SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2787/98

van Ernesto Caccavale (UPE) aan de Commissie

(17 september 1998)

Betreft: Vermoeden van onregelmatigheden bij de fusie tussen de "Banco di Napoli" en de "Banca Nazionale del Lavoro"

De Commissie heeft zich onlangs gebogen over het project voor de reorganisatie en privatisering van de Banco di Napoli en de door de Italiaanse regering gereserveerde steun goedgekeurd, daar zij van mening was dat aan de vereisten en criteria van de regelingen voor de redding en de reorganisatie van bedrijven in moeilijkheden is voldaan. In hetzelfde dossier zou de heer Van Miert, lid van de Commissie belast met de mededinging, volgens persberichten het project voor de fusie van het Napolitaanse instituut en de Banca Nazionale del Lavoro (BNL) hebben behandeld en positief advies hebben uitgebracht, terwijl over de termijnen en de wijze van uitvoering van het project algehele onzekerheid heerste. Volgens gegevens van de pers mag men terecht stellen dat de economische situatie van de BNL, een overheidsbedrijf, uiterst precair is. Het rendement op het eigen vermogen van de BNL (roe) ligt 1 % lager dan dat van de Banco di Napoli (7,6 %); de BNL heeft omvangrijke verliezen geregistreerd en er is sprake van aanzienlijke inefficiëntie. Voorts zal het project voor de fusie aan een groot aantal voorwaarden worden gekoppeld, onder meer aan de voorwaarde dat de Banco di Napoli nog vóór eind 1998 18 filialen in Midden- en Noord-Italië, en een vestiging in Madrid, zal overdragen of sluiten. Dit heeft vanzelfsprekend grote bezorgdheid gewekt onder het personeel, omdat dat betekent dat binnenkort dus vooral in Zuid-Italië ontslagen dreigen, terwijl de werkloosheid daar nog steeds een groot probleem is.

1. Kan de Commissie onderzoeken of de keuze van de Italiaanse minister van Financiën om de fusie tussen de Banco di Napoli en de nog steeds door de overheid gecontroleerde Banca Nazionale del Lavoro te laten doorgaan, wellicht strijdig is met de communautaire mededingingswetgeving, daar geen openbare biedingsprocedure is gevolgd, terwijl andere particuliere banken, zoals de Ambroveneto, wel meerdere en ook attractievere voorstellen voor de overname van de Banca Nazionale del Lavoro hebben gedaan?

2. Kan de Commissie controleren of genoemde fusie niet in feite een indirecte of verhulde vorm van overheidssteun is ten gunste van de BNL, nog bovenop de 2.217 miljard lire die reeds officieel voor de sanering, reorganisatie en privatisering van de Banco di Napoli zijn uitgetrokken, en waardoor de kredietmarkt en de bankensector sterk zouden worden beïnvloed?

3. Acht de Commissie het wenselijk dat duidelijkheid en opheldering worden verschaft over de balansen van de twee banken, ook met betrekking tot de balansprognose na een eventuele fusie, teneinde de rechten te beschermen van de kleine spaarders die klant zijn van beide banken, en van de kleine aandeelhouders van de Banco di Napoli, die door de operatie zouden kunnen worden benadeeld?

Antwoord van de heer Van Miert namens de Commissie

(27 oktober 1998)

Op 29 juli 1998 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan de in wetsdecreet nr. 163 van 27 maart 1996, omgezet in wet nr. 588 van 19 november 1996, vervatte staatssteun ten behoeve van de Banco di Napoli, in het bijzonder aan de door de Schatkist uitgevoerde kapitaalverhoging, de dekking van de verliezen van Gestione di Attività (SGA) en de belastingsteun. De steun bedraagt naar schatting tussen 2.217 miljard ITL en 11.895 miljard ITL. De goedkeuring werd afhankelijk gesteld van de naleving door Italië van de verbintenis dat de Banco di Napoli vóór eind 1998 18 bijkantoren in Noord- en Midden-Italië en het bijkantoor in Madrid zal verkopen of sluiten - naast de 59 bijkantoren en de 7 dochterondernemingen en bureaus voor de vertegenwoordiging in het buitenland die reeds waren gesloten. De door de Banca d'Italia verstrekte leningen om de liquidatiekosten van de dochteronderneming Isveimer te dekken, werden niet als staatssteun voor de Banco di Napoli aangemerkt, voor zover deze laatste de activa van Isveimer niet zou terugkopen, behalve indien het onmogelijk zou blijken om deze aan derden of tegen gunstiger voorwaarden voor de liquidatie te verkopen. Italië moest ervoor zorgen dat werd voldaan aan alle voorwaarden die in het aan de Commissie voorgelegde herstructureringsplan waren vervat. Deze voorwaarden konden niet worden gewijzigd zonder voorafgaande toestemming van de Commissie. De Banco di Napoli kon niet profiteren van eventuele belastingfaciliteiten voor het bedrag van de belastingverliezen die door de herkapitalisering van de Schatkist werden gedekt.

