SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1192/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(26 april 2002)

Betreft: Gevolgen van invoering van de euro: De door consumenten ervaren stijging van het prijsniveau en hun terugverlangen naar de oude valuta

1. Is het de Commissie bekend dat bij een tussen 26 maart en 2 april gehouden onderzoek van de Katholieke Radio Omroep (KRO) en de financiële onderzoeksinstelling Nibud onder 2500 inwoners van Nederland bleek, dat 80 % sinds de invoering van de euro als wettig betaalmiddel meer is gaan uitgeven, vooral aan dagelijkse boodschappen, kleding en vrije tijd (uitgaan, horeca), terwijl 17 % denkt ongeveer hetzelfde te hebben uitgegeven en 3 % denkt minder te hebben uitgegeven, omdat men nu aarzelt bij uitgaven voor sterk in prijs gestegen luxe goederen, en dat deze cijfers sterk afwijken van de verwachtingen in januari 2002, toen van eenzelfde steekproef nog slechts 24 % dacht meer te hebben uitgegeven en 68 % een gelijk bedrag als voorheen?

2. Is het de Commissie tevens bekend dat 66 % van de door KRO/Nibud ondervraagden van oordeel is, dat de prijzen ten opzichte van vorig jaar sterk zijn gestegen, dat 31 % vindt dat ze een beetje zijn gestegen, dat 1 % vindt dat ze ongeveer gelijk zijn gebleven en ook 1 % vindt dat ze sterk zijn gedaald, terwijl in januari nog slechts 26 % uitging van een sterke stijging, 59 % van een kleine stijging en 14 % van gelijkgebleven prijzen?

3. Wekt het onder deze omstandigheden verbazing dat in januari 87 % van de mensen de prijzen bleef omrekenen in het voorheen geldende bedrag in Nederlandse guldens en dat dit na een kwartaal slechts gedaald bleek te zijn tot 86 %, dat 57 % niet verwacht om in 2002 in euro's te gaan denken (waaronder 12 % die denkt dit nooit te gaan doen), dat 77 % zegt de gulden te missen en dat slechts 9 % zegt zich door de invoering van de euro meer Europeaan te voelen?

4. Hoe verklaart u dat dit oordeel over de praktijk van de euro zo ongunstig is, ondanks het feit dat reeds 36 % van de ondervraagden gedurende het eerste kwartaal van 2002 een andere staat in de euro-zone heeft bezocht, zodat men reeds het voordeel heeft ervaren dat men daarvoor niet meer behoefde te wisselen?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(12 juni 2002)

1. De resultaten van dit onderzoek zijn niet verrassend. De indruk dat de prijzen in Nederland onlangs sterk zijn gestegen, wordt bevestigd door de ontwikkeling van het Nederlandse geharmoniseerde indexcijfer van de consumptieprijzen (HICP), dat tussen het eerste kwartaal van 2001 en de overeenkomstige periode van 2002 met 4,6 % is gestegen. Sinds de omschakeling op de euro in januari 2002 zijn de consumenten geconfronteerd met belangrijke prijsstijgingen voor sommige soorten goederen en diensten. De consumenten vormen hun eigen mening over de inflatie door de prijzen die zij voor dezelfde goederen betalen, in de tijd te vergelijken. Zij letten gewoonlijk op korte termijn op hun meest frequente en belangrijkste aankopen. Nu de omschakeling op de euro nog vers in het geheugen ligt, kan derhalve worden verwacht dat de mening van de consumenten over de inflatie ten gevolge van de omschakeling op de euro in sterke mate wordt bepaald door hun ervaring met de prijzen voor de kleine goederen en diensten die zij regelmatig kopen. Voorts zij erop gewezen dat deze inflatieversnelling in 2001 is begonnen en het gehele jaar door heeft aangehouden, dus ruim vóór de invoering van eurobankbiljetten en -munten. Immers, volgens het Nederlandse nationale indexcijfer van de consumptieprijzen dat door het Centraal Bureau voor de Statistiek wordt berekend, was de inflatie van de consumptieprijzen in 2001 het hoogst sinds 1982, maar de voornaamste factoren van de prijsstijgingen waren de verhoging van de indirecte belastingen, met name van het normale BTW-tarief, met ingang van 1 januari 2001, en waarschijnlijk ook deels de versnelling van de loonstijgingen.

2. Tevens moet echter worden erkend dat de consumptieprijzen tussen het vierde kwartaal van 2001 (Q4/01) en het eerste kwartaal van 2002 (Q1/02) sneller zijn gestegen dan werd verwacht door de meeste waarnemers, inclusief de diensten van de Commissie en waarschijnlijk ook de Nederlandse autoriteiten. Deze versnelling van de inflatie in het eerste kwartaal van 2002 is grotendeels toe te schrijven aan toevallige factoren, zoals meer in het bijzonder het slechte weer in Zuid-Europa, en de gestegen energieprijzen, die volgens het Nederlandse HICP in januari 2002 hebben geleid tot een stijging van de prijs van verse groenten met 15,1 % ten opzichte van een maand tevoren en een stijging met 5,3 % van de prijs van fruit. Deze factoren en enkele belangrijke belastingverhogingen (voornamelijk voor tabaksfabrikaten) kunnen ook het grootste deel van de waargenomen prijswijziging van 0,8 %, zoals gemeten met het HICP voor de eurozone in Q1/02 ten opzichte van Q4/01, verklaren. Het kan echter niet worden uitgesloten dat enige afronding naar boven van de prijzen in euro's ook een rol heeft gespeeld. De effecten van de omschakeling op de euro liggen waarschijnlijk binnen een marge van 0,0 % tot 0,16 % volgens de raming van de maandelijkse prijsverandering in de eurozone tussen december 2001 en januari 2002, hetgeen werd bevestigd voor het eerste kwartaal van 2002 in vergelijking met het vierde kwartaal van 2001, zoals op 16 mei 2002 door Eurostat gepubliceerd.

3. De Commissie denkt niet dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen de hoogte van de inflatie van de consumptieprijzen in de lidstaten en de respectieve percentages mensen die reeds in euro's of nog in de oude munt denken. Deze percentages lijken veel meer te maken te hebben met de relatieve complexiteit van de omrekening, die weer verband houdt met de vraag in hoeverre de omrekeningskoers dichtbij een rond getal ligt.

4. De Commissie heeft nooit verwacht dat de aanpassing aan de euro ogenblikkelijk zou plaatsvinden. Het is jammer dat de invoering van de euromunten en -bankbiljetten in Nederland is samengevallen met een sterke toename van de inflatie, waarvan zij (bijlange na) niet de hoofdoorzaak is. De Commissie is er echter nog steeds stellig van overtuigd dat de voordelen van één enkele munt in het grootste deel van de Unie mettertijd geleidelijk door de Europese burgers zullen worden ervaren, bijvoorbeeld wanneer een steeds groter deel van hen tijdens reizen in andere lidstaten het voordeel zal ondervinden dat zij hun nationale munt niet meer tegen de plaatselijke munt behoeven in te wisselen en de daaraan verbonden kosten niet meer behoeven te betalen.