SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1453/01

van Alexandros Alavanos (GUE/NGL) aan de Commissie

(17 mei 2001)

Betreft: Registratie van arbeidsongevallen en beroepsziekten

Ofschoon in het kader van het 2e communautair bestek kredieten ter beschikking zijn gesteld, toch is Griekenland het enige land in de Europese Unie waar geen betrouwbaar systeem is voor de registratie van arbeidsongevallen en beroepsziekten, en dit heeft ernstige gevolgen voor de overheidssteun op het gebied van verzekering en gezondheid. Momenteel is er slechts één ziekenfonds, het IKA, dat arbeidsongevallen registreert en dit alleen voor zijn eigen verzekerden, die ongeveer 45 % van de werknemers uitmaken. Er is ook geen registratie van beroepsziekten.

Welke maatregelen zal de Commissie in samenwerking met de bevoegde Griekse overheid nemen zodat Griekenland een betrouwbaar systeem krijgt voor de registratie van arbeidsongevallen en beroepsziekten?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(24 juli 2001)

De Commissie is het met het geachte parlementslid eens dat een betrouwbare registratie van arbeidsongevallen en beroepsziekten in de Gemeenschap noodzakelijk is.

In dit verband werken de Commissie, het Bureau voor de statistiek van de Europese Gemeenschappen (Eurostat) en het Directoraat-generaal (DG) Werkgelegenheid en sociale zaken, met de medewerking van de lidstaten en in het kader van een gentlemen's agreement, sinds 1990 samen aan de harmonisatie van de Europese statistiek van arbeidsongevallen (ESAW-project)(1) en de Europese statistiek van beroepsziekten (EODS-project(2)). Het doel van deze werkzaamheden is de harmonisatie van de criteria en de methoden die voor de registratie van de gegevens over arbeidsongevallen en beroepsziekten moeten worden gehanteerd.

Wat arbeidsongevallen betreft, moet de werkgever krachtens artikel 9, lid 1, onder c) en d), van Kaderrichtlijn 89/391/EEG(3) een lijst bijhouden van arbeidsongevallen welke voor de werknemer hebben geleid tot een arbeidsongeschiktheid van meer dan drie werkdagen en overeenkomstig de nationale wetten en praktijken rapporten opstellen ten behoeve van de bevoegde autoriteiten over de arbeidsongevallen die zijn werknemers zijn overkomen. Momenteel zijn er ESAO-gegevens (over ongevallen met meer dan drie dagen arbeidsverzuim of dodelijke ongevallen) beschikbaar voor de periode 1993-1998 die betrekking hebben op: economische activiteit van de werkgever, grootte van het bedrijf, leeftijd, geslacht, nationaliteit, beroep en positie in het bedrijf van het slachtoffer, soort letsel en verwond deel van het lichaam, geografische locatie, datum en tijdstip van het ongeval, alsmede de gevolgen van het ongeval aantal verloren dagen, blijvende arbeidsongeschiktheid of overlijden ten gevolge van het ongeval. Ter bevordering van een actief preventiebeleid op het gebied van arbeidsongevallen op Europees niveau is onlangs nog een laatste groep variabelen ingevoerd (fase 3) op basis waarvan de

oorzaken en omstandigheden van het ongeval kunnen worden vastgesteld en bestudeerd. De gegevens betreffende fase 3 zullen geleidelijk vanaf de referentiejaren 2001 tot 2004 beschikbaar komen.

Wat het EODS-project betreft, zijn er werkzaamheden gestart op basis van een proefproject betreffende in 1995 erkende gevallen voor 31 ziekten van de lijst van beroepsziekten die de Commissie in haar Aanbeveling 90/326/EEG van 22 mei 1990(4) heeft vastgesteld. Bij de zojuist afgeronde uitwerking van de door het FIOH(5) ontwikkelde methodiek voor de eerste EODS-fase is rekening gehouden met de lessen van dit proefproject. De methodiek omvat de volgende variabelen: lidstaat, leeftijd, geslacht, beroep op de datum van blootstelling, economische activiteit van het bedrijf op de datum van blootstelling, medische diagnose, veroorzakend agens, product dat het veroorzakend agens bevat (indien chemisch of biologisch), ernst (tijdelijke of blijvende arbeidsongeschiktheid), jaar waarin de ziekte voor het eerst als beroepsziekte is erkend en ernst van de ziekte op dat moment. De verzameling van EODS-fase 1-gegevens begint in 2001 en heeft betrekking op gevallen van beroepsziekte die voor het eerst worden erkend, en op alle sterfgevallen ten gevolge van een beroepsziekte tijdens het gehele jaar.

Wat de situatie in Griekenland betreft, moet onderscheid worden gemaakt tussen de statistiek van arbeidsongevallen en die van beroepsziekten.

