SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2512/01

van Lousewies van der Laan (ELDR) aan de Commissie

(7 september 2001)

Betreft: Mond- en klauwzeer: herziening niet-vaccinatiebeleid van de EU

In antwoord op de in maart dit jaar gestelde vraag E-1195/01(1) stelt de Commissie dat zij een herziening van de huidige standpunt ten opzichte van vaccinatie volledig (ondersteunt), maar dat het bij de Raad en het Parlement aan politieke steun voor zo'n herziening ontbreekt. De Commissie schrijft: Dit gebrek aan steun komt voort uit de bekende beperkingen van een dergelijk beleid zoals, maar niet uitsluitend, gevolgen voor de handel.

In april van dit jaar heeft het Europees Parlement in zijn resolutie over de verklaring van de Commissie over mond- en klauwzeer in de Europese Unie (zie PE 303 051) echter onomwonden verklaard een herziening te steunen en de Commissie gevraagd zich onmiddellijk opnieuw te buigen over het rigoureus non-vaccinatiebeleid van de Europese Unie.

Op dit moment, in de eerste week van september, zijn er duidelijke aanwijzingen dat de MKZ-crisis nog niet geheel bezworen is. Dit is temeer verontrustend daar de ziekte in de winter veel moeilijker onder controle te krijgen is dan in de zomer. Bovendien bestaat het risico dat MKZ endemisch wordt onder in het wild levende dieren in het Verenigd Koninkrijk.

De berekeningen waarop het niet-vaccinatiebeleid in 1991 stoelde gingen uit van slechts één uitbraak per tien jaar. Is de Commissie ook niet van mening dat de nu zeer reële kans op een nieuwe winter-MKZ-crisis aanleiding moet zijn voor een spoedige heroverweging van het niet-vaccinatiebeleid voordat de winter aanbreekt?

De Commissie stelt terecht dat handelsoverwegingen ten grondslag liggen aan het niet-vaccinatiebeleid. Deelt de Commissie de opvatting dat de MKZ-crisis van de afgelopen winter heeft aangetoond dat de negatieve gevolgen voor vele takken van bedrijvigheid de gevolgen van algehele preventieve vaccinatie voor de buitenlandse handel van EU verre overtreffen? Denkt de Commissie ook niet dat de economische gevolgen van niet-vaccinatie worden bepaald door de frequentie en intensiteit van de uitbraken? Zo ja, waar ligt dan het kantelpunt tussen positieve en negatieve gevolgen voor de economie?

Welke stappen heeft de Commissie tot dusver genomen om ervoor te zorgen dat in geval van een zodanige herziening van het niet-vaccinatiebeleid dat algehele preventieve vaccinatie de regel wordt, er voldoende vaccin op korte termijn beschikbaar kan komen, mocht er weer een MKZ-crisis uitbreken?

(1) PB C 364 E van 20.12.2001, blz. 58.

Antwoord van de heer Byrne namens de Commissie

(25 oktober 2001)

Het standpunt van de Commissie is dat het bij de Raad en het Parlement ontbreekt aan steun voor een herziening van de houding ten opzicht van vaccinatie in de context van de huidige uitbraak. De Commissie is het er evenwel volkomen mee eens dat er in alle instellingen een consensus bestaat over een grondige herziening zodra deze crisis onder controle is.

Momenteel wordt een beperkt aantal haarden van mond- en klauwzeer (MKZ) gemeld in welbepaalde gebieden van het Verenigd Koninkrijk. De beschermende maatregelen die op de dag van de eerste uitbraak van mond- en klauwzeer in het Verenigd Koninkrijk zijn vastgesteld bij Beschikking 2001/145/EG van de Commissie van 21 februari 2001 tot vaststelling van beschermende maatregelen in verband met mond- en klauwzeer in het Verenigd Koninkrijk(1), en die nu zijn vastgesteld bij Beschikking 2001/356/EG van de Commissie van 4 mei 2001 tot vaststelling van beschermende maatregelen in verband met mond- en klauwzeer in het Verenigd Koninkrijk en houdende intrekking van Beschikking 2001/172/EG(2), hebben voorkomen dat de ziekte van het Verenigd Koninkrijk naar de overige lidstaten en naar Noord-Ierland oversloeg tijdens een periode wanneer elke dag 40 nieuwe haarden en meer werden gemeld. Het feit dat het aantal ziektehaarden maar langzaam afneemt, onderstreept dat het van belang is in alle lidstaten een hoog niveau van waakzaamheid te handhaven.

Indien de epidemiologische situatie dat zou vereisen, is vaccinatie mogelijk in het kader van de huidige wetgeving, die voorziet in de mogelijkheid van noodvaccinatie. Indien het Permanent Veterinair Comité, waar de situatie van de MKZ-crisis permanent wordt bewaakt, zulks nodig acht, kan de Commissie ter zake onmiddellijk een beschikking geven die vergelijkbaar is met de beschikkingen die voor het Verenigd Koninkrijk en Nederland zijn gegeven.

