SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2211/99

van Gérard Caudron (PSE) aan de Commissie

(29 november 1999)

Betreft: Bankkosten van grensoverschrijdende betalingen

Ondergetekende wil de Europese Commissie laten delen in de gevoelens van wanhoop die hem overvallen als hij wordt geconfronteerd met de werkwijze van sommige banken die schandalig hoge banktarieven blijven hanteren voor grensoverschrijdende betalingen in euro's, waarbij bovendien sprake is van een onaanvaardbare ondoorzichtigheid.

De Commissie is reeds ondervraagd over de maatregelen die zij voornemens is te treffen (vraag E-3825/98(1)).

De Commissie heeft geantwoord dat in de gehele eurozone de banken voornemens zijn om met betrekking tot dit probleem aanbeveling 98/286/EEG(2) toe te passen. Wat is nu de huidige stand van zaken? Het is allerminst duidelijk of de banken hun opstelling ook maar enigszins hebben gewijzigd. De Commissie heeft hieromtrent vermoedelijk eveneens haar twijfels. Zij heeft met het oog hierop een reeks onderzoeken uitgevoerd in verscheidene banken in Nederland, Ierland en België. Te hopen valt dat de leden van het Europees Parlement en de Europese burger naar behoren op de hoogte zullen worden gesteld van de resultaten van deze onderzoeken.

De onwil van de banksector is evident en hetzelfde geldt voor de lidstaten. Richtlijn 97/5/EG(3) betreffende grensoverschrijdende overmakingen, die voorziet in transparantie van de kosten, had namelijk uiterlijk 14 augustus 1999 in nationale wetgeving moeten zijn omgezet. Als men zich echter op de hoogte wil stellen van de nationale omzettingsmaatregelen wordt voor alle lidstaten hetzelfde antwoord gegeven: Geen referentie beschikbaar! De lidstaten hadden nochtans twee jaar om deze richtlijn in hun wetgeving op te nemen. De termijn is verstreken en de lidstaten kunnen derhalve in gebreke worden gesteld.

Wat denkt de Commissie te doen?

Naar verluidt zou de Commissie van plan zijn om een mededeling te publiceren over het betalingssysteem binnen de EMU. Hoe staat het hiermee?

(1) PB C 348 van 3.12.1999, blz. 3.

(2) PB L 130 van 1.5.1998, blz. 22.

(3) PB L 43 van 14.2.1997, blz. 25.

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(17 januari 2000)

De Commissie is zich bewust van de problemen die nog altijd bestaan op het gebied van grensoverschrijdende betalingen, of deze nu in euro of in de nationale munteenheden plaatsvinden.

Aanbeveling 98/286/EG van 23 april 1998 heeft betrekking op bankkosten voor de omrekening in euro en stelt een norm voor een goede praktijk vast die hoofdzakelijk betrekking heeft op de omrekening van giraal geld van nationale valuta's in euro en vice versa. In dit verband bepaalt artikel 2 van deze aanbeveling dat de omrekening van binnenkomende en uitgaande betalingen en van bankrekeningen van de nationale valuta in de euro kosteloos moet zijn. Wat dit laatste punt betreft beschikt de Commissie niet over informatie waaruit blijkt dat de aanbeveling niet is opgevolgd.

Wat de omwisseling van bankbiljetten en muntstukken van de eurozone betreft eist de aanbeveling volledige doorzichtigheid. Gedurende de overgangsperiode dienen banken de officiële omrekeningskoersen toe te passen en alle kosten die voor dergelijke transacties worden aangerekend afzonderlijk te vermelden. Eerst vanaf 1 januari 2002 moeten banken valutatransacties kosteloos verrichten, en dit onder bepaalde voorwaarden (dat wil zeggen alleen voor hun cliënten, voor huishoudbedragen en voor omrekeningen van de nationale valuta in de euro).

Daarom specificeren de banken van de Gemeenschap vanaf het begin van de overgangsperiode de omrekenings- of omwisselingskosten die zij aanrekenen. Deze nieuwe praktijk heeft een verbazend hoog niveau van deze kosten aan het licht gebracht, hetgeen begrijpelijkerwijs bij het Europese publiek heftige reacties heeft opgeroepen. In feite bestonden deze kosten reeds vóór de overgangsperiode, maar

waren zij niet zichtbaar omdat zij besloten lagen in de wisselkoers die bij deze transacties werd toegepast (de zogenaamde spread, dat wil zeggen het verschil tussen de aankoop- en de verkoopkoers van een valuta die door de bank in rekening wordt gebracht). Het is duidelijk dat sommigen hierdoor meenden dat de kosten voor het omwisselen van valuta of grensoverschrijdende transacties lager waren dan zij in werkelijkheid zijn.

Bovendien is het wisselkoersrisico, dat thans niet meer bestaat tussen de valuta's van de eurozone, nooit een belangrijk bestanddeel geweest van de kosten voor valutatransacties. Volgens de beschikbare informatie maakte het wisselkoersrisico circa 20 % van de totale kosten uit. Uit een recente proef die door consumentenorganisaties van vijf lidstaten is verricht(1), is daarentegen gebleken dat de kosten voor het omwisselen van bankbiljetten met circa 25 % zijn gedaald; de banken lijken derhalve hun cliënten te laten profiteren van het verdwijnen van het wisselkoersrisico.

