SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1699/03

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(22 mei 2003)

Betreft: Het onmogelijk maken van autoslaaptreinen en andere vakantietreinen van buitenlandse spoorwegondernemingen door hoge heffingen voor medegebruik van rails

1. Kan de Commissie bevestigen dat thans in sommige EU-lidstaten voor het medegebruik van de railinfrastructuur van de nationale spoorwegen door passagierstreinen van buitenlandse maatschappijen opmerkelijk hoge vergoedingen in rekening worden gebracht, die veel hoger zijn dan wat voorheen gebruikelijk was en waarschijnlijk ook veel hoger dan wat men in rekening brengt voor het binnenlands vervoer?

2. Is het de Commissie bekend dat dit vooral gevolgen heeft voor autoslaaptreinen die vakantiegangers in staat stellen om vanuit hun woonland een auto mee te nemen zonder eerst een lange afstand over overvolle autosnelwegen af te leggen, alsmede voor andere vakantietreinen naar wintersportgebieden in de Alpen en zomerbestemmingen aan de Middellandse-Zeekust?

3. Is het de Commissie bekend dat de particuliere onderneming Euro-Express-Treincharter (EET), die vanaf 2003 een aantal vakantietreinen van de Nederlandse Spoorwegen zou overnemen, voor het medegebruik van Frans spoor ongeveer het vijfvoudige zou moeten betalen van de vroegere prijs, en daarom daarvan afziet? Is het haar ook bekend dat om diezelfde redenen de Belgische NMBS/SNCB overweegt te gaan stoppen met autoslaaptreinen naar de Frans-Spaanse grens, de Franse Middellandse-Zeekust en via Frankrijk naar Italië?

4. Acht de Commissie het wenselijk dat de gevraagde betaling voor het medegebruik van buitenlands spoor zo hoog wordt dat voortzetting van het vakantievervoer per rail niet langer mogelijk is tegen een voor de passagiers aanvaardbare prijs, waardoor dit vervoer nog verder zal verschuiven van trein naar auto, bus en vliegtuig?

5. Wat onderneemt de Commissie om dergelijke schriktarieven tegen te gaan en het internationale vakantievervoer per rail ook voor de toekomst te behouden?

Bron: Op de Rails, jaargang 71 mei 2003.

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(11 juli 2003)

De tarieven voor het gebruik van de spoorweginfrastructuur in de lidstaten worden vastgesteld door de infrastructuurbeheerders en dienen in overeenstemming te zijn met de bepalingen van Richtlijn 2001/14/EG(1). Het basisbeginsel van regelingen voor de heffing van infrastructuurrechten, zoals bepaald in deze richtlijn, is dat spoorwegondernemingen slechts dienen te betalen voor de marginale kosten van het gebruik van de infrastructuur. De infrastructuurbeheerders kunnen zelf de methodologie bepalen voor de berekening van de marginale kosten. De richtlijn laat verder de heffing toe van zogenaamde extra rechten. Deze rechten mogen worden geheven bij schaarste van infrastructuurcapaciteit, zoals knelpunten, of overmatig gebruik door zware of lange goederentreinen. Infrastructuurbeheerders kunnen ook rechten heffen ter vergoeding van milieukosten, hoewel hierbij rekening wordt gehouden met de rechten die op andere vervoerswijzen worden geheven, en dit niet mag leiden tot een concurrentienadeel van het spoorvervoer in vergelijking met andere vervoerswijzen, met name het wegvervoer. De infrastructuurbeheerder dient te zorgen voor een niet-discriminerende regeling voor de heffing van rechten en mag geen andere tarieven toepassen op grond van het feit dat een spoorwegonderneming in een andere lidstaat is gevestigd, aangezien dit als een door het EG-Verdrag uitgesloten discriminatie dient te worden beschouwd. De Commissie zal prompt optreden tegen dit soort discriminatie van zodra zij van dergelijke praktijken in kennis wordt gesteld. De spoorwegondernemingen die niet tevreden zijn met het aanbod van de infrastructuurbeheerder hebben het recht beroep aan te tekenen bij de nationale toezichthoudende instantie (ingesteld overeenkomstig artikel 30 van Richtlijn 2001/14/EG).

De Commissie heeft veel klachten ontvangen over de afschaffing van een aantal internationale diensten na de wijziging van de dienstregelingen in december 2002. De Commissie is op de hoogte van de geleidelijke afschaffing van nichediensten, zoals autoslaaptreinen, nachttreinen en reizigersdiensten, geëxploiteerd door gevestigde exploitanten die beweren dat de exploitatie ervan, met name door de hoge infrastructuurrechten, niet langer winstgevend is. Zoals in eerdere antwoorden wenst de Commissie te benadrukken dat Richtlijn 91/440/EEG(2) bepaalt dat de spoorwegondernemingen dienen te worden beheerd volgens de beginselen die van toepassing zijn op handelsvennootschappen, ook waar het gaat om spoorwegdiensten die worden geëxploiteerd volgens de door de staat opgelegde openbare-dienstverplichtingen en de op dit gebied met de bevoegde autoriteiten van de lidstaat gesloten overeenkomsten. Deze overeenkomsten kunnen ook worden gesloten tussen verschillende lidstaten en in verschillende lidstaten gevestigde spoorwegondernemingen om internationaal personenvervoer per spoor aan te bieden, indien commerciële exploitatie zonder staatssteun onmogelijk zou blijken. De huidige organisatie van het internationaal personenvervoer per spoor kan echter worden verbeterd, zodat rendementsverhoging en kostenvermindering mogelijk worden.

De verdwijning van internationale spoorwegdiensten draagt niet bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het gemeenschappelijk vervoerbeleid, zoals bepaald in het Witboek van de Commissie van september 2001(3), waarin als doel wordt gesteld het marktaandeel van het spoorvervoer in de periode tot 2010 op het niveau van 1998 te handhaven. Zoals aangekondigd in haar werkprogramma 2003 en overeenkomstig het verzoek van het Parlement in de stemming over het tweede spoorwegpakket in januari 2003, werkt de Commissie aan een voorstel voor een richtlijn betreffende de geleidelijke openstelling van de markt voor het internationaal personenvervoer per spoor. Door de vaststelling van deze richtlijn moet het mogelijk worden gelijke concurrentievoorwaarden te scheppen voor spoorwegondernemingen om op eigen verantwoordelijkheid internationaal personenvervoer in verschillende lidstaten te exploiteren.

(1) Richtlijn 2001/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering, PB L 75 van 15.3.2001.

(2) Richtlijn 91/440/EEG van de Raad van 29 juli 1991 betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap, PB L 237 van 24.8.1991, zoals gewijzigd bij Richtlijn 2001/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001, PB L 75 van 15.3.2001.

(3) Witboek: het Europese vervoersbeleid tot het jaar 2010: tijd om te kiezen, COM(2001) 370 def.