SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0393/02

van Piia-Noora Kauppi (PPE-DE) aan de Commissie

(21 februari 2002)

Betreft: Gelijke mededingingskansen met betrekking tot openbare aanbestedingen

In Oulu, de stad vanwaar ik afkomstig ben, werd in 2001 een openbare aanbesteding uitgeschreven voor de tijdelijke verzorging van huisdieren en een ophaaldienst. Ook de plaatselijke afdeling van de krachtens de Finse dierenbeschermingswet opgerichte instantie voor de tijdelijke verzorging van huisdieren werd door de stad aangezet tot deelname.

Er wordt in de stad jaarlijks een behoorlijk aantal dieren vervoerd, ongeveer 400 (368 tegen betaling, de overige zonder betaling). Het resultaat dat uit de bus kwam, was dat de stad als organisator voor de huisdierenzorg koos voor de dierenbeschermingsinstantie, een instantie van algemeen nut.

Deze kon een aanzienlijk goedkoper voorstel indienen dan de privé-ondernemingen uit de sector, als gevolg van het verregaand beroep dat zij doet op vrijwilligers en de schenkingen die zij krijgt. Deze schenkingen zijn eigenlijk gelijk te stellen met openbare subsidies en met het effect van schenkingen moet op dezelfde manier rekening worden gehouden als met dat van rechtstreekse subsidies.

Opmerkelijk is dat de hierboven genoemde instantie van algemeen nut alle diensten die zij verstrekt, aanrekent aan de stad.

De instantie neemt volgens onze informatie bij haar activiteiten niet de minimumvereisten van de desbetreffende Finse wetgeving en EU-richtlijn in acht (de Finse dierenbeschermingswet, paragraaf 30 en het op Richtlijn van de Raad 95/29/EG(1) gebaseerde Finse decreet 491/96 inzake dierenvervoer). Zo gebruikt zij bij haar activiteiten bijvoorbeeld geen vervoermiddel dat aan de normen van de EU-wetgeving voldoet en waarvoor een vergunning voor dierenvervoer is afgeleverd. Mede hierdoor kon zij een goedkoper voorstel indienen, aangezien zij geen geld uitgeeft voor dierenverzorging met inachtneming van de wettelijke vereisten.

1. Hoe staat de Commissie tegenover situaties waarin instanties van algemeen nut als gevolg van hun verregaand beroep op vrijwilligers, schenkingen en subsidies op bepaalde terreinen een mededingingsvoordeel verkrijgen in vergelijking met particuliere ondernemers uit de sector, die bij hun activiteiten natuurlijkerwijze rekening moeten houden met vereisten van economische rendabiliteit?

2. Hoe is de Commissie van plan ervoor te zorgen dat de status van instantie van algemeen nut in het kader van openbare aanbestedingen niet wordt misbruikt om een mededingingsvoordeel te verkrijgen met betrekking tot wat in feite commerciële activiteiten zijn?

3. Hoe is de Commissie van plan ervoor te zorgen dat inachtneming van de EU-wetgeving een van de basiscriteria is voor de toewijzing van openbare aanbestedingen?

(1) PB L 148 van 30.6.1995, blz. 52.

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(8 april 2002)

1. Als de toewijzing van staatsmiddelen aan overheidsorganisaties voldoet aan de criteria van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, moet die aan de Commissie worden gemeld, zodat zij kan nagaan of de toewijzing verenigbaar is met de regels van de gemeenschappelijke markt.

Het verbod op staatssteun geldt alleen voor bepaalde voordelen waar geen gelijkwaardige tegenprestatie tegenover staat. Het geldt niet voor gevallen waarbij de staat goederen of diensten tegen marktprijs aankoopt of waarbij een staat een onderneming vergoedt voor de bijkomende kosten die deze bij de uitvoering van verplichtingen inzake openbare dienstverlening heeft(1).

Bovendien betekent staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag maatregelen die direct of indirect door de staat worden gefinancierd. Concurrentievoordelen aan overheidsorganisaties vallen bijgevolg niet onder de regels inzake staatssteun van het EG-Verdrag als ze door privé-schenkingen worden gefinancierd.

Artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag verbiedt staatssteun bovendien alleen als die de concurrentie en de handel tussen lidstaten beïnvloedt. Het is niet zeker in welke mate toewijzingen aan overheidsorganisaties die strikt lokaal actief zijn, de handel tussen lidstaten kunnen beïnvloeden. Ingevolge Verordening (EG) nr. 69/2001 van de Commissie van 12 januari 2001 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op de minimis-steun(2), voldoen steunmaatregelen niet aan al de criteria van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag als ze niet meer bedragen dan 100 000 over drie jaar.

2. Het Europese Hof van Justitie heeft op 7 december 2000 in zaak C-94/99 (Arge Gewässerschutz/Bundesministerium für Land und Forstwirtschaft) zijn standpunt gegeven over de deelname van gesubsidieerde inschrijvers aan procedures voor de toewijzing van overheidscontracten.

Volgens het Hof wordt het beginsel van gelijke behandeling niet geschonden door het loutere feit dat de aanbestedende diensten tot een procedure voor het plaatsen van overheidsopdrachten lichamen toelaten die subsidie ontvangen, waardoor zij aanbiedingen kunnen doen waarvan de prijzen veel lager zijn dan die van hun mededingers die geen subsidie ontvangen. Indien de communautaire wetgever de aanbestedende diensten had willen verplichten gesubsidieerde inschrijvers uit te sluiten, zou hij dat volgens het Hof uitdrukkelijk hebben verklaard. Het Hof besluit voorts dat de aanbestedende diensten alleen in een aantal specifieke gevallen, bijvoorbeeld als de inschrijver subsidies heeft ontvangen die niet in overeenstemming zijn met het EG-Verdrag en de verplichting om het geld terug te betalen de financiële toestand van de inschrijver in gevaar zou brengen, het bestaan van subsidies, en met name van steun die niet in overeenstemming is met het EG-Verdrag, in aanmerking mogen nemen om inschrijvers die dergelijke steun hebben ontvangen uit te sluiten.

3. Wat overheidsopdrachten betreft, is de lidstaat slechts boven een bepaalde drempel door de richtlijnen gebonden, en die drempel is afhankelijk van de toepasselijke richtlijn. Maar in elke procedure voor een overheidsopdracht, ook als die onder de vastgestelde drempel blijft, zullen de basisregels van het EG-Verdrag in het algemeen en het verbod op discriminatie op grond van nationaliteit in het bijzonder moeten worden nageleefd. Aanbestedende diensten moeten zich evenals natuurlijke personen binnen de Gemeenschap houden aan alle van het EG-Verdrag afgeleide wetten en daaruit voortvloeiende uitvoeringsvoorschriften, waaronder Richtlijn 95/29/EG van de Raad van 29 juni 1995 tot wijziging van Richtlijn 91/628/EEG inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer.

De Commissie moet overeenkomstig artikel 211 van het EG-Verdrag toezien op de correcte toepassing van het Gemeenschapsrecht. Dat gebeurt op verschillende manieren, bijvoorbeeld door onderzoek op eigen initiatief of op basis van klachten van ondernemingen of natuurlijke personen.

(1) Zaak C-53/00, Jurispr. 2001, Ferring SA en ACOSS.

(2) PB L 10 van 13.1.2001.