SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0086/00

van Camilo Nogueira Román (Verts/ALE) aan de Raad

(24 januari 2000)

Betreft: De situatie in Tsjetsjenië

Hoe staat het met de initiatieven van de Europese Unie met betrekking tot de oorlog in Tsjetsjenië, nu de Russische regering en het Russische leger doorgaan met de strijd, met een enorm verlies aan mensenlevens en materiaal, in een situatie waarin geen andere redelijke oplossing kan worden gevonden dan in de vorm van een democratisch zelfbeschikkingsrecht voor de provincie Tsjetsjenië, die zich van oudsher altijd sterk heeft onderscheiden van de Russische natie, een onderscheid dat duidelijk in hun politieke streven is terug te vinden?

Antwoord

(2 mei 2000)

De Europese Raad van Helsinki heeft een verklaring over het conflict in Tsjetsjenië aangenomen waarin het standpunt van Rusland ten aanzien van deze republiek wordt veroordeeld.

In de verklaring worden de volgende consequenties aan de Russische houding verbonden:

- heronderzoek van de uitvoering van de gemeenschappelijke strategie ten aanzien van Rusland;

- schorsing van sommige bepalingen van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst en strikte toepassing van de handelsvoorschriften;

- overdracht van bepaalde kredieten uit TACIS naar humanitaire bijstand;

- beperking van de voor 2000 opgenomen begrotingsmiddelen tot prioritaire gebieden, waaronder de mensenrechten, de rechtsstaat, steun voor de civiele samenleving en nucleaire veiligheid.

Voorts is er een verzoek tot de OVSE en de Raad van Europa gericht om binnen hun respectieve bevoegdheid de voorwaarden van hun samenwerking met Rusland opnieuw te bezien.

Het Portugese voorzitterschap heeft in januari jongstleden zijn werkprogramma voor de uitvoering van de gemeenschappelijke strategie ten aanzien van Rusland ingediend. In het licht van de verklaring van Helsinki en de conclusies van de Raad Algemene Zaken van 24 januari 2000 is dat programma opnieuw bekeken.

In zijn zittingen van 24 januari en 14 en 15 februari 2000 heeft de Raad Algemene Zaken de situatie in het noorden van de Kaukasus besproken. Rusland is dringend verzocht om zich te conformeren aan de door de Europese Unie erkende beginselen, in het bijzonder de eerbiediging van de rechtsstaat, de mensenrechten en de vrijheid van informatie en media. Ofschoon de Raad erkende dat de Russische federatie het recht heeft haar territoriale integriteit te bewaren, heeft hij nogmaals uitdrukking gegeven aan de grote bezorgdheid van de Europese Unie over het aanhoudende geweld in Tsjetsjenië. De Raad veroordeelde de ongenuanceerde en buitensporige machtsontplooiing van Rusland in dit gebied, die tot een verslechtering van de humanitaire situatie heeft geleid, met zorgwekkende consequenties voor de burgerbevolking.

Gewezen zij onder meer op de volgende punten van de conclusies die de Raad heeft aangenomen:

- oproep tot een vreedzame regeling van het conflict en opening van een dialoog tussen de Russische regering en de vertegenwoordigers van de Tsjetsjenen;

- belang dat een uitbreiding van het conflict wordt voorkomen;

- noodzaak dat de OVSE zo spoedig mogelijk kan terugkeren naar de regio;

- steun aan de inspanningen van de Raad van Europa en de OVSE om tot een vreedzame oplossing van het conflict te komen;

- bezorgdheid over het lot van de Russische journalist Andrei Babitski, die op 16 januari jongstleden is verdwenen.

De Trojka van de Europese Unie heeft op 11 februari jongstleden in Moskou een demarche ondernomen, waarbij aan de heer Sergei Yastrjembski, Kremlin-coördinator voor de media in het noorden van de Kaukasus, vragen werden gesteld over het lot van Andrei Babitski. Bij die gelegenheid heeft Rusland beloofd binnen twee dagen met een informeel document te komen over de juridische gronden voor de aanhouding van journalist Andrei Babitski door de Russische strijdkrachten en de gebeurtenissen die daarop zijn gevolgd. Het document is op 21 februari 2000 overgelegd, waarna Babitski op 25 februari weer in Dagestan is opgedoken.

Het voorzitterschap heeft op 25 februari jongstleden in Moskou een demarche ondernomen bij de heren Goussarov en Ivanov, respectievelijk Onderminister en Minister van Buitenlandse Zaken, alsmede bij de heer Tchijov, Directeur Europese Zaken van het Russische Ministerie van Buitenlandse Zaken. Daarbij heeft het voorzitterschap onder meer de kwestie van de mensenrechten in het noorden van de Kaukasus aan de orde gesteld.

Het voorzitterschap onderhoudt sedert enige tijd nauwe contacten met de heer Kalamanov, die onlangs door Rusland is aangewezen als speciaal gezant van de President voor de mensenrechten in Tsjetsjenië. Op 24 februari heeft de Trojka bij de heer Kalamanov een demarche ondernomen, waarbij een oproep werd gedaan om een onderzoek in te stellen naar alle personen van wie is vastgesteld dat zij bij schendingen van de mensenrechten zijn betrokken, en hen strafrechtelijk aansprakelijk te stellen voor hun daden. Voorts is met klem gewezen op de noodzaak van een internationale aanwezigheid in het noorden van de Kaukasus en van urgente maatregelen om de mensenrechten in Tsjetsjenië en de aangrenzende gebieden te doen eerbiedigen.

Tegelijkertijd wordt de politieke dialoog tussen de Europese Unie en Rusland voortgezet, rekening houdend met het belang van het algemene strategische partnerschap met Moskou. De politieke dialoog wordt benut om het standpunt van de Europese Unie ten aanzien van Tsjetsjenië uiteen te zetten en aan te dringen op een snelle oplossing van het vraagstuk via deze dialoog. Voorts steunt de Raad op gecoördineerde wijze de inspanningen die eveneens met dit doel door de fungerend voorzitter van de OVSE en door de Raad van Europa worden ontplooid.