SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3075/01

van Isidoro Sánchez García (ELDR) aan de Commissie

(9 november 2001)

Betreft: Gedurende de periode 1991-2001 door de Canarische Eilanden ontvangen steun aan ultraperifere regio's

In 2001 is het tien jaar geleden dat verordening 1911/91(1) van 26 juni betreffende de toepassing van de bepalingen van het Gemeenschapsrecht op de Canarische Eilanden van kracht werd. Ik zou graag willen weten in hoeverre de communautaire beleidslijnen en steunmaatregelen in deze ultraperifere regio effect hebben gesorteerd.

Hoeveel steun hebben de Canarische Eilanden gedurende de periode 1991-2001 zowel in totaal als uitgesplitst ontvangen uit het EFRO, ESF, FIOV en EOGFL-Oriëntatie en hoeveel bedroeg de totale steun uit het EOGFL-Garantie? In welke mate heeft deze financiële steun bijgedragen aan de ontwikkeling van het BBP en de toename van de werkgelegenheid op de Canarische Eilanden?

(1) PB L 171 van 29.6.1991, blz. 1.

Aanvullend antwoordvan de heer Prodi namens de Commissie

(30 april 2002)

Structuurfondsen en Cohesiefonds

Wat betreft de Structuurfondsen (EFRO, ESF, EOGFL-O, FIOV), vallen de programmeringsperiodes helaas niet samen met de periode van 10 jaar (1991-2001) waarvan het geachte parlementslid melding maakt.

De programmeringsperiodes in kwestie zijn 1989-1993, 1994-1999 en 2000-2006, en, behalve voor EOGFL-O en FIOV, is het derhalve niet mogelijk de cijfers voor de periode 1991-2001 aan te geven. Om de betrokken periode van 10 jaar zoveel mogelijk te benaderen, zou de optelling kunnen worden gemaakt van de eerste twee programmeringsperiodes. De cijfers in Tabel 1 bevatten (voor EFRO, ESF en REGIS) de totale specifieke steun uit de Structuurfondsen voor de Canarische Eilanden waartoe gedurende deze twee periodes werd besloten. Ook waren er enkele algemene interventies waarvoor geen specifieke regionale opsplitsingen beschikbaar zijn, en die moeten worden toegevoegd aan de cijfers van Tabel 1.

Op indicatieve basis raamde het Communautair Ondersteuningsraamwerk 1994-1999 dat de Canarische Eilanden uit bedoelde interventies steun zouden hebben genoten ten belope van ongeveer 530 miljoen EUR.

De communautaire middelen in het kader van het EFRO in het tijdvak 1989-1999 1,650 miljoen EUR waren bedoeld ter bevordering van economische groei en werkgelegenheidsschepping op de Canarische Eilanden, in het bijzonder door het verbeteren van de economische

infrastructuur en de sociale voorzieningen, het aanmoedigen van de verplaatsing van geschikte productieve activiteiten en het ontwikkelen van het endogene potentieel van het gebied. De voornaamste maatregelen betroffen vervoer en telecommunicatiesystemen om aldus bij te dragen aan de vermindering van de isolatie van de eilanden; water- en elektriciteitvoorziening; waterbehandeling en zuivering van industrieel afvalwater; verbetering van verzorgings- en ziekenhuisvoorzieningen; maatregelen tot aanmoediging van productie en dienstensector en opbouw van infrastructuur ter ondersteuning van de economische activiteiten; ontwikkeling van toerisme (in het bijzonder in kwalitatieve termen); ontwikkeling van plattelandsmilieu en visserij; opbouw van infrastructuur voor het onderwijsstelsel en de ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen.

Wat het ESF betreft, gingen de toegewezen bedragen 545 miljoen EUR voor 1989-1999 voornamelijk naar de technisch-professionele en voortgezette opleiding, alsook de inschakeling en wederinschakeling van de werklozen, waardoor werd bijgedragen tot een aanzienlijke vermindering van hun aantal. Voor de jaren 2000 en 2001 was een totaal bedrag van ongeveer 79 miljoen EUR uitgetrokken.

Wat het EOGFL-Oriëntatie betreft, zijn de interventies op de Canarische Eilanden voor een totaal van 133 miljoen EUR voor het tijdvak 1991-2001 de volgende: een operationeel programma doelstelling nr. 1, een communautair initiatiefprogramma Leader (I, II, en +) en een deel van het communautair initiatiefprogramma REGIS (I en II) (tabel 2). De evaluatie achteraf van het operationeel programma doelstelling nr. 1 voor het tijdvak 1994-1999 is momenteel aan de gang. De evaluatie van het programma Leader II, die onlangs door de Spaanse autoriteiten werd voorgelegd, is zeer positief.

Een specifiek cijfer is gegeven voor het communautair initiatief REGIS, met een totaal bedrag van 342 miljoen EUR voor de periode 1989-1999, wat een bijzondere rol op de Canarische Eilanden te spelen had door versterking van lokale en plaatselijke ontwikkeling, het MKB en uitbreiding van de technische bijstand.

Het FIOV heeft zijnerzijds, van 1991 tot 2001, met ongeveer 96 miljoen EUR bijgedragen aan de herstructurering van de visserijvloot van de Canarische Eilanden, alsook aan de ontwikkeling van aquacultuur en modernisering van de industrieën voor de verwerking van visserijproducten in het kader van de aanpassing van de capaciteiten aan de beschikbare middelen.

Tenslotte is het Cohesiefonds in Spanje sinds 1993 operationeel. Tot 1999 beliepen de totale toewijzingen uit dit fonds voor projecten op de Canarische Eilanden 263 miljoen EUR.

