SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3941/00

van Christopher Huhne (ELDR) aan de Commissie

(13 december 2000)

Betreft: Handelsbeperkingen voor kandidaat-landen

Kan de Europese Commissie aangeven welk aandeel van de totale uitvoer van elk kandidaat-land en welk aandeel van zijn uitvoer naar de Europese Unie op het ogenblik onderworpen is aan enige vorm van beperking (quota's, douanetarieven) bij invoer in de Europese Unie?

Denkt de Europese Commissie dat niet tarifaire beperkingen in de Europese Unie op een betekenisvolle manier ontmoedigend kunnen werken?

Antwoord van de heer Lamy namens de Commissie

(22 maart 2001)

De regels voor het handelsverkeer tussen de Gemeenschap en de kandidaat-lidstaten zijn voor de tien Midden- en Oost-europese landen (LMOE) neergelegd in de Europaovereenkomsten en voor Malta en Cyprus in associatieovereenkomsten, terwijl er met Turkije een douane-unie is.

De vrijmaking van de handel tussen de kandidaat-lidstaten en de Gemeenschap heeft zich geleidelijk, maar op asymmetrische wijze voltrokken, waarbij de Gemeenschap haar handel met de kandidaat-lidstaten terstond na de ondertekening van de overeenkomsten heeft geliberaliseerd, terwijl de toetredingskandidaten hun markten geleidelijk voor de Gemeenschap hebben opengesteld.

Met betrekking tot de eerste vraag wordt het geachte parlementslid eraan herinnerd dat douanetarieven niet automatisch gelijk te stellen zijn met handelsbeperkingen, zolang zij niet prohibitief hoog zijn en zolang zij transparant en in overeenstemming met de regels en verplichtingen van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) worden toegepast. Wat de tariefcontingenten betreft, kan worden opgemerkt dat de contingenten die voor invoer in de Gemeenschap uit de kandidaat-lidstaten worden gehanteerd, beslist geen kwantitatieve beperkingen zijn. Integendeel: het zijn preferentiële contingenten, tegen verlaagd tarief of zelfs tegen nulrecht, en speciaal bedoeld om de uitvoer uit de begunstigde landen te bevorderen.

Voor de landen die de eerste Europaovereenkomsten in het begin van de jaren negentig hebben gesloten, is er voor industriegoederen vrijhandel tot stand gebracht. Uiterlijk op 1 januari 2002 zal alle handel in industriegoederen tussen de Gemeenschap en de landen van de Europaovereenkomsten volledig zijn geliberaliseerd, zonder dat er nog tarieven of contingenten tussen partners van toepassing zijn. Op die datum zal in totaal ongeveer 94 % van alle uitvoer van de kandidaat-lidstaten naar de Gemeenschap volledig zijn geliberaliseerd.

Voor landbouwproducten is de vrijmaking van de handel geleidelijker verlopen. Op grond van de aanvankelijke bepalingen van Europaovereenkomsten vond de invoer van landbouwproducten tegen verlaagde tarieven plaats, binnen tariefcontingenten die aanvankelijk op de traditionele handelsstromen waren gebaseerd, doch sedert de inwerkingtreding van deze overeenkomsten jaarlijks werden verhoogd. Daarenboven werden er met de kandidaat-lidstaten in de loop van 2000 overeenkomsten gesloten voor een verdere liberalisering van de handel in landbouwproducten. Als gevolg van deze overeenkomsten komt ongeveer 80 % van de landbouwproducten uit de LMOE vrij van rechten de Gemeenschap binnen. Terzelfder tijd zijn onderhandelingen voor een volledige liberalisering van de invoer van vis en visserijproducten thans gaande.

Daarenboven zullen de onderhandelingen over de liberalisering van be- en verwerkte landbouwproducten zorgen voor een hoger percentage producten dat vrij van rechten de Gemeenschap uit de kandidaat-lidstaten binnenkomt.

Met betrekking tot de tweede vraag hangt het antwoord af van de omschrijving van de term niet-tarifaire beperkingen. Duidelijk niet-tarifaire beperkingen, zoals kwantitatieve beperkingen of heffingen bij invoer, zijn onverenigbaar met de verplichtingen van de Gemeenschap in het kader van de WTO en met de bepalingen in de Europaovereenkomsten en de associatieovereenkomsten, alsmede met de douane-unie met Turkije. Anderzijds worden sanitaire of fytosanitaire normen vaak als niet-tarifaire beperkingen opgevat, terwijl deze niet anders zijn dan maatregelen om het leven of de gezondheid van mensen, planten of dieren te beschermen en als zodanig volstrekt verenigbaar zijn met de bilaterale en multilaterale verplichtingen van de Gemeenschap. Dergelijke maatregelen zijn niet-discriminatoir, aangezien zij in gelijke mate van toepassing zijn op de binnenlandse productie voor de interne markt van de Gemeenschap. Eventuele gevolgen voor de uitvoer van kandidaat-lidstaten zullen natuurlijk verdwijnen zodra die landen zich conformeren aan de normen van de Gemeenschap.

Met betrekking tot technische normen kan certificering van conformiteit aan de normen van de Gemeenschap worden opgevat als een niet-tarifaire beperking, of op zijn minst als een belemmering van het vrije verkeer van goederen. De Gemeenschap is hieromtrent thans in onderhandeling met de kandidaat-lidstaten over protocollen bij de Europaovereenkomsten inzake overeenstemmingsbeoordeling. Deze protocollen vormen een overeenkomst van wederzijdse erkenning waarin de wederzijdse erkenning berust op het acquis van de Gemeenschap. De protocollen bieden de gelegenheid bepaalde voordelen van de interne markt uit te breiden tot enkele sectoren die reeds aan de technische wetgeving van de Gemeenschap zijn aangepast. Zij zijn gebaseerd op de vooruitgang die de kandidaat-lidstaten hebben geboekt bij de overname van het acquis van de Gemeenschap: zodra de nationale wetgeving en praktijk van de toetredingskandidaat in een bepaalde sector zijn aangepast aan die van de Gemeenschap, kunnen de fabrikanten hun producten, hetzij in het land van oorsprong, hetzij in het land van bestemming laten certificeren, op basis van dezelfde normen, technische vereisten en procedures.

Dit soort protocollen zijn tot dusverre met Hongarije en Tsjechië ondertekend, terwijl met Letland hiervoor een raamwerkovereenkomst is getekend. Met Litouwen, Estland, Slowakije en Slovenië wordt nog onderhandeld.