SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1193/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(26 april 2002)

Betreft: Gevolgen van invoering van de euro: Maatregelen om de mensen te beschermen tegen prijsopdrijving en koopkrachtdaling

1. Is de Commissie bekend met het op 10 april in het nieuws gekomen gegeven, dat de omzet van goederen in Nederland in het eerste kwartaal van 2002 met 1 % is gedaald maar dat desondanks de totale consumptieve uitgaven met 4 % zijn gegroeid als gevolg van een prijsstijging met gemiddeld 5 %?

2. Stemmen deze in vraag 1 bedoelde omzetdaling en prijsstijging gedurende het eerste kwartaal overeen met haar verwachtingen vooraf? Met welk percentage zijn ze overschreden?

3. Stemmen de cijfers van het KRO/Nibud-onderzoek naar de populariteit van gulden en euro overeen met haar verwachtingen vooraf?

4. Welke doelstellingen die bij de keuze voor en de voorbereiding van de invoering van de euro bestonden, blijken op grond van deze enquête-uitkomsten niet te zijn gehaald?

5. Beschikt de Commissie over soortgelijke gegevens vanuit de andere staten in de euro-zone? Wijken deze gegevens af van de Nederlandse of stemmen zij daarmee in hoofdzaak overeen?

6. Wat is haar verklaring voor het feit dat de prijsverhoging tussen verschillende bedrijfstakken en de daartoe behorende producten en diensten uiteenloopt? Zijn het in alle staten van de euro-zone dezelfde bedrijfstakken die vooroplopen met prijsverhogingen?

7. Welke maatregelen acht de Commissie op grond van deze cijfers nodig om de mensen te beschermen tegen prijsopdrijving en prijsafronding naar boven? Acht zij een maatregel gewenst om de prijzen te bevriezen op het niveau van eind 2001, of een compenserende inkomensverhoging voor lagere inkomens? Indien de Commissie een bepaalde trendmatige verhoging als aanvaardbaar beschouwt op grond van de jaarlijks optredende inflatie, welk percentage acht zij dan in de periode tot eind 2002 ten hoogste aanvaardbaar?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(24 juni 2002)

1. Het geachte parlementslid doelt vermoedelijk op de persberichten PB02-052 van 13 maart 2002 en PB02-071 van 10 april 2002 van het Centraal Bureau voor de Statistiek

(CBS), volgens welke de omzet in de detailhandel in Nederland in januari 2002 met 5,7 % op jaarbasis is gestegen en in februari 2002 met 2,9 % waarbij tegenover een daling van het volume met respectievelijk 0,2 en 1,2 % hun prijsstijging van respectievelijk 6,0 en 5,1 % stond. Voor zover de Commissie bekend is zijn er van vóór maart 2002 en over het gehele eerste kwartaal van 2002 nog geen cijfers beschikbaar.

2. De Commissie heeft bij de vaststelling van de meest recente economische vooruitzichten naar behoren rekening gehouden met deze cijfers. De hogere inflatie dan verwacht aan het begin van dit jaar is de voornaamste reden waarom de eerdere (november 2001) inflatieprognoses voor 2002 zijn bijgesteld van 2,6 % naar 3,5 % wat het geharmoniseerde indexcijfer van de consumentenprijzen (GICP) betreft en van 2,5 tot 3,3 % voor de nationale consumentenprijsindices (ICP). De vooruitzichten inzake de reële groei van de particuliere bestedingen in 2002 werden eveneens gewijzigd van 2,3 % in het afgelopen najaar tot 2,1 % dit voorjaar.

3. Erkend moet worden dat de resultaten van de enquête van de Katholieke Radio Omroep/Nederlands Instituut voor Budgetonderzoek (KRO/NIBUD) inzake de populariteit van de euro niet geheel bevredigend zijn. De voordelen van een eenheidsmunt in het grootste deel van de Unie zijn evenwel zo groot dat de Europese burgers zich hiervan geleidelijk steeds meer bewust zullen worden. Bovendien wordt de teleurstelling van veel Nederlandse consumenten veroorzaakt door de stijging van de inflatie in Nederland sinds begin 2001, een verschijnsel waarop de invoering van munten en biljetten in euro waarschijnlijk slechts in geringe mate van invloed is geweest.

