SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2292/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(31 juli 2001)

Betreft: Duurzame economische achterstand in Oost-Europa in verband met de historische taakverdeling binnen een gemeenschappelijke markt

1. Deelt de Commissie mijn verwachting dat de integratie van nieuwe lidstaten in de Europese Unie de minste problemen oplevert als de levensstandaard van die landen ongeveer gelijk is

aan het gemiddelde Bruto Nationaal Product van de bestaande lidstaten en als een gunstige verkeersligging het aantrekken en ontwikkelen van vernieuwende bedrijven vergemakkelijkt, zoals dat het geval was bij de meeste eerdere uitbreidingen?

2. Op welke wijze denkt de Commissie te voorkómen dat toekomstige oostelijke lidstaten duurzaam worden veroordeeld tot terugkeer naar hun traditionele positie van vóór 1940, waarin ze het arme achtererf van het westen waren dat goedkope landbouw- en mijnbouwproducten exporteerde en daarentegen dure geavanceerde industriële producten moest importeren?

3. Zal naar verwachting van de Commissie de terugkeer naar een taakverdeling als bedoeld in vraag 2 ertoe leiden dat de levensstandaard in het oosten duurzaam sterk blijft verschillen met die in het westen, waardoor in die landen de behoefte aan protectie voor het handhaven en ontwikkelen van een eigen industrie zal groeien?

4. Hoeveel arbeidsplaatsen in de acht meest waarschijnlijke toetreders op korte termijn, in de strook Estland-Letland-Litouwen-Polen-Tsjechië-Slowakije-Hongarije-Slovenië, zijn sinds 1990 reeds vervallen?

5. Hoe groot is het deel van de werkgelegenheid in dezelfde staten dat moet worden afgestoten om te kunnen voldoen aan het milieu-acquis?

6. Hoe groot is het deel van de werkgelegenheid in dezelfde staten dat vervalt als gevolg van het behoren tot een gemeenschappelijke markt?

7. Hoe groot is in dezelfde staten het deel van de werkgelegenheid dat zou vervallen als gevolg van invoering van een gemeenschappelijke munt, die besteding van de koopkracht aan buitenlandse producten vergemakkelijkt?

Antwoord van dhr. Verheugen namens de Commissie

(19 oktober 2001)

1. De kandidaat-landen voor toetreding tot de Unie zijn bezig met een convergentieproces ten opzichte van de Europese Unie (dit kan afgelezen worden aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (BBP) per hoofd van de bevolking in koopkrachtpariteiten). Het is duidelijk dat, normaal gesproken, hoe meer hun niveau van economische ontwikkeling dat van de Unie benadert, hoe gemakkelijker ze zullen kunnen integreren. Overigens zijn de enige toetredingscriteria op dit gebied het bestaan van een gezonde markteconomie en het vermogen om het hoofd te bieden aan de concurrentie op het moment van toetreding tot de Unie.

Uiteraard heeft de Unie een pretoetredingsbeleid ontwikkeld en vervolgens versterkt, wat het streven naar convergentie zou moeten vergemakkelijken.

2. Momenteel is er sprake van grote onevenwichtigheid op de bilaterale handelsbalans tussen de Unie en bijna alle kandidaat-landen (tekort aan de kant van de kandidaat-landen). Dat is normaal in dit stadium van hun ontwikkeling, aangezien deze landen zich in de startfase bevinden: ze moeten veel importeren, met name investeringsgoederen. Vergelijkbare situaties hebben zich voorgedaan tijdens eerdere uitbreidingsronden. Het belangrijkste is dat het tekort acceptabel is (in verhouding tot de betalingsbalans). Tot op heden is dat voor bijna alle landen het geval. In de paar landen die enkele jaren enige moeilijkheden ondervonden hebben, heeft de situatie zich snel kunnen herstellen.

De ervaring met de handelsintegratie in de Unie wijst uit dat er weliswaar een zekere specialisatie van de productie optreedt, maar dat de meeste uitwisselingen plaatsvinden binnen dezelfde industrietakken.

3. Dankzij de Structuur- en Cohesiefondsen zullen de nieuwe lidstaten ontwikkelingsbeleid kunnen uitvoeren en hun economie moeten kunnen moderniseren. Dat gebeurt nu ook in de lidstaten en regio's die de genoemde fondsen ontvangen (vgl. het tweede rapport over de cohesie, dat door de Commissie op 31 januari 2001 werd goedgekeurd, COM(2001) 24 def.).

Verwacht wordt dat door dit proces een constante stroom rechtstreekse buitenlandse investeringen in stand zal worden gehouden, waardoor de productiviteit in deze landen op eenzelfde niveau als in de Unie kan komen.

4. Zoals vermeld in het hoofdstuk Sociale cohesie van het tweede rapport over de cohesie, is de werkgelegenheid in de kandidaat-landen in Centraal-Europa tussen 1988 en 1997 met bijna 20 % afgenomen. Het grootste deel van deze daling vond plaats in de eerste jaren van de overgangsperiode; de situatie heeft zich daarna gestabiliseerd in een aantal landen, waar ook een daling van de werkloosheid is opgetreden.

5. Het handhaven van de milieunormen van de Unie kan invloed hebben op de werkgelegenheid in zeer vervuilende industrieën, maar de aanpassing aan de normen zal ook voor nieuwe banen zorgen in sectoren die te maken hebben met milieubescherming. Dit zijn voor de toekomst veelbelovende domeinen.

6. en 7. Het feit dat men deel uitmaakt van een gemeenschappelijke markt of op termijn gebruik maakt van de gemeenschappelijke munt zal in het algemeen geen negatief effect hebben op de werkgelegenheid. Integendeel, het feit dat men deel uitmaakt van een gemeenschappelijke markt of gebruik maakt van een gemeenschappelijke munt, zal wanneer deze landen klaar zijn voor de euro, in het algemeen niet leiden tot een sterke daling van de werkgelegenheid. Integendeel, de werkgelegenheid zal toenemen doordat de hulpmiddelen beter benut worden en de productie toeneemt. Hierdoor zullen sectoren productiever worden.