SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1810/02

van Mihail Papayannakis (GUE/NGL) aan de Commissie

(24 juni 2002)

Betreft: Slavenhandel in Bosnië

Uit gelijkluidende inlichtingen en krantenartikelen blijkt dat in Bosnië een moderne slavenhandel met vrouwen wordt bedreven. Tienduizenden vrouwen uit Oost-Europese landen worden naar Bosnië overgebracht en vandaar uit verkocht of doorgegeven aan souteneurs in andere landen, met name EU-landen. Tijdens een Unesco-congres in Thessaloniki met als titel Mensenhandel werd bovendien bekendgemaakt dat elk jaar ongeveer 5000 minderjarigen via onder meer Bosnië naar Rusland worden overgebracht en daar worden doorgesluisd naar mensenhandelaars.

Ik hoef er niet aan te herinneren dat in Bosnië een sterke strijdmacht is gelegerd waarvan een belangrijk deel afkomstig is van EU-lidstaten. Deze strijdmacht heeft tot taak de vrede en, naar ik aanneem, de orde te handhaven. Men zou er dus vanuit mogen gaan dat daartoe ook de waarborging van een bepaalde vorm van rechtsstaat en een minimale eerbiediging van de mensenrechten behoort, wat zou moeten betekenen dat mensenhandel wordt bestreden.

Welke maatregelen heeft de Commissie ondernomen om dit verschijnsel in Europa en met name de kandidaat-landen te bestrijden? Kan de Commissie mij zeggen of zij gedetailleerde gegevens heeft over soortgelijke verschijnselen in de EU-landen?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(1 augustus 2002)

De Commissie is op de hoogte van de berichten over de mensenhandel in de Westelijke Balkanlanden, waarbij het met name om vrouwen en meisjes gaat met het oog op hun seksuele uitbuiting. Bosnië en Herzegovina is wat deze handel betreft zowel een plaats van doorvoer als van bestemming en in mindere mate het land van herkomst. Bosnië en Herzegovina wordt nu met mensenhandel geassocieerd omdat het de handelaars gunstige mogelijkheden biedt in de vorm van poreuze grenzen, politiediensten die ongecoördineerd werken en over te weinig middelen beschikken, een weinig samenhangend rechtssysteem dat voor een groot deel nog niet hervormd is, en bovendien, een markt waarop de afzet gewaarborgd is.

De internationale strijdkrachten in Bosnië en Herzegovina (momenteel circa 18 000 militairen) maken deel uit van de Stabilisatiemacht (SFOR). De SFOR is niet een politionele organisatie en houdt zich daarom niet rechtstreeks met mensenhandelaars bezig. Het is echter haar taak om vrede

en stabiliteit te waarborgen, zodat er een klimaat wordt gecreëerd waarin andere autoriteiten, zoals lokale politiediensten en internationale organisaties, deze criminele activiteiten kunnen bestrijden. Het speciale programma van de Verenigde Naties voor activiteiten tegen de handel in mensen in Bosnië en Herzegovina is een belangrijk wapen in de strijd tegen dit fenomeen. Ook de Unie levert indirect een bijdrage, door de gunstige mogelijkheden die de handelaars benutten, te elimineren. In het CARDS-bijstandsprogramma van 2001 is een bedrag van 2,5 miljoen euro uitgetrokken voor de dienst die is ingesteld om Bosnië en Herzegovina te helpen zijn grenzen beter te controleren. De CARDS-steun van 2002 is onder meer bedoeld voor de hervorming van het systeem van de gerechtelijke vervolging en de rechtsgang in Bosnië en Herzegovina. Bovendien zal in dat kader nog 5 miljoen euro ter beschikking worden gesteld om de capaciteiten van de politie te ontwikkelen door middel van technische bijstand, opleiding, uitrusting en nieuwe kantoren. De strijd tegen de mensenhandel is uiteraard ook een van de taken van de politiemissie van de EU in Bosnië en Herzegovina die op 1 januari 2003 zal beginnen.

Wat de bestrijding van de mensenhandel op Europees niveau betreft, in het bijzonder in de kandidaat-landen, is het beleid van de Commissie geconcentreerd op de slachtoffers van deze gruwelijke criminele activiteiten, op de ontmanteling van criminele netwerken en op preventie. Er zijn maatregelen op het gebied van de wetgeving genomen en binnenkort zal er mogelijk een kaderbesluit worden vastgesteld met gemeenschappelijke definities en sancties. Momenteel bespreekt de Raad een voorstel voor een richtlijn van de Commissie over kortdurende verblijfsvergunningen voor slachtoffers van mensenhandel die bereid zijn te getuigen. Het programma STOP II verleent steun voor opleiding, onderzoek en projecten ter bevordering van een betere samenwerking op het niveau van de Unie, en het Europese forum voor de preventie van de georganiseerde criminaliteit is speciaal gericht op de kwestie van de mensenhandel. Op 28 september 2001 hebben de Ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de EU, samen met hun collega's van de kandidaat-landen, 12 maatregelen vastgesteld voor de bestrijding van de mensenhandel, zoals een actieve operationele samenwerking, de organisatie van voorlichtingscampagnes en de hulpverlening van de slachtoffers. Deze maatregelen zullen een platform bieden voor een bredere samenwerking met de kandidaat-landen.

Ondanks de moeilijkheid om statistische gegevens op dit gebied te verzamelen, zijn de meeste actoren die bij de bestrijding van de mensenhandel betrokken zijn het erover eens dat het hier om een groeiend fenomeen gaat. Op mondiaal niveau worden naar schatting 700 000 vrouwen en kinderen jaarlijks door netwerken voor mensenhandel over internationale grenzen gesmokkeld. Volgens sommige niet-gouvernementele organisaties is dit aantal veel groter, vooral als hierbij de mensenhandel met het oog op uitbuiting op arbeidsgebied wordt meegerekend. De Commissie zal het onderzoek blijven steunen om een beter inzicht in het verschijnsel te krijgen in het kader van het programma STOP II.