SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0633/01

van Ioannis Souladakis (PSE) aan de Commissie

(6 maart 2001)

Betreft: Liberalisering van de markt voor elektrische energie

De recente elektriciteitscrisis in de staat Californië heeft de schijnwerper gericht op de problemen die zijn ontstaan na de liberalisering van de markt voor elektrische energie in deze staat. Er zijn vele oorzaken voor deze crisis: de woekerprijzen in de groothandel, de slechte financiële situatie van de distributiebedrijven, laattijdig ingrijpen door de Californische autoriteiten. Deze crisis heeft tegelijk ook talrijke en even ernstige gevolgen: gevaar voor plotse stijging van de elektriciteitsprijs, inflatiedruk, val van de aandelen van ondernemingen die in de elektriciteitsbranche zitten, gevaar voor een trager groeiritme van de staat Californië, enz. De Europese Unie is al jarenlang bezig met de liberalisering van haar markt voor elektrische energie.

Kan de Commissie in het licht hiervan antwoorden op de volgende vragen:

1. Welke studies heeft de Commissie laten uitvoeren inzake het veiligstellen van een voldoende voorraad elektrische energie zonder gevaar voor buitensporige prijsstijgingen?

2. Heeft de Commissie onderzocht welke veiligheidskleppen kunnen worden ingebouwd, om te verzekeren dat elektrische energie niet alleen op de spotmarkt wordt verhandeld, maar dat er ook langetermijncontracten worden gesloten?

3. Heeft de Commissie voor de interventies door de lidstaten in geval van stroomtekorten regels vastgelegd, zodat deze interventies geschieden tegen prijzen die de kosten van de productiebedrijven dekken zonder dat de kosten worden afgewenteld op de consumenten?

4. Heeft de Commissie voorzien in concrete fases voor de liberalisering van de markt voor elektrische energie en in vaste tijdstippen voor de herziening ervan, zodat eventuele distorsies die problemen veroorzaken voor de afzet van energie en derhalve leiden tot verhoging van de kostprijs, kunnen worden rechtgetrokken?

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(10 mei 2001)

1. Voorzieningszekerheid is een fundamentele doelstelling van het Europese energiebeleid, zoals benadrukt in het recente groenboek van de Commissie Op weg naar een Europese strategie voor een continue energievoorziening(1).

Op basis van een analyse van de gebeurtenissen in Californië is de Commissie tot de conclusie gekomen - die door vrijwel alle analisten wordt gedeeld - dat de problemen in Californië voortvloeien uit de specifieke structuur van de markt en de regelgeving in Californië. Deze structuur wordt voornamelijk gekenmerkt door onvoldoende opwekkingscapaciteit, belemmeringen voor nieuwkomers en schommelende hoge prijzen, die in de hand worden gewerkt door het bestaan van een verplichte pool en de uitsluiting van de mogelijkheid van langetermijncontracten.

Deze elementen komen niet voor in de Gemeenschap. In de Gemeenschap is met name voldoende reservecapaciteit beschikbaar, die kan worden geraamd op circa 30 % van de piekvraag naar elektriciteit (inclusief de reservecapaciteit die noodzakelijk is voor de veiligheid van het systeem en het behoud van overcapaciteit).

2. In de Gemeenschap zijn, in tegenstelling tot Californië, leveringscontracten op middellange en lange termijn tussen leveranciers en verbruikers niet verboden, maar vormen zij juist de basishandelsovereenkomst op de elektriciteitsmarkt. Deze contracten die naast kortetermijntransacties op de spotmarkt worden gebruikt, zorgen voor de nodige stabiliteit wat de prijsontwikkelingen betreft.

3. De toenemende integratie van de Europese elektriciteitsmarkt zal de voorzieningszekerheid verhogen door het openen van de markten en de uitbreiding van de koppelingscapaciteit, waardoor meer grensoverschrijdende handel mogelijk wordt, met name bij elektriciteitstekorten in een lidstaat.

Bovendien bevat Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit(2) bepalingen die de lidstaten in staat stellen specifieke maatregelen te nemen om op acute tekorten te reageren en toekomstige problemen in verband met primaire energiebronnen voor stroomopwekking te voorkomen. Bij een plotselinge crisis op de energiemarkt voorziet artikel 23 van deze richtlijn in de mogelijkheid dat de lidstaten - tijdelijk - beschermingsmaatregelen treffen. Dergelijke maatregelen kunnen inhouden dat in de markt wordt ingegrepen om redelijke prijzen voor de eindverbruikers en kostendekking voor de producenten te waarborgen, mits die maatregelen in verhouding staan tot de nagestreefde doelstellingen en geen discriminerende effecten hebben. Voorts kan een lidstaat, indien hij vaststelt dat de geïnstalleerde capaciteit voor een gegeven primaire energiebron al te groot is of zo snel toeneemt dat het een bedreiging gaat vormen voor de stroomvoorzieningszekerheid in het algemeen, overeenkomstig artikel 5, lid 1, onder f), voor alle nieuwe capaciteit de aard van de primaire energiebronnen vaststellen.

4. In haar voorstel voor een herziening van de elektriciteitsrichtlijn(3) stelt de Commissie voor de volledige openstelling van de markt een geleidelijke aanpak voor. In 2003 moeten alle niet-huishoudelijke afnemers vrij hun leverancier kunnen kiezen en in 2005 moeten alle verbruikers dit recht hebben.

Met het oog op de nodige waakzaamheid met betrekking tot de voorzieningszekerheid terwijl de markt geleidelijk wordt geopend, worden nieuwe maatregelen voorgesteld die ervoor moeten zorgen dat voldoende opwekkingscapaciteit beschikbaar is. Volgens deze nieuwe maatregelen zouden de lidstaten verplicht zijn voortdurend toe te zien op het evenwicht tussen vraag en aanbod en jaarlijks een verslag te publiceren waarin hun bevindingen worden uiteengezet en maatregelen worden aangegeven die eventueel worden overwogen om voorzieningszekerheid te waarborgen. De Commissie zou dan op basis van de verslagen van de lidstaten en haar eigen controlewerkzaamheden een verslag over de Gemeenschap in haar geheel publiceren. Indien dat nodig blijkt, kunnen de lidstaten aanbestedingen uitschrijven voor de bouw van nieuwe stroomopwekkingscapaciteit.

Met betrekking tot de voorzieningszekerheid in verband met de primaire energiebronnen voor stroomopwekking, blijven de beschermingsmaatregelen van de elektriciteitsrichtlijn die hierboven in antwoord op vraag 3 zijn beschreven, van toepassing.

(1) COM(2000) 769 def.

(2) PB L 27 van 30.1.1997.

(3) COM(2001) 125.