SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0368/00

van Benedetto Della Vedova (TDI) aan de Commissie

(14 februari 2000)

Betreft: Overdracht van capaciteit voor elektriciteitsopwekking door de voormalige Italiaanse overheidsmonopolist ENEL SpA

De Italiaanse regering heeft onlangs, in het kader van het langzame proces van privatisering en liberalisatie van de elektriciteitssector, in haar hoedanigheid van hoofdaandeelhouder besloten om volgens de wettelijke procedures 21 installaties met een totale capaciteit van 15 000 megawatt (ongeveer een kwart van de productiecapaciteit van ENEL) af te stoten uit de voormalige Italiaanse overheidsmonopolist ENEL SpA. Deze installaties moeten worden ondergebracht in drie afzonderlijke, nieuw op te richten bedrijven: Eurogen SpA, Elettrogen SpA en Interpower SpA.

Op 25 januari 2000 heeft de Ministerraad goedkeuring gehecht aan het besluit houdende de procedures voor de verkoop van de drie vennootschappen. Dit besluit behelst dat de verkoop aan particulieren dient plaats te vinden in particuliere onderhandelingen die de ENEL zelf zal voeren, onder supervisie van de minister van Financiën en de minister van Industrie, en bijgestaan door het Comité voor advies en bijstand bij privatiseringen.

De Italiaanse regering had omwille van meer transparantie en doelmatigheid kunnen kiezen voor een internationale inschrijvingsprocedure of een openbaar bod tot verkoop via de beurs, en deze optie had gewaarborgd dat de bedrijven terecht zouden komen bij Italiaanse of buitenlandse kopers die de geprivatiseerde bedrijven het best hadden kunnen besturen en dus bereid zouden zijn geweest een hogere prijs te betalen.

Blijkt volgens de Commissie uit de door de Italiaanse regering gevolgde procedure de intentie om de eigendomsstructuur van de deelnemers aan de nationale elektriciteitsmarkt te controleren, en is dus sprake van strijdigheid met de communautaire voorschriften ter waarborging van de mededinging, het vrij verkeer van kapitaal en de rechten van consumenten in de Europese Unie?

Is zij van mening dat de Italiaanse regering deze lijn volgt om de ENEL SpA in staat te stellen misbruik te maken van haar dominante marktpositie, in strijd met artikel 82, sub b) van het EG-Verdrag, waarin staat dat het beperken van de productie, de afzet of de technische ontwikkeling ten nadele van de verbruikers verboden is, waarmee alle activiteiten zijn bedoeld die voor ongewenste concurrenten belemmeringen opwerpen voor de toegang tot de markt?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(31 maart 2000)

De Commissie heeft het decreet van de Italiaanse minister van Financiën van 25 januari 2000 en de daarin vastgestelde voorwaarden voor de verkoop van de productie-installaties van het Italiaanse nationaal elektriciteitsbedrijf (ENEL) onderzocht.

Het standpunt van de Commissie over het vrije kapitaalverkeer en de vrijheid van vestiging werd gedetailleerd uiteengezet in haar mededeling betreffende bepaalde juridische aspecten van de intracommunautaire investeringen(1). De Commissie had enige bezwaren omtrent bepaalde aspecten van de rechtsregeling die van toepassing is op de privatisering in Italië en in een aantal andere lidstaten. Deze bezwaren blijken ook uit verscheidene zaken die momenteel bij het Hof van Justitie aanhangig zijn (voor Italië C-58/99). In deze zaken wordt over het algemeen aangevochten dat aan de Staat speciale bevoegdheden worden voorbehouden in bedrijven die worden geprivatiseerd of die reeds zijn geprivatiseerd, of dat buitenlandse participatie expliciet wordt beperkt. De Commissie is van mening dat zolang de communautaire voorschriften inzake het vrije kapitaalverkeer en de vrijheid van vestiging en de in de jurisprudentie van het Hof van Justitie vastgelegde en in de mededeling uiteengezette beginselen in acht zijn genomen, het vrije kapitaalverkeer en de vrijheid van vestiging niet mogen worden uitgebreid tot voorschriften betreffende de manier waarop een privatisering moet worden georganiseerd of, indien dit niet op de open markt gebeurt, betreffende de vrijheid van de lidstaat om zelf te kiezen aan welke partij een bepaald bedrijf wordt verkocht. Indien toch een beslissing wordt genomen die het vrije kapitaalverkeer beperkt, moeten de maatregelen voldoen aan vier in de genoemde jurisprudentie vastgelegde voorwaarden: zij moeten zonder discriminatie worden toegepast, zij moeten hun rechtvaardiging vinden in dwingende redenen van algemeen belang, zij moeten geschikt zijn om de verwezenlijking van het nagestreefde doel te waarborgen en zij mogen niet verder gaan dan nodig is voor het bereiken van dat doel.

Bij de analyse van het ministerieel decreet in het licht van de communautaire mededingingsregels stelt de Commissie in de eerste plaats vast dat, ongeacht de gekozen procedure, de overdracht nieuwe marktdeelnemers in staat zal stellen productiecapaciteiten te verwerven die tot dusver in handen van de ENEL waren. Het uiteindelijk doel van het decreet is derhalve de elektriciteitsproductiemarkt open te stellen voor nieuwe concurrenten. Het gaat bijgevolg om een maatregel die als zodanig een voor de mededinging gunstig doel nastreeft.

Volgens het geachte parlementslid bestaat het gevaar dat de door de regering gestelde verkoopvoorwaarden de ENEL in staat stellen misbruik te maken van haar dominante marktpositie. De Commissie is echter van mening dat er momenteel geen elementen zijn om te bevestigen dat de ENEL als gevolg van de gekozen procedure haar dominante positie kan misbruiken.

(1) PB C 220 van 19.7.1997.