SCHRIFTELIJKE VRAAG E-4081/00

van Ioannis Souladakis (PSE) aan de Raad

(10 januari 2001)

Betreft: Samenwerkingsovereenkomsten met de landen van Centraal-Azië

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie hoopten de landen van Centraal-Azië op economische en sociale ontwikkeling, maar vandaag, tien jaar na de afkondiging van hun onafhankelijkheid, zijn deze landen in een zware en uitzichtloze crisis gedompeld. In de New York Times verschenen onlangs berichten over de dalende curve van de economische indicatoren in deze landen, de toenemende corruptie en het gebrek aan investeringen, dat leidt tot hoge werkloosheidscijfers en armoede in grote lagen van de bevolking. De Europese Unie heeft een aantal jaren geleden samenwerkingsovereenkomsten gesloten met vijf landen van Centraal-Azië (Kazachstan, Turkmenistan, Tadzjikistan, Oezbekistan en Kirgizië), die tot doel hadden deze landen te helpen bij hun economische ontwikkeling.

Kan de Raad momenteel beoordelen in welke mate deze overeenkomsten zijn uitgevoerd?

Is de Raad van oordeel dat dit initiatief heeft bijgedragen tot de economische ontwikkeling van de landen van Centraal-Azië, en zo ja, in welke mate?

Vindt de Raad dat deze overeenkomsten voor de toenadering tot en de hulp aan nieuwe landen een geslaagd model zijn geweest, dat in de toekomst ook kan worden toegepast voor andere gebieden die van belang zijn voor de Europese Unie?

Antwoord

(7 mei 2001)

Voor de vijf landen van Centraal-Azië blijkt de overgang van relatief arme Socialistische Sovjetrepublieken naar moderne en potentieel welvarende natiestaten om diverse redenen moeilijk te zijn. Al deze republieken kampen met zware economische moeilijkheden. Corruptie, gebrek aan investeringen, werkloosheid en armoede zijn inderdaad kwalen waaronder deze landen gebukt gaan. Daar komen nog de ernstige milieuproblemen bij, die een erfenis zijn van de Sovjet-Unie. De economische situatie verschilt echter sterk van land tot land, en desalniettemin is er wel degelijk sprake van vooruitgang. In sommige landen tekenen zich verbeteringen op korte en middellange termijn af, zowel wat de groei als wat het terugdringen van de inflatie betreft.

Externe factoren versterken de moeilijkheden van de landen van Centraal-Azië nog, met name de situatie in Afghanistan, de betrekkingen met Rusland, het fundamentalisme en het gebrek aan regionale samenwerking.

De Raad memoreert dat er op 1 juli 1999 drie partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten in werking getreden zijn, respectievelijk met Kazachstan, Kirgizië en Oezbekistan. De overeenkomst die in 1998 met Turkmenistan ondertekend werd, is niet in werking getreden. Zoals het geachte parlementslid bekend, heeft het Europees Parlement geen advies uitgebracht, meer bepaald wegens de mensenrechtensituatie in dat land. Wat Tadzjikistan betreft, laat de instabiliteit in dat land het niet toe contractuele betrekkingen met de EU te overwegen.

De Europese Unie heeft belangrijke geopolitieke en economische belangen in Centraal-Azië. Het doel van de Unie blijft de stabiliteit in de regio te handhaven en de ontwikkeling van democratische instellingen, de economische hervorming en de vermindering van de bronnen van conflict te bevorderen. De Unie is zich ervan bewust dat de verwezenlijking van deze doelstellingen veel tijd zal vergen.

De partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten hebben het mogelijk gemaakt de betrekkingen tussen de Unie en respectievelijk Kazachstan, Kirgizië en Oezbekistan te intensiveren. De in de overeenkomsten genoemde instellingen en in het bijzonder de parlementaire samenwerkingscomités hebben een dialoog en een nauwe samenwerking op gang gebracht om vooruitgang te boeken met de overgang naar een markteconomie, met inbegrip van de verbetering van de markttoegang en van de investeringsmogelijkheden, en met de toetreding tot de WTO.

De bijstand die in het kader van het TACIS-programma voor 2000-2003 verleend wordt, betreft in eerste instantie de ondersteuning van de institutionele, juridische en bestuurlijke hervormingen, de ondersteuning van de particuliere sector en van de economische ontwikkeling, de bevordering van de milieubescherming en het beheer van de natuurlijke hulpbronnen, de ontwikkeling van de infrastructuur alsook de steun die nodig is om het hoofd te bieden aan de sociale gevolgen van de overgang.

De partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten zijn momenteel de enige instrumenten waarover de EU beschikt om positief met de landen van Centraal-Azië samen te werken. De samenwerkings-, steun- en bijstandsmaatregelen die genomen worden ten aanzien van deze landen, zijn toegesneden op de uiteenlopende behoeften en prioriteiten ervan. Zij kunnen evenwel niet als passend worden aangemerkt voor iedere andere regio die voor de Europese Unie van belang is, omdat iedere regio eigen kenmerken heeft.

De Unie stelt echter een prioriteit voor alle derde landen: de Unie hecht namelijk een zeer groot belang aan de eerbiediging van de mensenrechten, de fundamentele vrijheden en de rechtsstaat. De Unie is van oordeel dat een duurzame economische groei op lange termijn in ongeacht welk land niet mogelijk is zonder democratisering.