SCHRIFTELIJKE VRAAG P-3407/98

van Sirkka-Liisa Anttila (ELDR) aan de Commissie

(9 november 1998)

Betreft: Ernstige problemen bij het functioneren van de marktordening voor levensmiddelen in de EU

In Finland zijn de producentenprijzen over het algemeen de laagste in de EU, wat het in combinatie met de hoogste productiekosten in de EU voor de Finse landbouwers zeer moeilijk maakt om te overleven. Het feit dat perifere markten slecht functioneren is een probleem waar Finland mee te kampen heeft, maar hetzelfde probleem doet zich op meer plaatsen in de EU voor.

De producentenprijzen die de landbouwers ontvangen lopen de laatste jaren binnen de Europese Unie aanzienlijk uiteen. Tengevolge van de overproductie dalen de producentenprijzen voor varkensvlees tot ongekende laagten. Waarom hebben deze grote veranderingen in de producentenprijzen via de distributiekanalen geen gevolgen gehad voor de consumenten in de vorm van een verlaging van de consumentenprijzen? Het verlagen van de prijzen zou de vraag direct doen stijgen en de overproductie van varkensvlees verminderen. Indien dit niet gebeurt, wordt het normaal functioneren van de markten ernstig verstoord.

Talrijke voorbeelden uit de lidstaten laten zien dat de veranderingen in de producentenprijzen geen gevolgen hebben voor de consumenten via de distributiekanalen. Evenmin komen hogere consumentenprijzen tot uiting in de producentenprijzen, hetgeen niet strookt met het normaal functioneren van de marktordening. Hetzelfde probleem doet zich voor bij de ontwikkeling van de productiekosten, met name in Finland.

De Commissie dient op korte termijn onderzoek te verrichten naar het functioneren van de distributiekanalen in de EU, en moet de factoren die het normale functioneren van de markten storen of vervalsen uit de weg ruimen. Zijn de grote handelsfirma's te dominant of moet de onderhandelingspositie van de producenten worden versterkt? Aan deze kwestie is onder andere aandacht besteed door de Franse regering, die in haar ontwerpkaderwet inzake plattelandsontwikkeling voorstelt om de toegevoegde waarde die bij de productie, verwerking en verkoop van levensmiddelen ontstaat gelijkelijk te verdelen. Hiervoor is echter een sterkere onderhandelingspositie van de producenten noodzakelijk.

Is de Commissie op de hoogte van de problemen rond de prijsvorming binnen de distributie en marktordening van levensmiddelen in de EU en is zij voornemens om hiernaar een uitgebreid onderzoek te verrichten?

Antwoord van de heer Fischler namens de Commissie

(9 december 1998)

De Commissie is zeer bezorgd over het feit dat de recente daling in producentenprijzen slechts in geringe mate tot uiting lijkt te komen in consumentenprijzen.

Het ligt voor de hand dat de detailhandelprijs voor levensmiddelen niet alleen de prijs van de grondstof, maar ook de verwerkings-, de vervoers- en de arbeidskosten omvat. Daarom kan er niet van worden uitgegaan dat, als er geen dalingen zijn in de andere kosten, de detailhandelprijzen evenveel zullen dalen als de producentenprijzen. De Commissie heeft ook de ontwikkelingen van de producentenprijzen en de consumentenprijzen van de belangrijkste agrarische producten in de laatste 25 jaar geanalyseerd. Daaruit blijkt dat de veranderingen in de producentenprijs voor ongeveer de helft of minder worden doorgegeven in de consumentenprijzen. Dat dit zowel gebeurt wanneer de producentenprijzen dalen als wanneer ze stijgen, wijst erop dat de detailhandelaren de levensmiddelenprijzen redelijk stabiel willen houden, ondanks sterkere schommelingen in producenten- en groothandelsprijzen.

De Commissie en, in voorkomend geval, de voor de mededinging bevoegde nationale overheid mogen alleen tot een prijscontrole overgaan wanneer de hoogte van de prijzen te wijten is aan misbruik van een dominante positie of het opleggen van een concurrentiebeperkende praktijk.