SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2291/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(31 juli 2001)

Betreft: Afnemende steun voor toetreding van kandidaat-lidstaten en de mogelijke gevolgen van referenda daarover

1. Heeft de Commissie er kennis van genomen dat in de Oost-Europese staten waarmee de onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie het verst gevorderd zijn de bijval in de publieke opinie voor toetreding daalt, nu steeds meer blijkt welke verplichtingen aan deze toetreding zijn verbonden en tevens duidelijk wordt dat toetreding niet vanzelfsprekend leidt tot een snelle stijging van het levenspeil, tot grotere bestaanszekerheid of tot een onbeperkte uitbreiding van Europese structuur- en cohesiefondsen?

2. In welke kandidaat-lidstaten bestaat de mogelijkheid dat over de toetreding referenda zullen worden gehouden, en in welke staten is het thans reeds waarschijnlijk dat dit zal gebeuren na de afronding van de onderhandelingen?

3. In welke huidige lidstaten bestaat op grond van wettelijke regelingen of regeringsvoornemens de mogelijkheid dat de bevolking zich zal kunnen uitspreken over de toelating van nieuwe lidstaten? Verwacht de Commissie daarover met name een referendum in Oostenrijk, waar de vrees voor toestroming van werkzoekenden uit nieuwe lidstaten en voor de kerncentrale in Temelin kan worden gebruikt als instrument om in de binnenlandse politiek sympathie te vergaren?

4. Hoe beoordeelt de Commissie de mogelijkheid van referenda in lidstaten, en hoe beoordeelt zij die in kandidaat-lidstaten, mede tegen de achtergrond van de uitspraken van de heer Verheugen in 2000 over de wenselijkheid van het vergroten van de betrokkenheid van de kiezers door het houden van referenda over dergelijke ingrijpende zaken?

5. Beschikt de Commissie reeds over een noodplan met betrekking tot datgene wat dient te worden gedaan als de toetreding van een of meer lidstaten in een laat stadium wordt geblokkeerd door kiezersuitspraken die het tempo van toetreding te hoog vinden, of andere eisen aan toetreding stellen dan in de onderhandelingen is overeengekomen of zelfs het principe van toetreding volledig afwijzen?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(5 november 2001)

Via haar delegaties in de kandidaat-lidstaten volgt de Commissie nauwgezet de publieke opinie met betrekking tot de toetreding tot de Unie in elk van de kandidaat-lidstaten. Tezelfdertijd draagt de Commissie door de implementatie van haar communicatiestrategie voor de uitbreiding bij tot het verschaffen van feitelijke informatie over alle aspecten van het toetredingsproces aan de inwoners van elk land. Volgens de meest recente opiniepeilingen waarover de Commissie beschikt, wordt het toetredingsbeleid van de betreffende regeringen in alle kandidaat-lidstaten door een absolute (in enkele landen door een relatieve) meerderheid van de bevolking gesteund.

In de context van de toekomstige ratificatie van het toetredingsverdrag door elk van de betrokken kandidaat-lidstaten kunnen, voor zover de grondwettelijke en wettelijke eisen en gebruiken van die landen daarin voorzien, referenda georganiseerd worden. Volgens de informatie waarover de Commissie momenteel beschikt, zou de ratificatie van het toetredingsverdrag in Roemenië en Slovakije de grondwettelijke verplichting tot het organiseren van een referendum inhouden.

De toetredingsverdragen die ter afronding van de toetredingsonderhandelingen ondertekend worden, moeten door alle lidstaten, overeenkomstig de grondwettelijke voorschriften van die staten, geratificeerd worden. De Commissie ziet geen reden om zich te beraden op de uitkomst van de ratificatieprocedure.