SCHRIFTELIJKE VRAAG P-3528/00

van W.G. van Velzen (PPE-DE) aan de Commissie

(8 november 2000)

Betreft: Tsjechische kerncentrale Temelin

Tussen Oostenrijk en Tsjechië is er in de afgelopen tijd een heftig meningsverschil ontstaan met betrekking tot de ingebruikneming van de Tsjechische kerncentrale Temelin.

1. Over welke wettelijke mogelijkheden, conform het Verdrag van Amsterdam, beschikt de Commissie om een grensoverschrijdende milieueffectrapportage bij de Tsjechische regering af te dwingen, mede met het oog op de aanstaande toetreding van Tsjechië tot de Europese Unie?

2. Beschikt de Commissie over enig wettelijk instrument om bij de Tsjechische regering een veiligheidstoets af te dwingen alvorens Temelin daadwerkelijk wordt opgestart? Indien de Commissie over geen enkel wettelijk instrument beschikt en ook in het kader van de toetredingsonderhandelingen met Tsjechië dit punt niet bevredigend kan oplossen, kan de Commissie dan aangeven welke diplomatieke stappen zij bij beide regeringen heeft ondernomen, en met welk resultaat?

3. De Oostenrijkse regering heeft de Europese Unie aanbevolen op korte termijn te komen tot EU-standaarden op het terrein van veilige toepassing van nucleaire energie. Is de Commissie in staat hieraan op korte termijn te voldoen? Zo ja, op welke wijze worden deze standaarden dan ontwikkeld en wie worden daarbij betrokken?

4. Is de Commissie van mening dat de maatschappelijke acceptatie van kernenergie zou kunnen worden vergroot indien er sprake zou zijn van EU-veiligheidsstandaarden en wanneer er sprake zou zijn van een EU-beleid met betrekking tot een veilige verwerking en opslag van kernafval?

5. Is de Commissie bereid in het licht van de huidige oliecrisis en uitgaande van een energiediversificatiebeleid, waarin ook een veilig gebruik van kernenergie past, een maximale inspanning te doen om het onder punt 4 gestelde zo spoedig mogelijk te realiseren? Welke acties gaat de Commissie dan ontplooien?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(11 januari 2001)

De Commissie beschikt over geen wettelijke middelen om de Tsjechische Regering te verplichten tot het uitvoeren van een grensoverschrijdende milieu-effectbeoordeling (MEB) in verband met de kerncentrale van Temelin. Oostenrijk en Duitsland hebben met de Tsjechische Republiek over deze kwestie bilaterale contacten gehad. Op 16 november 2000 werd in de Tsjechische stad Tyn met betrekking tot de milieu-effectbeoordeling een openbare hoorzitting gehouden waaraan door de buitenlandse belanghebbende partijen werd deelgenomen. Op 1 december 2000 werd in Linz (Oostenrijk), weliswaar buiten het kader van de huidige Tsjechische wetgeving, een gelijksoortige hoorzitting gehouden met betrekking tot een gebouw van de kerncentrale van Temelin. Op basis van de huidige Tsjechische MEB-wetgeving worden door de Tsjechische autoriteiten reeds 78 ontwerpswijzigingen voor de kerncentrale van Temelin aan een MEB onderworpen en werd daarover aan de Duitse en Oostenrijkse Regering documentatie bezorgd.

De Tsjechische autoriteiten zullen als een prioriteit voor de korte termijn in het kader van het Partnerschap voor Toetreding van 1999 ongetwijfeld nieuwe met het acquis verenigbare MEB-wetgeving vaststellen. Een ontwerp van wet is op dit ogenblik in behandeling bij het Parlement en zal waarschijnlijk eind 2000 worden vastgesteld en medio 2001 in werking treden. Deze wetgeving zal eveneens voorzien in grensoverschrijdende MEB-procedures. In het Tsjechisch Parlement is bovendien een motie in behandeling die betrekking heeft op de toetreding van de Tsjechische Republiek tot het VN-Verdrag van Espoo. In overeenstemming met de wettelijke basisbeginselen zal deze nieuwe wetgeving niet retroactief toepasselijk zijn op de procedures voor de bouw van de kerncentrale van Temelin.

