SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0848/00

van Marie-Arlette Carlotti (PSE) aan de Raad

(20 maart 2000)

Betreft: Optreden van de Europese Unie tegen mijnen

De Europese Unie heeft met haar twee gemeenschappelijke optredens (1995 en 1997) een voortrekkersrol op zich genomen bij de strijd tegen antipersonenmijnen. Ook het Europees Parlement heeft zich vastberaden in de strijd geworpen en heeft sinds 1995 diverse resoluties en een openbare hoorzitting aan dit probleem gewijd.

Nu alle lidstaten (met uitzondering van Finland) de Overeenkomst van Ottawa hebben ondertekend en de Raad en het Europees Parlement zich moeten uitspreken over het door de Commissie ingediende voorstel voor een verordening, moet de Europese Unie haar streven naar effectieve toepassing en verdere uitbreiding van deze overeenkomst opnieuw bevestigen.

1. Hoe ziet de balans van het gemeenschappelijk optreden van 1997 eruit? Wat denkt de Raad ervan om dit gemeenschappelijk optreden te herzien, als politiek signaal waarmee uiting wordt gegeven aan het engagement van de Unie op dit gebied?

2. Hoe staat het met de effectieve toepassing van de voorschriften van de Overeenkomst in de lidstaten, m.a.w. in hoeverre zijn de nationale wetgevingen aangepast? Hebben de lidstaten de voorgeschreven verslagen opgesteld en zijn die verslagen publiek gemaakt?

3. In hoeverre is de kwestie van de antipersonenmijnen aan de orde gekomen in de politieke dialoog met de partnerlanden van de Unie en in het bijzonder met de kandidaat-lidstaten (waarvan er vijf de Overeenkomst niet hebben ondertekend)?

Antwoord

(10 juli 2000)

1. Aan de vooravond van de Conferentie van Ottawa in 1997 heeft de Europese Unie een nieuw gemeenschappelijk optreden inzake antipersoneelmijnen aangenomen, waarin zij de totale uitbanning van antipersoneelmijnen nogmaals onderschrijft. De Unie stelde het dan ook op prijs dat het Verdrag in Ottawa ter ondertekening is opengesteld en verheugde zich over de inzet van de partijen om de wereldwijde toetreding tot het Verdrag te bevorderen.

In de eerste bijeenkomst van de staten die partij zijn bij het Verdrag van Ottawa (3-7 mei 1999) heeft de Unie alle staten opgeroepen om zich samen in te zetten voor de volledige wereldwijde uitbanning van antipersoneelmijnen. De geassocieerde landen (Bulgarije, Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Roemenië, Slowakije, Slovenië en Cyprus, maar niet Polen) hebben zich bij die verklaring aangesloten. Ter ondersteuning van een snelle en volledige toepassing van het Verdrag heeft de Unie een aantal demarches ondernomen waaruit gebleken is dat de doelstellingen van dit instrument op ruime steun kunnen rekenen. In die geest hebben de EU-lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk optreden ook toegezegd, actief te zullen deelnemen aan de conferenties die na de ondertekening van het Verdrag worden georganiseerd, en in alle relevante fora de inspanningen te zullen bevorderen die de doelstellingen van het gemeenschappelijk optreden kunnen helpen verwezenlijken.

2. Het gemeenschappelijk optreden stelt het kader vast voor specifieke acties en financiële bijdragen van de EU op het gebied van mijnenruiming. In de periode 1993-1997 heeft de Unie 140 miljoen USD besteed aan mijnenruimingsactiviteiten en hulp aan slachtoffers, de individuele bijdragen van de EU-lidstaten niet meegerekend. In 1998 bedroeg de financiering van de Europese Gemeenschap en de lidstaten in totaal zo'n 95 miljoen USD, wat van de EU op dit gebied 's werelds grootste donor maakt.

