NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/874

(2004/C 78 E/0927)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3908/03

van Olle Schmidt (ELDR) aan de Commissie

(17 december 2003)

Betreft: Het vrije verkeer in de EU en het risico op misbruik van het sociale-zekerheidsstelsel

1 mei 2004 wordt een historische dag. West- en Oost-Europa worden herenigd, na tientallen jaren gescheiden te zijn geweest. Hoewel wij ons hierover verheugen, moet wij ook aandacht besteden aan de eventuele vragen die hierdoor rijzen, onder meer in verband met het vrije verkeer. Vanaf het komend voorjaar, wanneer de grenzen opengaan voor de burgers uit de tien nieuwe lidstaten — waar de levensstandaard over het algemeen lager is dan in de rest van de EU — bestaat het risico dat er misbruik wordt gemaakt van het sociale-zekerheidsstelsel van de huidige lidstaten. Om een verblijfsvergunning te krijgen geldt voor studenten de plicht om in het eigen onderhoud te kunnen voorzien, maar deze geldt niet voor werknemers. Het Europees Hof van Justitie heeft bepaald dat de ondergrens van wat als loondienst wordt gedefinieerd, tien uur werk per week is, tegen een vorm van vergoeding, maar niet noodzakelijkerwijze geld. Een aanstelling voor tien uur per week geeft dus recht op een verblijfsvergunning, die ook toegang biedt tot het sociale-zekerheidsstelsel. Overgangsregelingen zijn geen aanvaardbare maatregel, daar zij discriminatie in de hand werken.

Aangezien in verscheidene lidstaten momenteel een uitvoerig debat wordt gevoerd over deze vraagstukken zou ik de Commissie willen vragen of zij voornemens is algemene maatregelen ter voorkoming van misbruik in te voeren die voor alle EU-burgers gelden, en of zij van plan is het begrip „aanstelling” dusdanig te definiëren dat misbruik van het sociale-zekerheidsstelsel van de lidstaten wordt voorkomen.

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(12 februari 2004)

Bij de voorbereidingen op de uitbreiding is specifieke aandacht besteed aan de kwestie van het vrije verkeer van personen na de uitbreiding. Met name is in detail bestudeerd welke omvang en welke gevolgen mobiliteit na de uitbreiding waarschijnlijk zal hebben.

De algemene conclusie uit de analyses is dat de mobiliteit uit de nieuwe lidstaten naar de huidige 15 lidstaten waarschijnlijk beperkt blijft. Deze conclusie sluit aan bij de ervaring met eerdere uitbreidingen, met name toen Spanje en Portugal toetraden tot de Europese Gemeenschap. In die periode werd geconstateerd dat de hogere verwachtingen en betere mogelijkheden om de levensstandaard en -kwaliteit te verbeteren mensen aanmoedigen om in eigen land te blijven.

Het vrije verkeer van personen en non-discriminatie op basis van nationaliteit zijn grondrechten voor Europese burgers in de Europese Unie. Bovendien wordt arbeidsmobiliteit gestimuleerd om vraag en aanbod op de Europese arbeidsmarkten beter op elkaar af te stemmen.

Om de overgang ten tijde van de uitbreiding te vergemakkelijken is een aantal specifieke maatregelen getroffen om het beginsel van vrij verkeer te begeleiden.

Het volgende is afgesproken voor alle toetredende landen, behalve Malta en Cyprus. Daarbij moet worden benadrukt dat deze maatregelen alleen van toepassing zijn op het vrije verkeer van werknemers in loondienst en dat voor andere categorieën burgers (zelfstandigen, studenten, inactieven of gepensioneerden) de communautaire bepalingen betreffende het recht van vrij verkeer en vrije vestiging op de dag van toetreding van kracht worden.

De eerste twee jaar na de toetreding laten de huidige lidstaten arbeiders uit de toekomstige lidstaten toe volgens de nationale regelgeving. De huidige lidstaten mogen de toegang tot hun arbeidsmarkt in deze twee jaar volledig liberaliseren, maar wel volgens nationale maatregelen.

Twee jaar na de toetreding zal de Commissie verslag uitbrengen van de situatie en dienen de huidige lidstaten aan te kondigen of zij voornemens zijn de nationale maatregelen maximaal drie jaar, na de initiële overgangsperiode van twee jaar, voort te zetten, of de communautaire voorschriften betreffende het vrije verkeer van werknemers toe te passen.

Alleen als een huidige lidstaat ernstige verstoringen van de arbeidsmarkt, of de dreiging van dergelijke verstoringen, kan aantonen, kan hij de toegang tot de eigen arbeidsmarkt voor nog eens twee jaar beperken.

Duitsland en Oostenrijk hebben het recht om op hun arbeidsmarkt begeleidende nationale maatregelen te nemen om het hoofd te bieden aan ernstige verstoringen, of de dreiging daarvan, in specifieke gevoelige dienstensectoren (zoals bouw of industriële reiniging), die zich in bepaalde regio's kunnen voordoen als gevolg van grensoverschrijdende dienstverlening waarbij verkeer van werknemers plaatsvindt.