SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1554/02

van Bob van den Bos (ELDR) aan de Commissie

(3 juni 2002)

Betreft: EU-hulp aan Palestijnen

Volgens de Israëlische regering zou de Palestijnse Autoriteit EU-hulpgelden hebben misbruikt om terrorisme te financieren. In het Nederlands dagblad NRC Handelsblad van 8 mei 2002 wordt zelfs vermeld dat de Europese Unie op de hoogte was van misbruik door de Palestijnse Autoriteit, maar dat zij omwille van hervatting van het vredesproces in het Midden-Oosten de zaak niet aan de orde heeft gesteld.

In zijn brief van 7 mei 2002 aan de ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie wijst Commissaris Patten deze beschuldigingen af. Uit informatie over de inhoud van EU-hulp aan de Palestijnen welke hij als bewijsmateriaal bij zijn brief heeft gevoegd, kan echter niet duidelijk worden opgemaakt waar de begrotingssteun precies aan besteed wordt en hoe de controles daarop worden uitgevoerd.

Hierbij zou ik de Commissie willen vragen een concreter overzicht te maken van de specifieke verdeling van de EU gelden over de verschillende uitgavenposten van de Palestijnse Autoriteit, en aan te geven hoe het IMF de controle op de uitgaven uitvoert.

Waarom heeft de Commissie het IMF een jaar geleden benaderd om toe te zien op het gebruik van de Europese hulpgelden? Hoe was de situatie voordat het IMF hiervoor werd ingeschakeld?

Wat gaat de Commissie doen om te voorkomen dat de financiering mogelijk misbruikt wordt voor terrorisme en corruptie door de Palestijnse Autoriteit?

Indien misbruik ten behoeve van terrorisme en corruptiepraktijken is bewezen, overweegt de Commissie dan maatregelen te nemen? Zo ja, welke?

In welk opzicht zullen de op gang gebrachte hervormingen binnen de Palestijnse Autoriteit ook hervorming van het financiële beheer en de controle daarop behelzen? Zal de Commissie daar bij de Palestijnse Autoriteit op aandringen?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(2 augustus 2002)

De steunmaatregelen van de Gemeenschap bestaan in directe begrotingssteun, die overeenkomt met ongeveer 10 % van de totale uitgaven. De steun van de Gemeenschap wordt samen met die van andere donors omgezet in sjekels en door de Palestijnse Autoriteit (PA) gebruikt voor de financiering van haar bezuinigingsbegroting (vooral salarissen voor de openbare sector en dringende uitgaven).

Het Fonds zorgt voor een permanente aanwezigheid op het ministerie van Financiën van de PA via zijn plaatselijke vertegenwoordiger die elke maand een verklaring afgeeft waaruit blijkt dat alle ontvangsten en betalingen via de enige schatkistrekening van het ministerie van Financiën gaan. Wat met name de uitgaven betreft, volgt de plaatselijke vertegenwoordiger van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) constant de ontwikkeling van het uitgavenpatroon van elke maand en hij kan ongeveer zes weken na het afsluiten van elke maand verslag uitbrengen over de ontwikkeling van de uitgaven. Hij krijgt namelijk alle informatie over uitgaven te zien die de minister van Financiën in gecumuleerde vormt ontvangt, met inbegrip van de uitgaven voor salarissen (die ongeveer twee derde van de totale uitgaven van de PA vertegenwoordigen). Het IMF organiseert daarnaast geregeld ook belangrijke missies naar de PA van haar in Washington gevestigd personeel.

