SCHRIFTELIJKE VRAAG P-0407/03

van Heidi Hautala (Verts/ALE) aan de Commissie

(10 februari 2003)

Betreft: IJswaardigheid van de op de Oostzee varende olietanker Stemnitsa

De onder Griekse vlag varende en onder de paraplu van de Griekse scheepvaartmaatschappij Minerva Maríne opererende olietanker Stemnitsa heeft deze winter al meermaals op de Oostzee gevaren in als gevolg van het ijs uitzonderlijk moeilijke navigatie-omstandigheden. Het schip tankt per keer 100 000 ton Russische ruwe olie in de nieuwe oliehaven van Primorsk aan de Russische kant van de Finse Golf. Het beschikt over een door het American Bureau of Shipping afgeleverd ijswaardigheidscertificaat dat volgens Finse deskundigen niet volstaat voor de bijzonder moeilijke ijssituatie in de Finse Golf. Verwacht wordt dat door de Russische plannen voor nieuwe oliehavens in Primorsk en Vysotsk het olietransport op de Oostzee elke vijf jaar zal verdubbelen, van de huidige 40 000 000 ton

tot 160 000 000 ton in 2010. De Finse Golf is een ecologisch erg kwetsbaar marien gebied en een sociaal-economisch belangrijke transportroute. De Finse autoriteiten hebben geen manier gevonden om te verhinderen dat de Stemnitsa en andere risicovaartuigen de internationale wateren van de Oostzee gebruiken.

Willem de Ruiter, pas aangesteld hoofd van het Europees Agentschap voor de veiligheid van de zeevaart (EMSA), zei op 4 februari in een interview met het Finse informatiebureau dat de EU geen reden heeft om tegen de aanwezigheid van de Stemnitsa op te treden en dat de EU niets kan ondernemen. Volgens zijn eigen website moet het Agentschap nochtans bijdragen tot de verhoging van het algemene veiligheidsniveau van de zeevaart in de Gemeenschap teneinde het risico van ongevallen op zee, vervuiling van het zeemilieu en het verlies van mensenlevens op zee te verminderen. Volgens de verordening betreffende het Agentschap wordt dit o.a. met de volgende taak belast: De Commissie bijstaan, waar nodig, in de voorbereidende werkzaamheden voor de bijwerking en ontwikkeling van de communautaire wetgeving op het gebied van de veiligheid op zee en de voorkoming van verontreiniging door schepen, met name in samenhang met de ontwikkeling van de internationale wetgeving terzake.

De Commissie kan als lid van de Helcom (Helsinki-Commissie; Commissie ter bescherming van het mariene milieu van het Oostzeegebied) aanzienlijke invloed uitoefenen opdat op de volgende Helcom-conferentie van milieuministers in de zomer van 2003 wordt geprobeerd een voorstel te doen aan de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) om de Oostzee uit te roepen tot bijzonder kwetsbaar marien gebied (Particularly Sensitive Sea Area, PSSA) en te eisen dat de schepen die er varen aan bijzondere voorwaarden voldoen op het gebied van ijsbestendigheid en dubbele scheepswand. De invloed van de Commissie in Helcom en IMO is des te groter daar afgezien van Rusland alle Oostzeestaten binnenkort EU-lidstaten zijn.

1. Is de Commissie van plan met de Helcom-lidstaten onderhandelingen op te starten over een voorstel aan de IMO zoals hierboven beschreven, opdat de ministerconferentie komende zomer over de zaak een beslissing kan nemen?

2. Is de Commissie van plan in haar op 20 december 2002 ingediende voorstel voor een verordening over dubbele scheepswanden voorwaarden op te nemen betreffende de ijswaardigheid?

3. Acht de Commissie de uitspraak van de Ruiter waarnaar hierboven wordt verwezen, zinvol?

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(20 maart 2003)

De Commissie zou het geachte parlementslid erop willen wijzen dat persberichten niet noodzakelijkerwijze het standpunt van de Commissie weergeven of, zoals in dit geval, het standpunt van de uitvoerend directeur van het Agentschap voor de veiligheid van de zeevaart.

De Commissie heeft er herhaaldelijk op gewezen dat het internationale zeerecht zowel op wetgevend vlak als op uitvoerend vlak sterke beperkingen oplegt aan de maatregelen die de Unie en de kuststaten kunnen treffen om hun kustwateren te beschermen tegen de gevaren van de scheepvaart voor het milieu. Dit geldt ook voor de scheepvaart met schepen die gevaarlijk worden geacht in de internationale wateren, waaronder de internationale wateren van de Oostzee.

Daarom dringt de Commissie aan op een gecoördineerde actie van de lidstaten om verschillende formules te bestuderen en voor te stellen die het mogelijk maken om maatregelen te treffen om de kustwateren te beschermen, met name de territoriale wateren en de exclusieve economische zone, tegen schepen die gevaar opleveren voor het zeemilieu.

De Commissie zal steun verlenen aan stappen die worden ondernomen door de lidstaten binnen de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) om uit hoofde van internationale voorschriften verplichte scheepvaartroutes en zones waar beperkingen gelden voor de scheepvaart vast te stellen.

Wat de vraag over het varen in geval van ijsgang betreft moet worden opgemerkt dat hiervoor geen communautaire wetgeving bestaat en dat deze bovendien niet van toepassing zou kunnen zijn op schepen in doorvaart die geen havens van de Unie aandoen. Bovendien

laten dergelijke voorschriften zich moeilijk harmoniseren omdat rekening moeten worden gehouden met de plaatselijke scheepvaart- en weersomstandigheden van elke regio. De Commissie is in elk geval bereid de Finse autoriteiten alle mogelijke steun te bieden bij hun inspanningen om met de landen die aan de Finse Golf liggen een overeenkomst te bereiken over de veiligheidsvoorschriften voor het vervoer van olie over zee in geval van ijsgang.

Zoals het geachte parlementslid opmerkt, volgt de Commissie de werkzaamheden van de Commissie van Helsinki nauwlettend. In dit verband onderzoeken de betrokkenen werkgroepen (Helcom Maritime en Helcom Response) momenteel de mogelijkheden om de Oostzee tot buitengewoon kwetsbaar maritiem gebied te verklaren.