SCHRIFTELIJKE VRAAG E-4139/97 van Angela Sierra González (GUE/NGL) aan de Commissie (21 januari 1998)

Betreft: Afval op eilanden

De Canarische eilanden produceren momenteel ongeveer 1 miljoen ton afval per jaar, zoals blijkt uit onlangs door de autoriteiten van de autonome regering bekendgemaakte gegevens. Dit cijfer, dat de eilanden rangschikt onder de grote afvalproducenten, is vooral het gevolg van de enorme toeristenstroom die de eilanden jaarlijks te verwerken krijgen.

Onlangs heeft DG XI van de Europese Commissie een handboek gepubliceerd "gedragscode voor het beheer van afval op eilanden¨, naar aanleiding van de specifieke problemen die het afvalbeheer in insulaire regio's met zich meebrengt.

Een van de meest doeltreffende maatregelen om de productie van afval in insulaire regio's terug te dringen bestaat uit het voorkomen van het produceren van afval. De Europese Commissie ziet dit als het belangrijkste element van haar "communautaire strategie voor het afvalbeheer¨. Deze strategie kan voor de insulaire regio's worden vertaald met het beginsel "het voorkomen van afvalproductie¨. Het merendeel van de producten die tot afval worden verwerkt, wordt namelijk naar de eilanden geëxporteerd.

Het treffen van maatregelen die een beperking tot doel hebben van de invoer van verpakkingsmateriaal, met name niet-recycleerbaar verpakkingsmateriaal, zou derhalve een bijdrage kunnen leveren aan het afvalbeheer op eilanden. Zo komt een belangrijke bron van afval te vervallen en wordt ook iets gedaan aan de hiermee verband houdende ernstige milieutechnische en economische problemen.

Ofschoon dergelijke maatregelen zouden kunnen worden gezien als zijnde in strijd met het vrij verkeer van goederen binnen de Europese Unie, mogen de specifieke kenmerken van insulaire regio's, met name ultraperifere regio's, niet uit het oog worden verloren, zoals dit ook niet gebeurt bij bijvoorbeeld vervoer of bevoorrading.

Acht de Commissie het wenselijk een strategie voor afvalbeheer op eilanden te formuleren die een beperking nastreeft van de invoer van omvangrijk en niet-recycleerbaar verpakkingsmateriaal in de eilanden, of de productie hiervan op de eilanden?

Ziet de Commissie voor de Spaanse of Canarische autoriteiten mogelijkheden om voorschriften op te stellen ter beperking van de invoer van goederen waarvan de verpakking buitensporig of niet recycleerbaar is?

Is de Commissie van mening dat de specifieke kenmerken van insulaire en ultraperifere regio's de uitvaardiging rechtvaardigen van beperkende maatregelen voor de invoer van deze producten op de eilanden, teneinde het ontstaan van een omvangrijk milieuprobleem te voorkomen?

Antwoord van mevrouw Bjerregaard namens de Commissie (13 maart 1998)

Het geachte Parlementslid heeft het in haar vraag over een afvalbeheerstrategie voor eilanden, waarbij de productie en de invoer van artikelen met een te grote verpakking of met een wegwerpverpakking aan banden wordt gelegd. De Commissie attendeert het geachte Parlementslid op Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval ((PB L 365 van 31.12.1994. )), die voor 1 juli 1996 in nationale wetgeving moest zijn omgezet. Een van de hoofddoelstellingen van deze richtlijn is om het effect van verpakkingen en verpakkingsafval op het milieu te voorkomen of te beperken. De nationale en lokale autoriteiten zouden zich dan ook, om iets aan de afvalproblematiek te doen, vooral moeten richten op afvalpreventietechnieken. Met het oog daarop moeten de lidstaten ervoor zorgen dat er preventieve maatregelen worden getroffen (artikel 4 van de richtlijn). Bovendien mogen de lidstaten overeenkomstig het Verdrag systemen bevorderen voor het op een milieuhygiënisch verantwoorde wijze hergebruiken van verpakkingen (artikel 5 van de richtlijn). De keuze van de specifieke instrumenten - die in overeenstemming moeten zijn met het Verdrag - om preventieve maatregelen te bevorderen en hergebruiksystemen te stimuleren, ligt bij de lidstaten.

Een eerste mogelijkheid om verpakkingsafval te beperken, is de toepassing van statiegeldsystemen. Dergelijke systemen zijn door het Hof van Justitie verenigbaar verklaard met het Gemeenschapsrecht.

Dwingende maatregelen inzake retourverpakkingen zijn in beginsel mogelijk, hoewel bepaalde specificaties van dergelijke systemen in strijd kunnen zijn met de beginselen van het vrij verkeer van goederen. Dergelijke maatregelen mogen niet discrimineren (zij moeten m.a.w. van toepassing zijn op zowel binnenlandse als ingevoerde producten) en moeten evenredig zijn met het beoogde doel. De Commissie verzekert het geachte Parlementslid dat zij bij de evenredigheidstoets (deze maatregelen moeten krachtens Richtlijn 83/189/EEG van de Raad van 28 maart 1983 betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften ((PB L 109 van 26.4.1983. )) en Richtlijn 94/62/EG1 bij de Commissie worden aangemeld) ten volle rekening zal houden met de specifieke problemen die eilanden bij het beheer van hun afval ondervinden (waaronder afstand tot het vasteland, ruimtegebrek, risico van grondwaterbesmetting en afhankelijkheid van de economie van het toerisme).

De Commissie beseft ten volle de omvang van het afvalprobleem op eilanden, met name in toeristenoorden, en is daarom van start gegaan met een specifiek programma voor afvalbeheer op eilanden; verder heeft zij een handboek betreffende gedragscodes voor afvalbeheer op eilanden gepubliceerd. De bedoeling is besluitvormers een praktisch hulpmiddel aan de bieden dat ideeën en voorbeelden bevat die de aanzet kunnen vormen tot de ontwikkeling van lokale of nationale initiatieven.