NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/607

(2004/C 78 E/0642)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3603/03

van José Ribeiro e Castro (UEN) aan de Commissie

(5 december 2003)

Betreft: Voormalige militairen in de Portugese overzeese gebiedsdelen — handicaps

De Raad heeft in zijn resolutie van 15 juli 2003 (1) herinnerd aan de verklaring van de ter zake bevoegde ministers (Malaga, 8 mei 2003) waarin wordt bevestigd dat de verbetering van de levensomstandigheden van gehandicapten en hun gezinnen een van de „belangrijkste doelstellingen van het aanstaande decennium is”.

Het Europees Parlement heeft ook enkele resoluties over dit onderwerp aangenomen, met name de resolutie van 3 september 2003 over de mededeling van de Commissie „Naar een bindend juridisch instrument van de Verenigde Naties ter bevordering en bescherming van de rechten en de waardigheid van personen met een handicap”, waarin het ook de nadruk legt op de noodzaak om in te spelen op de behoeften van personen met een zogenaamde „verborgen” handicap.

Afgezien van de algemene problematiek van gehandicapten bestaat er in Portugal een specifieke groep die nog niet de speciale aandacht heeft gekregen waarop zij eigenlijk recht heeft; het gaat om de vele voormalige Portugese strijders in overzeese oorlogen, die tussen 1961 en 1974 in Angola, Mozambique en Guinee-Bissau hebben gewoed.

Veel van de circa 800 000 mannen die dienst hebben gedaan in de Portugese strijdkrachten in deze gebieden hebben verminkingen opgelopen of lijden aan chronische psychische stoornissen als gevolg van het feit dat zij aan traumatische stressomstandigheden tijdens hun leven als soldaat zijn blootgesteld, (de zogenaamde traumatische postoorlogsstress, een soort angststoornis volgens het DSM IV — Handboek voor diagnose en statistiek betreffende mentale stoornissen, dat is gepubliceerd door de American Psychiatric Association).

De Portugese overheid heeft geprobeerd zich te kwijten van haar verplichtingen jegens diegenen die in hun militaire diensttijd gehandicapt zijn geraakt, maar solidariteit en de ervaring van de Europese landen kunnen ook buitengewoon nuttig zijn om de specifieke problemen van deze Portugezen op te lossen.

Kan de Commissie mededelen welke maatregelen zij in het kader van het Europees Jaar voor personen met een handicap, genomen heeft of voornemens is te treffen, met name met het oog op de integratie van personen met handicaps als gevolg van deelname aan oorlogshandelingen, vooral oud-strijders in overzeese Portugese gebiedsdelen? Welke maatregelen beveelt zij aan?

Welke specifieke maatregelen kunnen volgens de Commissie, gezien het belang van de „verborgen” handicaps, waaronder de posttraumatische stress, genomen worden om zowel het gebrek aan informatie over de oorzaken, de symptomen en gevolgen van deze handicap te verbeteren, als ook rehabilitatie en integratie van personen die aan deze ziekte lijden mogelijk te maken? Is zij voornemens iets op dit gebied te doen?

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(16 januari 2004)

De specifieke kwestie van de integratie van personen met een handicap als gevolg van deelname aan oorlogshandelingen valt onder de bevoegdheid van de lidstaten.

De Commissie ijvert echter sinds lang voor de bevordering van de rechten en de integratie van personen met een handicap in het sociale en economische leven. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het volgende: het Europees Sociaal Fonds draagt bij tot de integratie van personen met een handicap op de arbeidsmarkt. Andere communautaire fondsen (2) worden gebruikt om de gezondheidsinfrastructuur te verbeteren, de sociale integratie van personen met een handicap in de samenleving te bevorderen, discriminatie te bestrijden, enz. Bovendien heeft de Raad op basis van een voorstel van de Commissie Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep (3) goedgekeurd. Deze richtlijn verbiedt elke vorm van directe of indirecte discriminatie op grond van godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid. Hopelijk draagt de richtlijn ook bij tot de verbetering van de lage arbeidsparticipatie van arbeidsgeschikte personen met een handicap. In het kader van haar buitenlands en ontwikkelingsbeleid steunt de Commissie initiatieven die bijdragen tot de reïntegratie van personen met een handicap in het beroepsleven, tot het verbeteren van rehabilitatiesystemen, enz.

In het kader van het Europees jaar van de gehandicapten 2003 en teneinde de gehandicaptenproblematiek bovenaan op de Europese politieke agenda te houden, heeft de Commissie met name de mededeling „Gelijke kansen voor personen met een handicap: een Europees actieplan” (4) goedgekeurd, die tot doel heeft te komen tot een duurzame en operationele aanpak voor gehandicaptenvraagstukken voor de komende jaren, waarbij rekening wordt gehouden met een uitgebreid Europa. De mededeling voorziet in een meerjarenactieplan met als doel tegen 2010 de gehandicaptenvraagstukken in de desbetreffende communautaire beleidsvormen te integreren en concrete acties op sleutelgebieden te ondernemen ten einde bij te dragen tot de volledige integratie van personen met een handicap in de samenleving en de economie.

In het kader van de uitvoering van het onderdeel gezondheidsinformatie en -kennis van het programma voor de volksgezondheid heeft de Commissie een werkgroep inzake geestelijke gezondheid opgericht met het doel de beschikbare informatie op het gebied van geestelijke stoornissen te verbeteren en relevante indicatoren voor geestelijke gezondheid te ontwikkelen en operationeel te maken. De werkgroep inzake geestelijke gezondheid is in november 2003 voor het eerst bijeengekomen. Er is een specifieke task force inzake indicatoren voor geestelijke gezondheid opgericht. Onderzoek naar en de behandeling van posttraumatisch syndroom valt niet onder het programma voor de volksgezondheid.

(1) PB C 175 van 24.7.2003, blz. 1.

(2) EFRO, communautaire programma's op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugd, communautair initiatief EQUAL, programma ter bestrijding van discriminatie, programma ter bestrijding van sociale uitsluiting, enz.

(3) PB L 303 van 2.12.2000.

(4) COM(2003) 650.