SCHRIFTELIJKE VRAAG P-0830/00

van Maria Berger (PSE) aan de Commissie

(10 maart 2000)

Betreft: Afluisteren van de internationale telecommunicatieverbindingen

Bij de hoorzitting Databescherming in de Europese Unie, die op 22/23 februari 2000 in het Europees Parlement werd gehouden, bracht Duncan Campbell als STOA-zaakgelastigde verslag uit over de status quo van het wereldwijde afluistersysteem Echelon. Daarbij werd duidelijk dat via Echelon economisch relevante informatie in Europa werd afgeluisterd, waardoor de Europese economie werd geschaad.

Daarentegen verklaarden John Mogg, directeur-generaal bij de Europese Commissie, en commissaris Martin Bangemann dat het bij Echelon alleen om geruchten in de pers ging, hetgeen door verklaringen van hoge ambtenaren zoals Michael Brady, directeur van de Australische geheime dienst Defence Signal Directorate, duidelijk werd weerlegd.

Uit een groot aantal aanwijzingen blijkt dat de Raad en de Commissie zeker van dit afluistersysteem hebben geweten, maar niets hebben ondernomen en het Europees Parlement willens en wetens niet op de hoogte hebben gebracht.

Desondanks hebben de Raad en de Commissie de Europese wetgeving zelfs op een VS-vriendelijke manier omgebogen door de grote lijnen van een Amerikaanse wet uit 1994 (CALEA) te volgen en in de resolutie van de Raad van 17 januari 1995(1) over een rechtmatig toezicht op het telecommunicatieverkeer rekening met de in deze wet vervatte wensen te houden.

1. Welke instanties binnen de Commissie hadden op welk moment kennis over het afluisteren van telecommunicatieverbindingen in Europa en wat werd hiertegen ondernomen?

2. Welke maatregelen overweegt de Commissie om de elektronische communicatie in Europa in de toekomst tegen afluisteracties te beschermen, resp. de bescherming van persoonsgegevens en economische informatie te garanderen?

3. Was de Commissie zich ervan bewust dat de Enfopol-documenten zijn te herleiden tot bijeenkomsten van het ILETS (International Law Enforcement Telecommunications Seminar) onder voorzitterschap van de VS en waarom werd er nooit van gedachten gewisseld over Enfopol 90, maar werd dit alleen via een schriftelijke procedure behandeld?

(1) PB C 329 van 4.11.1996, blz. 1.

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(6 juni 2000)

Noch het lid van de Commissie verantwoordelijk voor de interne markt noch de directeur-generaal die de Commissie vertegenwoordigde tijdens de hoorzitting van het Parlement van 12 en 13 februari 2000 hebben destijds met betrekking tot het bestaan van Echelon een standpunt ingenomen. De Commissie werd aangaande Echelon op dezelfde wijze en op hetzelfde ogenblik als het Parlement ingelicht, te weten via de in januari 1998 voor het STOA-panel van het Parlement uitgevoerde studie.

Artikel 5 van Richtlijn 97/66/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 1997 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de telecommunicatiesector(1) bevat voor de lidstaten het voorschrift alle vormen van interceptie of controle van gesprekken via een openbaar telecommunicatienetwerk en via algemeen beschikbare telecommunicatiediensten te verbieden. Op grond van artikel 14, lid 1, van dezelfde Richtlijn kunnen de lidstaten wettelijke maatregelen treffen ter beperking van de reikwijdte van bepaalde in deze Richtlijn opgenomen beginselen inzake gegevensbescherming, indien dit noodzakelijk is voor het vrijwaren van met name de veiligheid van de staat, de landsverdediging, de openbare veiligheid en de vervolging van strafbare feiten. In overeenstemming met de jurisprudentie van het Hof van Justitie betreffende de strikte interpretatie van het toepassingsgebied voor afwijkingen van de fundamentele rechtsbeginselen en de burgerlijke vrijheden, zal de Commissie de haar uit het EG-Verdrag voortvloeiende verplichting nakomen toe te zien op de omzetting en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de richtlijnen in de lidstaten. Als onderdeel van haar controletaken zal de Commissie in het bijzonder de toereikendheid nagaan van de wetgeving welke op grond van artikel 14, lid 1, van Richtlijn 97/66/EG wordt vastgesteld.

Bovendien kunnen personen aan de hand van de privacy enhancing technologies meer controle krijgen over de vertrouwelijkheid van de op henzelf betrekking hebbende gegevens en tot de integriteit van dergelijke gegevens op de telecommunicatienetten bijdragen. De Commissie heeft met betrekking tot bedoelde technologische ontwikkelingen bewustmakingsacties op gang gebracht (bijvoorbeeld de workshop on privacy enhancing technologies). Ten slotte bevat het programma betreffende de technologieën van de informatiemaatschappij (IST, dat deel uitmaakt van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling) maatregelen inzake de technology building blocks for trust and security, waarbij de nadruk ligt op technologieën die de gebruiker in staat stelt nauwkeurig en efficiënt alle gegevens te beheren en op de eerbiediging van zijn persoonlijke rechten toe te zien (IST II.4.1).

De Commissie herinnert eraan dat Enfopol slechts het administratieve letterwoord is dat als referte wordt gebruikt op de werkdocumenten van de werkgroep Politiesamenwerking. Deze groep houdt zich bezig met de voorbereiding van de werkzaamheden van het comité van artikel 36, en vervolgens van het Coreper en van de Raad, op de gebieden welke voor de samenwerking tussen de politiediensten van de lidstaten relevant zijn. De referte Enfopol maakt gewoon het vlot rondzenden van de zittingdocumenten mogelijk. Er is dus geen enkel verband tussen bedoelde documenten en de bijeenkomsten van het ILETS, een orgaan dat is samengesteld uit telecommunicatiedeskundigen en dat niet tot de communautaire instellingen behoort.

Enfopol 90 verwijst naar een resolutie van de Raad van 1995 betreffende de legale interceptie van telecommunicatieverkeer(2), waarin een lijst werd opgenomen van de door de wetshandhavingsdiensten te kennen gegeven behoeften op dat gebied, met de bedoeling te komen tot de vastlegging van gemeenschappelijke technische normen voor intercepties. Genoemde resolutie, ten aanzien waarvan zij gerappelleerd dat zij geen bindend karakter draagt, werd inderdaad via schriftelijke procedure op 17 januari aangenomen, en bekendgemaakt(3). De Commissie die zoals bekend moet zijn aan de stemming niet deelneemt, heeft geen aanwijzingen betreffende de motivering voor het ter zake hanteren van de schriftelijke procedure.

(1) PB L 24 van 30.1.1998.

(2) PB C 329 van 4.11.1996.

(3) PB L 24 van 30.1.1998.