NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 70/166

(2004/C 70 E/176)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2932/03

van Cristiana Muscardini (UEN) aan de Commissie

(6 oktober 2003)

Betreft: Strijd tegen namaak

Namaak is een verschijnsel dat ontoelaatbare afmetingen begint aan te nemen. Uit een studie van de Amerikaanse Kamer van Koophandel in Italië, in samenwerking met KPMG blijkt welke schadelijke gevolgen het heeft voor de Italiaanse bedrijven en de inkomsten van de staat. De jaarlijkse economische schade voor het bedrijfsleven wordt op 8 miljard euro geschat, en het overeenkomstig verlies aan belastinginkomsten voor de Italiaanse staat ligt bij de 3 miljard euro per jaar. Veel van de benadeelde bedrijven zijn Italiaanse ondernemingen, maar een groot aantal ook Europese of Amerikaanse. Vooral de Amerikaanse ondernemingen zijn in de sectoren van de spitstechnologie werkzaam. De schade ontstaat niet alleen voor de ondernemingen, zoals het een oppervlakkkige waarnemer zou kunnen voorkomen, maar vormt ook een enorm verlies voor de Italiaanse economie, omdat namaak, zoals de roofkopieën, investeringen in Italië sterk ontmoedigt. Zoals bekend zijn de productgroepen die het meeste van namaak te lijden hebben de audiovisuele apparatuur, betaaltelevisie, muziek, programmatuur, videospelen, mode, boeken, horloges, sportartikelen, huishoudelijke producten, alcoholische dranken en speelgoed.

Ik neem aan dat de toestand in Italië gelijklopend is met die in de andere geïndustrialiseerde landen van Europa.

1. Acht de Commissie het niet geboden om het verschijnsel in alle landen van de Europese Unie grondig te onderzoeken om gegevens te verzamelen zodat de schade voor het bedrijfsleven en de fiscus cijfermatig uitgedrukt kan worden?

2. Denkt ze geen initiatieven aan te moedigen om gemeenschappelijke maatregelen in te voeren — om de originele productie, en dus ook de merken en het copyright te beschermen? — om speciaal toezicht te houden op producten die een kwaliteitskeurmerk bezitten (zoals b.v. „CE”) om te voorkomen dat ze verward worden met die van de Europese Unie en de verbruikers misleid worden?

3. Denkt ze niet dat het voorstel van richtlijn van 30 januari 2003, dat bedoeld is om de eerbied voor intellectuele eigendomsrechten te waarborgen (2003/2004 COD), volkomen ondoeltreffend is om het hoofd te bieden aan het fenomeen van de namaak, dat in een uitgebreid Europa om zich heen grijpt?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(25 november 2003)

1. De Commissie heeft kennis genomen van de studie inzake de namaak van producten die door de Amerikaanse Kamer van Koophandel in Italië is verricht. In de studie is sprake van een tendens die al zichtbaar was in eerdere op nationaal, Europees en mondiaal niveau gepubliceerde statistieken over de geraamde schade. Onafhankelijke studies hebben aangetoond dat namaak en piraterij voortdurend toenemende verschijnselen zijn die steeds meer schade toebrengen aan het bedrijfsleven (laag investeringsniveau, sluiting van kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's)), de maatschappij (banenverlies, consumentenveiligheid, bedreiging voor de creativiteit) en overheden (derving van belastinginkomsten). Om dit soort criminaliteit beter te kunnen bestrijden heeft de Commissie een aantal jaren geleden besloten jaarlijks studie te verrichten naar dit verschijnsel aan de buitengrenzen van de Unie om het probleem nader in kaart te brengen en in cijfers te vertalen. In dit verband publiceert de Commissie jaarlijks ongeveer zeventig bladzijden met statistieken over de activiteiten van de douaneautoriteiten van de Unie inzake de bestrijding van namaak en piraterij. Om een beter beeld te krijgen van de internationale criminaliteit op dit vlak worden alle gegevens geanalyseerd die verband houden met de aard van de namaakproducten, hun herkomst, de gebruikte transportmiddelen en hun tegenwaarde op de interne markt. Aangezien namaak en piraterij buiten de economische hoofdstroom vallen is het per definitie moeilijk om exacte en objectieve cijfers hieromtrent te vergaren binnen de interne markt. In 2002 is een in opdracht van de Commissie verrichte studie gepubliceerd waarin efficiënte onderzoeksmethoden zijn ontwikkeld en aanbevolen met betrekking tot het verzamelen, analyseren en vergelijken van gegevens over namaak en piraterij (1). Lidstaten en particuliere organisaties kunnen de in de studie ontwikkelde methode toepassen om de omvang van het verschijnsel te meten in een reeks van verschillende productsectoren.

