SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1429/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(17 mei 2001)

Betreft: Vertraging leveranties spoorwegmaterieel als gevolg van Europese regelgeving

1. Kan de Commissie bevestigen dat het voor de spoorwegmaatschappijen bij een stijging van de behoefte aan personenvervoer moeilijk wordt om tijdig over nieuwe wagons en treinstellen te beschikken doordat zelfs bij een bestelling op basis van een bestaand ontwerp drie jaar nodig zijn om het gevraagde product af te leveren?

2. Is het de Commissie tevens bekend dat van deze leveringstermijn van drie jaar het eerste jaar verloren gaat aan de verplichtingen waaraan voorafgaand aan de gunning dient te worden voldaan teneinde te kunnen deelnemen aan een Europese aanbesteding?

3. Hoeveel tijd verloopt onder de huidige omstandigheden tenminste tussen het besluit om over te gaan tot de aankoop van nieuw spoorwegmaterieel en het sluiten van een contract met de leverancier?

4. Welke mogelijkheden bestaan er om via een snelle procedure treinmaterieel van een bestaand ontwerp te bestellen bij de leverancier die dit materieel reeds één of meer voorafgaande keren heeft geleverd?

5. Wat onderneemt de Commissie om wachttijden die worden veroorzaakt als gevolg van Europese regelgeving sterk te bekorten, zodat spoorwegmaatschappijen sneller en flexibeler kunnen inspelen op de groeiende vraag naar uitbreiding van de capaciteit van het spoorwegmaterieel?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(18 juli 2001)

Volgens het geachte parlementslid gaan er bij contracten voor de levering van treinen als gevolg van de toepassing van de wetgeving inzake overheidsopdrachten twaalf maanden verloren; de Commissie wil hierbij de volgende kanttekeningen plaatsen.

Richtlijn 93/38/EEG van de Raad van 14 juni 1993 houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie(1), zoals gewijzigd bij Richtlijn 98/4/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 1998(2), die hierop van toepassing is, verplicht de aanbestedende diensten die onder deze richtlijn vallen tot een oproep tot mededinging, teneinde op de Europese markt een echte mededinging tot stand te brengen.

De richtlijn is vrij flexibel en biedt de aanbestedende diensten drie mogelijkheden om deze oproep tot mededinging te doen: door middel van een aankondiging van de opdracht, een indicatieve periodieke aankondiging of een erkenningssysteem.

De richtlijn bevat ook termijnen, die een effectieve waarborg voor een echte mededinging beogen. Ze moeten daarom lang genoeg zijn om belanghebbenden in staat te stellen een goede aanbieding in te dienen, waarbij rekening moet worden gehouden met de verschillende in de bepaling genoemde factoren (complexiteit van het contract enz.). Het gaat hierbij om minimumtermijnen, die in acht moeten worden genomen. Wanneer de complexiteit van een specifiek contract dit verlangt, moet door de aanbestedende dienst een langere termijn worden vastgesteld.

Indien een aanbestedende dienst voor de eerste mogelijkheid voor een oproep tot mededinging kiest, namelijk bekendmaking van een aankondiging van het contract, heeft hij de keus uit openbare en niet-openbare procedures en procedures van gunning via onderhandelingen. In de openbare procedure bedraagt de termijn voor de ontvangst van de inschrijvingen 52 dagen. Deze termijn kan tot 36 dagen worden teruggebracht wanneer de aanbestedende dienst een indicatieve periodieke aankondiging heeft bekendgemaakt die niet als oproep tot mededinging is gebruikt. Voor niet-openbare procedures en procedures van gunning via onderhandelingen geeft de richtlijn als algemene regel dat de termijn voor de ontvangst van de verzoeken om deelname aan de procedure ten minste 37 dagen vanaf de verzending van de aankondiging bedraagt en in geen geval minder dan 22 dagen (of in uitzonderlijke gevallen 15 dagen) mag bedragen. Bij deze termijn moet de termijn voor de ontvangst van de aanbiedingen worden opgeteld. De richtlijn bepaalt dat deze termijn in onderling overleg tussen de aanbestedende dienst en de uitgekozen gegadigden moet worden vastgesteld. Indien geen overeenstemming wordt bereikt, bedraagt deze termijn ten minste drie weken en in geen geval minder dan tien dagen vanaf de verzending van de uitnodiging tot inschrijving.

