SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0740/03

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(11 maart 2003)

Betreft: Aanvraag van Kroatië om reeds in 2007 tegelijk met Roemenië en Bulgarije te worden toegelaten als lidstaat van de Europese Unie

1. Acht de Commissie het op 21 februari 2003 door de regering van Kroatië uitgesproken verlangen dat dit land in 2007 tegelijk met Roemenië en Bulgarije als lidstaat in de EU wordt opgenomen technisch uitvoerbaar, gezien het feit dat met de onderhandelingen over toetreding en de overname van het EU-acquis nog geen begin is gemaakt?

2. Ziet u in het feit dat op dat moment de buurstaten Slovenië en Hongarije hoogstwaarschijnlijk lid zullen zijn van de EU, en dat Kroatië economisch sterker is en beschikt over zeehavens die worden gebruikt door andere lidstaten, een reden om Kroatië eerder dan de meeste andere staten die zijn voortgekomen uit de voormalige Joegoslavische federatie toe te laten tot de EU?

3. Welke oplossing ziet u voor het feit dat de Servische minderheid, die in vroeger eeuwen door Oostenrijk-Hongarije werd aangetrokken om de grensgebieden (Krajina) van Kroatië te verdedigen tegen de Turkse militaire dreiging vanuit het aangrenzende Bosnië-Herzegovina, Kroatië in 1995 grotendeels ontvlucht is en het niet veilig acht om terug te keren, waardoor het aandeel van deze bevolkingsgroep sinds 1991 is gedaald van 12 % naar 4,5 % van de totale bevolking?

4. Welke oplossing ziet u voor de aanspraken die de Kroatische oppositie en een zeer groot deel van de Kroatische publieke opinie heeft op de in grote meerderheid door Kroaten bewoonde gebieden in de aan Dalmatië grenzende zuidwestelijke strook van de buurstaat Bosnië-Herzegovina, en acht u het reëel mogelijk dat straks een deel van de Kroaten binnen EU-gebied komt te wonen en een ander deel daarbuiten?

5. Op welk moment zal aan Kroatië worden medegedeeld op welke termijn en onder welke omstandigheden een toetreding tot de EU reëel tot de mogelijkheden behoort, en wat is dan naar verwachting die termijn?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(30 april 2003)

1. Kroatië heeft op 21 februari 2003 een aanvraag ingediend voor het EU-lidmaatschap. Overeenkomstig artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, was dit verzoek gericht tot de Raad.

De volgende stap in dit proces is dat de Raad, tijdens een van zijn volgende bijeenkomsten, de Commissie zal verzoeken een advies op te stellen over het verzoek van Kroatië. Vanaf het moment dat de Commissie dit verzoek ontvangt en uitgaande van de ervaring hiermee, zal de opstelling van dat advies naar verwachting een jaar in beslag nemen. De Raad kan, na kennis te hebben genomen van het advies en de aanbeveling van de Commissie, besluiten al dan niet toetredingsonderhandelingen met Kroatië te beginnen, mits het land voldoet aan de gestelde criteria.

In dit stadium wil de Commissie niet speculeren over een tijdschema na deze volgende stappen, aangezien dat afhangt van het tempo van de politieke, economische, juridische en bestuurlijke hervormingen in Kroatië.

2. De voorwaarden voor de toelating tot de EU zijn vastgelegd in de artikelen 49 en 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en verder gespecificeerd door de Europese Raad van Kopenhagen in juni 1993. De naleving van deze criteria en de vorderingen van Kroatië in het Stabilisatie- en Associatieproces bepalen het tijdstip waarop Kroatië lid kan worden van de EU. Deze criteria zijn hetzelfde voor alle landen van het Stabilisatie- en Associatieproces. Het tempo waarin hun toenadering tot de EU vordert, is afhankelijk van hun eigen merites.

3. De verplichtingen van Kroatië betreffende de repatriëring van vluchtelingen en ontheemden vloeien voort uit de akkoorden van Dayton/Parijs. Deze verplichtingen vormen ook een hoeksteen van het Stabilisatie- en Associatieproces voor de regio. De Commissie heeft Kroatië er bij diverse gelegenheden aan herinnerd dat de inspanningen om de repatriëring van vluchtelingen te vergemakkelijken, moeten worden versterkt. Er moet hoe dan ook een oplossing worden gevonden voor complexe huisvestingsvraagstukken (wederopbouw van vernielde eigendommen, opnieuw in bezit nemen van bezette eigendommen, verloren huur-/gebruiksrechten), en ook moet de economische situatie in de repatriëringsgebieden worden verbeterd. Volgens het ODPR(1) telde Kroatië in 2002 9 640 repatriërende leden van minderheidsgroepen. Volgens Unhcr verblijven er in totaal nog steeds 228 000 vluchtelingen uit Kroatië in Servië en Montenegro en ongeveer 22 000 in Bosnië en Herzegovina.

