SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0251/03

van Sergio Berlato (UEN), Cristiana Muscardini (UEN),Mauro Nobilia (UEN), Roberta Angelilli (UEN), Roberto Bigliardo (UEN),Antonio Mussa (UEN), Sebastiano Musumeci (UEN),Adriana Poli Bortone (UEN), Mariotto Segni (UEN)en Franz Turchi (UEN) aan de Commissie

(5 februari 2003)

Betreft: Verzekering van de ziektekosten van Italiaanse staatsburgers die in België wonen

Italiaanse staatsburgers die woonachtig zijn in België zijn krachtens de Belgische wet verplicht voldoende verzekerd te zijn voor de kosten van geneeskundige zorg.

Dit is absoluut noodzakelijk om in aanmerking te kunnen komen voor voorzieningen als de inschrijving in het gemeentelijke bevolkingsregister in België en vervolgens in het register van Italianen woonachtig in het buitenland (AIRE).

Een aanzienlijk aantal Italiaanse staatsburgers vallen onder de internationale regeling E 128 (ingesteld bij Verordening (EEG) nr. 1408/71(1), art. 22 ter en 22 quater) die voor de verschillende vormen van ziektekostenverzekering bepaalt dat de kosten van geneeskundige zorg van Europese burgers gedragen worden door hun eigen land, dat de kosten rechtstreeks terugbetaalt aan het Belgische federale orgaan, het RIZIV.

Wel moeten onze landgenoten het volledige bedrag van de geneeskundige kosten eerst zelf betalen om het vervolgens terugbetaald te krijgen van het ziekenfonds waarbij ze zijn verzekerd.

Italianen die in België wonen krijgen echter helaas maar een deel van de kosten vergoed, en wel 75 %. De vergoeding wordt berekend op basis van het zogenaamde RIZIV-codenummer, een vast bedrag.

Daarbij komt dat de werkelijke tarieven altijd hoger zijn dan dit vaste bedrag en dat enkele ziekenhuizen gebruik maken van de diensten van niet bij het RIZIV aangesloten artsen die exorbitante tarieven vragen. Bovendien verzuimen deze artsen die dus niet zijn aangesloten bij de RIZIV-tariefregeling meestal om het publiek adequaat voor te lichten middels een plakkaat in de wachtkamer, zoals de Belgische wet voorschrijft.

Italiaanse staatsburgers die een beroep doen op de E 128 regeling moeten dan ook aanzienlijke bedragen betalen voor hun geneeskundige hulp.

- Kan de Commissie er bij de Belgische autoriteiten op aandringen ervoor te zorgen dat Italianen die woonachtig zijn in België en onder de E 128 regeling vallen, de werkelijk betaalde kosten van geneeskundige hulp volledig vergoed krijgen?

- Kan de Commissie er bij de Belgische autoriteiten op aandringen te zorgen voor een adequate controleregeling op de activiteiten van artsen die niet zijn aangesloten bij de RIZIV-tariefregeling en hen te verplichten hun tarieven openbaar te maken, overeenkomstig de geldende Belgische wet en in het belang van alle communautaire staatsburgers die in België wonen?

(1) PB L 149 van 5.7.1971, blz. 2.

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(12 maart 2003)

De Commissie stelt de geachte parlementsleden in kennis van het feit dat er op communautair niveau geen harmonisering bestaat van de socialezekerheidsstelsels. Het Europees Hof van Justitie heeft er bij herhaling op gewezen dat het communautaire recht geen afbreuk doet aan de bevoegdheid van de lidstaten om hun socialezekerheidsstelsels te beheren. Bij ontstentenis van een harmonisering op communautair niveau komt het bijgevolg de lidstaten toe in hun wetgeving zowel de voorwaarden voor toekenning van het recht op een socialezekerheidsuitkering en de verplichting tot voldoende verzekering vast te stellen, als ook de voorwaarden voor het ontvangen van de uitkering zelf. De lidstaten moeten in dit verband echter de communautaire wetgeving respecteren.(1)

België is daarom bevoegd om zijn eigen ziekteverzekeringsstelsel vast te stellen en de voorwaarden voor een terugbetaling van de ziektekosten te bepalen. In dit verband heeft België geopteerd voor een zogenaamd terugbetalingsstelsel, d.w.z. dat de patiënt zich rechtstreeks richt tot de zorgverstrekker van zijn keuze, diens honorarium betaalt, en vervolgens op overlegging van een zorgverstrekkingsattest door het ziekenfonds wordt terugbetaald(2).

