SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0295/02

van Bartho Pronk (PPE-DE) en Ria Oomen-Ruijten (PPE-DE) aan de Commissie

(11 februari 2002)

Betreft: Belemmering vrij verkeer door de Belgische wet op de gewaarborgde gezinsbijlagen

De coördinatieregels inzake de sociale zekerheid leggen de verantwoordelijkheid voor gezinsbijslagen in het werkland van de grensarbeider.

België heeft daarentegen zijn wetgeving op het gebied van de gewaarborgde gezinsbijslagen (de Belgische wet van 20 juli 1971) geplaatst in bijlage II bis bij artikel 10bis van verordening 1408/71(1). Op grond hiervan is export van uitkeringen krachtens bedoelde wet niet mogelijk. Grensarbeiders die in Nederland wonen en in België werken, ontvangen op grond van deze regeling bijvoorbeeld geen recht op Belgisch kraamgeld of Belgische adoptiepremie. Het nieuwe belastingverdrag tussen Nederland en België bepaalt bovendien dat grensarbeiders die in België werkzaam zijn, daar belastingplichtig zijn, zodat dergelijke werknemers zowel belasting als sociale premie betalen in België.

1. Is de Commissie het met ons eens dat door deze situatie een belemmering van het vrij verkeer van werknemers ontstaat? Welke maatregelen is de Commissie voornemens terzake te treffen?

2. Op eerdere vragen van Bartho Pronk heeft de Commissie toegezegd bijlage II bis bij artikel 10bis van verordening 1408/71 op te schonen naar aanleiding van de arresten Jauch en Leclere (antwoord op schriftelijke vraag E-2262/01(2)). Is de Commissie bereid om ook de plaatsing van de Belgische wet op de gewaarborgde gezinsbijslagen (de Belgische wet van 20 juli 1971) nadrukkelijk in dit onderzoek te betrekken en zodoende de groep grensarbeiders die het betreft de hun toekomende rechten te verschaffen?

(1) PB L 149 van 5.7.1971, blz. 2.

(2) PB C 40 E van 14.2.2002, blz. 229.

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(2 mei 2002)

De geachte afgevaardigden stellen de vermelding van de Belgische gewaarborgde gezinsbijslagen (de wet van 20 juli 1971) in bijlage II bis van Verordening (EEG) nr. 1408/71(1) aan de orde. Voor de socialezekerheidsuitkeringen die in deze bijlage zijn opgenomen, geldt het beginsel van de exporteerbaarheid niet.

Zoals de Commissie reeds vermeldde in haar antwoord op vraag E-2262/01 van de heer Pronk(2), heeft het Hof van Justitie, uitsluitend in antwoord op de vraag naar de geldigheid van Verordening 1247/92 die bijlage II bis heeft ingevoegd, in het arrest-Snares(3) bevestigd dat deze afwijking van het beginsel van exporteerbaarheid van socialezekerheidsprestaties als zodanig verenigbaar is met het EG-Verdrag, in het bijzonder omdat het prestaties betreft die nauw verband houden met een bepaalde economische en sociale omgeving. De voorwaarden voor de vermelding van een specifieke uitkering in bijlage II bis naar gelang van de eigenschappen van die uitkering in het nationale recht, en bijgevolg de juistheid in het algemeen van de vermeldingen, zijn niet door het Hof onderzocht. Het Hof van Justitie heeft deze jurisprudentie evenwel aangevuld met de arresten die het in de zaken-Jauch(4) en -Leclere(5) heeft gewezen. In deze arresten stelt het Hof dat de afwijking van het beginsel van exporteerbaarheid die het gevolg is van de vermelding van bepaalde prestaties in bijlage II bis onverenigbaar is met het beginsel van vrij verkeer van werknemers in het EG-Verdrag, met name indien deze prestaties geen bijzondere prestaties zijn, maar onder de traditionele takken van sociale zekerheid vallen.

