SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3170/01

van Sebastiano Musumeci (UEN) aan de Commissie

(19 november 2001)

Betreft: Regels voor de diensten van algemeen belang in de Europese Unie

Gelet op het feit dat de technologische veranderingen en de gewijzigde eisen als gevolg van onze veranderde levenswijze het noodzakelijk maken dat de diensten van algemeen belang in de 21ste eeuw nauwkeurig worden omschreven;

rekening houdend met het feit dat de regels voor de sector van de diensten van algemeen belang in de landen van de Unie zeer uiteenlopend zijn;

overwegende dat in een gebied met meer dan 250 miljoen inwoners, een enige munt en een eengemaakte markt, de regels in de bovenvermelde sector niet langer zo uiteenlopend kunnen blijven, wil ik de volgende vragen stellen:

1. Meent de Commissie niet dat de regels voor de diensten van algemeen belang (elektriciteit, telefonie, water en gas) vóór de toetreding van de kandidaat-landen tot de Europese Unie dringend eenvormig moeten worden gemaakt?

2. Meent de Commissie niet dat, om een efficiënte en zekere dienstverlening aan de consumenten te kunnen garanderen, een onderscheid moet worden gemaakt tussen, enerzijds, de eigenaars van de infrastructuur en de netwerken en, anderzijds, de beheerders van de nutsvoorzieningen?

3. Heeft de Commissie voorschriften in die zin voorgesteld of is ze voornemens dat te doen?

4. Kan de Commissie, om nieuwe infrastructuur en netwerken tot stand te brengen (water- en gasleidingen, telefoonlijnen en elektriciteitsleidingen) en om de bestaande netwerken aan de technologische veranderingen aan te passen en een grotere bedrijfszekerheid te geven, iets doen voor bijvoorbeeld de waterleidingen in Zuid-Italië, die lang niet het gemiddelde niveau in de EU halen?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(10 januari 2002)

1. In de mededeling van de Commissie van 20 september 2001(1) inzake de diensten van algemeen belang in Europa, wordt uitgelegd dat het in de communautaire wetgeving hoofdzakelijk aan de lidstaten wordt overgelaten om op basis van de bijzondere kenmerken van de desbetreffende activiteiten te bepalen welke diensten zij van algemeen economisch belang achten. De vrijheid van de lidstaten om een bepaalde economische activiteit al dan niet als een dienst van algemeen economisch belang te beschouwen, leidt tot verschillende resultaten, naargelang de beleidskeuzes van elke lidstaat. Deze verschillen en de daaruit voortvloeiende ruimte voor de lidstaten om hun beleid op het gebied van diensten van algemeen economisch belang vorm te geven, worden in artikel 86, lid 2, van het EG-Verdrag erkend en beschermd. De regelgeving van het EG-Verdrag, en in het bijzonder de mededingingsregels en de regelgeving voor de interne markt, zijn niettemin in principe toepasbaar op deze diensten. Op basis van het in artikel 86, lid 2, vastgelegde evenredigheidsbeginsel, kan de toepassing van deze regels enkel beperkt worden voor zover nodig om de goede werking van de betrokken dienst van algemeen economisch belang te waarborgen.

De Commissie past het evenredigheidsbeginsel ook toe wanneer zij afgeleide wetgeving goedkeurt of voorstelt voor de liberalisering van de markten waarin diensten van algemeen economisch

belang kunnen worden geleverd, zoals de elektriciteits-, gas-, telecommunicatie-, post- en transportsector. Op veel van deze gebieden wordt het begrip diensten van algemeen economisch belang in de door de Commissie vastgestelde afgeleide wetgeving niet eenduidig omschreven en wordt aan de lidstaten de vrijheid gelaten om deze diensten te definiëren. Wel worden voorbeelden gegeven van wat als dit soort dienst kan worden beschouwd. In de postsector verschilt de situatie aangezien in Richtlijn 97/67/EG van het Parlement en van de Raad van 15 december 1997 betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst(2), wordt bepaald dat lidstaten moeten zorgen voor een universele postdienst met specifieke kwaliteitsnormen. Ook in de telecommunicatiesector werden de nationale regels inzake de diensten van algemeen economisch belang in een aanzienlijke mate eenvormig gemaakt door gemeenschapswetgeving die door het Parlement en de Raad werd goedgekeurd. In de richtlijn inzake universele dienstverlening, die momenteel in de laatste fase van de goedkeuring is, zal deze universele dienst, die binnen de Gemeenschap door de lidstaten tegen redelijke prijzen moet worden geleverd(3), verder worden uitgewerkt. In de watersector is er eenvormigheid wat betreft de bescherming van de volksgezondheid en het milieu.

