SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2070/02

van Bob van den Bos (ELDR)en Lousewies van der Laan (ELDR) aan de Commissie

(12 juli 2002)

Betreft: Toetredingsverdrag

In paragraaf 22 van de conclusies van de Raad van Sevilla wordt gesproken over een toetredingsverdrag, terwijl in paragraaf 10 van de conclusies van de Raad van Laken werd gesproken over toetredingsverdragen.

1. Kan de Commissie ons bevestigen dat er één toetredingsverdrag wordt opgesteld?

2. Zo ja, wanneer is het besluit tot het opstellen van één toetredingsverdrag genomen? En wat zijn de overwegingen om tot één toetredingsverdrag te komen?

3. Bent u met ons van mening dat precedentwerking hier niet opgaat omdat het hier om de toetreding van maximaal tien landen tegelijk gaat?

4. Hoe verhoudt het principe van individuele beoordeling van de kandidaat-lidstaten zich tot het opnemen van alle kandidaat-lidstaten in één toetredingsverdrag?

5. Deelt de Commissie met ons de mening dat de democratische controle op het toetredingsproces wordt aangetast doordat nationale parlementen nog slechts ja of nee kunnen zeggen tegen het gehele verdrag en niet tegen kandidaat-lidstaten afzonderlijk? Acht u dit een goed voorbeeld van democratisch handelen voor de kandidaat-lidstaten?

6. Is de Commissie voornemens de nationale parlementen alsnog een stem te geven in de individuele beoordeling van de kandidaat-lidstaten? Zo ja, op welke manier?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(20 augustus 2002)

De Commissie bevestigt dat er één toetredingsverdrag wordt opgesteld. Het is de gebruikelijke procedure dat bij gelijktijdige toetreding tot de Unie van verschillende kandidaat-lidstaten door de lidstaten met die landen slechts één toetredingsverdrag wordt gesloten. Deze procedure is gevolgd bij de toetreding van Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk op 1 januari 1973, bij de toetreding van Portugal en Spanje op 1 januari 1986 en bij de toetreding van Finland, Oostenrijk en Zweden op 1 januari 1995. In al deze gevallen is er één toetredingsverdrag opgesteld.

Indien meerdere staten tegelijkertijd toetreden, is het namelijk niet voldoende de noodzakelijke rechtsverhouding vast te stellen tussen één toekomstige lidstaat en de bestaande lidstaten, maar moeten ook juridische banden tot stand worden gebracht tussen de toetredende staten onderling. Bovendien zou anders een groot aantal gemeenschappelijke bepalingen, bijlagen en protocollen even zovele malen moeten worden vastgesteld als er nieuwe lidstaten zijn.

De conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Sevilla (21-22 juni 2002) stellen in punt 22 dat de opstelling van het toetredingsverdrag moet worden voortgezet zodat zij zo spoedig mogelijk na de afsluiting van de onderhandelingen zal zijn voltooid. De verwachting lijkt gewettigd dat het toetredingsverdrag in het voorjaar van 2003 kan worden ondertekend. De Commissie wijst ook op de aan de conclusies gehechte nota van het voorzitterschap over de uitbreiding, waarin wordt medegedeeld dat met het opstellen van het toetredingsverdrag overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Laken (14-15 december 2001) in maart is begonnen. Overigens speelt niet de Commissie, maar de Raad in dit verband de belangrijkste rol.

De Commissie wijst op de intergouvernementele aard van de toetredingsconferentie. In de loop van het onderhandelingsproces wordt steeds overeenstemming bereikt bij unaniem besluit van alle partijen, die mogelijkerwijs, overeenkomstig hun constitutionele vereisten, daarbij hun nationale parlement reeds hebben ingeschakeld. Zodra het toetredingsverdrag is ondertekend, wordt het door alle partijen volgens hun nationale bepalingen ter bekrachtiging voorgelegd. Deze nationale bepalingen houden onder meer in dat de nationale parlementen moeten instemmen met het verdrag dat eerder door de onderhandelaars van de partijen tot stand is gebracht.

De Commissie verwijst tevens naar de procedure waarin is voorzien in artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Het besluit van de Raad om het toetredingsverdrag te ondertekenen is dan ook gebaseerd op de instemming van het Europees Parlement met de toetreding van elk afzonderlijk land.

De Commissie levert haar bijdrage aan dit proces door de lidstaten omvangrijke monitoring- en beoordelingsgegevens te verstrekken, met name in haar periodieke verslagen over elke afzonderlijke kandidaat-lidstaat.