SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2426/00

van Jeffrey Titford (EDD) aan de Commissie

(18 juli 2000)

Betreft: Artikel 297 (ex Artikel 224) van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap

Kan de Commissie nauwkeuriger informatie verstrekken over de betekenis van Artikel 297 (ex Artikel 224) van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeeschap.

De lidstaten plegen onderling overleg teneinde gezamenlijk de regelingen te treffen noodzakelijk om te voorkomen dat de werking van de Gemeenschappelijke markt ongunstig wordt beïnvloed door de maatregelen waartoe een lidstaat zich genoopt kan voelen, in geval van ernstige binnenlandse onlusten waardoor de openbare orde wordt verstoord mldr (EG-Verdrag: De Lidstaten plegen onderling overleg teneinde gezamenlijk de regelingen te treffen noodzakelijk om te voorkomen dat de werking van de Gemeenschappelijke markt ongunstig wordt beïnvloed door de maatregelen waartoe een Lidstaat zich genoopt kan voelen, in geval van ernstige binnenlandse onlusten waardoor de openbare orde wordt verstoord mldr)

1. Is het juist dat de lidstaten alleen onderling overleg plegen voor het nemen van gezamenlijke maatregelen indien er sprake is van ernstige binnenlandse onlusten, waardoor de openbare orde wordt verstoord (EG-Verdrag: de handhaving van wet en orde), en niet in geval van ernstige binnenlandse onlusten waardoor de openbare orde niet wordt verstoord (EG-Verdrag: de handhaving van wet en orde)?

2. Indien één lidstaat wordt geacht de werking van de gemeenschappelijke markt ongunstig te hebben beïnvloed door maatregelen te treffen, kunnen dan de andere lidstaten van de Europese Unie, in het kader van artikel 297 tegen die lidstaat stappen ondernemen?

3. In artikel 297 wordt de term regelingen gebruikt (EG-Verdrag id.) om te voorkomen dat de werking van de Gemeenschappelijk markt ongunstig wordt beïnvloed. Kan dit politieel of militair optreden inhouden?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(12 oktober 2000)

Er is zelden gebruik gemaakt van artikel 297 van het EG-Verdrag (ex-artikel 224). Zoals het Hof van Justitie in de zaak Johnston tegen Chief Constable of the Royal Ulster Constabulary(1) verklaarde, moet het om een uitzonderlijke situatie gaan. In feite gaat het om drie situaties waarin de lidstaten maatregelen kunnen nemen die de werking van de interne markt ongunstig beïnvloeden: ernstige binnenlandse onlusten waardoor de openbare orde wordt verstoord, oorlog of ernstige internationale spanning die oorlogsgevaar inhoudt, en het voldoen aan verplichtingen die een lidstaat met het oog op het behoud van de vrede en van de internationale veiligheid is aangegaan.

De ernstige binnenlandse onlusten waarvoor op grond van artikel 297 alleen overleg tussen lidstaten nodig is, zijn onlusten waardoor de openbare orde wordt verstoord. In zijn conclusie in de zaak Commissie tegen Griekenland(2) overwoog de Advocaat-generaal in dit verband het volgende: Wat bedoeld lijkt te zijn, is een situatie die grenst aan een volledige ineenstorting van de binnenlandse veiligheid, omdat het anders moeilijk te rechtvaardigen zou zijn dat een beroep wordt gedaan op een verstrekkende afwijkingsbepaling, op grond waarvan de toepassing van alle regels die de gemeenschappelijke markt gewoonlijk beheersen, kan worden opgeschort.

De procedure die moet worden gevolgd indien op grond van artikel 297 genomen maatregelen de concurrentieverhoudingen in de interne markt verstoren, is opgenomen in artikel 298 (ex artikel 225) EG-Verdrag. De Commissie onderzoekt samen met de betrokken staat onder welke voorwaarden die maatregelen kunnen worden aangepast aan de in dit Verdrag vastgestelde regels. Artikel 298 bepaalt verder dat de Commissie of iedere lidstaat zich rechtstreeks (kan) wenden tot het Hof van Justitie, indien zij menen dat een andere lidstaat misbruik maakt van de bevoegdheden bedoeld in de artikelen 296 en 297.

Het enige geval waarin deze bepaling is toegepast, was de zaak Commissie tegen Griekenland(3), waarin de Commissie van mening was dat Griekenland de in artikel 224 (nu artikel 297) EG-Verdrag voorziene bevoegdheden had misbruikt om de handel tussen zijn grondgebied en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië te verbieden, en daarmee de verplichtingen uit hoofde van artikel 113 (nu artikel 133) EG-Verdrag niet was nagekomen. De zaak is uiteindelijk doorgehaald op verzoek van de Commissie, omdat zij geen belang meer had bij voortzetting van de procedure, aangezien tussen Griekenland en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië over een aantal punten een tijdelijk akkoord was gesloten, waarna Griekenland de handelsmaatregelen had opgeheven.

(1) Zaak 222/84 (1986), Jurispr. 1651, overweging 27 van het vonnis.

(2) Zaak 120/94 (1996), Jurispr. 1514, overweging 47 van de conclusie.

(3) Zaak 120/94, doorgehaald bij Beschikking van de President van het Hof van 19 maart 1996), Jurispr. I-1535; zie ook de Beschikking van het Hof van 29 juni 1994, waarin het Hof het door de Commissie ingediende verzoek om voorlopige maatregelen heeft afgewezen (Zaak C-120/94R (1994) Jurispr. I-3040).