De gegevens over arbeidsongevallen die door IKA(6) worden geregistreerd, worden op nationaal niveau verzameld en zijn ook op dat niveau beschikbaar. Zij worden tevens volgens de ESAO-methodiek aan Eurostat doorgegeven en in de Europese gegevens opgenomen. IKA, het ministerie van arbeid en het nationaal instituut voor de statistiek werken samen aan de codering en de overdracht van de ESAO-gegevens en aan de voorbereiding van de uitvoering van fase 3 in Griekenland. Er blijven twee problemen bestaan, waar in het kader van de ESAO-methodiek echter wel rekening mee wordt gehouden en die ook worden gecorrigeerd. Enerzijds wordt voor IKA slechts een deel van de arbeidsongevallen met meer dan drie dagen arbeidsverzuim gemeld. Het aandeel van de gemelde ongevallen wordt door IKA op 39 % geschat; dit niveau is vergelijkbaar met dat in Denemarken, Ierland of het Verenigd Koninkrijk (respectievelijk 46 %, 38 % en 43 %). Voor alle lidstaten in deze situatie corrigeert Eurostat het aantal gemelde ongevallen met het meldingspercentage zodat de aantallen werkelijk gebeurde ongevallen (100 %) kunnen worden geschat. Het zijn deze aantallen die in de publicaties en voor de berekening van de ongevallenfrequentie (aantal ongevallen per 100 000 werkzame personen) in aanmerking worden genomen. Anderzijds worden, zoals het geachte parlementslid weet, alleen de gegevens voor IKA, die ongeveer 45 % van de werkzame personen in Griekenland omvatten, opgenomen. IKA omvat de werknemers in de particuliere sector. Dat is ook de populatie waarop in veel andere lidstaten de ESAO-gegevens betrekking hebben (met name in België en Frankrijk waar strikt genomen slechts deze populatie wordt bestreken). Maar het komt door de specifieke situatie in Griekenland met betrekking tot de positie van de arbeidskrachten in het bedrijf, dat het percentage van de opgenomen werknemers 45 % bedraagt. In Griekenland waren in 1999 43,4 % van de werkzame personen immers werkgevers, zelfstandigen en meewerkende gezinsleden, tegenover gemiddeld 16,2 % in de gehele Gemeenschap (bron: communautaire arbeidskrachtenenquête, Eurostat). Voor de berekening van de ongevallenfrequentie relateert Eurostat desalniettemin het aantal ongevallen aan het aantal werknemers dat daadwerkelijk in de ESAO-gegevens is opgenomen.

Voor de statistiek van beroepsziekten geldt dat, hoewel de Europese lijst van beroepsziekten voor Griekenland geen grote problemen oplevert, de nationale procedure voor de erkenning van beroepsziekten er echter zwaar is, waardoor waarschijnlijk niet alle werkelijke gevallen worden geregistreerd. De gegevens die in het kader van de proefverzameling van EODS-gegevens voor erkende beroepsziekten in 1995 aan Eurostat zijn verstrekt, waren erg beperkt (92 gevallen op een Europees totaal van meer dan 57 000). In het eindverslag(7) van de door het FIOH uitgevoerde evaluatie van deze proefgegevens wordt met name opgemerkt dat de gegevens van Griekenland niet representatief zijn voor alle arbeidskrachten, en dat de gegevens betreffende de dekking van de nationale stelsels voor Griekenland niet beschikbaar zijn en dat Griekenland daarom vaak van de analyse moest worden uitgesloten. Eurostat heeft niettemin bericht ontvangen dat een werkgroep van het Griekse ministerie van arbeid, waarvan IKA en andere betrokken instellingen deel uitmaken, is opgericht om na te gaan hoe de statistische gegevens over beroepsziekten in Griekenland kunnen worden verbeterd. Hierbij ondersteunt de Commissie de lidstaten en Griekenland in het bijzonder door in het kader van haar werkgroepen en publicaties de EODS-methodiek(8) en de goede werkwijzen die in andere lidstaten worden toegepast te verspreiden.

(1) ESAW: European Statistics of Accidents at Work.

(2) EODS: European Occupational Diseases Statistics.

(3) Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het werk, PB L 183 van 29.6.1989.

(4) Aanbeveling 90/326/EEG van de Commissie van 22 mei 1990 betreffende de goedkeuring van een Europese lijst van beroepsziekten, PB L 160 van 26.6.1990.

(5) FIOH: Finnish Institute of Occupational Health.

(6) IKA: Grieks instituut voor de sociale zekerheid arbeidsongevallen en beroepsziekten werknemers in de particuliere sector.

(7) Eurostat Working Paper, Population and social conditions 3/1999/E, nr. 2.

(8) Eurostat Working Paper, Population and social conditions 3/2000/E, nr. 18 en 19.