SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2961/02

van Giovanni Pittella (PSE) aan de Commissie

(22 oktober 2002)

Betreft: Het Italiaans farmaceutisch systeem

De farmaceutische sector in Italië wordt gekenmerkt door een aantal structurele elementen:

- alleen apothekers hebben het recht om eender welke geneesmiddelen aan het publiek te verkopen;

- het aantal apotheken is beperkt op basis van het aantal inwoners en de afstand tussen de apotheken in een bepaalde gemeente;

- de mogelijkheden om eigenaar te worden van een apotheek zijn beperkt. Voor wat de overdracht van apotheken op basis van nalatenschap betreft, stimuleert de Italiaanse wetgeving het behoud van de apotheek binnen de familiekring, aangezien elk direct familielid van de eerste of tweede graad het recht heeft in het bezit te blijven van de apotheek tot de leeftijd van dertig jaar of voor een periode van tien jaar indien hij/zij farmaceutische wetenschappen studeert.

Is de Commissie op basis van deze feiten niet van oordeel dat de Italiaanse wetgeving in strijd is met het EG-Verdrag, daar de bepalingen van deze wetgeving individuele ondernemingen, in dit geval de apotheken, in de praktijk de mogelijkheid bieden om een monopolie te handhaven en hun positie te misbruiken ten nadele van de patiënt en de consument?

Vindt de Commissie niet dat de exclusieve verkoop in apotheken van geneesmiddelen die ook zonder doktersvoorschrift verkrijgbaar zijn en dus via andere distributiekanalen verkocht zouden kunnen worden, en de beperking van het aantal apotheken met het doel om het inkomstenniveau van de apothekers te waarborgen, een overduidelijk voorbeeld zijn van concurrentievervalsing?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(12 december 2002)

De Commissie stelt eerst en vooral vast dat de vragen van het geachte parlementslid betrekking hebben op problemen van algemene aard, die de meeste lidstaten aangaan. Zoals de Commissie naar aanleiding van een vorige schriftelijke vraag over het apothekersmonopolie in Italië al verklaarde(1), is zij van mening dat nationale maatregelen (het monopolie van apothekers voor de verkoop van medicijnen die zonder recept verkrijgbaar zijn, de demografische en geografische criteria voor het openen van apotheken) niet in strijd zijn met het beginsel van vrije vestiging zoals vastgelegd in artikel 43 van het EG-Verdrag, voorzover ze niet discriminerend worden toegepast en evenredig zijn met het beoogde doel.

De Commissie wijst er trouwens op dat overeenkomstig de jurisprudentie van het Hof van Justitie(2) ter zake, het exclusieve recht van apothekers om geneesmiddelen aan het publiek te verkopen de nationale markt niet ontoegankelijk maakt voor medicijnen uit andere lidstaten en dus niet strijdig is met artikel 28 van het EG-Verdrag. Hetzelfde geldt voor de beperking van het aantal apotheken en de geografische spreiding ervan, behalve als die spreiding een toereikende bevoorrading van de consument in de weg staat. In dat geval kan ze strijdig zijn met de artikel 28 tot 30 van het EG-Verdrag.

De Commissie heeft evenwel nadere informatie nodig om tot een volledige analyse van de verschillende regelgevingen terzake te komen, met name vanuit de invalshoek van de artikelen 28, 43 en 49 van het EG-Verdrag. Daarom is ze voornemens de Italiaanse autoriteiten binnenkort een verzoek om informatie te sturen dat specifiek over de door het geachte parlementslid aangehaalde punten gaat.

Wat de toepassing van de mededingingsregels betreft: hoewel de mededinging door de aangehaalde maatregelen a priori lijkt te worden vervalst, zijn de communautaire mededingingsregels niet van toepassing. Artikel 81 van het EG-Verdrag is namelijk alleen van toepassing wanneer de door het geachte parlementslid aangehaalde praktijken zouden voortvloeien uit autonome beslissingen of overeenkomsten van de Orde van apothekers, wat hier niet het geval is. Wat artikel 82 van het EG-Verdrag betreft, zou moeten worden aangetoond dat apothekers een collectieve machtspositie innemen. Maar aangezien voldoende structurele banden tussen apothekers ontbreken, kan niet worden gezegd dat ze een collectieve machtspositie in de zin van artikel 82 van het EG-Verdrag innemen.

De Commissie is zich in elk geval bewust van de door het geachte parlementslid beschreven situatie en zal de ontwikkelingen blijven volgen. Ze blijft met name waakzaam om op te treden tegen alles wat strijdig is met de artikelen 81 en 82 van het EG-Verdrag.

(1) Zie antwoord van de Commissie op schriftelijke vraag E-3247/98 van M. Caccavale, PB L 320 van 6.11.1999.

(2) Arrest 29/06/1995.