SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3316/97 van Klaus Lukas (NI) aan de Commissie (20 oktober 1997)

Betreft: Adviezen inzake kandidaatlidstaten voor de uitbreiding naar het oosten

De Europese Raad van Kopenhagen heeft de Commissie opdracht gegeven in haar adviezen inzake de kandidaatlidstaten de situatie van de etnische minderheden na te gaan. Het is haar echter gelukt op meer dan 1400 bladzijden geen enkel woord vuil te maken over de situatie van de Duitse of Duitstalige minderheden in Polen, Tsjechië, Hongarije, Slowakije, Slovenië, Roemenië en Litouwen.

Kan de Commissie als resultaat van haar jarenlange onderzoekingen per genoemd land steeds de omvang en rechtspositie aangeven van de Duitse bevolkingen, met inbegrip van de desbetreffende maatregelen ter bescherming van de minderheden (parlementaire vertegenwoordiging, plaatselijk zelfbestuur, recht op de moedertaal bij de officiële betrekkingen, eigen school, kranten, elektronische media, plaatsnaamborden in twee talen enz.) en mededelen:

of zij in het kader van haar toenaderingsstrategie druk kan uitoefenen op de kandidaatlidstaten met de grootste tekortkomingen bij de omgang met hun Duitse minderheden, teneinde deze zo spoedig mogelijk te verhelpen,

welke PHARE-middelen zij tot nu toe in het kader van haar titel "Burgermaatschappij en democratisering¨ voor Duitse minderheden ter beschikking heeft gesteld,

welke en hoeveel middelen voor andere etnische groeperingen ter beschikking werden gesteld,

welke concrete resultaten het programma tot nu toe heeft opgeleverd,

hoe het staat met de evaluatie van het welslagen van dit programma,

of het programma ongewijzigd wordt voortgezet, zo ja, waarom en zo nee, waarom niet?

Antwoord van de heer Van den Broek namens de Commissie (27 november 1997)

De Commissie is van oordeel dat de essentiële elementen van de situatie van de etnische Duitse of Duitssprekende minderheden ruimschoots aan bod komen in de algemene beschrijving van de situatie van de minderheden in de kandidaat-lidstaten, die zij in haar adviezen heeft opgenomen. Algemeen gesproken en volgens de gegevens waarover de Commissie beschikt, blijkt uit deze beschrijving dat die minderheden, die niet erg sterk in aantal zijn, niet het slachtoffer zijn van discriminatie. In de landen waar zij blijvend zijn gevestigd, genieten zij rechten, met inbegrip van de collectieve rechten die aan andere minderheden worden toegekend (bijvoorbeeld parlementaire vertegenwoordiging in Polen en Roemenië, plaatselijke overheden van minderheden in Hongarije en plaatselijke minderheidsraden in Roemenië, deelneming aan de raad van nationaliteiten in Tsjechië en aan de nationale raad van minderheden in Roemenië, het recht om de Duitse taal te hanteren in administratieve documenten in plaatsen waar de Duitse minderheid meer dan 20% bedraagt en het recht om hun culturele identiteit, hun taal en hun tradities te bewaren). De Commissie herinnert er trouwens aan dat krachtens de verdragen in het kader van de Raad van Europa, de verplichting om bepaalde rechten toe te kennen beperkt blijft tot de gevallen waarin de betrokken minderheid een zeker numeriek belang heeft.

De Commissie vestigt er de aandacht van het geachte parlementslid op dat, hoewel zij in haar adviezen niet uitdrukkelijk melding heeft gemaakt van de situatie van de Duitse minderheden in alle kandidaat-lidstaten, zij er wel uitdrukkelijk naar heeft verwezen in haar adviezen betreffende Polen en Hongarije. In het kader van de strategie ter voorbereiding van de toetreding zal de Commissie doorgaan met haar beleid ten gunste van de initiatieven om de situatie van de minderheden te verbeteren, zo nodig met inbegrip van die van de Duitse minderheden.

De minderhedenproblematiek wordt aangepakt via projecten in het kader van nationale Phare-programma's in de landen van Midden- en Oost-Europa op vele gebieden zoals onderwijs, justitie, gezondheidszorg, sociale bescherming en werkgelegenheid. In deze context spelen de Phare-programma's voor de ontwikkeling van de civiele samenleving, die een onderdeel vormen van de nationale Phare programma's in Polen, Tsjechië, Slowakije, Bulgarije, Roemenië en Litouwen, een bijzonder belangrijke rol voor het oplossen van de minderhedenvraagstukken.

Bovendien heeft de Gemeenschap een Phare-programma onder de benaming Lien vastgesteld, dat een bedrag van 10 miljoen ecu per jaar vertegenwoordigt, en steun betreft voor NGO-projecten in geheel Midden- en Oost-Europa; een aantal Phare-Lien-projecten hebben specifiek betrekking op minderheden. Bovendien worden door het Phare- programma Democratie ten behoeve van de landen van Midden- en Oost-Europa, dat goed is voor 10 miljoen ecu per jaar, een groot aantal projecten betreffende minderheden gefinancierd.

Bovengenoemde programma's hebben geleid tot een betere bewustwording van de situatie van minderheden in de hele regio en hebben bijvoorbeeld bijgedragen tot maatregelen ten behoeve van minderheden voor het verstrekken van maatschappelijke bijstand, onderwijsmateriaal en voorlichting over hun bij wet vastgelegde rechten.

De in het kader van deze programma's gefinancierde projecten worden doorlopend onderworpen aan rigoreuze financiële en kwaliteitscontroles. In ieder contract zijn stringente rapportage-eisen opgenomen, die nauwgezet worden gecontroleerd voor een betaling wordt verricht. Het effect van de projecten wordt nagegaan en er worden evaluatieverslagen opgesteld. Het volledige programma Democratie is onlangs onderworpen aan een grondige evaluatie, die binnenkort zal worden bekendgemaakt. De Commissie is voornemens het programma ook in de toekomst te handhaven maar overweegt na de evaluatie ervan een aantal wijzigingen in te voeren, op voorwaarde dat de nodige begrotingsmiddelen beschikbaar zijn.