SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1694/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(12 juni 2002)

Betreft: Verlegging van de ontworpen snelweg Via Baltica in noordoost Polen naar een voor natuurbescherming uiterst schadelijk tracé door de Biebrza-wetlands

1. Kan de Commissie bevestigen dat ten behoeve van de ontsluiting voor het autoverkeer in het kader van het TINA-netwerk in de kandidaat-lidstaten van de EU een vierbaansautosnelweg

Via Baltica is ontworpen, waarvoor inmiddels EU-geld is geïnvesteerd in Litouwen en Letland, en dat het meest actuele ontwerp voor de loop van de Via Baltica in het noordoosten van Polen uitgaat van doorsnijding van het nationale park dat de Biebrza-moerassen omvat, waar een waterrijk rivierlandschap en een voor Europa unieke dierenwereld met beren, wolven, lynxen, ooievaars, kraanvogels, adelaars en bevers bestaat, en van het afsnijden van dit gebied van de oeroude wouden van Augustowka en Knyszynska?

2. Is het waar dat het oorspronkelijke ontwerp voor het tracé van de Via Baltica in Polen onomstreden was, omdat deze snelweg het nationale park aan de westzijde zou passeren, maar dat de vorige Poolse regering een voor de natuur schadelijke verlegging via de stad Bialystok heeft doorgezet, en dat de huidige Poolse regering vreest dat herziening van de eerder aan de EU voorgelegde route nu niet meer mogelijk is zonder de benodigde financiële bijdragen van de EU te verliezen?

3. Is inmiddels een procedure in werking gezet die ertoe leidt dat het gebied waar de Via Baltica doorheen zou moeten lopen zijn status van beschermd natuurgebied verliest voordat het terecht zou komen op de lijst van Natura 2000?

4. Is de Commissie bereid om in goed overleg met de Poolse regering en zonodig niet-gouvernementele organisaties te zoeken naar oplossingen die passen in het EU-acquis van bescherming van biodiversiteit, natuur, milieu en landschap, en aan de Poolse regering duidelijk te maken dat wijziging van de huidige plannen niet strijdig is met het EU-beleid, maar daarin juist goed zou passen?

Gecombineerd Antwoordvan mevrouw Wallström namens de Commissieop de schritftelijke vragen P-1648/02 en E-1694/02

(2 juli 2002)

Het TINA-netwerk Transport infrastructure needs assessment Beoordeling behoeften vervoersinfrastructuur is in 1999 werd opgezet. Momenteel legt dit netwerk de grondslag voor de technische aanpassing van Beschikking nr. 1692/96/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 1996, waarin de communautaire richtsnoeren voor de ontwikkeling van een transeuropees vervoersnet (TEN-T) worden vastgesteld(1). Via Baltica is Corridor I-weg, die deel uitmaakt van het pan-Europese transportcorridor-concept. Af en toe overlappen het TINA-netwerk en het Corridor-netwerk elkaar, wat het geval is bij het gedeelte van de grens Warschau-Bialystok-Litouwen. Deze weg (die al bestaat) loopt door het Nationale Park van Biebrza.

Wat de financiering door de Gemeenschap betreft, wenst de Commissie erop te wijzen dat er geen financiering door PHARE of ISPA voor de bouw van de Via Baltica door het Nationale Park van Biebrza in Polen is verstrekt. Een dergelijk project staat bovendien niet op de wachtlijsten, noch van ISPA-, noch van PHARE-projecten.

Terwijl het Gemeenschapsrecht uit juridisch oogpunt slechts vanaf de toetreding van de kandidaat-lidstaten van toepassing zal zijn, moedigt de Commissie de kandidaat-lidstaten ten zeerste aan om de bepalingen van het milieu-acquis tijdens de pre-toetredingsperiode, met name die van het Natura 2000-netwerk, toe te passen en uit te voeren. Dit netwerk zal na de toetreding ook worden uitgebreid tot de nieuwe lidstaten, inclusief Polen. Zoals het geachte parlementslid ongetwijfeld weet, zorgt de Gemeenschapswetgeving inzake natuurbescherming ervoor dat alternatieven voor dergelijke soorten vervoersprojecten in overweging worden genomen, mocht een gebied van het Natura 2000-netwerk gevaar lopen.

Als er pretoetredingsfinanciering door de Gemeenschap wordt verleend, stelt de Commissie soortgelijke normen vast als door de communautaire milieuwetgeving zijn vastgesteld. Deze moeten in acht worden genomen voordat financiering van een potentieel project door de Gemeenschap kan worden toegekend: dit betekent onder andere de toepassing van Richtlijn 97/11/EG van de Raad(2). Vervolgens moet de kandidaat-lidstaat ook nagaan of de maatregel van invloed is op ecologisch kwetsbare gebieden die in de toekomst eventueel onder de beschermingsmaatregelen van de Habitat-(3) of de Vogelrichtlijn(4) vallen.

Artikel 6 van de Habitatrichtlijn bepaalt dat rekening gehouden moet worden met negatieve gevolgen voor het milieu in kwetsbare gebieden indien deze gebieden door plannen of projecten kunnen worden aangetast. Ecologisch kwetsbare gebieden zijn per definitie gebieden die door de nationale autoriteiten worden erkend of zoals het geval is voor Polen, worden voorgesteld- als waardevolle gebieden voor het Natura 2000-netwerk zoals omschreven in de Habitat- en de Vogelrichtlijn.

Momenteel heeft Polen nog geen definitieve lijst van zulke gebieden opgesteld.

De Commissie beschouwt daarom de volgende soorten gebieden als ecologisch kwetsbare gebieden:

a) waardevolle gebieden volgens de jongste inventaris van belangrijke vogelgebieden in de kandidaat-lidstaten (IBA) en voor zover beschikbaar gelijkwaardige gedetailleerde wetenschappelijke inventarissen, goedgekeurd door de nationale autoriteiten;

b) watergebieden van internationale betekenis op grond van de Wetlands-Conventie of watergebieden die in aanmerking komen voor dergelijke bescherming;

c) gebieden waarop het Verdrag van Bern inzake het behoud van wilde dieren en planten en hun natuurlijk leefmilieu in Europa (Artikel 4) van toepassing is, met name gebieden die voldoen aan de criteria van het Emerald-netwerk;

d) gebieden die onder de nationale natuurbeschermingswetgeving vallen.

Op grond van dit standpunt is de Commissie van mening dat Polen al zijn vervoersinfrastructuurwerken, met inbegrip van de Via Baltica, in overeenstemming moet brengen met de principes en procedures van de Gemeenschapsrichtlijnen, inclusief de Habitat- en de Vogelrichtlijn. Om de gevolgen voor de gebieden die onder één van bovengenoemde categorieën vallen zoveel mogelijk te beperken, moet Polen er tevens voor zorgen dat een passende milieueffectrapportage, overeenkomstig de vereisten van Richtlijn 97/11/EG van de Raad, wordt uitgevoerd.

(1) PB L 228 van 9.9.1996.

(2) Richtlijn 97/11/EG van de Raad van 3 maart 1997 tot wijziging van Richtlijn 85/337/EEG betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten, PB L 73 van 14.3.1997.

(3) Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna, PB L 206 van 22.7.1992.

(4) Richtlijn 79/409/EEG van de Raad van 2 april 1979 inzake het behoud van de vogelstand, PB L 103 van 25.4.1979.