NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 88/344

(2004/C 88 E/0351)

SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1287/03

van Olivier Dupuis (NI) aan de Commissie

(31 maart 2003)

Betreft: Macabere electorale schijnvertoning in Tsjetsjenië

Meerdere kranten waaronder The Financial Times, Le Monde en Libération, alsmede ooggetuigen maken melding van het feit dat het „referendum” dat op zondag 23 maart door het Kremlin is georganiseerd over de goedkeuring van een nieuwe „grondwet” door de Tsjetsjeense burgers — en de Russische militairen — op volkomen onregelmatige wijze heeft plaatsgevonden. Volgens de Russische autoriteiten zou 65 % van de stemgerechtigden aan het referendum hebben deelgenomen en zou 95 % van hen zich hebben uitgesproken voor de door het Kremlin voorgestelde „grondwet”. Volgens de informatie van diverse internationale correspondenten beschikten de stembureaus daarentegen over „aanvullende stemlijsten” waarmee zodanige manipulaties mogelijk waren dat een Franse journalist er zelfs in is geslaagd zich als stemgerechtigde te laten registreren en in stembureau 372 te stemmen. Bovendien zou, nog steeds volgens deze verslagen, een busdienst zijn georganiseerd om groepen „kiezers” van het ene naar het andere stembureau te brengen om de indruk te wekken van een constante stroom van stemgerechtigden en waarschijnlijk om de „aanvullende lijsten” van nieuwe stemmers te voorzien. Ten slotte waren volgens verklaringen van een vertegenwoordiger van de OVSE, die heeft onderstreept zelf niet als waarnemer aanwezig te zijn, de omstandigheden inzake de organisatie en het verloop van het referendum „verre van ideaal”.

Is de Commissie van oordeel dat de verklaringen van haar woordvoerder volgens welke het zou kunnen gaan om „een goede stap in de richting van een politieke oplossing, waarmee de meerderheid van de Tsjetsjenen tevreden is”, zijn te rijmen met de informatie waaruit blijkt dat het om niets anders ging dan een macabere electorale schijnvertoning die het Kremlin heeft georganiseerd? Is de Commissie van plan om onverwijld de onverantwoorde verklaringen van haar woordvoerder recht te zetten en ondubbelzinnig aan de autoriteiten van de Russische Federatie duidelijk te maken dat zij zich niet laat beetnemen door dit gemanipuleer dan niet alleen grof is, maar ook ver afstaat van de democratische gebruiken en de criteria inzake het lidmaatschap van Rusland van de Raad van Europa? Is de Commissie voornemens een serieus initiatief te ontplooien om president Poetin en president Masjadov ertoe te bewegen te onderhandelen over een politieke oplossing voor de Russisch-Tsjetsjeense tragedie?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(15 april 2003)

Volgens de informatie van de Russische autoriteiten wordt de opkomst voor het constitutionele referendum dat op zondag 23 maart 2003 in Tsjetsjenië plaats vond, op 85 % geschat. Het aantal stemmen voor het grondwetsontwerp bedroeg 95 %.

De Commissie hield geen toezicht op het referendum. Het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten (ODIHR) van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), dat een groep deskundigen naar de Russische republiek heeft gestuurd op het tijdstip van de opiniepeiling, had eveneens van tevoren besloten dat het niet kon toezien op het referendum onder andere vanwege veiligheidssituatie in Tsjetsjenië. Het ODIHR merkte echter op dat veel inwoners van Tsjetsjenië en intern ontheemden hopen dat het referendum tot een politiek proces zal leiden en vrede en stabiliteit zal voortbrengen.

De Commissie is ervan op de hoogte gebracht dat bepaalde onregelmatigheden tijdens de stemming hebben plaatsgevonden. Toch hoopt de Commissie dat het referendum een eerste stap is in de richting van een politieke oplossing van het Tsjetsjeense conflict en van het herstel van de rechtstoestand in de republiek.

Zoals de woordvoerder van de Commissie na het referendum meedeelde, kunnen deze doelstellingen enkel worden bereikt als men serieuze pogingen onderneemt om een aantal kwesties aan te pakken, die in het kader van de politieke dialoog van de Unie met Rusland reeds herhaaldelijk door de Commissie ter sprake zijn gebracht. De Commissie is van mening dat Rusland een politieke, alomvattende oplossing zou moeten nastreven die in overeenstemming is met zijn soevereiniteit en territoriale integriteit. Er moet onmiddellijk een eind komen aan verdwijningen en schendingen van de mensenrechten, waarna een grondig, onafhankelijk onderzoek moet worden uitgevoerd en de verantwoordelijken moeten worden vervolgd. Rusland moet tevens garanderen dat intern ontheemden niet zullen worden gedwongen terug te keren en moet een veilige en doeltreffende humanitaire-hulpverlening toestaan. Dit standpunt wordt weerspiegeld in de onderhandelingen met betrekking tot een resolutie over Tsjetsjenië op de 59e bijeenkomst van het Comité van de Mensenrechten van de Verenigde Naties (UNCHR), die nu plaats heeft in Genève.

De Commissie zal de ontwikkelingen in de komende maanden van nabij volgen, in het bijzonder het voornemen van Rusland om te onderhandelen over een overeenkomst tussen de Russische Federatie en Tsjetsjenië die de positie van Tsjetsjenië in de Federatie moet verduidelijken, en heeft presidentiële en parlementaire verkiezingen voor de republiek voorgesteld.