NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 88/94

(2004/C 88 E/0100)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2551/03

van Avril Doyle (PPE-DE) aan de Commissie

(4 augustus 2003)

Betreft: Onvermogen van de EU om overzeese hulp uit te betalen

Volgens recente berichten is er de afgelopen tien jaar bij de EU een stuwmeer ontstaan van 20 miljard euro aan niet-uitgegeven hulpfondsen, ondanks de aanhoudend grote investeringsbehoeften in de ontwikkelingslanden. Kan de Commissie mededelen waarom de beschikbare middelen niet werden uitgegeven aan waardevolle projecten door het Europees Ontwikkelingsfonds?

Kan de Commissie verder mededelen welke maatregelen er worden genomen om deze situatie te verhelpen en te komen tot een doeltreffender en efficiëntere verdeling van de financiële middelen aan de uitvoerende partners?

Antwoord van de heer Nielson Namens de Commissie

(28 oktober 2003)

Niet-uitgegeven hulpfondsen (EOF)

Eind 2002 is totaal EUR 32,4 miljoen beschikbaar gesteld door de huidige (6e, 7e en 8e) Europese Ontwikkelingsfondsen (EOF). Van dit bedrag was EUR 29,9 miljard vastgelegd, hetgeen inhoudt dat officieel besloten was om specifieke projecten uit te voeren. Feitelijk was dus EUR 2,5 miljard wel toegewezen, maar niet vastgelegd.

Volgens de Overeenkomst van Cotonou is de Unie verplicht actief te zijn in alle ondertekenende landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Zuidzee (ACS), waaronder landen waar andere donoren wellicht niet wensen te werken. Een groot deel van de middelen die in het kader van de Overeenkomst beschikbaar gesteld is, is op nationale basis aan elke ACS-staat toegekend. Het is echter mogelijk dat de samenwerking met enkele landen teruggebracht of opgeschort moet worden vanwege politieke (het niet respecteren van de „essentiële onderdelen” van de Overeenkomst van Cotonou, mensenrechten, democratische beginselen en de rechtsstaat) of praktische redenen (burgeroorlog, veiligheidssituatie e.d.), waardoor vastleggingen voor specifieke projecten moeilijk of niet kunnen worden goedgekeurd. Van het bovengenoemde bedrag van EUR 2,5 miljard is EUR 1,7 miljard momenteel bestemd voor landen waar een crisis heerst of heeft geheerst. Deze middelen blijven bestemd voor het desbetreffende land. Het gebruik ervan is afhankelijk van de vraag of de crisis die het gebruik van de middelen belemmerde, opgelost wordt.

Als de beslissing om een project te financieren eenmaal genomen is, moeten contracten worden gesloten en worden de middelen uitbetaald naarmate de werkzaamheden vorderen en voldaan wordt aan de voorwaarden. Van de EUR 29,9 miljard die eind 2002 was vastgelegd, is EUR 21,6 miljard uitbetaald. Het grootste deel van de overgebleven EUR 8,3 miljard zal uitbetaald worden als projecten zijn afgerond. Het problematische element van deze EUR 8,3 miljard aan niet-uitbetaalde vastleggingen zijn de „slapende” vastleggingen: projecten waarbij de Commissie de afgelopen 2 jaar geen financiële mutaties (contracten of betalingen) heeft gezien, en middelen die niet uitbetaald worden ondanks dat de desbetreffende projecten goedgekeurd (vastgelegd) waren voor 1997 („oude” vastleggingen). De Commissie schat dat dit probleem voor EUR 1,4 miljard van het EOF speelt, een relatief klein deel van het totale bedrag dat uit het EOF aan de ACS-landen is toegekend (6e, 7e en 8e EOF). Desondanks voert de Commissie natuurlijk een uitermate actief beleid om dit cijfer te reduceren.

Al deze cijfers zijn bekendgemaakt aan het Parlement en komen in grote lijnen overeen met de cijfers die gelden voor de programma's ALA en Meda. In deze context dient opgemerkt te worden dat alle meerjarige programma's van nature een ingebouwde „vertraging” hebben tussen de vastlegging en de uiteindelijke uitbetaling.

Alle donoren hebben grote hoeveelheden „niet-betaalde” vastleggingen, aangezien alle donoren projecten en programma's moeten goedkeuren en contracten worden gesloten en betalingen kunnen plaatsvinden. Voor de Commissie geldt dat dit bedrag groter wordt aan het begin van een nieuwe EOF-cyclus (dus in 2003 voor het 9e EOF) wanneer een groot aantal nieuwe programma's worden goedgekeurd en hiervoor middelen worden vastgelegd. De niet-uitbetaalde vastleggingen van de Commissie liggen dicht bij het gemiddelde in de lidstaten. Bij de beoordeling van de prestaties van de Commissie dient ook rekening te worden gehouden met de bijzonder restrictieve begroting van de Unie.

