SCHRIFTELIJKE VRAAG E-4190/97 van Ernesto Caccavale (UPE) aan de Commissie (21 januari 1998)

Betreft: Elektriciteitsleidingen en magnetische velden: gezondheidsrisico's

Milieu-organisaties van Europees belang, zoals CODACONS en LEGAMBIENTE, protesteren met klem tegen de verklaringen van Enel, die een monopoliepositie heeft in de elektriciteitsdistributie in Italië, over de bouw van een grote elektriciteitscentrale in Striano.

Volgens de gezaghebbendste oncologen brengen elektromagnetische velden van hoogspanningsleidingen ernstige risico's voor de volksgezondheid met zich mee, aangezien zij kankerverwekkend zijn.

- Bestaan er studies op Europees niveau waaruit een nauwe relatie blijkt tussen de blootstelling aan elektromagnetische velden en een verhoogd risico van lymfeklierkanker, leucemie en tumoren van het zenuwstelsel?

- Is het waar dat Enel de Europese Commissie om informatie heeft verzocht over eventuele richtlijnen of communautaire bepalingen inzake de bouw van centrales voor de transformatie van hoogspanning en de aanleg van bovengrondse elektriciteitsleidingen, waarin naar behoren rekening wordt gehouden met eventuele carcinogene gevolgen van elektromagnetische velden t.g.v. stroomopwekking?

- Kan de Commissie bevestigen dat Enel alle communautaire regelgeving inzake de bescherming van de volksgezondheid daadwerkelijk naleeft?

- Is de Commissie voornemens de Italiaanse staat te verzoeken om nadere uitleg en eventueel alle in de Verdragen vastgelegde procedures op te starten om elk initiatief te verhinderen, dat een gevaar voor de volksgezondheid oplevert?

Antwoord van de heer Flynn namens de Commissie (11 maart 1998)

Statische elektrische en magnetische velden en elektromagnetische velden van extreem lage frequentie (ELF-velden) ontstaan bij de opwekking, het transport en het gebruik van elektrische energie. Elektrische schokken en verbrandingen door contact met onder spanning staande geleiders zijn al zolang elektriciteit gebruikt wordt een punt van aandacht. Tegenwoordig is het publiek eerder verontrust over langzaam optredende ("late¨) en vrijwel niet waarneembare effecten van blootstelling aan velden als gevolg van het gebruik van elektriciteit. Enkele epidemiologische studies hebben effecten gerapporteerd bij aan statische en ELF-velden blootgestelde biologische systemen, die optraden bij dusdanig lage veldsterkten dat zij met de bekende mechanismen niet te verklaren waren. Wetenschappelijk gezien is de kernvraag echter of de gemelde biologische effecten nadelige gevolgen voor de gezondheid kunnen hebben. Tot op heden zijn er geen algemeen aanvaarde mechanismen voor het optreden van effecten door blootstelling aan velden met een zo geringe sterkte dat de daardoor opgewekte stromen kleiner zijn dan de lichaamseigen stromen.

In biologische studies konden tot dusverre geen mechanismen vastgesteld worden voor het ontstaan van kanker door ELF-velden. Anderzijds zijn bij epidemiologische studies naar de eventuele gezondheidseffecten van blootstelling in huis aan elektromagnetische velden afkomstig van hoogspanningsleidingen allerlei verschijnselen waargenomen, zoals neurodegeneratieve ziekten, effecten op de voortplanting, leukemie, borstkanker en hersentumoren. Het eerste onderzoek was een in 1979 gepubliceerde Zweedse studie, daarna zijn er een tiental epidemiologische studies naar kanker bij kinderen verricht. In beschouwingen over deze studies is geconcludeerd dat de vraag of er een verband bestaat tussen het wonen in de buurt van een hoogspanningslijn en het risico op leukemie bij kinderen nog onbeantwoord is. De gemiddelde velden die zijn gemeten in huizen waar kinderen wonen, bleken echter niet geassocieerd te zijn met een hogere frequentie van leukemie of andere vormen van kanker bij die kinderen, en er zijn geen factoren gevonden die een verband tussen het wonen in de buurt van een hoogspanningslijn en leukemie bij kinderen zouden kunnen verklaren.

Op dit moment financiert de Commissie epidemiologisch onderzoek naar magnetische velden en kanker in het kader van het programma Biomed 2; de resultaten hiervan worden in de zomer van 1999 verwacht. Het Europese onderzoek naar de biologische effecten van blootstelling aan ELF-velden wordt gecoördineerd in het kader van een COST-actie en zal in het komende Vijfde Kaderprogramma worden voortgezet.

De Commissie is niet op de hoogte van het door de geachte Afgevaardigde genoemde verzoek om informatie van ENEL en kan niet bevestigen dat de activiteiten van ENEL in overeenstemming zijn met de communautaire regelgeving. De Commissie verzamelt informatie die haar door nationale autoriteiten en door klagers wordt verstrekt. Afgaande op de informatie waarover de Commissie thans beschikt, kan geen conclusie getrokken worden over het al dan niet naleven van de communautaire milieuwetgeving door ENEL.

Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieu-effectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten ((PB L 175 van 5.7.1985. )), de zogenaamde MEB-richtlijn, noemt in bijlage II, punt 3, sub b), het "transport van elektrische energie via bovengrondse leidingen¨. Volgens de MEB-richtlijn moet voor dergelijke installaties een milieu-effectbeoordeling worden uitgevoerd als zij een significant effect op het milieu hebben, hetgeen voor de in bijlage II genoemde projecten door de lidstaten moet worden uitgemaakt. Als de lidstaat (door het vaststellen van drempelwaarden of criteria of door elk geval afzonderlijk te onderzoeken) heeft vastgesteld dat voor een dergelijke installatie een milieu-effectbeoordeling moet worden uitgevoerd, moeten de effecten op de verschillende milieucompartimenten en op de mens worden vastgesteld, beschreven en beoordeeld. In dit verband kunnen gezondheidseffecten uiteraard een belangrijke rol spelen bij de milieu-effectbeoordeling.

In Richtlijn 97/11/EG van de Raad van 3 maart 1997 tot wijziging van Richtlijn 85/337/EEG ((PB L 73 van 14.3.1997. )), die in 1997 is goedgekeurd en uiterlijk in maart 1999 door de lidstaten moet zijn omgezet, is de aanleg van bovengrondse hoogspanningsleidingen van 220 kV of meer en langer dan 15 km van bijlage II van de MEB-richtlijn naar bijlage I verplaatst. Dit houdt in dat voor dergelijke projecten vanaf maart 1999 een milieu-effectbeoordeling verplicht is.

Gezien de informatie waarover de Commissie thans beschikt, zijn er voor haar geen juridische gronden om stappen te ondernemen, aangezien haar niet ter kennis is gebracht dat de geldende communautaire wetgeving is overtreden.