De Commissie stelde de belanghebbenden dezelfde dag via een persmededeling in kennis van haar beschikking. De beschikking zal eveneens worden gepubliceerd in het Publicatieblad.

1. Wat het probleem betreft van de toekomstige fusie tussen Banco di Napoli en BNL, na privatisering van deze laatste, heeft de Commissie opgemerkt dat, zelfs indien er geen zekerheid bestaat over het exacte tijdschema, het project geen risico inhoudt voor de levensvatbaarheid van de toekomstige bank of van Banco di Napoli. Op basis van de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte informatie over de resultaten van BNL's herstructureringsplan, was de Commissie van mening dat de fusie geen negatieve gevolgen zou hebben op de levensvatbaarheid van de nieuwe bank - in vergelijking met de verwachte resultaten van de Banco di Napoli - terwijl op lange termijn positieve gevolgen werden verwacht. In het licht hiervan kon worden gesteld dat, gezien de geografische en functionele complementariteit van beide banken, een fusie aanzienlijke synergie-effecten kon bewerkstelligen op het niveau van het personeel, de algemene kosten en de niet-financiële inkomsten.

De Commissie heeft opgemerkt dat de verkoop van de Banco di Napoli aan de groep Istituto Nazionale Assicurazioni (INA)/BNL, waarin INA een meerderheidsaandeel heeft, in ieder geval de levensvatbaarheid van de Banco zal verzekeren, zelfs indien de normale fusie met BNL niet doorgaat. Rekening houdend met al deze elementen was de Commissie van oordeel dat, in het geval van een eventuele fusie van beide banken, de levensvatbaarheid van de nieuwe bank is gegarandeerd en dat er geen beroep meer zal hoeven te worden gedaan op staatssteun.

2. Wat de privatisering van BNL betreft, heeft de Commissie opgemerkt dat dit proces reeds is begonnen naar aanleiding van de verbintenis van de Italiaanse regering welke is vastgelegd bij een decreet van de premier van 28 januari 1998. Dit decreet voorziet in de verkoop van BNL via een particuliere plaatsing, om een stabiele kring van aandeelhouders te creëren, en een openbare inschrijvingsprocedure. De Schatkist heeft het bod van de Banco Bilbao Vizcaya om 10 % van de Banco te kopen, aanvaard. Daar het tweede deel van de procedure in de herfst van 1998 ten uitvoer zal worden gelegd, heeft de Schatkist de global coordinators voor de openbare procedure reeds benoemd, en, met het oog op de toekomstige verkoop van minimaal 50 % van de participatie, de spaaraandelen in BNL in gewone aandelen omgezet, waardoor haar belang in de bank is gedaald van 85,5 % tot 70 %.

De Commissie heeft erop gewezen dat de privatisering van BNL het gevaar uitsluit dat de zeggenschap van de Banco zou overgaan van particuliere handen (INA) naar de openbare sector (BNL), waardoor het risico wordt beperkt dat bijkomende openbare middelen nodig zouden zijn indien het herstructureringsplan zou falen. Integendeel, volgens de Commissie vormt de privatisering van BNL een bevestiging van het feit dat de zeggenschap over de Banco di Napoli definitief overgaat naar de particuliere sector.

3. Wat het onderzoek door de Commissie in verband met de doorzichtigheid van de balansen van de twee betrokken banken betreft, meent de Commissie dat dit niet binnen haar bevoegdheid valt. Voor dergelijke problemen dienen de kleine aandeelhouders en investeerders zich tot de nationale rechterlijke instanties te wenden.