SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1942/97 van Friedhelm Frischenschlager (ELDR) aan de Commissie (4 juni 1997)

Betreft: Prijsbinding voor boeken in het Duitse taalgebied - concurrentievervalsing door boekenclubs - beperkingen op het gebied van het mededingingsrecht op de Europese boekenmarkt

In Europa bestaan diverse vormen van concurrentiebeperking op de boekenmarkt van de afzonderlijke taalgebieden (prijsbinding, richtprijzen, enz.). Er lijkt sprake te zijn van tegenstrijdigheid tussen het beginsel van de vrije mededinging en de prijsbinding voor boeken. In Oostenrijk wordt momenteel een kwart van op zich aan prijsbinding onderhevige boeken via boekenclubs goedkoper verkocht. Boekenclubs hebben, anders dan de kleine boekhandelaar, de legale mogelijkheid licentieuitgaven te produceren en deze voor lagere prijzen aan te bieden. In Oostenrijk hebben noch handelaren, noch uitgevers de financiële mogelijkheden om zelf licentieuitgaven te drukken. Het lijkt erop dat de bestaande prijsbinding voor boeken de grote (Duitse) uitgevers belangrijke concurrentievoordelen brengt.

Zijn er argumenten die pleiten voor deze gang van zaken in de Duitstalige boekhandel welke de kleine boekhandelaren in een nadelige concurrentiepositie plaatst? Zo niet, welke stappen denkt de Commissie te ondernemen om aan deze concurrentieverstoring een einde te maken?

Acht de Commissie het zinvol alle boeken, met inbegrip van bestsellers waarbij bescherming niet noodzakelijk lijkt, door de prijsbinding voor boeken te beschermen?

Is de Commissie wellicht bezig met een onderzoek naar concurrentiebeperkingen op de diverse Europese boekenmarkten? Zo niet, waarom niet? Zo ja, heeft dit onderzoek reeds tot eerste resultaten geleid, en heeft zij, daarop voortbordurend, reeds overwegingen op het gebied van het mededingingsrecht geformuleerd, respectievelijk maatregelen getroffen? Zo ja, welke? Wat zijn de vijf belangrijkste overwegingen waardoor de Commissie zich bij de beoordeling van de situatie op de boekenmarkt in Europa laat leiden? Hoe staat de Commissie tegenover het argument dat de boekenmarkt op grond van zijn specifiek karakter (relaties met onderwijs, cultuur en met taalkundige en nationale identiteit) behoefte heeft aan speciale regelingen op het gebied van het mededingingsrecht, met het oog op zowel het drukken als de distributie van boeken?

Antwoord van de heer Van Miert namens de Commissie (4 juli 1997)

Ingevolge de kennisgeving van de Duitse en Oostenrijkse uitgevers en de indiening van verscheidene klachten is de Commissie thans bezig met een onderzoek naar de verenigbaarheid van de Duits-Oostenrijkse prijsbinding voor boeken met artikel 85 van het EG-Verdrag. Dit onderzoek ziet op alle aspecten van de grensoverschrijdende prijsbinding, dus ook op de opgeworpen vragen aangaande de lagere prijzen van boekenclubs, de opneming van bestsellers in de prijsbinding en de culturele argumenten (specificiteit van de boekenmarkt vanuit het oogpunt cultuur, onderwijs, talige en nationale identiteit).

In eerdere beschikkingen betreffende grensoverschrijdende prijsbindingen voor boeken heeft de Commissie geweigerd dergelijke stelsels van het kartelverbod van artikel 85, lid 1, van het EG-Verdrag vrij te stellen, op grond dat haars inziens niet aan de vrijstellingsvoorwaarden was voldaan. Ook culturele aspecten, die door de respectieve verzoekers werden ingeroepen en door de Commissie werden onderzocht, hebben deze niet tot een positieve beslissing kunnen bewegen (zie beschikking VBBB/VBVB van 25 november 1981 ((PB L 54 van 25.2.1982 )) en Net Book Agreement van 12 december 1988 ((PB L 22 van 26.1.1989 ))). In deze beschikkingen zijn ook de fundamentele overwegingen uiteengezet waardoor de Commissie zich bij de beoordeling van dergelijke boekenmarkten heeft laten leiden.

Bij haar onderzoek van de mededingingsrechtelijke aspecten neemt de Commissie niet systematisch alle Europese boekenmarkten onder de loep, wel gaat zij geval per geval te werk, afhankelijk van de ontvangen kennisgevingen en klachten.