De samenwerking tussen de Commissie en het IMF dateert van 1997 toen werd overeengekomen om als antwoord op de tijdelijke blokkering door Israël van de inkomsten uit belasting- en douaneheffingen, een leningfonds op te richten ten behoeve van de Palestijnse Autoriteit. Er zij echter op gewezen dat de situatie na het uitbreken van de Intifada sterk is verslechterd en dat Israël alle maandelijkse transfers van belastinginkomsten naar de PA voor onbeperkte termijn heeft geblokkeerd. Deze transfers, die meer dan 60 % van zijn inkomsten vertegenwoordigen, vormen economisch gezien een bedreiging voor het voortbestaan van de PA. Om te voorkomen dat de Palestijnse gebieden in chaos en anarchie vervallen, waardoor aan de bevolking geen essentiële diensten meer kunnen worden verstrekt en fanatieke en gewelddadige groepen zouden worden versterkt, heeft de Gemeenschap besloten directe begrotingssteun toe te kennen aan de PA (mei 2001). Tijdens de ontwikkeling van dit pakket begrotingsmaatregelen is de Gemeenschap nauw blijven samenwerken met het IMF dat ermee heeft ingestemd een toezichthoudende rol te vervullen. Hierdoor is het IMF van bij het begin van de begrotingssteun aan de PA hierbij betrokken geweest. De steun van de Gemeenschap ter waarde van 10 miljoen euro (9 miljoen dollar) komt op maandbasis overeen met ongeveer een derde van de fiscale transfers door Israël (30 miljoen dollar). De begrotingssteun van de Gemeenschap wordt toegekend om de PA te stabiliseren en haar in staat te stellen de salarissen van de openbare sector uit te betalen en essentiële diensten te verlenen aan de bevolking (meer dan de helft van de Palestijnen leeft in armoede met een inkomen van nog geen 2 dollar per dag). De begrotingssteun van de Gemeenschap wordt bovendien verleend onder bepaalde voorwaarden die tot doel hebben de consolidatie en doorzichtigheid van de openbare financiën van de PA te versterken en hervormingen binnen de PA te bevorderen. Aan de hand van administratieve brieven die maandelijks door het IMF worden verstrekt wordt nagegaan of is voldaan aan de voorwaarden die aan de begrotingssteun van de Gemeenschap zijn verbonden. De gestrengheid en objectiviteit van het IMF zijn algemeen bekend. Het Fonds is de wereldautoriteit op het gebied van macro-economische analyses en in het bijzonder fiscale ontwikkelingen. Door zijn maandelijkse rapportage aan de Gemeenschap kan deze laatste de fiscale ontwikkelingen in de PA op gezette tijden controleren.

Versterking van de hervormingen binnen de PA en versterking van haar financiële beheerscapaciteiten is de beste preventieve strategie tegen het misbruik van fondsen en corruptie binnen de PA. De begrotingssteun van de Gemeenschap wordt toegekend onder voorwaarden die tot doel hebben de consolidatie en doorzichtigheid van de openbare financiën van de PA te versterken en bij te dragen tot de hervormingen binnen de PA. Deze voorwaarden hebben reeds resultaten opgeleverd: het IMF geeft elke maand een verklaring af waaruit blijkt dat alle inkomsten en uitgaven van de PA via de enige schatkistrekening gaan. Een andere belangrijke voorwaarde voor de begrotingssteun is de onlangs goedgekeurde wet inzake de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, een belangrijke stap in de richting van de hervorming van de rechterlijke macht in de Palestijnse gebieden en van de scheiding der machten. De door de Gemeenschap gestelde voorwaarden hebben ook betrekking op het versterken van de Rekenkamer.

De Commissie heeft de aantijgingen van de Israëlische autoriteiten over het misbruik van hulpgelden van de Gemeenschap onderzocht. Zij heeft de door de Israëlische regering (Minister Naveh) en de Israëlische krijgsmacht verstrekte bewijzen zorgvuldig onderzocht. De Commissie heeft ook het IMF en de Palestijnse Autoriteit verzocht commentaar te leveren op de aantijgingen. De Commissie heeft op grond van het door haar onderzochte materiaal geen bewijs gevonden voor het feit dat de hulpgelden van de Gemeenschap voor andere doelstellingen worden gebruikt dan die welke tussen de Gemeenschap en de PA zijn overeengekomen. De Commissie neemt deze zaak bijzonder ernstig op en zal aan het onderzoek van aantijgingen in verband met het misbruik van hulpgelden van de Gemeenschap de grootste prioriteit blijven geven.

De hervorming van het financieel beheer van de PA is het doel van verschillende belangrijke voorwaarden die aan de begrotingssteun van de Gemeenschap zijn verbonden. Deze voorwaarden hebben onder meer betrekking op de tenuitvoerlegging van de bezuinigingsbegroting van de PA, die met de hulp van het IMF is opgesteld. Zij hebben ook betrekking op het beheersen van de loonuitgaven en de beperking van de budgettaire achterstallen. Op het naleven van deze voorwaarden wordt toezicht gehouden door middel van de maandelijkse administratieve brieven van het IMF, op basis waarvan de Commissie beoordeelt of aan de voorwaarden is voldaan en de betalingen goedkeurt.