NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/906

(2004/C 78 E/0958)

SCHRIFTELIJKE VRAAG P-4060/03

van Roberta Angelilli (UEN) aan de Commissie

(8 januari 2004)

Betreft: Europees burgerschap

In de ontwerpgrondwet van de Europese Unie wordt in artikel 8 „de burgers van de Unie” het recht gegarandeerd zich vrij op het grondgebied van de lidstaten te verplaatsen en er vrij te verblijven, alsmede andere burgerrechten die aan het burgerschap zijn verbonden.

Volgens het artikel is het Europese burgerschap echter slechts bestemd voor „eenieder die de nationaliteit van een lidstaat bezit” zonder verder iets toe te voegen aan de zo veel besproken en belangrijke kwestie van de voorwaarden en de procedure voor het verwerven van het burgerschap. De hoedanigheid van EU-burger vormt immers volgens de letter van artikel 8 het enige onderscheid tussen de positie van degenen die legaal op het Europese grondgebied verblijven en er zich verplaatsen, en de burgers van een derde land. Er wordt geen aandacht besteed aan juridische „tussenposities”, zoals bijvoorbeeld die van de ingezetenen, noch wordt er rekening gehouden met de met immigratie verband houdende aspecten. Elke lidstaat blijft verantwoordelijk voor de wijze waarop het nationale burgerschap wordt verkregen en voor het beleid inzake binnenkomst, verblijf en integratie van de niet-communautaire burgers, hoewel bij de immigratie zowel de landen zijn betrokken die de buitengrenzen van de Unie vormen, als die van doorgang en vestiging. Het debat over het burgerschap omvat immers vele vraagstukken: de regelgeving inzake de legale en illegale immigratiestromen, het geïntegreerde beheer van de grenzen, de strijd tegen de georganiseerde misdaad, de zeegrenzen en de nieuwe grenzen na de uitbreiding, alsmede het asielrecht. Elk van deze vraagstukken werd tot op heden te vaak benaderd via het onderscheid tussen de beide soorten burgerschap — een nationaal burgerschap, en een parallel en secundair burgerschap, namelijk het Europese. Hierbij werden uiteenlopende en ongecoördineerde oplossingen aangedragen die tot aanzienlijke beheersproblemen en enorme verschillen in behandeling leiden, ondanks de gemeenschappelijke waarden die aan het ontstaan en de evolutie van de Unie ten grondslag liggen.

Gezien deze fundamentele lacune in de nieuwe grondwet en de wenselijkheid en noodzaak om het debat over de genoemde kwesties te verdiepen om onverwijld te komen tot een harmonisatie van de wetgeving met regels ter zake die voor alle lidstaten gelijk zijn, wil ik de Commissie het volgende vragen.

1. Welke concrete initiatieven zijn genomen om de harmonisatie van de wetgevingen inzake het verkrijgen van het nationale burgerschap en de status van ingezetene te bevorderen?

2. Hoe ontwikkelen zich de discussies over een geharmoniseerd communautair beleid inzake immigratie?

3. Wat is het standpunt van de Commissie over de mogelijkheid om in de grondwet de kwestie van het Europese burgerschap op te nemen en hierbij tevens rekening te houden met de hieruit voortvloeiende politieke, religieuze en sociale implicaties?

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(12 februari 2004)

Tijdens de Europese Raad van Tampere in oktober 1999 zijn richtsnoeren vastgesteld voor een gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid. Dit beleid omvat een component van eerlijke behandeling van derdelanders die legaal op het grondgebied van de lidstaten verblijven. Volgens de conclusies van de Europese Raad moet de wettelijke status van legaal in de Unie verblijvende derdelanders meer in overeenstemming worden gebracht met die van de onderdanen van de lidstaten. Bovendien moeten zij een aantal uniforme rechten verkrijgen die zo dicht mogelijk bij de rechten van EU-burgers liggen.

De Gemeenschap heeft geen wettelijke bevoegdheid heeft om harmoniserende wetgeving inzake het verkrijgen van het nationale burgerschap in te voeren. Deze wettelijke bevoegdheid is ook niet opgenomen in de ontwerpgrondwet voor de EU. De Commissie is daarom niet voornemens in de nabije toekomst wetgevende maatregelen op dit gebied te treffen.

Wat betreft de ontwikkeling van een uniform gemeenschappelijk beleid voor immigratie en de wettelijke status van onderdanen van derde landen, heeft de Commissie naar de in Tampere geformuleerde doelstellingen toegewerkt. Om die te bereiken heeft zij een aantal beleidsmaatregelen en richtlijnen voorgesteld die tot doel hebben het vrije verkeer en de economische en sociale grondrechten van onderdanen van derde landen te garanderen. Met name de richtlijn betreffende de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen (1) harmoniseert de wettelijke status van derdelanders die ingezeten zijn in de EU.

De Commissie is van mening dat het burgerschap (waaronder een gemeenschappelijke reeks basisrechten en -plichten voor onderdanen van derde landen) en het toekennen van politieke rechten van belang zijn voor het integratieproces.

(1) Voorstel van de Commissie van 13.3.2001, COM(2001)127 def. Het voorstel is op 25 november 2003 aangenomen door de Raad.