SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1685/99

van Hanja Maij-Weggen (PPE-DE) aan de Commissie

(22 september 1999)

Betreft: De mensenrechtensituatie in Oezbekistan

Heeft de Commissie onlangs een demarche uitgevoerd in Tasjkent in verband met de verslechterende mensenrechtensituatie aldaar?

Wat is het lot van mensenrechtenactivisten zoals mevrouw Kasimova en de heer Adilov van de mensenrechtenorganisatie Adilov?

Welke houding zal de EU aannemen ten aanzien van Oezbekistan op de aanstaande OVSE-conferentie die van 20 september tot 1 oktober in Wenen wordt gehouden?

Welke acties kan de Commissie ondernemen, onder andere met betrekking tot de samenwerkingsprogramma's tussen de EU en Oezbekistan, wanneer de mensenrechtensituatie in dit land zo slecht blijft?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(13 oktober 1999)

De Unie is bezorgd over de verslechtering van de mensenrechtensituatie in Oezbekistan. Het Finse voorzitterschap heeft in dit verband op 8 juli 1999 en 26 augustus 1999 verschillende demarches gedaan bij de Oezbeekse autoriteiten.

Deze demarches hebben met name betrekking op de gewelddadige acties tegen de persoon van de heer Ardzinov, voorzitter van de onafhankelijke mensenrechtenorganisatie en tegen andere Oezbeekse burgers die voor deze rechten opkomen.

De Commissie volgt met bijzondere belangstelling de algemene verslechtering van de mensenrechtensituatie in Oezbekistan sedert de bomaanslagen in februari 1999 in Tasjkent. De Commissie en de Unie volgen van nabij de processen die sindsdien zijn ingesteld. Het Finse voorzitterschap heeft met name de aandacht van de Oezbeekse regering gevestigd op de schending van de mensenrechten tijdens het proces van Mohammed en Rashid Bekzhon en vier van hun medebeklaagden.

De Commissie heeft aandachtig het verslag van ambassadeur Höynck, persoonlijk vertegenwoordiger van de fungerend voorzitter van de Organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa (OVSE), bestudeerd. Op 9 september 1999 heeft zij actief deelgenomen aan de vergadering van de Permanente Raad van de OVSE over Centraal-Azië tijdens welke dit verslag werd ingediend. Zij heeft erop gewezen dat de eerbiediging van de mensenrechten een essentieel element is van de communautaire actie.

Op de eerste vergadering van de Samenwerkingsraad met Oezbekistan op 13 september 1999 te Brussel hebben de vertegenwoordigers van de Unie opnieuw de aandacht van de Oezbeekse delegatie gevestigd op de mensenrechtensituatie in hun land en op het ontbreken van godsdienstvrijheid. Het voorzitterschap van de Unie heeft er met name op gewezen dat de wijze waarop de schuldbewijzen werden aangebracht en de manier waarop de beschuldigden tijdens de recente processen werden verdedigd vragen deden rijzen. Het heeft de Oezbeekse autoriteiten tevens gevraagd een onderzoek in te stellen naar een aantal gevallen waarin verdedigers van de politieke rechten en mensenrechten slecht zijn behandeld door de veiligheidsdiensten. De Unie heeft haar ongerustheid geuit over opsluitingen om godsdienstige of politieke redenen en over de levensomstandigheden in de gevangenissen. De Commissie heeft de Oezbeekse autoriteiten medegedeeld dat de volgende Parlementsverkiezingen moeten worden georganiseerd op grond van de democratische beginselen die in het kader van de OVSE zijn vastgesteld, dat de vrijheid van meningsuiting in de media moet worden gewaarborgd en dat de actieve deelname van niet-gouvernementele organisaties (NGO's) van essentieel belang is. Zij heeft erop gewezen dat al deze beginselen van de samenwerking zijn opgenomen in titel VII, artikel 68, van de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst en dat zij door Oezbekistan moeten worden toegepast. Zij heeft er ook op gewezen dat het programma Tacis in samenwerking met de OVSE en het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten (ODIHR) programma's inzake democratisering ontwikkelt.