SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2249/99

van Jan Mulder (ELDR) aan de Commissie

(1 december 1999)

Betreft: Ammoniakgrenswaarden EU

Uit meldingen blijkt dat de gezondheidstoestand van de bossen in Midden- en Oost-Europa steeds verder achteruit gaat. Deskundigen wijzen ozon, dat onder invloed van zonlicht ontstaat uit vluchtige organische stoffen en stikoxides, als hoofdveroorzaker aan. Ozon is een sterk oxidatiemiddel, dat echter met ammoniak, een reductor, kan reageren waardoor een afbraakproces op gang komt waarbij beide stoffen in onschadelijk stikstofgas en waterstof uiteenvallen. Het Europees Milieu-Agentschap voorspelt dat het aantal auto's de komende tien jaar met 30 %, het aantal vrachtauto's met 50 % en het aantal vliegtuigen met 100 % zal stijgen. Volgens wetenschappers is het geheel onlogisch in de EU ammoniakgrenswaarden in te voeren zolang de emissie van vluchtige organische stoffen en stikoxide verder stijgt.

Kan de Commissie een en ander bevestigen?

Is de Commissie ook van mening dat ozon in wezenlijke mate bijdraagt tot de verslechtering van de gezondheidstoestand van de bossen?

Is de Commissie ook van opvatting dat ozon door ammoniak in stikstofgas en waterstof kan worden omgezet en dat grenswaarden voor de uitstoot van ammoniak in de EU derhalve nadelige gevolgen zou kunnen hebben voor de voorkoming van een hoog ozongehalte?

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(7 januari 2000)

In de analyse waarop het voorstel voor een richtlijn inzake nationale emissiemaxima is gebaseerd(1), heeft de Commissie rekening gehouden met de voorspelde groei van het vervoer. Dankzij de technische vooruitgang zal de emissie van verschillende sectoren, met name de vervoerssector, echter sterk dalen. De Commissie heeft een raming gemaakt van het effect dat de implementatie van de huidige wetgeving, met inbegrip van de onlangs aangenomen richtlijnen inzake schonere auto's en brandstoffen, zal hebben op de emissie van stikstofoxiden (NOX) en vluchtige koolwaterstoffen (VOC's). In 2010 zullen de emissies van NOX en VOC's in de Gemeenschap met respectievelijk 48 % en 49 % zijn gedaald ten opzichte van de niveaus van 1990. Bovendien schrijft de voorgestelde richtlijn inzake emissiemaxima voor dat de emissie van deze schadelelijke stoffen verder moet worden verlaagd, uiteindelijk met 55 % voor NOX en 60 % voor VOC's, met als doel de blootstelling van de mens en de vegetatie aan ozon de komende tien jaar met zo'n 70 % te verlagen.

Volgens gegevens van de Europese Economische Ruimte (EER) en het EMEP-programma (European monitoring and evaluation of pollutants) zijn de emissies van deze stoffen in de periode 1990-1995 al met 10 % gedaald. De Commissie verwacht dan ook dat de emissies van NOX en VOC's sterk zullen dalen als gevolg van haar strategieën om de verzuring en de vorming van troposferisch ozon te beperken.

De Commissie deelt de bezorgdheid dat hoge ozonconcentraties een bedreiging vormen voor de bossen. Daarom heeft zij in haar voorstel voor een nieuwe dochterrichtlijn inzake ozon(2) met het oog met de bescherming van de vegetatie, met inbegrip van de bossen, een langetermijndoelstelling en een streefwaarde voor ozon vastgesteld.

De Commissie kan bevestigen dat ammoniak inderdaad met ozon kan reageren. De ammoniakconcentraties in de lucht zijn echter, behalve in de onmiddellijke omgeving van grote bronnen, tamelijk laag in vergelijking met de totale hoeveelheid ozon die in de gehele onderste laag van de atmosfeer aanwezig is. Gezien de vrij lage reactiesnelheid tussen beide stoffen is de totale hoeveelheid ozon die door de reactie met ammoniak wordt verwijderd, niet significant. De Commissie kan dan ook niet bevestigen dat een verlaging van de ammoniakemissies op grote schaal zal leiden tot een stijging van de ozonconcentraties.

Afgezien van een zekere hoeveelheid ammoniak die in de omgeving van emissiebronnen neerslaat, reageert ammoniak vooral met nitraat en sulfaat, waarbij stoffen ontstaan (ammoniumnitraat en

-sulfaat) die vanwege een langere levensduur in de atmosfeer over grote afstanden kunnen worden getransporteerd. De depositie van deze stoffen leidt tot een buitensporig hoog gehalte aan stikstofverbindingen (eutrofiëring) in de bodem en in het water, terwijl nitraat- en sulfaatverbindingen de zuurgraad verhogen. Beide effecten vormen een ernstige bedreiging voor ecosystemen en de biodiversiteit, en de ammoniakemissies dragen hiertoe bij. Om de verzuring en eutrofiëring aan te pakken, moeten dan ook de ammoniakemissies worden verlaagd. De Commissie is ervan overtuigd dat dit niet in strijd is met de beoogde verlaging van het ozongehalte. Het is juist zo dat de complexe relaties tussen schadelijke stoffen en effecten duidelijk om een geïntegreerde aanpak vragen zoals die welke wordt gevolgd in de op de effecten gebaseerde emissiemaxima voor de vier betrokken stoffen.

(1) COM(1999) 125 def. aangevuld door SEC(1999) 2004.

(2) COM(1999) 125 def. aangevuld door SEC(1999) 2004.