Uit de reactie van de lidstaten en de instellingen van de Gemeenschap op de eerder vermelde mededeling van de Commissie van 20 september 2000 bleek dat de hierboven beschreven regeling van het EG-Verdrag een geslaagde combinatie is van a) de vrijheid van de lidstaten om voor de sectoren waarin de diensten van algemeen economisch belang worden geleverd, een verschillende inhoud en reikwijdte te bepalen, b) harmonisering indien hiervoor een consensus bestaat in het Parlement en tussen de lidstaten in de Raad, en c) het streven van de Gemeenschap naar open markten met concurrentie.

De Commissie heeft op dit moment geen redenen om aan te nemen dat de huidige Gemeenschapswetgeving met betrekking tot de diensten van algemeen economisch belang niet goed zou functioneren na de toetreding van de kandidaat-lidstaten.

2. De Commissie is van mening dat het scheiden van het eigendom van de infrastructuur en de dienstverlening vaak voordelen biedt, maar dat er geen eenduidig antwoord op deze vraag bestaat dat over de hele linie zou gelden voor alle sectoren van de economie of voor alle netwerkindustrieën. De kwestie zou voor elke sector afzonderlijk moeten worden onderzocht, rekening houdend met de stand van ontwikkeling en met specifieke kwesties in verband met een doeltreffende en betrouwbare dienstverlening aan de consumenten.

3. Op het gebied van de energievoorziening heeft de Commissie onlangs een voorstel ingediend voor een Richtlijn(4) inzake de versnelde liberalisering waardoor op wettelijk vlak netwerkdiensten en verkoop van elektriciteit en gas worden gescheiden.

Op het gebied van post, telecommunicatie en drinkwater bereidt de Commissie tot op heden geen wetgevingsinitiatieven voor om eigendom van de infrastructuur en dienstverlening te scheiden.

4. De structuurfondsen van de Gemeenschap hebben financiële steun verleend voor de modernisering van de infrastructuurnetten in minder ontwikkelde gebieden van de Gemeenschap en zullen dat blijven doen. Bovendien zijn leningen van de Europese Investeringsbank beschikbaar.

In het bijzonder met betrekking tot de waterleidingen in Zuid-Italië, moet worden benadrukt dat een waterleiding die niet goed wordt onderhouden en water van onvoldoende kwaliteit voor de consument bevat, een inbreuk vormt op de drinkwater-richtlijn, Richtlijn van de Raad 80/778/EEG van 15 juli 1980 betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water(5), zoals gewijzigd door Richtlijn 98/83/EG van de Raad van 3 november 1998(6). Indien de waterleidingen lekken, wat leidt tot verlies en verspilling van water, kan de Italiaanse overheid herstelmaatregelen voordragen voor financiële steun uit de structuurfondsen van de Gemeenschap en de programma's voor plattelandsontwikkeling.

(1) PB C 17 van 19.1.2001.

(2) PB L 15 van 21.1.1998.

(3) Voorts zullen lidstaten bevoegd zijn om te beslissen wat op hun grondgebied redelijke prijzen zijn, rekening houdend met nationale voorwaarden. Bovendien behouden ze het recht ervoor te zorgen dat op hun grondgebied meer diensten beschikbaar zijn dan de op gemeenschapsniveau gedefinieerde universele dienst.

(4) PB C 240 E van 28.8.2001.

(5) PB L 229 van 30.8.1980.

(6) PB L 330 van 5.12.1998.