SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1959/99

van Gerhard Hager (NI) aan de Commissie

(5 november 1999)

Betreft: Phare

De Rekenkamer heeft in zijn speciaal verslag Nr. 3797 gewezen op onregelmatigheden in verband met het Phare-programma. De Commissie wordt derhalve verzocht de onderstaande vragen te beantwoorden om toe te lichten in hoeverre zij de kritiek van de Rekenkamer ter harte heeft genomen.

Welke maatregelen zijn in de tweede fase van de Phare-projecten getroffen om te voorkomen dat contracten door PMU's in verschillende delen werden opgesplitst om het plafond voor de toekenning niet te overschrijden, waardoor de Commissie in het verleden haar controletaken niet volledig kon vervullen?

De Rekenkamer had kritiek op het grote aantal PMU's, waardoor synergie-effecten teloor zouden gaan. Welke maatregelen heeft de Commissie getroffen om deze levendige groei in te dammen, en wanneer zijn concrete stappen ondernomen?

Is de Commissie bekend tot welk bedrag contracten in direct overleg en zonder specifieke inschrijving zijn vergeven?

Is de Commissie bekend hoe vaak en voor welke bedragen de kosten van de oorspronkelijke projecten zijn overschreden, en wat dit de EU heeft gekost?

Hoe hoog waren de uitgaven voor de PMU's in het Phare-programma 1990-1996?

In hoeverre zijn de voor de programmaperiode 1990-1996 beschikbare Phare-middelen benut?

Heeft de Commissie inmiddels aan het licht gebracht wie in werkelijkheid schuilt achter de formulering the Russians who are responsible for the design of programmes, en aldus steun heeft verkregen voor een bedrag van 1 miljoen ecu voor KMO-projecten?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(8 december 1999)

De Commissie heeft instructies uitgevaardigd om de kunstmatige splitsing van opdrachten in kleinere percelen te ontmoedigen. Voorts wordt iedere opdracht ex ante goedgekeurd door de delegaties van de Commissie, behalve de kleinere opdrachten voor leveringen, die ex post worden geëvalueerd. Met de deconcentratie, waarbij posten van de hoofdzetels naar de delegaties van de Commissie zijn overgeheveld, beschikken deze nu ook over meer middelen om evaluaties te verrichten. Opdrachten met een waarde boven vijf miljoen euro worden goedgekeurd door de Commissie in Brussel. De regels inzake aanbestedings- en goedkeuringsprocedures zijn opgenomen in de DIS-handleiding (gedecentraliseerd uitvoeringssysteem), die in het Engels kan worden geraadpleegd op Internet via http://europa.eu.int/comm/dg1a/phare/implementation/dis/contents.htm.

In navolging van het speciaal verslag van de Europese Rekenkamer over het gedecentraliseerde systeem voor de tenuitvoerlegging van het Phare-programma heeft de Commissie haar strategie gewijzigd en streeft zij nu naar een progressieve afschaffing van de eenheden programmabeheer (PMU's). Dit proces is in 1997 van start gegaan en zal door de partnerlanden worden voltooid op basis van een daartoe gesloten memorandum van overeenstemming tussen de Commissie en de kandidaatlidstaten. De PMU's zullen geleidelijk aan verdwijnen doordat ze worden gesloten als hun programma's ten einde lopen of doordat hun projecten aan openbare diensten in de kandidaatlidstaten worden toevertrouwd. Voor de in 1998 goedgekeurde nationale programma's bestaan er in de tien kandidaatlidstaten samen nog slechts 39 dergelijke eenheden, in tegenstelling tot de 138 eind 1995 die de Rekenkamer had geteld in haar speciale verslag over de zes landen waarin het gedecentraliseerde systeem was ingevoerd.

In 1996 is 5,2 % van de programma-uitgaven naar onderhands gegunde opdrachten gegaan. Dit aandeel is in 1997 en 1998 tot 2,2 % gedaald. Het betreft hier opdrachten die aan commerciële organisaties zijn gegund en waarbij uit een marktaanbod kon worden gekozen. De onderhandse opdrachten aan openbare of internationale organisaties vertegenwoordigden in 1996 35,5 % van de programma-uitgaven. Dit aandeel bleef ongewijzigd in 1998. Het gaat hier om overeenkomsten met organisaties zoals de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO), de Wereldbank, de Raad van Europa en de Europese Stichting voor Opleiding. Op nationaal niveau zijn er overeenkomsten gesloten met de nationale overheden ter ondersteuning van de kandidaatlidstaten op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Er zijn ook overeenkomsten gesloten met overheidsorganisaties, niet-gouvernementele organisaties en ministeries in de kandidaatlidstaten. In een aantal gevallen is het immers duidelijk dat er geen aanbod op de markt is en het derhalve geen zin heeft om een aanbestedingsprocedure te lanceren.

De projectkosten worden vastgelegd in welomlijnde budgetten die voor elke opdracht worden gespecificeerd. Als het budget van een project om onvoorziene redenen moet worden verhoogd, wordt daartoe een addendum opgesteld met inachtneming van welomlijnde regels en altijd vóórdat extra uitgaven worden gedaan. Uitgaven die het goedgekeurde budget overschrijden, worden niet door het Phare-programma gedekt.

Het speciale verslag van de Rekenkamer noemt geen totaalcijfers met betrekking tot de beheerkosten. De Commissie heeft er in haar antwoord aan de Rekenkamer op gewezen dat een raming van de administratieve kosten van PMU's geen hout snijdt omdat deze naast beheerondersteunende taken ook technische bijstand verzorgen. In het kader van de genoemde geleidelijke afschaffing van de PMU's is de Commissie momenteel de financiering van de werkingskosten van de PMU's aan het terugschroeven. Er wordt hierbij van de kandidaatlidstaten verwacht dat zij na een overgangsperiode van drie jaar alle werkingskosten van de uitvoerende organen zullen dekken.

De Phare-middelen voor de periode 1990-1996 zijn als volgt samen te vatten: nettovastleggingen: 6 589 miljoen euro; nettobedrag opdrachten: 5 961 miljoen euro; betalingen: 5 333 miljoen euro.

De zinsnede in het speciaal verslag 3/97 waarnaar het geachte parlementslid verwijst, is de Commissie niet bekend.