SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2660/97 van Patricia McKenna (V) aan de Raad (1 september 1997)

Betreft: Aangeklaagde oorlogsmisdadigers in voormalig Joegoslavië

Binnenkort is het twee jaar geleden dat de door de VN ingestelde "veilige zone¨ Srebrenica viel en er wordt van uitgegaan dat toen duizenden mensen zijn vermoord, onder wie tal van vluchtelingen die de "etnische zuiveringen¨ van 1992 hadden overleefd.

Twee jaar later zijn 75 mensen van alle partijen aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden in voormalig Joegoslavië. Slechts negen zijn ter beschikking gesteld van het Internationaal Oorlogstribunaal in Den Haag. Vele anderen blijven aanzienlijke economische en politieke macht uitoefenen.

Hoewel de onder leiding van de NAVO opererende SFOR-troepenmacht in Bosnië-Herzegowina heeft toegezegd aangeklaagde oorlogsmisdadigers die zij "tijdens de vervulling van haar normale taken¨ tegenkomt aan te houden, en ondanks het feit dat zij hiertoe overeenkomstig de internationale wetgeving verplicht is, is slechts één persoon gearresteerd en een ander is gedood in een vuurgevecht. Niettemin zijn troepen en verdachten diverse malen met elkaar in contact geweest.

Welke maatregelen overweegt de Raad opdat aangeklaagde oorlogsmisdadigers in voormalig Joegoslavië terecht moeten staan om in de toekomst volkerenmoord in dat land onmogelijk te maken? Heeft de EU de doelmatigheid van de SFOR-interventie reeds geëvalueerd?

Is de Raad van oordeel dat eventuele evaluaties die tot op heden zijn uitgevoerd erop wijzen dat de VN juist hebben gehandeld toen zij de NAVO belastten met het toezicht op de tenuitvoerlegging van het Vredesakkoord van Dayton? Heeft de EU in verband met het toezicht op het Vredesakkoord van Dayton contact met de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE)? Welke conclusies trekt zij in voorkomend geval uit deze contacten?

Antwoord (26 november 1997)

Voor de Europese Unie blijft van de berechting van oorlogsmisdadigers voor het Internationaal Oorlogstribunaal één van de voorwaarden voor een echte verzoening en een duurzame vrede in de regio. In zijn conclusies van 29 april 1997 betreffende de toepassing van het conditionaliteitsbeginsel om een samenhangende strategie voor de betrekkingen van de EU met de landen van de regio te ontwikkelen, heeft de Raad daarom uitdrukkelijk gewezen op het belang van eerbiediging van de verplichtingen die voortvloeien uit de vredesakkoorden, met inbegrip van de samenwerking met het Oorlogstribunaal, als één van de voorwaarden voor de ontwikkeling van die betrekkingen. De Unie blijft druk uitoefenen en van alle betrokken partijen eisen dat de oorlogsmisdadigers voor het oorlogstribunaal worden gebracht. Deze eis is ook onderstreept door het stuurcomité van de "Peace Implementation Council¨ in Sintra, waarvan de Europese Unie de conclusies volledig steunt. Overigens levert de Europese Unie een financiële bijdrage aan het Oorlogstribunaal.

De Unie is voorstander van een nauwe samenwerking tussen alle internationale instellingen, met inbegrip van de OVSE en de NAVO. De Europese Raad heeft tijdens zijn bijeenkomst in juni 1997 te Amsterdam bevestigd dat de Europese Unie vastbesloten is met de andere leden van de internationale gemeenschap samen te werken om de betrokken partijen in Bosnië-Herzegovina aan te zetten tot volledige nakoming van hun verbintenissen in het kader van de vredesakkoorden. De Europese Unie is van oordeel dat de inspanningen van de Hoge Vertegenwoordiger alsmede die van de internationale organisaties en instellingen, zoals de OVSE, de HCR, de Raad van Europa en andere, van doorslaggevend belang zijn om de voorwaarden te scheppen die nodig zijn voor de uitvoering van de vredesakkoorden. Daarom is zijn mening dat die organisaties en instellingen in de regio actief moeten blijven totdat de situatie werkelijk gestabiliseerd blijkt te zijn.

Die inspanningen zijn evenwel alleen mogelijk geweest dankzij een militaire aanwezigheid ter plaatse, momenteel in de vorm van de SFOR, die echter alleen verantwoordelijk is voor de uitvoering van de militaire paragraaf van de vredesakkoorden van Dayton/Parijs. Deze operatie is geslaagd, want de SFOR heeft kunnen voorkomen dat de oorlog opnieuw zou uitbreken en zo een veiligheidssituatie geschapen die nodig is om de civiele paragraaf van de akkoorden uit te voeren. De Europese Unie is van oordeel dat een militaire aanwezigheid daartoe noodzakelijk blijft.

De Europese Unie is van opvatting dat de inspanningen van de OVSE van wezenlijk belang zijn geweest voor de uitvoering van de civiele paragraaf in de vredesakkoorden. De OVSE heeft, in het kader van het door haar uitgeoefende toezicht, die nationale en gemeentelijke verkiezingen voorbereid en georganiseerd. Tijdens zijn bijeenkomst in december 1996 in Dublin heeft de Europese Raad zich er met name voorstander van verklaard dat de OVSE haar rol blijft spelen. Bijgevolg vindt de Europese Unie dat de OVSE ook toezicht moet houden op andere verkiezingen in de regio, met name in Servië en Montenegro alsmede, in voorkomend geval, in de Republika Srpska. Ten gevolge van de daartoe door de Europese Unie uitgeoefende druk, bijvoorbeeld in haar verklaringen van 31 juli en 7 augustus 1997, hebben de autoriteiten in Belgrado de OVSE verzocht toezicht te houden op de verkiezingen van 21 september 1997.