SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0248/02

van Bartho Pronk (PPE-DE) aan de Commissie

(6 februari 2002)

Betreft: Prijsverhoging bij de introductie van de euro

Tijdens de laatste plenaire vergadering gaf Commissaris Solbes aan dat er geen sprake is geweest van prijsverhogingen als gevolg van de introductie van de euro. Diverse Nederlandse media hebben echter melding gemaakt van prijsverhogingen. Daarnaast heeft de Nederlandse Consumentenbond een aantal duidelijke prijsstijgingen gesignaleerd.

Aangezien prijsverhoging als gevolg van de introductie van de euro een volstrekt ongewenste ontwikkeling is, wil ik de volgende vragen stellen aan de Commissie:

1. Is de Commissie bekend met het resultaat van de Europrijzenmonitor van de Nederlandse Consumentenbond? Erkent de Commissie dat de prijsstijging van 2,8 % zoals deze zich rond de introductie van de euro voordeed, een ongewenste ontwikkeling is? Beschikt de Commissie over soortgelijke onderzoeken in andere lidstaten? Verandert het onderzoek van de Consumentenbond de inzichten van Commissaris Solbes?

2. Kan Commissaris Solbes zijn uitspraak dat er geen sprake is van prijsstijgingen als gevolg van de introductie van de euro, met statistisch materiaal onderbouwen?

3. Voor de consument is de enige methode van onderzoeken het vergelijken van prijzen. Afgesproken is dat producten tot 1 juli 2002 dubbel geprijsd dienen te blijven. Hetzelfde onderzoek van de Nederlandse Consumentenbond leverde op dat slechts 48 % van de producten dubbel geprijsd is,

terwijl 46 % het moet doen met een prijsnotatie in euro. 2 % van de producten was in gulden geprijsd. Op welke wijze denkt de Commissie deze ongewenste ontwikkeling te bestrijden? Kan de Commissie de Nederlandse regering nogmaals wijzen op het belang van het dubbelprijzen in het kader van de consumentenbescherming?

4. In Nederland zijn onder meer de parkeertarieven met gemiddeld 8,8 % gestegen. Deze tarieven zijn veelal een zaak van gemeentelijke overheden, en daarmee indirect van de Nederlandse regering. Is de Commissie bereid om de Nederlandse regering er klemmend op te wijzen dat de stijging van de parkeertarieven een ongewenste ontwikkeling is?

5. Tot welke maatregelen zal de Commissie besluiten, mocht zij constateren dat er tegen de afspraken in sprake is van prijsverhogingen als gevolg van de introductie van de euro?

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(21 maart 2002)

De Commissie wenst duidelijk te maken dat het Commissielid voor Economische en financiële zaken in zijn toespraak voor het Parlement in Straatsburg op 16 januari 2002 heeft gemeld dat er geen bewijzen waren van significante systematische prijsstijgingen als gevolg van de overgang naar de euro.

Het Commissielid heeft dus niet uitgesloten dat zich in specifieke gevallen prijsstijgingen hebben voorgedaan. Hoewel ze ongewenst en mogelijk niet te rechtvaardigen zijn, gaan de uitgesproken prijsverhogingen die in Nederland en elders in de media kwamen, vaak gepaard met prijsverlagingen bij andere producten. Ze lijken tot nu toe niet tot een significant en dus opspoorbaar algemeen euro-effect te leiden.

Het Commissielid werd in zijn verklaring gesterkt door de eerste schatting van de inflatie in de eurozone voor januari 2002 die op 1 februari 2002 door Eurostat werd gepubliceerd. Het jaarlijkse percentage in de eurozone is gestegen van een gecorrigeerde 2,0 % in december 2001 tot 2,7 % in januari 2002. De verandering van het GICP (geharmoniseerd indexcijfer van de consumptieprijzen) op maandbasis in de eurozone kwam van december 2001 tot januari 2002 uit op 0,5 %. Het effect van de overgang naar de euro op de stijging van het GICP op maandbasis in de eurozone ligt van december 2001 tot januari 2002 hoogstwaarschijnlijk tussen 0,0 en 0,16 %. Niet-eurogebonden factoren, met name het slechte weer dat de groentenprijzen sterk de hoogte injoeg en enkele aanzienlijke belastingverhogingen op tabak, kunnen volgens eerste analyses tot 0,34 % van de stijging verklaren. De resterende prijsstijging wordt dus ten hoogste op 0,16 % geschat.

De Commissie is bekend met het onderzoek van de Nederlandse Consumentenbond en andere onderzoeken in de eurozone met betrekking tot potentiële gevolgen van de overgang. Heel wat onderzoeken zijn gebaseerd op gegevens die vóór de overgang werden verzameld en de meeste kunnen anekdotisch worden genoemd in de zin dat het aantal en het relatieve belang van de onderzochte producten niet representatief zijn voor de verandering in het algemene prijsniveau. De wijziging van het Nederlandse GICP op maandbasis van 1,1 % voor januari 2002, die door het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op 9 februari 2002 werd bekendgemaakt, lijkt deze visie te bevestigen.

De Commissie verzekert het geachte parlementslid dat Eurostat in de eerste plaats moet garanderen dat de overgangsinflatie correct in het GICP wordt verwerkt en dat de gevolgen van de overgang niet verborgen kunnen worden door berekeningen en statistische aanpassingen, zelfs al kan hun impact niet als zodanig worden geïsoleerd.

Het is overbodig te benadrukken dat de markten in de EU vrij zijn en dat de economie te dynamisch is om te kunnen zeggen wat de prijzen waren geweest als de overgang niet had plaatsgevonden. De overgang naar de euro is slechts een van de vele factoren die bijdragen tot prijsverandering. In theorie is het mogelijk om de eventuele overgangsinflatie te kwantificeren en per bron uit te splitsen. Maar in de praktijk kan men de situatie hooguit beoordelen op basis van veronderstellingen met kennis van zaken. Bij dergelijke beoordelingen bestaat het risico dat prijsveranderingen aan de overgang naar de euro worden toegeschreven, terwijl ze misschien met andere factoren te maken hebben. Deze beperkingen gelden ook voor het onderzoek van de Nederlandse Consumentenbond dat aan de basis van de schriftelijke vraag lag.

Consumenten beoordelen prijsveranderingen inderdaad vooral door rechtstreekse prijsvergelijking in de tijd. De Commissie heeft in oktober 2000 aangedrongen op de invoering van de dubbele prijsvermelding. Die is sindsdien op grote schaal toegepast, hetzij de jure (verplicht in Griekenland, Oostenrijk en Portugal), hetzij de facto (grootwinkelbedrijven werken bijvoorbeeld systematisch met dubbele prijsvermelding in heel de eurozone).

De Commissie heeft de deelnemende lidstaten gevraagd, en zij hebben daarmee ingestemd, om hun tarieven neutraal of in het voordeel van de burger naar euro om te rekenen. Wat de parkeertarieven betreft, bevestigt het CBS een stijging van de parkeertarieven met 8,4 % in het GICP voor januari 2002. Algemeen genomen zijn de prijzen voor de subindex in kwestie sinds 1998 veel sneller gestegen dan het Nederlandse algemene indexcijfer. De meeste prijsstijgingen vinden doorgaans plaats in januari.

In sommige lidstaten (zoals Luxemburg en Oostenrijk) bestaan wetten om onrechtmatige prijsverhogingen te bestraffen. De Commissie en vooral de Europese Centrale Bank (ECB) die overeenkomstig het EG-Verdrag voor stabiele prijzen moet zorgen zullen de evolutie van de inflatie nauwlettend volgen.