SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2531/96 van Amedeo Amadeo (NI) aan de Commissie (8 oktober 1996)

Betreft: Overheidssteun in het luchtvervoer

Aangezien de luchtvaartmaatschappijen strijd leveren om een toereikend aandeel te verwerven of te behouden op een markt die gekenmerkt wordt door lage groei en grote concurrentie, bestaat voortdurend gevaar dat de huidige marktdeelnemers oneerlijke methoden gebruiken om hun eigen belangen te beschermen. Het is absoluut noodzakelijk de concurrentieregels strikt toe te passen, met name op het gebied van de overheidssteun en de controle op misbruik. Vooral de overheidssteun wordt beschouwd als een contraproduktieve maatregel, die eerder tot gevolg heeft dat inefficiënte in plaats van efficiënte ondernemingen worden beschermd en die derhalve de noodzakelijke herstructurering vertraagt.

Welke maatregelen denkt de Commissie te treffen om ervoor te zorgen dat het hoge concentratieniveau niet leidt tot beperkingen met betrekking tot vliegroutes en vliegtijden, waardoor aldus weer hindernissen worden opgebouwd die met behulp van regelgeving uit de weg waren geruimd?

Antwoord van de heer Van Miert namens de Commissie (20 november 1996)

De Commissie ziet er nauwlettend op toe dat de liberalisering van het luchtvervoer in de Gemeenschap niet in gevaar wordt gebracht door praktijken die strijdig zijn met de concurrentievoorschriften.

Met name in het kader van de toenemende mondialisering en de scherpere concurrentie op de luchtvervoermarkten nemen luchtvaartmaatschappijen steeds vaker hun toevlucht tot zeer brede samenwerkingsovereenkomsten of nemen zij een grote participatie in het kapitaal van een concurrerende maatschappij. Bij haar besluitvorming moet de Commissie dan ook zorg dragen dat de concurrentie daadwerkelijk wordt gehandhaafd. De Commissie is niet van plan zich tegen deze herstructureringen te verzetten, maar zij zal ertegen waken dat deze leiden tot ongerechtvaardigde concurrentiebeperkingen en verhinderen dat nieuwkomers op de belangrijkste routes een effectieve concurrentie aangaan. Erop toezien dat de toegang tot tijdslots in luchthavens voor derde luchtvaartmaatschappijen wordt gegarandeerd ten einde daadwerkelijke concurrentie mogelijk te maken, is bijgevolg een essentieel element van het beleid van de Commissie bij het verlenen van toestemming voor samenwerking tussen concurrerende luchtvaartmaatschappijen. Uit onderstaande voorbeelden blijkt hoeveel belang de Commissie aan de toewijzing van slots hecht.

Op 20 juli 1995 heeft de Commissie ingestemd met de aankoop door Swissair van 49,5% van het kapitaal van Sabena, maar alleen nadat deze twee maatschappijen en de Belgische en Zwitserse regeringen zich ertoe hadden verbonden ook voor andere maatschappijen de nodige landingsrechten en slots voor te behouden om vluchten tussen België en Zwitserland te verzorgen.

Op 6 januari 1996 heeft de Commissie een tweede beslissing genomen betreffende de algemene samenwerkingsovereenkomst tussen Lufthansa en SAS. Zij heeft geconstateerd dat deze overeenkomst een wezenlijke beperking van de concurrentie inhield, in het bijzonder op de luchtverbindingen tussen Skandinavië en Duitsland, maar door bepaalde voorwaarden op te leggen, met name het vrijgeven door Lufthansa en SAS van bepaalde slots op luchthavens met een grote verkeersdichtheid, heeft zij de toegang tot de markt voor nieuwkomers veilig gesteld en er aldus voor gezorgd dat in de toekomst voldoende concurrentie is gehandhaafd.

Wat overheidssteun betreft, heeft de Commissie een beleid gevoerd waarbij steun onder strenge voorwaarden kan worden aanvaard voor het herstructureren van luchtvaartmaatschappijen om hen te helpen weer levensvatbaar te worden in een door meer concurrentie gekenmerkte omgeving. Daarmee past de Commissie de bepalingen van het Verdrag strikt toe; zo heeft zij richtsnoeren opgesteld ((Toepassing van de artikelen 92 en 93 van het EG-Verdrag en van artikel 61 van de EER-Overeenkomst op steunmaatregelen in de luchtvaartsector (PB C 350, 10.12.1994) )) waarin haar beleid nader wordt verklaard en die hier onder de aandacht van het geachte Parlementslid worden gebracht.