SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1532/01

van Luciana Sbarbati (ELDR) aan de Commissie

(15 mei 2001)

Betreft: Veiligheid op het werk

Volgens Eurostat (statistiek van 31.3.2000) is de kans op ongevallen op het werk, in de EU, tussen 1994 en 1996 met 7 % gedaald (voor ongevallen met dodelijke afloop met 13 %), valt dat risico voor mannen driemaal hoger uit, en doen er zich in ondernemingen met meer dan 250 werknemers in verhouding minder ongevallen voor. In 1998 zijn er 4,7 miljoen ongevallen geregistreerd, waarvan 5 476 een dodelijke afloop hebben gekend. Volgens deze berekeningen kosten de ongevallen in de EU in totaal (aan medische kosten, verplichte uitkering van vergoedingen tijdens het ziekteverlof, uitkeringen bij blijvende invaliditeit of overlijden) bijna 20 miljard per jaar. Hierbij is dan nog geen rekening gehouden met de sociale kosten van ongevallen (hulpverlening, revalidatie, reïntegratie waar mogelijk, enz.). Alleen in Italië komen er iedere dag bij ongevallen op het werk gemiddeld drie mensen om het leven (waarbij ongevallen thuis, niet-aangemelde ongevallen bij zwartwerkers en verkeersongevallen in dienstverband niet meegerekend worden).

Het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk tracht aan te tonen dat maatregelen in de betrokken sectoren de geschiktheid voor het verrichte werk kan helpen verhogen en de kosten verlagen van de verzekeringen die ondernemingen verplicht zijn af te sluiten, waarbij eens te meer blijkt dat veiligheid loont.

Kan de Commissie aangeven of het niet zaak is om naast de rol van de EU als wetgever - ter bescherming van de werknemer in sociaal en van de werkgever in economisch opzicht - ook haar rol op buiten de wetgeving vallende terreinen te versterken en daartoe te voorzien in de publicatie van voorlichtingsmateriaal, het opzetten van vergelijkende studies en in een betere opleiding van werkgevers en werknemers?

De Europese week Veiligheid en gezondheid op de werkplek in het najaar waarmee een voorlichtingscampagne wordt afgesloten waaraan alle lidstaten, de Europese Commissie, het Europees Parlement, vakverenigingen en werkgeversfederaties zullen hebben deelgenomen, kan in die zin een relevante aanzet vormen.

Kan de Commissie aangeven of het niet verkeerd is te accepteren dat er ten aanzien van het minimumveiligheidsniveau verschillen tussen lidstaten of naargelang van de grootte van het bedrijf bestaan? Als namelijk duidelijk zou zijn welke bevoegdheden de EU en de lidstaten precies hebben, dan zouden de communautaire doelstellingen beter omschreven kunnen worden en zouden de desbevoegde autoriteiten periodiek controle kunnen uitoefenen op de uitvoering van de door de lidstaten te nemen maatregelen.

Kan zij voorts ook aangeven of de vraagstukken in verband met veiligheid en gezondheid op het werk geen belangrijker plaats moeten krijgen in de toekomstige werkgelegenheidsrichtsnoeren waarbij dan uitgegaan wordt van de beste praktijken op dit gebied in de lidstaten?

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(28 juni 2001)

De Commissie deelt de zorgen van de geachte afgevaardigde wat de situatie van de arbeidsongevallen in de Gemeenschap betreft.

Uit de meest recente gegevens, die van 1998(1), blijkt echter een verbetering op Europees niveau, zowel wat het aantal arbeidsongevallen betreft met een verzuim van meer dan drie werkdagen, d.w.z. 4 089 ongevallen per 100 000 personen met een baan in 1998 vergeleken met respectievelijk 4 229 ongevallen in 1996 en 4 539 ongevallen in 1994, als het aantal dodelijke ongevallen, d.w.z. 5,0 dodelijke ongevallen per 100 000 personen met een baan in 1998 vergeleken met 5,3 in 1996 en 6,1 in 1994 (inclusief verkeersongevallen en ongevallen in vervoermiddelen tijdens het werk).

Deze statistische indicatoren laten zien dat de toepassing op Europees niveau van de communautaire wetgeving inzake de bescherming van de gezondheid en veiligheid van werknemers op het werk een positief effect op de arbeidsomstandigheden heeft gehad en tot een daling van het aantal arbeidsongevallen heeft geleid. Vast staat derhalve dat deze wetgeving, indien correct toegepast, de gezondheid en de veiligheid van werknemers op het werk verbetert.

