NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 88/586

(2004/C 88 E/0599)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0079/03

van Margot Keßler (PSE) aan de Commissie

(23 januari 2003)

Betreft: Situatie van geestelijk gehandicapten in de kandidaat-landen

Volgens informatie van de „European Association of Societies of Persons with Intellectual Disability and their Families”, kort gezegd „Inclusion Europe”, is de situatie van geestelijk gehandicapten in veel van de toekomstige lidstaten van de EU zorgwekkend. Terwijl de situatie van geestelijk gehandicapte kinderen na 1989 incidenteel is verbeterd, kan dat ten aanzien van volwassenen helaas niet worden geconstateerd. In het in oktober 2002 door Amnesty International uitgebrachte rapport „People with mental disabilities hidden far away from society” worden de toestanden in Bulgarije als voorbeeld aangehaald. Het bestaan van geestelijk gehandicapten wordt in veel gevallen nog steeds gekenmerkt door isolement, ontzegging van elke vorm van privacy en gebrekkige verzorging.

Kan de Commissie een antwoord geven op de volgende vragen:

— Hoe denkt de Commissie te reageren op de nog steeds bestaande mensenrechtenschendingen van geestelijk gehandicapten in de kandidaat-landen?

— Acht de Commissie specifieke actie noodzakelijk ter verbetering van de situatie van geestelijk gehandicapten in de toekomstige lidstaten?

— Zo ja, hoe zou een dergelijke verbetering er volgens haar moeten uitzien?

— Hoe denkt de Commissie dit probleem onder de aandacht te brengen van niet alleen het publiek, maar ook van de regeringen in de toekomstige lidstaten?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(28 februari 2003)

De rechten van geestelijk gehandicapten zijn mensenrechten die de Commissie zeer serieus neemt. De Commissie heeft de situatie van geestelijk gehandicapten in de kandidaat-lidstaten in de jaarlijkse periodieke verslagen over de voortgang van elke kandidaat-lidstaat op weg naar de toetreding dan ook nauwlettend gevolgd.

Meer specifiek werd de situatie van gehandicapte personen beoordeeld in de periodieke verslagen van 2002 die op 9 oktober 2002 (1) werden goedgekeurd voor Bulgarije, Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Tsjechië en Turkije. In de meeste gevallen moest de noodzaak van aanzienlijke vooruitgang worden benadrukt.

In de onlangs vastgestelde mededeling „naar een wettelijk bindend instrument van de Verenigde Naties ter bevordering en bescherming van de rechten en de waardigheid van personen met een handicap” (2) beschrijft de Commissie haar volledige steun voor het ontwikkelen van een dergelijk instrument en stelt zij het volgende: „Ook al bestaat er geen twijfel over dat de algemene mensenrechtennormen gelden voor personen met een handicap, toch is ten overvloede bewezen dat zij op belangrijke hinderpalen stuiten wanneer zij van die rechten gebruik willen maken”. De Commissie merkt op dat deze stand van zaken vooral in de internationale context is belicht, maar ook aan de orde is in Europese landen.

Bovendien strookt het niet discrimineren van personen met een handicap en het verbeteren van hun situatie met de principes van het handvest van de fundamentele rechten van de Europese Unie (artikelen 21 en 26 van het handvest van de fundamentele rechten van de Europese Unie).

De Commissie zal een onderzoek naar de situatie in instellingen in de huidige en toekomstige lidstaten uitvoeren. De eindresultaten worden medio 2005 verwacht.

Op basis van artikel 13 van het EG-Verdrag heeft de Raad Richtlijn 2000/78/EG van 27 november 2000 vastgesteld tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (3), waarin directe of indirecte discriminatie van een persoon met een handicap wordt verboden. Verder verplicht deze richtlijn werkgevers passende maatregelen te nemen om mensen met een handicap in staat te stellen deel te nemen aan arbeid, tenzij dit leidt tot een onevenredige belasting voor de werkgever. Deze richtlijn maakt deel uit van het acquis communautaire, dat door de kandidaat-lidstaten op de datum van toetreding moet zijn omgezet.

De Commissie is van mening dat het Europese Jaar 2003 voor mensen met een handicap zou moeten bijdragen aan een grotere bewustwording, en zij moedigt de kandidaat-landen aan adequate nationale maatregelen voor te bereiden. Diverse kandidaat-lidstaten zijn voornemens in dat kader nationale evenementen op te zetten.

Ook zijn de nodige stappen genomen om deelname mogelijk te maken van de kandidaat-lidstaten aan het communautaire programma tegen discriminatie, dat voorziet in bevordering van maatregelen ter bestrijding van discriminatie, onder andere op grond van een handicap. Er bestaat ook een specifiek bijstandsprogramma op dit terrein dat door Phare gefinancierd wordt.

De verbetering van de situatie van mensen met een geestelijke handicap vereist de ontwikkeling van gecoördineerde en geïntegreerde strategieën en een bijpassend beleid. Hierbij moeten vooral aan de orde komen: verbetering van de infrastructuur voor sociale bijstand, het integreren van deze problematiek in alle relevante beleidssectoren, de tenuitvoerlegging van alomvattende antidiscriminatiewetgeving en bewustwording bij het grote publiek.

De Commissie zal de voorbereidingen op de toetreding met betrekking tot de niet-discriminatie blijven steunen. Bovendien heeft de Commissie met het oog op de adequate uitvoering van de relevantie richtlijnen over niet-discriminatie een onderzoek opgezet naar de situatie in de kandidaat-lidstaten wat betreft de wettelijke bepalingen op nationaal niveau in verband met discriminatie op grond van onder andere een handicap. De eindresultaten worden juni 2003 verwacht.

(1) COM(2002) 700 def.

(2) COM(2003)16 def.

(3) PB L 303 van 2.12.2000.