SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0816/00

van Juan Naranjo Escobar (PPE-DE), Carlos Carnero González (PSE) en Salvador Jové Peres (GUE/NGL) aan de Commissie

(21 maart 2000)

Betreft: Aanpassing van het sociale beleid van de lidstaten aan het Gemeenschapsrecht, in het bijzonder de richtlijnen betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken

De Europese Commissie lijkt de conclusies van de Beentjes-jurisprudentie zo te interpreteren dat wordt voldaan aan de sociale voorwaarden voor de gunning van een opdracht indien bepaalde vereisten inzake openbaarheid in acht zijn genomen en is voldaan aan het beginsel van non-discriminatie. Is de Europese Commissie niet van oordeel dat de opname van deze vereisten in de voorwaarden voor de uitvoering van de opdracht, in plaats van in de criteria voor de plaatsing van de opdracht de kansen voor sommige bedrijven in de EU die inschrijven op de openbare aanbesteding doen slinken, waardoor de interne markt ernstig wordt belemmerd? (Een bedrijf dat geen bepaald aantal werknemers in vaste dienst heeft zal nooit kunnen inschrijven op een aanbesteding waarin een dergelijk minimumaantal vaste plaatsen verplicht wordt gesteld, terwijl het bedrijf wél zou kunnen inschrijven op een aanbesteding waarin de schepping van vaste arbeidsplaatsen een van de plaatsingscriteria is, met een waarde van bijvoorbeeld 20 % van het totale aantal punten, en de opdracht wellicht binnen kunnen halen als het bedrijf zeer goed scoort op andere plaatsingscriteria).

In artikel 9 van de richtlijnen inzake werkgelegenheid van 1999 wordt bepaald dat elke lidstaat bijzondere aandacht besteedt aan de behoeften van gehandicapten en preventieve en actieve maatregelen treft met het oog op hun integratie in de arbeidsmarkt. In paragraaf 7 van de resolutie van de Raad betreffende gelijke kansen op de arbeidsmarkt voor gehandicapten (juni 1999), verklaart de Raad dat het in het belang van gelijke kansen op de arbeidsmarkt voor gehandicapten is dat bijzondere aandacht wordt besteed aan de indienstneming en de handhaving van arbeiders op een bepaalde arbeidsplaats. Rechtvaardigen deze redenen niet dat een overheidslichaam de toegang tot de arbeidsmarkt voor gehandicapten kan opnemen als beslissingscriterium bij de plaatsing van opdrachten, zeker als men bedenkt dat in deze zelfde resolutie ervoor wordt gepleit dat de communautaire instellingen zich ook binnen hun eigen diensten inzetten voor gelijke kansen voor gehandicapten, waarbij voorschriften moeten worden vastgesteld en volledig gebruik moet worden gemaakt van de reeds bestaande juridische instrumenten en praktijken (paragraaf 5)?

Is het niet wenselijk richtlijn 93/37/EG(1) betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken zodanig te wijzigen dat bovengenoemde concepten beter uit de verf komen en rekening wordt gehouden met de feitelijke prioriteiten van de Europese Unie, teneinde te bewerkstelligen dat de lidstaten sociale maatregelen treffen die zijn afgestemd op de behoeften van de burgers?

(1) PB L 199 van 9.8.1993, blz. 54.

Gecombineerd Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie op de schritftelijke vragen E-0816/00 en E-0817/00

(12 mei 2000)

