NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/200

(2004/C 78 E/0206)

SCHRIFTELIJKE VRAAG P-2971/03

van Alexander de Roo (Verts/ALE) aan de Commissie

(6 oktober 2003)

Betreft: Toxische schepen

In de eerste acht maanden van 2003 hebben Europese scheepseigenaren 124 schepen op speciale stranden in Azië gedumpt, waar ze worden gesloopt. Bij de sloop van elk van deze 124 schepen zijn toxische chemische stoffen zoals asbest, PCB's, olie, oliekorsten en verven in het milieu terecht gekomen, resulterend in de vervuiling van een ecosysteem dat reeds zwaar onder druk staat. Bovendien worden de werknemers op deze „sloopstranden” blootgesteld aan gevaarlijke en in potentie dodelijke stoffen.

De bestaande EU-afvalstoffenverordening (verordening (EEG) nr. 259/93 (1)) verbiedt de export van gevaarlijke afvalstoffen. Het Europees Parlement hecht groot belang aan de naleving van de bepalingen van deze verordening, teneinde milieuvervuiling door afvalstoffen te voorkomen. De export van oude schepen is in feite hetzelfde als de export van gevaarlijke afvalstoffen en het Europees Parlement maakt zich dan ook zorgen dat als er niets veranderd de Europese Unie ondanks bestaande regelgeving de facto zijn fiat zal blijven geven aan de illegale export van gevaarlijke afvalstoffen.

Wij wijzen de Commissie op het onderstaande schip, één van de 124 schepen die in 2003 naar Azië zijn gedumpt.

„Skopelos”, een olietanker van 274 949 dwt uit 1974, varend onder Griekse vlag. Het schip voer voornamelijk voor Aeolos Management SA. De geregistreerde eigenaar was ENE Skopelos Ltd. (een klein Grieks bedrijf met klaarblijkelijk geen andere schepen).

De laatste reis van dit schip begon in 2003 in Europese wateren en eindigde in Bangladesh en verliep als volgt:

— Piraeus GRC, na 12 april 2003 — vóór 25 april 2003

— Suez EGY, 25 april 2003-25 april 2003

— Rede Fujairah ARE, 10 mei 2003-16 mei 2003

— Chittagong Roads BGD, 27 mei 2003 - vóór 4 juni 2003

— Chittagong BGD, 4 juni 2003.

Is verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad van toepassing in het geval van export van schepen zoals de „Skopelos” van de Europese Unie naar „sloopstranden” in ontwikkelingslanden, en zijn schepen zoals de „Skopelos” die worden gesloopt als gevaarlijke afvalstoffen te beschouwen?

Wat is de Europese Commissie van plan te doen teneinde te garanderen dat de bevoegde autoriteiten (in het geval van de „Skopelos” Griekenland) zich houden aan de regels en procedures in verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad (en er derhalve geen illegale export plaatsvindt van schepen naar de „sloopstranden” in Azië)?

Wat gaat de Europese Commissie doen om te garanderen dat scheepseigenaren (in het geval van de „Skopelos” Aeolos Management SA) zich houden aan de regels en procedures in verordening (EEG) nr. 259/93?

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(1 december 2003)

Verordening (EEG) nr. 259/93 heeft betrekking op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap.

De definitie van afvalstof is neergelegd in Richtlijn 75/442/EEG, als gewijzigd, en de definitie van „gevaarlijk afval” is neergelegd in Richtlijn 91/689/EEG, als gewijzigd.

Het Europese Hof van Justitie heeft zich reeds verscheidene keren uitgesproken over het begrip „afvalstof” en uit deze jurisprudentie blijkt duidelijk dat dit begrip niet restrictief mag worden geïnterpreteerd. Er moet integendeel met alle relevante omstandigheden rekening worden gehouden om te bepalen of de houder zich van het voorwerp „ontdoet”, „voornemens is zich te ontdoen” of „moet ontdoen”, zoals bedoeld in de richtlijn. Wanneer een afgedankt schip naar de bestemming in kwestie wordt gestuurd met het oog op de sloop ervan, moet het als een afvalstof worden beschouwd aangezien de houder voornemens is zich ervan te ontdoen.

Wat het objectieve element van de afvaldefinitie betreft, namelijk de verplichting zich ervan te ontdoen, is de vraag wanneer die verplichting is opgelegd. Bepaalde wetgevingsbesluiten, zoals bijvoorbeeld Richtlijn 95/21/EG betreffende de naleving, met betrekking tot de schepen die gebruik maken van havens in de Gemeenschap en varen in de onder de jurisdictie van de lidstaten vallende wateren, van internationale normen op het gebied van de veiligheid van schepen, voorkoming van verontreiniging en leef- en werkomstandigheden aan boord (havenstaatcontrole), kunnen helpen om deze vraag te beantwoorden (zie met name artikel 9).

