NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 65/74

(2004/C 65 E/084)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1351/03

van Christopher Huhne (ELDR) aan de Commissie

(10 april 2003)

Betreft: Prijsconvergentie

Is de Commissie van mening dat de euro tot nog toe de prijsconvergentie binnen de eurozone heeft bevorderd, en zo heeft bijgedragen tot de interne markt en tot een grotere efficiëntie bij het toekennen van financiële middelen? Kan de Commissie een kort overzicht geven van de aanwijzingen daarvoor?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(26 mei 2003)

De euro zou langs een aantal wegen tot prijsconvergentie moeten bijdragen. Ten eerste schakelt de euro wisselkoersschommelingen en verschillen in het monetaire beleid in de eurozone uit, waardoor deze oorzaken van prijsverschillen worden weggenomen. Ten tweede resulteert de uitschakeling van wisselkoersschommelingen in een daling van de transactiekosten en een vermindering van de aan grensoverschrijdende handel en investeringen verbonden risico's. Dit zou de grensoverschrijdende handel (1) en investeringen in de hand moeten werken, de concurrentiedruk in de eurozone moeten doen toenemen en zodoende de prijzen in neerwaartse zin moeten doen convergeren. Ten derde zou de invoering van eurobiljetten en -munten moeten leiden tot een grotere transparantie van de productenprijzen in de verschillende deelnemende landen, wat eveneens de concurrentiedruk zou moeten doen toenemen en tot een neerwaartse prijsconvergentie zou moeten bijdragen. In theorie zou het effect van deze toegenomen prijstransparantie ondernemingen evenwel ook beter in staat stellen hun prijzen te coördineren en aldus tot opwaartse prijsconvergentie aanleiding kunnen geven, maar een dergelijk gedrag druist in tegen de regels van het communautaire en nationale mededingingsbeleid.

De euro zal echter niet alle prijsverschillen in de eurozone doen verdwijnen. Deze verschillen zullen blijven bestaan als gevolg van een aantal factoren, zoals uiteenlopende indirecte-belastingtarieven en handelsbelemmeringen, die momenteel in het kader van het communautaire beleid worden aangepakt. Bovendien zal er zelfs ook op volledig geïntegreerde eurozonemarkten sprake blijven van prijsverschillen als gevolg van bijvoorbeeld smaakverschillen en vervoerskosten.

De voornaamste gegevens waarop de Commissie zich baseert om de prijsconvergentie in de economie als geheel te volgen, zijn de Eurostat-gegevens over de prijsindexcijfers. Daaruit blijkt dat de prijsconvergentie in de eurozone zich sinds de invoering van de euro in 1999 heeft voortgezet. In 1998 beliep de prijsspreiding (2) in de eurozone 12,9 %, maar in 2001 (recentste gegevens) was dit percentage gedaald tot 12,3 %. In de Gemeenschap als geheel is de prijsspreiding tussen 1998 en 2001 daarentegen iets groter geworden, waarbij zij bovendien een wisselvalliger beloop te zien gaf. Het feit dat de prijsspreiding in de eurozone en de Gemeenschap sinds 1998 een uiteenlopende ontwikkeling vertoont, kan toe te schrijven zijn aan de invoering van de euro, al moet worden bedacht dat het prijspeil nog door andere factoren wordt beïnvloed.

Tabel 1 — Prijsspreiding tussen EU- en eurozonelanden (3)

1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 EU15 18,9 15,5 16,4 18,0 15,8 14,9 14,5 14,7 15,3 14,6 Eurozone 13,7 13 15 16,9 13,8 12,7 12,9 12,8 12,4 12,3

De gegevens over de prijsindexcijfers vóór 2000 worden beïnvloed door de geleidelijke invoering van het nieuwe systeem van nationale en regionale rekeningen (ESR 95) vanaf 1995 (4). Voor 2001 betreft het voorlopige gegevens.

