SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0729/96 van Elly Plooij-van Gorsel (ELDR) aan de Commissie (26 maart 1996)

Betreft: Discriminatie van vrouwen bij het afdragen van pensioen- en lijfrentepremies

1. Is het de Commissie bekend dat vrouwen die in Nederland een bedrijfspensioen opbouwen bij een werkgever, een hogere premie moeten betalen en dus meer pensioenlasten moeten afdragen dan mannen om gelijke pensioenrechten op te bouwen als mannen?

2. Is het de Commissie bekend dat ook bij het inkopen van een lijfrente vrouwen een hogere premie betalen dan mannen om een gelijke jaarlijkse lijfrente te ontvangen als mannen?

3. Nederlandse verzekeringsmaatschappijen menen deze hogere premies in rekening te mogen brengen op grond van het feit dat vrouwen in Nederland volgens de huidige statistieken gemiddeld ouder worden dan mannen. Acht de Commissie dit een steekhoudend argument?

4. Acht de Commissie het juist dat verzekeringsmaatschappijen zich baseren op mortaliteitsstatistieken die berusten op een verleden waarin vrouwen niet of nauwelijks deelnamen aan het arbeidsproces, terwijl vrouwen die pensioenpremies afdragen nu juist wel deelnemen aan het arbeidsproces?

5. Is de Commissie van mening dat de kans groot is dat de mortaliteitsstatistieken er over 30 jaar heel anders uit zullen zien?

6. Is de Commissie van mening dat hier sprake is van discriminatie op grond van geslacht? Zo ja, wat is de Commissie van plan hieraan te doen?

Antwoord van de heer Flynn namens de Commissie (7 mei 1996)

Wat de aanvullende regelingen van ondernemingen betreft, is de Commissie op de hoogte van bepaalde nog steeds seksediscriminerende praktijken ten aanzien van de bijdragen voor de opbouw van een pensioen of lijfrente.

Het argument van een langere levensverwachting voor vrouwen om een verschil in behandeling te rechtvaardigen, met andere woorden het rekening houden met actuariële gegevens per geslacht bij de vaststelling van bijdragen en uitkeringen, is onderwerp geweest van een aantal prejudiciële vragen van nationale rechtbanken aan het Hof van Justitie. Deze vragen werden gesteld in het kader van de toepassing van artikel 119 van het EG-Verdrag betreffende gelijke beloning van mannen en vrouwen en ook naar aanleiding van het arrest Barber van 17 mei 1990. In dat arrest had het Hof vastgesteld dat de uitkeringen van bedrijfspensioensregelingen voor werknemers beschouwd dienden te worden als beloning in de zin van artikel 119 EG-Verdrag en dat daarom geen enkele uitzondering op het beginsel van gelijke behandeling meer zou worden toegestaan.

Aangezien artikel 119 van het EG-Vedrag een rechtsreeks toepasselijke bepaling van primair Gemeenschapsrecht is die prevaleert boven afgeleid en nationaal recht, heeft men vastgesteld dat richtlijn 86/378/EEG ((PB L 225 van 12.8.1986. )) (afgeleid recht), die bepaalde uitzonderingen op het beginsel van gelijke behandeling toestond, niet meer van toepassing kon zijn. Volgens artikel 6, lid 1, sub h) en i) van deze richtlijn kunnen ondernemings- of sectoriële regelingen bepalingen bevatten betreffende per geslacht verschillende actuariële berekeningsregels, om rekening te houden met de langere levensverwachting van vrouwen; meer in het bijzonder bepaalt de richtlijn dat de regelingen rekening kunnen houden met actuariële berekeningselementen die voor de twee geslachten verschillen bij de premies of bijdragen van werkgevers en bij prestaties die als door de premies of bijdragen bepaald worden beschouwd.

De situatie met betrekking tot de bepalingen van artikel 6, lid 1, sub h) en i) is nader bepaald door de jurisprudentie van het Hof, meer in het bijzonder door de arresten van 22 decemeber 1993, Zaak C-152/91 Neath, en van 28 september 1994, Zaak C-200/91 Coloroll.

Het Hof heeft bepaald dat de premies of bijdragen voor dergelijke regelingen (contributieve stelsels) in alle gevalen voor beide geslachten gelijk dienen te zijn, omdat die deel uitmaken van het salaris in de zin van artikel 119 van het EG-Verdrag. De bijdragen van de werkgever daarentegen vallen niet onder de werkingssfeer van dat artikel. Met andere woorden, volgens het Hof valt het gebruik van per geslacht verschillende actuariële berekeningselementen voor het financieren van een ondernemings- of sectoriële regeling zoals die waar de geachte afgevaardigde op doelt, niet onder de werkingssfeer van artikel 119 van het EG-Verdrag.

De Lid-Staten zijn dus verplicht maatregelen te nemen om te verzekeren dat de verschillende (aanvullende) bedrijfspensioenregelingen het beginsel van gelijke bijdragen of premies van de werknemers toepassen, overeenkomstig artikel 119 zoals dat in de jurisprudentie van het Hof geïnterpreteerd wordt.

De Commissie is van mening dat het voortaan niet meer toegstaan is op op enigerlei wijez pers geslacht verschillende actuariële berekeningselementen te hanteren wat betreft de premies of bijdragen van werknemers in beroepspensioenregelingen. Volgens de jurisprudentie van het Hof is onderscheid per geslacht wel gerechtvaardigd wat de bijdragen van de werkgever betreft, omdat dat objectieve actuariële factoren weerspiegelt.

De Commissie heeft op 16 mei 1995 een voorstel voor een richtlijn ((PB C 218 van 23.8.1995. )) ingediend met het doel richtlijn 86/378/EEG en artikel 119 EG-Verdrag met elkaar in overeenstemming te brengen, om meer juridische duidelijkheid en rechtszekerheid te scheppen. Dit voorstel, dat in feite niet meer inhoudt dan een formulering van bestaand recht, is nog in behandeling bij de diensten van de Raad.

Intussen heeft de Commissie de regeringen van de Lid-Staten aangeschreven en hen eraan herinnerd dat zij volgens artikel 119 EG-Verdrag verplicht zijn maatregelen te nemen om bestaande regelingen aan dat artikel aan te passen, en dat die maatregelen retroactief dienen te zijn tot 17 mei 1990 (de datum van het arrest Barber).

Wat betreft verzekeringen en regelingen die aanvullende prestaties bieden op basis van volledig vrijwillige bijdragen van de werknemers, hierop zijn, voor zover ze niet binnen de werkingssfeer van artikel 119 vallen (zie zaak C-200/91 Coloroll), de bepalingen van de richtlijnen inzake verzekeringen van toepassing, met name richtlijn 92/96/EEG, volgens welke levensverzekeringsmaatschappijen bij de berekening van de premies en de technische voorzieningen rekening dienen te houden met de nodige statistische elementen om te verzekeren dat de verzekeringsonderneming aan al haar verplichtingen zal kunnen voldoen en toereikende technische voorzieningen kan vormen. Deze statistische elementen, waaronder ook demografische factoren, dienen met de nodige voorzichtigheid en op basis van redelijke actuariële hypothesen te worden gekozen. Deze richtlijnen hebben tot doel ook op verzekeringsgebied een open interne markt tot stand te brengen, om het vrije verkeer van verzekeringsmaatschappijen en verzekeringsprodukten mogelijk te maken en tegelijkertijd de verzekerden een voldoende niveau van bescherming te bieden.