SCHRIFTELIJKE VRAAG P-4158/00

van W.G. van Velzen (PPE-DE) aan de Commissie

(9 januari 2001)

Betreft: Discriminatie bij het afsluiten van abonnementen voor mobiele telefonie

Personen, bijvoorbeeld leden van het Europees Parlement, die enige dagen per week werkzaam zijn in andere EU-lidstaten dan het land waarin zij gevestigd zijn, kunnen in bepaalde EU-lidstaten (België) geen abonnement afsluiten voor mobiele telefonie omdat zij niet beschikken over een Belgisch identiteitsbewijs of huurcontract.

1. Is de Commissie met mij van mening dat dit indruist tegen het vrije verkeer van personen, goederen en diensten, zoals dat is vastgelegd in het Verdrag betreffende de Europese Unie?

2. Vindt de Commissie dat legitimatie van betrokkenen inclusief adresgegevens en een bestaande bank- of girorekening in een EU-lidstaat voldoende moet zijn voor een mobiele operator om een abonnement af te sluiten?

3. Welke maatregelen gaat de Commissie nemen om deze misstanden weg te nemen en daarmee een volledig vrij verkeer binnen de EU op dit gebied te bevorderen?

4. Er is ook een mobiele operator in België actief die eerst een borg vraagt, dan wel pas nadat er driemaandelijkse facturen zijn betaald, zijn klant toestaat om binnen de EU te bellen en niet alleen in België:

a) Is de Commissie van mening dat het gerechtvaardigd is dat een mobiele operator aan zijn klanten met een normaal abonnement barrières mag opleggen terzake van het mobiel bellen binnen de EU? Zo neen, op welke bepalingen van het Verdrag cq welke richtlijnen berust dan het oordeel van de Commissie?

b) Welke maatregelen kan de Commissie nemen om deze barrières te doen wegnemen?

Aanvullend antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(28 september 2001)

De Commissie is zich ervan bewust dat burgers van andere lidstaten die geen officiële woonplaats in België hebben, een aantal problemen ondervinden wanneer zij een abonnement voor mobiele telefonie willen afsluiten maar geen Belgische identiteitskaart bezitten of geen huurovereenkomst in België hebben ondertekend. De Commissie heeft deze kwestie onderzocht en heeft de volgende informatie verkregen. De betrokken telecombedrijven rechtvaardigen deze eisen op grond van de noodzakelijk geachte preventie van fraude (die volgens hen in deze sector wijdverbreid is) en omdat er een regeling moet bestaan die waarborgt dat klanten die niet in België wonen hun rekeningen betalen.

Eén Belgisch telecombedrijf eist dat de aanvrager van een abonnement voor mobiele telefonie gegevens verstrekt over ofwel een Belgische identiteitskaart ofwel een geldige kredietkaart, alsmede een kopie van de gas- elektriciteits- of waterrekening als bewijs dat de aanvrager in België woont, ook al is deze er niet officieel gedomicilieerd. Dit telecombedrijf biedt ook voorafbetaalde kaarten die, afhankelijk van het soort kaart, in verschillende lidstaten kunnen worden gebruikt. De minuutprijs van voorafbetaalde kaarten ligt hoger dan de minuutprijs die het bedrijf aanrekent aan degenen die bij het bedrijf een abonnement hebben genomen. Hoewel de prijs voor oproepen met voorafbetaalde kaarten hoger ligt, wordt in het algemeen echter geen abonnementsvergoeding aangerekend.

De andere twee Belgische telecombedrijven op de markt voeren een verschillend beleid. Het ene eist het bewijs van een adres in België ofwel een kredietkaartrekening. De klanten van dat bedrijf kunnen hun rekeningen ook ontvangen in het land waar ze hun vaste woonplaats hebben, hoewel in dat geval daarmee gepaard gaande internationale transactiekosten worden aangerekend. Bovendien biedt dit bedrijf zijn klanten internationale roaming en voor iedereen een dienst van voorafbetaalde kaarten, ongeacht het land waar iemand woont. Het derde telecombedrijf evalueert de risico's van elke abonnementsaanvraag op grond van een scorebord. De gehanteerde criteria zijn onder meer betrouwbaarheid, vast adres en leeftijd. Nadat de aanvrager volgens dit systeem is geëvalueerd, biedt het bedrijf de betrokkene verschillende mogelijkheden die al dan niet het afsluiten van een abonnement kunnen omvatten. Hoewel er in dit geval geen formeel onderscheid wordt gemaakt tussen inwoners en niet-inwoners, komt het er in de eerste plaats op aan of het niet-beschikken over een vast adres in België in de meeste gevallen een beslissende factor voor het afwijzen van een abonnementsaanvraag is. Dit bedrijf biedt zijn klanten tevens internationale roaming na betaling van een borg, alsmede verschillende diensten in verband met voorafbetaalde kaarten.