Volgens het Kroatische bureau voor ontheemden en vluchtelingen (ODPR) werden tot eind 2002 in totaal 305 379 personen gerepatrieerd uit Kroatië zelf (ontheemden) en uit het buitenland (vluchtelingen).

207 320 ontheemden zijn etnische Kroaten. 98 058 personen zijn etnische Serviërs, waarvan er 69 427 afkomstig zijn uit de FRJ en 5 963 uit Bosnië en Herzegovina (i.e. in totaal 75 390 vluchtelingen). 22 668 ontheemden zijn afkomstig uit de Donau-regio.

De repatriëringscijfers voor 2002 zijn: circa 11 000 vluchtelingen (allemaal Serviërs) en 6 557 ontheemden (Serviërs en Kroaten). De overeenkomstige cijfers voor 2001 zijn: aantal vluchtelingen hetzelfde (Serviërs) en 10 846 ontheemden (Serviërs en Kroaten). Volgens het ODPR verblijven er momenteel in Kroatië 8 055 vluchtelingen (7 342 uit Bosnië en Herzegovina en 713 uit Kosovo) en 17 100 ontheemden (13 748 Kroaten en 3 352 Serviërs).

De Gemeenschap verleent sinds 1996 financiële steun aan Kroatië voor naoorlogse wederopbouw en repatriëring van vluchtelingen. Deze programma's zijn oorspronkelijk opgezet om noodhulp te verlenen in de periode onmiddellijk na de oorlog. In de periode 1996-2000 is 61,5 miljoen euro besteed, vooral aan de wederopbouw van huisvestingseenheden. Het Cards-programma is nu steeds meer gericht op een langeretermijnbenadering met het oog op de bevordering van de sociaal-economische ontwikkeling in de door de oorlog getroffen gebieden. In de periode 2001-2004 wordt 65,2 miljoen euro uitgetrokken voor repatriëring van vluchtelingen binnen het algemene nationale Cards-programma voor Kroatië.

4. De Commissie wenst niet te speculeren over de interne standpunten van de politieke partijen van Kroatië. Wel herinnert de Commissie eraan dat Kroatië partij is bij de vredesakkoorden van Dayton/Parijs, die de territoriale integriteit van Bosnië en Herzegovina waarborgen. Ook heeft Kroatië zich, in het kader van de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst (SAO), verbonden tot regionale samenwerking en de ontwikkeling van betrekkingen van goed nabuurschap. Er bestaat geen twijfel over dat de eerbiediging van de bestaande grenzen deel is van deze verplichting.

De EU is niet gegrondvest op het beginsel van etniciteit, maar op de beginselen van vrijheid en democratie, de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, alsmede de rechtsstaat. De etnische samenstelling van de bevolking van Kroatië of Bosnië en Herzegovina is derhalve niet van invloed op de datum waarop deze landen kunnen worden toegelaten tot de EU. Verder zijn er in de EU talloze voorbeelden in het verleden en ook op dit moment van etnische groepen die gedeeltelijk binnen de EU leven en gedeeltelijk daarbuiten.

5. De Europese Raad van Feira van juni 2000 verleende alle landen van het Stabilisatie- en Associatieproces, waaronder Kroatië, de status van potentiële kandidaten voor

het lidmaatschap van de EU. Aan deze verbintenis wordt ook herinnerd in de SAO die in oktober 2001 is getekend met Kroatië. Toetreding is dan ook een reële mogelijkheid voor Kroatië, afhankelijk van de naleving van de voorwaarden die zijn vastgelegd in het Verdrag betreffende de Europese Unie, de criteria van de Europese Raad van Kopenhagen van juni 1993 en de succesvolle implementatie van de SAO, met name inzake regionale samenwerking.

Zoals vermeld in het antwoord op vraag 1 wenst de Commissie, in dit stadium niet te speculeren over een mogelijke toetredingsdatum. Het tempo van de politieke, economische, juridische en bestuurlijke hervormingen in Kroatië zal bepalen op welke datum het land gereed is om te voldoen aan de bovengenoemde voorwaarden.

(1) Het Kroatische ministerie voor Openbare Werken, Wederopbouw en Bouw, afdeling Bannelingen, repatrianten en vluchtelingen.