SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3633/02

van Miquel Mayol i Raynal (Verts/ALE) aan de Raad

(17 december 2002)

Betreft: Associatieovereenkomst EU/Chili en eerbiediging van de rechten van de Mapuche

De op 18 november jl. tussen Chili en de EU gesloten associatieovereenkomst voorziet in een clausule ter bescherming van de mensenrechten. In punt twee van het hoofdstuk over de politieke dialoog is namelijk gestipuleerd dat het voornaamste doel van de politieke dialoog () erin bestaat de bevordering, verspreiding, ontwikkeling en gemeenschappelijke verdediging van democratische waarden zoals de eerbiediging van de mensenrechten te waarborgen .

Chili is het enige land in Latijns-Amerika dat het bestaan van inheemse volkeren niet erkent. De eerbiediging en bescherming van de rechten van die volkeren, en met name van de Mapuche, laten echter nog veel te wensen over. Bovendien weigert de Chileense regering de uit 1989 daterende Overeenkomst 169 inzake inheemse volkeren en stammen van de Internationale Arbeidsorganisatie te ratificeren. Tevens heeft de politie zich kennelijk herhaalde malen schuldig gemaakt aan diverse vormen van arbitrair geweld jegens Mapuche-gemeenschappen, en blijkt zij daarbij vaak vrijuit te gaan.

Ook duurzame ontwikkeling fungeert als een van de uitgangspunten van de associatieovereenkomst, terwijl het grondgebied van de Mapuche ten offer valt aan onoordeelkundige exploitatie van natuurlijke rijkdommen. Daarnaast doen er zich tal van milieuconflicten voor, b.v. naar aanleiding van de ontbossing van een groot deel van de Mapuche-gebieden en de bouw van stuwdammen in de Alto Bíobío, het woongebied van de Pehuenche. Bij de geplande bouw van de Ralco-waterkrachtcentrale dreigt een van oudsher door indianen bewoond gebied van 3 500 ha onder water te komen staan, worden de aanspraken van de inheemse bevolking met voeten getreden en zullen een aantal Mapuche- en Pehuenche-families soms tegen hun wil uit hun woongebied moeten verdwijnen.

Kan de Raad derhalve mededelen:

- of hij op de hoogte is van de situatie van de Mapuche, alsook van de eventuele schending van hun rechten en hun grondgebied door de Chileense overheid?

- of hij van plan is bij de inwerkingtreding van de overeenkomst ook de politieke en sociale situatie van de Mapuche-gemeenschappen bij de politieke dialoog te betrekken, opdat de Chileense regering haar beleid jegens inheemse volkeren aanpast?

- of hij voornemens is vertegenwoordigers van de Mapuche bij de politieke dialoog in het kader van de associatieovereenkomst te betrekken?

Antwoord

(5 en 6 mei 2003)

1. De Europese Unie is zich bewust van de Ralco-problematiek en volgt de ontwikkelingen op de voet.

2. De Associatieovereenkomst EU-Chili werd op 18 november ondertekend. Volgens artikel 198, lid 3, kunnen enkele bepalingen daarvan voorlopig worden toegepast met ingang van de eerste dag van de maand volgende op de datum waarop Chili en de EU elkaar in kennis hebben gesteld van de voltooiing van de daartoe vereiste procedures. De artikelen 12 tot en met 15 betreffende de politieke dialoog zullen evenwel pas in werking treden wanneer beide partijen hun ratificatieprocedures hebben afgesloten.

De Raad hoeft niet op de inwerkingtreding van de Associatieovereenkomst te wachten om met Chili politieke kwesties en met name vraagstukken betreffende de schending van mensenrechten te bespreken. De Raad van de EU houdt, op basis van de bestaande gezamenlijke

verklaring inzake de politieke dialoog die aan de kaderovereenkomst inzake samenwerking tussen de EG en Chili van 1996 is gehecht, met de Chileense autoriteiten op verschillende niveaus regelmatig vergaderingen in het kader van de politieke dialoog. Hij zal, zo nodig, niet aarzelen om bij hen vraagstukken betreffende ernstige schendingen van mensenrechten in het algemeen of een specifiek geval van schending van de rechten van inheemse bevolkingsgroepen aan de orde te stellen.

3. Noch in bovengenoemde gezamenlijke verklaring, die is gehecht aan de kaderovereenkomst inzake samenwerking tussen de EG en Chili uit 1996, noch in de bepalingen inzake de politieke dialoog van de Associatieovereenkomst tussen de EU en Chili wordt expliciet voorzien in de deelname van vertegenwoordigers van de civiele samenleving aan de politieke dialoog EU-Chili. Volgens de huidige toepasselijke regels werd de politieke dialoog EU-Chili tussen beide partijen ingesteld op het niveau van de president van Chili en de hoogste EU-autoriteiten, of tussen de ministers van Buitenlandse Zaken of andere ministers en hoge ambtenaren van beide partijen. Het is echter aan elke partij om een besluit te nemen over de samenstelling van haar delegatie, die, zo nodig, vertegenwoordigers van haar civiele samenleving kan omvatten.

Gememoreerd wordt tevens dat artikel 11 van de Associatieovereenkomst bepaalt dat de partijen regelmatige bijeenkomsten bevorderen van vertegenwoordigers van de civiele samenleving in Chili en in de Europese Unie, waaronder de academische gemeenschap, de sociale en de economische partners en de NGO's, waar kwesties zoals de door het geachte parlementslid aan de orde gestelde, kunnen worden besproken.

In zijn zitting op 11 november 2002 memoreerde de Raad dat hij veel belang hecht aan de resolutie van 30 november 1998 betreffende autochtone bevolkingsgroepen in het kader van de ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap en haar lidstaten. Bij die gelegenheid was de Raad tevens van oordeel dat de belangen van de autochtone bevolkingsgroepen kunnen worden geïntegreerd in de politieke dialoog met partnerlanden, en dat partnerlanden zouden kunnen worden aangemoedigd om de interculturele dialoog en samenwerking te stimuleren.