SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1945/02

van Mihail Papayannakis (GUE/NGL) aan de Commissie

(3 juli 2002)

Betreft: Gevolgen voor de gezondheid van het gebruik van mobiele telefoons

Zoals blijkt uit een door wetenschappers van het Fins Agentschap voor radioactieve straling verricht onderzoek (dat op 20.6.2002 in de Europese pers is gepubliceerd), kan straling van mobiele telefoons de goede doorbloeding van de hersenen schaden. Met name werd vastgesteld dat blootstelling van hersencellen aan straling van mobiele telefoons schade veroorzaakt aan de veiligheidsbarrière die schadelijke stoffen in het bloed belet de hersenen te bereiken.

Aangezien het volgens een in opdracht van de Commissie door een wetenschappelijk comité verricht onderzoek naar de mogelijke gevolgen van elektromagnetische velden, radiofrequenties en straling van microgolven op de menselijke gezondheid niet is uitgesloten dat blootstelling aan magnetische velden met zeer lage frequenties kanker kan veroorzaken, en aangezien op een vorige vraag van mijn kant over hetzelfde thema (H-0245/00(1)) de Commissie heeft geantwoord dat zij geen betrouwbare gegevens heeft over de rechtstreekse relatie tussen het niveau van de straling van mobiele telefoons en de mogelijke gevolgen voor de gezondheid, vraag ik de Commissie hoe zij deze nieuwe gegevens beoordeelt en welke maatregelen zij van plan is voor te stellen om de consumenten te beschermen.

(1) Schriftelijk antwoord van 11.4.2000.

Antwoord van de heer Busquin namens de Commissie

(20 augustus 2002)

Het onderzoek waarnaar het geachte parlementslid in zijn vraag verwijst, werd reeds in april 2002 in de Finse pers en in juni in de Europese pers vermeld. Daar werd gesteld dat bij een onderzoek door het Finse bureau voor de veiligheid van nucleaire straling (STUK) was ontdekt dat blootstelling gedurende een uur van menselijke cellen aan straling van mobiele telefoons een reactie teweegbrengt die normaliter slechts voorkomt indien er cellen zijn beschadigd. Ook werd beweerd dat deze veranderingen een veiligheidsbarrière die bedoeld is om de hersenen van de mens te beschermen tegen schadelijke stoffen in het bloed buiten werking zou kunnen stellen. Indien dit over een lange periode herhaaldelijk zou voorkomen zou dit een gevaar betekenen voor de gezondheid en beschadiging van het hersenweefsel kunnen veroorzaken.

Het bewuste onderzoek maakt deel uit van een project dat gesteund wordt in het kader van het vijfde communautaire kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, de kwaliteit van het bestaan, kernactiviteit 4: milieu en gezondheid. Het project heet Reflex (Risk evaluation of potential environmental hazards from low-energy electromagnetic field exposure using sensitive in vitro methods risico-evaluatie met gebruikmaking van gevoelige in-vitro methoden van de mogelijke gevolgen voor het milieu van blootstelling aan zwakke elektromagnetische velden). Het project loopt af in augustus 2003 en pas dan zal het mogelijk zijn definitieve conclusies te trekken of verder onderzoek voor te stellen.

De Commissie heeft contact opgenomen met STUK (Mevrouw Salomaa, Research Director) en de coördinator van het Reflex project, Professor Adlkofer van de VERUM Stichting om duidelijkheid te krijgen over deze kwestie. De feiten zijn de volgende:

Het onderzoek is twee maanden geleden gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift (Differention). Het betreft een in-vitro onderzoek op celkweken. Gebruik werd gemaakt van menselijke endotheelcellen (bloodvatcellen). Wanneer deze cellen in-vitro werden blootgesteld aan de straling van mobiele telefoons deden zich veranderingen voor in de fosforylering en expressie van diverse proteïnes. Deze proteïnes omvatten de heat shock proteïne hsp27. Deze biochemische veranderingen waren echter klein en omkeerbaar (het effect verdween ongeveer een uur nadat de straling was opgehouden).

Het onderzoek bracht twee nieuwe interessante punten aan het licht: 1) de cellen reageren zichtbaar op straling van mobiele telefoons, en 2) dit effect is niet-thermisch (er was geen verandering in de temperatuur van de celkweek, het treedt reeds op bij 2 SAR). De cellen reageren echter op een reeks milieugebonden en endogene stimuli, waaronder warmte, pH en hormonen. Het is momenteel niet mogelijk te zeggen of het geobserveerde effect al dan niet schadelijk is.

In de toekomst wil deze researchgroep onderzoeken of dergelijke veranderingen negatieve gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid. Daarom stellen zij een hypothese voor over het mogelijke effect op de hersen(bloed)barrière aangezien zij daadwerkelijk bloedvatcellen onderzochten. De hersenbarrière fungeert als filter tussen de bloedsomloop en de hersenen en beschermt de hersenen tegen een reeks stoffen zoals toxines en sommige proteïnes. Dit is slechts een hypothese voor toekomstig onderzoek tot dusver is er niets bewezen.

Overeenkomstig het meest recente advies van het wetenschappelijk comité voor toxicologie, ecotoxicologie en het milieu (SCTEE), dat in zijn advies van november 2001 de geldigheid heeft bevestigd van de beperkingen die zijn verwoord in de aanbeveling van de Raad van 12 Juli, is de Commissie voor het ogenblik niet van plan om op het gebied van de bescherming van de gezondheid verdere maatregelen te nemen. Niettemin zullen de Commissie en het SCTEE de kwestie regelmatig opnieuw bekijken.