SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2637/01

van Toine Manders (ELDR) aan de Commissie

(21 september 2001)

Betreft: Bankgeheim

Diverse landen in en buiten de Europese Unie bieden via hun bankgeheim aan criminelen, terroristen en/of dictators de mogelijkheid om door criminele activiteiten verkregen bedragen te herbergen en te laten groeien. Hierdoor kan de EU worden benadeeld door het mislopen van belastinginkomsten en het weglekken van valuta. Zelfs inlichtingendiensten en belastingdiensten hebben geen of zeer moeilijk toegang tot informatie over de bankrekeninghouder.

De terreuraanslagen in de VS hebben aangetoond dat het bankgeheim nog veel verdergaande gevolgen kent. Kennelijk bestaat er zelfs een link tussen het bankgeheim en terrorisme.

Internationaal terrorisme en aanslagen van het formaat van oorlogsdaden zoals in de VS zijn alleen mogelijk door een uitgebreide en nauwkeurige organisatie en bovendien met erg veel geld.

Het spreekt vanzelf dat door het bankgeheim een terroristische organisatie zijn (crimineel en zwart) geld veilig kan parkeren en zelfs laten groeien in belastingparadijzen.

Het kan niet zo zijn dat EU-lidstaten banken toestaan om onbedoeld terroristen en/of criminelen te faciliteren.

Naar mijn mening verlenen landen die het bankgeheim te rigide hanteren indirect medewerking aan criminele organisaties, die immers zonder veel geld op een veilige en anonieme plaats niet kunnen opereren.

Ongeoorloofde mededinging ten opzichte van banken die wel alleen rechtmatig verkregen geld herbergen kan een grond zijn. Ook kan de bescherming van consumenten die gebruik maken van de diensten van banken en kunnen worden blootgesteld aan gevaar door bovengemeld onrechtmatig handelen een (wellicht vergezochte) grond zijn.

Kunnen lidstaten en zelfs landen buiten de Europese Unie die door hun bankgeheim crimineel geld accepteren en zodoende internationale criminelen en/of terroristen faciliteren in het uitvoeren van hun acties, sancties worden opgelegd, zoals bijv. boetes of economische blokkades?

Zo ja, welke sancties en wanneer kunnen deze worden opgelegd?

Zo nee, kan en wil de Commissie voorstellen doen op grond waarvan in de toekomst wel sancties kunnen worden opgelegd?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(17 oktober 2001)

De Commissie bestudeert tezamen met de lidstaten diverse methoden om het misdadigers en met name terroristen onmogelijk te maken hun activiteiten te financieren.

Op grond van de Europese anti-witwasrichtlijn(1) moeten banken en andere financiële instellingen thans het bankgeheim opheffen wanneer er aanwijzingen zijn dat geld wordt witgewassen en hun verdenkingen melden aan de bevoegde autoriteiten. De criminele activiteiten die onder deze meldplicht vallen, verschillen van lidstaat tot lidstaat, maar zullen belangrijk worden uitgebreid bij het voorstel voor een tweede richtlijn, waarover momenteel de overlegprocedure loopt.

De Commissie is het er derhalve niet mee eens dat het bankgeheim een gunstig klimaat schept voor misdaadgeld of geld voor terroristische doeleinden in de Unie.

In breder internationaal verband wordt de bestrijding van het witwassen van geld geleid door de Financial Action Task Force on Money Laundering (FATF), waaraan alle lidstaten en de Commissie deelnemen. Sinds verscheidene jaren tracht de FATF een lijst op te stellen van landen en gebieden die niet goed meewerken aan de internationale inspanningen om misdaadgeld te bestrijden, bijvoorbeeld door het bankgeheim in verregaande mate te handhaven of justitiële samenwerking te weigeren. De FATF heeft de aangesloten landen reeds opgeroepen hun banken en financiële instellingen op te dragen bijzondere aandacht te besteden aan financiële transacties waarbij een aantal van die landen zijn betrokken. Zij hebben in het algemeen positief gereageerd en in een aantal van deze landen zijn reeds maatregelen genomen. De FATF-leden zijn bereid verdere tegenmaatregelen te nemen ten aanzien van landen die niet adequaat reageren.

Een gecoördineerde reactie van de lidstaten met betrekking tot door de FATF vastgestelde tegenmaatregelen zal nogmaals worden besproken op de gezamenlijke Raad Economische en Financiële Zaken/Justitie en Binnenlandse Zaken (Ecofin/JAI) op 16 oktober 2001.

Nadere bijzonderheden over het FATF-initiatief en de landen in kwestie zijn te vinden op de website van de FATF: http://www.oecd.org/fatf.

(1) Richtlijn 91/308/EEG van de Raad van 10 juni 1991 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld, PB L 166 van 28.6.1991.