SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2686/99

van Bart Staes (Verts/ALE) aan de Commissie

(12 januari 2000)

Betreft: Naleving van de nitraatrichtlijn door het Vlaamse Gewest

In het Vlaamse Gewest zal volgens de Vlaamse MilieuMaatschappij in het jaar 2000 dubbel zoveel mest zijn dan toegelaten. De totale mestproductie bedraagt 90.000 ton fosfaat en er is slechts plaats voor 50.000 ton. Hierdoor komt de naleving van de Europese nitraatrichtlijn tegen januari 2003 in het gedrang. Volledigheidshalve dient vermeld dat er reeds in '96 een fosfaatproductie was van 82 miljoen kilogram, waarvan 37 miljoen uit de rundveehouderij, 32 miljoen uit de varkenshouderij en 11 miljoen uit de pluimveehouderij. Daarbij kwam nog eens 5 miljoen kilogram kunstmest. De 700.000 kilogram fosfaat van schapen, geiten en nertsen werden in dit overzicht buiten beschouwing gelaten.

1. Is de Commissie op de hoogte van de stijgende mestproductie in het Vlaamse Gewest? a) Zo ja, welke houding heeft de Commissie aangenomen ten opzichte van deze evolutie, gezien de negatieve gevolgen voor de naleving van de nitraatrichtlijn? b) Zo neen, hoe evalueert de Commissie de naleving van de nitraatrichtlijn in het Vlaamse Gewest?

2. Welke argumenten en standpunten heeft de Commissie aangehaald in haar recente brief aan de Belgische federatie met betrekking tot het al dan niet naleven van de Europese nitraatrichtlijn? Formuleert de Commissie in deze brief voorstellen en een tijdstabel om te komen tot de volledige en correcte naleving van de nitraatrichtlijn in de Belgische federatie, en in het bijzonder het Vlaamse Gewest? Zo ja, welke?

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(22 februari 2000)

De Commissie is op de hoogte van de ernstige problemen waarmee het Vlaamse Gewest van België wordt geconfronteerd wegens de aanwezigheid van aanzienlijke hoeveelheden voedingsstoffen (fosfor en stikstof) die zowel afkomstig zijn van het gebruik van chemische meststoffen meer dan 300 kg stikstof per hectare als van de verspreiding van afvalstoffen van de veeteelt op landbouwgronden, hetgeen eveneens meer dan 300 kg stikstof per hectare vertegenwoordigt. Deze overdreven hoeveelheden liggen aan de oorsprong van een diffuse verontreiniging van het grondwater, hetgeen blijkt uit de verslagen van de Vlaamse Milieumaatschappij, en van de eutrofiëring van het meeste oppervlaktewater; verder dragen zij bij tot de eutrofiëring van de Noordzee.

In het licht van deze situatie heeft het Vlaamse Gewest van België volgens de Commissie niet alle relevante zones van zijn grondgebied aangewezen als kwetsbare zones uit hoofde van artikel 3 van Richtlijn 91/676/EEG van de Raad van 12 december 1991 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen(1). Volgens artikel 5 van de richtlijn moet er voor kwetsbare zones evenwel een actieprogramma worden opgesteld met maatregelen die moeten waarborgen dat de elk jaar op of in de bodem gebrachte hoeveelheid dierlijke mest, met inbegrip van die welke door de dieren zelf wordt opgebracht, voor elk landbouw- of veehouderijbedrijf een bepaalde hoeveelheid per

hectare niet overschrijdt. Deze bepaalde hoeveelheid per hectare is de hoeveelheid mest die 210 kg stikstof bevat voor de periode van 1999 tot 2002 en 170 kg stikstof vanaf 2001. Deze grenswaarden houden in dat de hoeveelheden op te brengen mest en dus tevens de hoeveelheid op de bodem gebrachte fosfor moeten worden beperkt. Overeenkomstig bijlage III van de richtlijn moet in de actieprogramma's bovendien zijn voorgeschreven dat de totale toevoer van voedingsstoffen beperkt moet zijn tot de behoeften van de planten, hetgeen inhoudt dat een redelijk gebruik van minerale en organische meststoffen wordt opgelegd.

In het kader van de inbreukprocedure die de Commissie tegen België heeft ingeleid, heeft zij België het in artikel 226 (ex-artikel 169) van het EG-Verdrag vastgestelde met redenen omkleed advies toegestuurd. In de veronderstelling dat de door de Belgische overheid meegedeelde opmerkingen ontoereikend worden geacht, zou de Commissie de kwestie bij het Hof van Justitie aanhangig kunnen maken.

Niettemin past de Commissie de regel toe dat zij geen details van inbreukprocedures openbaar maakt. Zij heeft evenwel een persbericht(2) gepubliceerd toen zij besloten had België het voornoemde met redenen omkleed advies toe te sturen. Uit dat persbericht blijkt dat België naar het oordeel van de Commissie de criteria van de richtlijn niet heeft nageleefd bij de aanwijzing van kwetsbare zones. Zo hebben de Belgische autoriteiten een aantal wateren weggelaten die als door nitraten verontreinigd zijn aangemerkt. Bovendien zijn de actieprogramma's voor Vlaanderen onvolledig en ontbreken actieprogramma's voor Brussel en Wallonië, is het bewakingssysteem ontoereikend en voldeed België's eerste uitvoeringsrapport niet aan alle eisen.

Tenslotte zij erop gewezen dat de Commissie in een met redenen omkleed advies geen suggesties of kalenders formuleert in verband met de maatregelen die de betrokken lidstaat moet nemen om de uitvoering te garanderen van de richtlijn waarop het met redenen omkleed advies betrekking heeft. Het door de lidstaten te bereiken resultaat en de termijn waarover zij daartoe beschikken, zijn immers vastgesteld in de richtlijn zelf. In die context bestaat de rol van de Commissie erin te verifiëren of de door de lidstaten genomen maatregelen overeenstemmen met wat in de richtlijn is voorgeschreven.

(1) PB L 375 van 31.12.1991.

(2) IP 99/450 van 2.7.1999.