Op 28 november 1997 heeft de Raad van de EU een besluit aangenomen betreffende de uitvoering van Gemeenschappelijk Optreden 96/588/GBVB van 1 oktober 1996 inzake antipersoneelmijnen, teneinde bij te dragen aan de financiering van sommige programma's van de SADC (2,07 miljoen ecu) alsmede het bewustmakingsprogramma op het gebied van mijnen in voormalig Joegoslavië en het programma voor de revalidatie van slachtoffers van mijnen in Irak (1,43 miljoen ecu) van het ICRK. Diezelfde dag heeft de Raad een besluit aangenomen betreffende de uitvoering van Gemeenschappelijk Optreden 96/588/GBVB inzake antipersoneelmijnen voor de medefinanciering van de bijzondere oproepen van het ICRK (bijdrage van ten hoogste 8 miljoen ecu).

3. In haar verklaring tijdens de eerste bijeenkomst van de staten die partij zijn bij het Verdrag van Ottawa heeft de Unie erop gewezen dat alle Verdragspartijen zich ertoe verbonden hebben onder geen enkele omstandigheid antipersoneelmijnen te gebruiken. De EU verwacht ook dat alle ondertekenende staten zich volledig aan de doelstelling, de opzet en de geest van het Verdrag van Ottawa zullen houden. De EU laat zich weliswaar in de eerste plaats door humanitaire overwegingen leiden, maar zal zich vooral concentreren op staten die partij zijn, en op ondertekenaars die in de praktijk de beginselen en doelstellingen van het Verdrag ook volledig naleven. De recente slachtoffers van landmijnen onder de burgerbevolking illustreren ten overvloede het belang van de afschaffing van dit dodelijke wapen en bewijzen de pertinentie van de doelstellingen van het gemeenschappelijk optreden van de EU: totale uitbanning van antipersoneelmijnen en bijdragen tot het oplossen van de problemen die deze wapens inmiddels hebben veroorzaakt. De doelstellingen van het gemeenschappelijk optreden hebben niets van hun waarde verloren en de Unie overweegt dan ook niet dit instrument bij te werken.

4. De eerste vergadering van de permanente commissie van deskundigen voor de algemene status en de werking van het Verdrag van Ottawa (10 en 11 januari 2000) heeft een positieve balans opgemaakt van de toenemende universaliteit van het Verdrag: 137 landen zijn toegetreden of hebben het Verdrag ondertekend en 90 landen hebben het bekrachtigd. 31 staten hebben reeds verslag uitgebracht bij de secretaris-generaal van de Verenigde Naties over de uitvoering van het Verdrag in hun land (artikel 7 van het Verdrag); bij 34 staten heeft de indiening van het verslag vertraging opgelopen. Zuid-Afrika en Canada, die de permanente commissie van deskundigen samen voorzitten, deelden de vergadering mee dat zij samen met belanghebbende staten demarches hebben ondernomen bij de betrokken staten om deze aan te sporen op alle mogelijke manieren hun blijvende steun voor het verbod op antipersoneelmijnen te laten blijken. Hoewel het Verdrag van Ottawa de bekendmaking van de verslagen niet verplicht stelt, bepaalt artikel 7 wel dat de secretaris-generaal van de Verenigde Naties alle ontvangen verslagen doet toekomen aan de Verdragspartijen. Deze bestuderen de vraagstukken in verband met die rapporten tijdens de vergadering van de partijen bij het Verdrag. Voorts zijn deze verslagen beschikbaar op de internet-site van het departement voor ontwapeningskwesties van de Verenigde Naties

(http://domino.un.org/ottawa.nsf).

5. De Europese Unie was verheugd over de inspanningen die de ondertekenende staten geleverd hebben om de universele toetreding tot het Verdrag van Ottawa te bevorderen en heeft de toepassing daarvan aan de orde gesteld tijdens vergaderingen in het kader van de politieke dialoog over wereldwijde ontwapening en wapenbeheersing met alle geassocieerde landen, de EVA-landen die lid zijn van de Europese Economische Ruimte, Canada, de Verenigde Staten en andere landen (Australië) of regionale groepen (SADC).

Wat de onderhandelingen over de toetreding tot de Europese Unie betreft, wordt van de kandidaat-lidstaten verwacht dat zij het acquis, inclusief de gemeenschappelijke standpunten en gemeenschappelijke optredens in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, volledig onderschrijven.