SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0617/97 van Heinz Kindermann (PSE) aan de Commissie (4 maart 1997)

Betreft: Gebruik van het zenuwgif ivermectine in Schotse zalmkwekerijen

Volgens het tijdschrift "New Scientist¨ van september 1996 wordt in Schotse zalmkwekerijen steeds vaker gebruik gemaakt van het zenuwgif ivermectine, dat is ontwikkeld voor de bestrijding van parasieten bij runderen, schapen en varkens. De toepassing van dit middel in de viskwekerij was volgens mijn informatie tot september 1996 in de gehele EU verboden. Op dat moment heeft de Schotse milieu-instantie SEPA besloten het gebruik van ivermectine in viskwekerijen toe te staan. Maar reeds voordien zag het ernaar uit dat ivermectine op grote schaal illegaal werd gebruikt. In ieder geval heeft de veterinaire dienst van het Britse Ministerie van Landbouw naar eigen zeggen de afgelopen drie jaar reeds sporen van ivermectine aangetroffen in tien procent van de zalm die in het VK werd verkocht.

Als ivermectine aan zalm wordt gevoerd of in het water terecht komt, kan de stof volgens deskundigen ook door de mens worden opgenomen, en wel in giftige concentraties. Er kan niet worden uitgesloten dat het menselijk embryo, zuigelingen via de moedermelk en oude mensen schade ondervinden. Ivermectine is heel moeilijk afbreekbaar, is slecht oplosbaar in water en cumuleert net als DDT via de voedingsketen, hetgeen is gebleken uit proeven met mosselen.

1. Is de Commissie van deze feiten op de hoogte?

2. Is de toestemming van de Schotse milieu-instantie SEPA voor het gebruik van ivermectine in viskwekerijen volgens de Commissie in strijd met het EG-recht?

3. Welke maatregelen heeft de Commissie getroffen en denkt zij te nemen om het gebruik van ivermectine in de zalmkwekerij te verbieden en de Europese consumenten tegen eventuele risico's voor de gezondheid te beschermen?

4. Heeft de Commissie informatie over sporen van ivermectine in voor menselijke consumptie bedoelde zalm die uit het VK naar de andere lidstaten van de Unie wordt uitgevoerd?

Aanvullend antwoord van de heer Bangemann namens de Commissie (12 mei 1997)

Ten vervolge op haar antwoord van 26 maart 1997 ((PB C 186 du 18.6.1997, blz. 263. )) kan de Commissie nu de volgende extra informatie verstrekken.

Het Schotse milieubeschermingsbureau (SEPA) is verantwoordelijk voor het verlenen van lozingsvergunningen op basis van het feit dat hetgeen in vis wordt gebruikt uiteindelijk in het bredere aquatische milieu terechtkomt. Het verleent geen vergunning voor de toediening van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik.

Voor het in de handel brengen van een geneesmiddel voor diergeneeskundig gebruik moet een vergunning worden afgegeven overeenkomstig Richtlijn 81/851/EEG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik ((Richtlijn 81/851/EEG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik, zoals gewijzigd bij Richtlijnen 90/676/EEG en 93/40/EEG van de Raad - PB L 317 van 6.11.1981; PB L 373 van 31.12.1990; PB L 214 van 24.8.1993. )). Één van de voorwaarden inzake het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel voor diergeneeskundig gebruik dat bestemd is om te worden toegediend aan dieren waarvan het vlees of de producten voor menselijke consumptie bestemd zijn, is dat elke farmacologisch werkzame stof die het middel bevat, is opgenomen in bijlage I, II of III van Verordening (EEG) 2377/90 van de Raad ((PB L 224 van 18.8.1990, gewijzigd bij Verordening (EG) nr.434 van de Raad, PBL 67 van 7.3.1997. )) of dat een aanvraag voor de vaststelling van maximumwaarden voor residuen samen met de nodige documentatie vóór 1 januari 1996 bij het Europees Bureau voor geneesmiddelenbeoordeling (EMEA) is ingediend in de gevallen dat de stof in een lidstaat vóór 1 januari 1992 in een geneesmiddel voor diergeneeskundig gebruik was toegelaten. Deze laatste vrijstelling is, afhankelijk van de aard van de stof, slechts geldig tot 1 januari 1998 of 1 januari 2000.

Ivermectine is opgenomen in bijlage I voor gebruik bij runderen, schapen, varkens en paarden ((Verordening 2901/93 van de Commissie, PB L 264 van 1993. )). Uitbreiding tot herten is in behandeling. Bij het EMEA werd geen aanvraag ingediend voor het gebruik in zalm of andere vis.

Toediening van een geneesmiddel voor diergeneeskundig gebruik dat ivermectine bevat, aan zalm is in de Gemeenschap wettelijk alleen mogelijk in de zeer uitzonderlijke omstandigheden zoals bedoeld in artikel 4 van Richtlijn 81/851/EEG van de Raad. De lidstaten mogen namelijk, indien er geen toegestaan middel bestaat voor de behandeling van een aandoening die voor de betrokken dieren onaanvaardbaar lijden met zich brengt, uitzonderlijkerwijs toestaan dat door een dierenarts of onder zijn directe persoonlijke verantwoordelijkheid aan een dier of een klein aantal dieren van een bepaald bedrijf een ander product wordt toegediend. Voor het gebruikte product moet in de betrokken lidstaat vergunning voor toediening aan een andere diersoort of voor een andere aandoening of, indien de eerste twee mogelijkheden niet van toepassing zijn, voor menselijk gebruik zijn afgegeven. Indien een dergelijk product niet beschikbaar is, mag een geneesmiddel voor diergeneeskundig gebruik door een daartoe volgens de nationale wetgeving gemachtigd persoon overeenkomstig een voorschrift van een dierenarts ex-tempore worden bereid. In alle gevallen moet een zeer uitgebreide wachttijd van niet minder dan 500 graaddagen (d.w.z. 50 dagen bij een zeewatertemperatuur van 10°C) in acht worden genomen om er zeker van te zijn dat voedingsmiddelen die op basis van behandelde dieren worden geproduceerd geen voor de consument schadelijke residuen bevatten. Waarschijnlijk wordt in de nabije toekomst een nieuw product in de handel toegelaten, waardoor deze laatste mogelijkheid dan komt te vervallen

Het Britse directoraat voor geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik (BVMD) test binnen zijn ressort geproduceerde zalm continu op de aanwezigheid van residuen. Volgens de aan de Commissie verstrekte informatie daalde het percentage monsters dat positief bevonden werd voor ivermectine van 11% in 1994 tot 3,1% in 1995. Dit jaar werd geen positief monster gerapporteerd.