SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1716/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(14 juni 2001)

Betreft: Mogelijkheden om na de invoering van de euro economische stabiliteit te herstellen door invoering van afzonderlijke rentetarieven

1. Kan de Commissie bevestigen dat het sinds begin 1999 voor de toen elf, en inmiddels twaalf lidstaten die meedoen aan de voorbereiding van de invoering van de euro per 1 januari 2002 niet meer mogelijk is om verschillen in de ontwikkeling van hun economie te verminderen door middel van het hanteren van een verschillende rentestand?

2. Is de Commissie met mij van oordeel dat de Europese Unie het gevaar loopt dezelfde problemen te krijgen als de VS, waar sinds de invoering van de gemeenschappelijke dollar in 1913 moeilijk is gebleken om economisch zwakke en economisch sterke regio's dichter bijeen te brengen omdat men de economie niet gelijktijdig kan verhitten en afkoelen?

3. Welke gevolgen heeft een ongelijkmatige ontwikkeling zoals bedoeld in de vraag 2 bij ongewijzigd beleid en ongewijzigde omvang van de Unie in de periode vanaf 2006 op het sterker achterblijven van regio's en als gevolg daarvan op de aanspraken van de verschillende regio's op de Structuurfondsen en het Cohesiefonds?

4. Welke mogelijkheden ziet de Commissie om bij het bestaan van een gemeenschappelijke munt opnieuw ruimte te creëren voor een stabiele economie door middel van regionaal verschillende rentetarieven?

5. Voor zover mogelijkheden voor een verschillende rentestand in de toekomst beperkt zijn, welke alternatieven ziet de Commissie dan om alsnog op een andere wijze de voordelen te bewerkstelligen die zouden kunnen worden behaald bij het behoud van de mogelijkheid van een verschillende rentestand?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(18 september 2001)

1. De Commissie bevestigt dat het voor de lidstaten die deelnemen aan Fase III van de Economische en Monetaire Unie sinds 1 januari 1999 niet mogelijk is om te besluiten tot verschillende rentetarieven. In het EG-Verdrag is bepaald dat de volledige verantwoordelijkheid voor het monetaire beleid ligt bij de Europese Centrale Bank (ECB), die de rentetarieven bepaalt voor het gehele eurogebied. Terwijl de geldmarktrente voor het gehele eurogebied identiek is, zijn er nog kleine verschillen in de tarieven van de lange rente, hetgeen hoofdzakelijk de omvang van de markt weerspiegelt.

2. De Commissie volgt nauwlettend alle risico's die mogelijk samenhangen met de invoering van de euro. Daarbij houdt zij ook rekening met informatie uit de monetaire geschiedenis die van belang kan zijn voor de economische analyse van de situatie in het eurogebied. Met betrekking tot vergelijkingen tussen het eurogebied en de Verenigde Staten zijn deskundigen het erover eens dat de gebeurtenissen in de Verenigde Staten weinig relevant zijn voor het eurogebied, omdat de organisatie aldaar (d.w.z. federale staat en begroting) en de structuren (d.w.z. arbeidsmobiliteit in alle gebieden, gemeenschappelijke taal) sterk afwijken.

3. Over het algemeen kan worden gesteld dat wanneer de ene economie trager groeit dan de andere economie en beide dezelfde bevolkingsaanwas vertonen, het inkomen per hoofd van de bevolking eveneens trager zal toenemen. Als deze economie reeds een lager inkomen had, zal dit verschil vanzelfsprekend toenemen. Ervaringen uit het verleden tonen echter aan dat de minst begunstigde gebieden voordelen ondervonden van grotere groei elders. Dit inhaalproces wordt in gang gezet door communautaire beleidsmaatregelen en instrumenten, in het bijzonder het structuurbeleid.

4. Sinds de invoering van de euro heeft de Commissie op geen enkel tijdstip bewijs aangetroffen waaruit bleek dat er sprake was van het ontbreken van economische stabiliteit: in alle jaren is de economie in de Gemeenschap gegroeid, was de inflatie gematigd, gaf de werkloosheid een dalende tendens te zien en andere indicatoren ondersteunen deze zienswijze. Derhalve is er geen sprake van een situatie die herstel behoeft. De Commissie houdt de macro-economische verschillen tussen de lidstaten op verschillende niveaus nauwlettend in de gaten (documentatie kan op verzoek worden verstrekt). Hierbij moet een onderscheid worden gemaakt tussen verschillende typen verschillen. Niet alle zijn noodzakelijkerwijs onterecht; sommige kunnen zelfs noodzakelijk zijn en worden uitgelokt door het communautair beleid (bijvoorbeeld krachtigere economische groei in achterstandsgebieden).

5. Zonder enige mogelijkheid om de rentetarieven af te stemmen op de behoeften van afzonderlijke lidstaten, moet worden gekozen voor andere maatregelen (bijvoorbeeld in het kader van het begrotingsbeleid, het structuurbeleid, loonaanpassing). Van dergelijke maatregelen kan mogelijk een ongunstige invloed uitgaan op het rendement van de investeringen en derhalve van de aantrekkelijkheid om zaken te doen in het desbetreffende land. Aldus bestaat er een mogelijkheid om de verwachte reële opbrengstpercentages te wijzigen en de relatieve groei in een economie met een eenheidsmunt te beïnvloeden.