SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1100/01

van Olivier Dupuis (TDI) aan de Raad

(28 maart 2001)

Betreft: Tsjetsjenië

Op 25 februari jl. is een massagraf met zestig lichamen ontdekt in Khankala, één van de buitenwijken van Grozny, op minder dan een kilometer afstand van het hoofdkwartier van de Russische

troepen in Tsjetsjenië. Volgens mensenrechtorganisaties en ook volgens diverse persorganen zijn zestien van deze lichamen geïdentificeerd als zijnde Tsjetsjeense burgers die na hun arrestatie en gevangenhouding door de Russische strijdmachten als verdwenen zijn opgegeven. Deze personen zijn naar alle waarschijnlijkheid slachtoffers van buitengerechtelijke terechtstellingen. Er zijn getuigenissen opgetekend van personen die het verdwijnen van een familielid hadden aangegeven en die het lichaam hebben geïdentificeerd in het mortuarium van het Ministerie van Noodsituaties in Grozny. Twaalf van de zestien door deze personen geïdentificeerde lichamen waren burgers die in december jl. zijn gearresteerd, terwijl de overige vier in juni en augustus waren gearresteerd.

Is de Raad zich bewust van de ernst van deze feiten? Zo ja, welke initiatieven heeft hij reeds genomen of denkt hij te nemen om ervoor te zorgen dat een internationale onderzoekcommissie licht verschaft in deze zaak en in alle aangegeven verdwijningen? Is de Raad meer in het algemeen bezien niet van mening dat zijn beleid ten aanzien van Rusland steeds meer weg heeft van medeplichtigheid aan het criminele beleid dat door de Russische autoriteiten in Tsjetsjenië wordt gevoerd?

Antwoord

(27 september 2001)

De Raad heeft met zowel verdriet als afschuw kennis genomen van het ontstellende nieuwsbericht over de ontdekking van zestig lichamen in een buitenwijk van Grozny. Zoals steeds in zulke gevallen heeft de Raad de verslagen over de ontdekking en de onderling tegenstrijdige beschuldigingen aandachtig gevolgd.

De EU heeft zich krachtig en duidelijk uitgesproken tegen alle aanvallen op de mensenrechten en de menselijke waardigheid in Tsjetsjenië, wie ook de daders mogen zijn. Alhoewel de EU begrip heeft voor de moeilijkheden waarmee Rusland aan zijn zuidelijke grenzen geconfronteerd wordt, heeft zij onomwonden de Russische regering bekritiseerd om haar rol in de Tsjetsjeense Republiek van de Russische Federatie. Telkens weer heeft de EU deze kwestie op het allerhoogste niveau bij de Russische autoriteiten ter sprake gebracht. De kwestie is naar voren gebracht bij de ontmoeting tussen de Europese Raad en president Putin in Stockholm op 23 maart, tijdens de Samenwerkingsraad EU-Rusland in Luxemburg op 10 april, en laatstelijk tijdens de topontmoeting met president Putin op 17 mei in Moskou.

Reeds van bij het begin van het conflict heeft de EU haar volle steun verleend aan zowel de permanente missie van de OVSE als de Raad van Europa. De EU erkent dat deze instellingen een rol kunnen spelen bij het verbeteren van de mensenrechtensituatie in Tsjetsjenië, onder meer door te helpen bij het onderzoek naar alle gevallen waarin er sprake is van vermisten. De EU betreurt dan ook dat de OVSE nog niet naar de regio kan terugkeren en heeft op Rusland een beroep gedaan om diens bezwaren in te trekken. Zij oordeelt daarentegen wel positief over de oprichting van een gezamenlijke werkgroep met de diensten van de Russische procureur-generaal, de Tsjetsjeense procureur en die van de heer Kalamanov, de Russische speciaal presidentieel vertegenwoordiger voor de mensenrechten in Tsjetsjenië, waaraan deskundigen van de Raad van Europa hun bijstand zullen verlenen.

De EU heeft consequent een ondubbelzinnig en principieel standpunt ingenomen en hiervoor een prijs betaald op het gebied van haar onmiddellijke betrekkingen met Rusland. Dit standpunt sluit volledig aan bij de algemene attitude van de EU ten aanzien van de mensenrechten, zoals deze onlangs is vastgelegd in de resolutie welke werd ingediend bij de zitting 2001 van de VN-commissie voor de rechten van de mens (2001/24). De EU blijft druk op Rusland uitoefenen om de Russische autoriteiten ertoe te bewegen snel de nodige maatregelen te nemen om de situatie in Tsjetsjenië te verbeteren.

Niettemin is het de vaste en weloverwogen overtuiging van de Raad dat engagement de beste weg is waarlangs de EU de situatie in de Tsjetsjeense republiek van de Russische Federatie kan helpen verbeteren. Zonder dialoog zouden wij onze zienswijze niet aan Rusland kunnen voorleggen en zou Rusland de sterkte van de Europese gevoelens aangaande deze belangrijke kwestie kunnen negeren. De Raad is van mening dat het feit dat Rusland stappen in de juiste richting zet - zij het te laat en niet ver genoeg - de juistheid van deze aanpak staaft. Tijdens de onlangs in Moskou gehouden topontmoeting EU-Rusland heeft president Putin erkend dat Rusland niet genoeg heeft gedaan om het vertrouwen van de Tsjetsjeense bevolking terug te winnen. Hij erkende dat de humanitaire situatie in Tsjetsjenië ernstig is. Hij verzocht de EU met richtsnoeren te komen ter verbetering van het werk van de humanitaire hulporganisaties die in de regio werkzaam zijn. President Putin heeft ook voorgesteld, de lopende bijstandinspanningen te herstructureren om de omstandigheden en stimulansen te creëren voor de terugkeer van de in eigen land ontheemde personen.

De werkzaamheden van de dienst van de heer Kalamanov, waaraan medewerkers van de Raad van Europa deelnemen, de invoering van een civiele jurisdictie, het formuleren van eerste aanklachten wegens schendingen van de mensenrechten, de aanneming van enkele maatregelen voor de wederopbouw zijn even zovele, zij het nog onvoldoende stappen in de goede richting. De Raad zal evenwel niet nalaten er bij de Russische autoriteiten op aan te dringen dat alle verantwoordelijken voor schendingen van de mensenrechten voor de rechter worden gebracht.