SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1891/96 van Klaus-Heiner Lehne (PPE) aan de Commissie (11 juli 1996)

Betreft: Nationale winkelsluitingstijden tegenover liberalisatie in de Europese Unie

Zijn de diverse nationale wettelijke regelingen in de lid-staten inzake de winkelsluitings-, respectievelijk openingstijden naar de mening van de Commissie in overeenstemming met de concurrentie- en liberaliseringsbepalingen in de Europese Verdragen?

Zijn bovengenoemde regelingen verenigbaar met de bepalingen inzake de vrijheid van dienstverlening van artikel 59 e.v.?

Is de beperking van de wettelijke openingstijden van winkels, zoals beoogd in het desbetreffende wetsontwerp in de Bondsrepubliek Duitsland van 18.00 tot 16.00 uur op zaterdagmiddag, wel verenigbaar met het beperkingsverbod van artikel 62 van het Verdrag?

Meent de Commissie dat gestreefd moet worden naar harmonisatie van de bepalingen inzake de winkelsluiting op Europees niveau?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie (9 oktober 1996)

Het Hof van Justitie is reeds verscheidene malen verzocht te antwoorden op prejudiciële vragen ((Zaken "B & Q¨, C-169/91, arrest van 16.12.1992; "Punto Casa en PVV¨, arrest van 24.11.1993, C-267 en C-268/91, alsmede "Semeraro Casa Uno Srl¨, arrest van 20.6.1996, C-418/93, C-419/93, C-420/93, C-421/93, C-460/93, C-461/93, C-462/93, C-464/93, C-9/94, C-10/94, C-11/94, C-14/94, C-15/94, C-23/94, C-24/94 en C-332/94. )) in verband met de nationale voorschriften inzake de openings- en sluitingstijden van winkels, alsook in verband met het verbod op handelsactiviteiten van winkels op zondag. Daarbij bevestigde het Hof de verenigbaarheid van dergelijke nationale voorschriften met de bepalingen van het EG-Verdrag inzake het vrije verkeer van goederen en inzake het vestigingsrecht.

De Commissie is van mening dat een onderzoek van deze aangelegenheid vanuit het oogpunt van andere bepalingen van het EG-Verdrag hetzelfde resultaat zou opleveren. Het is niet aannemelijk dat de instelling van openings- en sluitingstijden voor winkels die zijn gevestigd in een Lid-Staat, de verrichting van grensoverschrijdende diensten zou belemmeren, gelet op het feit dat artikel 59 van het EG-Verdrag slechts van toepassing is op situaties waarin een deelnemer aan het economisch verkeer zijn activiteiten uitoefent in een Lid-Staat waar hij niet gevestigd is. Voorschriften inzake de openings- en sluitingstijden voor winkels gelden voor alle deelnemers aan het economisch verkeer die hun activiteiten uitoefenen op het grondgebied van de betrokken Lid-Staat. Deze voorschriften hebben voorts niet ten doel de voorwaarden betreffende de verrichting van grensoverschrijdende diensten te regelen en de beperkingen die ervan zouden kunnen uitgaan zijn, tenslotte, te willekeurig en te indirect om de verplichting die ervan uitgaat aan te merken als een zodanige beperking dat de vrije verrichting van grensoverschrijdende diensten erdoor wordt belemmerd. Aangezien dergelijke nationale voorschriften in beginsel niet strijdig zijn met artikel 59 van het EG-Verdrag, geldt hetzelfde voor artikel 62 van het EG-Verdrag.

De artikelen 85 en 86 van het EG-Verdrag zijn van toepassing op de gedragingen van ondernemingen en niet op die van de Lid-Staten (nationale wetgeving). Volgens eerdere jurisprudentie van het Hof van Justitie in verscheidene zaken is het de Lid-Staten op grond van artikel 85, in combinatie met artikel 5 van het EG-Verdrag, niet toegestaan wettelijke maatregelen te introduceren of te handhaven die het nuttige effect van de op ondernemingen van toepassing zijnde mededingingsregels teniet doen. Dit is met name het geval wanneer een Lid-Staat overeenkomsten welke strijdig zijn met artikel 85 verplicht stelt of bevordert, of de effecten van dergelijke overeenkomsten versterkt ((Arrest van 21 september 1988, zaak 267/86 "Van Eycke¨, arrest van 17 november 1993, zaak C-2/91 "Meng¨. )). Het is onwaarschijnlijk dat nationale voorschriften inzake de vaststelling van openings- en sluitingstijden voor winkels als zodanig kunnen worden aangemerkt, aangezien niet aannemelijk kan worden gemaakt dat eventuele overeenkomsten tussen handelsondernemingen die het resultaat zijn van dit type voorschriften het handelsverkeer tussen de Lid-Staten zouden kunnen beïnvloeden. Een overeenkomst valt pas onder het toepassingsgebied van de mededingingsvoorschriften van het EG-Verdrag indien deze van dien aard is dat het handelsverkeer tussen de Lid-Staten op significante wijze wordt verstoord.

Ondanks de verschillen tussen de nationale voorschriften inzake de openings- en sluitingstijden voor winkels ziet de Commissie thans geen enkele noodzaak tot ingrijpen. Afgezien van de vraag of een dergelijk communautair initiatief gewenst is, lijkt een dergelijke noodzaak in juridische zin niet aanwezig te zijn. Immers, de eventuele deregulering van nationale wet- en regelgeving waarmee winkels zich geconfronteerd zien, zou de belemmeringen voor het intracommunautaire handelsverkeer van goederen en diensten niet doen verdwijnen.