SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1736/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(14 juni 2001)

Betreft: Toepassing van het Zwitserse financieringssysteem om het vervoer van goederen over de weg over te hevelen naar de spoorwegen

1. Kan de Commissie bevestigen dat mede op grond van de op 14 december 2000 door het Europees Parlement goedgekeurde verdragen tussen Zwitserland en de Europese Unie, die de mogelijkheden voor doorgaand vrachtverkeer over de weg verruimen, in Zwitserland thans wordt gewerkt met een Leistungsabhängige Schwerverkehrsabgabe, d.w.z. een tolsysteem dat gereden kilometers, gewicht van de vracht en de emissie van de vrachtwagen meeweegt en waarvan de opbrengsten worden gebruikt voor het bekostigen van het grootste deel van de aanleg van goederenspoorlijnen en de bijbehorende tunnels door de Alpen?

2. Kan de Commissie bevestigen dat de in vraag 1 bedoelde techniek een sterke invloed kan uitoefenen op de afwikkeling van vervoersstromen die hun oorsprong en bestemming hebben buiten het gebied dat zij passeren, en dat dit systeem in principe ook toepasbaar is in gebieden waar vervoersstromen onderweg geen natuurlijke belemmeringen zoals kruisende bergkammen of grote waterlopen tegenkomen?

3. Welke mogelijkheden ziet de Commissie om een dergelijk systeem ook binnen de lidstaten van de Europese Unie te bevorderen, als middel om de voortgaande groei van het vrachtverkeer over de weg tegen te gaan en daarmee alternatieven te bieden voor de druk om een steeds groter deel van de open ruimte op te offeren door wegen te verbreden en nieuwe aan te leggen?

4. In hoeverre zijn de onder meer in Nederland ontwikkelde technieken om het individuele woon-werkverkeer per auto te belasten toepasbaar voor de regulering van het goederenverkeer over de lange afstand?

5. Welke als gevolg van Europese regelgeving optredende belemmeringen dienen eventueel nog te worden weggenomen om het in vraag 3 bedoelde effect in ruime mate te kunnen bereiken?

6. Welke nationale regels van de lidstaten staan eventueel een ruime toepassing van het Zwitserse model nog in de weg?

7. Is de Commissie bereid om een dergelijke ontwikkeling te bevorderen?

Bron: Het Nederlandse dagblad De Volkskrant van 21 mei 2001.

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(3 september 2001)

De Commissie is op de hoogte van het feit dat de Zwitserse regering voor vrachtwagens een tolsysteem heeft ingevoerd gebaseerd op het aantal afgelegde kilometers (leistungsabhängige Schwerverkehrsabgabe) en dat de opbrengsten van dit systeem grotendeels zullen worden gebruikt voor de financiering van infrastructuurprojecten voor het goederenvervoer per spoor en voor de aanleg van tunnels in de Alpen. De overeenkomst tussen de Gemeenschap en Zwitserland inzake goederen- en passagiersvervoer per spoor en over de weg, die nog steeds niet door alle lidstaten is bekrachtigd, bevat een aantal essentiële elementen van een dergelijk tolsysteem voor zowel Zwitsers als communautair verkeer.

De Commissie is van mening dat aan de afstand gekoppelde tolsystemen, zoals het Zwitserse, globaal een positief effect kunnen hebben op de rationalisering van de vraag naar vervoer over de weg, zowel voor de doorvoerregio's als voor de regio's waar de vervoersstromen hun oorsprong of bestemming hebben. In haar binnenkort verschijnende witboek over het gemeenschappelijk vervoersbeleid zal de Commissie een discussie entameren over innovatieve methodes voor de financiering van vervoersinfrastructuur. Een van de opties is inderdaad het Zwitserse model, d.w.z. het gebruik van de opbrengsten van heffingen op het gebruik van infrastructuur voor concurrerende vervoerswijzen om nieuwe infrastructuur voor milieuvriendelijke vervoerswijzen, zoals het vervoer per spoor, te financieren. Een dergelijke kruisfinanciering zou denkbaar zijn binnen een bepaalde regio die bijvoorbeeld wordt gekenmerkt door natuurlijke grenzen, zoals bergen, of door een kwetsbaar milieu.

De invoering van dergelijke aan de afstand gekoppelde tolsystemen kan worden bevorderd door de beleidsmakers, instanties, vervoerders en de bevolking beter op de hoogte te brengen van de resultaten die met de toepassing van het Zwitserse systeem zijn behaald. Ook een betere uitwisseling van informatie tussen de lidstaten over hun eigen behoeften en plannen in verband met de evolutie en het beheer van de vervoersstromen zal waarschijnlijk leiden tot het besef dat aan de afstand gekoppelde tolsystemen tot een beter gebruik van de bestaande infrastructuur kunnen leiden. Daardoor zou de behoefte aan nieuwe (of bredere) wegen afnemen. Er zijn echter belemmeringen van juridische, technische of organisatorische aard die grondig moeten worden onderzocht en moeten worden opgelost op nationaal niveau voordat dergelijke aan de afstand gekoppelde tolsystemen kunnen worden ingevoerd. Ten slotte moeten er realistische alternatieven voor het wegvervoer zijn, wil een dergelijk tolsysteem aanvaardbaar en doeltreffend zijn.

De door de Nederlandse regering overwogen aanpak is bedoeld om de files op de wegen tegen te gaan door het dagelijkse woon-werkverkeer in dichtbevolkte gebieden in Nederland te belasten. Deze aanpak laat zich niet rechtstreeks toepassen om de milieueffecten van het vrachtvervoer over grote afstand te verminderen.

Op communautair niveau moet een meersporenbeleid worden gevoerd om de problemen als gevolg van de toenemende omvang van het vrachtverkeer in de Gemeenschap aan te pakken. Een dergelijk meersporenbeleid dat erop gericht is tot een evenwichtiger modal split te komen, heeft een aantal hoofdlijnen, zoals het stimuleren van de markt voor het railvervoer, bijvoorbeeld via het beleid van de Gemeenschap om de markt open te stellen. Tevens werkt de Commissie aan een beleid voor billijke en efficiënte infrastructuurtarieven voor alle vervoerstakken, hetgeen essentieel is om de openstelling van de markt in de vervoersector te ondersteunen. Ten slotte kan een doelmatig beleid om de ontwikkeling van de trans-Europese netwerkinfrastructuur te ondersteunen en knelpunten weg te werken een belangrijke bijdrage leveren om tot een efficiënter en milieuvriendelijker Europees vervoersysteem te komen.