SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3004/02

van Eija-Riitta Korhola (PPE-DE) aan de Commissie

(23 oktober 2002)

Betreft: Rechtsbescherming van slachtoffers, vrij verkeer van personen en slachtoffers van verkrachting in de Europese Unie

Een Fins staatsburger overkwam in 1999 het volgende toen zij op vakantie was in Griekenland: ze was het slachtoffer geworden van verkrachting, waarbij zij kans had gezien het kenteken

van de auto van de dader te onthouden. Ze gaf het kenteken nog dezelfde avond door aan de politie. Een onderzoek, verricht door een Griekse arts, bevestigde dat ze was verkracht. De volgende dag zette zij voor een politierechter nogmaals uiteen wat zich had voorgedaan, waarbij in het Grieks met behulp van een tolk notulen werden gemaakt van het verhoor. Het slachtoffer kreeg geen kopie van de dagvaarding, noch van notulen van het onderzoek. In februari van dit jaar werd het slachtoffer opgeroepen voor het gerecht te verschijnen, maar deze keer als verdachte, waarbij ze werd beschuldigd van het indienen van een valse aanklacht. De verkrachter was al in oktober 2000 vrijgesproken van het ten laste gelegde, zonder dat dit was meegedeeld aan het slachtoffer, zodat zij geen kans kreeg om hiertegen in beroep te gaan. In april werd het slachtoffer schuldig bevonden aan het indienen van een valse aanklacht en veroordeeld tot 20 maanden onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Het gaat hier om een enkel geval, maar aangenomen mag worden dat het een weerspiegeling vormt van de gangbare praktijk.

Vormt het verschil in de rechtspraktijken van de lidstaten een zodanige belemmering voor de vrijheden van burgers in de EU dat deze vrijheden in de praktijk niet bestaan? Op welke wijze kan de positie van verkrachtingsslachtoffers worden verbeterd door middel van EU-maatregelen?

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(9 januari 2003)

1. De door het geachte parlementslid verstrekte informatie lijkt erop te wijzen dat ten aanzien van vrouw die bij deze zaak betrokken is, het recht op verdediging zoals vastgelegd in artikel 6, lid 3 van het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) en in artikel 48, lid 2 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, geschonden werd en dat ze een vordering bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg met betrekking tot de uiteengezette feiten zou kunnen instellen. Artikel 6, lid 3 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) voorziet in het recht voor éénieder om op de hoogte te worden gesteld van de aard en de reden van de beschuldiging, te beschikken over de tijd die nodig is voor de voorbereiding van zijn verdediging, zich zelf te verdedigen of daarbij bijstand te hebben van een raadsman, de getuigen à charge te ondervragen, zich kosteloos te doen bijstaan door een tolk. De Commissie is momenteel een initiatief aan het voorbereiden inzake de totstandbrenging van gemeenschappelijke minimumnormen voor procedurele waarborgen voor verdachten in strafrechtzaken in de gehele Unie. In januari 2003 zal hierover een groenboek verschijnen en een voorstel voor een kaderbesluit is voorzien voor december 2003.

2. Inbreuken op de grondrechten, zoals het bovengenoemde recht, kunnen in bepaalde gevallen een negatief gevolg hebben op de uitoefening van het recht op vrij verkeer in de Unie dat de EU-burgers genieten. Er zou moeten worden onderzocht hoe de eerbiediging van de grondrechten door de lidstaten kan worden verbeterd.

3. Wat de rechten van de slachtoffers betreft, zal het Kaderbesluit 2001/220/JBZ van de Raad van 15 maart 2001 inzake de status van het slachtoffer in de strafprocedure(1) de positie van alle slachtoffers van misdrijven in de Unie, waaronder ook de slachtoffers van verkrachting, verbeteren. Dit kaderbesluit heeft ten doel verplichtingen op te leggen aan de lidstaten om de diensten te verbeteren waartoe de slachtoffers van misdrijven zich kunnen richten. De voorgestelde verbeteringen zijn onder andere het beter informeren aan de slachtoffers van misdrijven, het erkennen van hun rol in strafzaken, het toekennen van waarborgen aan de slachtoffers en hun familieleden en in het algemeen het vergroten van de mogelijkheden die hen geboden worden. Dit betekent dat de slachtoffers de kans wordt gegeven meer deel te nemen aan de strafzaken die hen aanbelangen (door hen een reële en passende rol in de procedure te geven) zodat situaties zoals deze waar het slachtoffer noch de kans heeft gekregen te getuigen noch in kennis werd gesteld van het gevolg dat aan haar klacht werd gegeven, niet meer voorkomen. Het kaderbesluit bevat voorts bepalingen die de slachtoffers de mogelijkheid geven tot slachtoffer-dader-bemiddeling voor zover zij dat willen, alsmede bescherming van hun persoonlijke levenssfeer, en speciale bepalingen voor bijzonder kwetsbare slachtoffers en voor slachtoffers die in een andere lidstaat woonachtig zijn. Het voorziet eveneens in waarborgen voor een effectieve communicatie zoals die aan beklaagden geboden wordt, rechtsbijstand en andere vormen van advies die zo nodig kosteloos worden verstrekt, alsmede vergoeding van de uitgaven die voortvloeien uit de deelneming van het slachtoffer aan de strafprocedure. Het kaderbesluit waarborgt tevens het recht op bescherming, in voorkomend geval ook voor de familieleden van het slachtoffer, en het recht op een beslissing met betrekking tot schadeloosstelling in het kader van de strafprocedure. Artikel 11 voorziet er meer bepaald in dat de lidstaten de problemen die het gevolg zijn van het feit dat het slachtoffer in een andere lidstaat woont dan die waar het strafbare feit begaan is, zo veel mogelijk te beperken. Krachtens artikel 12 moeten

alle lidstaten met elkaar samenwerken. De meeste bepalingen dienen te worden omgezet in nationale wetgeving uiterlijk op 22 maart 2002. Artikels 5 en 6, waarborgen in verband met communicatie en specifieke bijstand ten behoeve van het slachtoffer, dienen te worden omgezet in nationale wetgeving uiterlijk op 22 maart 2004. Artikel 10, bemiddeling in strafzaken dient te worden uitgevoerd uiterlijk op 22 maart 2006.

(1) PB L 82 van 22.3.2001.