NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/345

(2004/C 78 E/0364)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0685/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(11 maart 2002)

Betreft: Negatieve gevolgen voor de EU-lidstaten van de voortdurende achterstelling en uitzonderingspositie van Moldavië

1. Welke gevolgen verwacht de Commissie van de afschaffing van de visumplicht voor personen met de Roemeense nationaliteit met ingang van 1 januari 2002, die vooruitloopt op een mogelijke toetreding van Roemenië tot de EU, terwijl de meerderheid van de inwoners van de aangrenzende staat Moldavië eveneens recht heeft op de Roemeense nationaliteit op grond van het feit dat hun ouders of grootouders vóór 28 juni 1940 zijn geboren op grondgebied dat destijds tot Roemenië behoorde? Zal dit leiden tot grootschalige migratie van Roemenen uit het veel armere Moldavië naar (toekomstig) EU-gebied?

2. Is Roemenië in de toekomst als EU-lidstaat verplicht om voor alle overige Moldaviërs een visumplicht in te voeren? Verwacht u hiervan spanningen tussen Moldaviërs met en Moldaviërs zonder Roemeense nationaliteitsdocumenten?

3. Acht de Commissie het aanvaardbaar dat in Moldavië als gevolg van verwaarlozing door de buitenwereld een met Wit-Rusland vergelijkbare toestand ontstaat, waarin een parlementaire democratie met recht op vrijheid van vereniging en vergadering niet meer functioneert?

4. Acht de Commissie het aanvaardbaar dat Moldavië verwordt tot een eiland van armoede, en dat daardoor een voedingsbodem ontstaat voor interne etnische conflicten tussen de Roemeenstalige meerderheid en de Slavische minderheid, of voor een extern gericht terroristisch avonturisme naar het voorbeeld van Afghanistan in de Taliban-periode?

5. Op welke wijze denkt de Commissie bij te dragen tot het op zo kort mogelijke termijn beëindigen van de achtergestelde positie van de aan toekomstig EU-gebied grenzende staat Moldavië?

Aanleiding: Berichtgeving in „De Volkskrant” van 31 december 2001 en 25 februari 2002.

Gecombineerd Antwoord

van de heer Patten namens de Commissie

op de schritftelijke vragen E-0684/02 en E-0685/02

(24 april 2002)

De Commissie is zeer bezorgd over de armoede in Moldavië. Het land behoort tot de armste van Europa. Armoede kan etnische conflicten verergeren en leiden tot gevaren voor de veiligheid, zoals terrorisme. Moldavië moet snel met de Wereldbank en het IMF tot overeenstemming komen, zodat verdere financiële bijstrand binnen bereik komt. De economische problemen worden voor een deel ook veroorzaakt door het slepende conflict met de provincie Transnistrië, waar de industriële bedrijvigheid grotendeels is geconcentreerd.

De betrekkingen van de EU met Moldavië worden geregeld door de in 1998 in werking getreden partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst. Deze voorziet in een regelmatige politieke dialoog, liberalisering van het handelsverkeer en vergaande samenwerking, op basis van eerbiediging van de democratische beginselen en de mensenrechten. Dat Moldavië voor de Unie van belang is, blijkt ook uit het besluit van de Europese Raad van Göteborg (15 en 16 juni 2001) om het land uit te nodigen samen met Oekraïne deel te nemen aan de komende Europese Conferentie.

De Gemeenschap heeft de afgelopen tien jaar voor 120 miljoen euro technische bijstand verleend en voor 87 miljoen euro macrofinanciële bijstand. Door het Bureau voor Humanitaire Hulp van de Gemeenschap (ECHO) is indertijd circa 5,5 miljoen euro verstrekt om de humanitaire gevolgen te lenigen van de financiële crisis in Rusland in 1998. In overeenstemming met zijn kerntaken (spoedhulp onmiddellijk na natuurrampen of door de mens veroorzaakte noodtoestanden) heeft ECHO de activiteiten in Moldavië in 2001 stopgezet. In maart 2001 is het programma voor voedselzekerheid van de Commissie van start gegaan (5,5 miljoen euro voor het begrotingsjaar 2002).

Er zijn geen afspraken met Rusland of Oekraïne die de Unie zouden verplichten zich niet met de ontwikkelingen in Moldavië te bemoeien. De situatie in Moldavië is zelfs een regelmatig terugkerend onderwerp in de politieke dialoog met Rusland en Oekraïne. Het doel is samen tot een beter begrip te komen van de oorzaken van de problemen waarmee het land te kampen heeft en oplossingen te vinden voor met name Transnistrië. De OVSE heeft wat dit betreft ook een belangrijke rol te spelen.

Ten aanzien van een mogelijk EU-lidmaatschap voor Moldavië handelt de Commissie strikt volgens de basiscriteria die de Europese Raad van Kopenhagen in 1993 heeft vastgesteld en het besluit van de Europese Raad van Luxemburg van 1997 over de landen die aan het lopende toetredingsproces deelnemen. Economische en culturele banden met de huidige lidstaten spelen daarbij geen rol.

Of een persoon de nationaliteit van een lidstaat heeft of, het recht die te verwerven, is een zaak voor het nationale recht van de betrokken lidstaat. Ook na toetreding heeft Roemenië nog steeds de bevoegdheid aan ingezetenen van Moldavië het Roemeens staatsburgerschap te verlenen. Personen met een dubbele (Moldavisch/Roemeense) nationaliteit zouden dan zonder visumverplichting toegang hebben tot Roemenië en andere lidstaten. De Commissie kan niet inschatten welke migratiestromen een dergelijke ontwikkeling zou veroorzaken.

Als algemene regel geldt dat Roemenië bij de toetreding tot de Unie de visumplicht moet invoeren voor onderdanen van de derde landen die zijn opgesomd in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad (1), gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 2414/2001 van de Raad van 7 december 2001 (2). Mogelijke uitzonderingen op deze algemene visumverplichting zijn onderworpen aan de desbetreffende bepalingen van die verordeningen.

De Commissie spreekt de hoop uit dat Moldavië politieke ontwikkelingen als die in Wit-Rusland kan vermijden, en is harerzijds bereid daartoe samen met de internationale gemeenschap bij te dragen.

(1) Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad van 15 maart 2001 tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld (PB L 81 van 21.3.2001).

(2) PB L 327 van 12.12.2001.