SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1476/01

van Baroness Sarah Ludford (ELDR) aan de Commissie

(11 mei 2001)

Betreft: Ne bis in idem-beginsel

Is de Commissie ervan op de hoogte dat de zaak die Kuwait Investment Office via zijn Spaanse holding company Grupo Torra bij het Britse Hooggerechtshof had aangespannen in 1999 door een Engelse rechter werd afgewezen na een proces tegen de uit mijn kiesdistrict afkomstige Carin Parker, dat tegen deze uitspraak geen beroep is aangetekend en dat Kuwait Investment Office in Spanje een identieke procedure heeft ingesteld?

Heeft de Commissie zich gebogen over het probleem van de dubbele berechting in gevallen waar internationale instanties dankzij hun financiële middelen misbruik kunnen maken van de nationale rechtsstelsels om de voor hen gunstigste rechterlijke uitspraak te verkrijgen?

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(21 juni 2001)

Het antwoord op de door het geachte parlementslid gestelde vraag verschilt naargelang deze uit civielrechtelijk of uit strafrechtelijk oogpunt wordt bekeken.

Wanneer zij uit strafrechtelijk oogpunt wordt beschouwd, moet eerst worden nagegaan of de in de twee lidstaten ingestelde strafrechtelijke vervolging betrekking heeft op een zaak waarvan alle componenten precies dezelfde zijn. Het is zeer goed mogelijk dat de beide vervolgingen betrekking hebben op soortgelijke activiteiten, die op hetzelfde ogenblik in de twee lidstaten plaatshebben, zonder dat evenwel reële banden tussen de daders van het feit bestaan. In dit geval is het mogelijk dat in beide lidstaten vervolging wordt ingesteld, zij het voor verschillende strafbare feiten. Indien het om identieke strafbare feiten gaat, staat het aan de betrokken persoon om ten overstaan van de vervolgende instantie of de rechter in de tweede lidstaat het non bis in idem-beginsel in te roepen.

Teneinde dit soort moeilijkheden te voorkomen, zal de Commissie vóór het einde van dit jaar een mededeling publiceren over de bevoegdheidsregels in strafrechtelijke zaken binnen de Unie. Tegelijk zal het de verantwoordelijkheid van Eurojust zijn dergelijke dubbele vervolgingen te voorkomen.

Voor zover de vraag betrekking heeft op civiel- en handelsrechtelijke procedures is de cruciale kwestie de rechtskracht die een in een lidstaat gegeven beslissing heeft in een andere lidstaat.

Momenteel worden de aan de orde gestelde juridische kwesties geregeld door het Verdrag van Brussel betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de beslissingen in burgerlijke en handelszaken (de verordening Brussel I, die op 1 maart 2002 in werking treedt, is in dit opzicht inhoudelijk identiek met dit verdrag). Artikel 26 van het Verdrag van Brussel luidt als volgt:

De in een verdragsluitende staat gegeven beslissingen worden in de overige verdragsluitende staten erkend zonder vorm van proces.

Indien tegen de erkenning van een beslissing bezwaar wordt gemaakt, kan iedere partij die er belang bij heeft ten principale te zien vastgesteld, dat de beslissing erkend dient te worden, gebruik maken van de procedure, geregeld in de afdelingen 2 en 3 van deze titel.

Wordt ten overstaan van een gerecht van een verdragsluitende staat de erkenning bij wege van tussenvordering gevraagd, dan is dit gerecht bevoegd om van de vordering kennis te nemen.

Aangezien zowel het Verenigd Koninkrijk als Spanje verdragsluitende staten zijn, moet de in het Verenigd Koninkrijk gegeven beslissing in Spanje worden erkend (tenzij een van de in artikel 27 van het verdrag aangegeven uitzonderingen van toepassing is) met de voor de hand liggende implicaties voor de in Spanje lopende procedure. De zaak zou moeten worden geseponeerd indien de Britse rechter reeds een eindbeslissing heeft gegeven in een vordering tussen dezelfde partijen welke hetzelfde onderwerp heeft en op dezelfde oorzaak berust (aangezien de bijzonderheden van de zaak ons niet bekend zijn, is het uiteraard niet mogelijk te beoordelen of het onderwerp van de procedures in Spanje en het Verenigd Koninkrijk identiek is). De verweerder kan de eindbeslissing van de rechter van een andere verdragsluitende staat in deze nieuwe procedure als verdediging aanvoeren.