In februari 1999 werd begonnen met een kartelonderzoek om eventueel bewijsmateriaal te vinden voor het vermoeden dat banken en bankassociaties in gezamenlijk overleg prijzen hebben vastgesteld voor alle vormen van valutatransacties gedurende de overgangsperiode (1 januari 1999 tot en met 31 december 2001). Dit onderzoek richt zich in het bijzonder op het vaststellen van de prijzen voor transacties met bankbiljetten en munten van de eurozone, en grensoverschrijdende overmakingen. Op 16 en 17 februari 1999 heeft de Commissie gelijktijdige controles uitgevoerd bij acht banken in vier landen. Verder werden op 20 oktober 1999 controles verricht op acht verschillende plaatsen in België, Ierland en Nederland. Ook op 20 oktober 1999 ontvingen circa 250 banken in de eurozone een brief met het verzoek gegevens te verstrekken over de bankkosten voor valutatransacties voor en na de invoering van de euro. Tijdens de hoorzitting van de Commissie economische en monetaire zaken van 19 oktober 1999 verklaarde de commissaris voor concurrentie dat hij zijn diensten had opgedragen het kartelonderzoek te bespoedigen. De Commissie zet dit onderzoek actief voort en kan in dit stadium geen nader commentaar geven.

Wat het vraagstuk van grensoverschrijdende overmakingen betreft, dat hiermee slechts zijdelings samenhangt, benadrukt de Commissie voortdurend de noodzaak om het verschil tussen de kosten voor grensoverschrijdende en binnenlandse transacties op te heffen. De zwakke punten in de infrastructuur van grensoverschrijdende betalingssystemen zijn welbekend en vereisen de nodige investeringen van de financiële instellingen. Anderzijds moet de overheid op nationaal en communautair niveau de structurele en administratieve obstakels aanpakken die het verwerken van deze transacties door de banken onnodig bemoeilijken.

De Commissie heeft de indruk dat de situatie sinds de inwerkingtreding van Richtlijn 97/5/EG van het Parlement en van de Raad van 27 januari 1997 betreffende grensoverschrijdende overmakingen(2), is verbeterd. Deze indruk wordt gesteund door het feit dat het aantal klachten dat binnenkwam bij het hotline-telefoonnummer van de Directoraten-generaal Interne Markt en Financiële Diensten en Gezondheid en Consumentenbescherming snel terugliep na het verstrijken van de overgangsperiode van de richtlijn.

De richtlijn is door elf lidstaten ten uitvoer gelegd(3). België, Griekenland, Italië en Portugal hebben de richtlijn nog niet in nationale wetgeving omgezet; in deze vier gevallen zijn inbreukprocedures ingeleid.

De Commissie is voornemens begin 2000 een mededeling te publiceren over de toekomst van betalingssystemen in de interne markt, welke mededeling de basis zal vormen voor een breed opgezet en evenwichtig beleid met het oog op de totstandbrenging van een eengemaakte ruimte voor betalingen. In de mededeling zal worden nagegaan welke belemmeringen er voor grensoverschrijdende betalingen bestaan en zullen concrete maatregelen worden voorgesteld om deze te reduceren. Met name zal de Commissie er bij de banken van de Gemeenschap op aandringen zo snel mogelijk efficiëntere verbindingen tot stand te brengen tussen nationale retailbetalingssystemen.

(1) Onderzoek van BEUC/Test Achats in België, Spanje, Frankrijk, Italië en Portugal.

(2) PB L 43 van 14.2.1997.

(3) Nationale wetgeving waarbij Richtlijn 97/5/EG is omgezet: België: , Denemarken: Wet nr. 237 van 21.4.99; Duitsland: Überweisungsgesetz, BGBl. deel I, blz. 1642; Spanje: Wet 9/1999, Staatsblad nr. 88 van 13.4.1999, blz. 13653; Frankrijk: Artikel 78 van Wet Nr. 99-5322 van 25 juni 1999 betreffende spaartegoeden en financiële zekerheid (JORF van 29 juni 1999, blz. 9507) en Reglement Nr. 99-09 van 9 juli 1999 van het Comité banken en financieel reglement (JORF van 27 juli 1999, blz. 11160 en 11161, Corrigendum op het JORF van 21 augustus 1999, blz. 12559 en 12560). Griekenland: ; Italië: ; Ierland: Statutory Instrument Nr. 231 van 1999, Verordening Europese Gemeenschappen (Grensoverschrijdende overmakingen) Luxemburg: Wet (nr. 4478) van 29.4.99 (PB van 12.5.99); Nederland: Wet van 12.11.1998 (Staatscourant 686/1998); Oostenrijk: Bundesgesetz 123 (Überweisungsgesetz, BGBl of 22.7.1999, Deel I, blz. 159), Portugal: , Zweden: Wet SFS 1999:268 van 12.5.99, (PB van 1.6.99), Finland: Wet 821/1999 (PB van 4.8.1999); Verenigd Koninkrijk: Statutory Instrument Cross Border Credit Transfers Regulation 1999 (1999 Nr. 1876) van 30 juni 1999, behandeld in het Parlement op 1 juli 1999.