De communautaire richtlijnen betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten vallen onder het beleidsdomein interne markt en hebben tot doel enerzijds het beheer van overheidsopdrachten te optimaliseren door de beste prijs-kwaliteitverhouding na te streven, en anderzijds daadwerkelijke mededinging en gelijke toegangsvoorwaarden voor alle ondernemingen te garanderen. Volgens deze richtlijnen kunnen opdrachten op twee manieren worden gegund: aan de offerte met de laagste prijs of aan de offerte die uit economisch oogpunt het voordeligst is. In het tweede geval worden de inschrijvingen beoordeeld aan de hand van een aantal objectieve criteria, waarvan sommige bij wijze van voorbeeld in de richtlijn zijn opgesomd. Deze objectieve criteria, die op de opdracht in kwestie zijn afgestemd, bevatten informatie over de kwaliteit van de prestatie maar mogen geen betrekking hebben op de structuur van de onderneming. Volgens de jurisprudentie van het Hof in de zaak Beentjes, waar de geachte parlementsleden naar verwijzen, mogen geen sociale criteria (in dit geval de inzetting van langdurig werklozen) worden gebruikt bij het gunnen van een opdracht. Deze interpretatie werd onlangs bevestigd door de advocaat-generaal in zijn conclusies in de zaak C-225/98. In punt 4.4 van haar mededeling over de overheidsopdrachten van 11 maart 1998(1), preciseert de Commissie evenwel dat de mogelijkheid bestaat sociale verplichtingen te stellen als uitvoeringsvoorwaarde van gegunde opdrachten, met name voor wat betreft het bevorderen van de tewerkstelling van vrouwen of van de bescherming van bepaalde achtergestelde categorieën werknemers. Vanzelfsprekend zijn slechts die uitvoeringsvoorwaarden toegestaan die geen directe of indirecte discriminatie meebrengen ten aanzien van aanbieders uit andere lidstaten. Bovendien dient een en ander op doorzichtige wijze te geschieden, door deze voorwaarden in de aanbestedingsbekendmaking dan wel in de technische omschrijvingen te vermelden.

In tegenstelling tot wat de geachte parlementsleden suggereren, kunnen de uitvoeringscriteria er niet toe leiden dat bepaalde ondernemingen reeds vooraf worden uitgesloten (dit kan alleen op basis van de in de richtlijnen vermelde selectiecriteria), maar kunnen zij de inschrijvers alleen verplichten om bepaalde maatregelen te nemen als zij de opdracht binnenhalen. Om terug te komen op het voorbeeld dat door de geachte parlementsleden wordt gegeven: een onderneming kan niet worden uitgesloten omdat ze onvoldoende werknemers in vaste dienst heeft, maar, als ze de opdracht binnenhaalt, kan ze wel worden verplicht om nieuwe vaste arbeidsplaatsen te scheppen voor de uitvoering van de overeenkomst.

Ook het aantal gehandicapten dat een onderneming in dienst heeft mag alleen als uitvoeringscriterium worden gebruikt en niet als beslissingscriterium bij de gunning van opdrachten. In bovengenoemde zaak benadrukt de advocaat-generaal trouwens dat het gebruik van een aanvullend criterium voor het maken van een keuze tussen twee gelijkwaardige inschrijvingen tot gevolg heeft dat alleen dit criterium van doorslaggevend belang is voor de gunning van de opdracht, wat volgens het Beentjes-arrest

niet is toegestaan. Dit zou een inbreuk op de richtlijnen zijn. De inschrijvers aan wie de opdracht is gegund, mogen daarentegen wel worden verplicht om voor de uitvoering van de overeenkomst een bepaald aantal of percentage gehandicapten in dienst te nemen, voorzover dit op doorzichtige wijze gebeurt en geen discriminatie ten aanzien van inschrijvers uit andere lidstaten meebrengt. Anderzijds herinnert de Commissie er in bovengenoemde mededeling wel aan dat de aanbestedingsrichtlijnen het mogelijk maken om leveranciers uit te sluiten die de sociale wetgeving (mldr) niet naleven.

Tijdens de voorbereiding van Richtlijn 93/37/EEG van de Raad van 14 juni 1993 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken, hebben de lidstaten zich uitdrukkelijk verzet tegen het gebruik van andere dan strikt economische criteria voor de gunning van opdrachten.

De Commissie heeft in bovengenoemde mededeling haar voornemen aangekondigd om een interpretatieve mededeling over de sociale aspecten van overheidsopdrachten goed te keuren. Deze mededeling heeft tot doel de toepasselijke beginselen voor het in aanmerking nemen van sociale doelstellingen op het gebied van overheidsopdrachten te verduidelijken, alsook de omstandigheden waarin het nastreven van dergelijke doelstellingen verenigbaar is met de beginselen en regels van het communautaire recht betreffende overheidsopdrachten.

(1) COM(98) 143.