SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0089/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(24 januari 2002)

Betreft: Negatieve gevolgen van het gebruik van de euro als tweede binnenlandse munt voor de aankoop van luxe diensten en duurzame gebruiksgoederen

1. Blijft naar verwachting van de Commissie het accepteren van euro's als betaalmiddel buiten het grondgebied van de EMU-lidstaten en andere gebieden waar algehele invoering van de euro heeft plaatsgevonden beperkt tot veelvuldig door mensen uit het eurogebied bezochte warenhuizen, toeristische winkels en horecagelegenheden in toeristische centra in de drie niet aan de EMU deelnemende EU-lidstaten, of verwacht zij ook reeds op korte termijn toepassing op grote schaal van de euro als binnenlands betaalmiddel in andere staten met een aanmerkelijk lagere levensstandaard dan het EU-gemiddelde en een zwakke nationale valuta?

2. Is het op 7 januari 2002 door Commissielid Verheugen benadrukken van de verwachting dat kandidaat-lidstaten na toetreding tot de EU vanzelfsprekend de euro invoeren, terwijl de meeste toetredende staten voorlopig niet kunnen voldoen aan de in het Stabiliteitspact bedoelde criteria met betrekking tot jaarlijks overheidstekort en plafond van de staatsschuld, bedoeld om de mogelijkheid te verruimen om de euro in die landen zonder deelname aan de EMU te gebruiken als binnenlands betaalmiddel?

3. Verwacht de Commissie dat er als gevolg van de omschakeling van twaalf nationale valuta's naar de euro buiten het gebied van de EU en de EMU gebieden zullen ontstaan waar de salarissen van de meeste lager betaalde werknemers nog gedurende langere tijd betaald zullen blijven worden in het daar vanouds gangbare wettelijk betaalmiddel, maar de prijzen in het bijzonder die van duurzame gebruiksgoederen en luxe dienstverlening steeds meer zullen worden aangeduid en afgerekend in euro's?

4. Is de Commissie het met mij eens dat het feit dat mensen genoodzaakt worden om ten behoeve van de binnenlandse consumptie geld te wisselen, ertoe leidt dat zij voortdurend het risico dragen van veranderingen in de wisselkoers tussen locale valuta en euro waardoor hun koopkracht daalt, vergelijkbaar met de situatie in sommige derdewereldlanden waar de Amerikaanse dollar reeds langer een dergelijke rol als tweede munt vervult?

5. Wat wordt door organen van de EU ondernomen om in derde landen die onder invloed van de euro komen een toenemende tweedeling tussen rijk en arm tegen te gaan en het ontstaan te vermijden van soortgelijke toestanden als rond de jaarwisseling zijn opgetreden als gevolg van het verdringen van de peso door de dollar in Argentinië?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(16 april 2002)

Zoals gebruikelijk is bij andere belangrijke internationale munten zoals de Amerikaanse dollar, wordt verwacht dat de euro zal worden aanvaard als betaalmiddel op veel

terreinen buiten de eurozone (bijvoorbeeld: in toeristisch verband, door hotels, enz.), zulks in aansluiting op de nationale munteenheid. Bepaalde maatschappijen en groothandelaars, met name in kandidaat-lidstaten, hebben reeds aangekondigd dat zij betalingen in euro zullen aanvaarden. Een en ander zal vooral gelden voor gebieden zoals de Balkan-landen, waar Unie-munten, vooral de Duitse mark, in het verleden reeds op grote schaal werden gebruikt. Er wordt niet van uitgegaan dat de euro in binnenlands verband op grote schaal zal worden gebruikt, behalve in Montenegro en Kosovo.

Na de toetreding van de kandidaat-lidstaten wordt verwacht dat zij de euro gebruiken, zij het niet onmiddellijk, doch enkel nadat zij hebben voldaan aan de voorwaarden die nodig zijn voor de gebruikmaking ervan, zoals uiteengezet in het EG-Verdrag. Volledige gelijke behandeling zal op deze landen worden toegepast in vergelijking met de oorspronkelijke deelnemers aan het euro-gebied wanneer wordt beslist dat zij een hoge graad van duurzame convergentie hebben bereikt die hen ertoe in staat stelt de nieuwe munteenheid te gebruiken (zie appendix voor bijzonderheden inzake het institutionele raamwerk). De Commissie neemt geen standpunt in met betrekking tot het gebruik van de euro als internationale munteenheid door particuliere instanties in derde landen.

De keuze van het monetair beleid alsook het wisselkoersbeleid in derde landen is een binnenlandse keuze die moet worden gezien als onderdeel van het bredere economische beleidskader. Een en ander wordt door de betrokken landen unilateraal beslist en kan niet leiden tot bijzondere verplichtingen vanwege de Europese Unie. Naast een actieve economische beleidsdialoog ondersteunt de Unie evenwel in technisch en financieel opzicht in de context van haar beleid inzake ontwikkeling en externe betrekkingen de inspanningen die derde landen leveren om te komen tot vermindering van de armoede en tot de tenuitvoerlegging van economische hervormingsprogramma's.

Appendix: het institutionele raamwerk voor EMU-deelneming

De EU heeft op 1 januari 1999 het derde EMU-stadium bereikt. Vanaf hun toetreding zullen de nieuwe lidstaten aan de Economische en Monetaire Unie deelnemen, en zullen zij de rechten en verplichtingen hebben die samenhangen met het derde stadium. Overeenkomstig het EG-Verdrag, en ongeacht een opt-out-status is een lidstaat ofwel een lidstaat die de euro heeft aanvaard, of een lidstaat die een afwijking geniet. Overeenkomstig het EG-Verdrag wordt het besluit tot invoering van de euro voorafgegaan door de procedure vervat in artikel 121, lid 1 (vroeger artikel 109 j, lid 1). De nieuwe lidstaat kan de euro bij toetreding niet aanwenden omdat deze procedure, die onder meer een beoordeling vereist inzake de duurzaamheid van het financieel beleid van de regering overeenkomstig artikel 104, lid 6 (vroeger artikel 104 c (6)), niet kan worden toegepast vóór de toetreding. Evenmin zal de nieuwe lidstaat hebben deelgenomen aan het wisselkoersmechanisme, dat voor kandidaat-lidstaten vóór hun toetreding niet openstaat. Overeenkomstig het EG-Verdrag wordt een beslissing tot toekenning van een afwijking genomen overeenkomstig de procedure die is neergelegd in de artikelen 121 en 122. Daarom moet de status van de nieuwe lidstaat als lidstaat die een afwijking geniet, waarvan de implicaties zijn vervat in artikel 122, lid 3, van het EG-Verdrag, in de plaats daarvan door het Toetredingsverdrag worden vastgesteld. Slechts na de toepassing van artikel 104 en de deelneming aan het wisselkoersmechanisme kan een besluit worden genomen over de voldoening van de nieuwe lidstaat aan de noodzakelijke voorwaarden voor de toepassing van de euro zoals vervat in het EG-Verdrag.