SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2365/96 van Thomas Megahy (PSE) aan de Commissie (27 augustus 1996)

Betreft: Pensioenregelingen zonder kapitaaldekking en de EMU

Houdt de Commissie rekening met het gevaar dat door de invoering van de Monetaire Unie excessieve rentevoeten ontstaan als gevolg van het grote aantal pensioenregelingen zonder kapitaaldekking in bepaalde lid-staten, en zo ja, welke maatregelen denkt zij te nemen of te laten nemen, om dit probleem te voorkomen?

Antwoord van de heer de Silguy namens de Commissie (25 november 1996)

De pensioenstelsels van de Lid-Staten vertonen qua financieringswijze sterke onderlinge verschillen. De stelsels met kapitaaldekking vormen slechts een minderheid.

Wat de financiering betreft, zullen de stelsels die op omslag gebaseerd zijn in plaats van op kapitaaldekking, - naarmate de bevolking vergrijst - steeds meer gaan drukken op de begroting van Lid-Staten die deze stelsels in stand houden zonder hun beleid te wijzigen. Opgemerkt zij evenwel dat:

- de vergrijzing van de bevolking, zoals het merendeel van de demografische verschijnselen, traag verloopt en pas na 2005-2010 tot reële problemen zal leiden. De nationale pensioenstelsels beschikken dus over een lange voorbereidingsperiode om dit probleem aan te pakken en er zich op voor te bereiden;

- zelfs als de vergrijzing een demografisch verschijnsel is dat tot uitdrukking komt in de ontwikkeling van de beroepsgeschikte bevolking, de financiële druk van de financiering van pensioenen gezien moet worden in verband met het aandeel van de werkende bevolking in de totale bevolking. Indien de Gemeenschap op langere termijn opnieuw de werkgelegenheidspercentages van de jaren zestig kan halen, met een terugkeer naar een bijna volledige werkgelegenheid (hetgeen door de verminderde demografische druk op het arbeidsaanbod makkelijker wordt), zou de last van de vergrijzing per werkende in feite zeer weinig verschillen van de huidige situatie;

- de begrotingsconvergentie, eerst in het kader van de vooruitgang naar de Economische en Monetaire Unie (EMU) en vervolgens in dat van het Stabiliteitspact binnen de EMU, ertoe zal leiden dat op de begrotingen van de Lid-Staten weer de nodige ruimte vrijkomt om de mogelijke gevolgen van de vergrijzing van de bevolking te kunnen ondervangen;

- uit recente studies (uitgevoerd door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) is gebleken dat, gezien de zeer geleidelijke ontwikkeling van dit verschijnsel, de bestaande stelsels niet fundamenteel in gevaar dreigen te komen, mits - waar nodig - hervormingen worden doorgevoerd die maatschappelijk aanvaardbaar zijn en geleidelijk ten uitvoer gelegd kunnen worden, zoals bijvoorbeeld de invoering van aanvullende financiering op basis van kapitaaldekking. Dit impliceert echter ook dat de algemene invoering van kapitaaldekking leidt tot een aanzienlijke last voor de huidige generatie, die niet alleen de bestaande pensioenen moet financieren, maar bovendien ook het volledige eigen pensioen.

Om deze uiteenlopende redenen denkt de Commissie niet dat pensioenstelsels die niet op kapitaaldekking gebaseerd zijn, zullen leiden tot buitensporige druk op de rentevoeten binnen de EMU. Onderstreept dient overigens te worden dat het vooruitzicht van een sanering van de overheidsfinanciën en meer evenwichtige beleidscombinatie die het EMU-proces ondersteunt, vanzelf leidt tot een verlaging van de rente, een ontwikkeling die thans reeds kan worden vastgesteld naarmate het EMU-proces aan geloofwaardigheid wint.

Wat ten slotte de discussie betreft die momenteel in het Verenigd Koninkrijk gevoerd wordt over de financiële lasten voor het Verenigd Koninkrijk ten gevolge van de pensioenverplichtingen van andere Lid-Staten, is de Commissie van oordeel dat deze vrees volkomen ongegrond is, omdat:

- zelfs in de EMU het begrotingsbeleid primair de bevoegdheid van de Lid-Staten blijft; voor zover zij de in de procedure voor buitensporige overheidstekorten bepaalde criteria voor een goed beleid in acht nemen (artikel 104 C van het EG-Verdrag), zullen zij, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, hun beleid blijven bepalen op grond van de nationale behoeften en omstandigheden;

- het EG-Verdrag door alle Lid-Staten aanvaard en bekrachtigd is; zij zijn derhalve gehouden het Verdrag na te leven. In artikel 104 B van dit Verdrag is zeer uitdrukkelijk bepaald: "De Lid-Staten zijn niet aansprakelijk voor de verbintenissen van centrale overheden, regionale, lokale of andere overheden, andere publiekrechtelijke lichamen of openbare bedrijven van een andere Lid-Staat en nemen deze verbintenissen niet over, onverminderd de wederzijdse financiële garanties voor de gemeenschappelijke uitvoering van een specifiek project¨;

- bovendien dankzij het Stabiliteitspact, op straffe van sancties, niet alleen de ontwikkeling van het begrotingsevenwicht kan worden gecontroleerd, maar ook de overheidsschuld van iedere Lid-Staat, hetgeen moet voorkomen dat een ontsporing van de schuldenlast de goede werking van de EMU verstoort.

Het is derhalve ondenkbaar dat pensioenverplichtingen van welke Lid-Staat dan ook ten laste zouden komen van de belastingbetalers in het Verenigd Koninkrijk of een andere Lid-Staat.