SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1333/01

van Ilka Schröder (GUE/NGL) aan de Raad

(24 april 2001)

Betreft: Structurele integratie van de Europese geheime diensten

De laatste weken heeft er in meerdere commentaren te lezen gestaan dat de oprichting van militaire EU-structuren in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid zoals de laatste keer gebleken is in februari bij de oprichting van het politiek en veiligheidspolitiek comité, de militaire commissie en de militaire staf ook moet leiden tot de oprichting van een zelfstandige Europese inlichtingendienst. Vooral tijdens de oorlog in Kosovo zouden de troepencontingenten uit de EU-landen hun afhankelijkheid van inlichtingen van de geheime diensten van de Verenigde Staten, pijnlijk aangevoeld hebben.

Deelt de Raad de mening dat er zo'n tekort aan eigen Europese informatiemogelijkheden bestaat?

Mocht hij daaruit het besluit trekken om eigen Europese geheime dienststructuren op te bouwen: moet dat gebeuren door integratie van de bestaande nationale structuren of door oprichting van of nieuwe taakomschrijving voor eigen structuren van de Europese Unie?

Mochten er al aanzetten tot de opbouw of integratie van dergelijke structuren voorhanden zijn: wat is de huidige stand van zaken en hoe ziet de planning voor de toekomst eruit?

Antwoord

(21 november 2001)

1. Inlichtingen zijn sinds de Europese Raad van Keulen in juni 1999 herhaaldelijk genoemd als een van de te ontwikkelen strategische vermogens (de overige strategische vermogens die geen gelijke tred houden zijn bevelvoering en controle, en lucht- en zeemachtvermogens voor strategisch transport). Naast de inspanningen die worden geleverd om operationele aspecten zoals beschikbaarheid, inzetbaarheid, voortzettingsvermogen en interoperabiliteit nog verder te verbeteren, dienen de strategische vermogens te worden ontwikkeld om ervoor te zorgen dat de strijdkrachten die betrokken zijn bij het hoofddoel (namelijk binnen 60 dagen 60 000 manschappen kunnen inzetten en gedurende ten minste 1 jaar operationeel houden) militair zelfvoorzienend zijn. Dit is een belangrijk vereiste dat door de staatshoofden en regeringsleiders is gesteld.

2. Luidens de verklaring betreffende de toezegging van militaire vermogens, die na de conferentie voor de toezegging van vermogens van 20 november 2000 is bekendgemaakt, hebben de lidstaten op inlichtingengebied naast de beeldinterpretatievermogens van het satellietcentrum in Torrejon (dat begin 2002 een agentschap van de Europese Unie wordt)

- een aantal middelen aangeboden die kunnen bijdragen aan het vermogen tot situatieanalyse en -monitoring van de Unie;

- niettemin opgemerkt dat er op dit gebied grote inspanningen vereist zijn opdat de Unie in de toekomst over meer strategische inlichtingen kan beschikken.

De lidstaten hebben er zich tijdens de conferentie ook toe verbonden hun inspanningen op middellange en lange termijn voort te zetten om hun strategische vermogens nog verder te verbeteren. Een aantal lidstaten heeft toegezegd de gegarandeerde toegang van de Unie tot satellietbeelden te verbeteren, met name door de ontwikkeling van nieuwe optische en radarsatellietapparatuur (Helios II, SAR Lupe en Cosmos skymed).

3. Wat de situatieanalyse betreft, beschikt de Unie (of zal zij beschikken) over de volgende vermogens:

i) De Militaire Staf van de Europese Unie, die met name de volgende functies heeft:

- hij is bevoegd voor vroegtijdige waarschuwing en situatiebeoordeling;

- hij volgt potentiële crisissen op basis van adequate nationale en multinationale inlichtingenstructuren;

- hij voorziet het Situatiecentrum van militaire informatie en is ontvanger van de output daarvan;

- in crisissituaties, vraagt en verwerkt hij specifieke informatie van de inlichtingenorganisaties en andere relevante informatie van alle beschikbare bronnen.

ii) Het satellietcentrum in Torrejon, een nieuw agentschap van de EU waarin de overeenkomstige onderdelen van de huidige WEU-structuren opgenomen worden.

iii) Personeelsleden die de satellietbeeldinterpretatie kunnen toelichten, binnen de politiek-militaire structuur in het kader van het secretariaat-generaal van de Raad.

iv) Het gemengde Situatiecentrum van de EU, bemand met burgerpersoneel en militairen.

4. Uit het voorgaande komt een belangrijk gegeven naar voren, namelijk dat de Europese Unie als zodanig weliswaar zal beschikken over vermogens tot situatieanalyse en -interpretatie, maar dat zij geen eigen inlichtingendienst heeft. Zij zal een dienst Inlichtingen hebben, als onderdeel van de Militaire Staf van de EU. Deze dienst zal steunen op de inlichtingen die de lidstaten en de Commissie ter beschikking stellen overeenkomstig punt 5 van de aan het Verdrag van Amsterdam gehechte verklaring nr. 6.