NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 84/864

(2004/C 84 E/0956)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0745/04

van José García-Margallo y Marfil (PPE-DE) aan de Commissie

(11 maart 2004)

Betreft: Bevordering van de toegang van het MKB tot risicofondsen

Welke stappen heeft de Commissie tijdens de huidige zittingsperiode ondernomen om de toegang van Europese MKB's tot risicofondsen te bevorderen?

Antwoord van de heer Liikanen namens de Commissie

(16 april 2004)

Toegang tot financiële middelen, met name tot risicokapitaal, vormt een belangrijk onderdeel van het beleid van de Commissie tot bevordering van het ondernemerschap. De Commissie heeft er gedurende haar zittingsperiode naar gestreefd zowel het aanbod van formeel en informeel risicokapitaal aan bedrijven te stimuleren als de algemene financieringsvoorwaarden te verbeteren, waardoor belemmeringen zijn verwijderd en ondernemers hun ambities hebben kunnen verwezenlijken.

De Commissie heeft het aanbod van risicokapitaal aangemoedigd via de startersregeling, die valt onder de Europese technologiefaciliteit (ETF) en beheerd wordt door het Europese Investeringsfonds (EIF). Dit financiële instrument werd ingevoerd in het kader van het Groei- en werkgelegenheidsinitiatief (1998-2000), dat op verzoek van het Parlement in het leven werd geroepen. Het programma werd vanaf 1999 volledig geïmplementeerd en de startersregeling bleef voortbestaan binnen het Meerjarenprogramma voor ondernemingen en ondernemerschap (2001-2005). Dankzij de startersregeling van de ETF is het aanbod van risicokapitaal ten behoeve van middelgrote en kleine bedrijven (MKB), die zich in een vroege ontwikkelingsfase bevinden of in high-techsectoren actief zijn, d.w.z. twee situaties waarin de markt gebrekkig functioneert, verbeterd.

Eind september 2003 waren er uit de startersregeling van de ETF 151 miljoen euro in 21 risicokapitaalfondsen geïnvesteerd, waardoor er minstens 558 miljoen euro uit andere bronnen aangeboord konden worden. Tweehonderdveertig bedrijven met een groot groeipotentieel hebben van de startersregeling van de ETF geprofiteerd. Hoewel de afgelopen drie jaar zeer moeilijk zijn geweest voor de risicokapitaalmarkten, kan de komende één tot twee jaar toch opnieuw een positieve ontwikkeling op werkgelegenheidgebied, vooral op het terrein van de informatietechnologie en biotechnologie/bioweten-schappen, verwacht worden. Risicokapitaalinvesteringen zijn weliswaar uiterst riskant, maar als zij succesvol zijn vloeien zij met winst terug in de communautaire begroting. Ook verdient het vermelding dat er in het kader van de MKB-garantiefaciliteit een contract is gesloten ten behoeve van garanties voor investeringen in aandelenkapitaal in regionale risicokapitaalfondsen. De conclusie van de externe evaluatie van de steunprogramma's voor het MKB van de Commissie luidde dat de startersregeling van de ETF en de MKB-garantiefaciliteit doeltreffende middelen zijn gebleken bij de stimulering van het MKB.

De CREA-zaaikapitaalactie werd uit het derde meerjarenprogramma voor het MKB (1997-2000) gefinancierd, dat in 1999 van start is gegaan. Deze actie ondersteunde met budgettaire middelen ten bedrage van 8 miljoen euro onlangs opgerichte zaaikapitaalfondsen en beschikt over 18 actieve fondsen, die tot dusverre 151 miljoen euro hebben geïnvesteerd in 218 bedrijven (momenteel wordt nog in 174 bedrijven geïnvesteerd), waardoor 2205 nieuwe banen zijn gecreëerd. Het merendeel van deze fondsen investeren op lokaal of regionaal niveau in nieuwe ondernemingen op het terrein van de informatietechnologie, communicatie, elektronica en biowetenschappen.

Tijdens de programmaperiode 2000-2006 lag bij het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Europese Sociale Fonds (ESF) het accent op risicokapitaalinstrumenten voor de financiering van het MKB. De Commissie heeft de lidstaten aangespoord tot medefinanciering van producten zoals risicokapitaal. Met het oog hierop verscheen in oktober 2002 de „Gids voor risicokapitaalfinanciering in regionaal beleid”. De uit de EU-structuurfondsen beschikbare middelen voor risicokapitaal zijn gestegen tot 1152 miljoen euro, waarbij de lidstaten nog eens 2140 miljoen euro extra ter beschikking stellen. De meeste landen beschikken al over regelingen of voeren deze in, en de nieuwe lidstaten worden aangemoedigd dit voorbeeld te volgen.

Door de verbetering van de financieringsvoorwaarden heeft het Actieplan voor risicokapitaal (RCAP) (1998-2003) aanzienlijke voortgang geboekt en alle beleids- en talrijke technische doelstelingen verwezenlijkt. Het bedrijfsleven en de overheden in Europa zijn zich thans zeer wel bewust van het strategische belang van risicokapitaal en de daaraan verbonden kansen. Door ondernemingen die direct of indirect met risicokapitaal te maken hebben te ondersteunen heeft het RACP een politieke rol gespeeld. De filosofie die ten grondslag ligt aan het RCAP heeft al ingang gevonden in andere regionale, nationale en communautaire beleidsterreinen en programma's.

In haar mededeling „Toegang van het midden- en kleinbedrijf tot financiering” (1) van 1 december 2003 en haar actieplan „De Europese agenda voor ondernemerschap” van 11 februari 2004 spreekt de Commissie zich nog duidelijker uit voor de bevordering van risicokapitaalinvesteringen en benadrukt zij tevens de noodzaak tot vergroting van het eigen vermogen op de balans van het MKB, waarbij het accent ligt op durfkapitaal, business angels en andere particulieren als bron van aandeleninvesteringen. In het kader van een proefactie, die in 1998-2000 plaatsvond en volledig geëvalueerd werd, verleende de Commissie ook rechtstreekse steun aan het opzetten van een netwerk van business angels. Een in 2001-2002 uitgevoerd project leverde „good practices” op ten aanzien van het stimuleren van activiteiten van business angels in de lidstaten.

Voorts wordt er in de in april 2003 goedgekeurde mededeling van de Commissie „Investeren in onderzoek: een actieplan voor Europa” (2) onder meer op gewezen dat de financiële behandeling van risicokapitaal aangepast moet worden om dubbele belastingen voor investeerders en fondsen te vermijden en dat de toekomstige garantieregelingen die door het EIF worden beheerd ter ondersteuning van O & O-activiteiten versterkt moeten worden.

In augustus 2001 publiceerde de Commissie een mededeling „Staatssteun en risicokapitaal” (3), waarin de criteria werden uiteengezet voor de goedkeuring van nieuwe risicokapitaalprogramma's waaraan staatssteun wordt verleend. Op basis hiervan kan de omvang van steun geschat worden en kan worden vastgesteld of deze toegestaan is. De rol van overheidssteun bij het verhelpen van slecht functionerende markten zal in 2004 en 2005 nader bestudeerd worden.

(1) COM(2003)713 def.

(2) COM(2003)226 def.

(3) PB C 235 van 21.8.2001.