SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1730/02

van Karin Junker (PSE) aan de Commissie

(17 juni 2002)

Betreft: Stimuleringsmogelijkheden voor hernieuwbare energiebronnen in het kader van de ontwikkelingssamenwerking

90 procent van de Afrikanen heeft geen toegang tot elektriciteit (aldus Antonio García Fragio van het Directoraat-generaal Ontwikkeling van de Commissie tijdens het Forum on Development Strategies van de kredietinstelling voor wederopbouw en de Duitse investerings- en ontwikkelingsorganisatie op 11 april 2002 in Brussel).

De ondersteuning van de energiesector is weliswaar geen prioriteit binnen de ontwikkelingssamenwerking, maar toch moet daar meer voorrang aan worden gegeven dan aan de energieprojecten die op dit moment door de EU ondersteund worden.

Vanwege de schaarste aan fossiele energiebronnen en in het kader van de klimaatbescherming wordt de voorziening met hernieuwbare energiebronnen ook in ontwikkelingslanden steeds belangrijker. Wij moeten er (volgens Rolf Seifried, deskundige van de kredietinstelling voor wederopbouw) van uitgaan dat de toekomstige toename van het wereldwijde energieverbruik met name door de ontwikkelingslanden wordt veroorzaakt. Hun aandeel zal tot 2020 naar 45 procent stijgen (ter vergelijking: in 1997 was hun aandeel 34 procent).

Daarom wil ik de Commissie het volgende vragen.

- Wat heeft de Commissie ondernomen om hernieuwbare energiebronnen in het kader van de EU-ontwikkelingssamenwerking te bevorderen?

- Welke plannen heeft de Commissie hiervoor?

- Welke strategieën zijn er met name voor de ACS-landen op dit gebied?

Antwoord van de heer Nielson namens de Commissie

(8 augustus 2002)

Het geachte parlementslid maakt terecht de opmerking dat ondersteuning van de energiesector geen deel uitmaakt van de zes prioriteiten van het ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap. Bovendien wordt in het kader van de ontwikkelingssamenwerking inzake energie steeds gekozen voor de in ieder afzonderlijk geval meest duurzame oplossing (in economisch (totale aanschaf-en operatiekosten), sociaal, milieutechnisch en institutioneel opzicht) gericht op verbetering van de toegang tot energie met het oog op uitbanning van armoede. De kosten van vernieuwbare energie kunnen een belemmering vormen voor een gegeneraliseerde aanwending ervan in de ontwikkelingslanden. In een aantal gevallen zal vernieuwbare energie in economisch opzicht de meest geschikte keuze vormen, zoals bijvoorbeeld in afgelegen plattelandsgebieden, waar dit feitelijk vaak gewoon het gebruik van brandhout zal omvatten, terwijl dat in andere gebieden niet het geval zal zijn. Volgens de huidige berekeningen zouden de vernieuwbare energiebronnen in de toekomst voor de ontwikkelingslanden meer betaalbaar kunnen worden.

Er zijn een aantal voorbeelden van succesvolle communautaire ontwikkelingssamenwerking waarbij gebruik werd gemaakt van vernieuwbare energie, zoals bijvoorbeeld het regionale programma voor zonne-energie in de Sahel (50 miljoen euro in de eerste fase) in het kader waarvan zonnecellen worden gebruikt voor het pompen van water (en dat op dit ogenblik met een tweede fase wordt verlengd), een programma ten belope van 15 miljoen euro in het kader waarvan zonnecellen worden gebruikt voor het van elektriciteit voorzien van afgelegen scholen in Zuid-Afrika, zonne-energie voor eilanden in Kiribati, enz.

De Commissie werkt op dit ogenblik samen met de lidstaten aan een communautair energie-initiatief, dat moet worden voorgesteld op de wereldconferentie over duurzame ontwikkeling (World Summit on Sustainable Development WSSD) in Johannesburg. Vernieuwbare energie wordt in het kader van dit intitiatief opgenomen als een van de thema's voor mogelijke projecten.

Omvang en aard van de werkzaamheden welke naar aanleiding van de in het kader van het energie-initiatief van de Unie opgezette nieuwe partnerschappen worden ondernomen, zullen later, in functie van de vraag van de ontwikkelingslanden naar de in het kader van het initiatief aangeboden activiteiten, worden vastgelegd. Het initiatief zou zich toespitsen op activiteiten (op nationale of regionale basis naar gelang van de voorkeur van de partnerlanden) op de volgende gebieden: institutionele capaciteitsopbouw, technische samenwerking, de overdracht van kennis en vaardigheden, marktontwikkeling, met inbegrip van de bevordering van geschikte vormen van partnerschappen tussen openbare en particuliere sector alsook vergemakkelijking van de samenwerking met financiële instellingen, en de integratie van energie in andere sectoren.

Met betrekking tot de Staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan (ACS-Staten) is het opmerkelijk dat tot dusver in slechts een zeer klein aantal van de door de ontvangende landen/regio's zelf in het kader van het 9e Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) opgestelde strategiedocumenten aan energie een belangrijke rol wordt toebedeeld. De Commissie zal na de WSSD een bijeenkomst voor Afrikaanse functionarissen organiseren met de bedoeling te wijzen op het belang van energie (met inbegrip van vernieuwbare energie) voor de sociale en economische ontwikkeling, en het tot stand komen van partnerschappen in het kader van het energie-initiatief van de Unie te bevorderen. Gezien de geringe vraag is namelijk bewustmaking voor het op gang brengen van het initiatief essentieel.

Ten slotte wordt, voor een meer complete omschrijving van het standpunt van de Commissie op dit gebied, het geachte parlementslid verwezen naar: de op 17.7.2002 goedgekeurde mededeling van de Commissie betreffende Samenwerking op energiegebied met de ontwikkelingslanden(1).

(1) COM(2002) 408 def.