SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0178/03

van Antonios Trakatellis (PPE-DE) aan de Commissie

(30 januari 2003)

Betreft: Adderreservaat op Milos: bescherming van de volksgezondheid en overtreding van de milieuwetgeving

Plaatselijke organisaties en beroepsverenigingen op Milos klagen erover dat op basis van een speciaal milieuonderzoek project voor een adder-biotoop op Milos, pogingen worden ondernomen om op Milos een adderreservaat in te richten, in strijd met de gemeenschapswetgeving, en met alle gevaar voor de volksgezondheid van een giftige slangensoort die in Griekenland niet eens een bedreigde soort is. In het bijzonder wordt geklaagd over inbreuk op de bepalingen van richtlijn 92/43/EEG(1) inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna, met name artikel 6, lid 3, dat bepaalt: de bevoegde nationale instanties geven slechts toestemming voor dat plan of project nadat zij de zekerheid hebben verkregen dat het de natuurlijke kenmerken van het betrokken gebied niet zal aantasten en nadat zij in voorkomend geval inspraakmogelijkheden hebben geboden. Bovendien wordt op basis van genoemde studie voorgesteld om bij presidentieel decreet 60 % van de oppervlakte van het eiland te bestemmen voor het slangenreservaat, waarmee de doelstellingen en de inhoud van richtlijn 92/43/EEG en van het Natuur 2000-netwerk worden scheefgetrokken en overtreden, gelet op de bedreiging van de volksgezondheid en de ongecontroleerde invoer van andere slangen die in de plaatselijke fauna van het eiland niet thuishoren.

1. Welke maatregelen denkt de Europese Commissie te nemen tegen enerzijds overtreding van de richtlijn inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna en van het Natura 2000-netwerk waar het gaat om schending van bepaalde voorschriften in de procedure tot inrichting van een adderreservaat op Milos, en anderzijds overtreding van bepalingen van genoemde richtlijn waar het gaat om de invoer van slangen die in de plaatselijke fauna van Milos niet thuishoren?

2. Welke maatregelen denkt de Commissie te nemen tegen de gevaren en de bedreiging voor de volksgezondheid op het eiland Milos, met name de bewoonde gebieden, als gevolg van de inrichting van een adderreservaat dat 60 % van het eiland beslaat, en van de ongecontroleerde invoer van andere slangen die in de plaatselijke fauna van Milos niet thuishoren?

3. Welke werken of projecten zijn door de Gemeenschap gefinancierd of voorgesteld in verband met de inrichting van een adderreservaat op Milos en hoe denkt de Commissie meer in het algemeen op te treden tegen symptomen van wanbeheer bij de communautaire financiering van werken of projecten ter bescherming van het milieu, wanneer de doeleinden en de inhoud van richtlijn 92/43/EEG en het Natuur 2000-netwerk door buitenproportionele beschermingsmaatregelen (bijvoorbeeld 60 % van het oppervlak van het eiland Milos) worden scheefgetrokken en overtreden?

(1) PB L 206 van 22.7.1992, blz. 7.

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(27 maart 2003)

1. Vipera schweizeri is een endemische soort in Griekenland die is opgenomen in bijlage II van richtlijn 92/43/EEG(1) als prioritaire soort, alsmede in bijlage IV als soort van communautair belang die strikt moet worden beschermd. Vipera schweizeri wordt op mondiaal vlak wordt bedreigd, aangezien hij voorzover bekend slechts op vier kleine eilanden van de westelijke Cycladen voorkomt. 90 % van de populatie van deze soort is geconcentreerd op het eiland Milos en bevindt zich met name op het westelijke gedeelte van dat eiland in een dunbevolkt gebied dat grotendeels zijn natuurlijke en zeer waardevolle ecologische kenmerken behouden heeft.

In het kader van haar voorstel voor een nationale list voor het Natura 2000-netwerk heeft Griekenland drie gebieden voorgesteld om deze soort te beschermen: één gebied op het eiland Milos, namelijk de westelijke kust van Milos (code GR422005), en twee gebieden op de eilanden Kimolos en Siphnos, namelijk Polyaigos-Kimolos (code GR4220006) et Siphnos-Prophitis Ilias (code GR4220008). Op het laatste biogeografisch seminar voor het Middellandse-zeegebied dat van 29 t/m 31 januari 2003 te Brussel heeft plaatsgevonden is men tot de conclusie gekomen dat de soort voldoende vertegenwoordigd was. Voorzover er nog wetenschappelijke reservaten bestaan, moet Griekenland nog meer onderzoek verrichten naar een afbakening van die gebieden, alsmede naar de aanwezigheid van de betrokken soort in het gebied Prophitis Ilias op het eiland Milos (code GR4220020), dat oorspronkelijk voorkwam op de Griekse lijst van voorgestelde gebieden van communautair belang.