2. en 3. De strijd tegen namaak en piraterij is een van de prioriteiten van de Commissie. Zij is al bezig met de goedkeuring van strenge maatregelen om de bestrijding ervan te verbeteren en op te voeren. Op 22 juli 2003 hechtte de Raad van ministers op basis van een voorstel van de Commissie (2) zijn goedkeuring aan een nieuwe verordening (3) ter verbetering van douanecontroles om de inbreuk op intellectuele-eigendomsrechten tegen te gaan. Deze nieuwe wetgeving zal bredere bescherming bieden dan voorgaande maatregelen en zal ertoe leiden dat de bescherming voor houders van rechten van alle nationaliteiten beter, eenvoudiger en goedkoper kan geschieden. Behalve aan versterking van de wetgeving werkt de Commissie ook aan een betere douanecontrole op dit terrein. Hiertoe heeft zij een aantal nieuwe criteria voor een betere risicoanalyse opgezet en gepoogd die op elkaar af te stemmen. Op basis hiervan heeft alleen al de Italiaanse douane in 2002 bijna 36 miljoen namaakproducten kunnen onderscheppen. Voorts werkt de Commissie aan de tenuitvoerlegging van haar in november 2000 (4) goedgekeurde actieplan over de bestrijding van namaak en piraterij in de interne markt. Een cruciaal onderdeel van het actieplan betrof de presentatie in januari 2003 van een voorstel voor een richtlijn (5) betreffende de maatregelen en procedures om de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten (IP) binnen de interne markt te waarborgen. Het voorstel omvat inbreuken op alle intellectuele-eigendomsrechten die in de Unie geharmoniseerd zijn, met inbegrip van handelsmerken en auteursrechten. De voorgestelde maatregelen behelzen onder andere sommaties om de verkoop van namaakproducten en productpiraterij een halt toe te roepen, voorlopige voorzorgsmaatregelen zoals de bevriezing van bankrekeningen van verdachten, bevoegdheden bij de bewijsgaring voor justitiële autoriteiten en bevoegdheden om wetsovertreders schadevergoeding te laten betalen aan houders van rechten ter vergoeding van gederfde inkomsten. Daarnaast verlangt het voorstel van de lidstaten dat zij verzekeren dat alle ernstige inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten worden behandeld als strafbare feiten die strafrechtelijk vervolgd kunnen worden. De lidstaten blijven vrij om maatregelen in hun rechtsstelsel in te voeren of te handhaven die de houders van rechten in een gunstigere positie plaatsen. De Commissie gelooft dat zodra de Raad en het Parlement formeel hun goedkeuring aan de richtlijn hebben gehecht, de Gemeenschap over een belangrijk en doeltreffend instrument beschikt in de bestrijding van namaak en piraterij in een uitgebreide Unie. Voorts is de Commissie voornemens in 2004 met een initiatief te komen gericht op de goedkeuring van een kaderbesluit ter versterking van het strafrechtelijk kader voor de bestrijding van namaak. Een en ander behelst de vaststelling van minimum gevangenisstraffen voor plegers van namaak, met name wanneer de begane strafbare feiten hun herkomst vinden in de georganiseerde misdaad. Bovendien wordt getracht een maximale samenwerking te bewerkstelligen tussen politie en justitie op dit terrein. De Commissie hecht eraan te verduidelijken dat de „CE”-markering geen kwaliteitsaanduiding