SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0425/01

van Olivier Dupuis (TDI) aan de Raad

(20 februari 2001)

Betreft: Situatie in de Democratische Republiek Congo en de ontvoering van Jacques Depelchin door het Oegandese leger

De Democratische Republiek Congo bevindt zich sinds jaren in een ernstige institutionele crisis, met als eerste bewijs daarvan de installatie van een semi-monarchistisch bewind als gevolg van de bezetting door Joseph Kabila van de functie van president, die voorheen door zijn vader werd ingenomen, terwijl in het land een burgeroorlog woedt.

In Congo bevinden zich verschillende Afrikaanse legers. Rwanda en Oeganda met name hebben grote regio's militair bezet, respectievelijk in het Oosten en het Noord-Westen van het land en voeren daar militaire en para-militaire acties uit, los van enige wettelijke controle en buiten enig wettelijk juridisch kader. Het Oegandese leger heeft onlangs militaire acties ondernomen tegen de bevolking en terroristische aanslagen gepleegd tegen plaatselijke politieke vertegenwoordigers, zoals de ontvoering van professor Wamba dia Wamba en zijn medewerker dr. Jacques Depelchin door kolonel Muzoora Edison, de commandant van de sector Bunia, majoor Gureme, kapitein Medi Baguma, officier Tinka Godfroid en zes andere soldaten van het UPDF. Jacques Depelchin werd naar het hoofdkwartier van kolonel Muzoora in Bunia gebracht en vervolgens naar Kampala gedeporteerd, na zeven uur gevangen te hebben gezeten. De heer Depelchin is sinds enkele dagen in hongerstaking om de Oegandese autoriteiten ertoe te krijgen hem in kennis te stellen van de beschuldigingen die tegen hem zijn ingebracht en zijn rechten te herstellen.

Deze actie van het Oegandese leger sluit aan bij andere intimidaties en terroristische acties van Oegandese soldaten tegen de bevolking in het door het Oegandese leger bezette gebied en met name tegen de actievoerders van de Rassemblement congolais pour la Démocratie Mouvement de libération.

Kan de Raad meedelen over welke informatie hij beschikt inzake de toestand van de heer Depelchin? Welke initiatieven heeft hij genomen of is hij voornemens te nemen om te zorgen voor zijn onmiddelijke en onvoorwaardelijke vrijlating door de Oegandese autoriteiten? Kan hij meer in het algemeen meedelen wat het standpunt is van de EU, in het geval zij een standpunt heeft, inzake de installatie van een semi-monarchistisch bewind in Congo? Wat is de EU voornemens te ondernemen om bij te dragen aan de oplossing van de crisis die al jaren in dit land en dit gebied heerst?

Antwoord

(30 mei 2001)

De Congolese Alliantie voor Democratie Bevrijdingsbeweging (Rassemblement congolais pour la Démocratie Mouvement de Libération, RCD-ML) is een door Uganda gesteunde Congolese rebellenbeweging.

De Raad beschikt niet over meer informatie over de benarde situatie van de heer Depelchin, een functionaris van het RCD-ML, dan die welke door het geachte parlementslid is verstrekt en door de nieuwsberichten is bevestigd.

Volgens sommige bronnen heeft de ontvoering van de heer Depelchin te maken met het Hema-Lendu-conflict in het door Uganda gecontroleerde gedeelte van de Democratische Republiek Congo (DRC). Een andere ontwikkeling in de regio die wellicht een rol heeft gespeeld, is het samengaan van de Congolese bevrijdingsbeweging (MLC) en onderdelen van de RCD-ML, een samengaan dat volgens sommige bronnen door Uganda is opgelegd maar niet door alle leden van de RCD-ML wordt gesteund.

Op 1 februari van dit jaar heeft de Raad een verklaring afgelegd over het Hema-Lendu-conflict in het noordoosten van de DRC, waarin hij zijn bezorgdheid heeft geuit over de aanhoudende hevige gevechten tussen Hema en Lendu en slachtingen in de regio van Bunia van de Oostelijke Provincie, in het noordoosten van de DRC, deze situatie wordt nog verslechterd door de aanhoudende militaire aanwezigheid van het Ugandese leger in dat gedeelte van de DRC, die fnuikend is voor de inspanningen tot herstel van de vrede aldaar.

In deze context heeft de EU de Ugandese autoriteiten, die verantwoordelijk zijn voor de handhaving van de eerbiediging van de mensenrechten in de gebieden die zij onder controle hebben, tevens opgeroepen zich tot het uiterste in te spannen om een eind te maken aan deze slachtpartijen en hun invloed op de opstandige bewegingen van de DRC in het gebied aan te wenden om aldus tot verwezenlijking van deze doelstelling bij te dragen.

Met betrekking tot de machtswissel die in de DRC heeft plaatsgevonden, heeft de Raad de moord op President Laurent Désiré Kabila veroordeeld en nog eens herhaald dat een duurzame vrede in de DRC alleen kan worden bereikt door een via onderhandelingen tot stand gekomen en voor alle partijen billijke vredesregeling en door eerbiediging van de democratische beginselen en de mensenrechten in alle staten van de regio.

De Raad (Algemene Zaken) heeft de situatie in de DRC besproken tijdens de Raadszittingen van januari en februari en tijdens elk van deze zittingen conclusies aangenomen waarin hij zijn steun betuigt voor vrede in de DRC en in de regio, conform de Overeenkomst van Lusaka en de Overeenkomsten van Kampala en Harare, en de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad. Tevens heeft hij zijn voldoening uitgesproken over de aanneming van Resolutie 1341 van de VN-Veiligheidsraad, waarbij het geactualiseerde concept voor MONUC-operaties, waarvoor de EU haar verdere politieke en materiële steun heeft aangeboden, werd goedgekeurd.

De Raad heeft er andermaal op gewezen dat de Nationale dialoog tijdig gestart moet worden en dat de EU bereid is haar steun voor het desbetreffende institutionele kader voort te zetten.

De Raad heeft zijn voldoening uitgesproken over de bepalingen in Resolutie 1341 van de VN-Veiligheidsraad waarbij de partijen bij het conflict worden aangespoord met MONUC samen te werken bij het opstellen van een plan voor de ontwapening, demobilisatie en reïntegratie van alle in bijlage A, hoofdstuk 9,1, van de Overeenkomst van Lusaka genoemde gewapende groepen. De EU is bereid om samen met de internationale gemeenschap, met name de gespecialiseerde organen van de Verenigde Naties, de nadere bepalingen van dat programma uit te werken. De Raad heeft de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie tevens opdracht gegeven na te gaan hoe deze kwestie opgelost moet worden.

De Raad (Algemene Zaken) heeft op 26 februari 2001 ook zijn ernstige bezorgdheid uitgesproken over de voortdurende ernstige schendingen van de mensenrechten in de DRC en de betrokken regeringen eraan herinnerd dat zij verantwoordelijk zijn en rekenschap verschuldigd zijn voor het doen respecteren van de mensenrechten door hun eigen strijdkrachten, alsmede door de strijdkrachten die zij de facto controleren.