De Commissie is in principe van oordeel dat een redelijk evenwicht moet worden gevonden tussen het recht van de consumenten in de Gemeenschap om in verschillende lidstaten een abonnement af te sluiten en het recht van de bedrijven om zich ervan te verzekeren dat rekeningen worden betaald, iets wat voor de bedrijven meer moeilijkheden en kosten oplevert wanneer de klant niet in het land woont waar hij het abonnement heeft genomen. Bovendien heeft een consument steeds de mogelijkheid om een ander bedrijf te kiezen dat met zijn specifieke situatie rekening houdt, aangezien uit het bovenstaande blijkt dat de handelspraktijken van Belgische telecombedrijven sterk uiteenlopen.

Daar de bovengenoemde praktijken niet door de Belgische wetgeving zijn opgelegd maar uit het commerciële beleid van de telecombedrijven voortvloeien, is de Commissie van oordeel dat de Belgische wetgeving niet indruist tegen de beginselen van het vrije verkeer overeenkomstig het EG-Verdrag. De Commissie maakt zich echter zorgen over de beperking van het vrije verkeer van diensten overeenkomstig artikel 49 (ex-artikel 59) van het EG-Verdrag, waartoe een dergelijke praktijk kan leiden. Inzake een bepaling van het EG-Verdrag die eveneens een dwingend karakter heeft, herinnert het Hof van Justitie er in een recent arrest(1) aan dat de opheffing tussen de lidstaten van belemmeringen voor het vrije verkeer van personen in gevaar zou worden gebracht, indien de opheffing van door de staten gestelde belemmeringen kon worden ontkracht door belemmeringen voortvloeiend uit handelingen, krachtens hun eigen rechtsbevoegdheid verricht door niet onder het publiekrecht vallende verenigingen of lichamen. Het Hof wijst er dan ook op dat een dergelijk dwingend beginsel ook van toepassing is op overeenkomsten tussen particulieren. Bijgevolg zouden contractuele regelingen, zoals de eisen betreffende de woonplaats, die aan gebruikers van mobiele communicatie worden voorgesteld en die niet in overeenstemming zijn met het beginsel van vrij verkeer van diensten overeenkomstig artikel 49 van het EG-verdrag, ongeldig worden geacht.

De Commissie wijst er tevens op dat overeenkomstig Richtlijn 98/10/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 1998 inzake de toepassing van Open Network Provision (ONP) op spraaktelefonie en inzake de universele telecommunicatiedienst in een door concurrentie gekenmerkt klimaat(2), aanbieders van mobiele openbare telefoniediensten ten behoeve van de consumenten toereikende en actuele informatie over hun standaardvoorwaarden betreffende de toegang tot en het gebruik van hun diensten moeten bekendmaken (artikel 11, lid 1).

De Commissie is van oordeel dat het bewijs van identiteit aan de hand van bankgegevens, een girorekening of een kredietkaartnummer normaalgesproken voor de betrokken telecombedrijven voldoende zou moeten zijn, een mogelijkheid die overigens door ten minste een van de op de Belgische markt actieve bedrijven wordt geboden. Ten slotte zij erop gewezen dat klachten van personen over hun relaties met Belgische telecombedrijven kunnen worden gericht tot de Belgische Ombudsman voor Telecommunicatie, die hiervoor bevoegd is.

(1) Zie arrest van 6 juni 2000 Roman Angonese tegen Cassa di Risparmio di Bolzano SpA, zaak C-281/98, punten 32 tot 36.

(2) PB L 101 van 1.4.1998.