SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1063/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Raad

(5 april 2001)

Betreft: De keuze van het volk van Montenegro voor of tegen onafhankelijkheid niet langer ondergeschikt maken aan het straffen of belonen van een Joegoslavische regering

1. Kunt u bevestigen dat op 9 februari 2001 namens de trojka van de Europese Unie een bezoek is gebracht aan de Montenegrijnse hoofdstad Podgorica, en dat daar tegenover de president en de premier van Montenegro het standpunt is ingenomen dat Montenegro met Servië een overeenkomst dient te bereiken om een hervormde Federale Republiek Joegoslavië in stand te houden?

2. Herinnert u zich dat rond de jaarwisseling 1991/1992 door de Raad namens de Europese Unie het standpunt is ingenomen dat alle zes deelrepublieken van de toenmalige Socialistische Federale Republiek Joegoslavië in gelijke mate recht hadden op erkenning als onafhankelijke staat, en dat Montenegro als enige van deze deelrepublieken toen vrijwillig heeft afgezien van het gebruik maken van dit recht omdat op dat moment een politieke meerderheid koos voor handhaving van de beslissing uit 1918 om de tot dan toe zelfstandige Montenegrijnse staat op te heffen terwille van een gezamenlijke toekomst met Servië?

3. Kunt u zich indenken dat de toen gebleken bereidheid van de Europese Unie om een Montenegrijnse staat te erkennen van invloed is geweest op de binnenlandse politiek in Montenegro, en heeft bijgedragen tot de opkomst van partijen die terugkeer van de onafhankelijkheid voorstaan, tot het officieel boycotten van Joegoslavische parlements- en presidentsverkiezingen en tot het door de regering voorbereiden van een referendum waarin de Montenegrijnse kiezers zich kunnen uitspreken voor of tegen onafhankelijkheid?

4. Hoe beoordeelt u het feit dat de Montenegrijnen zèlf in de gelegenheid zijn om te kiezen tussen:

a) het aanbod van de nieuwe, alleen door de Serviërs gekozen Joegoslavische president Kostunica tot vorming van een nieuwe (con)federatie onder de naam Srbija-Crnagora (Servië-Montenegro), of

b) behoud van hun tijdens het isolement van het regime-Milosevic feitelijk ontstane onafhankelijkheid, waardoor ze alsnog eenzelfde status verkrijgen als inmiddels is erkend voor de andere voormalige deelrepublieken van Joegoslavië?

5. Bent u bereid om voortaan af te zien van het aanmoedigen of tegengaan van afscheiding, en de keuze tussen afscheiding of hereniging niet te hanteren als een straf of een beloning voor welk Joegoslavisch regime dan ook, maar te erkennen dat de democratie, vrede en stabiliteit het beste kunnen functioneren als niet buitenstaanders beslissen over de staatkundige toekomst, maar de inwoners zelf?

Antwoord

(20 november 2001)

De Raad bevestigt dat de EU-trojka op 9 februari Podgorica heeft bezocht om onder meer het standpunt van de EU over de toekomstige banden tussen Servië en Montenegro uiteen te zetten. De trojka beklemtoonde dat een dialoog noodzakelijk is en dat er moet worden afgezien van unilaterale stappen, die schadelijke gevolgen kunnen hebben voor de stabiliteit in de westelijke Balkanregio. De trojka verklaarde tevens dat de EU de voorkeur geeft aan een hertekend federaal kader. Een soortgelijke boodschap werd door de EU-trojka overgebracht na de parlementsverkiezingen van Montenegro van 22 april.

De Raad heeft Montenegro nooit aangemoedigd om naar onafhankelijkheid te streven. Zelfs tijdens de laatste fasen van het Milosevic-regime, toen de EU Montenegro politiek en economisch steunde tegen de toenemende druk uit Belgrado, bleef de EU president Djukanovic afraden zich af te scheuren van de federatie.

Onafhankelijkheid van Montenegro zou, vooral indien zij unilateraal werd uitgeroepen maar niet alleen dan , waarschijnlijk een domino-effect hebben op andere delen van die regio, bijvoorbeeld Kosovo, Sandjak of de Albaneessprekende delen van de FYROM, en zou aldus een ernstige bedreiging vormen voor de stabiliteit op de Balkan. De internationale gemeenschap betaalt een hoge prijs voor de instabiliteit op de Balkan, zoals trouwens de bevolking van die regio, en heeft dan ook alle recht om een zienswijze over het eindresultaat te hebben. Daarom blijft de Raad de voorkeur geven aan een door onderhandelingen bereikte regeling die voor beide partijen bevredigend is en steunt op een democratisch, doorzichtig proces, en de onmiddellijke hervatting van de dialoog tussen Belgrado en Podgorica met het oog op de herdefiniëring van de grondwettelijke bepalingen die hun betrekkingen in een nieuw federaal kader regelen, met inachtneming van de democratische beginselen en in omstandigheden die de regionale stabiliteit bevorderen. De recente verkiezingsresultaten in Montenegro zijn in dit opzicht trouwens bemoedigend. De radicaal gewijzigde politieke situatie in de FRJ en de installatie van een democratische regering in Belgrado op zowel federaal als republieksniveau kan alleen maar bijdragen aan die oplossing.