NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 88/618

(2004/C 88 E/0637)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1768/03

van John Cushnahan (PPE-DE) aan de Commissie

(28 mei 2003)

Betreft: Rehabilitatie van slachtoffers van marteling

Is de Commissie niet van mening dat in het na-oorlog se Irak een van de voornaamste prioriteiten moet zijn om te voorzien in de noden van het Iraakse volk, met name van degenen die het slachtoffer waren van marteling en onmenselijke behandeling, wat onder het regime van Saddam Hoessein op grote schaal voorkwam? Er zijn buiten Irak tal van rehabilitatiecentra die zorg bieden aan Irakezen die de martelingen hebben overleefd. Meent de Commissie niet dat het van essentieel belang is dat deze centra dit belangrijke werk kunnen voortzetten? Er heeft in de EU echter een beleidswijziging plaatsgevonden. De prioriteit ligt nu niet meer zozeer op rehabilitatie van slachtoffers van marteling als wel op preventie. Het gevolg daarvan is een drastische verlaging van de middelen die de EU voor rehabilitatie uittrekt, van EUR 14,5 miljoen tot EUR 8,2 miljoen tussen 2001 en 2002, i.e. een verlaging van 45 %. Erkent de Commissie dat het belangrijk is dat de EU beleidsmaatregelen financiert die erop zijn gericht om marteling te voorkomen en slachtoffers van marteling te rehabiliteren? Is de Commissie bereid de verlaging van de middelen voor de rehabilitatie van slachtoffers van marteling te heroverwegen om te waarborgen dat dit vitale werk nog kan worden gedaan?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(2 juli 2003)

De Commissie deelt de mening van het geachte parlementslid dat een mogelijke humanitaire interventie vooral gericht dient te zijn op de behoeften van het Iraakse volk, met name van de personen die hebben geleden onder foltering en onmenselijke behandeling tijdens het regime van Saddam Hoessein. De Commissie onderzoekt momenteel welke activiteiten op de korte en middellange termijn in Irak kunnen worden ondersteund, zodra het passende politieke kader is opgezet voor de bijdrage van de Commissie tot de wederopbouw van Irak na afloop van de oorlog. De mensenrechten, waaronder de rehabilitatie van slachtoffers van foltering, worden beschouwd als één van de mogelijke prioritaire gebieden.

De Commissie heeft besloten tot een meer strategische aanpak van de financiering in het kader van het Europees Initiatief voor de democratie en de mensenrechten (EIDHR). In de mededeling van de Commissie over de mensenrechten en de democratisering van mei 2001 (1) werden daartoe vier thema's als prioriteit aangemerkt voor toekomstige steun in het kader van het EIDHR, waaronder de bestrijding van foltering. Conform de noodzaak de beperkte middelen gerichter aan te wenden werd in de mededeling verder benadrukt dat de Unie moet proberen zich zo veel mogelijk te richten op het voorkomen van foltering in plaats van op het ondersteunen van rehabilitatiecentra. In het ter zake doende programmeringsdocument voor het Europees Initiatief voor de democratie en de mensenrechten (EIDHR) voor de periode 2002-2004 is bepaald dat bij de aanwending van de begrotingsmiddelen op de langere termijn voorrang zal worden gegeven aan het voorkomen van foltering.

De verminderde beschikbaarheid van begrotingsmiddelen voor rehabilitatiecentra is vergezeld gegaan van maatregelen om deze centra geleidelijk minder afhankelijk te maken van communautaire financiering door hen te stimuleren fondsen uit andere bronnen aan te trekken. In de oproep tot het indienen van voorstellen voor 2001 werd bijvoorbeeld het maximumpercentag e dat voor steun aan rehabilitatieprojecten kon worden uitgekeerd, verminderd tot 60 % voor centra in de Unie en tot 80 % voor projecten buiten de Unie. In de oproep voor 2002 werden deze percentages verder verlaagd tot respectievelijk 50 % en 75 %. In dit opzicht is een andere bepalende factor voor de financiering van besluiten door de Commissie het gewicht dat bij de evaluatie wordt toegekend aan duurzaamheidsaspecten. In 2001 en 2002 kwam „institutionele versterking”, waaronder de ontwikkeling van het vermogen om financiële middelen aan te trekken, voorts uitdrukkelijk in aanmerking voor financiering.

De oproep tot het indienen van voorstellen voor 2002 was bedoeld om dit proces voort te zetten. Het beschikbare bedrag van 25 miljoen euro was bestemd voor de financiering van projecten ter voorkoming van foltering en voor rehabilitatiecentra, waarbij het de bedoeling was de middelen in een verhouding van 1/3 en 2/3 over deze twee actieterreinen te verdelen. Alle ingediende projecten zijn geëvalueerd door twee deskundigen: een deskundige met ervaring in projectbeheer en een deskundige op psychiatrisch/psychologisch gebied. De projecten werden gerangschikt in volgorde van de behaalde score en geselecteerd met het oog op een evenwichtige geografische spreiding van de voorgestelde activiteiten.

De kwaliteit van projecten die werden ingediend door de rehabilitatiecentra in de Unie (begrotingslijn Β5-813) was dusdanig dat het nagestreefde evenwicht kon worden gehandhaafd. De projecten die werden ingediend door centra buiten de Unie scoorden evenwel slechter (en bleven soms onder het vereiste minimum), waardoor het niet mogelijk was voldoende rehabilitatieprojecten te selecteren om tot een verdeling 2/3-1/3 te komen. Circa 4,5 miljoen euro werd toegewezen aan centra buiten de Unie (voor de periode 2002-2003), waarvan circa 8 miljoen euro voor projecten ter voorkoming van foltering. Ongeveer 4 miljoen euro werd toegewezen aan rehabilitatiecentra in de Unie, plus 2 miljoen euro aan projecten met aspecten inzake de ondersteuning van slachtoffers van foltering.

De mogelijke sluiting van centra wegens het niet verkrijgen van communautaire steun moet worden bezien in het licht van de beleidskeuze om bij de aanwending van de middelen voorrang te geven aan preventie boven revalidatie en de hiervoor beschreven flankerende maatregelen bij deze beleidswijziging. Steun aan centra kan alleen worden verleend volgens concurrerende regels die zijn ontworpen om ervoor te zorgen dat de belastingbetaler in de Unie waarde voor zijn geld krijgt doordat alleen de beste voorstellen worden gefinancierd en aan minimale kwaliteitsvereisten is voldaan.

Het is niet mogelijk alsnog begrotingsmiddelen van de begroting voor 2003 toe te wijzen aan revalidatiecentra. Dit zou leiden tot de vermindering van begrotingsmiddelen voor andere belangrijke prioriteiten op het gebied van de mensenrechten in het kader van het EIDHR, zou strijdig zijn met de programmering van het EIDHR en niet stroken met de regels van het herziene Financieel Reglement (2). Wel is in 2003 nog een oproep tot het indienen van voorstellen voor centra in de Unie gepland, waarvoor 5,5 miljoen euro is uitgetrokken.

(1) COM(2001)252 def.

(2) Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen, PB L 248 van 16.9.2002.