Zoals blijkt uit de verschillende evaluatieverslagen, alsook uit de cijfers inzake de BBP-groei en de daling van de werkloosheid (Tabel 4), is een aanzienlijke bijdrage door de verschillende fondsen aan de economie geleverd. Er was ook een duidelijke vooruitgang bij de ontwikkeling van de infrastructuur, waardoor werd bijgedragen tot de vermindering van de structurele achterstand van de archipel. Voor de lopende programmeringsperiode 2000-2006 werden aanzienlijke extra middelen geraamd op meer dan 2,7 miljoen EUR door de Structuurfondsen aan de Canarische Eilanden toegekend.

EOGFL-Garantie (gemeenschappelijke marktordeningen en Poseican)

De landbouwproductie op de Canarische Eilanden komt voor de volledige toepassing van het GLB in aanmerking:

- via de gemeenschappelijke marktordeningen, en

- via de landbouwmaatregelen die gebaseerd zijn op het programma Poseican, dat in 1992 werd ingesteld (verordening van de Raad (EEG) nr. 1601/92 van 15 juni 1992 houdende specifieke maatregelen voor bepaalde landbouwproducten ten behoeve van de Canarische Eilanden(1)), en hetwelk gericht is op de aanpassing van het gemeenschappelijk beleid teneinde rekening te houden met de specifieke kenmerken van deze regio.

Wat de gemeenschappelijke marktordeningen betreft, betreffen de uitgaven hier voornamelijk bananen, met een totaal aan uitgaven van 829 op 871 miljoen EUR tussen 1994 en 2001 (zie tabel 3).

Wat de op Poseican gebaseerde landbouwmaatregelen betreft, hebben deze het in het algemeen mogelijk gemaakt een groot deel te compenseren van de beperkingen van de landbouw op de Canarische Eilanden in verband met het ultraperifere karakter van die eilanden:

- het speciale voorzieningsstelsel heeft tegelijkertijd geleid tot vrijstellingen van douaneheffingen en/of douanerechten voor essentiële landbouwproducten, bestemd voor menselijke consumptie of voor lokale verwerking, en die uit derde landen worden ingevoerd, én steun voor de voorziening met dergelijke producten uit de lidstaten; de totale uitgaven voor 1993-2001 beliepen 213 miljoen EUR voor plantaardige producten en 616 miljoen EUR voor dierlijke producten (zie tabel 3);

- anderzijds beliep de directe steun voor lokale landbouwproducties, met het oog op de versterking van het concurrentievermogen ervan, 67 en 33 miljoen EUR voor respectievelijk plantaardige en dierlijke producten tussen 1999 en 2001 (zie tabel 3).

In 1999 werd het effect van deze maatregelen in bijzonderheden geëvalueerd. Het verslag van de Commissie over de maatregelen met het oog op de tenuitvoerlegging van artikel 299, lid 2, van het EG-Verdrag(2) weerspiegelt de resultaten van deze evaluatie, die over het algemeen bekeken positief is. Het voorstel van de Commissie, dat vervolgens op grond daarvan werd geformuleerd, had tot doel het bestaande kader te vereenvoudigen, te consolideren en te verbeteren door aanpassingen in te voeren waar zulks nodig bleek. Dit voorstel leidde tot de goedkeuring van Verordening (EG) nr. 1451/2001 van 28 juni 2001 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2792/1999 tot vaststelling van de uitvoeringsbepalingen en voorwaarden voor de structurele acties van de Gemeenschap in de visserijsector(3).

Totale resultaten, BBP per inwoner en werkloosheid

Wat betreft het effect van de communautaire steun op het bruto binnenlands product (BBP) en de toegenomen werkgelegenheid op de Canarische Eilanden, is er geen gedetailleerde evaluatie beschikbaar. Hoewel bedoelde steun, zoals gemeld, duidelijk positieve gevolgen had voor de sociaal-economische situatie, is het in dit stadium niet mogelijk een en ander duidelijk te onderscheiden van het effect van andere factoren, met name nationaal en regionaal beleid, zoals belastingsstelsels, stelsels inzake sociale uitkeringen of arbeidsmarktbeleid. Ook moet ermee rekening worden gehouden dat, ondanks de communautaire steun, de groei in de regio zal afhangen van macro-economische ontwikkelingen. De drastische vertraging van de BBP-groei per hoofd van de bevolking van 1992 tot 1996 toont het effect van een internationale financiële crisis aan. Toch wijzen de stevige groeipercentages en de sterke daling van de werkloosheid in de jaren 1995 tot 1999 erop dat de situatie op de Canarische Eilanden opmerkelijk is verbeterd tijdens de periode van tenuitvoerlegging van de speciale programma's door de Gemeenschap, en wel omdat deze zeer waarschijnlijk de negatieve gevolgen van het ongunstig economisch klimaat hebben verzacht.

Tabel 4 is gewijd aan de ontwikkelingen inzake BBP en werkgelegenheid sinds 1991. Het BBP per hoofd van de bevolking in verhouding tot het communautaire gemiddelde is vóór 1995 niet genoteerd, omdat de berekeningsmethode werd gewijzigd en de cijfers derhalve niet vergelijkbaar zijn. Het BBP per hoofd van de bevolking (index EU-15 = 100) steeg van 75 % in 1995 tot 77 % in 1998, en de werkloosheid daalde van 22 % in 1989 (24 % in 1991) tot 14,5 % in 1999.

Een exemplaar van de tabellen wordt rechtstreeks toegezonden aan het geachte parlementslid alsook aan het Secretariaat-generaal van het Parlement.

(1) PB L 173 van 27.6.1992.

(2) COM(2000) 147 def.

(3) PB L 198 van 21.7.2001.