NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 84/215

(2004/C 84 E/0260)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2573/03

van Maurizio Turco (NI) aan de Raad

(7 augustus 2003)

Betreft: Schendingen van de verplichtingen uit hoofde van de OVSE ten aanzien van de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst door Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Georgië, Kazakstan, Rusland, Turkmenistan en Oezbekistan

Gezien de volgende feiten:

— De lidstaten van de OVSE zijn gehouden het recht op de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst te respecteren.

— Hoewel de binnen de OVSE aangegane verplichtingen bindend zijn, worden in een aantal van deze lidstaten gelovigen beboet en in hechtenis genomen voor de vreedzame beoefening van hun geloof, worden de plaatsen waar zij hun erediensten houden gesloten en hun religieuze bezittingen in beslag genomen en vernield, worden godsdienstige geschriften gecensureerd en wordt de registratie van geloofsgemeenschappen bemoeilijkt of zelfs onmogelijk gemaakt.

— In Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Georgië, Kazakstan, Rusland, Turkmenistan en Oezbekistan wordt de bindende en fundamentele verplichting om de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst te respecteren op ernstige en voortdurende wijze geschonden.

De procedures van de OVSE voorzien in besluitvorming van de lidstaten middels consensus. De lidstaten van de EU zijn bovendien lid van de OVSE en de Europese Unie werkt met de OVSE samen.

De Europese commissie heeft in het licht van de schendingen van het recht op de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst door derde landen waarmee zij overeenkomsten heeft afgesloten, deze overeenkomsten nooit opgeschort of gedreigd zulks te doen, hoewel zij openlijk erkent dat in deze landen de grondrechten worden geschonden, met name het recht op de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst.

Kunnen de Raad en de lidstaten mededelen of zij voornemens zijn aan te dringen op de eerbiediging van de wettigheid van de OVSE en de verdragen van deze organisatie, en dus van de mogelijkheid gebruik te maken om de ernstige en voortdurende schending van de grondrechten en vooral van het recht op de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst in Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Georgië, Kazakstan, Rusland, Turkmenistan en Oezbekistan aan de kaak te stellen?

Antwoord

(9 maart 2004)

De Raad herinnert het geachte parlementslid eraan dat de lidstaten van de EU hebben ingestemd met de bepalingen van Hoofdstuk VII van de Slotakte van Helsinki van 1975 waarin de voorwaarden zijn vastgelegd voor de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, met inbegrip van de vrijheid van gedachte, geweten, godsdienst en geloof. De daarin vervatte beginselen zijn door de OVSE regelmatig opnieuw bevestigd ter gelegenheid van achtereenvolgende verklaringen, met name die van Madrid (1983), Wenen (1989), Kopenhagen (1990), Budapest (1994) en Istanbul (1999).

Bovendien wordt in de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten van de EU het volgende gesteld:

De partijen werken samen in alle kwesties betreffende de instelling of versterking van democratische instellingen, inclusief die welke vereist zijn voor de versterking van de rechtsstaat, de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden overeenkomstig internationaal recht en OVSE-principes.

Wat de in de vraag vermelde landen betreft, heeft de EU een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Armenië (1), Azerbeidzjan (2), Georgië (3), Kazachstan (4), Rusland (5) en Oezbekistan (6).

De meeste recente bijeenkomsten van de samenwerkingsraden hebben plaatsgevonden met Armenië, Azerbeidzjan en Georgië op 30 september 2003 (perscommuniqué 13071/03), met Kazachstan op 22 juli 2003 (perscommuniqué 11440/03), met Rusland op 15 april 2003 (perscommuniqué 7933/03) en met Oezbekistan op 27 januari 2003 (perscommuniqué 5399/03). In al die bijeenkomsten stelde de EU de eerbiediging van de OVSE-voorschriften aan de orde.

Met betrekking tot Belarus heeft de Raad (Algemene Zaken en Externe Betrekkingen) op 14 april 2003 conclusies aangenomen die ook een standpunt over de situatie van de democratie en de rechten van de mens in Belarus bevatten. De EU was in april 2003 tevens mede-indiener van een resolutie van de Commissie voor de rechten van de mens over Belarus, waarin grote ongerustheid wordt uitgesproken over meldingen van mogelijke toegenomen beperkingen ten aanzien van de activiteiten van godsdienstige organisaties.

De EU heeft het voorbije jaar ook verklaringen afgelegd en stappen ondernomen wanneer de godsdienstvrijheid werd geschonden, met name naar aanleiding van de aanneming van de wet op de vrijheid van geweten en godsdienst.

Wat Turkmenistan betreft, heeft de EU op 20 januari 2003 een verklaring afgelegd (document 5462/03) waarin de president en de regering van Turkmenistan worden opgeroepen ten volle mee te werken aan het proces dat is gelanceerd in het kader van de OVSE, conform het mechanisme dat in 1991 tijdens de conferentie over de menselijke dimensie te Moskou is overeengekomen.

Alle documenten waarnaar hierboven wordt verwezen, zijn publiekelijk te raadplegen op het internet.

(1) PB L 239 van 9.9.1999.

(2) PB L 246 van 17.9.1999.

(3) PB L 205 van 4.8.1999.

(4) PB L 196 van 28.7.1999.

(5) PB L 327 van 28.11.1997.

(6) PB L 229 van 31.8.1999.