SCHRIFTELIJKE VRAAG P-3451/01

van Theodorus Bouwman (Verts/ALE) aan de Commissie

(6 december 2001)

Betreft: Dreigende sluiting Wärtsilä-fabriek in Zwolle en vermeende geheime afspraken over baangaranties bij overname van Wärtsilä-vestiging in Triëst

Onlangs heeft de Finse motorenfabrikant Wärtsilä besloten, ondanks het feit dat er met winst geproduceerd wordt en de orderportefeuille goed gevuld is, de productie van de Nederlandse vestiging (Zwolle) in het geheel over te brengen naar de vestiging in Italië (Triëst). Dit betekent het direct verlies van 700 banen en mogelijk nog honderden banen bij de toeleveranciers. Aangezien bedrijfsresultaten niet direct aanleiding geven tot deze bedrijfssluiting, bestaat de vrees dat er sprake is van oneigenlijke beweegredenen.

De afgelopen jaren is door de nationale en lokale overheden en de Europese Investeringsbank miljoenen guldens subsidie en ontwikkelingskrediet verleend. Behalve ernstig verlies van werkgelegenheid betekent de productieverplaatsing ook een enorme kapitaalvernietiging en het wegsluizen van met Nederlandse ontwikkelingskrediet ontwikkelde kennis.

Wil de Commissie daarom op korte termijn onderzoeken en rapporteren welke afspraken tussen de Italiaanse overheid en Wärtsilä zijn gemaakt bij de overname van het voormalige staatsbedrijf in Triëst door Wärtsilä: afspraken ten aanzien van baangaranties (voor de 1800 werknemers) ofwel andere afspraken die op enigerlei wijze aanleiding geven tot oneigenlijke productieverplaatsing tussen de vestigingen van Wärtsilä?

Wil de Commissie verder onderzoeken welke financiële en niet financiële incentives van de kant van de Italiaanse overheden al dan niet via Europese fondsen zijn of worden verstrekt om deze oneigenlijke productieverplaatsing te faciliteren?

Is de Commissie met vraagsteller van oordeel dat deze zaak een voorbeeld is van het oneigenlijk gebruik van financiële en andere incentives en een voorbeeld van subsidieshopping? Mocht dit het geval zijn, zal de Commissie hiertegen maatregelen nemen, inclusief het opschorten van de productieverplaatsing hangende het onderzoek?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(16 januari 2002)

De Commissie is niet op de hoogte van afspraken tussen de Italiaanse overheid en Wärtsilä, maar zij zal bij genoemde overheid inlichtingen inwinnen. Ingeval er in het kader van deze afspraken sprake is van steunmaatregelen van de staat, zal de Commissie deze steun onderzoeken in het licht van artikel 87 (ex-artikel 92) van het EG-Verdrag. De vestiging van Wärtsilä in San Dorligo della Valle is echter gelegen in een regio die in aanmerking komt voor de in artikel 87, lid 3, van het EG-Verdrag vermelde afwijking. Op grond van haar besluit van 20 juni 2001 kan de Commissie regionale steun toestaan ten belope van 8 % van de investering, in termen van nettosubsidie-equivalent (NSE). Voorts is het mogelijk dat in het onderhavige geval door de Commissie goedgekeurde bepalingen inzake werkgelegenheids-, opleidings- of andere soorten steun van toepassing zijn. Dergelijke steunmaatregelen zijn verenigbaar met de bepalingen van het EG-Verdrag indien zij zijn genomen op grond van door de Commissie goedgekeurde regelingen of krachtens verordeningen (opleiding/kleine en middelgrote ondernemingen/de minimis) zijn vrijgesteld.

Wat de via Europese fondsen verstrekte incentives betreft, kan de Commissie bevestigen dat Wärtsilä geen financiële middelen heeft ontvangen van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), maar wel van het Europees Sociaal Fonds (ESF), in het kader van het enig programmeringsdocument (EPB) voor steun voor beroepsopleiding.

Aangezien geen onrechtmatig gebruik van financiële en andere stimulansen is vastgesteld, kan de Commissie de laatste vraag van het geachte parlementslid niet beantwoorden. De door de Commissie genomen maatregelen hebben in het algemeen ten doel de negatieve effecten van door de nationale overheden toegekende steunmaatregelen op de mededinging te verminderen. Subsidieshopping is een voorbeeld van de negatieve gevolgen van steunmaatregelen van de staten voor de mededinging en moet om die reden worden voorkomen. Mocht na afloop van het onderzoek blijken dat Wärtsilä steun heeft ontvangen die onverenigbaar is met het EG-Verdrag, dan zal de Commissie de nodige maatregelen nemen en, zo nodig, overgaan tot terugvordering van de onwettig verleende steun. De Commissie beschikt niet over de bevoegdheid om van Wärtsila te eisen dat het bedrijf zijn besluit tot productieverplaatsing, hangende het onderzoek opschort.