SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2924/96 van Cristiana Muscardini (NI), Guido Podestà (UPE), Carlo Secchi (PPE) en Gastone Parigi (NI) aan de Commissie (8 november 1996)

Betreft: Machtspositie op de Europese kunstmestmarkt

Het Italiaanse bedrijf Enichem van het ENI-concern gaat zijn afdeling landbouw, de grootste Italiaanse kunstmestproducent, waarschijnlijk verkopen aan een Noorse multinationale onderneming.

Kan de Commissie bevestigen dat zij gunstig advies heeft uitgebracht inzake de transactie, en zo ja, kan zij dan mededelen:

1. of het juist is dat de multinationale koper uit een derde land 90% van de Europese en 100% van de Italiaanse markt van stikstofhoudende meststoffen zou krijgen,

2. of zij op de hoogte is van een clausule van "geen concurrentie¨ in het koopcontract, waarbij geen enkel bedrijf van het ENI-concern gedurende liefst vijf jaar meststoffen en ammoniak (grondstof voor stikstofhoudende meststoffen) mag verkopen,

3. of zij niet vindt dat nu de sector kunstmest is afgestaan aan de grootste Europese producent, er in Italië in feite een monopolie en in Europa een machtspositie bij de produktie van stikstofhoudende meststoffen is ontstaan (wie controleert de prijzen?),

4. of zij de gevolgen heeft nagegaan voor de Italiaanse landbouwers en de producenten van ureumhars die in eigen huis gebukt zouden gaan onder een monopolieregime en voor hun produktiebehoeften zouden afhangen van keuzen van derde landen, hetgeen ertoe zou bijdragen de winst van de Noren met hun monopoliepositie aanzienlijk te verhogen?

Antwoord van de heer Van Miert namens de Commissie (12 december 1996)

De Commissie heeft zich recentelijk tot tweemaal toe beziggehouden met de verkoop door Enichem van haar afdeling landbouw. Enichem kondigde eerst de verkoop aan het Noorse bedrijf Norsk Hydro van zijn fabrieken te Ferrara, Ravenna en Barletta aan, die stikstofmeststoffen in verschillende vormen produceren. Deze eerste verkoop is door de Commissie onderzocht aan de hand van de regels in verordening (EEG) Nr. 4064/89 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen ((PB L 395 van 30.12.1989. )).

De Commissie hechtte tot besluit van haar analyse haar goedkeuring aan een beschikking waarin zij stelt dat de verkoop verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

De beschikking in kwestie dateert van 29 juni 1996. De verkoop werd verenigbaar met de gemeenschappelijke markt verklaard omdat de Commissie in haar conclusie stelde dat de concentratie die aldus tot stand kwam voor Norsk Hydro geen machtspositie in de gemeenschappelijke markt in het leven zou roepen of versterken.

Enichem kondigde vervolgens aan dat het een andere fabriek van zijn afdeling landbouw die in Terni was gevestigd, eveneens aan Norsk Hydro verkocht. De Commissie stelde een onderzoek in naar deze tweede verkoop en besloot op 25 oktober 1996 dat deze verenigbaar was met de gemeenschappelijke markt.

De punten die door de geachte Parlementsleden worden genoemd in verband met de marktpositie van Hydro na de bovengenoemde overnames zijn dezelfde als de punten die de Commissie heeft behandeld toen de twee gevallen werden onderzocht. De Commissie meent dat zij deze punten afdoende heeft beantwoord.

Met name is het zo dat, wanneer de Commissie concentraties onderzoekt, zij moet nagaan of deze een machtspositie in de gemeenschappelijke markt in het leven roepen of versterken. De door de Commissie verrichte onderzoeken hebben haar tot het inzicht gebracht dat er geen sprake van was dat een machtspositie in het leven werd geroepen of versterkt. De specifieke argumenten die aan de conclusie van de Commissie ten grondslag liggen zijn vervat in de beschikking van 29 juni 1996. De Commissie zendt exemplaren van de gepubliceerde versie van de beschikking rechtstreeks aan de geachte Parlementsleden en aan het Secretariaat-generaal van het Parlement.

Het is bijgevolg niet juist te stellen dat Norsk Hydro 90% van de Europese markt voor stikstofmeststoffen en 100% van de Italiaanse markt zou hebben. Op basis van de analyse die zij heeft gemaakt heeft de Commissie de conclusie getrokken dat Norsk Hydro een dergelijk marktaandeel niet zou verwerven. De Commissie was voorts van mening dat Italië niet als een aparte markt kon worden beschouwd. Het belang dat Norsk Hydro ten gevolge van de twee overnames bezit en de evaluatie van het effect van deze overnames op de markt, waren voor de Commissie reden om vast te stellen dat uitgesloten is dat Italiaanse landbouwers en producenten van ureumlijm de gevolgen te dragen zouden krijgen die eigen zijn aan bepaalde typische monopoliesituaties.

Het in de verkoopovereenkomsten vervatte niet-concurrentiebeding is geëvalueerd door de Commissie en werd door haar als een aanvullende nevenafspraak bij de verkooptransactie beschouwd. Het is voor de Commissie courante - en door het Hof van Justitie bevestigde - praktijk ervan uit te gaan dat niet-concurrentiebedingen die de verkoper verbinden ten aanzien van de producten die het voorwerp van de verkoop vormen, gerechtvaardigd en uitsluitend aan de verkooptransactie verbonden moeten zijn. Deze bedingen zijn bedoeld om de koper (in dit geval Norsk Hydro) tegen eventuele concurrentie van de verkoper te beschermen gedurende een bepaalde periode die noodzakelijk kan worden geacht om hem in de gelegenheid te stellen geheel in het bezit te komen van alle verkochte activa (in deze sector kan een periode van vijf jaar als aanvaardbaar worden beschouwd). Het niet-concurrentiebeding is uitsluitend voor Enichem (het bedrijf dat de rechtstreekse verkoper is) verbindend en heeft geen betrekking op het gehele ENI-concern.