SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2089/02

van Daniela Raschhofer (NI) aan de Commissie

(10 juli 2002)

Betreft: Verenigbaarheid van de Benes-decreten, de amnestiewet uit 1946 en de restitutiewet uit 1992 met de EU-wetgeving

Op 2 juni 2002 heeft de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) een interview met commissaris Verheugen gepubliceerd over de verenigbaarheid van de Benes-decreten met de EU-wetgeving. Op de vraag of de amnestiewet van 1946 thans nog rechtsgeldig is, antwoordde Verheugen het volgende: Het gaat daarin niet om straffeloosheid voor delicten die in verband met de verdrijving tegen Duitsers zijn gepleegd. Het was de bedoeling om verzetsstrijders een juridische bescherming te geven Daden die gebaseerd waren op onbetamelijke motieven vallen niet onder de wet. Voorts meende Verheugen: Voorzover deze wetten nog rechtsgeldig zijn, worden zij door middel van individuele maatregelen en andere maatregelen in de Tsjechische Republiek compatibel gemaakt met de EU-wetgeving.

In een artikel van 18 augustus 1995 maakte de FAZ melding van een Tsjechische burger die op 25 mei 1945 in Schwarzbach 14 mensen doodgeschoten en begraven heeft. De pleger van dit halsmisdrijf werd op 16 maart 1992 door de districtsrechtbank Ceské Budejuovice ontslagen van rechtsvervolging.

Onder verwijzing naar decreet nr. 33/1945 werd op 11 juni 2002 door de Tsjechische minister van Binnenlandse Zaken Stanislav Gross, graaf Salm-Reifferscheid meegedeeld dat hij geen recht had op restitutie van zijn vermogen (FAZ, 14.6.2002).

Is de Commissie van mening dat de huidige toepassing van de amnestiewet van 1946 door de Tsjechische rechterlijke macht in strijd is met de beginselen van artikel 6, lid 1 EUV?

Welke maatregelen is de Commissie voornemens te treffen zoals commissaris Verheugen in het bovengenoemde interview heeft aangekondigd om ervoor te zorgen dat de nog rechtsgeldige wetten (amnestiewet 1946, restitutiewet 1992, Benes-decreten) verenigbaar worden met EU-wetgeving?

Hoe beoordeelt de Commissie de eventuele instelling van een verzoeningsfonds door de Tsjechische Republiek als symbolische compensatie voor de niet-vergoede onteigening van de Sudeten-Duitsers (naar het voorbeeld van het Oostenrijkse compensatiefonds voor onteigend joods vermogen uit het jaar 2001) als mogelijke oplossing voor dit geschil?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(12 augustus 2002)

Zoals in het door het geachte parlementslid genoemde intervieuw correct is vermeld, onderzoekt de Commissie, samen met de Tsjechische autoriteiten nog steeds bepaalde aspecten in verband met de Tsjechoslowaakse presidentiële decreten van 1945 en enkele daarmee samenhangende wetten uit de periode vlak na de oorlog. Ook is het onderzoek betreffende de restitutiewetten en de desbetreffende praktijk in de jaren negentig nog aan de gang.

Definitieve resultaten zijn er nog niet, maar het is wel al mogelijk de volgende opmerkingen te maken:

- De wet van 1946 waarop het geachte parlementslid doelt is niet een amnestiewet, die in een algemene vrijspraak voorziet voor alle misdaden gericht tegen de bezettingsmachten en de Duits of Hongaars sprekende minderheden, maar veeleer opgevat als een straffeloosheidswet, om verzetsstrijders en personen die in de tijd van de bevrijding en de periode vlak na de oorlog tijdelijk verantwoordelijke posten bekleedden, rechtsbescherming te geven. Het was niet de bedoeling van de wetgever dat daden die op onbetamelijke motieven gebaseerd waren onder de wet zouden vallen. In de ogen van het publiek is deze oorspronkelijke intentie gezien de juridische praktijken uit de communistische tijd steeds meer in vergetelheid geraakt. Tsjechië heeft via verschillende verklaringen duidelijk gemaakt, dat er in de Tsjechische Republiek geen wettelijke belemmeringen bestaan voor de strafvervolging van personen, die verdacht worden van oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid, welke niet verjaren.

- De Commissie onderzoekt thans de desbetreffende Tsjechische rechtsorde en individuele besluiten van justitie, maar heeft dit werk nog niet afgesloten. Verder heeft het Parlement externe wettelijke expertise gevraagd met betrekking tot deze zaken.

- Zoals meegedeeld is in de gemeenschappelijke persverklaring van 11 april 2002 door Eerste Minister Zeman en de voor de uitbreiding verantwoordelijke Commissaris, moet ieder bestanddeel van de rechtsorde van een kandidaat-land, dat nog steeds nieuwe rechtseffecten kan produceren, aan de hand van de wetgeving van de Europese Unie en de Gemeenschap (EU/EG) nauwkeurig onderzocht worden. Hiertoe behoort het verbod op discriminatie op grond van de nationaliteit.

- Ieder besluit betreffende de oprichting van een verzoeningsfonds is een kwestie van nationale souvereiniteit, waarover de Commissie geen uitspraken kan doen. In ieder geval zal de Commissie, naast het onderzoeken van de voor het EU/EG-recht relevante aspecten, zich volledig blijven inzetten om tot een bevredigende oplossing te komen in de geschillen over de Tsjechoslowaakse presidentiële decreten en daarmee samenhangende zaken.