SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1207/01

van Gérard Caudron (PSE) aan de Commissie

(4 april 2001)

Betreft: Reactie op de sluiting van gezonde ondernemingen

Uit de brutale en cynische aankondiging van de bedrijfsluiting bij Danone en Marks & Spencer blijkt, voor wie er nog aan mocht twijfelen, dat het tijdperk van de gemengde economie en het Europees sociaal model op sterven ligt.

Men kan begrip opbrengen voor bedrijfsherstructureringen als gevolg van reële economische problemen; men kan onmogelijk herstructureringen in gezonde en welvarende ondernemingen aanvaarden, die maar één enkel doel nastreven: de winst van de kapitaalverstrekkers laten toenemen.

Als de crises in de landbouw de politiek verantwoordelijken kunnen mobiliseren, dan zouden moedwillige vernielingsacties, die in naam van het geld hele gezinnen hun levensgrondslag ontnemen, in staat moeten zijn om de Europese leiders evenzeer tot optreden te dwingen, te meer omdat het uitblijven van enige reactie de vernietigende ontwikkeling alleen maar nog vlugger kan laten verlopen.

Daarom vraag ik de Commissie in alle ernst wat ze denkt te ondernemen.

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(5 juni 2001)

De Commissie hecht het grootste belang aan de sociale gevolgen van bedrijfsherstructureringen.

Wat de bestaande Europese wetgeving inzake de bescherming van werknemers bij bedrijfsherstructureringen betreft, is de nationale wetgeving tot uitvoering van een aantal richtlijnen op het gebied van het arbeidsrecht en de arbeidsverhoudingen van toepassing, met name Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag;(1) en Richtlijn 77/187/EEG van de Raad van 14 februari 1977 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten betreffende het behoud van de rechten van de werknemers bij overgang van ondernemingen, vestigingen of onderdelen daarvan(2), zoals gewijzigd bij Richtlijn 98/50/EG van de Raad van 29 juni 1998(3).

Aangezien deze richtlijnen in het nationale recht zijn omgezet, is het aan de nationale administratieve of gerechtelijke instanties om te besluiten of inbreuken hebben plaatsgevonden in de gevallen die betrekking hebben op de bedrijven Danone en Marks and Spencer.

De Commissie heeft herhaaldelijk benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat bedrijfsherstructureringen op een sociaal aanvaardbare wijze worden doorgevoerd en heeft als gevolg daarvan de dwingende noodzaak onderstreept om de informatie- en raadplegingsrechten van de werknemers te versterken, met name in de context van het grote aantal herstructureringen en de talrijke fusies en overnames die bijna dagelijks plaatsvinden.

Dit was het voornaamste punt van zorg van de Commissie bij de opstelling van haar voorstel voor een richtlijn van de Raad tot instelling van een algemeen kader betreffende de informatie en de raadpleging van de werknemers in de Europese gemeenschap(4), dat momenteel bij de Raad ligt. Het doel van de voorgestelde richtlijn is de verbetering van de informatie- en raadplegingsrechten van werknemers in afzonderlijke bedrijven en de aanvulling van de lacunes in de bepalingen betreffende de informatie en de raadpleging van de werknemers op nationaal en communautair niveau. Het voorstel moet worden gezien als een concrete reactie op communautair niveau op de zorgen van de Europese burgers als gevolg van de onzekerheid die ontstaat door de successieve golven van massale bedrijfsherstructureringen, fusies, overnames, enz, die normaliter vergezeld gaan van personeelsafvloeiingen.

Zodra deze richtlijn door de Raad wordt goedgekeurd en in de lidstaten ten uitvoer wordt gelegd, zal zij de werknemers in bedrijven van ten minste 50 werknemers (ook als dit filialen van een multinationale groep zijn) een aantal basisrechten toekennen: het recht op informatie over de recente en te verwachten ontwikkeling van de activiteiten van het bedrijf, over de economische en financiële situatie van het bedrijf, het recht om geïnformeerd en geraadpleegd te worden over werkgelegenheidskwesties en over beslissingen die zouden kunnen leiden tot ingrijpende veranderingen in de werkorganisatie, alsook het recht om te weten hoe het bedrijf deze veranderingen wil aanpakken.

In haar agenda voor het sociaal beleid(5) heeft de Commissie de oprichting van een waarnemingspost voor veranderingen in het kader van de Stichting van Dublin voorgesteld. Dit voorstel is goedgekeurd door de Europese Raad van Stockholm in maart 2001, die heeft verklaard dat een dergelijke waarnemingspost zo spoedig mogelijk moet worden opgericht.

Bovendien is de Commissie voornemens in juni 2001 een groenboek over de maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven te presenteren, waarin zij onderstreept dat een herstructurering op een sociaal verantwoordelijke wijze betekent dat moet worden gezorgd voor een evenwicht tussen de belangen en zorgen van alle belanghebbenden die door de veranderingen en de beslissingen worden getroffen.

Tot slot kan worden gesteld dat Europa het hoofd moet bieden aan industriële herstructureringen - die kunnen bijdragen aan een groter concurrentievermogen en een grotere economische groei - en de sociale gevolgen daarvan door een combinatie van innovatie en sociale samenhang en de verbetering van zijn vermogen om veranderingen te beheren. De Commissie gaat uit van een omvattende aanpak, zoals hierboven omschreven. Dit houdt in dat zij haar vermogen om te anticiperen op veranderingen en deze te beheren via de waarnemingspost van Dublin verbetert, dat zij juridische mechanismen opzet om te zorgen voor een passende bescherming van de werknemers bij industriële herstructureringen en dat zij de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de bedrijven ontwikkelt.

(1) PB L 225 van 12.8.1998.

(2) PB L 61 van 5.3.1977.

(3) PB L 201 van 17.7.1998.

(4) PB C 2 van 5.1.1999.

(5) COM(2000) 379 def.