Wanneer een aanbestedende dienst als oproep tot mededinging voor een indicatieve periodieke aankondiging kiest, moet hij dezelfde termijnen in acht nemen als hierboven voor niet-openbare procedures en procedures van gunning via onderhandelingen zijn genoemd.

Door middel van een erkenningssysteem kunnen de aanbestedende diensten, na bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen, een lijst van de uitgekozen leveranciers, aannemers of dienstverleners opstellen. Voor een specifiek contract kunnen dan de vooraf uitgekozen gegadigden worden uitgenodigd in te schrijven. De inschrijvingstermijn is gelijk aan die voor openbare procedures en procedures van gunning via onderhandelingen: hetzij in onderling overleg vastgesteld, hetzij, indien geen overeenstemming wordt bereikt, drie weken, maar in geen geval minder dan tien dagen vanaf de verzending van de uitnodiging tot inschrijving.

Dankzij een erkenningssysteem kunnen de aanbestedende diensten voor elk specifiek contract tijd winnen aangezien de selectiefase al achter de rug is. Tevens kan de aanbestedende dienst zo met vroegere ervaringen ter zake rekening houden, wat een legitiem criterium voor de beoordeling van de capaciteiten van een gegadigde is.

Uit bovenstaande uiteenzetting blijkt zonneklaar dat er in geen geval een jaar verloren gaat wegens de Europese aanbestedingsprocedure. De in acht te nemen termijnen variëren immers van ongeveer acht weken (de langste termijn) tot ongeveer drie weken, of, in geval van onderlinge overeenstemming tussen de aanbestedende dienst en de gegadigden, zelfs minder dan drie weken.

Deze tijd mag niet als verloren worden aangemerkt, want of de richtlijn nu wel of niet van toepassing is, voor iedere dure aankoop zal een aanbestedende dienst op de markt moeten bekijken welke mogelijkheden hij heeft om aan zijn behoeften te voldoen.

Volgens de Commissie is het huidige systeem, waarin minimumtermijnen zijn vastgelegd om de totstandkoming van een echte mededinging te garanderen en er tegelijkertijd voor wordt gezorgd dat de gegadigden echt de gelegenheid krijgen om over het desbetreffende contract met elkaar te concurreren, is flexibel genoeg. De aanbestedende diensten kunnen naargelang de situatie zelf bepalen hoe zij een oproep tot mededinging doen. Bovendien is de Commissie van mening dat de van toepassing zijnde termijnen de aanbestedingsprocedures niet onnodig vertragen.

De Commissie is daarom niet voornemens wijzigingen in de bestaande wetgeving aan te brengen en de termijnen in de richtlijnen te verkorten.

In dit verband wil de Commissie er ook op wijzen dat de termijnen in het voorstel tot wijziging van de bestaande wetgeving(3), dat de Commissie op 10 mei 2000 heeft goedgekeurd, in grote lijnen gelijk blijven. De enige wijziging is een verkorting van de termijnen bij gebruik van elektronische middelen voor de verzending van aankondigingen of wanneer de aanbestedende diensten de gegadigden direct gratis toegang tot de specificaties (en andere contractstukken) bieden via internet. In de nieuwe bepalingen geldt als algemene regel dat voor specifieke fases van de aanbestedingsprocedure de termijnen kunnen worden verkort wanneer de aankondigingen elektronisch worden verzonden. Hierbij wordt rekening gehouden met het voordeel dat voortvloeit uit een snelle bekendmaking in geval van elektronische transmissie.

(1) PB L 199 van 9.8.1993.

(2) PB L 101 van 1.4.1998.

(3) PB C 29 E van 30.1.2001.