SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1262/00

van Mogens Camre (UEN) aan de Commissie

(12 april 2000)

Betreft: Gesnuffel naar politieke gezindheid, gericht tegen de lidstaten van de EU

Volgens het vooraanstaande Deense dagblad Berlingske Tidende van 4 april 2000 heeft het Commissielid Barnier in een gesprek met een groep Scandinavische journalisten medegedeeld dat hij een voorstel gereed heeft over de invoering van een geheim onderzoek naar politieke gezindheid, gericht tegen de lidstaten.

Uit het artikel blijkt dat het Commissielid van mening is dat de bestaande EU-wetgeving, met name artikel 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, dat de rechtsgrondslag vormt voor sancties tegen lidstaten die zich schuldig maken aan een ernstige en voortdurende schending van de beginselen van vrijheid, democratie en eerbiediging van de rechten van de mens, te moeilijk toepasbaar zijn. Het Commissielid is volgens de Berlingske Tidende van mening dat het nodig is dat de Commissie of de Raad van Ministers voortdurend het oog houden op de democratische ontwikkeling in de lidstaten, zodat er in geval van een voor de Commissie of Raad van Ministers ongewenste politieke ontwikkeling in een land snel tot interne sancties tegen het land kan worden overgegaan.

Er is naar verluidt geen sprake van dat de EU in staat moet zijn om snel sancties te kunnen nemen in geval van een militaire coup of iets dergelijks tegen de democratisch gekozen regering van een land dergelijke richtsnoeren bestaan reeds , maar dat de EU wil bepalen welke houdingen of gezichtspunten de bevolkingen van lidstaten eventueel hebben. In het verlengde van de Oostenrijk-actie kan dat zodanig worden opgevat dat alleen sociaaldemocratische, socialistische en daaraan verwante gezichtspunten acceptabel zullen zijn.

Het ziet ernaar uit dat acties als de sancties van de veertien regeringsleiders tegen Oostenrijk, die onder leiding van de Raad van Ministers werden voorbereid, maar waarvoor de huidige EU-wetgeving geen juridische basis biedt, nu binnen de EU een rechtsgrondslag moeten krijgen. Het is van het allergrootste belang deze plannen in de openbaarheid te krijgen, omdat hier onmiskenbaar sprake is van een poging tot gelijkschakeling en gesnuffel naar politieke overtuiging naar de allerbeste dictatuurstaattraditie.

Zal de Commissie de Europese bevolking op de hoogte brengen van de inhoud van het voorstel over geheim onderzoek naar politieke gezindheid, dat Commissielid Barnier gereed heeft voor behandeling uiterlijk in mei?

Antwoord van de heer Prodi namens de Commissie

(25 mei 2000)

Zoals blijkt uit artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie is de Unie gegrondvest op de beginselen van vrijheid, democratie, eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, en van de rechtsstaat, welke beginselen de lidstaten gemeen hebben. Als Instelling van de Unie hecht de Commissie zeer grote waarde aan de eerbiediging van deze grondrechten, met name het recht op vrijheid van gedachte en van meningsuiting, zoals deze zijn vervat in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. De gehechtheid van de Unie aan de bescherming van deze rechten wordt bevestigd in het Handvest van de grondrechten van de Unie, dat momenteel wordt opgesteld overeenkomstig de besluiten van de Europese Raad van Keulen en van Tampere.

Artikel 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie voorziet in een procedure waardoor de Unie bepaalde rechten van een lidstaat kon schorsen, ingeval deze zich schuldig maakt aan een ernstige en voortdurende schending van de beginselen van artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Een aantal delegaties in de onderhandelingsgroep op de huidige intergouvernementele conferentie betreffende de institutionele hervormingen heeft voorgesteld om na te gaan of het eventueel wenselijk is in het Verdrag een speciaal waarschuwings- of controlemechanisme op te nemen om eventuele schendingen van deze beginselen te voorkomen. Een dergelijk mechanisme zou erop gericht zijn het openbaar debat en de gedachtewisseling over de waarden waarop de Unie gebaseerd is, te stimuleren, maar het is zeker niet de bedoeling om, zoals het geachte parlementslid lijkt te vrezen, de publieke opinie te controleren. De Commissie die deelneemt aan de werkzaamheden van de intergouvernementele conferentie, heeft reeds een aantal interne gesprekken over dit onderwerp gevoerd, maar heeft tot dusver geen standpunt terzake ingenomen.