NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 70/40

(2004/C 70 E/044)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1392/03

van Charles Tannock (PPE-DE) en Timothy Kirkhope (PPE-DE) aan de Raad

(15 april 2003)

Betreft: Gevolgen van de creatie van het delict van racisme en vreemdelingenhaat in de context van het Europees aanhoudingsbevel

Voor 32 delicten die onder het Europees aanhoudingsbevel vallen, waaronder racisme en vreemdelingenhaat, is het beginsel van de dubbele strafbaarheid afgeschaft.

Tijdens recente debatten in het Britse parlement heeft de Britse regering gesteld dat onder de voorwaarden van de overeenkomst die in de Raad van Ministers is bereikt, een persoon die een delict van racisme of vreemdelingenhaat heeft begaan, niet van een lidstaat naar een andere zal kunnen worden overgeleverd indien het delict niet is begaan in de verzoekende staat. Een Belgische of Franse magistraat zou dus niet de bevoegdheid hebben om de overlevering te vragen van een Britse onderdaan voor een in Groot-Brittannië begaan delict dat niet in België of Frankrijk is begaan. Vindt de Raad dat een nauwkeurige weergave van het in de Raad overeengekomen juridisch standpunt?

De Raad heeft er ook mee ingestemd dat bijzondere maatregelen worden genomen voor de bescherming van de persvrijheid. Wat houdt deze bescherming precies in en zal dit ertoe leiden dat een verschil wordt gemaakt tussen gewone burgers en journalisten wanneer het gaat om normen inzake de bescherming van de persvrijheid?

Tenslotte bepaalt artikel 10 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens het volgende:

1. Een ieder heeft recht op vrijheid van meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid een mening te koesteren en de vrijheid om inlichtingen of denkbeelden te ontvangen of door te geven, zonder inmenging van overheidswege en ongeacht grenzen. Dit artikel belet niet dat Staten radio-omroep-, bioscoop- of televisieondernemingen kunnen onderwerpen aan een systeem van vergunningen.

2. Daar de uitoefening van deze vrijheden plichten en verantwoordelijkheden met zich brengt, kan zij worden onderworpen aan bepaalde formaliteiten, voorwaarden, beperkingen of sancties, welke bij wet worden voorzien en die in een democratische samenleving nodig zijn in het belang van 's lands veiligheid, de bescherming van de openbare orde en het voorkomen van strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of van de goede zeden, de bescherming van de goede naam of de rechten van anderen, om de verspreiding van vertrouwelijke mededelingen te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de rechtelijke macht te waarborgen.

Zijn de delicten van racisme en vreemdelingenhaat beperkt tot acties of verklaringen die aanzetten tot geweld of de dreiging met geweld of intimidatie tegen de persoon of die de openbare veiligheid bedreigen, en zo niet, in welke zin zijn deze voorstellen in overeenstemming met het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens?

Antwoord

(8 december 2003)

Het Europees aanhoudingsbevel (1) werd door de Raad op 13 juni 2002 aangenomen. Het voorziet in een stelsel waarbij, in beginsel vanaf 1 januari 2004, het tijdrovende en gecompliceerde uitleveringsstelsel dat tot nu toe in de Europese Unie op basis van een in 1957 aangenomen Verdrag van de Raad van Europa van kracht was, wordt afgeschaft.

Het Europees aanhoudingsbevel maakt het, op de voorwaarden van het kaderbesluit, mogelijk om personen over te leveren met het oog op strafvervolging of uitvoering van een tot vrijheidsbeneming strekkende straf of maatregel. Het kaderbesluit vermeldt de termijnen en de modaliteiten van de beslissing over de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel (artikel 17) en preciseert de termijnen voor overlevering van de persoon (artikel 23).

De Raad is van oordeel dat de invoering van een nieuwe, vereenvoudigde regeling voor de overlevering van veroordeelde of verdachte personen ter fine van de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen en vervolging in het belang van de rechtsbedeling is, aangezien:

— het proces plaatsvindt in de staat die het Europees aanhoudingsbevel heeft uitgevaardigd;

— het misdrijf meestal in die staat is begaan;

— het in het belang is van de slachtoffers, die zich gewoonlijk in die lidstaat bevinden, ervoor te zorgen dat zo spoedig mogelijk een proces kan plaatsvinden, en tegelijkertijd de belangen van de vermeende dader te vrijwaren.

