SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3739/97 van Gianni Tamino (V) aan de Commissie (21 november 1997)

Betreft: Albanië

De situatie in Albanië op het gebied van hygiëne en volksgezondheid heeft inmiddels een kritiek punt bereikt en is nog verder aan het verslechteren sinds de recente opstand en het machtsvacuüm dat als gevolg daarvan is ontstaan. De ontoereikende, verouderde of volledig ontbrekende waterleiding- en rioleringstelsels vormen de oorzaak van 53% van de maag- en darmklachten onder de bevolking; jaarlijks doen zich 120.000 gevallen van ernstige diarree voor en het risico van een cholera- en hepatitis-epidemie is verre van denkbeeldig. De watervoorraden in de steden zijn absoluut ontoereikend als gevolg van de verontreiniging van de welputten en het probleem van de sanering van vervuilde gebieden en van de opslag van schadelijke en giftige stoffen in verlaten fabrieken is nog steeds zeer ernstig. Zo zou bijvoorbeeld in een kunstmestfabriek te Fier 800 m3 arsenicumzout opgeslagen liggen in een zwaar verroeste silo; de gevolgen daarvan zouden voor het gehele zuid-Adriatische gebied rampzalig kunnen zijn.

Welke subsidies - en ten belope van welke bedragen - zijn tot op heden voor milieudoeleinden aan Albanië uitgekeerd (uitgedrukt zowel in bedragen als in percentages van het totaal)?

Beschouwt de Commissie milieukwesties als een prioriteit voor haar huidige en toekomstige financieringen?

Wat denkt zij te doen aan de hierboven geschetste noodsituaties?

Stonden urgentie milieukwesties op de agenda van de onlangs gehouden bijeenkomst van de Conferentie van Donorlanden van Albanië en welke besluiten zijn er ter zake genomen?

Gecombineerd Antwoord op de schritftelijke vragen E-3536/97, E-3739/97 en E-3776/97 van de heer Van den Broek namens de Commissie (5 januari 1998)

De communautaire steun op milieugebied ten behoeve van Albanië steunt op de principes inzake duurzame ontwikkeling. Er wordt vooral uitgegaan van het milieubeleid van de Albanese regering zoals vastgelegd in het nationaal actieplan op milieugebied dat in 1993 werd goedgekeurd. De Commissie heeft in het bijzonder haar steun toegezegd voor de daarin aangegeven prioriteiten en de volgende initiatieven genomen:

- Voor de periode tussen 1993 en 1999 werd een totaal van 28,7 miljoen ecu (op een algemeen totaal van 474 miljoen ecu) uitgetrokken voor met het milieu verband houdende projecten in het kader van het PHARE-programma (institutionele opbouw, beleidsadvies, wetlandsbeheer, stategieën voor water- en afvalbeheer, wateraan- en afvoerinfrastructuur, verwijdering van bestrijdingsmiddelen). Bovendien wordt de financiering overwogen van projecten inzake afvalwaterbehandeling in het kader van de grensoverschrijdende programma's met Italië en Griekenland. Daarbij komen nog de in het kader van het Albanese ontwikkelingsplan gefinancierde kleinschalige initiatieven met een directe impact op het milieu.

- In het kader van het LIFE-programma worden ten belope van 2,1 miljoen ecu afvalprojecten als follow-up van de PHARE-initiatieven en het beheer van kustgebieden gefinancierd.

In het door de Commissie voor de donorconferenties opgestelde concept zijn met het milieu verband houdende activiteiten opgenomen als een prioriteit voor toekomstige financieringen. Op de conferenties werden zowel door de plaatselijke autoriteiten als door de internationale gemeenschap sterke pleidooien gehouden voor een duurzame ontwikkeling.

Albanië heeft uit de periode waarin het een geleide economie had, aanzienlijke hoeveelheden hetzij door derde landen geleverde hetzij in het land geproduceerde bestrijdingsmiddelen en andere gevaarlijke afvalstoffen overgehouden. Ongewenste voorraden zijn gevonden op verschillende plaatsen waar zij grote risico's voor de volksgezondheid en het milieu opleveren. Dat is met name het geval voor de zich in Fier bevindende tank met arseen waarop de aandacht van de Commissie wordt gevestigd door de Geachte Parlementsleden.

Er zij op gewezen dat de verantwoordelijkheid voor het veilig verwijderen van ongewenste stoffen in eerste instantie bij de verantwoordelijke ondernemingen (volgens het beginsel dat de vervuiler betaalt) en in laatste instantie bij de Albanese autoriteiten berust. De Commissie heeft evenwel initiatieven genomen ter ondersteuning van de maatregelen van het ministerie van landbouw en het ministerie van volksgezondheid en milieu gericht op het verbeteren van de eigen verwijderingsmethoden.

Een eerste initiatief in 1993 had betrekking op het aantrekken van een deskundige voor het opnemen van de algemene situatie en het doen van aanbevelingen betreffende het opruimen van de voorraden. De plaatselijke autoriteiten zijn van zijn verslag uitgegaan voor het opzetten van een programma voor het tot een minimum herleiden van de aanwezige hoeveelheden door het nog zoveel mogelijk opgebruiken van de oude voorraden overeenkomstig hun oorspronkelijke bestemming, door de aanwending van bepaalde producten als chemische grondstof in de industrie, door het storten als vulgrond van lage concentraties bevattende niet-gevaarlijke stoffen en door het verbranden van bepaalde lage concentraties bevattende poeders en stuifsels in met vaste brandstof gestookte cementovens.

Ter ondersteuning van de Albanese initiatieven werd in 1996 in het kader van het PHARE-programma een toewijzing van 1,7 miljoen ecu goedgekeurd voor een algemeen verwijderingsprogramma met als onderdelen i) de verwijdering van 220 ton totaal onbruikbare bestrijdingsmiddelen, ii) de verwijdering van 200 ton giftig bijproduct van de (thans in Albanië stopgezette) bereiding van het organochloor-insecticide lindaan opgeslagen in de pesticidefabriek van Durres, en iii) het opnieuw verpakken en op lange termijn opslaan in Albanië van 2 ton kwikhoudende en 9,1 ton arseenhoudende producten (met inbegrip van de te Fier opgeslagen producten). Met technische en financiële PHARE-bijstand zullen de nodige gedetailleerde plannen worden opgesteld voor het veilig, milieuvriendelijk en in overeenstemming met de bestaande communautaire regelgeving verwijderen van bedoelde ongewenste hoeveelheden bestrijdingsmiddelen. Het programma omvat tevens opleiding op het gebied van de ecologisch verantwoorde en biologische landbouw.

De Commissie onderzoekt op dit ogenblik de situatie ten einde na te gaan wat - gezien met name het gebrek aan veiligheidsmaatregelen in bepaalde gebieden - precies op korte termijn kan worden ondernomen. De tenuitvoerlegging van het programma is gepland voor medio 1998.