NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 78/526

(2004/C 78 E/0547)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3343/03

van Mogens Camre (UEN) aan de Commissie

(12 november 2003)

Betreft: Het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens in de betrekkingen met derde landen

Sinds 1992 doet de EU in alle overeenkomsten met derde landen een clausule opnemen over eerbiediging van de mensenrechten. Voor zover mij bekend heeft de EU een aantal instrumenten in het leven geroepen die zij gebruikt om dit doel te verwezenlijken, bij voorbeeld door geen visa te verlenen aan leden van ondemocratische regeringen en door spaartegoeden in EU-landen te bevriezen. Ik ben in hoge mate overtuigd van de noodzaak met nadruk te wijzen op de wezenlijke betekenis van eerbiediging van de mensenrechten en ik stem in met de intentieverklaringen in het verslag over schending van de rechten van vrouwen en de internationale betrekkingen van de EU (A5-0334/2003), met name de paragrafen 1, 7, 8, 10 en 17 en ik verzoek de Commissie mede te delen welke concrete maatregelen zij heeft genomen tegen regimes in wier wetgeving en bestuur de mensenrechten niet worden geëerbiedigd.

Overeenkomstig het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (1969) heeft een staat — of een intergouvernementele organisatie zoals de EU — het recht uit een verdrag te stappen als een andere verdragsluitende partij belangrijke voorwaarden van het verdrag schendt. Kan de Commissie eveneens mededelen of dit gebeurd is onder verwijzing naar de in het verdrag gestelde eisen inzake eerbiediging van de mensenrechten. Het is mij bekend dat de EU maatregelen heeft genomen ten aanzien van landen zoals o.m Kenia, Nigeria, Zambia, Egypte en Pakistan; deze overeenkomsten kunnen dan ook buiten beschouwing worden gelaten. De Commissie wordt uitsluitend verzocht mede te delen of gesloten verdragen werkelijk zijn opgezegd wegens schending van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens.

Kan de Commissie tenslotte mededelen hoeveel visa aan leden van ondemocratische regeringen zijn geweigerd en hoe vaak spaartegoeden in EU-landen zijn bevroren, eveneens wegens schending van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens?

Kan de Commissie mededelen welke concrete maatregelen ten uitvoer zijn gelegd nadat in 1992 is besloten in alle overeenkomsten van de EU met derde landen een clausule op te nemen inzake de eerbiediging van de mensenrechten?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(23 december 2003)

De Commissie verwijst naar haar antwoord op schriftelijke vraag E-2903/03 van Mevrouw Smet (1).

Voorts merkt de Commissie op dat de clausule met betrekking tot de mensenrechten een dynamisch instrument is met behulp waarvan de Unie op positieve wijze vooruitgang kan boeken met betrekking tot de mensenrechten. De opneming van een clausule „essentieel onderdeel” is niet bedoeld als een negatieve of bestraffende aanpak. Een dergelijke clausule heeft veeleer tot doel de dialoog te bevorderen en positieve maatregelen zoals het gezamenlijk ondersteunen van de democratie en mensenrechten, de toetreding tot bekrachtiging van en tenuitvoerlegging van internationale instrumenten op het gebied van de mensenrechten waar deze ontbreken alsmede de preventie van crises door een consequente en langdurige relatie aan te gaan.

In haar Mededeling van 1995 (2) wijst de Commissie op een reeks maatregelen die eventueel zouden kunnen worden overwogen indien de clausule wordt geschonden mits bij de toepassing van maatregelen „het beginsel van proportionaliteit tussen de betreffende schending en de daartegen genomen maatregel wordt geëerbiedigd”. De Unie heeft zich overigens nooit volledig teruggetrokken uit een samenwerkingsovereenkomst doch in sommige gevallen de toepassing ervan geschorst.

Dergelijke overeenkomsten bevatten normaal gesproken geen bepalingen betreffende visumverlening. Het is derhalve niet noodzakelijk een bestaande overeenkomst van de Gemeenschap met een derde land te schorsen om een visumverbod goed te keuren. De Europese Unie kan in het kader van haar Gemeenschappelijk Buitenlands- en Veiligheidsbeleid eenzijdig een dergelijk besluit nemen. In de praktijk heeft zij een visumverbod opgelegd aan vertegenwoordigers van Zimbabwe, Angola, Nigeria, Soedan en Zaïre als aanvulling op de schorsing van de Overeenkomst van Lomé/Cotonou met deze landen. De EU heeft voorts een visumverbod ingesteld ten aanzien van Birma, Afghanistan, Belarus, de Federale Republiek Joegoslavië (FRJ) en Libië met wie de Gemeenschap geen internationale overeenkomsten heeft gesloten.

Voorts heeft zij spaartegoeden bevroren met betrekking tot Afghanistan, Birma, de voormalige FRJ, Irak en Libië waarmee de Gemeenschap evenmin overeenkomsten heeft gesloten. Tot op heden zijn alleen spaartegoeden van Angola en Haïti, landen die de Overeenkomst van Lomé/Cotonou hebben ondertekend, bevroren i.v.m. een besluit om de samenwerking met deze landen in het kader van deze overeenkomst te schorsen.

(1) Zie blz. 441.

(2) Zie bijlage 2 van de Mededeling van de Commissie over de bepalingen inzake de eerbiediging van de democratische beginselen en de rechten van de mens in de overeenkomsten tussen de Gemeenschap en derde landen voor een lijst van maatregelen die kunnen worden genomen in geval van een ernstige schending van de mensenrechten, COM(95) 216 def.