SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0423/99

van Ernesto Caccavale (UPE) aan de Commissie

(1 maart 1999)

Betreft: Onrechtmatige intrekking van de vergunning van de Griekse verzekeringsmaatschappij Themis in Italië

Themis S.A. General Insurance Company te Athene is een Griekse verzekeringsmaatschappij die in het bezit is van een vergunning voor het uitoefenen van verzekeringsactiviteiten op het grondgebied van de Italiaanse staat krachtens de regeling inzake vrije dienstverlening. Bij besluit van 20 november 1997 heeft de Griekse minister op verzoek van de ISVAP (de Italiaanse instantie die belast is met de controle en het toezicht op het particuliere verzekeringswezen) deze vergunning ingetrokken wegens vermeende belastingfraude, die niet alleen nooit is aangetoond maar bovendien weerlegd wordt door de certificaten van de Italiaanse belastingdienst waaruit blijkt dat het optreden van genoemde maatschappij volledig in overeenstemming is met de wet.

De wijze waarop het intrekkingsbesluit tot stand is gekomen en aan de betrokken maatschappij is meegedeeld staat haaks op het bepaalde in artikel 40 van richtlijn (EEG) 92/49(1), die in de Italiaanse wetgeving is overgenomen middels wetsbesluit nr. 175 van 1995 en waarin wordt bepaald dat de controle-instantie van de lidstaat de onderneming die vrije dienstverlening uitoefent op voorhand in kennis dient te stellen van eventuele onregelmatigheden die bij eventuele onderzoeken van die instantie aan het licht zijn gekomen.

Kan de Commissie:

1. zorgen dat er een diepgaand algemeen onderzoek wordt ingesteld naar de instanties die controle uitoefenen op verzekeringsmaatschappijen in Italië en Griekenland;

2. nagaan of de ISVAP bij haar controles nagelaten heeft de betrokken maatschappij in te lichten, hoewel dat in bovengenoemde Europese richtlijn expliciet verplicht wordt gesteld;

3. verifiëren of het feit dat de ISVAP om intrekking van de vergunning heeft gevraagd zonder dat de ten laste gelegde onregelmatigheden zijn bewezen, niet een onwettige handeling is die tot doel heeft buitenlandse verzekeringsmaatschappijen van de Italiaanse markt te weren - hetgeen een aperte schending zou betekenen van de Europese wetgeving inzake de interne markt en de vrije mededinging bij het verlenen van diensten - en zo bepaalde verzekeringsmaatschappijen te bevoordelen en hun oligopolie in stand te houden?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(23 april 1999)

Ten eerste dienen een aantal punten te worden verduidelijkt betreffende de toepassing door de nationale toezichtsautoriteiten van Richtlijn 92/49/EEG van de Raad van 18 juni 1992 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche, en houdende wijziging van de Richtlijnen 73/239/EEG en 88/357/EEG (derde richtlijn schadeverzekering).

Op basis van de bij deze richtlijn ingevoerde enige vergunning kan iedere onderneming die in een lidstaat een vergunning heeft in de gehele Gemeenschap werkzaamheden uitoefenen, hetzij in het kader van de vrijheid van vestiging, hetzij in het kader van het vrij verrichten van diensten. Zij is daarbij in hoofdzaak onderworpen aan de controle en de rechtsvoorschriften van de lidstaat waar de verzekeringsonderneming haar hoofdkantoor heeft (lidstaat van herkomst) (artikelen 4 en 5). Deze lidstaat heeft de uitsluitende bevoegdheid om de vergunning af te geven en in te trekken. Indien een verzekeringsonderneming zich niet voegt naar de regels die van toepassing zijn op haar activiteiten, behoort het opleggen van saneringsmaatregelen en sancties (met inbegrip van het intrekken van de vergunning) tot de uitsluitende bevoegdheid van de controleautoriteit van de lidstaat van herkomst (artikelen 13 en 14). Indien de vergunning wordt ingetrokken, dient de controleautoriteit van de lidstaat van herkomst de controleautoriteiten van de andere betrokken lidstaten daarvan op de hoogte te stellen, met inbegrip van de lidstaat waar de diensten worden verricht.

