SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3617/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(16 december 2002)

Betreft: Het op Europese schaal bevorderen van alternatieven voor slechte integratie tussen bevolkingsgroepen en het ontstaan van gescheiden leefwerelden

1. Is het de Commissie bekend dat zal in het bijzonder in de stedelijke gebieden van de lidstaten Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Nederland en België de afgelopen decennia als gevolg van dekolonisatie en behoefte aan arbeidskrachten veel mensen hebben gevestigd die afkomstig zijn van buiten Europa, dat de nieuwkomers zijn opgegroeid met een taal, cultuur of godsdienst die afwijken van wat tot hun komst gangbaar was in hun nieuwe woon- en werkomgeving, en dat de integratie van deze nieuwkomers lange tijd onvoldoende aandacht heeft gekregen doordat overheden, bedrijven, onderwijsinstellingen en verhuurders van woningen veronderstelden dat hun aanwezigheid slechts tijdelijk zou zijn?

2. Is het de Commissie tevens bekend dat de in vraag 1 aangegeven gang van zaken inmiddels heeft geleid tot het ontstaan van scholen en woonwijken die worden bevolkt door een zeer hoog percentage nieuwkomers naast scholen en woonwijken die vrijwel geen nieuwkomers kennen, tot onvoldoende kennis van de taal en de gedragsregels van het gebied van inwoning bij de eerste generatie

nieuwkomers, tot slechtere kansen op de arbeidsmarkt voor de in het land van vestiging geboren en geschoolde kinderen van de nieuwkomers, tot hoge werkloosheid onder de betrokken groepen nieuwkomers op het moment dat de economie terugloopt, tot het zonder veel contact naast elkaar bestaan van afzonderlijke bevolkingsgroepen, tot het ontstaan van conflicten en tot de opkomst van bewegingen die de nieuwkomers willen uitsluiten uit de samenleving?

3. Heeft de Commissie er kennis van genomen dat er inmiddels onder de kinderen en kleinkinderen van de nieuwkomers bewegingen ontstaan die vanuit de ervaren achterstelling en het hun opgedrongen isolement tot de conclusie komen dat zij niet kunnen of willen integreren, maar zichzelf moeten verdedigen door middel van eigen politieke partijen, belangenorganisaties, taalrechten, woonwijken en scholen, en dat dit een vervolg krijgt in de zendingsarbeid van de Arabisch-Europese Liga vanuit de Belgische stad Antwerpen naar andere Europese steden, waar tot nu toe de toestand minder gepolariseerd en verbitterd was?

4. Welke mogelijkheden ziet de Commissie om bij te dragen tot het wegnemen van de oorzaken voor het ontstaan van aparte woongebieden, een achtergestelde positie in de samenleving, een gescheiden arbeidsmarkt en etnische conflicten? Hoe kunt u bijdragen tot de uitwisseling van ideeën en ervaringen met betrekking tot geslaagde en mislukte onderlinge integratie tussen verschillende bevolkingsgroepen in de afzonderlijke lidstaten?

5. In welke mate kunnen met Urban-gelden gefinancierde en te financieren projecten in sterkere mate bijdragen tot het wegnemen van de voedingsbodem voor alles wat het met elkaar samenleven in gelijkwaardigheid, vrede en harmonie van de vanouds aanwezige bevolkingsgroep en de nieuwkomers belemmert?

Antwoord van de heer Vitorino namens de Commissie

(19 februari 2003)

De verantwoordelijkheid voor de integratie van migranten berust hoofdzakelijk bij de lidstaten en impliceert gewoonlijk dat de nationale, regionale en plaatselijke autoriteiten samenwerken. Vaak zijn ook andere organisaties daarbij betrokken. Op de Europese Raad van Tampere werd aangedrongen op een krachtiger integratiebeleid voor onderdanen van derde landen als één van de belangrijkste elementen van het gemeenschappelijk immigratiebeleid dat thans wordt ontwikkeld, waarbij de nadruk erop werd gelegd dat dit beleid erop moet zijn gericht hun rechten en verplichtingen te geven die vergelijkbaar zijn met die van de burgers van de Unie. Er zijn door de lidstaten aanzienlijke inspanningen geleverd om hun nationaal beleid te verbeteren en te ontwikkelen. De rol van de Commissie is beperkt tot actie op een aantal gebieden waarop de Unie bevoegdheid heeft, inclusief het verschaffen van financiële steun voor integratiemaatregelen, de bevordering van de uitwisseling van ervaringen en, overeenkomstig het Verdrag van Amsterdam, het vaststellen van het gemeenschappelijk rechtskader voor de toegang en het verblijf van onderdanen van derde landen, dat dezen een aantal minimumrechten zal verschaffen. In dit verband heeft de Commissie ontwerprichtlijnen ingediend inzake gezinshereniging, de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen, de toegang met het oog op werk alsmede de toegang van studenten en vrijwilligers, die elk de toekenning van sociale en economische basisrechten omvatten. Deze richtlijnen zijn evenwel nog in behandeling bij de Raad.