is. De afkorting „CE” (die staat voor „conformità europea”) betekent dat een product voldoet aan de bepalingen van de van toepassing zijnde technische richtlijnen van de Gemeenschap (de zogeheten nieuwe-aanpakrichtlijnen) en dat uitvoering is gegeven aan de betreffende voorgeschreven procedures voor de overeenstemmingsbeoordeling ter controle van de naleving. Volgens deze richtlijn is het vervolgens aan de organen voor markttoezicht in de lidstaten om te verifiëren of een en ander ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en om, waar nodig, het op de markt brengen van producten die niet aan de regels voldoen te beteugelen of te verbieden dan wel deze producten van de markt te verwijderen (zie ook Besluit 93/465/EEG van de Raad van 22 juli 1993 (6) betreffende de modules voor de verschillende fasen van de overeenstemmingsbeoordelingsprocedures en de voorschriften inzake het aanbrengen en het gebruik van de CE-markering van overeenstemming, alsmede Richtlijn 92/59/EEG van de Raad van 29 juni 1992 inzake algemene productveiligheid (7)). In de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Parlement „Verbetering van de tenuitvoerlegging van de nieuwe-aanpakrichtlijnen” van 7 mei 2003 (8) wordt opgeroepen tot grotere administratieve samenwerking tussen de nationale autoriteiten voor markttoezicht om het niveau van markttoezicht naar een hoger plan te tillen, met dien verstande dat de verantwoordelijkheid op dit vlak bij de lidstaten moet blijven berusten. Verder heeft de Gemeenschap reeds haar fiat gegeven aan maatregelen die moeten waarborgen dat consumenten nationale of particuliere kwaliteitsetiketten niet verwarren met andere aanduidingen die beschermd zijn op grond van communautaire wetgeving. Etikettering, aanduidingen en reclame zijn bijvoorbeeld onderworpen aan algemene bepalingen vervat in communautaire wetgeving, zoals de richtlijn betreffende misleidende en vergelijkende reclame (Richtlijn 97/55/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 oktober 1997 (9) tot wijziging van Richtlijn 84/450/EEG van de Raad van 10 september 1984 (10). Het voorstel van de Commissie voor een richtlijn betreffende oneerlijke „business-to-consumer”-handels-praktijken (11) bevat tevens een bepaling die aanstuurt op een specifiek verbod op enige vorm van marketing, waaronder reclame, die waarschijnlijk zou leiden tot verstoring van de besluitvorming van de consument doordat verwarring wordt geschapen met producten, handelsmerken, handelsnamen en andere onderscheidende kenmerken van een concurrent.

(1) (http://europa.eu.int/comm/internal_market/en/indprop/productpiraterij/index.htm).

(2) COM(2003) 20 def.

(3) Verordening (EG) nr. 1383/2003 van de Raad van 22 juli 2003 inzake het optreden van de douaneautoriteiten ten aanzien van goederen waarvan wordt vermoed dat zij inbreuk maken op bepaalde intellectuele-eigendomsrechten en inzake de maatregelen ten aanzien van goederen waarvan is vastgesteld dat zij inbreuk maken op dergelijke rechten, PB L 196 van 2.8.2003.

(4) COM(2000) 789 def.

(5) COM(2003) 46 def.

(6) PB L 220 van 30.8.1993.

(7) PB L 228 van 11.8.1992.

(8) COM(2003) 240 def.

(9) PB L 290 van 23.10.1997.

(10) PB L 250 van 19.9.1984.

(11) COM(2003) 356 def.