SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2691/99

van Pernille Frahm (GUE/NGL) aan de Commissie

(11 januari 2000)

Betreft: VN-vluchtelingenverdrag

In de verklaring van Tampere is benadrukt dat de Raad het belangrijk vindt dat het VN-vluchtelingenverdrag als geheel de basis wordt van het vluchtelingen- en asielbeleid van de EU.

Kan de Commissie bevestigen dat dit besluit inhoudt dat EU-landen verplicht zijn een asielaanvraag in behandeling te nemen, ongeacht het land van oorsprong van de indiener?

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(3 februari 2000)

De conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Tampere (15 en 16 oktober 1999) omvatten de volgende standpunten:

Doel is een open en veilige Europese Unie, die volledig voldoet aan de verplichtingen van het Vluchtelingenverdrag van Genève en andere relevante instrumenten betreffende de mensenrechten... (vierde alinea).

De Europese Raad bevestigt het belang dat de Unie en haar lidstaten hechten aan de absolute eerbiediging van het recht om asiel te zoeken. Hij is overeengekomen te werken aan de instelling van een gemeenschappelijk Europees asielstelsel dat stoelt op de volledige en niet-restrictieve toepassing van het Verdrag van Genève, en zo te garanderen dat niemand wordt teruggestuurd naar het land van vervolging, dus het beginsel van non-refoulement te handhaven (dertiende alinea).

De Commissie betuigt haar instemming met deze standpunten. Deze politieke toezeggingen zullen de grondslag vormen voor toekomstige wetsvoorstellen inzake asiel.

Wat de verplichtingen van de lidstaten inzake asiel betreft, dient een onderscheid te worden gemaakt tussen de verplichtingen die uit het internationale recht voortvloeien en de verplichtingen uit hoofde van de Verdragen. Alle lidstaten hebben het VN-verdrag betreffende de status van vluchtelingen van 1951 ondertekend. Dit verdrag legt staten verplichtingen op ten aanzien van vluchtelingen, waaronder een verbod tot refoulement (artikel 33), dat van toepassing is ongeacht het land van herkomst van een vluchteling. Artikel 3 van het verdrag bepaalt immers specifiek dat de verdragsluitende staten de bepalingen van dit verdrag zonder onderscheid naar ras, godsdienst of land van herkomst op vluchtelingen zullen toepassen. Voorts hebben alle lidstaten de Overeenkomst van Dublin ondertekend, waarin zij in artikel 2 hun verplichtingen uit hoofde van het Vluchtelingenverdrag, zoals gewijzigd bij het Protocol van New York, bevestigen, alsmede hun toezegging tot samenwerking met de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor Vluchtelingen bij de toepassing van deze instrumenten.

Wat verplichtingen uit hoofde van de Verdragen betreft, zij erop gewezen dat er momenteel geen communautaire wetgeving inzake asiel bestaat. Artikel 63, lid 1, (ex artikel 7 K) van het EG-Verdrag bepaalt dat de Raad een reeks maatregelen inzake asiel dient aan te nemen in overeenstemming met het Verdrag van Genève van 28 juli 1951 en het Protocol van 31 januari 1967 betreffende de status van vluchtelingen en andere desbetreffende verdragen.

Artikel 63, lid 1, zal het instrument worden waarmee de Raad gevolg zal geven aan de bovengenoemde conclusies van de Europese Raad van Tampere. In twee van de vier punten onder artikel 63, lid 1, worden maatregelen genoemd met betrekking tot onderdanen van derde landen, terwijl in de andere twee punten niet wordt gespecificeerd op welke personen de maatregelen van toepassing zijn.

Het Verdrag van Amsterdam omvat een protocol inzake asiel voor onderdanen van lidstaten van de Europese Unie, dat aan het EG-Verdrag is gehecht. Hierin wordt bepaald dat een asielaanvraag van een onderdaan van een lidstaat door een andere lidstaat uitsluitend in aanmerking kan worden genomen of ontvankelijk worden verklaard als deze in één van vier gevallen verkeert. Drie van deze gevallen betreffen afwijkingen van de wetgeving inzake de rechten van de mens of ernstige en voortdurende schending van de beginselen van de rechten van de mens in de lidstaat waarvan de asielaanvrager de nationaliteit heeft. Het vierde geval stelt de lidstaten in staat om eenzijdig te besluiten een asielaanvraag van een onderdaan van een andere lidstaat te verwerken.

Verklaring nr. 48 bij het Verdrag van Amsterdam stipuleert: Het Protocol inzake asiel voor onderdanen van lidstaten van de Europese Unie laat het recht van elke lidstaat onverlet om de organisatorische maatregelen te nemen die hij noodzakelijk acht om te voldoen aan zijn verplichtingen uit hoofde van het Verdrag van Genève van 28 juli 1951 betreffende de status van vluchtelingen. Elke lidstaat bepaalt derhalve zelf welke organisatorische maatregelen hij dient te nemen om aan zijn verplichtingen uit hoofde van het Verdrag van Genève te voldoen, alsóók om het Protocol toe te passen.

Niets in het Protocol belet een lidstaat om alle asielaanvragen die hij ontvangt, in overweging te nemen, ongeacht het land van herkomst van de aanvrager. De Commissie herinnert eraan dat België een verklaring in die zin heeft afgegeven: Bij de goedkeuring van het Protocol inzake asiel voor onderdanen

van lidstaten van de Europese Unie verklaart België dat het, in overeenstemming met zijn verplichtingen uit hoofde van het Verdrag van Genève van 1951 en het Protocol van New York van 1967, conform punt d) van het enig artikel van dit Protocol, elk asielverzoek door een onderdaan van een andere lidstaat afzonderlijk zal behandelen(1).

(1) Zie Verdrag van Amsterdam, Verklaringen waarvan de Conferentie akte heeft genomen, nr. 5, Verklaring van België betreffende het Protocol inzake asiel voor onderdanen van lidstaten van de Europese Unie.