SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2277/99

van Inger Schörling (Verts/ALE) aan de Commissie

(13 december 1999)

Betreft: Het kopen van een vakantiehuis in een ander land

De meeste landen kenden in het verleden beperkingen op het recht van niet-ingezetenen om onroerend goed te kopen. Bij uitzondering gelden deze beperkingen in Zweden nog tot aan de jaarwisseling, maar alle partijen zijn nu voorstander van een afschaffing ervan.

Een probleem dat zich echter kan voordoen en dat op termijn opgelost moet worden is het gevaar dat de huizenprijzen in populaire gebieden zo sterk kunnen stijgen dat de plaatselijke bevolking uit de huizenmarkt wordt geprezen. Op den duur kan dit met zich meebrengen dat gemeenschappen wegkwijnen en alleen nog maar opleven tijdens de zomermaanden. Vooral veel kustgemeenten maken zich ernstig zorgen over deze ontwikkeling.

Overeenkomstig een uitspraak van het Hof van Justitie van afgelopen zomer is wetgeving met een plaatselijk politiek doel aanvaardbaar, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Deze wetgeving mag niet discriminerend zijn of strikter dan noodzakelijk voor het te bereiken doel. Ik zou daarom het volgende willen vragen:

In welke mate mogen lidstaten naar de mening van de Commissie bij het nemen van maatregelen rekening houden met regionale of lokale politieke doelstellingen? Wat moeten de doelstellingen van deze maatregelen zijn?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(4 februari 2000)

Krachtens artikel 56 (ex artikel 73 B) van het EG-Verdrag ... zijn alle beperkingen van het kapitaalverkeer tussen lidstaten onderling en tussen lidstaten en derde landen verboden. Deze regel is van toepassing op de verwerving van onroerend goed door niet-ingezetenen, omdat een dergelijke verwerving verkeer van kapitaal inhoudt. Het EG-Verdrag voorziet in een aantal uitzonderingen op deze algemene regel. In deze context is artikel 58 (ex artikel 73 D) van het EG-Verdrag belangrijk: krachtens dit artikel hebben lidstaten immers het recht maatregelen te nemen die op grond van de openbare orde of de openbare

veiligheid gerechtvaardigd zijn. Hetzelfde artikel bepaalt evenwel ook dat zulke maatregelen ... geen middel tot willekeurige discriminatie [mogen] vormen, noch een verkapte beperking van het vrije kapitaalverkeer....

Uit uitspraken van het Hof van Justitie (bv. in de zaak 17/92) blijkt bovendien dat economische argumenten als zodanig geen uitzondering rechtvaardigen. Het feit alleen dat de openstelling van de grenzen voor het kapitaalverkeer een opwaartse druk op de prijzen teweegbrengt, is geen reden om een uitzondering te maken op het vrije verkeer daarvan. Als een grote vraag naar tweede woningen in een bepaald, maar in omvang beperkt gebied echter ongewenste sociale gevolgen heeft, zoals deze welke door het geachte parlementslid zijn beschreven, kunnen sommige beperkingen op de verwerving van tweede woningen toch gerechtvaardigd zijn op grond van de in het EG-Verdrag genoemde redenen. Zulke beperkingen kunnen worden vastgelegd in het ruimtelijke ordeningsbeleid voor steden en regio's, waarin de bouw van tweede woningen en het gebruik van bestaande gebouwen als tweede woning in bepaalde gebieden van beperkte omvang aan banden kan worden gelegd door de terreinen een andere bestemming te geven. Dat zulke maatregelen daadwerkelijk kunnen worden genomen, is bevestigd in een gemeenschappelijke verklaring betreffende tweede woningen (Verklaring 5 bij het toetredingsverdrag van Oostenrijk, Finland en Zweden), waarin staat dat niets in het acquis communautaire individuele lidstaten [belet] nationale, regionale of lokale maatregelen betreffende tweede woningen te nemen, mits deze maatregelen noodzakelijk zijn uit een oogpunt van ruimtelijke ordening en milieubescherming, en zonder rechtstreekse of onrechtstreekse discriminatie tussen de onderdanen van de lidstaten van toepassing zijn.

Deze verklaring bevestigt andermaal dat discriminatie ten aanzien van niet-ingezetenen, met name EU-onderdanen, dient te worden vermeden bij de toepassing van dergelijke planologische voorschriften. De recente uitspraak van het Hof waaraan het geachte parlementslid refereert (Konle tegen Oostenrijk, juni 1999), verklaart deze vereiste nader en herinnert er tevens aan dat het proportionaliteitsbeginsel dient te worden gerespecteerd: Acht een lidstaat het vereiste van een voorafgaande vergunning noodzakelijk wegens doelstellingen op het gebied van de ruimtelijke ordening, zoals de handhaving in het algemeen belang van een permanente bevolking en van de toeristische sector onafhankelijke economische activiteiten in bepaalde regio's, dan is de daaruit voortvloeiende beperking slechts aanvaardbaar, indien deze niet-discriminerend wordt toegepast en indien met andere minder ingrijpende procedures niet hetzelfde resultaat kan worden bereikt (Zaak C-302/97).

Het antwoord van de Commissie op de vraag van het geachte parlementslid luidt derhalve dat een lidstaat een ruimtelijk ordeningsbeleid mag voeren dat voor bepaalde gebieden van beperkte omvang in een beperking van de verwerving van tweede woningen voorziet, indien er een manifest gevaar van sociale ontwrichting bestaat. Een dergelijke beperking moet duidelijk niet-discriminerend zijn, d.w.z. dat zij ook voor de ingezetenen of onderdanen van de lidstaat in kwestie moet gelden. De regeling waarmee de beperking wordt ingesteld, mag geen verkapte (onrechtstreekse) vorm van discriminatie inhouden. Voorts dient zij in verhouding te staan tot het met de beperking nagestreefde doel. Overeenkomstig de uitspraak van het Hof van Justitie in de zaak Konle tegen Oostenrijk zou geen gebruik mogen worden gemaakt van een regeling met voorafgaande vergunning, omdat er andere regelingen bestaan die de voorkeur verdienen, zoals bijvoorbeeld een aangifteprocedure. Voorts mag een beperking niet worden opgelegd, indien er andere, preferabele middelen bestaan om tegemoet te komen aan de huisvestingsbehoeften van de plaatselijke bevolking die slechts een beperkte financiële armslag heeft, bijvoorbeeld via huursubsidies of stedelijke huisvestingsprojecten.