SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3213/02

van Margrietus van den Berg (PSE) aan de Commissie

(12 november 2002)

Betreft: Europese code voor het verstrekken van subsidies om valse concurrentie te voorkomen

Tijdens een werkbezoek op 19 oktober jl. aan Sanmina-SCI, een computerbedrijf in Heerenveen, provincie Friesland, dat rond 2000 gestart is en eind dit jaar sluit (hetgeen 260 banen kost), werd duidelijk dat dit bedrijf ook Europese subsidies heeft gehad. Het oprichten van constructies als Sanmina-SCI door de grote merknamen gebeurt in een globaliserende economie met het doel om gericht afdelingen te kunnen sluiten vaak op de goedkoopste plek zonder de merknaam te belasten. Merknamen als Hewlett Packard en Philips doen dit regelmatig. Vaak gaat het dan om een productie-unit gekoppeld aan één klant, zonder eigen R & D-afdeling, die dus geweldig kwetsbaar is.

De vraag rijst of de OECD-code zou moeten worden opgenomen worden als onderdeel van het contract wanneer multinationals direct of indirect Europese subsidies of andere publieke gelden krijgen. Met name is de vraag of dit dan niet specifiek zou moeten gelden voor de moedermultinationals met bekende merknamen die van subcontractingunits als SCI gebruikmaken.

In Nederland heeft het Tweede-Kamerlid Tichelaar vragen gesteld over SCI en heeft als antwoord ontvangen dat er bereidheid is om een code op te stellen, in lijn met de OECD, bij verstrekking van o.a. Europese subsidies. Op basis van het werkbezoek en gesprekken met ondernemingsraad en management, concludeer ik dat, om valse concurrentie en een rat race te voorkomen, dit geen Nederlandse maar een Europese code zou moeten zijn. De Europese Commissie zoekt naar een goede balans tussen vrije en faire markt met behoud van sociale bescherming in Europa. Er moet dan ook worden voorkomen dat werknemers wegwerpartikelen worden.

1. Is de Commissie bereid in samenwerking met de lidstaten en de multinationals die in Europa gevestigd zijn of aan subcontracting doen, een dergelijke code te ontwikkelen?

2. Hoort niet tot de kern van het maatschappelijk verantwoord ondernemen om bij verwachte verandering in vraag naar alternatieve producten of afnemers uit te zien en waar nodig investeringen te doen?

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(14 januari 2003)

De Commissie kan bevestigen dat in de programmeringsperiode 1994-1999 het Europees Sociaal Fonds (ESF) in de vorm van medefinanciering werkgelegenheidssubisides voor werknemers van Sanmina-SCI heeft gegeven. Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) heeft in het kader van het regionale ontwikkelingsprogramma Friesland Doelstelling 5b hetzelfde gedaan voor de ontwikkeling van het IBF Heerenveen bedrijvenpark waar Sanmina-SCI is gevestigd.

De richtsnoeren van de Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OESO) voor multinationals geven op allerlei gebieden waaronder werkgelegenheid, arbeidsverhoudingen, mensenrechten, milieu, openbaarmaking van informatie, concurrentie, belastingen, wetenschap en technologie vrijwillige beginselen en normen voor verantwoord ondernemen. Het hoofdstuk over werkgelegenheid en arbeidsverhoudingen beoogt ten eerste informering en overleg voordat een vestiging gesloten wordt. De nationale contactpunten in alle landen die de Verklaring van de OESO over internationale investeringen hebben ondertekend waaronder alle lidstaten kunnen hierbij helpen en tussen alle betrokken partijen bemiddelen. De Commissie is daarom niet voornemens om in aanvulling op de richtsnoeren van de OESO een code op te stellen.

De Commissie heeft echter na uitgebreide raadpleging onlangs een mededeling aangenomen over de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven (CSR)(1). In dit verband heeft de Commissie besloten tot de oprichting van een EU-Multi Stakeholder Forum waarin prominente Europese vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersorganisaties, het maatschappelijk middenveld en de consumenten zitting hebben en dat ten doel heeft de transparantie te vergroten, convergentie te bevorderen en te kijken of gezamenlijke hoofdbeginselen voor CSR-werkwijzen en instrumenten kunnen worden gecreëerd waarin de bestaande communautaire maatregelen en wetgeving en ook internationaal overeengekomen instrumenten, waaronder bovengenoemde OESO-instrumenten, in acht worden genomen.

Tenslotte dient erop te worden gewezen dat verscheidene communautaire richtlijnen over informering en raadpleging van werknemers kunnen worden toegepast op situaties zoals boven beschreven door de geachte afgevaardigde: te weten de communautaire richtlijnen over Collectief ontslag(2), Overgang van ondernemingen(3), Europese ondernemingsraden(4) en Informatie en raadpleging(5).

In aanvulling op bovenstaande maatregelen is de Commissie in januari 2002 begonnen met de raadpleging van de sociale partners op Europees niveau over de mogelijkheid om

een aantal hoofdbeginselen voor herstructureringen in bedrijven uit te werken. De Commissie is verheugd dat de sociale partners onlangs hebben besloten om de follow-up van dit belangrijke onderwerp in hun meerjarenwerkprogramma (2003-2005) op te nemen.

(1) COM(2002) 347 def.

(2) Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag. (Deze richtlijn consolideert de Richtlijnen 75/129/EEG en 92/56/EEG), PB L 225 van 12.8.1998.

(3) Richtlijn 2001/23/EG van de Raad van 12 maart 2001 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten betreffende het behoud van de rechten van de werknemers bij overgang van ondernemingen, vestigingen of onderdelen van ondernemingen of vestigingen, PB L 82 van 22.3.2001.

(4) Richtlijn 94/45/EG van de Raad van 22 september 1994 inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad of van een procedure in ondernemingen of concerns met een communautaire dimensie ter informatie en raadpleging van de werknemers, PB L 254 van 30.9.1994.

(5) Richtlijn 2002/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2002 tot vaststelling van een algemeen kader betreffende de informatie en de raadpleging van de werknemers in de Europese Gemeenschap Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de vertegenwoordiging van de werknemers, PB L 80 van 23.3.2002.