SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0922/01

van Reinhold Messner (Verts/ALE) aan de Commissie

(28 maart 2001)

Betreft: Autoweg Pedemontana Lombarda

De Italiaanse regering heeft in het algemene vervoersprogramma blijk gegeven van haar voornemen een autoweg aan te leggen, de zogenaamde Pedemontana Lombarda, die Varese met Como en Bergamo zal verbinden. De regio Lombardije stemt in met dit plan en heeft met het protocol voor een overeenkomst van 13 maart 2000 een begin gemaakt met de institutionele overlegprocedure voor de vaststelling van de kenmerken en het tracé van deze autoweg.

Zowel de regering als de regio vinden dat deze infrastructuur moet worden gerealiseerd door de firma Pedemontana Lombarda SpA, die concessiehouder is. Deze firma is namelijk officieel bij alle fasen van de overlegprocedure betrokken.

Naar verluidt is echter de opdracht voor de aanleg van de onderhavige autoweg verleend aan de firma Pedemontana SpA zonder dat er een openbare aanbesteding was. De overeenkomst ter zake is op 29 mei 1990 goedgekeurd door de ANAS (Italiaanse wegenbouwinstantie) en vervolgens bekrachtigd bij interministerieel besluit nr. 1524 van 31 augustus 1990 (t.w. meer dan een maand na de uiterste termijn voor de inwerkingtreding van de verplichting als bedoeld in de communautaire richtlijn 89/440/EEG(1) die vanzelf uitvoerbaar is, om de uitvoering van de werkzaamheden voor de aanleg van autowegen toe te wijzen door middel van een aanbestedingsprocedure.

Gezien de volgende feiten:

- Ondanks dat meer dan tien jaar is verstreken na de inwerkingtreding ervan, is geen enkel onderdeel van de overeenkomst ooit ten uitvoer gelegd(2).

- Het tracé waarover momenteel wordt gediscussieerd is sterk gewijzigd ten opzichte van wat in de overeenkomst is vastgesteld(3).

Kan de Commissie derhalve mededelen:

1. of krachtens de Gemeenschapswetgeving de aan de firma Pedemontana SpA verleende toewijzing onwettig is;

2. of overeenkomstig het besluit 1524/90 en volgende inzake deze concessie er aanleiding is om een communautaire overtredingsprocedure in te stellen;

3. of zij niet meent dat het steunen van een dergelijk beleid ten gunste van firma's die concessiehouders zijn voor de aanleg van autowegen gelijk staat met annulering van de prioriteit van een modaal evenwichtsherstel tussen het vervoer over de weg en per spoorweg in de Europese Unie?

(1) PB L 210 van 21.7.1989, blz. 1.

(2) Aangezien tot nu toe zelfs geen meter autoweg is aangelegd, kan een eventueel geschil met de concessiehouder alleen worden gekwantificeerd in de uitgaven voor studies en planning die tot nu toe zijn uitgevoerd (ongeveer 10 miljard ITL, die de overheid à fonds perdu heeft verleend). Momenteel is een bedrag van ongeveer 240 miljard ITL beschikbaar voor de planning, waarvan 100 miljard door de financiële wet voor 2000 aan de ANAS zijn toegewezen. De uitbetaling van deze kredieten zou waarschijnlijk het bedrag van het geschil onmiddellijk verhogen.

(3) Het Openbaar Ministerie heeft verklaard dat de concessie geldig kan worden geacht, mits de plaatsnamen van het tracé - t.w. Dalmine en de Gaggiolo-pas ten noorden van Varese - niet worden gewijzigd. Bij de oplossing waarover momenteel wordt gedebatteerd, wordt de Gaggiolo-pas echter bereikt via de uitvalweg van Varese die niet is verbonden met de autoweg, maar in de richting van het vliegveld Malpensa op ongeveer 40 km van de pas gaat.

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(11 mei 2001)

1. Gezien de door het geachte parlementslid in zijn schriftelijke vraag verstrekte informatie lijkt Richtlijn 89/440/EEG van de Raad van 18 juli 1989 tot wijziging van Richtlijn 71/305/EEG betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken niet op de aan Pedemontana Lombarda S.p.A. verleende concessie van toepassing te zijn: deze richtlijn moest namelijk uiterlijk op 19 juli 1990 ten uitvoer worden gelegd. In zijn arrest van 5 oktober 2000 in de zaak C-337/98 heeft het Hof van Justitie namelijk bevestigd dat wanner een aanbestedende dienst besluit een contractant te kiezen zonder eerst een aanbesteding te hebben uitgeschreven, hierop in beginsel het recht van toepassing is dat gold op het moment dat de beslissing werd genomen (in dit geval uiterlijk 29 mei 1990). Indien de belangrijkste bepalingen van het contract echter na het sluiten van de oorspronkelijke overeenkomst zijn gewijzigd, zouden de Richtlijnen 89/440/EEG et 93/37/EEG van de Raad van 14 juni 1993 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken(1) wel van toepassing kunnen zijn.

2. De Commissie is in ieder geval voornemens de Italiaanse autoriteiten te vragen om haar iedere informatie te verstrekken die haar in staat zou stellen na te gaan of de aan Pedemontana Lombarda S.p.A. verleende concessie, waarnaar het geachte parlementslid verwijst, wel in overeenstemming is met het communautaire recht inzake overheidsopdrachten. Mocht uit het onderzoek van deze informatie blijken dat de gevolgde procedures mogelijk strijdig zijn met het Gemeenschapsrecht, dan kan de niet-nakomingsprocedure van artikel 226 (ex-artikel 169) worden ingeleid.

3. Wat de gevolgen van het concessiesysteem voor het streven naar een beter evenwicht tussen weg- en spoorwegvervoer betreft, herinnert de Commissie aan haar antwoord op vraag E-0371/01 van het geachte parlementslid, namelijk dat zij er in het algemeen de voorkeur aan geeft de gebruikskosten van de infrastructuur ten laste van de directe gebruikers te laten komen en dat zij maatregelen onderzoekt die kunnen bijdragen tot een beter evenwicht tussen weg- en spoorwegvervoer in de Gemeenschap, en met name regels inzake de tariefstelling en de financiering van de infrastructuur.

(1) PB L 199 van 9.8.1993.