SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2765/01

van Jonas Sjöstedt (GUE/NGL) aan de Commissie

(9 oktober 2001)

Betreft: Aanstaande verhoging van de levensmiddelenprijzen in Estland

In de kandidaat-lidstaten begint men te beseffen welke nieuwe problemen het landbouwbeleid van de EU met zich meebrengt. Voor de boeren in Estland betekenen de EU-prijzen een vitamineinjectie. Voor hen is het begrip subsidie tot dusverre vrijwel onbekend. In het kader van het EU-lidmaatschap stijgen de producentenprijzen tot een geheel nieuwe orde van grootte. Maar voor tal van consumenten komen de verhogingen van de levensmiddelenprijzen als een schok. De Esten, met name de gepensioneerden, zijn reeds zwaar op de proef gesteld door de prijsverhogingen die voortkwamen uit de gedereguleerde markteconomie. De prijzen van een aantal Estlandse landbouwproducten worden verdubbeld of verdrievoudigd. Begin 2001 lag het prijsniveau van bijvoorbeeld rundvlees slechts half zo hoog als in de EU. De EU-aanpak van interventieprijzen houdt in dat de consumentenprijzen van appels, tomaten en suiker drie maal zo hoog worden. Volgens een onderzoek dat de Estlandse krant Postimees begin 2001 heeft uitgevoerd worden boter en rundvlees twee keer zo duur.

De landbouw ontvangt omvangrijke extra inkomsten en de EU kan in beginsel een jaar lang de hele Estlandse landbouwproductie opkopen om de producentenprijzen op EU-niveau te krijgen. Hoogstwaarschijnlijk zullen ook de prijzen van melkpoeder, sommige vruchten en granen stijgen. De vraag is echter wat de consumenten aankunnen.

Hoe denkt de Commissie dit probleem aan te pakken opdat de consumenten in Estland niet in bijzondere mate het slachtoffer worden van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(14 november 2001)

De Commissie houdt toezicht op de verschillen in de prijzen van landbouwproducten tussen de Gemeenschap en de kandidaat-lidstaten. De prijzen van landbouwproducten af bedrijf in de kandidaat-lidstaten zijn de laatste jaren steeds meer op EU-niveau komen te liggen. Deze ontwikkeling zal zich naar verwachting voortzetten in de jaren die aan de toetreding voorafgaan, waardoor de kans kleiner wordt dat consumenten in de nieuwe lidstaten na toetreding met sterke prijsstijgingen worden geconfronteerd.

In Estland zijn de prijsverschillen voor de meeste graansoorten en voor varkensvlees af bedrijf de afgelopen jaren steeds kleiner geworden. Voor een klein aantal producten, zoals rundvlees, melk en suiker blijft er nog een aanzienlijk prijsverschil. Voor rundvlees en melk kan dit echter voor een groot deel door kwaliteitsverschillen worden verklaard.

Wat groente en fruit betreft zijn er grote prijsverschillen binnen de Gemeenschap. De interventie is beperkt tot een vangnetsysteem waarvan het niveau zeer laag is. Daarom moeten de waarschijnlijke gevolgen van prijsaanpassingen bij toetreding niet worden overschat.

Tenslotte zijn er veel verwerkte landbouwproducten met hoge toegevoegde waarde (bijv. melkdesserts, kaas, snoepgoed, frisdranken) waarin de kosten van de grondstoffen slechts een klein deel uitmaken van de prijs van het eindproduct. Voor dit soort producten zullen wijzigingen in de prijzen van landbouwproducten slechts van geringe invloed zijn op de prijzen van het eindproduct in de kleinhandel.

Er is reeds overeenstemming bereikt over de liberalisering van een groot deel van de handel in landbouwproducten en verwerkte landbouwproducten tussen de Gemeenschap en Estland: ongeveer 85 % van de landbouwproducten die traditioneel uit Estland in de Gemeenschap worden ingevoerd, worden nu vrij van rechten ingevoerd, terwijl de uitvoer van landbouwproducten uit de Gemeenschap naar Estland geheel geliberaliseerd is. Er worden voorbereidingen getroffen voor een tweede ronde van bilaterale onderhandelingen voor de liberalisering van de handel in meer gevoelige producten waarin momenteel weinig handel is, met name vanwege de hoge tariefbescherming. De Commissie verwacht dat dit liberaliseringsproces tot een feitelijke wederzijdse vrijhandel zal leiden. Dit zal een verdere stimulans zijn voor prijsaanpassingen in de periode voorafgaande aan de toetreding en de kans verkleinen dat de consumentenprijzen bij toetreding sterk zullen stijgen.