De Commissie is van mening dat de niet-wetgevende acties van fundamenteel belang zijn voor de correcte en efficiënte toepassing van de Europese wetgeving op het gebied van de bescherming van de gezondheid en veiligheid van de werknemers op het werk. In dit verband zijn in het communautair programma op het gebied van de veiligheid, de hygiëne en de gezondheid op het werk (1996-2000)(2) verscheidene niet-wetgevende maatregelen opgenomen. Het gaat hierbij om oriëntatieacties in de vorm van niet-bindende handleidingen om met name tegemoet te komen aan de behoeften van het midden- en kleinbedrijf (MKB), voorlichtings-, opvoedings- en opleidingsacties alsmede studies naar de ontwikkeling van de werkomgeving, te weten de opkomst van nieuwe risico's voor de gezondheid en veiligheid zoals stress, spier- en skeletaandoeningen, repetitief werk, geweld op het werk, psychosociale problemen of nieuwe werkvormen zoals telewerken.

Verder heeft de Commissie, die zeer gevoelig is voor deze kwestie, sinds 1992 op Europees niveau en in nauwe samenwerking met de lidstaten steun verleend aan een aantal initiatieven voor de bewustmaking van de verschillende sociale partners, teneinde de op dit gebied genomen maatregelen meer effect te laten sorteren.

Bij wijze van voorbeeld kunnen worden vermeld:

- het Europees jaar voor de gezondheid en veiligheid van werknemers op het werk in 1992,

- PRevent-acties(3) op het niveau van het midden- en kleinbedrijf (MKB) in het kader van het Europese actieprogramma voor de veiligheid (SAFE) in 1997 en 1998, die worden voortgezet in het nieuwe initiatief ten gunste van het MKB, waarvoor een specifieke begrotingslijn in de communautaire begroting is opgenomen en die door het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk in Bilbao zal worden beheerd,

- een aantal Europese weken, momenteel georganiseerd door het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk in Bilbao. In 2000 was het onderwerp van de Europese week spier- en skeletaandoeningen en in oktober 2001 zal het onderwerp de preventie van arbeidsongevallen zijn,

- door de Commissie zijn ook verscheidene publicaties bevorderd, zoals een interne audithandleiding voor het MKB(4), een handleiding over stress op het werk(5), aanbevelingen voor grenswaarden voor blootstelling aan chemische agentia(6), opleidingshandleidingen in risicosectoren(7) of de resultaten van het onderzoek in de EGKS-industrieën (kolen en staal)(8), ter bevordering van een betere kennis en opleiding van alle sociale partners.

De Commissie is van mening dat de lidstaten moeten zorgen voor een correcte en doeltreffende toepassing van de nationale bepalingen tot omzetting van de communautaire richtlijnen. De Commissie maakt zich tevens zorgen over het feit dat er tussen de lidstaten verschillen over de minimale veiligheidsniveaus kunnen bestaan en zij is altijd bereid dergelijke situaties te onderzoeken binnen de grenzen van de bevoegdheden die haar door de Verdragen zijn toegekend.

De Commissie deelt volledig de mening van de geachte afgevaardigde over de noodzaak van de versterking van de vraagstukken in verband met de gezondheid en veiligheid op het werk in het werkgelegenheidsbeleid en zij wil haar aandacht vestigen op de nieuwe richtsnoer nr. 14c) van de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten in 2001, die aan deze kwestie is gewijd.

Tenslotte wordt de aandacht van de geachte afgevaardigde gevestigd op het feit dat een nieuwe communautaire strategie inzake gezondheid en veiligheid op het werk in voorbereiding is. Deze strategie zal het kader van de toekomstige acties met het oog op een continue verbetering van de kwaliteit van het werk en bijgevolg de gezondheids- en veiligheidsvoorwaarden van de Europese werknemers op het werk vaststellen.

(1) ESAW-gegevens (Europese statistiek over arbeidsongevallen) van Eurostat.

(2) Mededeling van de Commissie over een communautair programma op het gebied van de veiligheid, de hygiëne en de gezondheid op het werk (1996-2000) PB C 262 van 7.10.1995.

(3) Bewustmakingsacties betreffende de veiligheid en de gezondheid op het werk in het algemeen, alsook de bevordering en uitwisseling van goede praktijken in het MKB.

(4) Interne audithandleiding voor het MKB - Luxemburg 1995.

(5) Oriëntatiehandleiding over stress op het werk - Luxemburg 2000.

(6) Grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling, aanbevelingen van het wetenschappelijk comité voor grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling aan chemische agentia 1994-1997 - Luxemburg 1998.

(7) Veiligheids- en gezondheidsopleiding in de visserijsector - Luxemburg 1993, Veiligheid en gezondheid in de bouwsector - Luxemburg 1993.

(8) Slotconferentie van het sociaal EGKS-onderzoek - Luxemburg 1999.