SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0073/03

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(23 januari 2003)

Betreft: De onmogelijkheid en onwenselijkheid van snelle terugkeer van vluchtelingen naar Afghanistan waar voor hen geen werk of woning beschikbaar is

1. Is het de Commissie bekend dat de Afghaanse minister voor Vluchtelingen en Repatriëring, Enaytullah Nazari, de wereld rondreist met het advies aan zijn gevluchte landgenoten om voorlopig niet terug te keren naar Afghanistan, op grond van de volgende overwegingen: Ons land is na 23 jaar oorlog vernietigd, de economie is verlamd, gezondheidszorg en landbouw zijn zwaar beschadigd, er liggen meer dan zes miljoen landmijnen in de grond, de levensomstandigheden zijn onmogelijk, er is geen huisvesting, er is geen werk, de regering bestaat pas tien maanden en kan onmogelijk al deze problemen oplossen?

2. Kan de Commissie de informatie van de minister bevestigen dat van de twee miljoen naar Afghanistan teruggekeerde vluchtelingen al weer een deel opnieuw is gevlucht omdat het land niet in staat is ze op te nemen, en dat deze hernieuwde vluchtelingen nu in levensbedreigende omstandigheden verkeren?

3. Kan de Commissie zich verenigen met de stelling van de minister dat ook hoogopgeleide vluchtelingen voorlopig moeten wegblijven omdat aan hun komst pas behoefte bestaat zodra met financiële steun vanuit de internationale gemeenschap kan worden begonnen met de wederopbouw?

4. Wat wordt vanwege de EU ondernomen om tegen te gaan dat Afghaanse vluchtelingen op eigen initiatief terugkeren naar gebieden die thans weliswaar als veilig worden beschouwd maar die geen werk en huisvesting kunnen bieden en waar een bevolkingstoename de problemen voor de Afghaanse regering verder zou vergroten?

5. Wat onderneemt de Commissie om de Afghaanse vluchtelingen in staat te stellen om voorlopig te blijven wonen in lidstaten van de EU, en af te zien van eerdere gedachten over het vertrek van maandelijks 1500 vluchtelingen naar een land dat hen niet kan opvangen?

Bron: Het Nederlandse dagblad de Volkskrant van 17 december 2002.

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(26 februari 2003)

1. De Commissie is op de hoogte van het recente bezoek dat minister Nazari bracht aan Europese hoofdsteden om kwesties in verband met vluchtelingen en repatriëring te bespreken met de lidstaten; zij weet dat hij tijdens deze rondreis ook sprak met de pers en Afghaanse gemeenschappen. De Commissie stemt ten volle in met de zorg van de heer Nazari dat de terugkeer duurzaam moet zijn en in geen geval de huidige inspanningen voor de heropbouw van Afghanistan in het gedrang mag brengen. De Commissie zet zich krachtig in voor de heropbouw en het herstel van Afghanistan. Sinds september 2001 is het een van de grootste donatoren geweest voor de inspanningen tot heropbouw. De ontwikkelingssteun zal in 2002 meer dan 205 miljoen euro bedragen. Bovendien zal de Commissie de humanitaire steun financieren met ongeveer 73 miljoen euro.

De Commissie deelt weliswaar het ruim verbreide standpunt dat de massale terugkeer van vluchtelingen moet worden gezien als een graadmeter van het succes van de Afghaanse interim- en overgangsregering, maar zij beseft dat de Afghaanse autoriteiten voortdurende steun nodig zullen hebben om de vluchtelingen te herintegreren en de gunstige ontwikkelingen voort te zetten. De Commissie is derhalve ook vastbesloten om de duurzaamheid van de terugkeer te ondersteunen door haar lopende humanitaire steun en haar ontwikkelingshulp. Deze zijn in het bijzonder gericht op het herstel van het platteland, materiële heropbouw, met inbegrip van ontmijning, en het verstrekken van basisgezondheidszorg.

2. De Commissie deelt de opvatting van de humanitaire agentschappen dat de omstandigheden in bepaalde delen van Afghanistan niet tot duurzame terugkeer kunnen leiden. Na de aanvankelijke euforie van de terugkeer naar hun woningen, staan vele Afghanen voor de moeilijke taak hun leven weer op te nemen in een land dat is verwoest door een kwart eeuw van conflicten en jaren van droogte.

