SCHRIFTELIJKE VRAAG P-3449/01

van Daniela Raschhofer (NI) aan de Commissie

(6 december 2001)

Betreft: Steun voor de nucleaire veiligheid in de LMOE en de NOS

De Europese Unie steunt in het kader van het Tacis- en Phare-programma de verbetering en verhoging van het nucleaire veiligheidspeil in de LMOE en de NOS. In het jaarverslag 2000 van de Europese Rekenkamer wordt het volgende geconstateerd: Deze maatregelen hebben nog steeds ten doel, de kerncentrales in de LMOE en de NOS op eenEuropees veiligheidspeilte brengen. Eind 2000 was dit Europees peil nog steeds niet gedefinieerd en had de Commissie nog niet voldaan aan het verzoek van de Raad en het Parlement, haar eigen indicatoren vast te stellen voor de evaluatie van de doeltreffendheid van de programma's ().

In haar antwoord op het jaarverslag voert de Commissie aan: In dit kader is de Commissie van mening dat indien de toetredingsonderhandelingen kunnen worden voortgezet zonder een beroep te doen op een formele reeks EU-normen, de beoordeling van de effectiviteit van de PHARE- en Tacis-programma's evenmin een dergelijke formele reeks EU-normen vereist, zoals de Kamer nog steeds vraagt.

Niet alleen de Rekenkamer, maar ook het Parlement en de Raad pleiten voor de vaststelling van criteria om de effectiviteit van de programma's te beoordelen.

Om die reden zou ik de volgende vragen willen stellen aan de Commissie:

- Welke specifieke criteria worden momenteel gehanteerd om de effectiviteit van het Phare- en Tacis-programma te beoordelen?

- In welke concrete vorm en wanneer is de Commissie voornemens om op grond van de kritiek van de Rekenkamer, die vaststelt dat eind 2000 nog geen veiligheidspeil was gedefinieerd, in het beheer van het Phare- en Tacis-programma verbeteringen aan te brengen?

- En, wanneer de Commissie niet streeft naar verbetering van de effectiviteit van de programma's: hoe beargumenteert zij dit dan, hoewel de Rekenkamer wel aandringt op verbeteringen?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(1 februari 2002)

Er bestaan geen gemeenschappelijke veiligheidsnormen. De lidstaten zouden zich er gezamenlijk voor moeten inzetten deze op te stellen. Desalniettemin heeft de Raad de Commissie gevraagd toe te zien op de toepassing van hoge veiligheidsnormen in Centraal- en Oost-Europa (Keulen, juni 1999). De Commissie is hierbij in twee stappen te werk gegaan. Ten eerste heeft zij haar inspanningen geconcentreerd op reactoren die redelijkerwijs niet even veilig gemaakt konden worden als de westerse reactoren. De betreffende landen hebben toegezegd de reactoren voortijdig te sluiten.

Daarnaast heeft de Commissie samen met de Raad een methode ontwikkeld om de veiligheid van de nucleaire installaties in de kandidaat-landen te beoordelen. Dankzij deze methode ontstond een Europees perspectief op het gebied van nucleaire veiligheid, overigens zonder dat er sprake was van Europese veiligheidsnormen. Deze aanpak is verantwoord in een door de Raad in mei 2001 goedgekeurd rapport (9181/01)(1) waarin aanbevelingen voor de kandidaat-landen waren opgenomen. De zeven kandidaat-landen die over kerncentrales beschikken, hebben deze aanbevelingen aanvaard. Het is de bedoeling om vanaf januari 2002 na te gaan of deze aanbevelingen uitgevoerd zijn.

Wat de indicatoren betreft, heeft de Commissie in het actieprogramma voor Tacis 2001 middelen voorzien om de volgende taken uit te voeren:

- definitie van indicatoren;

- evaluatie van eerdere programma's.

De voorbereidende studie heeft het volgende aangetoond:

- wat betreft de verbetering van de algemene veiligheid van een kerncentrale, en meer in het algemeen, het hele systeem dat de nucleaire veiligheid moet garanderen (wetgeving, doelmatigheid en onafhankelijkheid van het nationale agentschap voor nucleaire veiligheid, controlesysteem, opleiding en technische bevoegdheid van de exploitant en het veiligheidsagentschap, etc.), is het vrijwel onmogelijk specifieke indicatoren vast te stellen waardoor de aparte invloed van de Phare- en Tacis-programma's in de totale bijdragen (bilaterale overeenkomsten, Internationale Organisatie voor Atoomenergie (VN) (AIEA), inspanningen van de begunstigden) bepaald kan worden. Alleen het eindresultaat kan gemeten worden, ongeacht de herkomst.

- het is wel de bedoeling de coherentie van de Tacis-acties te analyseren in vergelijking met de acties van andere donors, en na te gaan hoe deze geïntegreerd zijn in de nationale moderniseringsplannen.

Darom vormt het ontbreken van een acquis of algemene criteria voor nucleaire veiligheid een obstakel voor het vaststellen van indicatoren met betrekking tot specifieke verbeteringen op het gebied van nucleaire veiligheid in een begunstigd land. Het verzoek aan de Commissie om nucleaire veiligheidsnormen te introduceren moet gezien worden in het licht van de moeilijkheden die de Raad kennelijk heeft om de formulering daarvan te bevorderen en daaraan mee te werken. In zijn verslag over nucleaire veiligheid in de context van de uitbreiding in juni 2001 (9181/01/corr.)(2), heeft de Raad benadrukt dat door dit proces geen bevoegdheden worden overgedragen van de lidstaten naar de Gemeenschap. Dit wijst erop dat de in de schriftelijke vraag aangesneden onderwerpen terecht voorgelegd zouden kunnen worden aan de Raad.

Met betrekking tot het Phare-programma 2001 voor communautaire steun voor de kandidaat-landen met betrekking tot nucleaire veiligheid, heeft de Commissie desalniettemin voor alle projecten nauwkeurig onderzocht of ze het begunstigde land steun verlenen om te voldoen aan de aanbevelingen uit het rapport van de Raad inzake nucleaire veiligheid in de context van de uitbreiding. Deze aanpak zal verder verfijnd worden op basis van het controlemechanisme dat ingesteld zal worden onder het Spaanse voorzitterschap; hiermee zullen de door de kandidaat-landen genomen maatregelen ter implementatie van de aanbevelingen uit het rapport van de Raad geëvalueerd worden.

Het vaststellen van indicatoren voor het Tacis-programma zal natuurlijk eveneens van waarde zijn voor de evaluatie van projecten die in het kader van Phare gefinancierd zijn. In het algemeen bestaat er echter nu reeds geen twijfel dat de nucleaire veiligheidssituatie in de landen die Phare-steun ontvangen aanzienlijk verbeterd is sinds de instelling in het begin van de jaren negentig van communautaire steunprogramma's op dit gebied, en dat deze verbeteringen mede het gevolg zijn geweest van maatregelen die in het kader van Phare gefinancierd werden.

(1) http://register.consilium.eu.int/utfregister/frames/introshfsEN.htm.

(2) http://register.consilium.eu.int/utfregister/frames/introshfsEN.htm.