SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0664/02

van Feleknas Uca (GUE/NGL) aan de Commissie

(8 maart 2002)

Betreft: Culturele en taalkundige rechten van minderheden in de kandidaat-lidstaten

Een van de voorwaarden voor democratische stabiliteit is de maatschappelijke integratie van etnische en godsdienstminderheden. Een aantal kandidaat-lidstaten is nog ver verwijderd van de verwezenlijking van deze doelstelling. Een voorbeeld is Turkije, dat de etnische en godsdienstminderheden geen rechten toekent.

Het kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden van de Raad van Europa beoogt het vaststellen van de rechten van personen die tot minderheidsgroeperingen behoren. Welke kandidaat-lidstaten hebben dit verdrag geratificeerd en in nationale wetgeving omgezet?

Hoe beoordeelt de Commissie de situatie van etnische en godsdienstminderheden in de kandidaat-lidstaten?

Worden de culturele rechten van de minderheden in de kandidaat-lidstaten geëerbiedigd? Wordt het recht op onderwijs in de moedertaal binnen het onderwijsstelsel van de kandidaat-lidstaten geëerbiedigd?

Is de omzetting van het kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden en het Europees Handvest voor de regionale of minderheidstalen een maatstaf voor de toetredingsonderhandelingen?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(30 april 2002)

De politieke criteria van Kopenhagen omvatten eerbied voor de bescherming van minderheden. De Europese Raad van Luxemburg (12 en 13 december 1997) heeft eraan herinnerd dat het beantwoorden aan de in Kopenhagen vastgelegde (21 en 22 juni 1993) politieke criteria voor het aanknopen van toetredingsonderhandelingen een noodzakelijke voorwaarde is.

Bij het beoordelen van de door de kandidaat-lidstaten met betrekking tot deze criteria gemaakte vorderingen besteedt de Commissie speciaal aandacht aan de naleving en tenuitvoerlegging van de diverse beginselen opgenomen in het Kaderverdrag van de Raad van Europa inzake bescherming van nationale minderheden. Met uitzondering van Letland en Turkije hebben alle kandidaat-lidstaten dit verdrag geratificeerd. Opgemerkt zij dat nog niet alle lidstaten dit hebben gedaan.

Sedert 1997 evalueert de Commissie geregeld de door de kandidaat-lidstaten met betrekking tot beantwoording aan de criteria van Kopenhagen gemaakte vorderingen, voor het eerst in haar adviezen van 1997, en vervolgens in haar periodieke verslagen. In november 2001 concludeerde de Commissie in haar strategienota(1) dat aan de politieke criteria van Kopenhagen nog steeds in alle op dit ogenblik onderhandelende kandidaat-lidstaten wordt beantwoord. Turkije beantwoordt nog niet aan deze criteria.

De periodieke evaluatie van de door de kandidaat-lidstaten gemaakte vorderingen inzake beantwoording aan de de politieke criteria van Kopenhagen heeft geleid tot gunstige ontwikkelingen in alle kandidaat-lidstaten, eveneens wat betreft eerbiediging van de rechten van minderheden en bescherming van minderheden. Estland en Letland hebben, bijvoorbeeld, verdere vooruitgang geboekt met betrekking tot de integratie van niet-onderdanen en verder uitvoering gegeven aan de aanbevelingen inzake staatsburgerschap en naturalisatie van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE); het zal evenwel nodig zijn er naar behoren op toe te zien dat bij de tenuitvoerlegging van de bestaande taalwetgeving de internationale normen volledig worden nageleefd. Bovendien wordt van Letland verwacht dat het in 2002 zijn kieswetgeving volledig met de internationale normen in overeenstemming brengt. In Roemenië werd de nieuwe wetgeving, waarbij het gebruik van de minderheidstalen wordt uitgebreid, goedgekeurd en in Slowakije werd op intensieve wijze gewerkt aan de verdere uitwerking van methoden voor het beschermen van minderheidsrechten.

De Roma worden in verschillende kandidaat-lidstaten nog overal gediscrimineerd en blijven te kampen hebben met moeilijke levensomstandigheden. Tegelijker tijd worden een aantal bemoedigende ontwikkelingen waargenomen. In alle kandidaat-lidstaten met grote Roma-gemeenschappen werden namelijk actieplannen voor het aanpakken van de daaraan gerelateerde problemen opgezet en in een aantal landen werd de omvang van de daarvoor beschikbare nationale begrotingsmiddelen vergroot. De financieringen uit PHARE werden in deze context eveneens aanzienlijk opgevoerd.

De rechten van religieuze minderheden worden in de onderhandelende landen over het geheel genomen geëerbiedigd en aan het belijden van een godsdienstige overtuiging worden door de regeringen geen beperkingen opgelegd. In een paar gevallen wordt nog gewerkt aan nieuwe wetgeving inzake religieuze denominatie.

De onderwijssystemen in bedoelde 12 kandidaat-lidstaten voorzien ruimschoots in onderricht in de minderheidstaal. In Estland, bijvoorbeeld, voorziet de wet betreffende het lager en hoger middelbaar onderwijs eveneens in voortgezet onderricht in het Russisch. Letland stimuleert onderricht in zowel het Lets als het Russisch en 8 andere minderheidstalen, en geeft uitvoering aan een programma inzake tweetalig onderwijs op basisschoolniveau met het oog op eventuele overschakeling op secundair onderwijs in het Lets. Andere voorbeelden zijn Roemeniê, waar op dit ogenblik in 5 % van de onderwijseenheden onderricht in een minderheidstaal wordt verstrekt, en de Slowaakse Republiek, die in juni het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden heeft geratificeerd.

(1) COM(2001) 700 def.