SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0088/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(24 januari 2002)

Betreft: Gebruik van de euro als binnenlands betaalmiddel in gebieden die niet behoren tot lidstaten van de Europese Monetaire Unie

1. Kan de Commissie bevestigen dat de euro als munteenheid ter vervanging van alle voorheen bestaande afzonderlijke munteenheden met ingang van 1 januari 2002 niet alleen is ingevoerd in de twaalf aan de EMU deelnemende EU-lidstaten, hun ultraperifere gebiedsdelen buiten Europa daarbij inbegrepen, maar tevens als wettig betaalmiddel in de niet bij de EMU betrokken voormalige Joegoslavische deelstaten en autonome provincies Kosovo, Montenegro en Bosnië-Herzegovina?

2. Blijven in Kosovo, Montenegro en Bosnië-Herzegovina naast de euro nog andere wettelijke betaalmiddelen circuleren? Zo ja, welke, en voor welke langere periode dan de binnen de meeste EMU-staten gebruikelijke overgangsperiode gedurende de eerste twee maanden van het jaar 2002?

3. Wie organiseert de inname en distributie van munten en bankbiljetten in de in vraag 2 bedoelde gebieden en wie draagt daarvoor de kosten? Is dit een verantwoordelijkheid van de Bondsrepubliek Duitsland die haar marken terughaalt, of van een met de Europese Unie verbonden orgaan?

4. Zijn er nog andere staten of delen van staten dan de in 1 en 2 genoemde gebieden waar de euro massaal in circulatie is of wordt gebracht ter vervanging van de oude valuta voor het binnenlandse betalingsverkeer? Op welke wijze heeft deze introductie plaatsgevonden en wie draagt de kosten?

5. Verwacht de Commissie dat de komende tijd in nog meer niet-lidstaten van de EMU de euro de rol van binnenlands betaalmiddel gaat vervullen zonder dat gelijktijdig toetreding tot de EMU plaatsvindt? Zo ja, waar en onder welke voorwaarden?

6. Kan de Commissie aangeven wat in de praktijk voor nationale overheid en inwoners het verschil uitmaakt tussen deelname aan de EMU en het accepteren van de euro als meest gangbaar binnenlands betaalmiddel? Welke rol gaan deze verschillen naar uw verwachting spelen bij de beslissing van mogelijke nieuwe leden om toe te treden tot de EMU?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(18 maart 2002)

1. t/m 3. In Kosovo is bij verordening nr. 4 van de United Nations Interim Mission in Kosovo (UNMIK), getekend op 2 september 1999, besloten tot legalisering van het gebruik en het voorhanden hebben van vreemde valuta in Kosovo, waarmee het feit werd erkend dat Kosovo nog altijd een hoofdzakelijk op contanten gebaseerde economie is waarin de Duitse mark/euro als munteenheid de voorkeur heeft. Krachtens deze verordening behoudt de Joegoslavische dinar echter in beginsel de status van enig wettelijk betaalmiddel. In Montenegro is de Duitse mark/euro het enige wettelijk betaalmiddel en als zodanig in de plaats gekomen van de Joegoslavische dinar. In Bosnië-Herzegovina werd halverwege 1998 de Konvertible Marka (KM) ingevoerd volgens een stelsel met een monetaire autoriteit, waarbij de KM is gekoppeld aan de Deutsche Mark (en thans aan de euro). De KM is het enige wettelijk betaalmiddel in Bosië-Herzegovina. In Kosovo heeft de Banking and Payments Authority of Kosovo (BPK) de algemene verantwoordelijkheid voor het organiseren van de overschakeling naar de euro. De ermee samenhangende kosten komen ten laste van de begroting van Kosovo. In Montenegro heeft de Monetaire Raad medio-2001 een plan voor de invoering van de euro goedgekeurd. De overschakeling werd vergemakkelijkt door een commerciële overeenkomst met een Duitse particuliere bank die vóór het einde van 2001 EURmuntstukken en -biljetten verstrekte. De kosten voor de overschakeling in Montenegro werden gedragen door de burgers.

Duitsland heeft geen enkele verantwoordelijkheid genomen voor de overschakeling van de Duitse mark naar de euro in derde landen. De Europese Centrale Bank (ECB) en nationale centrale banken vergemakkelijkten de overschakeling in derde landen door de vroegtijdige levering van euromuntstukken en -biljetten in ruil voor de verstrekking van onderpand.

4. t/m 6. De euro werd voorts ook ingevoerd in Monaco, Andora, San Maríno en Vaticaanstad. Monaco, San Maríno en Vaticaanstad slaan euro-muntstukken uit hoofde van een bijzondere overeenkomst tussen de Gemeenschap op grond van artikel 109, lid 3, van het EG-Verdrag en de verklaring (nr. 6) gevoegd bij de slotakte van het Verdrag betreffende de Europese Unie. De invoering van eurobiljetten werd daarentegen voornamelijk verricht door commerciële banken.

De Commissie verwacht niet dat de euro zich in derde landen zal ontwikkelen tot het meest gangbare betaalmiddel, afgezien van uitzonderingsgevallen in enkele grensgebieden of toeristische streken. Aangezien het gaat om praktijken die niet rechtens maar feitelijk ontstaan, is geen enkele bijzondere voorwaarde voorzien.

Alleen de lidstaten die deelnemen aan de euro mogen euromuntstukken slaan en deelnemen aan de besluitvormingsmechanismen van het eurostelsel, verantwoordelijk voor de uitgifte van biljetten en de vaststelling van het monetaire beleid. De invoering van de euro als nationale munt door een lidstaat impliceert dat deze afziet van enige betrokkenheid bij de uitgifte van zijn nationale munt (en van de inkomsten die daaruit voortvloeien) en zich weerhoudt van enige beïnvloeding van zijn monetair beleid zonder rekening te houden met de economische situatie in deze lidstaat.