SCHRIFTELIJKE VRAAG P-0214/03

van Olivier Dupuis (NI) aan de Commissie

(27 januari 2003)

Betreft: Economische en financiële situatie in Tunesië

De associatieovereenkomst tussen de Eu en Tunesië gaat een belangrijke fase in, maar de informatie over het verloop van de ondersteuning bij de instelling van een vrijhandelszone is bijzonder beperkt. De noodzaak van een grotere transparantie gaat hand in hand met de inzet van deze overeenkomst. Het is dan ook belangrijk dat het Parlement in kennis gesteld wordt van het oordeel van de Commissie over de aanwending van de MEDA-financiering in de zeven afgelopen jaren. Van Tunesische zijde wordt alleen maar zelfvoldoening uitgesproken over de programma's voor de ontwikkeling van ondernemingen en belangrijke bedrijfstakken in Tunesië, terwijl er duidelijk sprake is van ernstige problemen. Een voorbeeld hiervan is, naar het schijnt, de hervorming van het bankstelsel, waarover in Tunesië zeer onduidelijke informatie wordt verstrekt. Het recente financiële schandaal in verband met de onderneming Batam en het netwerk Bonprix heeft de kwestie van de dubieuze en niet-inbare vorderingen opnieuw aan de orde gesteld. Deze kwestie doet ernstig afbreuk aan de hervorming van het bankstelsel, die door de Europese Unie gesteund wordt. Deze ondoorzichtigheid werkt bovendien de ontwikkeling van grootschalige corruptie bij de leidende kringen in de hand, waaraan de afgelopen maanden in buitenlandse persartikelen bijzonder veel aandacht is besteed.

Wat denkt de Commissie over de besteding door de Tunesische autoriteiten van de MEDA-steunfondsen in de afgelopen zeven jaar? Over welke informatie beschikt de Commissie ten aanzien van de vooruitgang en de problemen bij de hervorming van het bankstelsel? Welke informatie bezit de Commissie over de recente financiële schandalen en de ontwikkeling van illegale verrijkingspraktijken, waarbij in de eerste plaats de dicht bij de macht staande kringen zijn betrokken? Welke initiatieven denkt zij in verband hiermee te nemen?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(19 februari 2003)

Tunisië neemt in het kader van het MEDA-programma een speciale plaats in. Het ontvangt namelijk uit hoofde van MEDA I et II voor de periode 1995-2004 841 miljoen euro in de vorm van bilaterale schenkingen.

Het MEDA-programma in Tunesië in het kader waarvan uitsluitend schenkingen worden toegekend omvat op dit ogenblik 18 in uitvoering en twee in voorbereiding zijnde projecten en programma's waarvoor de totale betalingsverplichtingen een waarde hebben van 440 miljoen euro. Van dit totaalbedrag werd reeds 41 % uitgekeerd. De in het kader van MEDA in Tunesië gefinancierde programma's en projecten worden op twee verschillende wijzen gefinancierd, te weten directe begrotingssteun aan de Tunesische Staat (structurele-aanpassingsfaciliteiten en sectoriële steun) en directe financiering op het terrein van investeringsprojecten (plattelandsontwikkelingsprojecten, projeten ter ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf, enz). In het jaar 2002 hebben de betalingen met een totaal van nagenoeg 93 miljoen euro een record bereikt.

De aanwending van MEDA-middelen door Tunesië kan over het geheel genomen als gunstig worden beoordeeld. Het land geeft blijk van een goede opnamecapaciteit dank zij de door de Regering ten uitvoer gelegde beleidsmaatregelen. Het is daardoor met name mogelijk geworden de klassieke steunprogramma's te vervangen door meer verfijnde instrumenten zoals de structurele en sectoriële aanpassingsfaciliteiten. Met ingang van 2002 zijn de programma's van de zogenaamde derde generatie in de MEDA-programmering voor Tunisië opgenomen. Deze programma's zijn gericht op ondersteuning van behoorlijk bestuur en de civiele samenleving.

