SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3770/98

van Susan Waddington (PSE) aan de Commissie

(11 december 1998)

Betreft: Biodiversiteit - bijen

De bijentelers in het Verenigd Koninkrijk maken zich steeds meer zorgen over de invoer in het Verenigd Koninkrijk van bijen uit onder meer andere lidstaten. Zij vrezen dat een combinatie van hybridisering en besmettingen door varroa- en Kasjmir-virussen zal leiden tot uitroeiing van de inheemse Apis Mellifera Mellifera bijenpopulatie.

De bijentelers dringen aan op een invoerverbod, en menen dat een dergelijke stap gerechtvaardigd wordt door de Habitatrichtlijn en de Internationale overeenkomst inzake biodiversiteit. De Britse regering is echter van mening dat een dergelijk verbod strijdig is met bestaande EU-wetgeving, met name richtlijn 92/65/EG(1) betreffende de vrije handel in bijen.

Is de Commissie het met de Britse regering eens dat richtlijn 92/65/EG in dit geval voorrang heeft en dat een verbod ter bescherming van inheemse ondersoorten onwettig is? Is de Commissie op de hoogte van andere, soortgelijke gevallen of van rechtszaken in andere lidstaten?

Antwoord van de heer Fischler namens de Commissie

(19 februari 1999)

Ten aanzien van de bescherming van de diergezondheid in de bijenteelt geldt Richtlijn 92/65/EEG van de Raad tot vaststelling van de veterinairrechtelijke voorschriften voor het handelsverkeer en de invoer in de Gemeenschap van o. m. bijen. De lidstaten zien erop toe dat het handelsverkeer voor bijen niet wordt verboden of beperkt om andere veterinairrechtelijke redenen dan die welke voortvloeien uit de toepassing van de richtlijn of de communautaire wetgeving, en met name de eventuele vrijwaringsmaatregelen. De draagwijdte van deze bepaling is uitsluitend veterinairrechtelijk, en deze bepaling verplicht de lidstaten niet de vrije handel in bijen in de Gemeenschap te garanderen. Die verplichting vloeit echter wel voort uit artikel 30 van het EG-Verdrag.

Wat de zoötechnische bescherming van bijen betreft, is Richtlijn 91/174/EEG van de Raad inzake zoötechnische en genealogische voorschriften voor de handel in rasdieren(2) nog niet van toepassing voor de bijenteelt omdat de toepassingsbepalingen voor de richtlijn nog niet zijn vastgesteld. De nationale regels blijven gelden, binnen het kader van de algemene bepalingen van het Verdrag.

Omdat specifieke communautaire regelgeving op dit vlak ontbreekt, valt de sector alleen onder de bepalingen van de artikelen 30. en 3. van het EG-Verdrag. In dit verband heeft het Hof van Justitie in Zaak C 67/97 betreffende de bescherming van de bruine Læsø-bij in Denemarken, op 3 december 1998 gesteld dat maatregelen tot instandhouding van een inheemse dierpopulatie met typische kenmerken bijdragen tot het behoud van de biodiversiteit, doordat het voortbestaan van de betrokken populatie wordt verzekerd. Deze maatregelen zijn er dus op gericht het leven van die dieren te beschermen, en kunnen worden gerechtvaardigd op grond van artikel 36 van het EG-Verdrag. Voor het behoud van de biodiversiteit is het irrelevant of het voorwerp van bescherming een aparte ondersoort, een afzonderlijk ras van een willekeurige soort of slechts een lokale stam is, zolang het maar om populaties gaat met kenmerken die hen van de andere onderscheiden en daarom beschermwaardig worden geacht.

De Gemeenschap en haar lidstaten zijn partij bij het Verdrag inzake biologische diversiteit(3), waarin is bepaald dat "elke verdragsluitende partij, voor zover mogelijk en passend [...]de binnenkomst van uitheemse soorten die bedreigend zijn voor eco-systemen, habitats of soorten dient te voorkomen, te beheersen of uit te roeien". In de strategie van de Europese Gemeenschap inzake biodiversiteit(4) wordt op dat vlak gesteld dat "de aanwezigheid of introductie van uitheemse soorten of ondersoorten er mogelijkerwijs kan toe leiden dat ecosystemen uit balans raken of veranderen. Door hybridisatie of concurrentie kan een dergelijke introductie mogelijkerwijs onomkeerbare effecten hebben op inheemse componenten van de biodiversiteit".

Uit het vorengenoemde arrest volgt dat een nationale regeling die verbiedt om op een eiland als Læsø enige andere honingbijensoort te houden dan die van de ondersoort Apis mellifera mellifera, krachtens artikel 36 van het EG-Verdrag als gerechtvaardigd moet worden aangemerkt omdat de gezondheid en het leven van de dieren erdoor wordt beschermd. De Commissie gaat momenteel na of, in het licht van de verplichtingen die voortvloeien uit het Verdrag inzake biologische diversiteit, de principes die het Hof ten aanzien van eilanden als Læsø heeft aangedragen, ook kunnen worden toegepast voor een lidstaat als Oostenrijk, zodat deze kan worden gemachtigd om zijn grondgebied of een groot deel ervan voor te behouden voor bijenteelt op basis van één ondersoort.

(1) PB L 268 van 14.9.1992, blz. 54.

(2) PB L 85 van 5.4.1991.

(3) Besluit van de Raad 93/626/CE van 25 oktober 1993 betreffende de sluiting van het Verdrag inzake biologische diversiteit, PB L 309 van 13.12.1993.

(4) COM(98) 42.