SCHRIFTELIJKE VRAAG P-3771/98

van Olivier Dupuis (ARE) aan de Raad

(4 december 1998)

Betreft: Situatie in Angola

Welke maatregelen heeft de Raad genomen of is hij voornemens te nemen - gezien de laatste ontwikkelingen in Angola, en met name de opschorting van het vredesproces, en van de daaruit voortvloeiende afspraken, door de partij van President Dos Santos, het verbod van de regering aan de vertegenwoordiger van de Secretaris-generaal van de VN om zich vrijelijk te verplaatsen in de door de UNITA gecontroleerde gebieden, de beperkingen en dwangmaatregelen die zijn opgelegd aan de UNITA-leden die zich in het kader van de akkoorden van het protocol van Lusaka en onder bescherming van de internationale gemeenschap in Luanda hebben gevestigd - om het vredesproces in Angola weer op de rails te zetten en de bescherming en onschendbaarheid te waarborgen van de UNITA-leden, die nu tot onderpand gemaakt zijn van het vredesproces?

Acht de Raad het, meer in het algemeen, niet noodzakelijk om een internationale conferentie te organiseren over de ernstige crisis in Afrika - die gezien kan worden als de eerste Afrikaanse wereldoorlog -, waaraan kan worden deelgenomen door de vertegenwoordigers van alle partijen die betrokken zijn bij het conflict in deze regio van Afrika, en die een einde zou kunnen maken aan de tot nog toe versnipperde en vaak partijdige aanpak van de Veiligheidsraad van de VN, die al te vaak gericht is op de bescherming van de specifieke belangen van een staat en niet op het vinden van een werkelijke oplossing van de problemen in deze regio?

Antwoord

(29 maart 1999)

De Raad deelt de diepe bezorgdheid van het geachte parlementslid over de ernstige verslechtering van de politieke en de militaire situatie in Angola en het toenemende risico van een terugkeer naar oorlog en van verder wijdverbreid lijden van de Angolese bevolking.

De Europese Unie heeft er telkens weer bij de partijen op aangedrongen het Protocol van Lusaka na te leven, met name wat betreft de demobilisering van alle UNITA-troepen die nog niet in het Angolese leger zijn opgenomen. In zijn gemeenschappelijk standpunt van 3 juli 1998 (doc. 98/425/CFSP) heeft de Raad beperkende maatregelen tegen UNITA genomen.

De Raad is van mening dat de voornaamste oorzaak van de crisis in Angola en van de huidige impasse in het vredesproces, zoals de secretaris-generaal van de Verenigde Naties in zijn jongste rapport van 17 januari 1999, de VN-Veiligheidsraad in resolutie 1213 (1998) van 3 december 1998 en resolutie 1221 (1999) van 12 januari 1999, en de voorzitter van de Veiligheidsraad in zijn verklaring van 21 januari 1999, hebben verklaard, hierin gelegen is dat de UNITA-leiding in Bailundo de verplichtingen niet is nagekomen die krachtens de "Acordos de Paz" het Protocol van Lusaka en de relevante resoluties van de Veiligheidsraad op haar rusten. De Raad is het niet eens met de kritiek van het geachte parlementslid op de VN-Veiligheidsraad.

De Raad heeft zijn standpunt over het huidige conflict in Angola uiteengezet in zijn verklaring van 29 september 1998 en in het gezamenlijk communiqué van de Ministeriële Conferentie tussen de Europese Unie en de Ontwikkelingsgemeenschap van Zuidelijk Afrika (SADC) van 3. en 3.november 1998 in Wenen.

Samengevat komt die verklaring erop neer dat de EU en de SADC het erover eens zijn dat de schuld van de huidige verslechterde situatie met name bij UNITA ligt, die nog steeds haar verplichtingen niet nakomt. De Raad heeft UNITA en haar leiding in Bailundo herhaaldelijk opgeroepen om onmiddellijk en onvoorwaardelijk haar verplichtingen na te komen, met name de volledige demilitarisering van haar troepen en onverkorte samenwerking bij de onmiddellijke en onvoorwaardelijke uitbreiding van het staatsbestuur tot het gehele nationale grondgebied. Helaas blijkt uit de recente ontwikkelingen dat de UNITA-leiding de tegenovergestelde weg heeft gekozen.

Wat "UNITA Renovada" betreft, heeft de Raad het streven naar vrede en nationale verzoening toegejuicht, maar onderstreepte hij tevens dat alle partijen in Angola zich moeten inzetten om van de sluiting van het Protocol van Lusaka een succes te maken. Indien "UNITA Renovada" als enige gesprekspartner wordt aanvaard of elke dialoog met Savimbi wordt geweigerd, zal dit volgens de Raad het vredesproces niet ten goede komen. De Raad heeft ook de regering opgeroepen zich te onthouden van militair optreden en haar verplichtingen uit hoofde van het Protocol van Lusaka na te komen.

De Unie blijft zich ertoe verbinden de nationale verzoening, de economische wederopbouw en de democratisering in Angola aan te moedigen en te ondersteunen, zulks op basis van eerbiediging van de rechtsstaat en van behoorlijk bestuur (inclusief het doorzichtig en verantwoord beheer van alle middelen van het land met het oog op een rechtvaardige en duurzame ontwikkeling).

In verband met de organisatie van een internationale conferentie over de huidige ernstige crisis in Afrika zij opgemerkt dat de EU altijd al voorstander is geweest van een conferentie onder auspiciën van de VN en de OAE om de conflicten in het gebied van de Grote Meren op te lossen. De Unie heeft haar standpunt over de situatie in dit gebied duidelijk gemaakt in de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van 11 en 12 december 1998 in Wenen.

De Raad gelooft niet dat een specifieke internationale conferentie over het conflict in Angola enige zin heeft, tenzij de partijen in het conflict en de VN samen met de OAE en de SADC daartoe het initiatief nemen. Het kader voor het vredesproces is het Protocol van Lusaka, dat onder auspiciën van de VN tot stand is gekomen en de grondslag is voor alle verdere maatregelen en sancties. Als bij de huidige omstandigheden een nieuw proces op gang wordt gebracht, dreigt dit het Protocol van Lusaka nog verder te ontkrachten.