SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2293/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(31 juli 2001)

Betreft: Bestrijding van instabiliteit in Oost-Europa door het toestaan van protectie en het tijdig ontwikkelen van alternatieven voor een snelle toetreding tot de EU

1. Acht de Commissie het mogelijk dat de komende jaren in kandidaat-lidstaten een ernstige politieke instabiliteit zal ontstaan doordat bij verkiezingen de gezamenlijke partijen van regering en oppositie welke ondanks sterk uiteenlopende politieke opvattingen voorstander waren van toetreding tot de EU door de kiezers worden afgestraft en weggevaagd op grond van teleurstellende ervaringen en verwachtingen?

2. Hoe beoordeelt zij de mogelijkheid dat de verwijten van de kiezers aan de huidige regeringspartijen en aan de belangrijkste oppositiepartijen leiden tot het aan de macht komen van nationalistische krachten, die zich profileren met het behoud van de nationale zelfstandigheid, benadrukking van de nationale identiteit en bescherming van de nationale economie?

3. Wat denkt de Commissie bij te dragen aan het wegnemen van teleurstellingen en het voorkómen van uitlokking tot een dergelijke instabiliteit?

4. Heeft de Commissie reeds nagedacht over alternatieven voor toetreding op korte termijn tot de EU van de betrokken staten, zoals toepassing van een overgangsperiode die voorziet in verregaande samenwerkingsovereenkomsten met de Vyehrad-landen en de Baltische staten naar het voorbeeld van de vroegere overeenkomsten met de toenmalige Europese Vrijhandels Associatie?

5. Acht de Commissie een oplossing mogelijk en aanvaardbaar waarbij deze staten op grond van een samenwerkingsovereenkomst recht krijgen op financiële bijdragen uit het Cohesiefonds van de EU maar aan hen ten behoeve van de bestaanszekerheid voor hun inwoners ook bescherming wordt toegestaan tegen uitverkoop van grond en bedrijven aan inwoners van landen met een sterkere economie en eveneens tegen importen uit dergelijke landen?

6. Hoe snel na het eventueel mislukken van de toetreding van nieuwe lidstaten kunnen dergelijke in de vragen 4 en 5 bedoelde alternatieven worden voorgelegd aan het Europees Parlement en aan de parlementen van de kandidaat-lidstaten?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(17 oktober 2001)

1. t/m 3. De Commissie herinnert het geachte parlementslid eraan dat zij zoals zij dit had bevestigd in het Strategiedocument 2000 dat in november 2000 te zamen met de periodieke verslagen over de voortgang van de kandidaat-lidstaten op de weg naar de toetreding aan Parlement en Raad was aangeboden van mening is dat in Midden- en Oost-Europa stabiele democratieën tot stand zijn gekomen, die reeds zo robuust zijn dat er geen risico van een terugval naar autoritaire staatsvormen hoeft te zijn. De politieke stabiliteit in de kandidaat-landen van Midden- en Oost-Europa wortelt in de waarden die heel Europa gemeenschappelijk heeft, en wel de democratie, de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en de bescherming van minderheden, welke waarden zijn opgenomen in de criteria voor de toetreding die door de Europese Raad van Kopenhagen op 21 en 22 juni 1993 zijn vastgelegd en die vervolgens door het Verdrag van Amsterdam zijn overgenomen.

De politieke stabiliteit is vooral toe te schrijven aan de burgers van de toetredingslanden van Midden- en Oost-Europa, die daarbij ook worden aangemoedigd door het proces van uitbreiding. Dit proces vormt trouwens op zich al het beste middel om handhaving van de genoemde stabiliteit in de toekomst te waarborgen.

Het feit dat er bepaalde nationalistische krachten, met de doelstellingen waarvan het geachte parlementslid gewag maakt, in de kandidaat-landen van Midden- en Oost-Europa voorkomen, is niet anders dan een normaal verschijnsel in democratieën. De Commissie wijst erop dat, het proces van uitbreiding, met eerbiediging van de grondslagen van het Europese bouwwerk op geen enkele wijze een aantasting vormt van de nationale eigenheid van de nieuwe toetreders.

Tenslotte is de Commissie ervan overtuigd dat er alles aan moet worden gedaan om de burgers van de lidstaten en van de kandidaat-lidstaten op de juiste wijze te informeren over de draagwijdte en de gevolgen van de uitbreiding. Daarom heeft zij een communicatie-strategie aangenomen die zij thans bezig is ten uitvoer te leggen.

4. t/m 6. De Commissie benadrukt haar opvatting dat het proces van uitbreiding verder dient te worden voltooid binnen het bestaande raamwerk, dat van de pretoetredingsstrategie enerzijds en de toetredingsonderhandelingen anderzijds. Alternatieve oplossingen worden niet overwogen. Daarenboven wenst zij erop te wijzen dat de Gemeenschap en haar lidstaten met de kandidaat-landen voor toetreding reeds veelomvattende associatieovereenkomsten hebben gesloten en dat de vraagstukken met betrekking tot het Cohesiefonds, alsook die met betrekking tot de verkoop van land deel uitmaken van de onderhandelingen.