Ondernomen actie

De in 2000 gestarte hervorming van de buitenlandse hulp heeft verstrekkende gevolgen gehad, namelijk de opzet van EuropeAid en het ambitieuze programma om de verantwoordelijkheid van programma's over te dragen aan delegaties van de Commissie. De collegiale toetsing door de Commissie voor Ontwikkelingsbijstand van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) concludeerde in juni 2002:

De EG heeft sinds januari 2001 aanzienlijke vooruitgang geboekt met de organisatorische en bestuurlijke hervorming van haar systeem voor ontwikkelings- humanitaire hulp. Opmerkelijk zijn met name de verbeteringen op het gebied van de verantwoordingsplichtigheid op alle niveaus, de invoering van de nationale strategiedocumenten, de snelle en efficiënte verlening van humanitaire hulp, de verduidelijking van het verband tussen hulp en ontwikkeling, verbeterde evaluatiesystemen en vooruitgang in het besluitvormingsproces met lidstaten en de deconcentratie van autoriteit naar lokale kantoren.

Deconcentratie

De „deconcentratie” van projectmanagement wordt vandaag de dag toegepast in 45 delegaties. Het betreft hier over het algemeen de programma's op nationaal niveau in Europa, het Middellandse-Zeegebied, Azië en Latijns Amerika. De aandacht wordt nu gericht op de overige 30 delegaties van de derde golf dit jaar, 2003, met name afkomstig uit de ACS-regio.

In deze context zou moeten worden opgemerkt dat ambtenaren van de Commissie gemiddeld een bepaalde hoeveelheid steunmiddelen onder handen hebben die wordt gemeten in een veelvoud van EUR 10 miljoen per jaar. Hun collega's in een lidstaat hebben gemiddeld een bedrag onder handen dat drie tot zeven keer lager ligt.

Vrijmaken (annuleren) van „oude en slapende” EOF-vastleggingen

In 2002 is de totale hoeveelheid van oude en slapende EOF-vastleggingen van vóór 1997 met EUR 310 miljoen teruggebracht en volgens schattingen zal er in 2003 nog een reductie van EUR 470 miljoen plaatsvinden. De achterstallige oude en slapende vastleggingen van vóór 1995 zijn met 76 % teruggebracht.

Ontkoppeling van hulp

De Commissie heeft een ambitieus voorstel gedaan inzake de belangrijke kwestie van het ontkoppelen van hulp van nationale (commerciële) belangen. De Commissie denkt dat het ontkoppelen van hulp de administratieve druk op de partnerlanden zal verminderen, waardoor er sneller en efficiënter hulp geboden kan worden.

Budgettering van het EOF

Het EOF zou geheel moeten worden opgenomen in de algemene begroting van de Gemeenschap en onder Parlementair toezicht moeten staan. Dit zou een enkel juridisch kader bieden voor het beheer en de ontwikkelingsfondsen en de efficiëntie aanzienlijk verbeteren. Hierdoor zouden ambtenaren van de Commissie hun aandacht meer kunnen richten op het tot stand brengen van samenwerking en overleg met partnerlanden, hetgeen noodzakelijk is voor een efficiënte tenuitvoerlegging. Ook zouden zij minder tijd kwijt zijn aan complexe procedures. Op 8 oktober 2003 (1) is een Mededeling van de Commissie aan het Parlement en de Raad goedgekeurd waarin de grondgedachte van deze aanpak uiteengezet is.

Organisatorische hervorming

Vanwege het naderende einde van het mandaat van de Commissie, de conclusies van de Europese Conventie en de voortdurende werkzaamheden van de IGC zou een nieuwe hervormingsfase van de externe steun momenteel niet opportuun zijn. Het is echter de plicht van de huidige Commissie, in het licht van haar ervaring en de oriëntaties van de Conventie, om te analyseren hoe haar externe betrekkingen als geheel zo efficiënt mogelijk georganiseerd kunnen worden. Deze analyse kan door de volgende Commissie worden benut.

Flexibiliteit

De ontwikkelingshulp van de Gemeenschap wordt beheerd volgens een complex systeem van „comitologie”, financiële regelgeving en thematische begrotingslijnen, die een enorme hoeveelheid van de schaarse personele middelen van de Commissie in beslag neemt en die de besluitvormingsprocedures aanzienlijk verlengt. Elk financieel voorstel zal binnenkort in 21 talen vertaald moeten worden. Dit alles biedt nog enige ruimte voor meer hervormingen bij de Commissie, de lidstaten en het Parlement.

(1) COM(2003) 590 def.