4. Het is nog veel te vroeg om uit gegevens en onderzoeken die slechts betrekking hebben op een periode van twee of drie maanden, belangrijke conclusies te trekken betreffende de vraag in hoeverre de doelstellingen die met de invoering van de euro werden beoogd, zijn bereikt. Zoals reeds opgemerkt is de Commissie ervan overtuigd dat de voordelen van de euro voor de economie van de Unie en de Europese burgers geleidelijk zichtbaar zullen worden en dat deze voordelen de kosten ervan zeker zullen compenseren.

5. Deze vraag heeft betrekking op onderzoeken naar de waarneming van consumenten de Commissie kan hierop geen antwoord geven omdat dergelijke gegevens, noch op communautair noch op nationaal niveau, bij Eurostat beschikbaar zijn.

6. Opgemerkt zij dat het CBS heeft meegedeeld dat het de vermoedelijke gevolgen van de overgang op de euro niet kan ramen. De ontwikkelingen van de consumentenprijzen lopen immers, zoals gewoonlijk het geval is, per lidstaat en per categorie uitgaven uiteen. De procentuele mutatie van het GICP in de eurozone tussen het vierde kwartaal van 2001 (Q4/01) en het eerste kwartaal van 2002 (Q1/02) bedroeg 0,8 %. Dit was hoger dan de dienovereenkomstige percentages in de twee voorgaande kwartalen, maar lager dan het percentage voor Q2/01. Uit de resultaten van het meest gedetailleerde onderzoek van componenten van het GICP waarover Eurostat beschikt, blijken voor januari 2002 en voor Q1/02 een aantal ongewone prijswijzigingen en derhalve een mogelijke overgangsinflatie voornamelijk voor een reeks diensten zoals bijvoorbeeld worden verleend door restaurants en cafés, diensten op gezondheidsgebied en bepaalde reparatiediensten. De algemene prijsstijging van de meeste artikelengroepen kan volgens het onderzoek van Eurostat worden verklaard op grond van een normaal inflatieverloop en een aantal factoren die geen verband houden met de euro zoals met name slecht weer dat van invloed was op fruit- en groenteprijzen, gestegen energieprijzen, en een aantal belangrijke accijnsverhogingen op tabak. Deze factoren kunnen maar liefst 0,64 % van het verschil verklaren. De gevolgen van de overschakeling op de euro vallen derhalve in een marge tussen 0,0 en 0,16 %. Een ad hocvergelijking van kwartaalveranderingen tussen Q4/01 en Q1/02 met de drie lidstaten die niet aan de euro deelnemen versterkt de indruk dat de waargenomen prijswijzigingen bij restaurants en cafés, tuinen, planten en bloemen, kapsalons en schoonheidsinstituten en wellicht brood en graan waarschijnlijk grotendeels verband houden met de gevolgen van de overgang op de euro.

7. Prijzen worden over het algemeen in de meeste lidstaten vrij bepaald door de interactie van aanbod en vraag en niet door beslissingen van overheidswege. Indien de nationale autoriteiten evenwel menen dat de prijzen van bepaalde goederen en diensten (of van alle goederen en diensten) tijdelijk zouden moeten worden bevroren om de inflatie tegen te gaan, hebben zij hiertoe het volste recht, hoewel ervaringen uit het verleden enige twijfel over de doeltreffendheid van een dergelijke maatregel op de lange termijn rechtvaardigt. Bovendien zij eraan herinnerd dat, ondanks de sterke stijging van de inflatie sinds begin 2001, het besteedbaar inkomen van de huishoudens na belastingen in Nederland in 2001 volgens recente ramingen van het Centraal Planbureau spectaculair is gestegen, met 10,8 % nominaal en 5,7 % reëel, als gevolg van de aanzienlijke belastingverlagingen aan het begin van vorig jaar en de snel stijgende lonen. Het CPB verwacht voor 2002 een tragere, maar nog altijd belangrijke stijging van het besteedbare inkomen van de huishoudens (6,0 % in nominale termen en 3,3 % in reële termen).