SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1195/01

van Lousewies van der Laan (ELDR) en Bart Staes (Verts/ALE) aan de Commissie

(19 april 2001)

Betreft: Non-vaccinatiebeleid bij uitbraak van mond- en klauwzeer (MKZ)

Zoals u bekend, is er Europabreed onrust ontstaan over het op grote schaal doden van meestal gezonde dieren in het kader van de mond- en klauwzeerepidemie. De Nederlandse minister van Landbouw wil nu een herziening van het non-vaccinatiebeleid uit 1991, maar kreeg daarvoor tot nu toe geen steun van de Europese Commissie.

Nederland voerde vanaf het begin van de jaren vijftig tot de invoering van het Europese non-vaccinatiebeginsel in 1991 een beleid waarbij structureel alleen runderen gevaccineerd werden. Deze runderen liepen vaak rond op gemengde bedrijven met ander vee. Toch was de gehele Nederlandse veestapel vanaf de jaren vijftig vrij van MKZ.

1. Is de Commissie bekend met deze feiten?

2. Is de Commissie van mening dat deze aanpak, op Europese schaal toegepast, de Europese veestapel eveneens MKZ-vrij zou houden, en

a) zo nee, waarom denkt zij dat wat in Nederland opging op Europees niveau niet opgaat?

b) zo ja, waarom baseert zij haar argumentatie tegen opgave van het non-vaccinatiebeleid mede op de kosten van het inenten van alle 300 miljoen stuks vee in de EU, terwijl met alleen de ca. 50 miljoen runderen volstaan zou kunnen worden?

3. De Commissie stelt dat het na inenting van een dier nog zes dagen duurt voordat de vaccinatie effectief is. Kan de Commissie aangeven op welke wetenschappelijke onderzoeken zij zich daarbij baseert?

4. De Commissie stelt dat loslaten van het non-vaccinatiebeginsel zou betekenen dat de EU een deel van haar afzetmarkt verliest. Is zij het met ons eens dat de huidige MKZ-epidemie, en de massaslachtingen waarmee die bestreden wordt, de afzet van vlees, zowel binnen als buiten de EU, evenmin bevorderen?

Antwoord van de heer Byrne namens de Commissie

(27 juli 2001)

Voor het antwoord op de eerste, tweede en vierde vraag van de geachte parlementsleden wil de Commissie graag verwijzen naar haar antwoord op schriftelijke vraag E-1143/01 van de heer Meijer(1), dat informatie bevat over de communautaire aanpak voor de bestrijding van mond- en klauwzeer (MKZ) en de herziening van dit beleid door de Commissie. Deze aanpak keurt zowel de onderdrukkende als de preventieve vaccinatie in Nederland goed.

Wat betreft de derde vraag, met betrekking tot wetenschappelijke kennis en onderzoek over de duur van de periode tot een dier immuun is na vaccinatie tegen MKZ, kan de informatie waarover de Commissie beschikt als volgt worden samenvat.

Het duurt een aantal dagen om immuun te worden voor MKZ na de vaccinatie.

De duur van deze periode is afhankelijk van een aantal factoren, waaronder:

- het type vaccin dat gebruikt wordt, in het bijzonder de concentratie antigeen (het van het MKZ-virus afgeleide materiaal dat de immuniteit bewerkstelligt) en de hulpstoffen (andere stoffen die het immuunsysteem verder stimuleren) in het vaccin;

- de virulentie van de MKZ-virusstam en de besmettelijke dosis (bv. de hoeveelheid virus) waaraan het dier na de vaccinatie is blootgesteld;

- de diersoort die gevaccineerd is (runderen, varkens, schapen, enz.)

- de leeftijd van de te vaccineren dieren en andere individuele factoren.

Rekening houdend met het bovengenoemde ontwikkelen runderen gemiddeld een voldoende immuniteit in de zes tot tien dagen na de vaccinatie. De hierboven genoemde woorden voldoende immuniteit betekenen dat, bij blootstelling aan het MKZ-virus, de klinische tekenen van de ziekte en de virusreproductie in een kudde gevaccineerde runderen beduidend minder zijn dan in een niet-gevaccineerde kudde. MKZ kan dus gemakkelijker onder controle worden gehouden en uiteindelijk misschien zelfs uitsterven in een gevaccineerde kudde.

Het is echter mogelijk dat MKZ toch nog voorkomt in een recent gevaccineerde kudde, waardoor het MKZ-virus zich kan verspreiden onder niet-gevaccineerde dieren, aangezien het ongeveer drie weken duurt voordat een maximale immuniteit bereikt is. De door het Europese farmacopee en het Internationaal Bureau voor besmettelijke veeziekten vereiste tests over de werkzaamheid van de vaccins worden 21 dagen na de vaccinatie uitgevoerd. De gevaccineerde runderen kunnen hoe dan ook virusdragers zijn nadat ze aan het MKZ-virus zijn blootgesteld.

De bovengenoemde informatie is gebaseerd op gegevens van de producenten van MKZ-vacccins en van een aantal wetenschappelijke papers die zijn gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften waarbij peer review is toegepast en/of zijn voorgesteld en besproken tijdens jaarlijkse bijeenkomsten van de onderzoeksgroep van de Commissie voor de bestrijding van MKZ van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), die substantieel gefinancierd wordt door de Commissie.

Wat de laatste vraag betreft, is het belangrijk te weten dat de Raad en het Parlement de introductie van algehele profylactische vaccinatie op geen enkel moment tijdens de huidige MKZ-crisis hebben gesteund. Dit gebrek aan steun komt voort uit de bekende beperkingen van een dergelijk beleid zoals, maar niet uitsluitend, gevolgen voor de handel. In dit geval had de huidige crisis een gevolg voor de handel doordat derde landen tijdelijke beperkingen opgelegd hebben op de import uit de hele Gemeenschap of delen ervan. Er kan echter zonder twijfel aangenomen worden dat als er een algeheel vaccinatiebeleid was ingevoerd, er nu belangrijke en permanente beperkingen zouden zijn voor de export uit de hele Gemeenschap naar landen die staan op de import uit MKZ-vrije landen, zonder vaccinatie. Deze beperkingen zouden ook gevolgen hebben voor de interne productie en markt van dieren en dierlijke producten. Lidstaten die niet door de huidige crisis zijn getroffen zouden niet graag hun ziekte-status en exporten in gevaar brengen.

Tenslotte ondersteunt de Commissie een herziening van de huidige standpunt ten opzichte van vaccinatie volledig, in tegenstelling tot wat de geachte parlementsleden in hun vraag veronderstellen. De Commissie is daarom blij met de aangekondigde conferentie over MKZ en de gevolgen van en de lessen uit deze crisis tijdens het Belgisch Voorzitterschap. De Commissie zal ook de gelegenheid geven voor een herziening van de huidige aanpak in haar komende voorstel voor een richtlijn van de Raad over MKZ.

(1) PB C 350 E van 11.12.2001, blz. 82.