SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2132/00

van Mauro Nobilia (UEN) aan de Commissie

(21 juni 2000)

Betreft: Inbreukprocedure tegen Italië wegens de onjuiste omzetting van richtlijn nr. 97/67/EG

De Commissie heeft tegen de Italiaanse Republiek een inbreukprocedure opgestart op basis van een klacht van het Nederlandse openbare postbedrijf TNT Post Group (TPG) wegens de onjuiste omzetting van richtlijn nr. 97/67/EG(1), die als doel heeft het economische aandeel van de universele postdienst in Italië te reduceren.

Die procedure beoogt hetzelfde resultaat als het door de Commissie uitgewerkte eerste voorstel voor een tweede richtlijn.

Paradoxaal genoeg heeft Nederland twee en een half jaar na de publicatie van richtlijn nr. 97/67/EG deze nog niet in de eigen rechtsorde omgezet en blijft aan TPG een buitensporig groot domein voorbehouden in verhouding tot de reële noden van de dekking door de universele dienst.

TPG volgt dankzij die openbare financiering een strategie van expansie, met name in Italië.

De ontwerprichtlijn van de Commissie gaat precies in de richting van de door de Nederlandse regering gewenste liberalisatie van de postdiensten, zodat expliciet het eigen overheidsbedrijf kan worden bevoordeeld, zoals blijkt uit het document dat door het Raadgevend Comité voor vervoer, openbare werken en water aan de staatssecretaris is verstrekt.

In het licht van wat voorafgaat wilde ik de Commissie verzoeken:

- na te gaan of het bovenstaande strookt met de werkelijkheid;

- mee te delen waarom zij precies in Italië vooruit wil lopen op de stadia van de liberalisatie, aangezien TPG op dit ogenblik al een derde van de omzet van de Italiaanse post voor zijn rekening neemt;

- mee te delen waarom zij van mening is dat in Italië diensten moeten worden geliberaliseerd die als universeel worden beschouwd en die in andere lidstaten voorbehouden zijn aan het overheidsbedrijf;

- na te gaan of dergelijke beslissingen ten aanzien van Italië een ongegronde beperking inhouden van de rechten van Italiaanse burgers in vergelijking met burgers elders in Europa;

- mee te delen of zij van plan is tegen de Nederlandse staat een procedure in te leiden om de overheidssubsidies die het bedrijf TNT Post Group ten onrechte heeft ontvangen, terug te vorderen.

(1) PB L 15 van 21.1.1998, blz. 14.

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(25 juli 2000)

Op 11 april 2000 besloot de Commissie een inbreukprocedure in te leiden tegen Italië wegens schending van artikel 86 (ex artikel 90) juncto artikel 82 (ex artikel 86) van het EG-Verdrag. De zaak betreft de uitbreiding van het algemene briefpostmonopolie tot een reeks bijzondere bestellingsdiensten met toegevoegde waarde welke verricht worden door particuliere operatoren in Italië. De Commissie besloot de inbreukprocedure in te leiden nadat zij verschillende klachten had ontvangen van kleine en middelgrote particuliere ondernemingen die postdiensten met toegevoegde waarde verstrekken in Italië in een stelsel van vrije concurrentie. De huidige procedures moeten garanderen dat de nieuwe diensten of de diensten met toegevoegde waarde die eerder door deze kleine en middelgrote Italiaanse operatoren werden verstrekt in een stelsel van vrije mededinging, niet worden opgenomen in het algemene briefpostmonopolie dat uitsluitend is voorbehouden aan de gevestigde operator. Het hoeft geen betoog dat de Commissie bij het inleiden van de procedures is opgetreden om het stelsel van vrije concurrentie in Italië veilig te stellen en niet om de commerciële belangen van één particulier postbedrijf te bevorderen.