In de nasleep van deze crisis is reeds een alomvattende en grondige herziening gepland van het Gemeenschapsbeleid inzake de preventie en de bestrijding van MKZ. In dit proces maakt de Commissie gebruik van een aantal bakens en verwijst ze naar de publicatie, in augustus 2001, van de nieuwe editie van het Handboek inzake normen voor diagnostische tests en vaccins door het Internationaal Bureau voor besmettelijke veeziekten (OIE Office International des Epizooties), de recente vergadering van de onderzoeksgroep van de Europese Commissie voor de bestrijding van mond- en klauwzeer van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) over de diagnose van en de vaccinatie tegen MKZ, de werkgroep immunologie van het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling voor de MKZ-monografie van de Europese farmacopee, de vergadering van de Commissie inzake mond- en klauwzeer en andere exotische ziekten over het nieuwe MKZ-hoofdstuk in de internationale diergezondheidscode van het OIE, het door de Commissie georganiseerde wetenschappelijk seminar over De ontwikkeling van preventie- en bestrijdingsstrategieën om problemen op het gebied van de diergezondheid en aanverwante problemen aan te pakken in gebieden in de Unie met een grote veebezetting in Brussel op 26 september 2001, en chronologisch het recentst de internationale conferentie over het voorkomen en bestrijden van MKZ, die in december 2001 door het Belgisch voorzitterschap van de Raad wordt georganiseerd.

Aangezien elke wijziging van het Gemeenschapsbeleid inzake de bestrijding van MKZ niet alleen in de Europese, maar ook in de internationale context moet worden gezien, zullen de aanbevelingen van de bovengenoemde documenten, vergaderingen en seminars ongetwijfeld een belangrijke rol spelen bij de voorbereiding van een voorstel van de Commissie aan de Raad voor een nieuwe richtlijn betreffende maatregelen ter bestrijding van MKZ.

De berekening van de kosten die de huidige MKZ-crisis heeft veroorzaakt, is momenteel nog niet voltooid. Deze kosten kunnen dan ook niet worden vergeleken met de voordelen van een beleid ter bestrijding van MKZ dat op preventieve vaccinatie is gebaseerd.

De Commissie is het er evenwel mee eens dat de economische gevolgen van het uitbreken van MKZ in niet-gevaccineerde veestapels gewoonlijk onder meer afhangt van de spreiding van de uitbraken in ruimte en tijd, de veebezetting in het getroffen gebied, de duur en de omvang van de beperkingen die in de getroffen gebieden worden toegepast, de handelsactiviteit van de veesector die door de bestrijdingsmaatregelen wordt getroffen, maar in sterke mate ook van de snelheid waarmee de veterinaire diensten besmette inrichtingen kunnen zuiveren.

Het verbod op preventieve vaccinatie tegen MKZ dat begin jaren '90 is ingesteld, steunde inderdaad op een kosten-batenanalyse van eind jaren '80, toen preventieve vaccinatie nog vrij algemeen werd toegepast, die stelde dat de Gemeenschap voordeel zou hebben bij dit beleid in geval van twee tot vier MKZ-epidemies van middelgrote omvang per periode van tien jaar.

De geldigheid van deze studie werd ten volle bevestigd in de jaren '90 en tot 2000, toen het virus vier keer opdook in de Gemeenschap en de haarden met succes werden bestreden zonder dat grote epidemieën uitbraken. In die omstandigheden had de Gemeenschap duidelijk baat bij het gekozen beleid: het aantal MKZ-uitbraken nam opmerkelijk af in vergelijking met de jaren '80, er werd aanzienlijk bespaard op vaccinatiekosten en het beleid had duidelijke voordelen voor de intracommunautaire handel in en de export naar derde landen van levende dieren en producten daarvan.

De communautaire antigeenbank bevat 39,2 miljoen runderdosissen (vaccinequivalenten) van antigenen van verschillende serotypen en stammen van het MKZ-virus, waaronder 10,5 miljoen dosissen van het serotype O antigeen, dat in voldoende mate overeenstemt met de stam die momenteel in het Verenigd Koninkrijk aanwezig is. Binnen vier dagen kunnen van ongeveer een miljoen dosissen antigeen vaccins worden aangemaakt. Binnen twee weken bedraagt de capaciteit zeven miljoen dosissen. Daarbovenop kunnen binnen dezelfde termijnen ongeveer 1,5 miljoen vaccindosissen worden geleverd uit de reserves die in de nationale vaccinbanken van bepaalde lidstaten worden bewaard. Voorts heeft de Commissie gedurende deze hele epidemie een onmiddellijk beschikbare voorraad van 300 000 dosissen van een kant-en-klaar vaccin aangehouden dat ook een geschikte O-stam bevat. Dat vaccin is pas zeer onlangs vrijgegeven voor noodvaccinatie in Turks Thracië, toen een uitbraak van MKZ van type O werd gemeld dicht bij de Griekse grens.

In geval van dringende behoefte kunnen in een paar weken nog veel miljoenen dosissen meer worden aangemaakt door een aantal privé-bedrijven in de Gemeenschap die dit vaccin gewoonlijk voor verkoop in derde landen produceren.

(1) PB L 53 van 23.2.2001.

(2) PB L 125 van 5.5.2001.