De verzekeringsorganen en de beroepsverenigingen van de artsen sluiten akkoorden voor het vaststellen van de honoraria (conventionele honoraria) die door de aangesloten geneesheren ten aanzien van hun patiënten moeten worden toegepast. Krachtens een overeenkomst tussen de artsen en de ziekenfondsen van 19 december 2002 moeten de artsen die bij de overeenkomst zijn aangesloten, in hun wachtzaal, en de aangesloten instituten, in de wachtzaal, of bij de receptie, of op de plaats van inschrijving in het instituut, een document aanbrengen waaruit hun aansluiting blijkt alsook de dagen en uren voor consultaties waarin de overeengekomen tarieven worden toegepast of niet toegepast. Het is ook steeds mogelijk bij het ziekenfonds of het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV) informatie in te winnen over het al dan niet aangesloten zijn van een bepaalde arts bij de overeenkomst.

De terugbetaling van de ziektekosten door het ziekenfonds aan de patiënt geschiedt op basis van een vast bedrag dat, voor de gewone medische kosten, 75 % bedraagt van de overeengekomen honoraria, ongeacht of de betrokken geneesheer aangesloten is bij de overeenkomst waarmee de honoraria worden vastgesteld.

De keuze voor dit stelsel valt onder de bevoegdheid van de Belgische autoriteiten en kan niet worden betwist.

Hoewel op communautair niveau geen harmonisering van de socialezekerheidsstelsels bestaat, heeft de communautaire wetgeving toch een coördinering ingesteld van de nationale socialezekerheidsstelsels om personen die zich binnen de Unie verplaatsen in staat te stellen van sociale bescherming onder de beste voorwaarden te genieten.

Verordening (EEG) nr. 1408/71(3) voorziet in bepalingen om mensen die op het grondgebied van een andere lidstaat verblijven of wonen dan de lidstaat waar ze zijn verzekerd, in staat te stellen in hun lidstaat van verblijf toegang te krijgen tot medische verzorging. Voor wie behoefte heeft aan medische verzorging, bestaan er formulieren om in de lidstaat van verblijf of woonst deze verzorging na indiening van het juiste formulier ook te kunnen krijgen. Meer bepaald biedt het door de geachte parlementsleden genoemde formulier E128 de mogelijkheid dat door hun werkgever tijdelijk op het grondgebied van een andere lidstaat gedetacheerde werknemers indien nodig toegang krijgen tot medische verzorging tijdens hun verblijf.

In principe voorzien de bepalingen van Verordening (EEG) nr. 1408/71 erin dat de gezondheidszorg wordt verleend overeenkomstig de wetgeving van de lidstaat waarin de zorgverlening geschiedt, alsof de betrokkene in dat land verzekerd was, en dat de kosten voor de zorgverlening achteraf gedragen worden door het verzekeringsorgaan van de lidstaat waar de betrokkene is verzekerd. Dit systeem garandeert normaal gesproken de gelijke behandeling van alle personen die op het grondgebied van een lidstaat wonen of verblijven.

Dit betekent dat Italiaanse staatsburgers die in België verblijven en een formulier E128 kunnen overleggen, volgens de Belgische wetgeving aanspraak kunnen maken op zorgverlening in België, alsof zij in België verzekerd waren. Zij moeten dus op grond van het beginsel van de gelijke behandeling onderworpen zijn aan dezelfde tarieven als de Belgische verzekerden, zoals het Hof van Justitie recentelijk nog in de zaak Ferlini heeft vastgesteld(4). Omdat zij aan de Belgische wetgeving zijn onderworpen, moeten zij ook, net als de Belgische verzekerden, aan de zorgverstrekkers het overeengekomen honorarium betalen en daarna het ziekenfonds om terugbetaling verzoeken.

De Commissie kan daarom in geen geval bij de Belgische autoriteiten tussenbeide komen om voor Italiaanse staatsburgers het recht te bepleiten op volledige terugbetaling van hun ziektekosten. Voorts kan zij ook niet interveniëren om op de geneesheren die in België actief zijn controle uit te oefenen, aangezien de organisatie van het gezondheidsstelsel uitsluitend tot de bevoegdheid van de Belgische overheid behoort. De Commissie zou alleen dan kunnen ingrijpen, indien zou blijken dat de artsen of de ziekenhuizen hogere tarieven zouden toepassen op patiënten die in andere lidstaten zijn verzekerd, dan die voor de Belgische verzekerden.

(1) Arrest van 28.4.1998, zaak Kohll, C-158/96; arrest van 28.4.1998, zaak Decker, C-120/95; arrest van 12.7.2001, zaak Smits et Peerbooms, C-157/99.

(2) Dit algemene principe kent uitzonderingen, bijvoorbeeld in het geval van ziekenhuiskosten. In dit geval maakt het verzekeringsorgaan het bedrag van de financiële tussenkomst rechtstreeks aan de zorgverstrekker over.

(3) Verordening (EEG) nr. 1408/71 van de Raad van 14 juni 1971 betreffende de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen op loontrekkenden en hun gezinnen, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 118/97, PB L 28 van 30.1.1997.

(4) Zaak C-411/98, arrest van 3.10.2000.