SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2287/96 van Guido Podestà (UPE) aan de Commissie (27 augustus 1996)

Betreft: Erkenning van diploma's

Met de richtlijn 80/48/EEG ((PB L 19 van 24.1.1989, blz. 16. )) en 92/51/EEG ((PB L 209 van 24.7.1992, blz. 25. )) is een algemeen stelsel ingevoerd voor het erkennen van hoge-onderwijsdiploma's en ten bewijze dat iemand een beroepsopleiding van minimaal drie jaar heeft gevolgd.

Deze richtlijnen maken het mogelijk dat een lid-staat degene die in een andere lid-staat een diploma heeft behaald, verzoekt om een aanvullende cursus te volgen om het desbetreffende beroep te kunnen uitoefenen. In dat geval is er sprake van "substantiële verschillen¨ in opleidingsniveau al naar gelang de door de lid-staten voorgeschreven regels.

Ter wille van de vrijheid van het personenverkeer en omdat zich maar al te vaak "substantiële verschillen¨ voordoen tussen diploma's uit verschillende lid-staten, luidt de vraag welke stappen de Commissie wil nemen om geldige objectieve criteria vast te stellen bij het beoordelen van deze verschillen?

Is de Commissie voorts niet van mening dat men, teneinde de burgers van de Europese Unie gelijke kansen te bieden, voortaan moet overgaan tot volledige wederzijdse erkenning door de lid-staten van binnen de Europese Unie behaalde diploma's?

Anders gezegd: welke acties denkt de Commissie te ondernemen om op korte termijn deze volledige wederzijdse erkenning in praktijk te brengen?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie (5 november 1996)

Bij Richtlijn 89/48/EEG van de Raad van 21 december 1988 is een algemeen stelsel van erkenning van hoger-onderwijsdiploma's waarmee beroepsopleidingen van ten minste drie jaar worden afgesloten, ingesteld. Deze richtlijn is nadien aangevuld door Richtlijn 92/51/EEG van de Raad van 18 juni 1992 betreffende een tweede algemeen stelsel van erkenning van beroepsopleidingen. Deze tweede richtlijn betreft diploma's waarop Richtlijn 89/48/EEG niet van toepassing was.

Krachtens het algemeen stelsel van erkenning van diploma's moet iedereen die voldoende opgeleid is om een beroep uit te oefenen in één Lid-Staat, dit beroep in beginsel ook in een andere Lid-Staat kunnen uitoefenen. De erkenning van het diploma is dus de regel. Toch zijn er enkele uitzonderingen op deze regel. Dit is met name het geval wanneer de door aanvrager in een Lid-Staat van herkomst ontvangen opleiding betrekking heeft op vakgebieden die wezenlijk verschillen van die welke worden bestreken door het in de ontvangende Lid-Staat voorgeschreven diploma. In dit geval kan de ontvangende Lid-Staat van de aanvrager verlangen dat hij een aanpassingsstage volbrengt of een proeve van bekwaamheid aflegt ("compenserende maatregelen¨). Behalve in zeer specifieke gevallen, die in de Richtlijnen 89/48/EEG en 92/51/EEG zijn vastgesteld, heeft de migrant het recht te kiezen tussen een aanpassingsstage en een proeve van bekwaamheid.

In de praktijk maken de Lid-staten zeer weinig van deze compenserende maatregelen gebruik. Met uitzondering van juridische beroepen (advocaat, octrooigemachtigde, boekhouder) blijkt uit de statistische gegevens die de Commissie zijn verstrekt, dat het opleggen van een compenserende maatregel de uitzondering is gebleven. Dit beperkte gebruik van compenserende maatregelen bewijst dat de nationale diensten die belast zijn met de behandeling van erkenningsaanvragen, het beginsel van het wederzijdse vertrouwen - één van de pijlers van het algemeen stelsel van erkenning van diploma's - niet uit het oog hebben verloren. De facto is de volledige erkenning van diploma's uit andere Lid-Staten derhalve de regel geweest.

De Commissie is van oordeel dat de volledige, wederzijdse erkenning van diploma's waartoe het geachte Parlementslid oproept, moeilijk te verwezenlijken lijkt. Een beroep kan immers aanzienlijk verschillen van Lid-Staat tot Lid-Staat, ten aanzien van zowel de omschrijving en de wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen als het niveau en de voorwaarden voor toegang. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel staat het de Lid-Staten vrij de regelgeving met betrekking tot de beroepen vast te stellen. Hieruit volgt dat sommige beroepen in een aantal Lid-Staten bestaan en in andere niet. Soms kan, ondanks dezelfde benaming, de inhoud van het beroep verschillen. Ten slotte kan ook het opleidingsniveau dat voor de toegang tot hetzelfde beroep vereist is, verschillen.

Het algemeen stelsel van erkenning van diploma's heeft deze moeilijkheden moeten overwinnen. Met het oog hierop zijn een aantal mechanismen ingesteld die ervoor zorgen dat de verschillen tussen de Lid-Staten niet meer onoverkomelijk zijn of een feitelijke belemmering betekenen voor het vrije verkeer. Deze nationale verschillen maken het evenwel nodig dat in het kader van het algemeen stelsel procedures en regels worden vastgelegd, en staan derhalve een automatische in de weg. Een volledige en wederzijdse erkenning zou de studenten ertoe kunnen aanzetten een opleiding te volgen in de Lid-Staat of Lid-Staten waar de eisen inzake opleiding het laagst zijn en waar de diploma's het gemakkelijkst te behalen zijn. Dit zou leiden tot een nivellering naar beneden, hetgeen indruist tegen de doelstellingen van de Gemeenschap die, krachtens het Verdrag, wil bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit van de onderwijs- en opleidingsstelsels. De erkenningsmechanismen moeten derhalve de nationale eigenheid eerbiedigen. Een automatische erkenning is pas mogelijk in het geval van een minimale harmonisatie van de opleidingen. Voor een aantal beroepen (arts, verpleegkundige, dierenarts) vond deze plaats in de periode 1975-1985. Wat deze beroepen betreft, heeft de harmonisatie van het in iedere Lid-Staat vereiste opleidingsniveau een automatische erkenning mogelijk gemaakt.

In de toekomst wil de Commissie verdergaan op de weg die met de instelling van een algemeen stelsel van erkenning van diploma's werd ingeslagen. Zij zal zich waakzaam tonen ten aanzien van de volledige omzetting van de Richtlijnen 89/48/EEG en 92/51/EEG in alle Lid-Staten en erop toezien dat particulieren op deze wijze ten volle aanspraak kunnen maken op de rechten die hun door beide richtlijnen worden toegekend.