SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0601/01

van Stavros Xarchakos (PPE-DE) aan de Commissie

(1 maart 2001)

Betreft: Racisme en vreemdelingenhaat in de Unie en de kandidaat-lidstaten

Europa kent de laatste jaren een heropleving van racisme en vreemdelingenhaat.

De EU is overgegaan tot de instelling van het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat: dit centrum heeft zijn zetel in Wenen, wordt gefinancierd door de communautaire begroting en voert studies uit over de verschijnselen van vreemdelingenhaat in de Europese landen. Het grote publiek is echter vrijwel niet op de hoogte van het bestaan van dit centrum en in de praktijk is de invloed van het centrum op de bestrijding van vreemdelingenhaat nagenoeg te verwaarlozen.

Totaal onbestaand is het effect van dit centrum op de verschijnselen van racisme in de kandidaat-lidstaten, zoals bijvoorbeeld in Turkije, waar de antisemitische en fascistische organisatie Grijze Wolven ongehinderd kan werken binnen en buiten de landsgrenzen. In augustus 1996 werd een burger van de Republiek Cyprus, A. Isaak, doodgeslagen in de door de VN gecontroleerde bufferzone op Cyprus, een daad die onmiskenbaar duidelijk maakt dat deze organisatie ook internationaal actief is. De Cypriotische regering heeft trouwens een internationaal aanhoudingsbevel uitgevaardigd tegen de leden van deze fascistische organisatie die deze moord hebben begaan, alsook tegen de landbouwminister van de pseudostaat van Noord-Cyprus, een sympathisant van deze organisatie, die eveneens in augustus 1996 in de bufferzone een ongewapende Cypriotische burger, S. Solomos, heeft doodgeschoten.

Kan de Commissie zeggen wat zij denkt te doen om de verschijnselen van racisme en vreemdelingenhaat in de EU-landen en in de kandidaat-lidstaten een halt toe te roepen? Heeft zij in de gesprekken met Turkse functionarissen in het kader van de partnerschapsovereenkomst met Turkije de kwestie aangesneden van de haatacties van de Grijze Wolven binnen en buiten Turkije, en zo niet, wanneer denkt zij dit te doen?

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(7 juni 2001)

De bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat gaat de Unie zeer ter harte.

Racisme en vreemdelingenhaat zijn volstrekt strijdig met de Europese fundamentele waarden zoals die plechtig zijn erkend in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie(1), dat op 7 december 2000 in Nice is afgekondigd. Het Handvest herinnert immers aan het gelijkheidsbeginsel en verbiedt elke discriminatie, met name op grond van ras, huidskleur of sociale of etnische afkomst.

Een aantal recente communautaire maatregelen heeft ten doel de toepassing en eerbiediging van deze fundamentele beginselen in de lidstaten te bevorderen.

Na de inwerkingtreding van het EG-Verdrag en van artikel 13 heeft de Raad op voorstel van de Commissie een pakket maatregelen goedgekeurd die erop gericht zijn discriminatie te bestrijden.

Zo werd Richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming(2) goedgekeurd op 29 juni 2000. De richtlijn stelt als algemeen beginsel dat iedere directe of indirecte discriminatie op grond van ras of etnische afstamming op een aantal gebieden zoals arbeid, opleiding, sociale bescherming, onderwijs en toegang tot goederen en diensten verboden is. De lidstaten hebben tot 2003 de tijd om op nationaal niveau de nodige maatregelen te nemen om uitvoering te geven aan de richtlijn.

Besluit 2000/750/EG van de Raad van 27 november 2000 tot vaststelling van een communautair actieprogramma ter bestrijding van discriminatie (2001-2006)(3) brengt een strategie in de praktijk voor de bestrijding van alle vormen van discriminatie, onder meer op grond van ras of etnische afstamming. Het programma heeft drie belangrijke doelstellingen: verbetering van het inzicht in discriminatievraagstukken, ontwikkeling van het vermogen om discriminatie doeltreffend te voorkomen en aan te pakken, en bekendmaking en verspreiding van de waarden en praktijken die aan de basis liggen van de bestrijding van discriminatie, met inbegrip van bewustmakingsactiviteiten.

Tezamen zullen deze maatregelen een algemene basis vormen voor acties ter bestrijding van discriminatie op grond van ras of etnische afstamming, en een minimum aan rechten bieden, gesteund door praktische maatregelen ter bevordering van de daadwerkelijke toepassing van die rechten in de praktijk. Opgemerkt zij dat deze instrumenten niet buiten de Gemeenschap van toepassing zijn.

In aanvulling hierop is in 1997 het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat met zetel in Wenen in het leven geroepen als onafhankelijk orgaan voor de bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme in Europa. Het centrum is in juli 1998 met zijn activiteiten begonnen. Het heeft tot taak de omvang en ontwikkeling van racistische, xenofobische en antisemitische verschijnselen in de Unie te bestuderen en goede praktijken in de lidstaten te bevorderen. De activiteiten van het centrum strekken zich niet uit tot de kandidaat-lidstaten.

Wat het racisme in de kandidaat-lidstaten betreft, herinnert de Commissie aan haar mededeling aan de Europese Raad van Keulen in juni 1999 over de bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme in de aspirant-lidstaten(4), waarin aandacht werd besteed aan de maatregelen die door de Unie en de kandidaat-lidstaten zelf al zijn genomen of worden genomen om racisme te bestrijden, en dat voorstellen voor verdere maatregelen bevatte.

De Commissie herinnert ook aan het Gemeenschappelijk optreden, op 15 juli 1996 door de Raad aangenomen, ter bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat(5). Hoofddoel van het gemeenschappelijk optreden is de effectieve politiële en justitiële samenwerking tussen de lidstaten bij de aanpak van racistische misdrijven te vergemakkelijken, door te voorkomen dat de daders profiteren van verschillen in wetgeving binnen de Unie teneinde aan strafvervolging te ontkomen. Het gemeenschappelijk optreden maakt deel uit van het acquis communautaire en de kandidaat-lidstaten zullen er op dezelfde wijze uitvoering aan moeten geven als aan de andere wetgeving van de Unie. Bovendien zal de Commissie dit jaar een voorstel indienen voor de omzetting van het gemeenschappelijk optreden in een kaderbesluit, alsook voor mogelijke verbeteringen van dit instrument.

Passende maatregelen om de eerbieding van de mensenrechten te waarborgen en racistisch geweld te bestrijden, worden beschouwd als onderdeel van de voorbereidingen op de toetreding.

De Commissie heeft in dit verband geen specifieke incidenten of het bestaan van specifieke organisaties aangesneden.

(1) PB C 364 van 18.12.2000.

(2) PB L 180 van 19.7.2000.

(3) PB L 303 van 2.12.2000.

(4) COM(1999) 256 def.

(5) PB L 185 van 24.7.1996.