De Raad is van oordeel dat met het oude uitleveringsstelsel geen effectieve invulling kon worden gegeven aan de in het Verdrag beoogde totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, en dat het moest worden vervangen door een modern stelsel waarin ook de belangen van de dader op passende wijze zouden worden beschermd.

Hiertoe heeft de Raad onder meer besloten de dubbele strafbaarheid af te schaffen voor 32 categorieën strafbare feiten, waaronder racisme en vreemdelingenhaat (zie artikel 2, lid 2, van het kaderbesluit). Het recht van de uitvaardigende lidstaat is bepalend voor de bestanddelen van het strafbare feit. Indien een Europees aanhoudingsbevel bijvoorbeeld in Frankrijk is uitgevaardigd, wordt het strafbare feit naar het Franse recht bepaald.

Om evenwel de belangen van de rechtspleging en die van de uitvoerende lidstaat te vrijwaren is in het kaderbesluit een aantal gronden tot verplichte of facultatieve weigering (meer dan tien) opgenomen. Een van die weigeringsgronden kan bijvoorbeeld zijn dat het Europees aanhoudingsbevel betrekking heeft op een strafbaar feit dat naar het recht van de uitvoerende lidstaat geacht wordt geheel of ten dele te zijn gepleegd op het grondgebied van die lidstaat of op een daarmee gelijk te stellen plaats (zie artikel 4, lid 7, onder a), van het kaderbesluit).

Indien in het voorbeeld van het geachte parlementslid een rechter van een bepaalde lidstaat een aanhoudingsbevel uitvaardigt wegens een strafbaar feit dat in een andere lidstaat is gepleegd, kan laatstgenoemde lidstaat de tenuitvoerlegging van dat bevel weigeren. Deze lidstaat kan tenuitvoerlegging ook weigeren indien het strafbare buiten de uitvaardigende lidstaat heeft plaatsgevonden, en het recht van de uitvoerende lidstaat geen vervolging voor dat strafbare feit toestaat indien dit buiten zijn grondgebied is gepleegd (zie artikel 4, lid 7, onder b)).

Voor de toepassing van deze bepalingen speelt nationaliteit geen rol, maar het kaderbesluit bevat andere vrijwaringsclausules met betrekking tot de nationaliteit van daders.

De Raad vestigt tevens de aandacht van het geachte parlementslid op artikel 1, lid 3, van het kaderbesluit, waarin uitdrukkelijk wordt gesteld dat het kaderbesluit niet tot gevolg kan hebben dat de verplichting tot eerbiediging van de grondrechten en de fundamentele rechtsbeginselen, zoals die zijn neergelegd in artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, wordt aangetast. Dit volgt reeds uit het Verdrag zelf; juridisch gesproken zou het derhalve niet nodig zijn geweest dit in het kaderbesluit te vermelden, maar de Raad achtte opneming met betrekking tot dit kaderbesluit gepast.

De Raad vestigt tevens de aandacht op overweging 12, waarin het hier boven gestelde wordt bevestigd. Bovendien zijn alle lidstaten partij bij het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, en zijn zij door de bepalingen daarvan gebonden.

Tot slot kan de Raad (JBZ) het ontwerp-kaderbesluit betreffende de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat vermelden, dat voor het laatst is besproken tijdens zijn zitting van 27 en 28 februari 2003. Verscheidene delegaties hebben toen voorbehouden gemaakt bij het ontwerp. Hoewel het ontwerp nadien verder is behandeld in het Comité van artikel 36, kon vooralsnog geen compromis over de tekst worden bereikt. De nog onopgeloste kwesties betreffen in het bijzonder de precieze definitie van delicten die verband houden met racisme en vreemdelingenhaat, alsmede mogelijke beperkingen van de reikwijdte van de strafrechtelijke aansprakelijkheid voor zulke delicten, met inbegrip van beperkingen op het gebied van de persvrijheid.

(1) PB L 190 van 18.7.2002, blz. 1.