Uit de voor de laatste jaren door het land bekendgemaakte economische resultaten blijkt dat de MEDA-bijstand in een gunstig ontwikkelingskader kon worden geïntegreerd.

De moeilijkheden welke zich in verband met de aanwending van MEDA-middelen voordoen of nog kunnen voordoen, zijn van tweeërlei aard. In de eerste plaats is er de feitelijke moeilijkheid met het ten uitvoer leggen van bepaalde hervormingen, zoals de hervorming van de ziekteverzekering of van de havensector. In de tweede plaats blijft de Tunesische economie een aantal structurele tekortkomingen vertonen die, bijvoorbeeld, betrekking hebben op het wetgevend en reglementair kader, en de investeringsdiensten, die moeten worden afgeschaft om Tunesië in staat te stellen het moderniseringsproces voor zijn economie tot voltooiing te brengen en maximaal voordeel te halen uit het partnerschap met de Unie. Het is nog te vroeg om zich uit te spreken over de impact van projecten van de derde generatie.

De Unie ondersteunt op actieve wijze het hervormingssysteem voor het Tunesische bankwezen en het financieel stelsel in het algemeen. In het kader van de aan de gang zijnde structurele aanpassing, die door de Wereldbank en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank gezamenlijk wordt gefinancierd, ondersteunt de Unie de maatregelen gericht op de privatisering van twee staatsbanken, de modernisering van de regelgeving die het mogelijk moet maken op meer doeltreffende wijze het probleem aan te pakken van de dubieuze debiteuren, die op de balansen van de banken wegen en hun ontwikkeling belemmeren, en de uitwerking van een strategie voor de ontwikkeling van de financiële markten die de ondernemingen alternatieve financieringsbronnen zullen kunnen bieden. De Gemeenschap ondersteunt ten slotte opleidingsacties ten behoeve van het personeel van de Centrale Bank van Tunesië en van de handelsbanken van het land, ten einde hen vertrouwd te maken met de in de banken van de Unie voorgeschreven procedures en vigerende beheermethoden.

Het vertragen van de economische groei in 2002 naar aanleiding van de samenloop van verschillende externe en interne conflicten is van invloed geweest op de dubieuze vorderingen van het banksysteem en is er waarschijnlijk de oorzaak van dat deze dubieuze vorderingen in de balansen van de banken niet langer blijven verminderen.

In deze context, en rekening houdend met het overwicht van het bankkrediet in de economie, en van de overheidsinstellingen in het totale bankkrediet, blijft de verdere hervorming van het bankwezen in het kader van de economische samenwerking met Tunesië een van de belangrijkste preoccupaties van de Commissie. De hervorming moet met name leiden tot de invoering van methoden voor de toekenning van krediet op basis van een ernstige evaluatie van de economische en financiële rendabiliteit van de projecten, verdere inspanningen inzake provisievermindering en vermindering van de dubieuze vorderingen, alsook het beschikbaar komen van alternatieve financieringsbronnen voor de ondernemingen.

De Commissie volgt de politieke en economische ontwikkelingen in Tunesië van nabij. Zij is op de hoogte van de omstandigheden betreffende het faillissement van de onderneming Batam. Het concern Batam, waarvan met name het distributienetwerk Bonprix deel uitmaakt, heeft gezien zijn beperkte financiële onderbouw, een te snelle ontwikkeling doorgemaakt. Deze fragiele financiële structuur is er, in een context van verslapping van de vraag en toename van de concurrentiedruk, voor de banken aanleiding toe geweest hun steun op te schorten, hetgeen het faillissement van de onderneming tot gevolg heeft gehad.

Met betrekking tot de door het geachte parlementslid vermelde ongeoorloofde verrijkingspraktijken beschikt de Commissie over geen nauwkeurige informatie.