Op grond van artikel 40, waarnaar het geachte parlementslid tevens verwijst, moet de verzekeringsonderneming die diensten wenst te verrichten aan de controleautoriteiten van de lidstaat van dienstverrichting alle gevraagde documenten overleggen om na te gaan of haar activiteiten conform zijn aan de geldende regels. Indien de controleautoriteit vaststelt dat een verzekeringsonderneming die aldaar in het kader van het vrij verrichten van diensten werkzaam is, zich niet houdt aan de lokale rechtsvoorschriften, verzoekt zij de betrokken onderneming een einde te maken aan deze onregelmatigheid. Indien de betrokken onderneming niet het nodige doet, stelt de controleautoriteit van de lidstaat van dienstverrichting de controleautoriteit van de lidstaat van herkomst hiervan in kennis. Deze laatste neemt alle passende maatregelen ten aanzien van de schuldige onderneming. In dringende gevallen of indien de door de lidstaat van herkomst getroffen maatregelen ontoereikend zijn, kan de controleautoriteit van de lidstaat van dienstverrichting, na de controleautoriteit van de lidstaat van herkomst daarvan op de hoogte te hebben gebracht, passende maatregelen nemen.

Wat de technische en financiële regelingen betreft, heeft de lidstaat van herkomst de uitsluitende bevoegdheid over de voorschriften inzake technische voorzieningen, de belegging van de tegenover de technische voorzieningen staande activa, de solvabiliteitsmarge en het garantiefonds voor in het kader van het vrij verrichten van diensten uitgevoerde transacties. De belastingregels en boekhoudkundige voorschriften van de lidstaat van herkomst zijn van toepassing voor de directe belasting. Inzake de indirecte belasting is de lidstaat waar het risico is gelegen, die in principe de lidstaat van dienstverrichting is, bevoegd. De verzekeringsovereenkomsten die in het kader van het vrij verrichten van diensten werden gesloten, zijn onderworpen aan de indirecte belastingen en parafiscale heffingen op verzekeringspremies die bestaan in de lidstaat waar het risico is gelegen (artikel 46). De onderneming moet de nationale bepalingen van de lidstaat waar het risico is gelegen, toepassen betreffende de maatregelen met het oog op de inning van de verschuldigde indirecte belastingen en parafiscale heffingen.

In dit geval heeft de Griekse controleautoriteit, dat wil zeggen de autoriteit van de lidstaat waar het hoofdkantoor is gevestigd, de uitsluitende bevoegdheid om de vergunning af te geven en in te trekken en om de bedrijfseconomische en financiële soliditeit van de onderneming die haar zetel in Griekenland heeft te controleren. Zo kan ook de Italiaanse controleautoriteit, als autoriteit van de lidstaat van dienstverrichting, de Griekse autoriteit verzoeken op te treden indien er sprake is van een inbreuk op de bepalingen tot vaststelling van het financiële en bedrijfseconomische kader en tegen de belastingvoorschriften.

In haar hoedanigheid van hoedster van de verdragen kan de Commissie op grond van artikel 169 van het EG-Verdrag inbreukprocedures inleiden tegen lidstaten die het Gemeenschapsrecht schenden, maar zij beschikt niet over een algemene controlebevoegdheid ten aanzien van de nationale besturen.

In het geval van een foutieve omzetting of verkeerde toepassing van een richtlijn zijn de mogelijkheden van de Commissie om op te treden beperkt: indien de omzetting overeenkomstig de richtlijn is gebeurd, maar de nationale autoriteiten de nationale wetgeving verkeerd toepassen, is er geen inbreuk tegen de richtlijn maar tegen de nationale wetgeving; de daaruit voortvloeiende rechtsgeschillen moeten in beginsel voor de nationale rechtbanken worden beslecht. De Commissie kan alleen optreden indien de administratieve praktijk zich over een lange periode uitstrekt, en de nationale rechtsvoorschriften dus over een lange periode verkeerd worden toegepast, zodat de richtlijn niet het dienstige effect sorteert hoewel zij door een nationale tekst op passende wijze werd omgezet. Uit de verstrekte gegevens blijkt echter dat er in dit geval geen sprake is van een langdurige inbreuk door de Griekse autoriteiten, maar veeleer van een geïsoleerd geval.

De Commissie heeft de maatregelen tot omzetting van de richtlijn in Griekenland en in Italië onderzocht, en heeft geen onregelmatigheden vastgesteld, tenminste wat de problemen betreft die het voorwerp zijn van deze schriftelijke vraag. Bovendien zijn de lidstaten op grond van artikel 56 van Richtlijn 92/49/EEG verplicht ervoor te zorgen dat tegen besluiten ten aanzien van een verzekeringsonderneming, die worden genomen op grond van wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen welke in overeenstemming met deze richtlijn zijn vastgesteld, beroep bij de rechter openstaat.

In dit geval heeft de betrokken onderneming twijfels over de juistheid van de procedure die de Italiaanse autoriteiten ten aanzien van de onderneming hebben gevolgd, maar ook over de intrekking van haar vergunning. Alle kwesties in verband met deze zaak moeten worden opgelost door een administratief of gerechtelijk beroep in te stellen bij de Griekse en Italiaanse instanties, op basis van het Griekse en het Italiaanse recht.

(1) PB L 228 van 11.8.1992, blz. 1.