Een tweede belangrijke vaststelling die op grond van de gegevens over de prijsspreiding kan worden gedaan, is dat er zich ondanks de invoering van de euro de afgelopen jaren een vertraging van de prijsconvergentie in de Gemeenschap en in de eurozone heeft voorgedaan (5). Deze langzamere prijsconvergentie kan toe te schrijven zijn aan het feit dat het initiële effect van de interne markt op de prijsspreiding is uitgewerkt. Voorts werd de invoering van de euro voorafgegaan door verscheidene jaren van toenemende wisselkoersstabiliteit van de valuta's van tal van leden van de eurozone, waardoor het effect van stabiele wisselkoersen op de prijsconvergentie zich al gedeeltelijk heeft laten gevoelen voordat de euro werd ingevoerd. In dit verband is het vermeldenswaard dat de prijsspreiding tussen België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland en Oostenrijk, landen die een lange periode van onderlinge wisselkoersstabiliteit hebben gekend, in 2001 slechts 1,3 % bedroeg. Bovendien kan nu nog niet worden uitgemaakt of de invoering van eurobiljetten en -munten in januari 2002 een nieuwe impuls aan de prijsconvergentie zal geven, aangezien de thans beschikbare recentste gegevens van 2001 dateren.

De recentste gegevens over de prijsconvergentie van specifieke producten zijn vervat in de volgende publicaties van de Commissie:

— „Car price differentials within the European Union on 1 november 2002”, Europese Commissie, Directoraat-generaal Concurrentie;

— „Economische hervorming: verslag over de werking van de product- en kapitaalmarkten in de EU” („Cardiff-verslag”) (6), december 2002, Europese Commissie, Directoraat-generaal Interne markt;

— „Prijs van kruidenierswaren in de EU”, deel 3B van scorebord van de interne markt nr. 10, mei 2002, Europese Commissie, Directoraat-generaal Interne markt;

— „Results from a Europe-wide price study”, deel 3A van scorebord van de interne markt nr. 8, mei 2001, Europese Commissie, Directoraat-generaal Interne markt;

— „Price levels and price dispersions in the European Union”, European Economy, Supplement A, nr. 7, juli 2001, Europese Commissie, Directoraat-generaal Economische en financiële zaken.

Uit deze publicaties kan worden opgemaakt dat er voor bepaalde producten weliswaar aanzienlijke prijsverschillen bestaan, maar dat er toch enige convergentie waarneembaar is. Zo blijkt uit het laatste verslag over de autoprijzen (gegevens van november 2002) dat er voor nieuwe wagens nog steeds sprake is van grote prijsverschillen, maar dat er zich toch enige convergentie aftekent, vooral in de eurozone. Uit het Cardiff-verslag blijkt dat hoewel de prijzen van diverse producten tussen 1992 en 2001 uiteenlopende ontwikkelingen te zien gaven, de vaakst voorkomende tendens convergentie in de richting van lagere prijzen was. Uit de scoreborden van de interne markt blijkt dat er voor kruidenierswaren, huishoud-artikelen, verse levensmiddelen en consumentenelektronica nog grote prijsverschillen tussen de lidstaten bestaan (in 1999-2000 verzamelde gegevens), maar dat er geen enkel land is waar voor alle producten alleen hoge of lage prijzen gelden. In Supplement A werd geconstateerd dat de prijsspreiding in de Gemeenschap voor alle onderzochte productencategorieën groter was dan in de Verenigde Staten (gegevens van 1998).

Kortom, er lijkt sprake te zijn van voortgaande prijsconvergentie in de eurozone sinds de euro in 1999 is ingevoerd, al moet daaraan worden toegevoegd dat deze convergentie in een trager tempo verloopt dan tijdens de jaren negentig. Tot dusver zijn er echter nog niet veel studies aan dit specifieke thema gewijd omdat het enige tijd vergt voordat gegevens beschikbaar komen en omdat het nog verscheidene jaren zal duren vooraleer de invloed van de euro zich ten volle zal laten gevoelen. De Commissie zal het effect van de euro op de prijsconvergentie in de toekomst op de voet blijven volgen.

(1) Zowel Bun en Klaasen (2002) als Micco, Stein en Ordoñez (2002) hebben op basis van empirische gegevens vastgesteld dat de EMU vanaf begin 1999 een gunstig effect sorteerde op de handel tussen de deelnemers aan de euro.

(2) De hier gehanteerde maatstaf voor de prijsspreiding is de variatiecoëfficiënt van het prijspeil in de deelnemende lidstaten.

(3) De prijsspreiding wordt hier gemeten als de variatiecoëfficiënt van het prijspeil binnen de lidstaten.

(4) Voor nadere bijzonderheden, zie Eurostat-publicatie „Statistics in Focus”, „Purchasing Power Parities and related economic indicators for EU, EFTA and Candidate Countries: Preliminary results for 2000”, 32/2002, gepubliceerd op 30 juli 2002.

(5) Deze bevinding wordt bevestigd door J. H. Rogers (2002), die gebruik maakte van een verschillend gegevensbestand over het prijspeil.

(6) COM(2002) 743 def.