NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/827

(2004/C 78 E/0880)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3558/03

van Roberta Angelilli (UEN) aan de Commissie

(1 december 2003)

Betreft: Stemrecht voor immigranten in de EU-lidstaten

In Italië is het debat aan volle gang over de toekenning van het stemrecht bij de gemeenteraadsverkiezingen aan immigranten uit derde landen die tenminste zes maanden legaal in het land verblijven.

De wetgeving in de andere Europese lidstaten is momenteel zeer uiteenlopend: in Frankrijk en Duitsland krijgen „derdelanders” geen enkel stemrecht; in het Verenigd Koninkrijk hebben alleen EU-burgers en ingezetenen van het Gemenebest stemrecht; Spanje kent het stemrecht toe aan immigranten uit zijn vroegere kolonies; Portugal aan Brazilianen, Peruanen, Argentijnen, Uruguayanen, Noren en Israëliërs; Ierland, Zweden, Denemarken, Nederland en Finland kennen het stemrecht toe aan alle immigranten ongeacht hun nationaliteit;

In de conclusies van de Europese Raad van Tampere wordt de noodzaak onderstreept om de wettelijke status van derdelanders meer in overeenstemming te brengen met die van de onderdanen van de lidstaten. Voorts zou iemand die tijdens een nader te bepalen periode legaal in een lidstaat heeft verbleven en in het bezit is van een vergunning tot langdurig verblijf, in deze lidstaat een aantal uniforme rechten moeten verkrijgen die zo dicht mogelijk bij de rechten van EU-burgers liggen.

1. Kan de Commissie mij meedelen of er op Europese schaal studies over dit onderwerp bestaan?

2. Wat is het standpunt van de Commissie over het vraagstuk van de toekenning van het stemrecht bij de gemeenteraads- en wetgevende verkiezingen aan legale derdelanders?

Antwoord van de heer Vitorino Namens de Commissie

(29 januari 2004)

Tijdens de Europese Raad van Tampere in oktober 1999 zijn richtsnoeren vastgesteld voor een gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid. Dit beleid omvat een component van eerlijke behandeling van derdelanders die legaal op het grondgebied van de lidstaten verblijven. Volgens de conclusies van de Europese Raad moet de wettelijke status van legaal in de Unie verblijvende derdelanders meer in overeenstemming worden gebracht met die van de onderdanen van de lidstaten. Bovendien moeten zij een aantal uniforme rechten verkrijgen die zo dicht mogelijk bij de rechten van EU-burgers liggen.

Dit is geconcretiseerd in het voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen (1), dat op 25 november 2003 door de Raad is aangenomen. In haar recente Mededeling over immigratie, integratie en werkgelegenheid (2) stelde de Commissie de lidstaten voor, bij de omzetting van deze richtlijn in nationale wetgeving, te overwegen om langdurig ingezetenen politieke rechten toe te kennen, met name op lokaal niveau. De Commissie is ervan overtuigd dat het toekennen van politieke rechten aan langdurig ingezeten onderdanen van derde landen van belang is voor het integratieproces en dat het nieuwe Verdrag hiervoor een juridische basis zou moeten bieden. Tot het moment waarop het nieuwe Verdrag in werking treedt, bestaat deze juridische basis niet.

De Commissie heeft een onderzoek uitgevoerd naar de juridische status van onderdanen van derde landen die langdurig ingezeten zijn in een lidstaat van de Europese Unie (april 2000). Een vergelijking van het stemrecht voor derdelanders maakt deel uit van dit onderzoek. Bovendien is de Commissie op de hoogte van een aantal studies door onafhankelijke onderzoekers naar de politieke integratie van onderdanen van derde landen en hun deelname aan democratische processen. In het zesde kaderprogramma voor onderzoek 2002-2006 wordt prioriteit gegeven aan onderzoek op het gebied van nationaliteit. In 2004 zal dan ook een vergelijkend onderzoek van start gaan naar de regels voor het verkrijgen en verliezen van de nationaliteit in de lidstaten. Dit onderzoek zal zich tevens richten op de status van quasi-burgerschap die onderdanen van derde landen in een aantal lidstaten toegekend krijgen op grond van het feit dat zij langdurig in de lidstaat verblijven.

(1) PB C 240 E van 28.8.2001.

(2) COM(2003)336 def.