Het aspect „zich ontdoen van” of „voornemens zijn zich te ontdoen” hangt zeer sterk af van de concrete omstandigheden in elk afzonderlijk geval en van de zichtbaarheid van dit voornemen voor de buitenwereld. Een aantal kwalitatieve omstandigheden kunnen objectieve bewijzen voor dit voornemen leveren (e.g. een contract voor de sloop van het schip, de staat waarin het zich bevindt, de schrapping van het scheepsregister, de leeftijd van het schip, enz). De moeilijkheid om dit subjectieve „voornemen om zich te ontdoen van” aan te tonen, is duidelijk.

Het is echter in de eerste plaats duidelijk dat een schip als een afvalstof kan worden beschouwd, en in het algemeen als een afvalstof moet worden beschouwd, wanneer men zich ervan ontdoet of moet ontdoen, of wanneer men dit voornemen heeft — met andere woorden vanaf het moment dat de eigenaar niet langer van plan is het schip als schip te gebruiken. Een schip dat voor de sloop bestemd is, moet dus als een afvalstof worden beschouwd.

In de verordening worden afgedankte schepen en het transport daarvan over zee niet uitgesloten van de werkingssfeer.

De verordening voorziet echter wel in een uitzondering voor in bijlage II genoemde afvalstoffen (niet-gevaarlijk) die alleen bestemd zijn voor nuttige toepassing. De vraag is daarom of afgedankte schepen als dat waarop de vraag betrekking heeft, in bijlage II worden genoemd. Item GC 030 van bijlage III betreft „Sloopschepen en ander drijvend materieel bestemd voor de sloop, naar behoren ontdaan van alle lading die zou kunnen zijn ingedeeld als gevaarlijke stof of afvalstof”. Voor de sloop bestemde schepen zijn doorgaans echter niet „naar behoren ontdaan van alle lading” zodat zij kunnen worden ingedeeld onder bijlage II. Zij zijn doorgaans ook niet bedoeld voor „nuttige toepassing”, maar voor verwijdering. In dergelijke gevallen is de uitzondering dus niet van toepassing.

De meeste schepen bevatten verschillende soorten anorganische materialen, bijvoorbeeld asbest dat gebruikt wordt als brandbeveiliging en isolatiemateriaal voor buizen en cabinewanden. Polychloorbifenylen (PCB's) worden gebruikt voor het isoleren van kabels en lood en tributyltin worden gebruikt in verf.

Deze gevaarlijke materialen zijn als gevaarlijk opgenomen in de EU-afvalstoffenlijst. Nog belangrijker is dat dergelijke afvalstoffen ook zijn opgenomen in bijlage V bij de verordening. In bijlage V worden die afvalstoffen genoemd waarvoor het verbod geldt van uitvoer uit Oeso-landen naar niet-Oeso-landen als ten uitvoer gelegd bij Verordening (EEG) nr. 259/93. Dit uitvoerverbod vloeit voort uit het Verdrag van Bazel.

Onder meer de volgende schadelijke stoffen die relevant zijn voor voor de sloop bestemde schepen zijn opgenomen in bijlage V, deel 1, lijst A:

— A2050 Afgedankte asbest (stof en vezels)

— A3020 Afgewerkte minerale oliën die ongeschikt zijn voor het oorspronkelijk bedoelde gebruik

— A4060 Afgewerkte olie/water- en koolwaterstof/watermengsels, emulsies

— A4070 Afvalstoffen die vrijkomen bij de productie, formulering en het gebruik van inkt, kleurstoffen, pigment, verf, lak of vernis met uitzondering van op lijst Β genoemde afvalstoffen (N.B.: zie het vergelijkbare punt op lijst Β: Β4010)

Wanneer een voor de sloop bestemd schip niet is ontdaan van alle lading en andere bij de exploitatie van het schip ontstane gevaarlijke stoffen, moet het als een gevaarlijke afvalstof worden beschouwd. In de praktijk is het voor een schip dat nog op eigen kracht vaart onmogelijk om op de beschreven manier te zijn ontdaan van alle gevaarlijke stoffen en zal het altijd een aantal gevaarlijke materialen, bv. asbest, meevoeren. Bijgevolg moet het worden beschouwd als een gevaarlijke afvalstof.

De handhaving van de communautaire wetgeving, inclusief de wetgeving op afvalstoffen, en het toezicht op de naleving behoren tot de verantwoordelijkheden van de lidstaten. De Commissie moedigt de samenwerking tussen de lidstaten aan, onder meer via het IMPEL-netwerk, ten einde de naleving van de verordening en van het verbod van uitvoer van gevaarlijke afvalstoffen naar niet-Oeso-landen te waarborgen.

(1) PB L 30 van 6.2.1993, blz. 1.