SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2395/02

van Hiltrud Breyer (Verts/ALE) aan de Commissie

(30 juli 2002)

Betreft: Controle op illegaal bestraalde, ongeëtiketteerde voedselproducten door de lidstaten

Uit een studie van het Brits agentschap voor voedselnormen van juni 2002 is gebleken dat in het Verenigd Koninkrijk producten worden verkocht die illegaal zijn bestraald. Dat is een overtreding van de voedselvoorschriften. Kruiden, specerijen, voedingssupplementen, gamba's en garnalen werden onderzocht. Op geen enkel etiket van deze producten was vermeld dat zij waren bestraald. Dat is een overtreding van de Europese en de Britse wetgeving. 42 % (58 van 138) van de voedingssupplementen waren bestraald of bevatten een bestraald ingrediënt. Vijf garnalenmonsters en een specerijenmonster waren ook bestraald. In het Verenigd Koninkrijk mogen thans alleen correct geëtiketteerde bestraalde kruiden en specerijen worden verkocht.

Niet-gereglementeerde bestraling van voedsel vormt een mogelijk gezondheidsrisico, en overtreding van de voorschriften betreffende etikettering van bestraling is misleidend voor de consument. De verkoop van illegaal bestraalde, niet-geëtiketteerde levensmiddelen is in de afgelopen jaren herhaaldelijk in de EU voorgekomen, ondanks het feit dat er thans tests bestaan om dit vast te stellen. Dit soort levensmiddelen kan in vele lidstaten van de EU nog altijd worden aangeboden, hoofdzakelijk in de landen die niet controleren op bestraling.

Welke maatregelen is de Commissie voornemens te treffen naar aanleiding van de zorgwekkende uitkomst van het SFA-onderzoek?

Hoe denkt de Commissie ervoor te zorgen dat de eisen van de richtlijnen 1999/2/EG(1) en 1999/3/EG(2) door de lidstaten worden nageleefd?

Kan de Commissie informatie geven over het aantal en de uitkomst van bestralingstests in de lidstaten?

(1) PB L 66 van 13.3.1999, blz. 16.

(2) PB L 66 van 13.3.1999, blz. 24.

Antwoord van de heer Byrne namens de Commissie

(20 september 2002)

Richtlijn 1999/2/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 februari 1999 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake de behandeling van voedsel en voedselingrediënten met ioniserende straling is met ingang van 20 september 2000 van toepassing. Alle doorstraalde in de handel gebrachte levensmiddelen moeten vanaf 20 maart 2001 aan de vereisten van richtlijn 1999/2/EG voldoen.

Doorstraling van gedroogde aromatische kruiden, specerijen en plantaardige kruiderijen is toegestaan (Richtlijn 1999/3/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 februari 1999 inzake de vaststelling van een communautaire lijst van voedsel en voedselingrediënten die mogen worden behandeld met ioniserende straling). Daarnaast hebben vijf lidstaten, overeenkomstig lid 4 van artikel 4 van richtlijn 1999/2/EG, hun nationale vergunningen(1) voor de behandeling van bepaalde levensmiddelen met ioniserende straling gehandhaafd.

Uit hoofde van artikel 6 van richtlijn 1999/2/EG moet bij alle doorstraalde levensmiddelen of doorstraalde ingrediënten van samengestelde levensmiddelen op het etiket de tekst doorstraald of door straling behandeld of met ioniserende straling behandeld worden vermeld.

Met het oog op de naleving van de wettelijke bepalingen ten aanzien van de etikettering en de opsporing van doorstraalde producten waarvoor geen vergunning is afgegeven, heeft het Europees Comité voor Normalisatie (CEN) in het verlengde van een mandaat van de Commissie een aantal analysemethoden gestandaardiseerd.

Overeenkomstig lid 3 van artikel 7 van richtlijn 1999/2/EG dienen de lidstaten de Commissie ieder jaar op de hoogte te stellen van:

- de resultaten van de controles die uitgevoerd zijn in de doorstralingsinstallaties, en

- de resultaten van de controles die uitgevoerd zijn in het stadium waarin het product in de handel gebracht is.

Een aantal lidstaten hebben richtlijn 1999/2/EG en richtlijn 1999/3/EG niet op tijd, d.w.z. vóór 20 september 2000, in nationale wetgeving omgezet. Tegen deze lidstaten is door de Commissie een inbreukprocedure ingesteld. Intussen hebben alle lidstaten de richtlijnen in wetgeving vertaald.

De Commissie heeft de autoriteiten van de lidstaten verzocht om haar de resultaten mede te delen van de tussen 20 september 2000 en 31 december 2001 ten uitvoer gebrachte controles in de doorstralingsinstallaties en de controles die uitgevoerd zijn op het moment dat de producten in de handel gebracht zijn. De Commissie brengt de aldus verkregen informatie momenteel bijeen in een verslag getiteld Eerste verslag van de Europese Gemeenschap over doorstraling. Dit verslag zal in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen gepubliceerd worden.

In het Verenigd Koninkrijk hebben de autoriteiten vastgesteld dat 42 % van de in de handel gebrachte voedingssupplementen doorstraald zijn. In de meeste gevallen gaat het hier om producten die niet erg gangbaar zijn (aloë vera, alfalfa, kattenklauw, duivelsklauw, knoflook, gember, ginkgo biloba, ginseng, guarana, kava kava, zaagpalm, silymarin, turmeric). Aangezien het merendeel van deze producten in de Gemeenschap niet met ioniserende straling behandeld mag worden, heeft de Commissie de bevindingen doorgegeven aan het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid en de lidstaten verzocht om in deze sector controles uit te voeren en er zo voor te zorgen dat er aan de vereisten van de richtlijn wordt voldaan.

Afgezien van deze voedingssupplementen blijkt evenwel uit de bevindingen van de instanties voor levensmiddelencontroles van de lidstaten dat er over het algemeen slechts weinig doorstraalde producten in de handel zijn die niet als doorstraald geëtiketteerd zijn (zo'n 0,5 %). Bij deze producten gaat het veelal om specerijen, kruiden en levensmiddelen die specerijen en kruiden bevatten, alsmede om een klein aantal kikkerbillen, garnalen, gamba's en groenten.

In het totaal zijn ruim 6500 levensmiddelenmonsters gecontroleerd. Daarvan was, tezamen met de doorstraalde voedingssupplementen in het Verenigd Koninkrijk, zo'n 1,5 % doorstraald, maar niet als zodanig geëtiketteerd. Een aantal van deze producten, en met name het merendeel van de voedingssupplementen, mogen in de Gemeenschap niet met ioniserende straling behandeld worden. De Commissie verwacht dat het aantal doorstraalde voedingssupplementen in het verlengde van de aanvullende controles door de instanties voor levensmiddelencontroles van de lidstaten sterk zal dalen. Aan de hand van deze bevindingen komt de Commissie voorlopig tot de conclusie dat de levensmiddelenproducenten goed aan de bepalingen van richtlijn 1999/2/EG voldoen.

Nadere informatie over de doorstraling van levensmiddelen is te vinden op de website van DG Gezondheid en consumentenbescherming van de Commissie: http://europa.eu.int/comm/food/fs/sfp/sfp_index_en.html.

(1) PB C 174 van 20.7.2002.