SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1539/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(28 mei 2001)

Betreft: De invloed van de groeiende behoefte aan de grondstof coltan voor mobiele telefoons op voortzetting van de burgeroorlog in Kongo-Kinshasa

1. Het metaal coltan wordt gebruikt in de elektronica voor mobiele telefoons, piepers (pagers) en computers alsmede in vliegtuigturbines, chirurgische apparatuur en verwerkingsfabrieken voor de chemie. De Afrikaanse staat Kongo-Kinshasa herbergt vermoedelijk 70 procent van de totale wereldvoorraad coltan. Is de Commissie bekend met het rapport in de New Scientist van 7 april 2001 over de relatie tussen de winning van het metaal Colombo-Tantaliet (Coltan) en de aanhoudende burgeroorlog in Kongo?

2. Is de Commissie ervan op de hoogte dat volgens het in vraag 1 bedoelde rapport de grootste winplaats, in de buurt van Kivu, in handen is van de Congolese Rally for Democracy (RCD), een gewapende groep die wordt ondersteund door Rwanda?

3. Is het de Commissie tevens bekend dat de RCD gedeeltelijk wordt gefinancierd door de opbrengsten van de winning van coltan, aangezien de RCD de grootste aandeelhouder is van SOMIGL, de onderneming die de mijn beheert?

4. Onder de grootverbruikers van coltan bevindt zich minimaal één in de Europese Unie gevestigde onderneming, te weten H.C. Starck, van Glossar dat weer een onderdeel is van de Bayer-groep in Duitsland. Wat kan de Commissie ondernemen tegen het feit dat de grootverbruikers van coltan claimen onwetend te zijn van de politieke situatie in Kongo en de herkomst van het metaal dat zij aanschaffen, waarbij zij zich beroepen op het feit dat de handel in coltan via tussenpersonen gebeurt?

5. De nog steeds toenemende vraag naar coltan door de groeiende mobiele telefoniemarkt heeft geleid tot druk op de traditionele producenten van coltan, onder andere in Australië en de Verenigde Staten van Amerika, waardoor de industrie in toenemende mate is geïnteresseerd in levering van deze grondstof uit het oosten van Kongo. Ziet de Commissie mogelijkheden om importen die via Rwanda of Oeganda verlopen te weren van de Europese martkt?

6. Welke andere mogelijkheden ziet de Commissie om te helpen bewerkstelligen dat de winning van coltan niet langer naast de etnische en politieke verschillen kan dienen als een zelfstandige reden om de burgeroorlog in Kongo voort te zetten, of op zijn minst de medeplichtigheid van binnen de Europese Unie gevestigde bedrijven aan een om economische redenen gevoerde oorlog te beëindigen? Is de Commissie bereid om deze middelen te gebruiken?

Gecombineerd Antwoord van de heer Nielson namens de Commissie op de schritftelijke vragen E-1539/01 en E-1540/01

(3 september 2001)

De Commissie is op de hoogte van de door het geachte parlementslid genoemde gegevens die in de pers zijn verschenen over de winning van coltan in de Democratische Republiek Congo. Deze gegevens worden trouwens grotendeels bevestigd door verschillende gesprekspartners van de Commissie ter plaatse (NGO's en internationale organisaties) en worden ook vermeld in een tussentijds verslag van de Verenigde Naties.

Dat verslag heeft betrekking op de illegale exploitatie van de natuurlijke hulpbronnen en andere rijkdommen van de Democratische Republiek Congo. Het is op 14 april 2001 aan de VN-Veiligheidsraad voorgelegd door secretaris-generaal, Kofi Annan, en heeft geleid tot een levendig debat. Met het oog op de follow-up van de daarbij geformuleerde kritiek heeft de VN-secretaris-generaal de opdracht van de experts die het rapport hebben opgesteld met drie maanden verlengd teneinde hen in staat te stellen hun onderzoek af te ronden en de verstrekte informatie aan te vullen. De experts zullen zodoende de gelegenheid hebben het vraagstuk van de voorwaarden voor de exploitatie van coltan en andere natuurlijke hulpbronnen uit te diepen en een overzicht op te stellen van andere economische gevolgen van het conflict zoals de akkoorden die met de bondgenoten van de Democratische Republiek Congo zijn gesloten in ruil voor hun militaire steun aan de regering van Kinshasa. Het rapport zal een belangrijke basis vormen voor de internationale gemeenschap, die zal worden verzocht een standpunt in te nemen.

De definitieve versie van het verslag zal een bijzonder nuttige bijdrage leveren tot het debat over de mogelijkheid om te verhinderen dat het illegaal in Congo gewonnen coltan toegang tot Europa krijgt. Een dergelijk embargo is evenwel niet denkbaar en niet doeltreffend zonder een besluit in die zin van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Het rapport zal eveneens bijdragen tot meer duidelijkheid over de tewerkstelling van dwangarbeiders en kinderen in de mijnen. In de versie van 13 april 2001 wordt kort verwezen naar het inzetten van gevangenen (punt 60) en van kinderen in de mijnen (punt 69), op basis van gegevens die het Panel heeft ontvangen of van getuigenverklaringen.

Het economisch belang van de winning van coltan en andere hulpbronnen voor de strijdende partijen in Congo leidt alleen maar tot de verdere verwoesting van Kivu. Het verval van die regio is begonnen onder het regime van president Mobutu en is het resultaat van diverse factoren, waaronder de etnische conflicten het meest doorslaggevend zijn.

De situatie is er sterk op achteruitgegaan na de genocide in Rwanda en de interventie van dat land in de twee oorlogen in de Democratische Republiek Congo, die oorspronkelijk waren ingegeven door redenen van veiligheid bij de buitengrenzen.

De internationale gemeenschap is zich bewust van de band tussen de economische belangen en de voortzetting van de oorlog in Kivu.

De enige duurzame oplossing ligt volgens de Commissie in de voortzetting van het vredesproces en de versterking van legitieme instellingen die toezicht op de exploitatie van de hulpbronnen kunnen uitoefenen, met inbegrip van de arbeidsomstandigheden in de mijnen. De Commissie en de lidstaten streven naar de verwezenlijking van dat doel via een reeks financiële, politieke en diplomatieke instrumenten die nodig zijn ter ondersteuning van de aanzet tot de vredesdynamiek, die sinds de ondertekening van het staakt-het-vuren van Lusaka op gang schijnt te komen.