SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1934/01

van Mihail Papayannakis (GUE/NGL) aan de Commissie

(29 juni 2001)

Betreft: Donau-Top

De Commissie verzekert dat er EU-middelen beschikbaar zijn voor het ondersteunen van de resultaten van de Verklaring van de Top d.d. 30 april 2001 over milieu en duurzame ontwikkeling in de regios' Karpaten en Donau. Dat is van groot belang, omdat deze middelen van essentieel belang zijn voor het behoud van de biodiversiteit in deze regio's. Verscheidene procedures voor de aanwending van de pretoetredingsmiddelen van de EU zouden de besteding van deze middelen voor het ondersteunen van de resultaten van de Top echter in de weg staan.

Deze procedures zijn o.a.:

1. het minimum van 5 miljoen (criterium voor ISPA-projecten), dat ondersteuning verhindert van plaatselijke, kleinschaliger, door belanghebbenden geïnitieerde projecten die vaak het meest doeltreffend zijn voor het stimuleren van een duurzame aanpak;

2. het toegangsticket (vereiste voor LIFE Nature), dat veel toetredingslanden ervan weerhoudt om aan dit programma deel te nemen;

3. de huidige Sapard-procedures (zoals de subsidiabiliteiscriteria voor aanvragers) en -programma's (hoofdzakelijk gericht op de ontwikkeling van de infrastructuur in de landbouw), die leiden tot discriminatie van de kleine landbouwers en de niet-agrarische plattelandsbevolking, vitale doelstellingen voor (en potentiële drijvende krachten achter) een duurzame plattelandsontwikkeling, zulks ten behoeve van grote commerciële belangen.

Kan de Commissie, het bovenstaande in aanmerking nemend, mededelen hoe zij in het kader van de verdere behandeling en ontwikkeling van deze drie belangrijke financieringsmechanismen van de EU voor het lopende financieringsprogramma 2000-2006 deze problemen denkt aan te pakken?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(20 september 2001)

Het pretoetredingsinstrument voor structuurbeleid ISPA is een van de drie pretoetredingsmechanismen voor communautaire steun aan de tien kandidaat-lidstaten van Midden- en Oost-Europa. Over de periode 2000-2006 zal circa 7 miljard worden uitgetrokken om de kandidaat-lidstaten de eisen van het milieu acquis en de doelstellingen van de toetredingspartnerschappen te helpen verwezenlijken en de vervoersinfrastructuur te helpen financieren met het oog op een duurzame mobiliteit.

De uit ISPA gefinancierde investeringen moeten omvangrijk genoeg zijn om een aanzienlijk effect te sorteren op het gebied van milieubescherming of de ontwikkeling van vervoersinfrastructuurnetwerken. Te dien einde is in Verordening (EG) nr. 1267/1999 van de Raad van 21 juni 1999 tot instelling van ISPA(1) bepaald dat de investeringskosten minimaal 5 miljoen moeten bedragen. In naar behoren gemotiveerde gevallen mogen de totale kosten evenwel onder deze drempel liggen.

Bovendien voorziet artikel 2, lid 1, van bovengenoemde verordening in de aanwending van ISPA-middelen voor de financiering van projectgroepen. Ofschoon de totale investering van de verschillende deelprojecten van deze groepen in principe boven de drempel moet liggen, mogen de kosten voor de afzonderlijke deelprojecten ruim onder 5 miljoen liggen. Gedachtig aan de doelstelling dat de communautaire bijstand een maximaal effect dient te sorteren, moeten de projectgroepen aan bepaalde criteria voldoen. Zij moeten bijvoorbeeld een strategische aanpak volgen en gemeenschappelijke doelstellingen nastreven, zoals verbetering van de waterkwaliteit in een stroomgebied, of tot dezelfde vervoerscorridor behoren. Deze aanpak wordt door de Commissie aangemoedigd; de begunstigde landen zullen te zijner tijd aanvragen indienen die aan deze principes beantwoorden.

Dankzij de inspanningen van de Commissie om de participatie van de kandidaat-lidstaten in LIFE te bevorderen, en met name de bijdrage van PHARE om de lasten van het toegangsticket te verlichten, zijn de belangrijkste betrokken landen vanaf 2001 tot LIFE kunnen toetreden. Het betreft hier Roemenië, Hongarije en Slovenië; Slowakije zou zich binnenkort bij deze landen moeten aansluiten. Dit bevestigt dat de betrokken landen zich bewust zijn van de problemen inzake de instandhouding van het milieu in het Donaugebied en de Karpaten. Op dit ogenblik lijkt alleen Bulgarije (6 % van het stroomgebied van de Donau) niet in staat aan LIFE deel te nemen. Ofschoon dat te betreuren valt, betekent het niet dat de Commissie op grond hiervan kan beamen dat het zogenaamde toegangsticket landen van deelname weerhoudt, en dat zij het pessimisme van het geachte parlementslid kan delen.

Voor de bezorgdheid dat de voor Sapard (Speciaal toetredingsprogramma voor landbouw en plattelandsontwikkeling) vastgestelde procedures hoofdzakelijk op de ontwikkeling van de landbouwinfrastructuur gericht zijn, is geen feitelijke onderbouwing. Uit het verslag van de Commissie over Sapard voor het jaar 2000 (Verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het economische en sociaal comité en het comité van de regio's Jaarverslag Sapard 2000(2)) blijkt dat een zeer breed scala van potentiële begunstigden, onder wie kleine landbouwers en de niet-agrarische plattelandsbevolking, voor Sapard-steun in aanmerking komt. Uit het verslag blijkt ook dat circa eenderde van de Sapard-middelen wordt besteed aan investeringen in landbouwbedrijven en diversificatie van de activiteiten, waarmee het platteland alternatieve inkomsten verwerft, terwijl nagenoeg de helft van de middelen naar investering in de plattelandsinfrastructuur en de verbetering van de verwerking en afzet van landbouw- en visserijproducten gaat.

Een van de basisdoelstellingen van Sapard bestaat erin bij te dragen aan de duurzame omschakeling van de landbouwsector en plattelandsgebieden in de kandidaat-lidstaten. Essentieel daarbij is dat de herstructurering van de betrokken bedrijfstakken wordt bevorderd, zodat zij de concurrentiedruk

in een uitgebreide Gemeenschap aankunnen. Overeenkomstig deze doelstelling, de beginselen van gezond financieel beheer en de bepalingen van de basisverordening van de Raad moeten alle begunstigden de economische levensvatbaarheid van hun project kunnen aantonen en voor de financiering van hun gedeelte van de totale investeringskosten kunnen instaan. De nadruk ligt derhalve op de levensvatbaarheid en de duurzaamheid van de investeringen en niet op de omvang van de commerciële belangen.

Gezien bovenstaande overwegingen is de Commissie van mening dat in de pretoetredingsinstrumenten al rekening is gehouden met de in de vraag genoemde problemen.

(1) PB L 161 van 26.6.1999.

(2) COM(2001) 341 def.