SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0510/01

van Karla Peijs (PPE-DE) aan de Commissie

(22 februari 2001)

Betreft: Trans-Europese Netwerken (TEN) en de ontwikkeling van de waterwegen

De Commissie heeft een rapport van de binnenvaartsector ontvangen over knelpunten in de waterwegen (Rondetafelconferentie over knelpunten in de waterwegen in Lille op 23 november 2000).

In het rapport wordt de toestand van het transeuropees netwerk van waterwegen geëvalueerd vijf jaar na de kaderbesluiten over de transeuropese netwerken. Het rapport schetst de ontstaansgeschiedenis van het TEN-beleid vanaf het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid van 1992. De oorspronkelijke lijst van projecten is nader bekeken en aangepast door de Groep Christophersen en is opgesteld op basis van de beginselen die op de Raad van Essen in 1994 zijn vastgesteld. Daaruit zijn een aantal grote vervoerprojecten gedistilleerd. Uiteindelijk bleef er een lijst met 14 prioritaire projecten over. Op deze lijst komt geen enkel waterwegenproject voor. Hoewel er om budgettaire redenen een sterke rem is komen te staan op overheidsinvesteringen in infrastructuurvoorzieningen, is het betreurenswaardig dat de ontwikkeling van de waterwegen onderaan op de prioriteitenlijst staat.

Er moet nodig worden geïnvesteerd in de infrastructuur van het waterwegennet om het intermodaal vervoer (zee-binnenvaart, binnenvaart-spoor, binnenvaart-wegverkeer) te bevorderen, een aantal knelpunten weg te werken en een aantal ontbrekende verbindingen te realiseren opdat het waterwegennet zijn functie beter kan vervullen.

Gelet op het toenemend gebrek aan ruimte en het feit dat vervoer over water goedkoop, schoon en milieuvriendelijk is:

- Waarom heeft de Commissie geen groter deel van het EU-budget voor transeuropese netwerken besteed aan de bevordering van de ontwikkeling van het waterwegennet (1,5 % voor de binnenvaart tegenover 55 % voor het spoorwegvervoer)?

- Kan de Commissie verklaren waarom zij geen actievere rol heeft gespeeld om de ontwikkeling van grensoverschrijdende TEN-waterwegenprojecten te coördineren?

- Welke maatregelen overweegt zij in het licht van de uitbreiding van de Europese Unie om het vervoer over de Donau tot de Zwarte Zee te optimaliseren (zie de knelpunten tussen Straubing en Vilshofen)?

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(7 mei 2001)

Het vaarwegennet is een onderdeel van het Trans-Europees vervoersnet (RTE), zoals dat is gedefinieerd in Beschikking nr. 1692/96/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 1996 betreffende communautaire richtsnoeren voor de ontwikkeling van een Trans-Europees vervoersnet(1).

Een eventuele verlening van financiële steun door de Gemeenschap uit hoofde van de begrotingslijn voor het Trans-Europees vervoersnet door de Commissie ten behoeve van projecten van gemeenschappelijk belang voor de verschillende vervoerswijzen hangt af van een grondige toetsing van het project aan alle voorwaarden en criteria van de betreffende verordening(2). Eén van die criteria is de stand van vordering (vooral in technisch en financieel opzicht) van de projecten. Met het oog op een efficiënt

beheer van een Gemeenschapsbegroting kan de Commissie dus alleen steun geven aan projecten waarvoor een vaststaand tijdschema voor de uitvoering aan haar wordt voorgesteld. Aangezien de Commissie slechts voor een betrekkelijk gering deel bijdraagt in de totale projectkosten, terwijl de lidstaten (of eventueel particuliere partners) het grootste deel van de financiering van de Europese vervoersprojecten voor hun rekening nemen, is het investeringsbeleid van genoemde partijen van invloed op het medefinancieringsbeleid van de Gemeenschap in deze sector.

Toch heeft de Commissie in het verleden in het kader van haar medefinancieringsbeleid voor het communautair vervoersnet groot belang gehecht aan de binnenvaart. Over de periode 1995-1999 zijn in totaal zo'n 32 miljoen toegewezen aan binnenvaartprojecten in de eigenlijke zin van het woord (bijvoorbeeld voor de opheffing van knelpunten op de West - Oost-route Benelux - Duitsland - Polen, met name aan projecten voor het Dortmund-Ems-kanaal, de knooppunten van Madgebourg en Berlijn, en tussen Berlijn en de Poolse grens) alsmede aan projecten voor de aanleg van binnenhavens (bijvoorbeeld Dresden/Elbe).

De communautaire medefinancieringspercentages voor de spoorwegen en voor de binnenvaart zijn moeilijk met elkaar te vergelijken, omdat het spoorwegnet de hele Gemeenschap bestrijkt, terwijl er slechts in een beperkt aantal lidstaten sprake is van binnenvaart. De Commissie is van mening dat haar medefinancieringsbeleid voor de binnenvaart een goede weerspiegeling vormt van de investeringen van de lidstaten en in een aantal gevallen van hoge prioriteit doorslaggevend is geweest.

Bovengenoemde projecten (en andere projecten die door de Gemeenschap zijn medegefinancierd) zijn van cruciaal belang voor het grensoverschrijdend verkeer. Bovendien zijn zij heel belangrijk voor het verkeer naar Polen en andere Midden- en Oost-Europese landen. Om nog meer gewicht te geven aan het aspect grensoverschrijdende coördinatie in de binnenvaartsector heeft de Commissie in het kader van het indicatief meerjarenprogramma voor medefinanciering van het communautair vervoersnet in de periode 2001-2006 aan dit gebied prioriteit gegeven. Het programma zou in mei/juni 2001, na voorafgaande behandeling in het Parlement, moeten worden goedgekeurd.

Wat de Donau betreft, op de pan-Europese Conferenties van ministers voor Vervoer van Kreta (1994) en Helsinki (1997) is de Donau aangewezen als een prioritaire corridor, Corridor VII, ter bevordering van een geïntegreerde ontwikkeling van de verkeersstromen op deze rivier. Een protocol van overeenstemming tussen de landen van het Donaubekken en de Commissie nadert haar voltooiing en zal nog dit jaar door de partijen getekend kunnen worden. Voorts heeft de Commissie zich op verzoek van de Donaucommissie, een organisatie die belast is met de handhaving van de vrije internationale scheepvaart op de Donau, zich in hoge mate ingespannen om de uitvoering van het project voor de vrijmaking van de Donau bij Novi Sad, Servië, die als gevolg van het conflict van Kosovo in de lente van 1999 versperd was geraakt, te bevorderen. Zo zijn de Raad en het Parlement op voorstel van de Commissie in juli 2000 in principe akkoord gegaan met een financiële bijdrage van de Gemeenschap aan dit project van maximaal 22 miljoen, ofwel maximaal 85 % van de geraamde kosten. Tenslotte is het de bedoeling dat het financiële instrument ter voorbereiding van de toetreding (ISPA) de komende jaren steun verleent voor infrastructuurprojecten op de Donau die van belang zijn voor bevordering van de binnenvaart.

(1) PB L 228 van 9.9.1996.

(2) Verordening (EG) nr. 2236/95 van de Raad van 18 september 1995 tot vaststelling van de algemene regels voor het verlenen van financiële bijstand van de Gemeenschap op het gebied van Trans-Europese netwerken, PB L 228 van 23.9.1995, gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1655/1999 van het Parlement en de Raad van 19 juli 1999, PB L 197 van 29.7.1999.