NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/897

(2004/C 78 E/0948)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-4025/03

van Claude Moraes (PSE) aan de Commissie

(9 januari 2004)

Betreft: VN-onderzoek op Oost-Timor

Onlangs heeft een inwoner van mijn kiesdistrict mijn aandacht gevestigd op een VN-onderzoek dat lopende is.

In 1975 werden vijf journalisten op Oost-Timor gedood, terwijl zij verslag uitbrachten over de Indonesische invasie. Een van deze journalisten was een familielid van betrokkene. Eerste berichten luidden dat de dood van de journalisten het gevolg was van een kruisvuur, maar later (medio jaren '90) werd onthuld dat zij doelbewust door Indonesiërs werden gedood.

Deze zaak is door de VN-diensten in behandeling genomen, en hoewel er in 2001 bijna arrestaties zouden zijn verricht, zijn tot dusverre geen besluiten of stappen genomen.

De inwoner van mijn kiesdistrict maakt zich ernstige zorgen over het feit dat geen recht is gedaan. Kan de Commissie mededelen wat zij kan doen om ervoor te zorgen dat er schot in deze zaak komt?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(10 februari 2004)

Vijf journalisten, Malcolm Rennie (Schotland), Brian Peters (Engeland), Greg Shackleton (Australië), Tony Stewart (Nieuw Zeeland) en Gary Cunningham (Australië), allen werkzaam voor Australische televisiezenders, werden in oktober 1975 genadeloos vermoord in het dorp Balibo, in het Maliana District in Oost Timor. Hoewel de feiten door de media-aandacht en het voortdurend lobbyen voor gerechtigheid door familieleden grote bekendheid kregen, hebben tot dusverre geen arrestaties of processen plaatsgevonden.

De Overgangsregering van de Verenigde Naties in Oost-Timor (Untaet) kreeg van de Veiligheidsraad een volledig regeringsmandaat en de VN-politiemacht voerde een onderzoek uit van dit en andere historische gevallen. Toen de Untaet-missie in mei 2002 afliep had men in het onderzoek het stadium bereikt waarin bewijsmateriaal was verzameld en talloze malen een vergeefs beroep was gedaan op Indonesie om samen te werken en toegang te verlenen tot getuigen. Ook de Europese Unie bracht deze zaak in 2002 ter sprake bij de Inondesische regering. Geen van deze verzoeken leverden enig resultaat op.

Gerechtelijke vervolging wegens moord is niet mogelijk omdat deze zaak is verjaard (volgens het Indonesische Wetboek van Strafrecht geldt verjaring na 18 jaar en volgens het Portugese Wetboek van Strafrecht is dit 15 jaar), hoewel na verder onderzoek eventueel oorlogsmisdaden ten laste zouden kunnen worden gelegd (op grond van het Verdrag van Geneve geldt geen verjaring voor oorlosgmisdaden).

Op 20 mei 2002 verkreeg Oost-Timor volledige onafhankelijkheid en de bevoegdheid om misdaden te vervolgen werd overgedragen van Untaet naar de instellingen van de soevereine staat. Een geval als dit ressorteert onder het mandaat van de Openbare aanklager en de desbetreffende dossiers, met inbegrip van de Untaet-dossiers zouden aan de Openbare aanklager moeten worden overgedragen.

De delegatie van de Commissie in Dili, Oost-Timor, heeft contact opgenomen met de Openbare aanklager die verklaart dat de dossiers niet officieel aan hem werden overgedragen. Hij deelde dit ook mee aan de famillieleden van de slachtoffers toen deze een ontmoeting met hem hadden in oktober 2003 (bij de inhuldiging van het „Balibo Flag House” op Oost-Timor ter nagedachtenis van de Vijf van Balibo).

De Openbare aanklager gaf de delegatie van de Commissie in Oost-Timor de verzekering dat hij het onderzoek zal voortzetten zodra de dossiers van deze zaak aan hem zijn overgedragen.