SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3089/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(13 november 2001)

Betreft: Gelijkstelling van de strijd tegen HIV/Aids en tropische ziekten met de bestrijding van miltvuur door het voor iedereen bewerkstelligen van toegang tot medicijnen

1. Heeft de Commissie kennis genomen van het bericht in het Nederlandse dagblad Trouw van 20 oktober 2001, getiteld Miltvuur dwingt VS tot patentbreuk, waarin melding wordt gemaakt van het feit dat zowel in de VS als in Canada stemmen opgaan om het patentrecht van de firma Bayer voor het geneesmiddel ciproflaxin tegen miltvuur te schenden?

2. Kan zij bevestigen dat de bedoeling van de in vraag 1 bedoelde beleidswijziging is dat daadwerkelijk wordt toegestaan dat een geneesmiddel gelijk aan ciproflaxin wordt geproduceerd door bijvoorbeeld Ranbaxy in India of door een Canadese onderneming, waar de Canadese regering inmiddels 900 000 tabletten van een goedkopere versie van het medicijn zou hebben besteld?

3. Deelt zij mijn oordeel dat het een gunstige ontwikkeling is dat de gezondheidsbelangen van de Amerikaanse en Canadese bevolking prevaleren boven de economische belangen van de farmaceutische industrie en dat daartoe nu het Trips-akkoord, waarin het intellectuele eigendom van de farmaceutische industrie wordt beschermd, kan worden terzijdegesteld vanwege een nationale noodtoestand waarvan volgens de Amerikaanse en Canadese regering thans sprake is?

4. Is de Commissie het met mij eens dat deze terechte schending van het patentrecht een cynische bijsmaak zou kunnen krijgen als niet gelijktijdig zeer ruimhartig ook aan ontwikkelingslanden wordt toegestaan dat zij op basis van de in hun landen aanwezige permanente noodtoestand, die zowel wordt veroorzaakt door de HIV/Aids-epidemie als door de vanouds bestaande massale verbreiding van levensbedreigende tropische ziekten, het recht krijgen de patentwetgeving in het Trips-akkoord terzijde te stellen om zo snel mogelijk betaalbare medicijnen aan hun bevolking te kunnen verstrekken?

5. Is de Commissie bereid, in het verlengde van het op 4 oktober 2001 door het Europees Parlement aangenomen verslag-Khanbhai over armoedebestrijding, het recht op gezondheid en gezondheidszorg en de toegang tot geneesmiddelen voor mensen in ontwikkelingslanden op de komende vierde ministersconferentie van de WTO in Qatar via de daar aanwezige afvaardiging van de Commissie nadrukkelijk te ondersteunen?

Antwoord van de heer Lamy namens de Commissie

(7 januari 2002)

De Commissie is op de hoogte van de discussie tussen de Verenigde Staten en Canada en patenteigenaar Bayer over de verkoop van Ciproflaxin. Voor zover Commissie weet, is in beide gevallen tussen de patenthouder en de respectieve koper een regeling getroffen zonder de patentrechten terzijde te schuiven. Zij is echter niet op de hoogte van aankopen van soortgelijke generieke geneesmiddelen bij producenten uit India of elders.

Voor zover de Commissie weet, zijn in de antrax-kwestie geen intellectuele-eigendomsrechten geschonden, en hebben de Verenigde Staten noch Canada hun toevlucht genomen tot verplichte vergunningen.

De Commissie wijst erop dat de overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom (TRIPs-overeenkomst) de mogelijkheid biedt verplichte vergunningen toe te wijzen. Zoals werd bevestigd in de op de vierde ministeriële vergadering van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Doha aangenomen verklaring over de TRIPs-overeenkomst en Volksgezondheid, heeft elk lid het recht verplichte vergunningen af te geven en staat het elk lid vrij te bepalen op welke gronden dergelijke vergunningen worden toegewezen. Tevens heeft elk lid het recht te bepalen wat een nationale noodsituatie is of wat andere omstandigheden van extreme urgentie zijn. Dit laatste punt is van belang aangezien in een nationale noodsituatie of in een situatie van extreme urgentie de leden bij het toekennen van verplichte vergunningen een versnelde procedure (fast-track) mogen toepassen.

Bovengenoemde verklaring over de TRIPs-overeenkomst en Volksgezondheid, die overeenstemt met het standpunt van de Gemeenschap tijdens de conferentie, is een significante stap vooruit in de discussie over de toegang tot geneesmiddelen. De verklaring verduidelijkt het verband tussen de TRIPs-overeenkomst en het recht van WTO-leden om maatregelen in het belang van de volksgezondheid te nemen. Ook weerspiegelt de verklaring de consensus die bereikt is over de definitie van de flexibiliteit die inherent is aan diverse relevante TRIPs-bepalingen.