NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 88/454

(2004/C 88 E/0465)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3181/03

van Antonio Tajani (PPE-DE) aan de Commissie

(27 oktober 2003)

Betreft: Waarnemers van de EU voor het referendum over Chavez

In Venezuela wordt de politieke, economische institutionele crisis met de dag erger. Sedert de verkiezing in 1998 van Chavez tot President van de Republiek is door een reeks gebeurtenissen een diepe kloof ontstaan tussen de Venezuelanen onderling.

Het heftige populisme van Chavez die zweert bij een spookachtige „bolivariaanse” revolutie, heeft de burgers telkenmale naar de stembus gebracht en het enige resultaat waren botsingen op straat, maandenlange stakingen, doden en gewonden. De toestand is niet tot rust gekomen ondanks de bemiddeling van de voormalige Amerikaanse President Carter en de voorzitter van de Organisatie van de Amerikaanse staten Gaviria. Chavez heeft nauwe banden aangeknoopt met Castro wiens politieke en maatschappelijke modellen hij zegt te willen overnemen in Venezuela. Ook is hij in het verleden op bezoek geweest bij de dictator Saddam Hussein. Zeer omstreden zijn zijn betrekkingen met de FARC, de bloeddorstige narco-communistische guerrillero's in Colombia. Op de laatste vergaderingen van de socialistische Internationale is een krachtige veroordeling uitgesproken van het beleid en de methodes van President Ugo Chavez. In dit kader is een brede oppositie tot stand gekomen van vakbondsleiders, ondernemers, traditionele politieke partijen en media. Al deze krachten worden ondersteund door de rooms-katholieke kerk en hebben zich gebundeld in de Coordinatora Democratica. Deze organisatie heeft na een mislukte poging in augustus de nationale kiesraad gevraagd om de formaliteiten op gang te brengen voor het verzamelen van handtekeningen voor een over drie maanden te houden referendum. De Venezuelaanse grondwet voorziet in de mogelijkheid om op verzoek van 20 % van de kiezers een terugroepingsreferendum te houden wanneer de ambtsperiode van de President over de helft is.

Welk initiatief denkt de Commissie te nemen om de democratische rechten van de Venezuelanen te beschermen? Wat denkt de Commissie te doen om de grote Italiaanse, Spaanse en Portugese gemeenschappen gerust te stellen en te beschermen?

Denkt voorzitter Prodi zich direct te wenden tot Chavez met het verzoek om vertegenwoordigers van de Commissie toe te laten zodat zij kunnen controleren of het geld voor ontwikkelingssamenwerking van de EU goed besteed wordt?

Denkt de Commissie aan het sturen van waarnemers van de EU die moeten controleren of het verzamelen van handtekeningen voor het referendum regelmatig verloopt en of het referendum zelf volgens de regels van de democratie wordt gehouden?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(11 december 2003)

De Commissie volgt de politieke situatie in Venezuela op de voet. De EU heeft in de tripartiete werkgroep, samen met het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) en het Carter Centre, volledige steun gegeven aan de pogingen van de OAS (Organisatie van Amerikaanse Staten) en de Groep van Vrienden om een nationale dialoog te bewerkstelligen. De EU heeft in verscheidene verklaringen benadrukt dat een vreedzame, democratische, constitutionele en electorale oplossing moet worden gevonden. Bovendien heeft de Commissie financiële en technische bijstand aangeboden bij de tenuitvoerlegging van het akkoord tussen de regering en de oppositie van 29 mei 2003. Daartoe heeft de Commissie een project ondertekend waarmee de OAS kan worden geholpen bij de tenuitvoerlegging van het akkoord. Met dit project wordt ook bijgedragen aan een electorale oplossing, het onderzoek naar de gebeurtenissen van april 2002 en de ontwapening van de burgerbevolking. Daarvoor is op de begroting 600 000 EUR uitgetrokken. De Commissie probeert in samenwerking met de OAS de tijdige tenuitvoerlegging van dit project te verzekeren.

Afgezien daarvan volgt de Commissie nauwgezet de ontwikkelingen in verband met een mogelijke volksraadpleging/verkiezing en is bereid te overwegen of hieraan steun moet worden verleend. Dit zou ook verkiezingswaarneming kunnen betekenen, mits de Venezolaanse autoriteiten een uitnodiging in die richting doen. Het besluit over het al dan niet sturen van een EU-verkiezingswaarnemingsmissie is afhankelijk van de aanbevelingen die de preliminaire verkenningsmissie zal doen ten aanzien van de vraag of de omstandigheden ter plekke bevorderlijk zijn voor een dergelijke missie en ten aanzien van de behoeften en de mogelijkheden qua tijd en financiële middelen. Een terugroepingsreferendum of een nieuwe verkiezing kan alleen worden gehouden als overeenkomstig de Venezolaanse grondwet voldoende handtekeningen zijn ingezameld. Wat de inzameling van handtekeningen voor het aanvragen van een referendum tot terugroeping van president Chávez betreft, heeft de CNE (de Nationale Verkiezingsraad) een uitnodiging gericht tot de OAS, de UNDP en het Carter Centre om als waarnemers te fungeren. Er is evenwel geen uitnodiging gericht tot de EU.

Er zijn geen specifieke acties ondernomen op EU-niveau om EU-burgers in Venezuela te beschermen. Normaliter zorgen de lidstaten waar deze burgers vandaan komen voor hun bescherming en ondersteuning.

Wat de bilaterale ontwikkelingssamenwerking betreft houdt de delegatie van de Commissie in Caracas toezicht op de uitvoering van de projecten. Commissievertegenwoordigers uit Brussel bezoeken het land regelmatig en ondervinden geen enkele moeilijkheid bij de toegang tot de Commissieprojecten. Zij noch de Commissiedelegatie in Caracas hebben aanwijzingen ontvangen over eventueel oneigenlijk gebruik van samenwerkingsfondsen.