SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3004/98

van Doeke Eisma (ELDR) aan de Commissie

(8 oktober 1998)

Betreft: Ontdekking van als brandvertragers aangeduide vervuilende stoffen in potvissen die zich gewoonlijk in diepe wateren bevinden en voeden

1. Is de Commissie bekend met brandvertragers, een groep van chemische verbindingen die in vrij hoge concentraties worden toegepast in elektronische apparatuur zoals computers en televisies?

2. Is de Commissie op de hoogte van een Nederlands onderzoek (gepubliceerd in Nature van 2 juli 1998) waarin concentraties van twee groepen van chemische brandvertragers, te weten polybroomfenylen (PBB'S) en polybroomdifenyl ethers (PDE'S), werden ontdekt in potvissen die zich gewoonlijk in diepe wateren bevinden en voeden, hetgeen aantoont dat deze verbindingen zijn doorgedrongen tot de diepe wateren van de oceanen?

3. Erkent de Commissie dat deze stoffen in gedrag en toxiciteit overeenkomen met bekende milieuvervuilers zoals polychloorbifenylen (PCB's) en dichloordifenyltrichloorethaan (DDT), stoffen die in de lidstaten van de EU verboden zijn? Zo niet, waarom niet?

4. Is de Commissie het ermee eens dat de resultaten van dit onderzoek aangeven dat deze brandvertragers, die waarschijnlijk als gevolg van onvolledige verbranding in afvalverbrandingsinstallaties, in de atmosfeer, rivieren en zeeën terechtkomen, zich zo snel in het milieu ophopen dat zij een ernstige bedreiging zouden kunnen vormen voor de gezondheid van mens en dier als er niet spoedig maatregelen worden genomen? Zo niet, waarom niet?

5. Kan de Commissie indien zij het met het bovenstaande eens is, aangeven welke maatregelen zij voornemens is te nemen om een verdere ophoping van deze giftige stoffen in het milieu te voorkomen?

6. Is de Commissie bereid deze groep van brandvertragers te verbieden?

Antwoord van mevrouw Bjerregaard namens de Commissie

(1 december 1998)

De Commissie is bekend met brandvertragers. Het gebruik van bepaalde broomhoudende brandvertragers in bepaalde textielartikelen werd immers al jaren geleden verboden. Richtlijn 79/663(1) verbiedt het gebruik van tris(2,3 - dibroompropyl)fosfaat en Richtlijn 83/264(2) verbiedt het gebruik van trisaziridinylfosfinoxide en alle tien polybroombifenylen voor dat doel. Daarnaast heeft de Commissie reeds in 1991 (COM(91) 7 def.)(3) voorgesteld het op de markt brengen van de tien broomdifenylethers allemaal te verbieden. Het Parlement heeft evenwel verkozen geen advies uit te brengen tijdens de eerste lezing en in 1995 heeft de Commissie uiteindelijk besloten haar voorstel in te trekken. Niettemin heeft de industrie van brandvertragers sindsdien vrijwillig aan de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling toegezegd het gebruik van broomdifenylethers beter te zullen controleren.

Verordening (EEG) 793/93(4) van de Raad inzake de beoordeling en de beperking van de risico's van bestaande stoffen stelt een algemeen programma vast om de risico's van chemische stoffen te evalueren en na te gaan of het risico moet worden verminderd. Momenteel worden polybroombifenylen (PBB's) in Europa niet in grote hoeveelheden geproduceerd, terwijl uit hoofde van deze verordening drie polybroomdifenylethers (PBDE's) worden geëvalueerd (bis(pentabroomfenyl)ether (DBDPE) (1163 - 19 - 5) Rapporteur: Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, difenylether, octabroomderivaat (OBDPE) (32536 - 52 - 0) Rapporteur: Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, difenylether, pentabroomderivaat (PBDPE) (32534 - 81 - 9) Rapporteur: Verenigd Koninkrijk). De gedeelten van de risicobeoordelingsverslagen die betrekking hebben op het milieu zijn voor de drie stoffen door het bevoegde technische comité besproken en er is overeenstemming over bereikt. De conclusies waren dat er voor atmosferische ecosystemen geen behoefte aan nieuwe maatregelen ter vermindering van het risico was. Voor aquatische ecosystemen en sedimenten- en bodemecosystemen moesten er bijkomende tests van de ecotoxiciteit worden uitgevoerd om te bepalen hoe groot het mogelijke risico is en in hoeverre er nieuwe maatregelen moeten worden genomen om het risico te beperken. Wat de accumulatie van de chemische stoffen in de voedselketen en de mogelijke effecten daarvan op hogere soorten uit de voedselketen betreft, is men tot de conclusie gekomen dat er bij een normaal gebruik en een normale afvalverwerking geen nieuwe risicobeperkende maatregelen nodig zijn voor DBDPE en OBDPE. Er was wel enige ongerustheid over PBDPE. Teneinde hierin klaarheid te scheppen, werd verdere informatie gevraagd over het vrijkomen van deze chemische stof bij specifieke toepassingen. Momenteel hebben er binnen het bevoegde technische comité besprekingen plaats over de beoordeling van de risico's voor de gezondheid van de mens. De nieuwste informatie, met inbegrip van de in Nature gepubliceerde studie, is aan de rapporterende lidstaat toegestuurd voor evaluatie en mogelijke opneming in de lijst.

Tussen deze verbindingen en DDT en PCB's zijn er overeenkomsten, maar ook verschillen. De drie verbindingen zijn zeer lipofiel, maar alleen PBDPE wordt ingedeeld bij de stoffen die gevaarlijk zijn voor het milieu. Er werd een testprogramma aanbevolen om de toxiciteitsprofielen van de drie chemische stoffen nader te bepalen wat hun mogelijke effect op de gezondheid van de mens betreft.

In de risicobeoordelingsverslagen is men tot de conclusie gekomen dat er vrijwel geen emissie van brandvertragers bij het verbrandingsproces voorkomt. De mogelijke routes die tot een concentratie van de drie broomhoudende brandvertragers in het milieu leiden, worden momenteel door het technisch comité onderzocht. Wanneer de risicobeoordelingsverslagen voltooid zijn en, indien nodig, de relevante resultaten aan het wetenschappelijk comité voor de toxiciteit, de ecotoxiciteit en het milieu zijn voorgelegd, zullen maatregelen ter beperking van het risico worden aanbevolen op de gebieden waarover ongerustheid bestaat. Hierbij zal rekening worden gehouden met de mogelijke risico's voor mens en milieu.

(1) PB L 197 van 3.8.1979.

(2) PB L 147 van 6.6.1983.

(3) PB C 46 van 22.2.1991.

(4) PB L 84 van 5.4.1993.