SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1931/02

van Astrid Lulling (PPE-DE) aan de Commissie

(3 juli 2002)

Betreft: Voorontwerp van wet met het oog op de regulering van de reclame voor en de verkoop en het verbruik van alcoholische dranken in Spanje

Het Spaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken legt momenteel de laatste hand aan een wetsvoorstel op grond waarvan onder meer de reclame voor alcoholische dranken zal worden gereguleerd.

Op dit moment bevat het voorstel de volgende bepalingen terzake:

- absoluut verbod op het uitzenden van reclame op de televisie tussen 8 uur en 21 uur;

- verplichting om de toegestane reclameadvertenties op de radio vergezeld te laten gaan van boodschappen waarin de aandacht wordt gevestigd op de negatieve gevolgen van alcoholverbruik, met name voor jongeren;

- verbod op het aanbrengen langs de openbare weg van buitenreclame voor alcoholische dranken met een alcoholgehalte van meer dan 20 %;

- verbod op reclamecampagnes die zich richten op jongeren onder de achttien jaar;

- verbod op reclame in voor jongeren bestemde publicaties.

Het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen heeft in de zaak C-405/98 (verzoek om een prejudiciële beslissing van het Zweedse gerecht Zaak-Gourmet) geconcludeerd dat buitensporige reclamebeperkingen in strijd zijn met de interne markt. Volgens het Hof bevorderen dergelijke beperkingen de nationale productie ten nadele van producten die afkomstig zijn uit andere lidstaten.

De Europese Commissie staat op het punt om een bezwaarschrift in te dienen bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen waarin zij een reeks beperkingen van de Franse wet-Evin aan de kaak stelt die het doelmatig functioneren van de interne markt voor commerciële communicatiediensten in de weg staan.

Gelet hierop verzoek ik de Commissie om antwoord op de volgende vragen:

1. vormen de door Spanje beoogde beperkingen en de moeilijkheden die de ingevoerde producten ondervinden om een plaats op de markt te veroveren geen obstakel voor de interne markt voor producenten van alcoholische dranken?

2. Kan men stellen dat de hieruit voortvloeiende beperkingen ten nadele van uit andere lidstaten afkomstige radio- en televisieuitzendingen vergelijkbaar zijn met die welke worden genoemd in het bezwaarschrift dat de Commissie tegen Frankrijk heeft ingediend in verband met bepaalde aspecten van de wet-Evin?

3. In hoeverre moeten de Spaanse autoriteiten het beginsel van proportionaliteit tussen doelstellingen en middelen naleven?

4. Hoe kan de Commissie met de Spaanse autoriteiten samenwerken om te waarborgen dat het proportionaliteitsbeginsel in acht wordt genomen?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(24 september 2002)

Het geachte parlementslid stelt de Commissie op de hoogte van het bestaan van een wetsontwerp in Spanje voor de regulering van de reclame voor alcoholische dranken. Het wetsontwerp bevat bepalingen inzake een absoluut verbod op het uitzenden van reclame op de televisie tussen 8 uur en 21 uur, de verplichting om de toegestane reclame-advertenties op de radio vergezeld te laten gaan van boodschappen waarin de aandacht wordt gevestigd op de negatieve gevolgen van alcoholgebruik, het verbod op het aanbrengen langs de openbare weg van buitenreclame voor alcoholische dranken met een alcoholgehalte van meer dan 20 %, het verbod op reclamecampagnes die zich richten tot jongeren onder de 18 jaar en het verbod op reclame in voor jongeren bestemde publicaties.

Zoals het geachte parlementslid opmerkt, heeft het Hof van Justitie in zijn arrest-Gourmet (C-405/98), dat ieder reclameverbod voor alcoholische dranken moet worden beschouwd als een maatregel die de handel in producten uit andere lidstaten sterker beïnvloedt dan de handel in nationale producten, en eveneens het grensoverschrijdend aanbod van reclameruimte, beperkt. Overwegende evenwel dat een dergelijke beperking kan worden gerechtvaardigd uit hoofde van de bescherming van de volksgezondheid, is het Hof van mening dat de artikelen 28 en 49 EG betreffende het vrije verkeer van goederen en diensten niet in de weg staan aan een verbod op reclame, behoudens indien blijkt dat in de juridische en feitelijke omstandigheden die kenmerkend zijn voor de situatie in de betrokken lidstaat, de bescherming van de volksgezondheid kan worden verzekerd door maatregelen die de handel tussen de lidstaten minder belemmeren. Men moet dus rekening houden met deze jurisprudentie om na te gaan of de door het geachte parlementslid beschreven maatregelen verenigbaar kunnen worden verklaard met de artikelen 28 en 49. Indien zou worden vastgesteld dat een belemmering voor het vrije verkeer van goederen en diensten bestaat, moet in het bijzonder worden nagegaan of de bepalingen van de wet het proportionaliteitsbeginsel in acht nemen, dat wil zeggen of zij geschikt zijn om het nagestreefde doel te verwezenlijken en of ditzelfde resultaat niet met minder beperkende maatregelen kan worden bereikt. De Commissie is bereid met de Spaanse overheid, indien deze dit wenst, het in voorbereiding zijnde wetsontwerp te bespreken, teneinde te voorkomen dat maatregelen worden ingevoerd die in strijd zouden kunnen zijn met het Gemeenschapsrecht.

De beperkingen die zouden kunnen voortvloeien uit de invoering van de beschreven maatregelen zouden trouwens niet gelijk zijn aan die welke bestaan in het kader van het bezwaarschrift van de Commissie met betrekking tot de wet-Evin. In laatstgenoemd geval gaat het hier immers om belemmeringen van het uitzenden van sportevenementen door op het grondgebied van de lidstaat waarin de respectieve wetgeving bestaat, gevestigde televisie-omroeporganisaties. De door het geachte parlementslid vermelde hypotheses betreffen beperkingen die van invloed zouden kunnen zijn op radiotelevisie-uitzendingen afkomstig uit andere lidstaten. In dit verband heeft het Hof van Justitie in zijn arrest-Agostini erop gewezen dat de richtlijn Televisie zonder grenzen(1) in beginsel niet in de weg staat aan de toepassing van een nationale regeling die algemeen de bescherming van de consumenten op het oog heeft, mits deze de televisie-uitzendingen niet onderwerpt aan een tweede controle naast die welke de lidstaat van uitzending dient te verrichten. Het Hof preciseert verder dat dergelijke maatregelen het eigenlijke op zijn grondgebied doorgeven van uit die andere lidstaat afkomstige televisie-uitzendingen niet mogen beletten(2).

(1) Richtlijn 89/552/EEG van de Raad van 3 oktober 1989 betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake de uitoefening van televisie-omroepactiviteiten, PB L 298 van 17.10.1989; gewijzigd bij Richtlijn 97/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 1997, PB L 202 van 30.7.1997.

(2) HVJ, 9 juli 1997, Agostini, C-35/95 en C-36/95, jurispr. 1997, blz. I-03843, punten 34 en 38.