NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 84/309

(2004/C 84 E/0357)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0131/04

van Olivier Dupuis (NI) aan de Commissie

(26 januari 2004)

Betreft: Tragedie met Albanese emigranten

In de Adriatische Zee heeft er zich vorige week weer een tragedie voorgedaan die 21 Albanese staatsburgers (maar in werkelijkheid misschien wel een 40-tal) het leven gekost heeft, die clandestien Italië probeerden te bereiken. Het is opnieuw tot een tragedie gekomen ondanks het feit dat de migratiestromen tussen Italië en Albanië sterk afgenomen zijn. In 2003 zijn er op de Italiaanse kusten 137 clandestiene Albanese immigranten tegengehouden, tegen 3 372 in 2002 en 40 000 in 1999. Volgens de Italiaanse en Albanese autoriteiten is de vermindering toe te schrijven aan de samenwerkingsovereenkomst van 1997 tussen de beide landen, of volgens een prozaïscher verklaring van anderen, aan het feit dat een groot deel van de Albanezen die willen emigreren om werk te vinden, het nu al gedaan hebben.

Geeft de Europese Commissie er zich rekenschap van dat de oorzaak van deze en alle andere tragedies die de laatste jaren de clandestiene emigratie uit Albanië vergezeld hebben, de prohibitionistische politiek is die blijft gelden voor de afgifte van visums tussen Albanië en de landen van de Europese Unie? Is ze zich ervan bewust dat het nu meer dan ooit tot haar verantwoordelijkheid behoort om de Raad en het Europees Parlement een nieuwe visumregeling voor te stellen zodat alle Albanezen automatisch een toeristenvisum voor 3 maanden krijgen dat geldig is op heel het grondgebied van de Europese Unie, of minstens voor het Schengen-gebied? Weet ze, zoals gebleken is uit de precedenten met Bulgarije en Roemenië, dat zo'n verandering van de visumregeling geen invloed van betekenis op de migratiestroom heeft, maar daarentegen wel het enorm voordeel biedt dat de Albanese en Europese maffia die zich met clandestiene emigratie bezighoudt, geëlimineerd wordt? Beseft ze dat met zo'n beleidsvoering de bijzonder moeilijke en dure politionele maatregelen te land en ter zee vervangen kunnen worden door een samenwerkings- en steunbeleid met de Albanese politie- en douanediensten, dat veel minder middelen verslindt? En denkt de Europese Commissie niet, gezien al die gegevens, die de bevoegde autoriteiten van de Europese Unie en haar lidstaten maar al te goed bekend zijn, dat het in geval van herhaling van dergelijke tragedies in de toekomst niet uitgesloten is dat de straf- of civielrechtelijke verantwoordelijkheid van de een of andere overheidsdienst van de Europese Unie of haar lidstaten ter sprake gebracht wordt?

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(10 maart 2004)

De recente tragedie waarin Albanezen omkwamen terwijl ze clandestien Italië poogden te bereiken brengt, zoals helaas vorige drama's, de migratiedruk vanuit Albanië onder de aandacht.

Het visumbeleid is één van de middelen waarover de Gemeenschap beschikt voor de beheersing van de migratiestromen. De wetgever heeft, door de Albanezen aan de visumplicht te onderwerpen overeenkomstig Verordening nr. 539/2001 (1), laten blijken hoe hij dit land beoordeelt in het licht van de criteria opgesomd in de vijfde considerans van de verordening, waarvan de illegale immigratie er één is. Het visumsysteem draagt bij tot de beheersbaarheid van de immigratie vanuit dat land. Iedere aanvraag van een visum voor kort verblijf moet namelijk het voorwerp uitmaken van een individueel onderzoek, gebaseerd op inlichtingen en bewijsstukken verstrekt door de aanvrager. Als er geen bezwaren zijn, in het bijzonder in verband met immigratie, wordt het visum afgegeven.

De Commissie is de mening toegedaan dat het afschaffen van de visumplicht momenteel geen passend antwoord is op deze situatie. Zij meent dat in die context de automatisch afgifte van visa voor kort verblijf, zoals aanbevolen door het geachte parlementslid, strijdig is met de filosofie van het geharmoniseerde visumbeleid.

