NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/797

(2004/C 78 E/0847)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3266/03

van Torben Lund (PSE) aan de Commissie

(4 november 2003)

Betreft: Gevolgen van genetisch gemodificeerde gewassen voor de natuur

In week 42 kon men o.a. in de Financial Times en op de homepage van de BBC lezen over de opzienbarende uitkomsten van een onderzoek naar de gevolgen van genetisch gemodificeerde gewassen voor de natuur. Het onderzoek, dat was gebaseerd op proeven in Engeland, toont aan dat de natuurlijke voorwaarden vaker en sterker door velden met genetisch gemodificeerde gewassen worden aangetast dan door conventionele velden. Zo wees het onderzoek o.a. uit dat er rond velden met genetisch gemodificeerde gewassen minder vogels, vlinders en bijen voorkwamen dan op conventionele velden.

Kan de Commissie in dit verband aangeven in hoeverre deze schrikbarende resultaten van invloed zijn op het beleid van de EU, vooral met betrekking tot het toelaten van genetisch gemodificeerde producten? Is de Commissie tegen deze achtergrond voornemens nieuw onderzoek uit te voeren naar de productie van GMO-producten en de negatieve invloed daarvan op de natuur, en is de Commissie van mening dat de regels inzake het naast elkaar bestaan van wel en niet genetische gemodificeerde gewassen in het licht van deze resultaten moeten worden herzien? Kan de Commissie tot slot uiteenzetten hoe de producenten van GMO-producten financieel aansprakelijk worden gesteld voor de negatieve veranderingen die zij in de natuur teweegbrengen?

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(16 januari 2004)

Op 16 oktober 2003 zijn er acht verslagen gepubliceerd over de uitgebreide veldproeven die gedurende de afgelopen drie jaar zijn uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk en die bekend staan als het FSE-onderzoek (FSE=Farm Scale Evaluations). In dit onderzoek werd het effect van de teelt van drie genetisch gemodificeerde herbicide-tolerante gewassen (maïs, lentekoolzaad en bieten) op een aantal hoofdcomponenten van de natuurlijke rijkdom en diversiteit van landbouwgrond bestudeerd, in vergelijking met de conventionele niet-herbicide-tolerante equivalenten van deze gewassen. Gedurende drie jaar zijn er op verschillende velden proeven uitgevoerd, waarbij de ene helft was ingezaaid met traditionele zaden en de andere helft met GG-zaden van hetzelfde gewas. Beide helften van het veld worden door de boeren beheerd als betrof het hier een normale commerciële landbouwpraktijk.

De belangrijkste uitkomst van de FSE's is dat de effecten van het gebruik van herbicide-tolerante gewassen op de biodiversiteit te velde van gewas tot gewas verschilt. Herbicide-tolerante maïs bleek gunstiger voor de biodiversiteit te zijn dan het conventionele gewas, terwijl herbicide-tolerant koolzaad en herbicide-tolerante bieten slechter voor de biodiversiteit bleken te zijn dan de conventionele gewassen.

De proeven in het Verenigd Koninkrijk werden geclassificeerd als experimentele introducties. Dergelijke introducties worden nu gereguleerd volgens deel Β van Richtlijn 2001/18/EG (1) (voorheen deel Β van Richtlijn 90/220/EEG (2), welke op 17 oktober 2002 is vervangen door Richtlijn 2001/18/EG). Voor de autorisatie van deze introducties wordt een „gedecentraliseerde” procedure gehanteerd. Hierbij dient de lidstaat waarin de introductie zal plaatsvinden, een milieurisicobeoordeling uit te voeren alvorens de introductie kan worden goedgekeurd. Deze lidstaat draagt als enige de verantwoordelijkheid voor dergelijke introducties en hieronder vallen onder andere een gepast beheer en adequate toezicht- en controlemaatregelen. De resultaten van experimentele introducties van GGO's dienen te worden opgenomen in mededelingen met betrekking tot het op de markt brengen van deze GGO's.

Het bovenstaande in aanmerking genomen, is het daarom belangrijk dat rekening wordt gehouden met het advies van het ACRE (het officiële adviserende orgaan van de Britse regering ten aanzien van de introductie van GGO's) aangaande de implicaties van de resultaten voor enige actuele of toekomstige introducties van GG-gewassen.