Op grond van een in april 2000 ontvangen klacht waarbij erop werd gewezen dat met name in verband met mijnbouwactiviteiten op het eiland de adder van Milos niet werd beschermd, is er door de Commissie een onderzoek ingesteld. Volgens de door Griekenland verstrekte gegevens is er een specifieke milieustudie opgesteld waarin op een passende wijze de afbakening van de Natura 2000-gebieden op het eiland zou zijn vastgelegd. Na goedkeuring zou dit beheersplan moeten leiden tot invoering van een volledige en doeltreffende regeling tot bescherming van de betrokken soort en de daarbij behorende habitats. Deze regeling zou bestaan uit een goedgekeurde specifieke milieustudie, een presidentieel decreet tot bescherming van de soort en zijn habitats en een beheersorganisme belast met de tenuitvoerlegging van de bepalingen in dit juridisch kader.

Tegen de achtergrond van de beschikbare informatie is de Commissie van oordeel dat Griekenland niet alle maatregelen heeft genomen die noodzakelijk zijn voor de instelling van een systeem van strikte bescherming van Vipera schweizeri op Milos, waarbij een verbod wordt ingesteld op het opzettelijk vangen of doden van in het wild levende specimens van die soorten, het opzettelijk verstoren van die soorten, vooral tijdens de perioden van voortplanting, afhankelijkheid van de jongen, overwintering en trek en de beschadiging of de vernieling van de voortplantings- of rustplaatsen. In feite is de Commissie van oordeel dat Griekenland niet heeft voldaan aan de verplichtingen die op grond van artikel 12, lid 1, onder a), b) en d), van richtlijn 92/43/EEG op hem rusten. Om die reden is in oktober 2002 de inbreukprocedure als bedoeld in artikel 226 van het EG-Verdrag opgestart.

2. Voor de soorten van bijlage IV, zoals Vipera schweizeri, is in artikel 12 van richtlijn 92/43/EEG, zoals door het Hof van Justitie is uitgelegd in de zaak Caretta caretta(2), een systeem van strikte bescherming ingesteld. Uiteraard kunnen in het belang van de volksgezondheid en de openbare veiligheid de lidstaten afwijken van het bepaalde in artikel 12. Dit is overeenkomstig

artikel 16 van richtlijn 92/43/EEG evenwel alleen mogelijk wanneer er geen andere bevredigende oplossing bestaat en op voorwaarde dat de afwijking geen afbreuk doet aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan.

De Commissie beschikt niet over informatie met betrekking tot een ongecontroleerde invoer van andere soorten die niet thuishoren in de plaatselijke fauna van Milos. Er wordt op gewezen dat artikel 22 van richtlijn 92/43/EEG de lidstaten met betrekking hiertoe ruime bevoegdheden geeft. De lidstaten dienen er immers op toe te zien dat de opzettelijke introductie in de vrije natuur van een soort die op hun grondgebied niet inheems is, zodanig aan voorschriften wordt gebonden dat daardoor geen schade wordt toegebracht aan de natuurlijke habitats in hun natuurlijke verspreidingsgebied of aan de inheemse wilde flora en fauna, en dienen een dergelijke introductie te verbieden indien zij zulks nodig achten. Opgemerkt dient te worden dat een ongecontroleerde invoer van andere soorten die niet thuishoren in de plaatselijke fauna op grond van de specifieke milieustudie is verboden.

3. Er wordt geen project betreffende de bescherming van Vipera schweizeri medegefinancierd door het financiële instrument LIFE.

Een project ter bescherming van de adder van Milos is gecofinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), in het kader van het operationeel programma Milieu 1994-1999 en met name maatregel nr. 3.1 daarvan betreffende het beschermen van beschermde soorten.

Dit project, getiteld bescherming van de adderbiotoop op Milos (codenummer 3.1.01), heeft steun gekregen voor 75 %, op een totale aanvankelijk geraamde begroting van 221 641 ECU. Aan het eind van het jaar 2000 was daarvan 127 253 ECU besteed. Deze gelden zouden gebruikt zijn voor informatieve acties en bewustmakingscampagnes, voor de opstelling van een studie over de te nemen maatregelen om de adder van Milos te beschermen, alsmede voor een studie betreffende de bouw van een Informatiecentrum voor bezoekers.

(1) Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna. PB L 206 van 22.7.1992.

(2) Jurisprudentie van het Hof van Justitie, Commissie tegen de Helleense Republiek, Zaak C-103/00.