SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3960/97 van Johanna Maij-Weggen (PPE) en Rijk van Dam (I-EDN) aan de Commissie (12 december 1997)

Betreft: Wet op de godsdienstvrijheid van Belarus

Weet de Commissie dat de regering van Wit-Rusland een voorstel van wet tot wijziging van de bestaande Wet op de godsdienstvrijheid openbaar heeft gemaakt, die het gevaar in zich bergt van een vergaande beperking van de vrijheid van godsdienst, eredienst en godsdienstig belijden?

Weet de Commissie dat deze wet de volgende effecten heeft:

a) de vorming van kerkelijke instellingen, zoals synodes wordt gehinderd en beperkt en openbare evangelisatie-activiteiten worden verboden;

b) vergaderingen met het oog op bijbelstudie worden onderworpen aan registratie en uitsluitend toegestaan na toestemming van overheidswege;

c) het voorschrift geldt dat een kerkelijke gemeente niet minder dan 25 leden mag tellen en zogenaamde 'destructieve confessies en organisaties' worden verboden, een en ander ter beoordeling van een administratief orgaan?

Weet de Commissie ook dat de regering van Wit-Rusland een Staatscomité voor religieuze aangelegenheden heeft ingesteld en weet de Commissie wat de taken en bevoegdheden zijn van dit staatscomité?

Welke beperkende maatregelen inzake de samenwerking tussen de EU en Wit-Rusland zijn momenteel van kracht en is de Commissie bereid om deze maatregelen aan te scherpen wanneer de vrijheid van godsdienst in Wit-Rusland aldus wordt ingeperkt?

Antwoord van de heer Van den Broek namens de Commissie (26 januari 1998)

De Commissie weet dat de regering van Wit-Rusland voornemens is, de huidige wet op de godsdienstvrijheid te amenderen. Aangezien de amendementen momenteel nog steeds in voorbereiding zijn, kunnen daarover nog geen nadere bijzonderheden worden verstrekt.

Ook al voorziet de grondwet van Wit-Rusland in vrijheid van godsdienst, godsdienstuitoefening en ledenwerving, dan nog zijn er in Wit-Rusland allerlei beperkingen op de godsdienstvrijheid en de uitoefening van godsdienstige beroepen waargenomen. Bij een richtlijn van het kabinet van ministers van juli 1995 werd de vrijheid van handelen van buitenlanders die actief zijn op religieus gebied sterk beperkt. Dit werd uitgelegd als een middel ter verbetering van de positie van de orthodoxe kerk, waarvan het hoofd nauw met de president samenwerkt, ten opzichte van de sneller groeiende rooms-katholieke en protestantse kerk. De president heeft de orthodoxe kerk speciale fiscale en andere financiële voordelen toegekend, die andere kerkgenootschappen niet genieten, en verklaard dat het behoud en de ontwikkeling van het orthodoxe christendom een "morele noodzaak¨ was. In 1996 staakte de door de overheid gecontroleerde radio van Wit-Rusland de uitzendingen van de zondagsmis vanuit de katholieke kerk van St. Simon en St. Helena te Minsk en op grond van een nieuwe wet inzake de activiteiten van geestelijken, weigerden de Witrussische autoriteiten een groot aantal buitenlandse katholieke priesters te registreren.

De vrijheid van godsdienst maakt deel uit van het Europese Verdrag inzake de Rechten van de Mens; de beperkingen die met betrekking tot de godsdienstvrijheid zijn waargenomen en de mogelijke goedkeuring van een nieuwe wet die de godsdienstvrijheid in Wit-Rusland nog meer zal beperken, dienen te worden beoordeeld in het licht van de uitgesproken wens van Wit-Rusland om volwaardig lid van de Raad van Europa te worden.

Sinds november 1996 is de mate waarin de Gemeenschap en Wit-Rusland kunnen samenwerken opnieuw onder de loep genomen. De sluiting van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst en van de tussentijdse overeenkomst is opgeschort, terwijl het grootste gedeelte van het TACIS-Programma is stopgezet; de bilaterale bijstandsprogramma's van de lidstaten zijn teruggeschroefd en de bilaterale contacten zijn tot een minimum teruggebracht. Ook al blijft de Gemeenschap zich ervoor inzetten Wit-Rusland niet te isoleren, dan nog maken de huidige schendingen van mensenrechten en democratische beginselen - waaronder ook die met betrekking tot de godsdienstvrijheid - iedere stap vooruit op de weg naar bilaterale betrekkingen onmogelijk.