De Commissie is er verder van overtuigd dat het verschijnsel migratie niet uitsluitend vanuit de visumproblematiek benaderd mag worden en dat een globale benadering nodig is, in samenwerking met de landen die aan de oorsprong van de migratiestroom liggen. Bijgevolg werden in het geval van Albanië een reeks andere maatregelen genomen teneinde de migratiestromen uit dat land beter te beheren. Zo werd in december 2003 een overnameovereenkomst tussen de Gemeenschap en Albanië geparafeerd, die betrekking heeft op alle categorieën personen (eigen onderdanen, onderdanen van derde landen en staatlozen). Dit is een bewijs van de uitstekende samenwerking tussen de EU en de Albanese autoriteiten in deze materie.

Voorts verstrekt de Commissie financiële bijstand aan Albanië, met name voor het verbeteren van het geïntegreerde grensbeheer. Zo werden sinds 1997 concrete acties ondernomen door de EU Customs Assistance Mission to Albania (CAM-Α) om de douanediensten te moderniseren en hun doeltreffendheid in samenwerking met de politie te verbeteren. Tevens lopen er, in het kader van het programma CARDS (2), concrete acties om de samenwerking tussen politie en douane aan de Albanese buitengrenzen te versterken (bijv. de havens van Durres en Vlora, de luchthaven van Rinas). Het totale bedrag toegekend aan Albanië voor de periode van 1998 tot 2003 bedroeg 306,3 miljoen euro (177,4 miljoen in het kader van het Phare-programma voor de periode van 1998 tot 2000 en 128,9 miljoen in het kader van CARDS voor de periode van 2001 tot 2003). De financiële bijstand op het gebied van „justitie en binnenlandse zaken” en douane bedroeg 25,25 miljoen euro voor 1998-2000 (Phare) en 68 miljoen euro voor 2001-2003 (CARDS). Het totale bedrag beliep dus 93,25 miljoen euro. De Commissie zal overigens, in het kader van het nieuwe programma voor financiële en technische bijstand aan derde landen op het gebied van migratie en asiel (AENEAS), in staat zijn om eventuele extra projecten te financieren ter aanvulling van de reeds in het kader van CARDS gefinancierde projecten. Overeenkomstig artikel 1 van deze nieuwe verordening zal in het bijzonder rekening gehouden worden met de met Albanië ondertekende overnameovereenkomst. Ten slotte moet worden opgemerkt dat in het kader van de voorbereidende acties, die voorafgaand aan de goedkeuring van dit programma via de budgetlijn B7-667 werden uitgevoerd, reeds meerdere projecten voor Albanië door de Commissie werden gefinancierd in 2001 (twee projecten voor een medefinanciering van in totaal 1,367 miljoen euro) en in 2002 (één project voor een medefinanciering ten bedrage van 0,429 miljoen euro). Een project werd ook geselecteerd voor het begrotingsjaar 2003 (waarvoor een medefinanciering van 0,713 miljoen euro werd gevraagd).

Bovendien zullen meerdere recente en belangrijke initiatieven het mogelijk maken om beter het hoofd te bieden aan soortgelijke situaties:

Zo heeft de Raad onlangs een programma goedgekeurd ter bestrijding van illegale immigratie over zee naar de lidstaten van de Europese Unie. De voornaamste sleutel tot het succes ervan ligt in de versterking van de samenwerking met de derde landen van oorsprong of doorreis van de illegale immigratiestromen: aan de derde landen technische en organisatorische hulp verstrekken om de bewaking van de kusten vanwaar de illegale immigranten vertrekken te versterken; op zee patrouilles uitvoeren in samenwerking met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de derde landen die betrokken zijn bij de illegale immigratiestromen, etc.

Het Ierse voorzitterschap en de Commissie werken aan een routekaart voor dit programma, wat een snelle uitvoering van de voorziene maatregelen mogelijk zal maken.

De Commissie meent eveneens dat het aanvangen van de operationele activiteiten van de beide coördinatiecentra voor de maritieme grenzen zal bijdragen tot een betere beheersing van de migratiestromen afkomstig van derde landen en tot het voorkomen van drama's zoals dat beschreven door het geachte parlementslid.

(1) Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad van 15 maart 2001 tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld, PB L 81 van 21.3.2001.

(2) Verordening (EG) nr. 2666/2000 van de Raad van 5 december 2000 betreffende de steun aan Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, de Federale Republiek Joegoslavië en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1628/96 en tot wijziging van de Verordeningen (EEG) nr. 3906/89 en (EEG) nr. 1360/90, alsmede van de Besluiten 97/256/EG en 1999/311/EG, PB L 306 van 7.12.2000.