SCHRIFTELIJKE VRAAG E-4066/00

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(10 januari 2001)

Betreft: Prijsstijgingen als gevolg van invoering van de euro en omrekening van de oude prijzen in afgeronde bedragen

Volgens een onderzoek van de Faculteit economische wetenschappen van de Erasmus-universiteit in Rotterdam zullen de prijzen van dagelijkse boodschappen op 1 januari 2002 of kort daarna 5 tot 10 % stijgen. Ook voor auto's en huizen zal een prijsstijging optreden. De reden hiervoor is dat verkopers altijd ronde bedragen hanteren, bijvoorbeeld 100 of 99,99 of 99,95. Bij iedere omrekening van de oude nationale valuta in euro kunnen zij dat bereiken door de prijs te verlagen of te verhogen. Verwacht wordt dat vrijwel alleen dat laatste zal gebeuren. Bijna altijd zullen de verkopers een bedrag aan de oude prijs toevoegen om opnieuw een opvallende prijs te bewerkstelligen.

Naar aanleiding hiervan stel ik de volgende vragen:

1. Beschikt de Commissie over gegevens uit andere onderzoeken die de uitkomsten van het Nederlandse onderzoek bevestigen?

2. Beschikt de Commissie over gegevens uit andere onderzoeken die leiden tot een aan dit onderzoek tegengestelde conclusie? Zo ja, welke argumenten dragen deze onderzoeken aan om daaruit te concluderen dat geen grotere prijsstijging kan worden verwacht dan jaarlijks het geval is?

3. Wat denkt de Commissie, in samenwerking met de nationale overheden van de twaalf betrokken lidstaten, te ondernemen om actief tegen te gaan dat er in het eerste halfjaar van 2002 een prijzengolf kan ontstaan, bijvoorbeeld door afrondingsvoorschriften op te stellen die ertoe leiden dat de prijzen gemiddeld stabiel blijven?

4. Hoe denkt de Commissie te voorkomen dat reeds in de loop van 2001 ongewone prijsverhogingen optreden die bedoeld zijn als voorschot op afgeronde eurobedragen in 2002?

5. Heeft de Commissie reeds ideeën ontwikkeld over wat er dient te gebeuren als een meer dan gewone prijsstijging niet kan worden voorkomen? Op welke wijze wordt dan voorzien in het compenseren van lonen en uitkeringen om de koopkracht van de grote meerderheid van de mensen, die van deze inkomstenbronnen afhankelijk is, op peil te houden?

Bron: De Nederlandse kranten De Telegraaf en Rotterdams Dagblad van 7 december 2000.

Antwoord van de heer Solbes Mira namens de Commissie

(27 februari 2001)

1. Er zijn de Commissie geen economische onderzoeken over het onderwerp bekend. De auteurs van het Nederlandse onderzoek hebben de besluiten zoals die door de pers werden voorgesteld, trouwens formeel tegengesproken.

2. Door de concurrentiedruk onder supermarkten zullen de grote concerns de overschakeling op de euro op een voor de consumenten gunstige wijze organiseren. Ook de buurtwinkels, die het vertrouwen van hun klanten genieten, hebben er alle belang bij dat dezen hen geen onverwachte prijsstijging kunnen verwijten en zich tot de supermarkten wenden. Verschillende bedrijven in de eurozone die in hun land de eerste plaats bekleden, overwegen zelfs om eind 2001-begin 2002 gedurende verschillende maanden hun prijzen te bevriezen. Momenteel hanteren de meeste handelszaken in de deelnemende lidstaten overigens reeds dubbele prijsaanduidingen en dit aantal zal, naarmate invoering van de euro nadert, nog toenemen. Onder auspiciën van de Commissie werd tussen de consumenten en de handelaren de Euro-logo-overeenkomst gesloten. Die overeenkomst moet het vrijwillig gebruik van de dubbele prijsaanduiding en het naleven van een gedragscode bevorderen. Zij werd in de meeste deelstaten in de eurozone op nationaal niveau ingevoerd.

Dankzij de dubbele prijsaanduiding kunnen de consument en, eventueel, de gespecialiseerde nationale of regionale controleorganen nagaan of de overschakeling op de euro geen verborgen prijsstijging heeft meegebracht. Om die reden heeft de Commissie ook aanbevolen plaatselijke waarnemingsposten voor de overschakeling op de euro op te richten (aanbeveling 98/288/CE(1) van 23 april 1998, in het bijzonder artikel 2), wat in meeste lidstaten in de eurozone is gebeurd.

Tenslotte draagt het van te voren vaststellen van de prijs in euro in het derde kwartaal van dit jaar, waartoe de Commissie in haar aanbeveling van 11 oktober 2000(2) heeft opgeroepen, bij tot hetzelfde streven. Als er al sprake is van een probleem, dan betreft dit waarschijnlijk de sectoren die zeer weinig openstaan voor concurrentie of de enkele winkels die geen dubbele aanduiding hanteren.

3. De vrije prijsvorming is een grondbeginsel van de werking van de interne markt. De afrondingsregels voor de omrekening van de nationale munteenheden naar de euro daarentegen werden vastgelegd in Verordening (EG) nr. 1103/97 van de Raad van 17 juni 1997 over enkele bepalingen betreffende de invoering van de euro en zijn bindend. De handelaren moeten dus rekening houden met de omrekeningsregels wanneer ze de dubbele aanduiding hanteren. De Commissie onderzoekt momenteel, samen met de partijen bij de overeenkomst betreffende het Euro-logo, op welke wijze deze overeenkomst met betrekking tot de globale prijsstabiliteit kan worden versterkt. Hierbij baseert zij zich op de bestaande bepalingen in Spanje en Ierland. In overleg met de lidstaten zullen eveneens maatregelen worden bestudeerd met het oog op een snelle follow-up van de ontwikkeling van de prijzen begin 2002.

4. Eventuele prijsaanpassingen zullen voornamelijk betrekking hebben op producten en diensten waarvoor zogenaamd psychologische prijzen (of ronde prijzen) zijn vastgelegd. De nieuwe psychologische prijzen in euro kunnen hoger of lager zijn. Momenteel wijst niets erop dat er alleen maar sprake zal zijn van prijsverhogingen. In het verleden hebben dergelijke situaties trouwens niet tot een belangrijke prijsverhoging geleid (b.v.: de invoering van het decimale stelsel voor het Britse pond).

5. De Commissie gelooft niet dat een dergelijk risico bestaat. Als er tijdelijk sprake is van een prijsverhoging, wat door de bovenstaande uiteenzetting en door onderzoeken van branche-organisaties lijkt te worden weerlegd, zal deze van zeer geringe omvang zijn, aangezien eventuele prijsaanpassingen naar boven toe statistisch worden gecompenseerd door mogelijke aanpassingen naar beneden. Er zou zich dus geen inflatie voordoen, die door een voortdurende stijging van alle prijzen wordt gekenmerkt. Bijgevolg is het onwaarschijnlijk dat een dergelijke conjuncturele prijsaanpassing de koopkracht van de burgers in gevaar kan brengen.

(1) PB L 130 van 1.5.1998.

(2) PB C 303 van 24.10.2000.