dat er discriminatie optreedt ten gunste van de reeds gevestigde en ontwikkelde elektriciteitsondernemingen; indien zij het hiermee eens is, welke maatregelen denkt zij te treffen om een oplossing te vinden voor deze situatie die de vrije en eerlijke mededinging apert vervalst?

2. Kan zij meedelen, overwegende dat vanuit zuiver technisch standpunt bezien aardgas de enige brandstof is die de onafhankelijke producenten in een concurrerend milieu kunnen gebruiken, zowel door de spaarzaamheid als de milieuvriendelijkheid van deze brandstof, of in de richtlijn betreffende de liberalisering van de aardgasmarkt een expliciete bepaling zal voorkomen dat afwijkingen die eventueel ten aanzien van de openstelling van deze markt aan lidstaten zullen worden toegestaan, niet zullen mogen gelden in het geval van de elektriciteitsproductie met behulp van aardgas door onafhankelijke producenten die handelen overeenkomstig de bepalingen van richtlijn 96/92?

3. Kan zij aangeven of een elektriciteitsfirma die zal toebehoren aan communautaire ondernemers, zich mag vestigen op het grondgebied van een land dat geen lid van de Europese Unie is, zulks met het oogmerk dat in aanmerking komende afnemers in de zin van de bepalingen van richtlijn 96/92 van aldaar opgewekte elektrische energie worden voorzien?

Antwoord van de heer Papoutsis namens de Commissie (6 maart 1998)

1. Het geachte parlementslid heeft een aantal bedenkingen in verband met de zijns inziens tamelijk krappe tijdslimiet die is vastgelegd in artikel 27, lid 1, in samenhang met artikel 19, lid 1, van Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit, waardoor onafhankelijke producenten zich niet zouden kunnen voorbereiden op hun deelneming aan de openstelling van de elektriciteitsmarkt. In artikel 27, leden 1 en 2, is het tijdschema voor omzetting van de richtlijn in bepalingen van nationaal recht vastgesteld dat de lidstaten moeten volgen om de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking te doen treden om aan de richtlijn te voldoen. In artikel 19 wordt gedefinieerd hoe het marktaandeel van eindverbruikers die meer dan 40 gigawattuur (GWh) verbruiken wordt berekend. Ook moeten de lidstaten aangeven welke afnemers binnen hun grondgebied dit aandeel vertegenwoordigen en de wettelijke bevoegdheid hebben om elektriciteit af te nemen. Deze bepaling discrimineert de onafhankelijke producenten niet en de verzoeken die de Commissie tot nog toe van onafhankelijke producenten heeft ontvangen, waren gebaseerd op hun wens om de markten in de elektriciteitssector zo snel mogelijk open te stellen, zodat zij van de voordelen van een open markt kunnen profiteren. Bovendien discrimineert de richtlijn de onafhankelijke producenten helemaal niet. Integendeel, in de richtlijn is bepaald dat, ook als de lidstaten voor de aanbestedingsprocedure hebben gekozen om de productie voor concurrentie open te stellen, onafhankelijke producenten een vergunning moeten kunnen krijgen voor de bouw van nieuwe productie-installaties. Wat de organisatie van de toegang tot het net betreft, moeten de lidstaten er zowel bij het systeem van TPA (third party access - toegang van derden tot het net) als bij het systeem met één enkele afnemer voor zorgen dat de elektriciteitsproducenten, met inbegrip van de onafhankelijke producenten, toegang tot het net hebben om leveringscontracten met in aanmerking komende cliënten te sluiten.

2. De ontwerprichtlijn voor aardgas, waarover de Raad op 8 december 1997 een gemeenschappelijk standpunt heeft vastgesteld, staat de lidstaten in bepaalde specifieke omstandigheden ontheffingen toe van een aantal bepalingen in de richtlijn. Deze ontheffingen hebben tot doel in bepaalde gevallen een specifieke bescherming te bieden, zoals de bescherming van aardgasbedrijven die wegens "take-or-pay¨-verbintenissen ernstige economische en financiële moeilijkheden ondervinden, of in lidstaten waar aardgas nog maar korte tijd geleden is ingevoerd en waar zeer grote investeringen moeten worden gerecupereerd. In het eerste geval worden de ontheffingen per geval verleend en speelt de Commissie een beslissende rol. In het tweede geval, dat vooral betrekking heeft op Griekenland en Portugal, komt de ontheffing tien jaar na de eerste levering van aardgas aan de lidstaat automatisch ten einde. Deze ontheffingen hangen niet samen met een bepaalde categorie klanten.

3. Richtlijn 96/92/EG is alleen van toepassing op het grondgebied van de Gemeenschap. De bepalingen van de richtlijn betreffende de bouw van nieuwe productiecapaciteit, op basis van de vergunnings- of de aanbestedingsprocedure, zijn dan ook alleen van toepassing op in de lidstaten gevestigde bedrijven. Wat de aanbestedingsprocedure betreft, vereist artikel 6, lid 3, van de richtlijn uitdrukkelijk dat deze procedure in het Publicatieblad wordt bekendgemaakt en dat het bestek ter beschikking wordt gesteld van ieder geïnteresseerd elektriciteitsbedrijf dat op het grondgebied van een lidstaat gevestigd is. De invoer in de Gemeenschap van elektriciteit uit derde landen moet in het kader van het internationale recht (Algemene Overeenkomst betreffende Tarieven en Handel (GATT) en de overeenkomsten in het kader van de Wereldhandelsorganisatie (WTO)), en niet in het kader van de richtlijn worden behandeld.