SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1367/01

van Bernhard Rapkay (PSE) aan de Commissie

(7 mei 2001)

Betreft: Financiering van de omroepbijdrage overeenkomstig het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie in de zaak Preussen Elektra

De Commissie heeft tot dusverre de financiering van de bijdrage van publiekrechtelijke radio- en televisieprogramma's (Phoenix/Kinderkanal, News24) als steun in de zin van artikel 87, lid 1 beschouwd. Omroepbijdragen worden door de omroepdeelnemers op grond van desbetreffende wettelijke voorschriften aan de omroeporganisaties betaald. Voor wat dit betreft, heeft de Commissie het feitelijk kenmerk steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd zo geïnterpreteerd dat daaruit niet per se een belasting voor de overheidsbegroting voortvloeit. Dat het gaat om een staatshandeling valt dan op te maken uit het feit dat de omroepdeelnemers de bijdragen op grond van wettelijke bepalingen moeten verrichten.

In het arrest-Preusen Elektra/Schleswag (zaak C-379/98) heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie op 13 maart 2001 echter vastgesteld dat niet alle door een staat verleende voordelen, los van het feit of zij met overheidsmiddelen worden gefinancierd, steunmaatregelen zijn; er wordt alleen maar onderscheid gemaakt tussen steunmaatregelen van de staten en met staatsmiddelen bekostigde steunmaatregelen om rekening te kunnen houden met rechtstreeks door de staat verleende voordelen en met voordelen die door een door de staat benoemde of ingestelde publieke of particuliere instelling worden verleend (overweging 58 van het arrest). Voorts wordt gezegd dat het feit dat de afnameplicht, waar het in feite om ging, op een wet berust en bepaalde ondernemingen ontegenzeglijk voordelen biedt, de regeling niet het karakter van overheidssteun kan geven (overweging 61).

Het Hof is vervolgens ingegaan op artikel 10, lid 2 van het EG-Verdrag. Krachtens dat artikel dienen de lidstaten zich te onthouden van alle maatregelen welke de verwezenlijking van de doelstellingen van het Verdrag in gevaar kunnen brengen. Ook met deze bepaling, aldus het Hof, kan de toepassing van het begrip steun niet worden uitgebreid tot handelingen van de staat die niet hieronder vallen (overweging 65).

1. Kan de Commissie meedelen onder welke categorie zij, met het oog hierop, in de toekomst omroepbijdragen denkt te laten vallen?

2. Denkt zij dat er aan de beoordeling iets verandert doordat omroeporganisaties voor zuiver technische afwikkelingen (incasso en doorgifte van bijdragen) gebruikmaken van een door de omroeporganisaties daartoe opgerichte instelling, die zelf noch als schuldeiser voor de incasso van de bijdragen optreedt noch deze controleert of beheert?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(10 september 2001)

In zijn arrest-Preussen Elektra heeft het Hof bepaald dat enkel voordelen die rechtstreeks of zijdelings met staatsmiddelen zijn bekostigd, kunnen worden beschouwd als steunmaatregelen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Besluiten van de staat waarbij bijvoorbeeld particuliere ondernemingen verplicht worden om hernieuwbare energie af te nemen tegen prijzen die hoger zijn dan de economische waarde ervan, worden niet beschouwd als een overdracht van staatsmiddelen aan de particuliere producent van elektriciteit uit duurzame energiebronnen.

Het rechtstreeks financieren van openbare omroepen met staatsmiddelen beantwoordt duidelijk aan de definitie van staatssteunmaatregelen. Tot nu toe heeft de Commissie - zonder tegenspraak - het financieren van openbare omroepen via omroepbijdragen als staatssteun beschouwd. Momenteel onderzoekt zij echter of het arrest-Preussen Elektra van het Hof van Justitie iets verandert aan haar vroegere beoordeling van deze zaak. De Commissie zal u op de hoogte houden van de conclusies van dit onderzoek.