NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/597

(2004/C 78 E/0631)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3582/03

van Yasmine Boudjenah (GUE/NGL) aan de Commissie

(5 december 2003)

Betreft: Betrokkenheid van multinationale ondernemingen bij conflicten

Uit de goedkeuring van het verslag van de deskundigen die belast waren met het onderzoek naar de onwettige ontginning van de rijkdommen van de democratische republiek Congo (vroeger Zaïre), door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, en de publicatie van gedeelten van het verslag in de Franse pers, blijkt hoe dringend er onderzoek nodig is om opheldering te verschaffen over de verbanden tussen de activiteiten van de multinationale ondernemingen en de oorlogstoestand in bepaalde landen, vooral op het Afrikaans continent.

Het Europees Parlement heeft in 1998 het verslag-Howitt aangenomen: de criteria die moeten gelden voor Europese ondernemingen die werkzaam zijn in de ontwikkelingslanden — voor een Europese gedragscode (A4-0508/1998) en tegenover de Europese Commissie meerdere malen zijn eisen herhaald om dwingende regels voor multinaltionale ondernemingen uit te vaardigen om hen een handelwijze op te leggen die in overeenstemming is met de eerbied voor de menselijke persoon, zijn waardigheid, zijn arbeidsvoorwaarden, en ook voor de democratische principes en de waarden van het vreedzaam samenleven. Kan de Europese Commissie verslag uitbrengen over hun vooruitgang op dat gebied?

Heeft de Europese Commissie, concreter gesproken, de volledige versie van het onderzoekverslag van de Verenigde Naties kunnen inzien? Zo ja, zijn er wel of niet Europese ondernemingen — die betrokken zijn bij onwettige activiteiten die verband houden met het conflict in de Congo? Zo ja, moeten er dan geen maatregelen overwogen worden (onderzoekscommissie, sancties) om zeker te zijn dat er geen enkele Europese subsidie met het conflict in verband gebracht kan worden?

Antwoord van de heer Nielson namens de Commissie

(14 januari 2004)

Wat de gedragscode betreft voor Europese ondernemingen die werkzaam zijn in ontwikkelingslanden, gelooft de Commissie niet in een verplichte aanpak. Een vrijwillig strategisch kader daarentegen, zoals de Europese strategie voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), is in haar ogen zinvoller. Ook in het verslag-Howitt zelf (1998) wordt vrijwilligheid het startpunt genoemd voor iedere maatregel op dit gebied.

In september 2002 heeft de Commissie een strategie opgezet om MVO in de praktijk te brengen aansluitend op de vaststelling van een mededeling (1) terzake in juli van dat jaar. De hoeksteen van deze strategie is het zogenaamde „CSR Stakeholder Forum”, dat officieel op 16 oktober 2002 van start ging. Dit forum bevordert MVO door het bedrijfsleven, de vakbewegingen, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden met elkaar in dialoog te brengen. Het heeft tot doel goede werkwijzen en instrumenten op het gebied van MVO meer bekendheid te geven en te bevorderen, rekening houdende met bestaande EU-initiatieven en internationaal overeengekomen instrumenten zoals de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen en de conventies van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) betreffende fundamentele arbeidsnormen.

Met de internationale dimensie wordt rekening gehouden in de zogenaamde rondetafel inzake ontwikkeling, waaraan verschillende ondernemingen en niet-gouvernementele organisaties (NGO's) actief deelnemen. Themagebieden zoals gezondheid en ontwikkeling, bevordering van fundamentele arbeidsnormen, goed bestuur, sociale dialoog, financiële transparantie en tenuitvoerlegging van de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen komen er aan bod. Het forum zal vóór de zomer van 2004 een verslag over zijn werkzaamheden aan de Commissie voorleggen, die de resultaten zal beoordelen en besluiten welke gevolgen eraan worden gegeven.

De Commissie heeft de versie van het onderzoeksverslag van de Verenigde Naties (VN) ontvangen dat op de internetsite van de VN is gepubliceerd. Het kan daar vrij worden geraadpleegd. Het verslag verstrekt geen enkel precies gegeven over betrokkenheid van Europese bedrijven — uit de particuliere of de openbare sector — bij onwettige activiteiten die verband houden met het conflict in Congo.

De contacten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking die de Commissie met Congo onderhoudt, staan volledig los van het conflict. Het betreft hier immers hoofdzakelijk door lokale en internationale NGO's uitgevoerde projecten die rechtstreeks ten goede komen aan de meest hulpbehoevende Congolezen en met name de wederopbouw van de basisinfrastructuur, de herstelling van wegen op het platteland en het opnieuw op gang brengen van de landbouw beogen.

De Commissie wijst erop dat het verslag opmerkt dat het VN-panel met feitenvinding belast was en geen juridisch orgaan was. Wat de vermelding van bedrijven in de bijlagen bij het verslag betreft, werden de beginselen van de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen gehanteerd als een passende benchmark van algemeen aanvaarde internationale normen van ondernemen.

De OESO-richtlijnen omvatten vrijwillige beginselen en normen voor verantwoord handelen door bedrijven op gebieden zoals mensenrechten, openbaarmaking van gegevens en corruptiebestrijding. De Commissie ondersteunt met kracht de richtlijnen als een fundamenteel instrument voor verantwoord ondernemen wereldwijd. Nationale Contactpunten (NCP's) in ieder land dat de richtlijnen heeft onderschreven, behandelen vragen in verband hiermee en klachten over niet-naleving.

De Commissie merkt op dat het VN-panel een aantal gevallen van in de Unie gevestigde bedrijven aan de NCP's heeft voorgelegd om na te gaan of hun activiteiten in de Democratische Republiek Congo in strijd zijn met de OESO-richtlijnen. De Commissie is van mening dat het de verantwoordelijkheid is van de NCP's om een onderzoek in te stellen naar alle gegronde klachten over bedrijven die niet in overeenstemming met de richtlijnen zouden handelen.

(1) COM(2002) 347 def.