SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1084/01

van Bart Staes (Verts/ALE) aan de Commissie

(6 april 2001)

Betreft: Het Sensus-project: een Europese tegenhanger voor DARPA

Het Sensus-project, de opvolger van Aventinus, tracht een informatie-uitwisselingsprogramma te ontwikkelen voor de Europese politie- en inlichtingendiensten, naar analogie met het Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA). De coördinatie van Sensus is in handen van Stephan Bodenkamp/Christoph Kionowski, een geheim agent van de Bundesnachrichtendienst. De overheidsdienst DARPA coördineert de onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma's van het Amerikaanse Ministerie voor Defensie.

Twee spraaktechnologiebedrijven blijken een cruciale rol te spelen in respectievelijk het DARPA- en het Sensus-project. Dragon ontwikkelde vertaaltechnologie voor Amerikaanse inlichtingendiensten en werkte mee aan het zogenaamd Multilingual Interview System (MIS). Dit systeem beoogde de automatische vertaling van Kroatische, Servische en Bosnische gesprekken in Bosnië-Herzegovina (voorjaar 1998) en van Arabisch, Farsi, Hindi en Urdu in de Perzische golf (zomer 1998). Via dochteronderneming Sail Labs, voorheen Gesellschaft für Multilingual Systeme mbH, was Lernout & Hauspie (L & H) dan weer van nabij betrokken bij het Europese Sensus-project. Volledigheidshalve dient vermeld dat L & H in 1997 ook participeerde in het Dominate the Battlespace-project van DARPA.

Geïnspireerd door het MIS-succes van concurrent Dragon heeft L & H een aantal zogenaamde Language Development Companies laten oprichten voor de ontwikkeling van spraaktechnologie in Hindi, Farsi, Arabisch en Urdu. Stephan Bodenkamp/Christoph Kionowksi, geheim agent van de Duitse Bundesnachrichtendienst en coördinator van het Sensus-project, was de oprichter van drie Language Development Companies. Begin 2000 kwam Dragon evenwel in handen van L & H. De Amerikaanse inlichtingendienst National Security Agency stond zeer afkerig tegenover deze overname wegens de gevoelige en strategische technologie die alzo in handen kwam van een Europese groep.

1. Welke activiteiten heeft L & H ontplooid in het kader van het Sensus-project?

2. Welke activiteiten heeft L & H-dochteronderneming Sail Labs ontplooid in het kader van het Sensus-project?

3. Welke activiteiten hebben de drie door coördinator Stephan Bodenkamp/Christoph Kionowksi opgerichte Language Development Companies ontplooid in het kader van het Sensus-project?

4. Welke activiteiten heeft L & H-dochteronderneming Dragon ontplooid in het kader van het Sensus-project?

Antwoord van de heer Liikanen namens de Commissie

(1 augustus 2001)

In zijn vraag vergelijkt het geachte parlementslid het Sensus-project met DARPA. Deze vergelijking gaat niet op. Sensus is één enkel project, waarvoor de Gemeenschap 2,25 miljoen uittrekt; het betreft hier slechts één van de vele O & O-projecten met kostendeling van het Vierde Kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling van de Gemeenschap. Het vierde kaderprogramma financiert projecten op een verscheidenheid van gebieden, zoals biotechnologie, vervoer en energie. Daarentegen is DARPA een Amerikaanse overheidsinstantie die de O & O-programma's van het Ministerie van Defensie coördineert.

Gesellschaft fur multilingual Systeme mbH, (GMS) was tijdens de ontwerp-fase als partner betrokken bij het Sensus-project, dat tot eind 1998 heeft geduurd. Dit bedrijf was verantwoordelijk voor het werkpakket met de naam Technology Review, waarmee onder meer moest bepaald welke voor Sensus noodzakelijke instrumenten reeds bestaan en op welke voorwaarden deze voor het project kunnen worden betrokken.

GMS werd Lernout & Hauspie (L & H) Sprachtechnologie GmbH en was betrokken bij het Sensus-project tot mei 1999, waarna Sail Labs GmbH het van hun overnam.

Sail Labs was verantwoordelijk voor twee taalkundige werkpakketten (Linguistic Tools for Input Scenario en Linguistic Tools for Information Processing). Met het eerste werkpakket werden taaltechnologische instrumenten verschaft, een en ander gebaseerd op de componenten van het Aventinus-project, waarbij deze instrumenten werden uitgebreid tot de Griekse, Italiaanse, Portugese en Nederlandse taal, alsmede tot computerondersteunde vertaling (met gebruikmaking van termsubstitutie, vertaalgeheugen en machinevertaling), met inbegrip van indexerings- en classificatiecomponenten. Het tweede werkpakket betrof meertalige en multimodale verwerkingsmethoden. Bij deze taken werd Sail Labs geassisteerd door verscheidene mede-contractanten, waaronder in hoog aanzien staande universiteiten en taaltechnologie-instituten.

Geen van de drie taalontwikkelingsbedrijven van L & H noch enige andere L & H-bedrijven waren bij het Sensus-project betrokken.

De heer Bodenkamp heeft (zowel aan de Commissie als aan de Duitse en internationale pers) verklaard dat zijn betrokkenheid met drie jonge L & H-startups niet verder ging dan die van de oorspronkelijke aandeelhouders - in het bezit van tien van de 278 000 aandelen met een waarde van elk 210 in ieder van de drie jonge startups - en de functie van honorair technisch directeur. Naar verluidt heeft hij zijn aandelen al in november 1999 van de hand gedaan.

Onder L & H heeft Dragon nooit aan het Sensus-project deelgenomen.