Wat de ondersteunende maatregelen betreft, zij erop gewezen dat de Commissie reeds projecten in de lidstaten financiert teneinde vluchtelingen in het kader van het Europees Vluchtelingenfonds te integreren, en dat zij binnenkort een programma van voorbereidende acties ten uitvoer zal leggen teneinde de uitwisseling van ervaringen en goede praktijken met betrekking tot de integratie van immigranten te bevorderen. De Commissie bereidt tevens een mededeling voor, waarin een groot aantal aangelegenheden met betrekking tot het integratieproces zullen worden onderzocht, inclusief die welke in het bijzonder betrekking hebben op de tweede en derde generatie, en waarin verdere actie op communautair niveau zal worden voorgesteld teneinde een geslaagde integratie van migranten zowel op de arbeidsmarkt als in de samenleving in het algemeen te bevorderen. Gezien de toenemende bijdrage van migranten aan de werkgelegenheid en de economische groei, zal in de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 2003 tot uitdrukking worden gebracht dat het noodzakelijk is hun integratie op de arbeidsmarkt te waarborgen.

Voorts is het communautaire actieplan ter bestrijding van sociale uitsluiting, dat in januari 2002 in werking is getreden, uitdrukkelijk toegespitst op de sociale situatie van immigranten en etnische minderheden en op beleidsmaatregelen met het oog op hun integratie. Beleidsmaatregelen ter bestrijding van discriminatie, racisme en vreemdelingenhaat zijn eveneens belangrijke elementen in de algemene aanpak, die nodig is teneinde de oorzaken aan te pakken die ten grondslag liggen aan conflicten tussen bevolkingsgroepen. In dit verband heeft de Raad in 2000 twee door de Commissie ingediende

richtlijnen goedgekeurd, die zijn gebaseerd op artikel 13 van het EG-Verdrag, dat discriminatie op grond van ras of etnische afstamming, godsdienst of overtuiging, geslacht, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid verbiedt (een richtlijn(1) houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen, ongeacht ras of etnische afstamming op gebieden zoals werkgelegenheid, onderwijs, sociale bescherming, sociale voordelen en de toegang tot goederen en diensten, die tegen juli 2003 in nationale wetgeving moet zijn omgezet, en een tweede(2) tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep, die vermoedelijk in december 2003 van kracht zal worden). Een aantal projecten die door het begeleidende actieprogramma worden ondersteund, hebben specifiek betrekking op migranten.

Op de gebieden waarop de programma's in het kader van het communautaire initiatief Urban van toepassing zijn, zijn het de programma-autoriteiten die de sociale en economische integratie van immigranten en vluchtelingen moeten bevorderen waar dat als een prioriteit wordt beschouwd, mits dat verenigbaar is met de tekst van de programma's en de daarmee samenhangende programmacomplementen, en waar dat bijdraagt aan de duurzame economische en sociale rehabilitatie van de betrokken gebieden. Uit de richtsnoeren van de Commissie voor de tenuitvoerlegging van het communautaire initiatief Urban II blijkt duidelijk dat een van de prioriteiten van de Urban II-programma's de ontwikkeling van anti-uitsluitings- en anti-discriminatiestrategieën door acties ter bevordering van een gelijkekansenbeleid en door het gericht toewerken naar vrouwen, immigranten en vluchtelingen kan zijn. In de initiële beoordeling van het communautaire initiatief Urban, zoals opgenomen in de mededeling van 14 juni 2002 van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's(3), wordt erop gewezen dat etnische minderheden, immigranten en vluchtelingen bijna 14 % uitmaken van de bevolking van de Urban-gebieden, hetgeen ongeveer viermaal zoveel is als in de Unie als geheel. In de mededeling wordt ook aangegeven dat 21 % van de voorgenomen uitgaven in het kader van de Urban II-programma's aan sociale insluiting wordt besteed.

(1) Richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni 2000, PB L 180 van 19.7.2000.

(2) Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000, PB L 303 van 2.12.2000.

(3) COM(2002) 308 def.