SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0190/02

van Jan Mulder (ELDR) aan de Commissie

(6 februari 2002)

Betreft: Uitvoering nitraatrichtlijn (91/676/EEG)

Het Europees Parlement heeft op 17 januari 2001 een resolutie (2000/2110/INI(1)) aangenomen over de uitvoering van de nitraatrichtlijn (91/676/EEG(2)). In deze resolutie wordt aan de Europese Commissie opheldering gevraagd over het disfunctioneren van deze richtlijn. Tevens worden er suggesties gedaan ter verbetering van de uitvoering van de richtlijn.

1. Het Europees Parlement is van mening dat lidstaten, op basis van een wetenschappelijk onderbouwde motivatie, zouden moeten kunnen afwijken van de 170 kg N/ha op voorwaarde dat de norm van 50 mg nitraat/l in het grondwater onder geen beding overschreden wordt. Welk gevolg heeft de Commissie gegeven aan dit punt uit de nitraatresolutie van het Parlement?

2. Het Europees Parlement heeft in haar resolutie aangedrongen op een studie naar de bijdrage aan de nitraatconcentratie in het grondwater uit niet-agrarische bronnen. Is deze studie reeds uitgevoerd? Zo ja, wat zijn de resultaten?

3. De Europese Commissie heeft op mijn schriftelijke vraag P-1725/99(3) geantwoord dat er voor de lidstaten nieuwe richtsnoeren van kracht worden voor de harmonisatie van metingen en rapportage van de nitraatconcentratie in het grondwater. Wat houden deze richtsnoeren in en zijn deze richtsnoeren reeds van kracht? Is in deze richtsnoeren beschreven op welke diepte in het grondwater de nitraatconcentratie gemeten dient te worden? Is de Europese Commissie van mening dat alle lidstaten op dit moment objectief vergelijkbare gegevens aanleveren zodat rechtstreekse vergelijking tussen de lidstaten mogelijk is?

(1) PB C 262 van 18.9.2001, blz. 128.

(2) PB L 375 van 31.12.1991, blz. 1.

(3) PB C 225 E van 8.8.2000, blz. 14.

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(26 maart 2002)

1. Krachtens bijlage III, punt 2, onder b, van Richtlijn 91/676/EEG van de Raad van 12 december 1991 van 12 december 1991 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen (hierna de nitraatrichtlijn genoemd) hebben de lidstaten al de mogelijkheid om van de grenswaarde van 170 kilogram nitraat per hectare per jaar (kg N/ha/jaar) af te wijken, mits deze maatregel geen afbreuk doet aan het bereiken van de doelstellingen van de richtlijn, hetgeen inhoudt dat de concentratie van 50 milligram nitraat per liter (mg/l) in het grondwater onder geen enkele omstandigheid wordt overschreden. Krachtens bovengenoemde bepalingen moet deze afwijking echter worden gemotiveerd aan de hand van objectieve criteria, zoals bijvoorbeeld een lange groeiperiode, gewassen met een hoge stikstofopname, een hoge nettoneerslag in de kwetsbare zone en bodems met een uitzonderlijk hoog denitrificatievermogen. Bovendien moet de betrokken lidstaat dit meedelen aan de Commissie, die de ingediende motivering moet onderzoeken en een beslissing moet nemen nadat zij het krachtens artikel 9 van de richtlijn ingestelde comité (het nitraatcomité) heeft geraadpleegd. Tot op heden hebben twee lidstaten een verzoek tot afwijking bij de Commissie ingediend: Denemarken en Nederland. Het nitraatcomité heeft onlangs een positief advies uitgebracht over een ontwerp-beschikking van de Commissie inzake het Deense verzoek en de schriftelijke procedure hiervoor loopt inmiddels. Voor het Nederlandse verzoek is in 2000/2001 een onafhankelijke groep van deskundigen ingesteld die advies moet uitbrengen bij de Commissie over de door de Nederlandse instanties ingediende technische motivering. De groep van deskundigen heeft in september 2001 wetenschappelijk advies en aanbevelingen gegeven om te grote risico's op de uitloging van nitraten naar het grondwater of drainagewater in de Nederlandse context te voorkomen. Op basis van de door deze groep van deskundigen geformuleerde conclusies en aanbevelingen zal een beschikking van de Commissie worden opgesteld, die voor advies bij het nitraatcomité zal worden ingediend zodra er met Nederland afspraken zijn gemaakt over de toepassing van deze aanbevelingen.

2. De evaluatie van de verschillende bronnen van de nitraten (huishoudens, industrie en landbouw) moet per hoofdwaterlichaam (grondwater, meer of stroomgebied van een rivier) gebeuren. Hiervoor zijn omvangrijke gereedschappen voor analyses en modellering nodig, alsmede lokale monitoring en statistische gegevens. Krachtens de bepalingen van artikel 5, lid 3, onder a, van de nitraatrichtlijn is deze evaluatie een specifieke taak die door elke lidstaat moet worden uitgevoerd om actieprogramma's op te kunnen stellen voor de aangewezen kwetsbare gebieden. Sommige lidstaten hebben al een algemene evaluatie gemaakt, waaruit blijkt dat de bijdrage van de landbouw tot de nitraatstromen in water tussen 50 % (België en Frankrijk) en 70-80 % (Duitsland en Ierland) ligt. Het ontwerp voor de monitoringrichtsnoeren waaraan wordt gewerkt, zoals bedoeld in punt 3, specificeert de gereedschappen die op kleinere schaal kunnen worden gebruikt om een nauwkeuriger evaluatie te verkrijgen.

3. Ook de monitoring van het grondwater is een gecompliceerde zaak, waarover tijdens de volgende vergadering van het nitraatcomité in juni 2002 aanvullende voorstellen zullen worden ingediend.

Uit de verslagen van de lidstaten over het jaar 2000 en wetenschappelijke discussies blijkt duidelijk dat in de hoofdwateren in het algemeen een monitoring op twee niveaus nodig is:

- monsterneming op de diepte waar een natuurlijke overgang van grondwater naar oppervlaktewater is of grondwater voor gebruik door de mens wordt opgepompt, hetgeen gegevens over de algehele kwaliteit en tendensen oplevert;

- monsterneming in de bovenlagen (de zuurstofhoudende eerste meters van de verzadigde zone) waaruit sneller blijkt wat de gevolgen van de methoden en preventieve maatregelen in de landbouw zijn.

Een voorstel in deze zin, dat in de monitoringrichtsnoeren zal worden opgenomen, zal tijdens de volgende vergadering aan het nitraatcomité worden voorgelegd. Om zeker te zijn van betrouwbare en vergelijkbare statistische gegevens zal in dat voorstel ook de monsternemingsfrequentie worden gespecificeerd, waarbij rekening wordt gehouden met de hydrogeologische context (bijvoorbeeld een hogere frequentie voor karst-ondergrond met een snelle watercirculatie).