SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3271/00

van Dominique Vlasto (PPE-DE) aan de Commissie

(20 oktober 2000)

Betreft: Vaste prijsbinding voor boeken in Europa

Het laatste weekeinde van september is er in Straatsburg een colloquium over de vaste prijsbinding voor boeken in Europa gehouden.

Er is daarbij de nadruk gelegd op het groot aantal voordelen van zo'n werkwijze in de lidstaten en haar positieve weerslag op het Europees cultuurbeleid. Maar spijtig genoeg is het princiep nog altijd niet bekrachtigd door de Europese Commissie.

Zou de Europese Commissie geen concrete ondersteuning moeten leveren voor zo'n symbolisch cultureel initiatief, gezien het toenemend aantal landen dat het princiep in diverse gedaanten hanteert?

Maar daarnaast wordt de werkwijze ook opnieuw in het gedrang gebracht, want de Europese Commissie, hoewel ze beweert dat ze de wetgeving van de lidstaten eerbiedigt, neemt het omzeilen van de boekenprijs in bescherming voor de boekenverkoop met elektronische middelen en in naam van de vrijheid van het handelsverkeer dat over het internet ontstaat.

Welke maatregelen denkt ze te treffen om de vaste prijsbinding voor boeken als variant van het princiep van de uitzondering om culturele redenen te verzoenen met het principieel vrij verkeer van goederen en diensten? Op welke termijn mogen haar maatregelen verwacht worden?

Hoe is het te verklaren dat op het colloquium wel aanwezig was commissaris Monti, die bevoegd is voor de concurrentie, en niet mevrouw Reding, die als commissaris bevoegd is voor de cultuur?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(29 november 2000)

Tussen de lidstaten bestaat geen eensgezindheid over de boekenprijzen, maar toch zijn er meerdere oplossingen. Zelfs de lidstaten die een homogeen taalgebied met een andere lidstaat vormen, zijn niet allemaal voorstander van de prijsbinding van boeken. Ook binnen de lidstaten en zelfs in de uitgeverij- en distributiesector blijven de meningen over stelsels van vaste boekenprijzen verdeeld.

In dergelijke omstandigheden lijkt het gerechtvaardigd elke lidstaat de keuze te laten om, met inachtneming van het Gemeenschapsrecht, een bijzondere regeling voor de boekenprijzen aan te nemen of vast te stellen.

De nationale stelsels van vaste boekenprijzen kunnen gebaseerd zijn op nationale wetgeving of op overeenkomsten tussen ondernemingen, in casu tussen uitgeverijen en boekhandelaren. Er zijn verschillende bepalingen van het EG-Verdrag van toepassing. De wettelijke stelsels moeten getoetst worden aan artikel 28 (ex artikel 30) van het EG-Verdrag, terwijl de overeenkomsten tussen ondernemingen verenigbaar moeten zijn met artikel 81 (ex artikel 85) van het EG-Verdrag. In beide gevallen moet uiteraard de jurisprudentie van het Hof van Justitie worden geëerbiedigd.

Wat de op een wettelijke regeling gebaseerde stelsels betreft, kan elke lidstaat een dergelijke wettelijke regeling aannemen voor zover deze verenigbaar is met het in het EG-Verdrag verankerde beginsel van vrij verkeer van goederen. Een dergelijke keuze valt onder de bevoegdheid van de nationale autoriteiten. Het Hof van Justitie heeft in het arrest van 10 januari 1985, Leclerc et Thouars Distribution (zaak 229/83, Jurispr. blz. 1) betreffende de toenmalige Franse wettelijke regeling, verklaard dat, in het kader van een nationale wettelijke regeling inzake de invoering van vaste boekenprijzen, de bepalingen volgens welke de importeur van een boek die de formaliteit van het wettelijk depot van een exemplaar van dat boek heeft te vervullen, dat wil zeggen de voornaamste depothouder, de detailhandelsprijs ervan moet vaststellen, of die voor de verkoop van boeken die in de betrokken lidstaat zijn uitgegeven en er, na uitvoer naar een andere lidstaat, weer zijn ingevoerd, de door de uitgever vastgestelde verkoopprijs verbindend verklaren, tenzij uit objectieve omstandigheden zou blijken dat die boeken enkel zijn uitgevoerd met het doel ze opnieuw in te voeren teneinde een dergelijke wettelijke regeling te ontduiken, als maatregelen van gelijke werking zijn te beschouwen als de door artikel 30 (thans artikel 28) van het EG-Verdrag opgelegde beperkingen op de invoer.

In haar arrest van 3 oktober 2000 in zaak C-9/99, heeft het Hof van Justitie bevestigd dat artikel 3, onder c) en g), van het EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 3, onder c) en g), van het EG-Verdrag), de artikelen 3, onder a) en 5, van het EG-Verdrag (thans, na wijziging, de artikelen 4 en 10, van het EG-Verdrag), artikel 7, onder a), tweede alinea, van het EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 14, tweede alinea, van het EG-Verdrag) alsook de artikelen 102, a), en 103, van het EG-Verdrag (thans artikelen 98 en 99, van het EG-Verdrag) de nationale wettelijke regeling die de uitgevers verplichten de boekhandelaars een vaste wederverkoopprijs voor boeken op te leggen, niet uitsluiten.

De Commissie is van mening dat nationale stelsels van vaste boekenprijzen die zijn gebaseerd op overeenkomsten tussen ondernemingen, verenigbaar zijn met de communautaire mededingingsregels indien zij de handel tussen de lidstaten niet aanmerkelijk beïnvloeden. In dergelijke situaties is artikel 81 niet van toepassing.

Op grond van artikel 151, lid 4, van het EG-Verdrag, houdt de Gemeenschap bij haar optreden uit hoofde van andere bepalingen van het Verdrag rekening met de culturele aspecten, in het bijzonder om de culturele diversiteit te respecteren en te bevorderen.

Zonder bepaalde concrete maatregelen voor ogen te hebben, zal de Commissie bij de toepassing van de beginselen van vrij verkeer van goederen en diensten en van de mededingingsregels ervoor zorgen dat steeds rekening wordt gehouden met eventuele culturele aspecten.

De Commissie werd op het colloquium over de vaste prijsbinding voor boeken in Europa dat op 29 en 30 september 2000 plaatsvond in Straatsburg en door het Franse Voorzitterschap van de Raad was georganiseerd, vertegenwoordigd door hooggeplaatste ambtenaren van de Directoraten-generaal Concurrentie en Onderwijs en cultuur.