SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2972/00

van Rolf Linkohr (PSE) aan de Commissie

(13 september 2000)

Betreft: Hoge olieprijs

1. Kan de Commissie mededelen hoe de verhoging van de olieprijs dit jaar doorwerkt in de lopende rekening van de betalingsbalans?

2. Zullen de gasprijzen de olieprijs volgen en acht de Commissie deze ontwikkeling gerechtvaardigd?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(17 oktober 2000)

De olieprijzen hebben tot nu toe in 2000 (stand op 12 oktober 2000) een gemiddelde van 28,1 USD per vat bereikt (voor Brent lichte ruwe aardolie). De prijzen liggen op het ogenblik (12 oktober 2000) rond de 32 USD. Ter vergelijking: in 1998 en 1999 bedroegen de gemiddelde prijzen respectievelijk 13,4 en 18 USD/vat.

1. De laatste halfjaarlijkse prognose van de Commissie werd opgesteld op basis van de gegevens tot 21 maart 2000. Voor de Gemeenschap werd daarin voor 2000 een overschot op de lopende rekening van de betalingsbalans van 5 100 miljoen voorspeld. Bij deze voorspelling werd uitgegaan van een gemiddelde aardolieprijs van 24,2 USD/vat voor het jaar 2000. De hypothesen die ten grondslag lagen aan deze prognose stemmen echter niet overeen met de feitelijke ontwikkeling van de afgelopen maanden, hetgeen betekent dat de prognose zal moeten worden aangepast.

Hogere olieprijzen beïnvloeden voornamelijk en rechtstreeks de handelsbalans. Secundaire effecten op andere componenten van de lopende rekening van de betalingsbalans (met name de dienstenrekening en de inkomensrekening) zijn betrekkelijk gering en treden met vertraging op. Voor de eerste helft van 2000 bedroeg het tekort op de energiebalans (opgesteld op basis van douanegegevens) 52 000 miljoen, in vergelijking met 61 000 miljoen voor geheel 1999. Het tekort op de energiebalans en de olieprijs (in) hebben de laatste jaren een betrekkelijk nauwe correlatie te zien gegeven (zie grafiek nr.1, die het geachte parlementslid en het Secretariaat van het Parlement rechtstreeks wordt toegezonden).

Indien de Brent-olieprijzen in euro voor het resterende gedeelte van 2000 op het niveau blijven van 12 oktober (32,26 USD/vat of 37,3/vat) zal de energiebalans van de Gemeenschap voor 2000 naar verwacht een tekort vertonen van circa 114 000 miljoen, ofwel 1,4 % van het bruto binnenlands product (BBP). Dit tekort zou bijgevolg 52 000 miljoen, of 0,6 % van het BBP, hoger liggen dan in 1999. Wanneer deze toename rekenkundig wordt verwerkt in de lopende rekening van de betalingsbalans van de Gemeenschap zou deze een tekort te zien geven van circa 57 000 miljoen in 2000. De voorlopige cijfers betreffende het tekort op de lopende rekening voor het eerste halfjaar 2000, dat uiteraard nog door andere factoren dan de olieprijs wordt beïnvloed, wijzen op een tekort van 38 000 miljoen.

2. De aardgasprijzen in de wereld zijn eveneens stijgende. De marktwaarde van gas in de Gemeenschap is gebaseerd op de kosten die de consumenten zouden moeten betalen indien zij een andere brandstof zouden gebruiken (beginsel van substitueerbaarheid). Deze relatie komt tot uiting in de meeste leveringscontracten die worden afgesloten tussen de Europese gasindustrie en de gasproducenten. De prijsvorming van gas geschiedt daarom in de meeste gevallen op basis van de prijs van olieproducten, die op de wereldmarkten in dollars wordt uitgedrukt. Dit betekent dat de waarde van de dollar eveneens een rol speelt bij de totstandkoming van de prijs die uiteindelijk door de consument per kubieke meter wordt betaald. Bijgevolg oefenen de stijgende olieprijzen ook op de gasprijs een opwaartse druk uit. In de formule voor de berekening van de gasprijs die door de Europese gasindustrie wordt gehanteerd, wordt rekening gehouden met de gemiddelde olieprijs gedurende de voorafgaande twee kwartalen, hetgeen de termijn van circa een half jaar verklaart voordat de gasprijzen worden aangepast (zie grafiek nr. 2, die het geachte parlementslid en het Secretariaat van het Parlement rechtstreeks wordt toegezonden). Een bijkomend gevolg is dat deze stijging minder sterk is dan die van de olieprijzen. Hierbij dient echter te worden opgemerkt dat de gasprijzen in de context van de liberalisering van de gasmarkt als gevolg van een scherpere concurrentie tussen de leveranciers op de markt in de toekomst wellicht minder zullen worden beïnvloed door de olieprijzen.

De stijgende gasprijzen op de wereldmarkt beginnen thans tot uiting te komen in hogere prijzen voor gas-eindverbruikers in de Gemeenschap. In juli en augustus 2000 waren de consumentenprijzen voor gas bijna 11 % hoger dan een jaar tevoren, nadat zij gestaag waren gestegen sedert medio 1999 (zie grafiek nr. 3, die het geachte parlementslid en het Secretariaat van het Parlement rechtstreeks wordt toegezonden). Dit neemt echter niet weg dat het stijgingspercentage voor gas nog steeds aanzienlijk geringer is dan dat voor aardolie.