SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0392/03

van Olivier Dupuis (NI) aan de Commissie

(13 februari 2003)

Betreft: Toestand van de heer Tohti Tunyaz, een etnische Oeigoer, die tot 11 jaar gevangenisstraf is veroordeeld

De heer Tohti Tunyaz, een etnische Oeigoer uit de autonome Oeigoerse regio Xinjiang (XUAR), werd bij een bezoek aan XUAR als postuniversitair student aan de hogeschool voor menswetenschappen te Tokio (Japan), gespecialiseerd in de geschiedenis van het Chinese regeringsbeleid voor minderheidsgroepen, op 6 februari 1998 gearresteerd omdat hij een 50 jaar oud document in zijn bezit en gekopieerd had, dat hij had verkregen met behulp van een officiële bibliothecaris.

Op 10 november 1998 werd de heer Tunyaz officieel door de Chinese autoriteiten beschuldigd van diefstal van staatsgeheimen voor buitenlanders en aansporing tot nationale afscheiding. Laatstgenoemde beschuldiging was gebaseerd op een in 1998 in Japan gepubliceerd boek getiteld The Inside Story of the Silk Road, waarin, volgens de Chinese regering werd gepleit voor etnische afscheiding. Dit boek is volgens wetenschappers in Tokio niet door de heer Tunyaz geschreven.

De heer Tunyaz werd door de volksrechtbank van Urumqi op 10 maart 1999 schuldig verklaard en na beroep, door het Chinese hooggerechtshof op 15 februari 2000 veroordeeld tot 11 jaar gevangenisstraf en aansluitend intrekking van politieke rechten voor een periode van twee jaar.

De heer Tohti Tunyaz zit zijn straf van 11 jaar in XUAR uit in gevangenis nr. 3 van de provinciale hoofdstad Urumqi. Naar verluidt kan hij niet meer in beroep gaan en zal hij gevangen blijven tot zijn straf op 31 maart 2009 is verstreken.

Heeft de Commissie stappen in verband met de kwestie van de heer Tohti Tunyaz ondernomen? Is de Commissie voornemens in ieder geval de verklaring van de werkgroep inzake arbitraire detentie van de Verenigde Naties van toepassing te verklaren en de heer Tunyaz de status van arbitrair gedetineerde te geven? Welke initiatieven is de Commissie meer in het algemeen voornemens te ontplooien om de voorwaarden te scheppen voor een politieke dialoog over de toekomstige status van Oost-Turkistan tussen de Chinese autoriteiten en vertegenwoordigers van de oppositiebewegingen van Oost-Turkistan?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(12 maart 2003)

De Commissie dankt het geachte parlementslid voor de informatie over de zaak van de heer Tohti Tunyaz.

De Commissie deelt de bezorgdheid van het geachte parlementslid over de mensenrechtensituatie van de Oeigoerse minderheid in Xinjiang.

Mensenrechtenkwesties, inclusief vrijheid van religie en eerbiediging van de fundamentele rechten van etnische minderheden, worden systematisch ter sprake gebracht tijdens de geregelde politieke contacten van de EU, en in het bijzonder tijdens de mensenrechtendialoog met

de Chinese autoriteiten. In de context van de voorbereidingen op de volgende ronde van de mensenrechtendialoog op 5 en 6 maart in Athene, heeft de EU nogmaals haar bezorgdheid tot uitdrukking gebracht over de mensenrechtensituatie in het algemeen en in het bijzonder de aandacht gevestigd op kwesties die van belang zijn voor etnische minderheden, zoals culturele rechten en de vrijheid van meningsuiting.

Verder spoort de Commissie China bij elke mogelijke gelegenheid aan de samenwerking met de VN-mensenrechtenmechanismen te versterken. Er is enige vooruitgang geboekt op dit gebied, aangezien China ermee heeft ingestemd de VN-rapporteur voor vrijheid van religie, het recht op onderwijs en de onafhankelijkheid van rechters en advocaten en de voorzitter van de werkgroep arbitraire detentie uit te nodigen. Bovendien is de verwachting dat de nieuwe Hoge Commissaris voor de Rechten van de Mens, Sergio Vieira de Mello, China dit voorjaar bezoekt.

De EU zal nauwlettend toezicht blijven houden op de eerbiediging door de Chinese regering van de vrijheid van meningsuiting en de civiele en politieke rechten van etnische minderheden, inclusief de Oeigoerse minderheid in Xinjiang, en haar bezorgdheid blijven uiten over schendingen van deze fundamentele rechten, inclusief de voortdurende harde aanpak in het Xinjiang-Oeigoerse Autonome Gebied. De volgende sessie van de EU-China-mensenrechtendialoog zal de eerste in een reeks van mogelijkheden zijn om uitdrukking te geven aan deze bezorgdheid in 2003.