SCHRIFTELIJKE VRAAG P-3674/00

van Herman Schmid (GUE/NGL) aan de Commissie

(22 november 2000)

Betreft: Openbaarheid van de werkzaamheden van comités overeenkomstig artikel 133

Voor de Europese Top van Nice wordt voorgesteld o.a. artikel 133 van het Verdrag van Amsterdam van de EU zodanig te wijzigen dat de Raad in de onderhandelingen over de akkoorden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) over intellectueel eigendom (TRIPS) en diensten (GATS) meerderheidsbesluiten kan nemen. Tevens wordt voorgesteld dat de Commissie alle onderhandelingen in het kader van de WTO alleen voert. De regeringen van de lidstaten kunnen de onderhandelingen bijwonen om hun mening tijdens het verloop van de onderhandelingen eventueel aan de Commissie kenbaar te maken. Als een van de drie alternatieven de hele procedure doorloopt zullen alle WTO-onderhandelingen niet alleen die welke uitsluitend de handel in goederen betreffen onder de bevoegdheid van de Commissie vallen.

Zeer ernstig is dat er over deze problematiek geen openbaar en politiek debat wordt gevoerd. Dit is grotendeels te wijten aan het democratisch tekort in de EU. Een groep ambtenaren, het zogeheten Comité van artikel 133 bereidt handelskwesties voor de Commissie voor en behandelt deze. Het is vrijwel onmogelijk de werkzaamheden van deze groep te volgen daar hij volkomen buiten de openbaarheid opereert. Het is bij voorbeeld de vraag welke deel van de onderhandelingsbasis waarover de Commissie beschikt voor de bijeenkomst van Seattle vóór de WTO-bijeenkomst niet aan de parlementen en de burgers van de lidstaten bekend was.

Welke maatregelen overweegt de Commissie om ervoor te zorgen dat het Artikel 133-comité en andere voorbereidende groepen van ambtenaren in de EU openbaar worden? Welke mate van openbaarheid is momenteel van toepassing op de werkzaamheden van het Artikel 133-comité?

Antwoord van de heer Lamy namens de Commissie

(20 december 2000)

Het door de Commissie in deze Intergouvernementele Conferentie (IGC) gedane voorstel betreffende de uitbreiding van het toepassingsgebied van artikel 133 had tot doel de Gemeenschap in staat te stellen gemeenschappelijke belangen in het kader van de internationale handelsbesprekingen doeltreffend te verdedigen.

Ofschoon de Commissie reeds voor alle door de Wereldhandelsorganisatie (WHO) behandelde materies als onderhandelaar optreedt, is de mogelijkheid meerderheidsbesluiten te nemen van essentieel belang voor een doeltreffend handelsbeleid. Het is eveneens in overeenstemming met de algemene opvatting bij de Commissie en het Parlement dat gekwalificeerde meerderheid de regel en eenparigheid de uitzondering zou moeten zijn.

De democratische aansprakelijkheid is verzekerd door de rol die in de Raad wordt gespeeld door de regeringen die verantwoording verschuldigd zijn aan hun nationale parlementen bij het vaststellen van onderhandelingsrichtsnoeren en het sluiten van internationale handelsovereenkomsten. De Commissie is het evenwel met het geachte parlementslid erover eens dat deze rol dient te worden aangevuld met parlementaire controle op Europees niveau. Zij heeft daarom voorgesteld de inspraak van het Europees Parlement aanzienlijk te vergroten voor alles wat het handelsbeleid aangaat. Dit zou niet alleen de verantwoordingsplicht met betrekking tot het handelsbeleid maar ook de doeltreffendheid van dit beleid doen toenemen, omdat de handelspartners dan zouden beseffen dat de Commissie voor haar onderhandelingen de volledige steun heeft van de democratisch verkozen vertegenwoordigers van de Europese burgers.

De Commissie is echter vastbesloten reeds in het huidig wettelijk kader werk te maken van een grotere transparantie en algemene toegankelijkheid van de besprekingen betreffende het handelsbeleid. Dit geldt in de eerste plaats voor de betrekkingen tussen de Commissie en het Parlement.

De voor buitenlandse handel verantwoordelijke Commissaris en zijn hoge ambtenaren nemen geregeld deel aan de parlementaire besprekingen betreffende alle met het handelsbeleid verband houdende aangelegenheden. De Commissie onderhoudt met organisaties van de burgermaatschappij eveneens een geregelde dialoog over aangelegenheden welke verband houden met de WHO-agenda.

Het comité van artikel 133 waarnaar het geachte parlementslid verwijst, is een subgroep van de Raad die tot taak heeft de Commissie in het kader van onderhandelingen advies te verlenen. Betreffende met name de toegang tot documenten van het comité van artikel 133 wenst de Commissie op te merken dat het beschikbaar maken van de officiële documenten van het comité van artikel 133 niet tot haar verantwoordelijkheden behoort, aangezien bedoelde documenten van het Secretariaat van de Raad afkomstig zijn. Met betrekking tot de door de Commissie aan het comité van artikel 133 toegezonden documenten heeft de Commissie op 20 januari 2000 geschreven naar de voorzitter van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie dat zij ermee instemde het Parlement belangrijke door de Commissie aan het comité van artikel 133 toegezonden documenten evenals andere belangrijke door de Commissie opgestelde verslagen ter beschikking te stellen. Op de met meer discretie te behandelen documenten worden de vemeldingen vertrouwelijk of beperkte verspreiding aangebracht. Een aanzienlijk aantal documenten worden evenwel als openbare documenten op de website van het directoraat-generaal Handel beschikbaar gemaakt.

Tot de openbare documenten behoren nagenoeg alle door de Gemeenschap bij de WHO ingediende documenten evenals de discussiestukken betreffende de strategie van de Gemeenschap voor de nieuwe onderhandelingsronde.

Ten slotte zij opgemerkt dat de Gemeenschap eveneens het voortouw heeft genomen in het betoog voor het meer algemeen beschikbaar maken van WHO-documenten.