SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1565/01

van Ewa Hedkvist Petersen (PSE) aan de Commissie

(29 mei 2001)

Betreft: Gebrekkige statistieken over ongevallen waarbij alcohol in het spel is

Dat rijden onder invloed elk jaar tot een groot aantal zware verkeersongevallen leidt, is niets nieuws. De vraag is of het bekend is in hoeverre alcohol de facto een rol speelt bij ongevallen. Uit een verslag van de Commissie over alcohol, drugs en verkeer blijkt dat bijvoorbeeld in Italië in slechts 1 % van de ongevallen alcohol in het spel is, in Frankrijk daarentegen 40 %. Deze verschillen zijn nauwelijks geloofwaardig en hangen helemaal af van de vraag welk systeem in de diverse landen voor het bijhouden van statistieken wordt gebruikt. In Duitsland, waar volgens eigen opgaven in 20 % van de ongevallen alcohol in het spel is, worden bijvoorbeeld ongevallen waarbij slechts één voertuig is betrokken niet meegeteld. Bij dit soort ongevallen valt normaal gesproken het grootste aantal dodelijke slachtoffers. Dat zou betekenen dat het dark number in de Duitse statistieken hoog is. Het probleem met de gebrekkige statistieken is dat de besluitvormers geen betrouwbare basis krijgen om hun besluitvorming op te baseren. Het gevaar bestaat dat noodzakelijke maatregelen tegen dronkenheid achter het stuur uitblijven.

De officiële cijfers in Zweden geven ook geen getrouw beeld van de werkelijkheid. Op bijna 90 % van alle automobilisten die bij een verkeersongeval om het leven komen, wordt sectie verricht en in dit verband worden monsters van het lichaamsvocht genomen die voor analyse naar het gerechtelijk laboratorium worden gezonden. Wanneer men de cijfers over ongevallen met dodelijke afloop met de resultaten van de analyses vergelijkt, ziet men dat het aandeel van automobilisten met alcohol in het lichaam in Zweden in 1999 bij 19 % lag. Volgens de officiële statistieken over dat jaar was dat 5,6 %! Bovendien geeft ook deze 19 % geen juist beeld van de werkelijkheid, omdat enkele van deze slachtoffers na het ongeval nog enige tijd hebben geleefd en de alcohol in het lichaam in die tijd mogelijk werd afgebroken.

Een van de redenen voor de gebrekkige statistieken in Zweden is dat de officiële ongevallencijfers zijn gebaseerd op de processen-verbaal die de politie bij ongevallen opmaakt. Wanneer het om rijden onder invloed gaat, berust dat op de verdenking van de politie dat er alcohol in het spel is. Bij ongevallen is het de eerste taak van de politie om te voorkomen dat andere personen gewond raken en daarmee wordt het overige verkeer voorrang gegeven. Dat leidt ertoe dat in zeer veel gevallen de automobilist niet op het gebruik van alcohol wordt getest.

Welke maatregelen denkt de Commissie te nemen om het probleem van de gebrekkige statistieken in de EU te verhelpen?

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(17 juli 2001)

Het bijhouden van ongevallenstatistieken is een eerste voorwaarde voor elk doeltreffend beleid voor de verkeersveiligheid.

Daarom heeft de Raad in 1993 besloten de Europese database CARE(1) op te zetten met gegevens over letselongevallen. Hierin zijn de gegevens opgenomen die jaarlijks door de lidstaten worden toegezonden. De lidstaten maken daarvoor gebruik van de verklaringen van de politie die rechtstreeks ter paatse is geweest. Uiteraard is de eerste zorg van de politie het bieden van bijstand en het waarborgen van de veiligheid van de andere weggebruikers, en niet het vervullen van de administratieve taken, zoals het invullen van formulieren voor het verzamelen van gegevens. Daarbij kan de politie over het algemeen de waarschijnlijke oorzaak van het ongeluk aangeven. De politie kan echter geen bloed afnemen van een slachtoffer dat ter plaatse is overleden of dat naar een ziekenhuis wordt vervoerd. Daarom wordt bij veel ernstige letselongevallen het alcoholpercentage niet geregistreerd in de nationale dossiers en wordt het ook niet opgenomen in de CARE database(2). De Commissie is dus alleszins op de hoogte van de door het geachte parlementslid vermelde leemten.

De Commissie heeft verschillende activiteiten ontplooid om verbetering in de situatie te brengen. Zo heeft zij samen met de lidstaten het project CARE Plus opgezet om een gemeenschappelijke terminologie en regels voor het omzetten van de nationale gegevens naar de CARE database vast te stellen. De regels voor de gegevens over alcohol zijn in het tweede halfjaar van 2001 in werking getreden. De problemen in verband met de te volgen methode zullen echter niet onmiddellijk opgelost zijn en uiteraard zal de Commissie op geen enkele wijze gebruik maken van de geaggregeerde gegevens zolang er nog twijfels bestaan over de betrouwbaarheid ervan.

Voorts heeft de Commissie in het vierde kaderprogramma van de Gemeenschap voor onderzoek en technologische ontwikkeling het Stairs-project gesteund, dat tot doel had een geharmoniseerde methode te ontwikkelen voor gedetailleerd ongevallenonderzoek door multidisciplinaire teams die op de plaats van het ongeluk en in samenwerking met ziekenhuizen en justitie hun onderzoek doen om een gedetailleerd beeld te krijgen van de oorzaken en verantwoordelijkheden. De conclusies van het Stairs-project moeten nog in de praktijk worden gebracht. De gedetailleerde onderzoeken (een beperkt aantal gezien de hoge kosten) zullen het mogelijk maken de uit de statistieken verkregen inzichten te verbeteren. Zij zullen een kwalitatief beeld opleveren dat het kwantitatieve beeld dat uit de CARE database vaar voren komt, aanvult.

Op langere termijn is de Commissie tevens voornemens de lidstaten aan te moedigen een structuur op te zetten om onafhankelijke onderzoeken te verrichten teneinde de oorzaken van ongelukken zo nauwkeurig mogelijk te analyseren en daar praktische conclusies aan te verbinden.

De verbetering van de CARE database is een onderneming van lange adem. Dit is een van de acties die zullen worden uitgevoerd in het toekomstige programma van de Commissie op het gebied van de verkeersveiligheid in de periode 2002-2010 met als doel in de Gemeenschap een degelijk informatiesysteem voor de verkeersveiligheid op te zetten.

(1) Beschikking 93/704/EG van de Raad van 30 november 1993 betreffende de oprichting van een communautaire gegevensbank inzake ongevallen in het wegverkeer, PB L 329 van 30.12.1993.

(2) Zie aanbeveling van de Commissie van 17 januari 2001 betreffende het wettelijk toegestane alcoholpromillage voor bestuurders van motorvoertuigen, PB C 48 van 14.2.2001.