De Commissie gelooft evenwel niet dat tijdelijke migratie uit Afghanistan een teken is van de onmacht van de Afghaanse autoriteiten om de massale terugkeerbeweging die aan de gang is, te herintegreren. In het verleden hebben altijd seizoengebonden bewegingen over de Afghaans-Pakistaanse grens plaatsgevonden.

Door de Commissie gesteunde humanitaire agentschappen zorgen voor de behoeften op korte termijn van de terugkerende gezinnen. Steun voor heropbouw en herstel bevordert de duurzaamheid van de terugkeer door het verlenen van gezondheidszorg, onderwijs en werkgelegenheid.

3. De Commissie is het niet eens met het standpunt dat de Afghaanse autoriteiten de terugkeer van Afghanen met een opleiding niet zouden steunen. In het Nationaal Strategiedocument van de Gemeenschap voor Afghanistan 2004-2006 dat in nauw overleg met de Afghaanse autoriteiten is opgesteld wordt de noodzaak vermeld om de terugkeer van onderdanen met een opleiding te steunen. In overeenstemming met deze gedeelde doelstelling van de ondersteuning van Afghanen die willen bijdragen tot de heropbouw van hun land van herkomst, heeft de Commissie 3,6 miljoen euro geoormerkt voor de financiering van de betrekkingen van Afghanen met een opleiding in de Afghaanse administratie en particuliere sector. Terwijl de heropbouw reeds bezig is, kunnen deze personen een aanzienlijke bijdrage leveren in de ontwikkeling en het herstel van Afghanistan; hun vrijwillige terugkeer moet dus worden toegejuicht.

4. De Commissie wijst erop dat in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens het fundamenteel recht van de mens op terugkeer naar het land van herkomst is vastgesteld. De Commissie is derhalve niet van plan eender wie te beletten uit vrije wil terug te keren. Zij wil er evenwel zeker van zijn dat de beslissing van mensen om terug te keren, is gebaseerd op een volledige kennis van de situatie in Afghanistan. In overeenstemming met was is afgesproken in verband met het verstrekken van informatie aan remigranten in het kader van het terugkeerplan voor Afghanistan, zal de Commissie daarom de lidstaten aansporen hun verantwoordelijkheden terzake ten volle op te nemen. Bovendien zal de Commissie zeker geen enkel initiatief op Europees niveau ondersteunen dat zou bijdragen tot de terugkeer naar onveilige gebieden. Ook dient erop te worden gewezen dat het verstrekken van relevante actuele informatie aan remigranten bij hun terugkeer en voordat zij naar hun plaats van bestemming gaan, een belangrijk element is van het plan van de Unie voor de terugkeer naar Afghanistan, dat de Raad op 28 november 2002 heeft goedgekeurd(1). De informatie moet gegevens over de veiligheid en de stand van de heropbouw van de lokale gemeenschap omvatten, evenals gepast advies betreffende de risico's van mijnen en onontplofte munitie.

5. In het plan van de Unie voor de terugkeer naar Afghanistan is opgeroepen tot de oprichting van een Afghanistan Return Co-ordination Group (ARCG), voorgezeten door de Commissie en met de deelnemende lidstaten als leden. Een van de belangrijkste taken van deze groep is het op gang brengen van het deel van het terugkeerplan waarin wordt gesteld dat bij de identificatie van vluchtelingen en het tempo van de terugkeer rekening moet worden gehouden met zo nauwkeurig mogelijke gegevens over de situatie ter plaatse, de mogelijkheden om de terugkeer te verzoenen

met de inspanningen voor de heropbouw en het partnerschap tussen de Unie en de overgangsregering van Afghanistan. Overeenkomstig het terugkeerplan moet de terugkeer duurzaam zijn en in geen geval de heropbouw hinderen. De ARCG zou een rol spelen bij de beoordeling van de veiligheidstoestand ter plaatse, met inbegrip van de opvangcapaciteit, en bij het vormen van een duidelijk en realistisch beeld van de mogelijke begunstigden van het plan. Het aantal van 1 500 terugkerende vluchtelingen was een eerste ruwe schatting. Een van de taken van de ARCG zal zijn een nauwkeuriger en realistischer cijfer te geven van het aantal mensen dat naar Afghanistan kan worden gerepatrieerd.

(1) http://ue.eu.int/newsroom/newmain.asp?lang=1.