Op 12 december evenwel hebben de Tsjechische autoriteiten op een bilaterale bijeenkomst in Melk van de Oostenrijkse Kanselier Schüssel met de Tsjechische Eerste Minister Zeman, waarvoor de Commissie haar diensten had aangeboden, ingestemd met een uitbreiding op vrijwillige basis van de voor de 78 ontwerpswijzingingen aan de gang zijnde milieu-effectbeoordeling tot een allesomvattende volledige milieu-effectbeoordeling voor de volledige centrale met inachtneming van alle tot dusver opgestelde deskundigenverslagen.

Voor de nucleaire veiligheid ligt de verantwoordelijkheid bij de exploitant van de kerncentrale van Temelin, die wordt gecontroleerd door en zijn vergunning ontvangt van het Tsjechisch Nationaal Bureau voor Nucleaire Veiligheid (SUJB). Dit orgaan heeft de kerncentrale aan de normale procedure voor het afgeven van een vergunning onderworpen. De Commissie ziet derhalve niet in op welke gronden zij de Tsjechische Republiek zou moeten oproepen tot het uitvoeren van extra veiligheidscontroles. De Commissie neemt in het kader van de toetredingsonderhandelingen deel aan de werkzaamheden van de Raad die betrekking hebben op het uitwerken van parameters voor de handhaving van een hoge graad van nucleaire veiligheid. Deze werkzaamheden moeten uitmonden in een evaluatie van de situatie en de vooruitzichten in de kandidaat-lidstaten. De nucleaire veiligheid staat als vast punt op de agenda voor de geregelde dialoog van de Commissie met de Tsjechische Republiek.

Bovendien werd op bovengenoemde vergadering van 12 december te Melk overeengekomen een trialoog te voeren en een door de Commissie opgezette tripartiete deskundigenmissie naar Wenen en Praag te organiseren, ten einde de dialoog over nucleaire veiligheid tussen de Regering van Oostenrijk en de Tsjechische Republiek te vergemakkelijken en voor de vastgestelde problemen oplossingen te vinden.

Aangezien het Euratom-Verdrag niet voorziet in een specifieke juridische grondslag voor het vaststellen van gemeenschappelijke communautaire veiligheidsnormen voor nucleaire installaties, hebben de lidstaten voor hun respectieve rechtsgebieden in de loop van de laatste drie decennia met succes nationale regelingen voor het garanderen van een hoge graad van nucleaire veiligheid uitgewerkt. De sedert 1975 onder de auspiciën van de Commissie verrichte werkzaamheden hebben een goed ontwikkeld communautair perspectief inzake nucleaire veiligheid opgeleverd. Ondanks het bestaan van

gemeenschappelijke beginselen ligt het, gezien de gevarieerde aanpak op het gebied van de regelgeving en de uiteenlopende technologische ontwikkelingen in de lidstaten, niet zonder meer voor de hand dat communautaire wetgeving ten opzichte van de huidige situatie toegevoegde waarde zou vertegenwoordigen. Overhaast te werk gaan zou overeenstemming met betrekking tot de minimumnormen inzake veiligheid van ontwerp en exploitatie in gevaar kunnen brengen. Regelgevende maatregelen moeten in de eerste plaats gericht blijven op het garanderen van een hoge graad van nucleaire veiligheid binnen elke lidstaat. De Commissie dient in het kader van het uitbreidingsproces erop toe te zien dat in de kandidaat-lidstaten een hoge graad van nucleaire veiligheid tot stand komt.

Voor maatschappelijke acceptatie zijn nog een aantal andere factoren dan het bestaan van gemeenschappelijke communautaire normen bepalend. Vooruitgang met betrekking tot het eindstadium van de splijtstofcyclus en het beheer van radioactief afval is op dit gebied waarschijnlijk een van de belangrijkste elementen.

De behoefte aan een hoge graad van nucleaire veiligheid staat los van het niveau van de olieprijzen en van de mate waarin energiediversificatie is bereikt. De veiligheid blijft een belangrijk element in de productie van kernenergie ongeacht het aandeel van laatstgenoemde in de energievoorziening.