NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 84/932

(2004/C 84 E/1030)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1033/04

van Ilda Figueiredo (GUE/NGL) aan de Commissie

(5 april 2004)

Betreft: Pleidooi tegen leenrecht in Portugese bibliotheken

Volgens een petitie via internet heeft de Europese Commissie op 16 januari 2004 besloten Portugal, Spanje, Frankrijk, Italië, Ierland en Luxemburg officieel om toelichting te vragen over de toepassing op nationaal vlak van het uitleenrecht en het verhuurrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom.

Dit houdt het gevaar in dat een recht zal worden geheven op het uitlenen van boeken en andere documenten in de Portugese openbare, school- universitaire of andere bibliotheken.

In een land als Portugal, waar de economische crisis en de pas ontluikende leescultuur de toegang van grote maatschappelijke groepen tot kennis en cultuur belemmeren zou een dergelijke maatregel catastrofale gevolgen hebben: alle inspanningen om het lezen te bevorderen zouden teniet worden gedaan en de Portugese bevolking zou onomkeerbaar teruggeslagen worden en alle kansen worden ontnomen om de uitdagingen van de kennismaatschappij met succes het hoofd te kunnen bieden.

1. Kan de Commissie deze informatie bevestigen? Zo ja, aan welke maatregelen denkt zij om de burgers vrije en onbeperkte toegang tot kennis, denken, cultuur en informatie te garanderen?

2. Aan welke maatregelen denkt de Commissie om ervoor te zorgen dat de huidige regeling ten bate van bibliotheken, archieven, musea en soortgelijke centra, die momenteel uit hoofde van de wet op de intellectuele eigendom een uitzonderingsregeling genieten, zal worden gehandhaafd zoals momenteel in de Portugese wetgeving is bepaald en in overeenstemming met het wettelijke kader van Richtlijn 92/100/EEG (1) betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(30 april 2004)

Het openbaar uitleenrecht is in 1992 geharmoniseerd door de artikelen 1 en 5 van Richtlijn 92/100/EEG van de Raad van 19 november 1992 betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom. De richtlijn van de Raad is unaniem door de lidstaten aangenomen.

Het in de richtlijn gehanteerde concept van openbaar uitleenrecht (2) heeft ten doel bij te dragen aan de totstandbrenging van een echte interne markt van door intellectuele eigendom beschermde goederen en diensten en rekening te houden met de verschillende tradities van de lidstaten inzake openbare uitlening. Te dien einde bepaalt artikel 5 van de richtlijn dat de lidstaten ten aanzien van openbare uitlening kunnen afwijken van het uitsluitende uitleenrecht, mits ten minste de auteurs een vergoeding krijgen voor deze uitlening. Verder kunnen de lidstaten bepaalde categorieën van uitleeninstellingen van elk uitleenrecht vrijstellen.

Op die manier is het mogelijk een evenwicht te vinden tussen de billijke en noodzakelijke beloning van de scheppende kunstenaars en de zo breed mogelijke toegang tot cultuurgoederen en kennis via de openbare uitlening. Dit heeft trouwens het voor de interne markt verantwoordelijke lid van de Commissie op 16 september 2002 onderstreept (3) naar aanleiding van de publicatie van het verslag over de toepassing van het openbaar uitleenrecht in de lidstaten (4):

De uitdaging waarmee wij worden geconfronteerd, bestaat erin … erover te waken dat het publiek altijd toegang heeft tot de culturele producten, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat degenen die deze producten creëren in ruil daarvoor een vergoeding ontvangen die hen in staat stelt verder te werken en ons genoegen te verschaffen.

Om te zorgen voor dit evenwicht en de goede toepassing van de richtlijn heeft de Commissie krachtens artikel 226 van het EG-Verdrag effectief inbreukprocedures ingesteld tegen de lidstaten die de artikelen 1 en 5 van Richtlijn 92/100/EEG niet — of niet correct — hebben omgezet (en die bijvoorbeeld alle categorieën van openbare uitleeninstellingen van het uitleenrecht hebben vrijgesteld (5)), wat een onmiskenbaar nadeel oplevert voor de goede werking van de interne markt en voor de rechthebbenden. De Commissie moet er als hoedster van de Verdragen immers voor zorgen dat het primair en afgeleid Gemeenschapsrecht in alle lidstaten volledig en correct wordt toegepast.

Verder wil de Commissie erop wijzen dat niet zij moet beslissen over de op nationaal niveau vastgestelde regeling voor de omzetting van voornoemde richtlijn. Deze verantwoordelijkheid ligt bij de lidstaten die overigens beschikken over een grote flexibiliteit voor de tenuitvoerlegging van het openbaar uitleenrecht (6).

De Commissie moet er echter op toezien dat dit openbaar uitleenrecht, zoals geharmoniseerd door de communautaire wetgever, effectief in alle lidstaten wordt toegepast.

(1) PB L 346 van 27.11.1992, blz. 61.

(2) Zie punt 3.3 van de mededeling van de Commissie over het openbare uitleenrecht in de Europese Unie, COM(2002) 502 def.

(3) Zie persbericht IP/02/1303.

(4) Voornoemde mededeling, zie voetnoot 1.

(5) Zie persbericht IP/04/60 van16.1.2004.

(6) Zie artikel 5 van Richtlijn 92/100/EEG en de punten 3.3 en 3.4 van mededeling COM(2002) 502 def.