SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3548/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(8 januari 2002)

Betreft: Belemmering van grensoverschrijding per spoor als gevolg van een extreem hoog tarief dat door de Nederlandse staat aan concessiehouder opgelegde heffing moet dekken

1. Is het de Commissie bekend dat in mei 2001 door middel van een openbare veiling de Nederlandse combinatie van spoorwegmaatschappij NS en luchtvaartmaatschappij KLM voor de periode vanaf 1 oktober 2006 voor 15 jaar een exclusief recht van exploitatie van binnenlandse en internationale treindiensten heeft verworven op de nieuwe hogesnelheidsspoorlijn Amsterdam-Rotterdam-Breda die via een tunnel onder de Belgische stad Antwerpen wordt verbonden met de bestaande lijn Brussel-Parijs?

2. Is het de Commissie tevens bekend dat NS/KLM daarvoor per jaar 148 miljoen betaalt, terwijl concurrenten zoals het Duitse spoorwegbedrijf DB en de Britse busmaatschappij Arriva beneden 100 miljoen bleven?

3. Vindt de Commissie, gezien het feit dat tot nu toe de verwachting werd geschapen dat de nieuwe spoorwegverbinding passagiers zou gaan vervoeren tegen normaal tarief met eventueel daarbovenop een ook in andere landen gebruikelijke hogesnelheidstoeslag, het een normale en elders na te volgen gang van zaken als de zeer grote betaling aan de Nederlandse staat zou worden gefinancierd door de toekomstige passagiers een tarief te laten betalen dat gemiddeld 50 % ligt boven het thans geldende normale niveau en in de spitsuren zelfs 100 %?

4. Hoe beoordeelt de Commissie het feit dat deze lijn voor het binnenlands verkeer in Nederland een toegevoegde voorziening is, waarvan het gebruik mogelijk beperkt blijft tot een klein koopkrachtig publiek dat voor een parallelle snelle verbinding veel geld kan en wil betalen, maar dat de rechtvaardiging voor aanleg van deze lijn was dat deze dient als vervangende voorziening voor grensoverschrijdend verkeer over de lange afstand met België en Frankrijk?

5. Blijft vanaf 2006 naast deze voor passagiers extreem dure verbinding voor het grensoverschrijdende vervoer op de hoofdas tussen Nederland en België ook de op korte afstand daarvan gelegen en parallel lopende uurdienst Amsterdam-Roosendaal-Antwerpen-Brussel tegen normaal tarief in dienst, zodat er geen monopolie met een onevenredig hoog tarief ontstaat dat in de praktijk een niet te vermijden nieuwe belasting op grensoverschrijding tussen twee lidstaten van de EU zou opleveren?

Bron: De Volkskrant, 5.12.2001.

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(20 februari 2002)

1. en 2. De Commissie is op de hoogte gesteld van de door de Nederlandse autoriteiten georganiseerde aanbestedingsprocedure voor te exploiteren treindiensten op de HogeSnelheidslijn (HSL)-Zuid1(1) in Nederland, waarvoor de Commissie financiering heeft verschaft in het kader van de Trans-Europese vervoersnetwerken. De Commissie is ook op de hoogte gebracht van het feit dat het voorstel dat is ingediend door een consortium bestaande uit de Nederlandse exploitant Nederlandse spoorwegen (NS) en de Koninklijke Luchtvaartmaatschappij KLM door de Nederlandse autoriteiten is geselecteerd als voorstel dat de beste waar biedt voor zijn geld. De Commissie is niet op de hoogte gesteld of in kennis gesteld van de inhoud van de andere offertes.

3. De tariefstructuur op de toekomstige hogesnelheidsverbinding zal onder meer worden bepaald door een voorafbepaald dienstniveau (zoals de beschikbaarheid van genoeg zitplaatsen), hetgeen aanpassing vereist van het prijsniveau van de vervoerbewijzen. Hij zal ook worden bepaald door de infrastructuurrechten zoals vastgesteld bij Richtlijn 2001/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2001 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering2(2), waarvan het hoofddoel is een kader vast te stellen om de gebruikers de kosten aan te rekenen van aanleg, onderhoud en gebruik van de spoorweginfrastructuur. Op grond van Verordening (EEG) nr. 1191/69 van de Raad van 26 juni 1969 betreffende het optreden van de lidstaten ten aanzien van met het begrip openbare dienst

verbonden verplichtingen op het gebied van het vervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren(3) zouden de Nederlandse autoriteiten in hun contract met het spoorwegbedrijf (d.w.z. NS/KLM) tariefverminderingen kunnen opnemen voor bepaalde groepen, zoals studenten of personen met beperkte mobiliteit, of zelfs alle passagiers.

4. De Commissie neemt nota van dit feit, maar kan er geen mening over formuleren op basis van de momenteel beschikbare informatie.

5. De Commissie beschikt niet over informatie over de toekomst van de huidige diensten tussen Amsterdam en Brussel via Roosendaal en Antwerpen. In principe is dit de zaak van de spoorwegbedrijven die diensten exploiteren op deze verbinding. Deze dienst zou onderworpen kunnen worden aan een tussen België en Nederland enerzijds en de spoorwegbedrijven anderzijds te sluiten openbaredienstcontract. In haar Witboek Het Europese vervoersbeleid tot het jaar 2010: tijd om te kiezen4(4), heeft de Commissie als doel gesteld de modal share van het spoorwegvervoer in 2010 te handhaven op het niveau van 1998, in het bijzonder om de verwachte toename van de vervoersvraag te beheren. Er wordt op gewezen dat de internationale diensten vaak ontoereikend zijn qua volume, kwaliteit en betrouwbaarheid in vergelijking met de nationale diensten. In het Witboek wordt ook aangekondigd dat de Commissie voorstellen zal indienen om de kwaliteit van de spoorwegdiensten en gebruikersrechten te waarborgen, en deze en andere voorstellen zal ontwikkelen in nauwe samenwerking met de betrokken hoofdactoren en stakeholders.

(1) HSL Zuid: het deel vanaf de Nederlands-Belgische grens naar Amsterdam van de hogesnelheidsverbinding Parijs-Brussel-Amsterdam.

(2) PB L 75 van 15.3.2001.

(3) PB L 156 van 28.6.1969.

(4) COM(2001) 370 def.