SCHRIFTELIJKE VRAAG P-3314/98

van Rijk van Dam (EDD) aan de Commissie

(27 oktober 1998)

Betreft: De gedetineerde leider van de Verenigde Volkspartij Azerbeidzjan, Alakram Gumbatov

1. Is de Commissie bekend met de situatie van de gedetineerde leider van de Verenigde Volkspartij Azerbeidzjan, Alakram Gumbatov, wiens vrouw als vluchteling in Nederland verblijft?

2. Hoe beoordeelt zij het feit dat Gumbatov zonder vorm van proces gevangen is gezet en de strafprocedure alsmede het strafdossier voor de buitenwereld geheim worden gehouden?

3. Is zij van mening dat de arrestatie van Gumbatov getuigt van een onvoldoende waarborging van politieke vrijheidsrechten door de overheid van Azerbeidzjan?

4. Hoe beoordeelt zij de thans ontstane situatie waarin de overheid van Azerbeidzjan kennelijk welbewust medische hulp en voedsel weigert te verstrekken aan Gumbatov?

5. Wil de Commissie op humanitaire gronden een beroep doen op de regering van Azerbeidzjan om de behandeling die Gumbatov in detentie ondergaat in overeenstemming te brengen met terzake geldende internationale normen, al dan niet in samenwerking met het internationale Rode Kruis?

6. Hoe is de mensenrechtensituatie in Azerbeidzjan? Wat betekent bovengenoemd voorbeeld voor de handelsbetrekkingen tussen de EU en Azerbeidzjan?

Antwoord van de heer van den Broek namens de Commissie

(16 november 1998)

De Commissie is niet volledig op de hoogte van de situatie waarin Alakram Gumbatov verkeert. Het is haar echter bekend dat Alakram Gumbatov in 1993 werd gearresteerd in een periode van politieke chaos in Azerbeidzjan. De president had de macht verloren en diverse krijgsheren controleerden verschillende delen van het land. Alakram Gumbatov was een van deze krijgsheren. Hij had een onafhankelijke Republiek Talish-Mugan uitgeroepen in het zuidelijke deel van Azerbeidzjan, vlakbij de grens met Iran.

De Commissie heeft vernomen dat Alakram Gumbatov in februari 1996 ter dood werd veroordeeld op beschuldiging van verraad en poging tot staatsgreep. De doodstraf is later afgeschaft in Azerbeidzjan.

De Commissie is zich ervan bewust dat de algemene omstandigheden waarin gedetineerden in Azerbeidzjan worden vastgehouden uiterst onbevredigend zijn. De Commissie is bereid namens de Unie initiatieven te ondersteunen die ertoe strekken de omstandigheden waarin gedetineerden in Azerbeidzjan worden vastgehouden te verbeteren en het gerechtelijk apparaat op het niveau te brengen dat wordt aanbevolen door de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en de Raad van Europa.

Vertegenwoordigers van de Commissie hebben bij ontmoetingen met vertegenwoordigers van de regering van Azerbeidzjan diverse malen gewezen op het belang van de eerbiediging van de mensenrechten. Ook de parlementaire delegatie voor de betrekkingen met de Transkaukasische republieken heeft hierop gewezen tijdens een bezoek aan Azerbeidzjan eind juni 1998. Bij toekomstige contacten zal de Commissie de Azerbeidzjaanse autoriteiten ertoe blijven aansporen de situatie op dit gebied te verbeteren. De bijeenkomst van het gemengd parlementair comité Gemeenschap-Azerbeidzjan in december 1998 vormt eveneens een mogelijkheid om de mensenrechtensituatie met de Azerbeidzjaanse autoriteiten informeel te bespreken en na te gaan op welke wijze een en ander kan worden verbeterd. De Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst (PSO), die volgend jaar in werking treedt, is voor de Gemeenschap en de lidstaten een meer geïnstitutionaliseerd platform waar dit soort vraagstukken aan de orde kan worden gesteld. De Commissie heeft verder in Azerbeidzjan enkele projecten gestart in het kader van het Tacis-programma voor democratie.