SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0741/00

van Jannis Sakellariou (PSE) aan de Commissie

(13 maart 2000)

Betreft: Openbare nutsbedrijven en eerlijke concurrentie

In de VS en Engeland opgedane ervaring leert dat vrije markten alleen goed kunnen worden georganiseerd met sterke toezichthoudende autoriteiten.

1. Door middel van welke maatregelen verzekert de Commissie dat sociale voorwaarden en milieunormen, consumentenbescherming, transparantie van de jaarverslagen en eerlijke concurrentievoorwaarden voor alle aanbieders van openbare diensten gewaarborgd worden?

2. Ziet de Commissie erop toe dat voor de handhaving van deze sociale en milieunormen toezichthoudende autoriteiten in het leven worden geroepen?

3. In de elektriciteitsrichtlijn zijn bepalingen opgenomen betreffende een prioritaire behandeling van hernieuwbare energiebronnen en warmte-krachtkoppeling. Door middel van welke instrumenten moet dit gewaarborgd worden?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(10 mei 2000)

1. Ten eerste vraagt het geachte parlementslid welke maatregelen er op communautair niveau zijn getroffen om ervoor te zorgen dat aanbieders van openbare diensten, die aan een door een gemeente uitgeschreven aanbesteding voor een overheidsopdracht deelnemen, zich aan bepaalde voor hen geldende verplichtingen of normen houden.

Wat de sociale vereisten en de milieubeschermingsnormen betreft, zij erop gewezen dat er momenteel bepalingen in de communautaire richtlijnen voor de gunning van overheidsopdrachten (en met name in Richtlijn 92/50/EEG van de Raad van 18 juni 1992, betreffende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening(1)) voorkomen, die het de aanbestedende instantie mogelijk maken om, onder bepaalde voorwaarden, alle potentiële dienstverleners die hun verplichtingen met name op sociaal gebied niet zouden zijn nagekomen, van een procedure voor de plaatsing van een overheidsopdracht uit te sluiten.

In het algemeen wordt met de richtlijnen voor de plaatsing van overheidsopdrachten beoogd om te waarborgen dat de procedures voor de gunning van opdrachten transparant zijn en om de verleners van openbare diensten eerlijke concurrentievoorwaarden te garanderen, ter voorkoming van iedere vorm van discriminatie tussen potentiële dienstverleners.

2. Bij de huidige stand van ontwikkeling van het communautaire recht is het aan de overheden van de lidstaten om ervoor te zorgen dat de openbare nutsbedrijven zich aan de uit het communautaire recht voortvloeiende milieubeschermingsbepalingen houden. De Commissie zelf is bevoegd om na te gaan of de nationale overheden die controlefunctie naar behoren hebben vervuld. Er zij echter op gewezen dat de Commissie, als hoedster van de Verdragen, niet gerechtigd is om in te grijpen wanneer de milieunormen in kwestie niet uit communautaire richtlijnen voortvloeien.

3. Artikel 8, lid 3, van Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor electriciteit(2), voorziet uitdrukkelijk in een regeling voor het geven van een voorkeursbehandeling aan electriciteit, die wordt opgewekt uit hernieuwbare energiebronnen of warmtekrachtkoppeling (WKK):

De lidstaat kan de transmissienetbeheerder verplichten, bij het inschakelen van stroomproductie-eenheden, prioriteit te geven aan productie-installaties die gebruik maken van hernieuwbare energiegronnen, afvalstoffen of warmte-krachtkoppeling.

Er zij echter op gewezen dat deze richtlijn zich beperkt tot een gunstige regeling bij inschakeling van stroomproductie-eenheden, en geen regelingen dekt, waarmee direct of indirect steun wordt verleend aan duurzame energie.

In beginsel is het aan de betrokken lidstaat om een beslissing te nemen over een bepaald ondersteuningssysteem voor hernieuwbare energiebronnen of warmtekrachtkoppeling, mits dat verenigbaar is met de voorschriften van het EG-Verdrag en in het bijzonder met de regels voor overheidssteun, zoals gesteld in de artikelen 87-88 (de vroegere artikelen 92-93: steunmaatregelen van de staten).

Er bestaat een groot aantal verschillende, nationale ondersteuningsregelingen, waaronder ook een gewaarborgde afnameverplichting tegen een gegarandeerde prijs (dikwijls op basis van de bespaarde kosten, of op grond van een op voorschriften gebaseerde berekening van de mate van ondersteuning die vereist is om tot het gewenste niveau van duurzame electriciteitsproductie te komen; belastingvrijstellingen vooral in verband met energie- en CO2-heffingen, maar ook met belasting buiten de energiesector; een ondersteuningsregeling per geproduceerde kWh en andere ondersteuningsregelingen voor onderzoek en ontwikkeling of voor kapitaalinvesteringen.

(1) PB L 209 van 24.7.1992.

(2) PB L 27 van 30.1.1997.