SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2428/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(26 augustus 2002)

Betreft: Nieuwe trend gericht op voordelen en kostenbesparing door infrastructuur en exploitatie van spoorwegen samen te voegen in plaats van ze te scheiden

1. Kan de Commissie bevestigen dat vanaf juli 2002 in Oostenrijk de spoorwegmaatschappij ÖBB weer verantwoordelijk is voor het beheer en de ontwikkeling van het nationale spoorwegnet omdat de vorige beheerder van het railnet Schieneninfrastrukturgesellschaft als gevolg van een schuld van 3,6 miljard euro en het niet kunnen beschikken over 16 miljard euro voor toekomstige projecten de activiteiten heeft moeten staken, zodat de door u gewenste splitsing tussen infrastructuur en exploitatie in Oostenrijk voorbij is?

2. Heeft de Commissie tevens kennis genomen van het artikel Los Ferrocarriles Suizos basan su modelo en una red integrada (De Zwitserse spoorwegen baseren hun model op een geïntegreerd net) in het door de Spaanse organisatie Fundación de los Ferrocarriles Españoles uitgegeven tijdschrift Via Libre van juli-augustus 2002, waaruit blijkt dat in Zwitserland het functioneren van regionale en andere spoorwegmaatschappijen die delen van het nationale net berijden niet wordt gezien als reden om een scheiding tussen de infrastructuur en de exploitatie door de nationale spoorwegmaatschappij SBB/CFF/FFS te overwegen, zowel vanwege de veiligheidsproblemen die dit oplevert voor een met hoge frequenties en snelle verbindingen bereden net (plan Rail 2000) als vanwege de geldverspilling die optreedt als ten behoeve van afzonderlijke ondernemingen met uiteenlopende wensen en materieel een te grote capaciteit aan rails en perronlengte ter beschikking moet worden gesteld?

3. Is de Commissie tevens bekend met soortgelijke problemen en overwegingen in andere Europese staten, waar op grond van inmiddels opgedane ervaringen afstand wordt genomen van de in voorbije jaren bepleite trend om eigendom, beheer en zeggenschap te scheiden in infrastructuur en exploitatie, en waar een thans opkomende nieuwe trend vooral is gericht op een doelmatiger inzet van middelen door integratie van planning en eenheid van besluitvorming?

4. Hoe gaat u onder invloed van de gewijzigde inzichten om met lidstaten en spoorwegmaatschappijen die duurzaam weigeren om over te gaan tot het doorvoeren van een scheiding of die een reeds doorgevoerde scheiding ongedaan maken?

5. Wat zijn de gevolgen van deze nieuwe ontwikkelingen en ervaringen voor uw streven naar scheiding tussen infrastructuur en exploitatie?

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(9 oktober 2002)

1. Volgens de informatie waarover de Commissie thans beschikt, treedt ÖBB op als beheerder van de railinfrastructuur op grond van de spoorwegwetgeving die in Oostenrijk is vastgesteld ter uitvoering van Richtlijn 91/440/EEG1(1). Een politiek besluit over de wijze waarop de richtlijnen2(2) inzake het infrastructuurpakket in het nationale recht zullen worden verwerkt moet nog worden genomen.

2. De Commissie wijst erop dat de basisbeginselen en -bepalingen van het acquis communautaire in de spoorwegsector zijn verwerkt in de overeenkomst tussen de EU en Zwitserland die op 1 juni 2002 in werking is getreden. Op basis daarvan moet het land bepalen hoe dit acquis in zijn wetgeving zal worden opgenomen en daarover vindt nu een publiek debat plaats.

3. De Commissie is zich bewust van de problemen in de spoorwegsector in de lidstaten en is van mening dat de overwegingen en motieven die hebben geleid tot de vaststelling van de bepalingen die samen het acquis communautaire in de spoorwegsector vormen, nog niets van hun geldigheid hebben verloren.

Het acquis vereist geen volledige scheiding van infrastructuur en exploitatie, maar de basisbeginselen van het acquis, zoals een onafhankelijk beheer van spoorwegondernemingen; toegangs- en transitrechten voor spoorwegondernemingen ten aanzien van de railinfrastructuur van andere lidstaten; onafhankelijke toekenning van exploitatievergunningen en veiligheidscertificaten aan spoorwegondernemingen; onafhankelijke toewijzing en tarifering van treintrajecten aan spoorwegondernemingen en de

mogelijkheid in beroep te gaan zijn noodzakelijk om het relatieve aandeel van het spoorvervoer in 2010 op het peil van 1998 te handhaven, hetgeen een van de doelstellingen is van het gemeenschappelijk vervoerbeleid zoals uiteengezet in het Witboek over het Europees vervoersbeleid tot het jaar 2010(3). Indien deze beginselen niet volledig worden toegepast ziet het ernaar uit dat de spoorwegsector is nog grotere problemen zal komen en zal een modal shift van weg- naar spoorvervoer zeker niet plaatsvinden.

4. en 5. De lidstaten moeten de richtlijnen inzake het infrastructuurpakket uiterlijk op 15 maart 2003 ten uitvoer leggen. De lidstaten en de Commissie werken nauw samen in het kader van het regelgevingscomité dat is opgericht bij de Richtlijnen 2001/12/EG en 2001/14/EG, om te zorgen voor een vlotte en succesvolle tenuitvoerlegging van het infrastructuurpakket. Het is aan de exploitanten van dit nieuwe kader gebruik te maken voor het verzorgen van grensoverschrijdende diensten, die de sleutel zijn tot de revitalisering van het goederenvervoer per spoor. Intussen heeft de Commissie de nodige stappen ondernomen om toezicht te houden op de spoorwegmarkt4(4) in de lidstaten en de effecten van de tenuitvoerlegging van de richtlijnen inzake het infrastructuurpakket te bewaken. Overeenkomstig artikel 10 ter van Richtlijn 91/440/EG, zoals gewijzigd bij Richtlijn 2001/12/EG, zal de Commissie in maart 2005 bij het Parlement en de Raad een verslag over de tenuitvoerlegging indienen, vergezeld van passende voorstellen voor verdere acties van de Gemeenschap met betrekking tot de ontwikkeling van de spoorwegmarkt en van het regelgevingskader dat daarop van toepassing is. Dit laatste vormt geen beletsel voor de Commissie om de nodige stappen te ondernemen indien zij van mening is dat een lidstaat niet aan zijn wettelijke verplichtingen heeft voldaan.

(1) Richtlijn 91/440/EEG van de Raad van 29 juli 1991 betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap, PB L 237 van 24.8.1991.

(2) Richtlijn 2001/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 tot wijziging van Richtlijn 91/440/EEG van de Raad betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap, PB L 75 van 15.3.2001. Richtlijn 2001/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 tot wijziging van Richtlijn 95/18/EG van de Raad betreffende de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen, PB L 75 van 15.3.2001. Richtlijn 2001/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering, PB L 75 van 15.3.2001.

(3) COM(2001) 370 def.

(4) Artikel 10 ter van Richtlijn 91/440/EEG, zoals gewijzigd bij Richtlijn 2001/12/EG.