1. De procedures tegen Italië zijn niet bedoeld om vooruit te lopen op de liberalisering van de Italiaanse postmarkt maar om de concurrentiële markt die in Italië vóór de inwerkingtreding van Besluit nr. 261/99 bestond, in stand te houden. Uit het onderzoek van de Commissie dat is gevoerd ingevolge verscheidene klachten die tegen het Italiaanse Besluit nr. 261/99 zijn ingediend, is gebleken dat dit besluit de markt voor postdiensten niet openstelt, maar de reikwijdte van het postmonopolie uitbreidt ten gunste van de gevestigde operator. Een reeks bijzondere diensten met toegevoegde waarde vallen met name binnen de reikwijdte van het monopolie van de gevestigde operator inzake algemene briefpost. Die bijzondere diensten werden voorheen verstrekt door particuliere operatoren die de gevestigde operator beconcurreerden. Deze bijzondere diensten met toegevoegde waarde hebben bijzondere kenmerken zoals (i) verscheidene bestellingspogingen, (ii) bestelling op verschillende alternatieve bestemmingen, (iii) tracking en tracing gedurende de gehele transit, (iv) bestelling op afspraak of (v) het bijhouden en bijwerken van mailinglijsten. Deze diensten worden thans niet aangeboden door de gevestigde operator.

2. Deze diensten maken in geen enkele staat deel uit van de universele dienst of de voorbehouden diensten. Dit komt omdat diensten die geen deel uitmaken van de universele dienst, niet kunnen worden voorbehouden aan de leveranciers van de universele dienst overeenkomstig Richtlijn 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 1997 betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst(1), (overweging 21). De bijzondere diensten waarop de procedures tegen Italië betrekking hebben, behelzen specifieke karakteristieken met toegevoegde waarde die door banken en verzekeringsmaatschappijen worden geëist. Derhalve maken de bedoelde diensten geen deel uit van de universele dienst in de zin van Richtlijn 97/67. Krachtens de richtlijn kunnen zij niet worden voorbehouden aan de gevestigde operator. Derhalve zijn de procedures tegen Italië niet gericht op de liberalisering van deze diensten maar bedoeld om de mededingingssituatie die in Italië bestond vóór de inwerkingtreding van Besluit nr. 261/99, te handhaven.

3. De inbreukprocedures doen geen afbreuk aan de rechten van de Italiaanse burgers om een universele postdienst te genieten, noch benadelen zij de Italiaanse consument ten aanzien van consumenten in andere lidstaten. In de eerste plaats zal de Commissie inbreukprocedures inleiden tegen elke lidstaat die voornemens is de voorbehouden diensten uit te breiden, zoals Italië heeft gedaan. In de tweede plaats viseert de Commissie niet alleen Italië en de aldaar gevestigde operator. Zij heeft immers recentelijk antitrust- en staatssteunprocedures ingeleid tegen de gevestigde operatoren in verschillende lidstaten. In de derde plaats is er geen reden waarom de consumenten in de lidstaten waartegen inbreukprocedures lopen, benadeeld zouden zijn ten aanzien van consumenten in lidstaten waartegen geen dergelijke procedures lopen. De procedures van de Commissie beogen geenszins een beperking van de in die lidstaten beschikbare postdiensten maar willen de consumenten de grootst mogelijke keuze garanderen op het gebied van de nieuwe diensten en de diensten met toegevoegde waarde die zij van particuliere operatoren of van de gevestigde operator verlangen. Tenslotte heeft het optreden van de Commissie in de postsector nooit geleid tot een beperking van de beschikbare diensten maar de concurrentie en derhalve de keuze van de consumenten gehandhaafd en vergroot.

4. De Commissie heeft een onderzoek ingeleid naar de vermeende staatssteun die door Nederland zou zijn verleend aan TPG. Daartoe heeft zij een verzoek tot inlichtingen gericht aan de Nederlandse autoriteiten. De autoriteiten hebben geantwoord en de gevraagde informatie verstrekt. Momenteel onderzoekt de Commissie de binnengekomen informatie. Zij kan in dit stadium niet vooruitlopen op de uitkomst van dit onderzoek.

(1) PB L 15 van 21.1.1998.