Men dient zich er ook rekenschap van te geven dat de FSE-resultaten alleen van toepassing zijn op de drie gewassen die bestudeerd zijn en dan nog uitsluitend in combinatie met de herbicidebehandeling die is gehanteerd. Voor een eventuele extrapolatie van de resultaten naar andere typen GG-gewassen zou er nog meer onderzoek moeten worden uitgevoerd.

„Er is geen bewijs dat de teelt van een gewas dat door middel van moderne technologie is gemodificeerd negatieve gevolgen heeft gehad voor de biodiversiteit”, aldus het rapport. Het verschillende effect tussen het conventionele veld en het transgene veld zou verklaard kunnen worden door de verschillende herbicidebehandeling die wordt gehanteerd voor herbicide-tolerante gewassen enerzijds en conventionele gewassen anderzijds.

Ieder GGO dient, alvorens voor onderzoek of commerciële doeleinden tot introductie in het milieu wordt overgegaan, afzonderlijk en specifiek te worden beoordeeld. Dit houdt in dat elk GGO op specifieke wijze dient te worden onderzocht afhankelijk van het moedergewas (maïs of koolzaad, etc.) en de biologische kenmerken (zelfbestuivings-/kruisbestuivingsgewas, insecten-/windbestuivingsgewas, eenjarig/tweejarig gewas, etc.) van het door genetische modificatie toegevoegde nieuwe kenmerk (herbicide-tolerantie, insectentolerantie, etc.) en van het introductiemilieu.

Ingeval er nieuwe wetenschappelijke informatie met betrekking tot de risico's van (een) GGO('s) voor de volksgezondheid of het milieu beschikbaar komt nadat de introductie ervan is goedgekeurd, dient de persoon of instantie die de informatie heeft geleverd onmiddellijk alle noodzakelijke maatregelen te nemen om de volksgezondheid en het milieu te beschermen, en de bevoegde autoriteit op de hoogte te brengen overeenkomstig artikel 20 van Richtlijn 2001/18/EG.

Deze FSE-verslagen bieden geen relevante informatie voor de beheersing van co-existentie. Er zijn echter drie aanvullende studies over de genenstroom van GG-gewassen naar niet-GG-gewassen gepubliceerd door het Britse ministerie voor Milieu, Voeding en Plattelandszaken (3). Deze studies zijn gebaseerd op modellering en veldproeven. De resultaten zijn van belang voor de beoordeling van de efficiëntie van managementmaatregelen op bedrijfsschaal om de vermenging van GGO's met andere gewassen te beperken. In dit opzicht zouden deze studies van belang kunnen zijn in het debat over co-existentie.

De aanbeveling van de Commissie van 23 juli 2003 over de richtsnoeren voor de ontwikkeling van nationale strategieën en beste praktijken voor de co-existentie van genetisch gemodificeerde gewassen met conventionele gewassen en biologische landbouw (4), gaat in op de vraag wie er verantwoordelijk moet zijn voor de uitvoering van maatregelen in de bedrijfsvoering van landbouwbedrijven die nodig zijn om de genenstroom tegen te houden. Als algemeen beginsel geldt dat deze verantwoordelijkheid tijdens de fase van introductie van een nieuw soort gewas in een bepaalde regio dient te worden gedragen door de boeren die het nieuwe productietype introduceren. Wat betreft aansprakelijkheid in het geval van economische schade als gevolg van de vermenging van GGO's met andere gewassen, adviseert de Commissie de lidstaten hun eigen wetgeving met betrekking tot civiele aansprakelijkheid te bestuderen om te bepalen of de bestaande nationale wetten toereikende en gelijke mogelijkheden bieden op dit gebied.

(1) Richtlijn 2001/18/EG van het Parlement en de Raad van 12 maart 2001 inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu en tot intrekking van Richtlijn 90/220/EEG van de Raad, PB L 106 van 17.4.2001.

(2) Richtlijn 90/220/EEG van 23 april 1990 van de Raad, PB L 117 van 8.5.1990.

(3) Persbericht DEFRA: (http://www.defra.gov.uk/news/2003/031013b.htm).

(4) PB L 189 van 29.7.2003.