SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3359/01

van Lucio Manisco (GUE/NGL)en Giuseppe Di Lello Finuoli (GUE/NGL) aan de Commissie

(6 december 2001)

Betreft: Europees arrestatiebevel en uitlevering van verdachte terroristen aan de VS

Wij hebben uit de pers vernomen dat de Verenigde Staten van Amerika en de Europese Unie streven naar een overeenkomst die de weg zou vrijmaken voor de uitlevering van verdachte terroristen aan de VS in het kader van het nieuwe Europese arrestatiebevel, met de verzekering dat in bepaalde gevallen de doodstraf niet zou worden toegepast. Verder hebben wij nota genomen van de algemene toezeggingen van de Amerikaanse ambassadeur bij de EU, de heer Rockwell Schnabel, dat de doodstraf niet zou worden toegepast op verdachte terroristen die door Europa worden uitgeleverd. In dit verband benadrukte de Amerikaanse ambassadeur evenwel dat sommige landen dingen zullen moeten veranderen, bijvoorbeeld hun grondwetten en voegde daaraan toe dat er overeenstemming bestaat om dat na te streven.

Oppositie tegen de doodstraf is een van de fundamentele beginselen van de EU, verankerd in de grondwetten en specifieke wetten van veel van haar lidstaten. De nieuwe bevoegdheden die sinds 11 september 2001 aan de president van de Verenigde Staten zijn verleend (zoals het toekennen aan militaire rechtbanken van de jurisdictie, in snelrecht, over buitenlanders die van terroristische activiteiten worden verdacht) zouden de beloftes van de autoriteiten van een deelstaat of van de federale autoriteiten van de VS teniet doen. Kan de Commissie duidelijkheid verschaffen omtrent de juridische aard en reikwijdte van de in dit verband lopende onderhandelingen met de VS en kan zij andermaal verklaren dat zij vastbesloten is geen enkele overeenkomst te sluiten die de oppositie van de EU tegen de doodstraf in welke situatie dan ook, in het bijzonder in het geval van spoeduitleveringsprocedures, in gevaar brengt, beperkt of wijzigt?

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(19 februari 2002)

Hoewel de meningsverschillen tussen de Verenigde Staten en de Unie over de doodstraf algemeen bekend zijn, vestigt de Unie geregeld opnieuw de aandacht op haar verzet tegen deze straf en verzoekt zij de Verenigde Staten op zijn minst een aantal strenge minimumnormen in acht te nemen bij de toepassing van de doodstraf, met name ten aanzien van jongeren en personen met een mentale handicap. Deze normen zijn neergelegd in de richtsnoeren voor het beleid van de Unie ten aanzien van derde landen met betrekking tot de doodstraf. Het spreekt vanzelf dat de Commissie deze boodschap actief zal blijven overbrengen aan de Amerikaanse autoriteiten.

Wat meer specifiek de kwestie van een overeenkomst tussen de Verenigde Staten en de Unie inzake uitlevering betreft, moet overeenkomstig de artikelen 38 en 24 van het Verdrag betreffende de Europese Unie wil een overeenkomst met een derde staat over aangelegenheden betreffende de gerechtelijke samenwerking in strafzaken geldig worden gesloten de Raad bij eenparigheid van stemmen het voorzitterschap machtigen om, zo nodig bijgestaan door de Commissie, daartoe onderhandelingen te openen. Wanneer de onderhandelingen eenmaal zijn afgerond, wordt de overeenkomst gesloten door de Raad, die op aanbeveling van het voorzitterschap met eenparigheid van stemmen besluit.

Het verzoek tot het verlenen van een dergelijke machtiging aan het voorzitterschap is nog niet formeel aan de Raad voorgelegd, laat staan dat er een beslissing over zou zijn genomen. Aangezien nog geen machtiging is verleend, kon met onderhandelingen nog geen aanvang worden gemaakt. Het is echter waar dat de mogelijkheid van een overeenkomst tussen de Verenigde Staten en de Unie op grond van de artikelen 38 en 24 van het Verdrag betreffende de Europese Unie inzake justitiële samenwerking in strafzaken momenteel wordt onderzocht.

Het lijkt evenwel hoe dan ook uitgesloten dat de Verenigde Staten zouden worden opgenomen in het stelsel van het Europees arrestatiebevel als zodanig. De titel van het in september 2001 door de Commissie genomen initiatief is immers Kaderbesluit van de Raad betreffende het Europees arrestatiebevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten(1). Het stelsel van het Europees arrestatiebevel geldt alleen voor de lidstaten, en het is niet de bedoeling dat personen op grond van dit stelsel van een lidstaat aan een derde land zoals de Verenigde Staten kunnen worden overgeleverd. Indien de hierboven bedoelde overeenkomst tussen de Unie en de Verenigde Staten betrekking zou hebben op uitleveringen, mag derhalve worden verwacht dat er bepalingen in worden opgenomen die verschillen van die in het kaderbesluit inzake het Europees arrestatiebevel.

Na erop gewezen te hebben dat een overeenkomst met een derde land zoals de Verenigde Staten overeenkomstig het bepaalde in de artikelen 38 en 24 van het Verdrag betreffende de Europese Unie niet door de Commissie maar door de Unie als zodanig dient te worden gesloten, kan de Commissie toch duidelijk bevestigen dat zij, indien op haar een beroep wordt gedaan om in dezen de rol te spelen die haar door de verdragen is toebedeeld, vastbesloten blijft zich strikt te houden aan het bepaalde in artikel 2, lid 2, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie(2), luidende: Niemand wordt tot de doodstraf veroordeeld of terechtgesteld, en in artikel 19, lid 2, van het Handvest, luidende: Niemand mag worden verwijderd of uitgezet naar dan wel uitgeleverd aan een staat waarin een ernstig risico bestaat dat hij aan de doodstraf, aan folteringen of aan andere onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen wordt onderworpen.

(1) COM(2001) 522 def.

(2) PB C 364 van 18.12.2000.