In het licht van deze jurisprudentie onderzoekt de Commissie momenteel of de prestaties die in bijlage II bis worden vermeld nog steeds voldoen aan de door het Hof vastgestelde criteria in verband met hun exporteerbaarheid. Dit onderzoek betreft alle in de bijlage vermelde prestaties, met inbegrip van de Belgische gewaarborgde gezinsbijslagen. De Commissie is van plan om de communautaire wetgever in de komende maanden een pakket met uiteenlopende wijzigingen van verordening 1408/71 voor te leggen. Eén van voorstellen zal betrekking hebben op de schrapping uit bijlage II bis van de prestaties die, volgens de Commissie, niet langer gerechtvaardigd zijn, zoals de Oostenrijkse en Luxemburgse prestaties waarvan het Hof in de arresten-Jauch en -Leclere de exporteerbaarheid heeft vastgesteld.

Het kraamgeld en de adoptiepremie zijn twee prestaties die in bijlage II, deel II van Verordening (EEG) nr. 1408/71 zijn opgenomen en daardoor zijn uitgesloten van de werkingssfeer van die verordening, inclusief van de regels betreffende de export van de prestaties.

In zijn hierboven vermelde arrest-Leclere heeft het Hof van Justitie evenwel vermeld dat gezien de ruime beoordelingsbevoegdheid waarover de Raad bij de uitvoering van de artikelen 48 en 51 van het Verdrag beschikt, het feit dat een categorie van prestaties niet onder de bij verordening nr. 1408/71 doorgevoerde coördinatie valt, zeker niet de ongeldigheid van de desbetreffende bepalingen van deze verordening kan meebrengen. Een dergelijke beperking van de werkingssfeer van Verordening nr. 1408/71 kan er immers op zich niet toe leiden dat nieuwe dispariteiten in het leven worden geroepen naast de dispariteiten als gevolg van het ontbreken van harmonisatie van de nationale wetgevingen, dan wel dat inbreuk wordt gemaakt op het beginsel van gelijke behandeling.

Het Hof stelde evenwel ook dat het feit dat uitkeringen van de werkingssfeer van Verordening nr. 1408/71 worden uitgesloten, niet betekent dat de lidstaten zijn ontslagen van de verplichting zich ervan te vergewissen, dat geen enkel ander voorschrift van Gemeenschapsrecht, in het bijzonder op grond van Verordening nr. 1612/68(6), eraan in de weg staat dat een woonplaatsvereiste wordt gesteld. Voor de actieve grensarbeiders zou de verblijfsvoorwaarde voor de toekenning van het kraamgeld en de adoptiepremie echter indirect discriminerend zijn en zodoende in strijd zijn met artikel 39 van het EG-Verdrag en met artikel 7, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 1612/68.

De Commissie heeft contact opgenomen met de Belgische autoriteiten en met de autoriteiten van de andere lidstaten waar soortgelijke prestaties van de werkingssfeer van Verordening (EEG) nr. 1408/71 zijn uitgesloten door hun vermelding in bijlage II, deel II van die verordening (met name Frankrijk, Luxemburg en Finland), om hen hierover te horen. Ze zal de geachte afgevaardigden informeren over het gevolg dat ze aan deze zaak zal geven.

De Commissie meldt de geachte afgevaardigden eveneens dat ze van plan is vóór het einde van het jaar een mededeling te presenteren over het geheel van de recente rechtspraak van het Hof van Justitie op het gebied van het vrije verkeer van werknemers, met inbegrip van de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels. Deze mededeling heeft tot doel de rechten van de Europese burgers die uit deze rechtspraak voortvloeien, vast te stellen en te verduidelijken.

(1) Verordening (EEG) nr. 1408/71 van de Raad van 14 juni 1971 betreffende de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen op werknemers en zelfstandigen, alsmede op hun gezinsleden, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, PB L 149 van 5.7.1971. Verordening bijgewerkt door Verordening (EG) nr. 118/97 (PB L 28 van 30.1.1997).

(2) PB C 40 E van 14.2.2002.

(3) Arrest van 4 november 1997, Snares, C-20/96, Jurispr. blz. I-6057.

(4) Arrest van 8 maart 2001, Jauch, C-215/99, Jurispr. blz. I-1901.

(5) Arrest van 31 mei 2001, Leclere, C-43/99, Jurispr. blz. I-4265.

(6) Verordening (EEG) nr. 1612/68 van de Raad van 15 oktober 1968 betreffende het vrije verkeer van werknemers binnen de Gemeenschap (PB L 257 van 19.10.1968).