SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0375/03

van José Ribeiro e Castro (UEN) aan de Commissie

(13 februari 2003)

Betreft: Sluiting van schoenenfabriek Clarks in Portugal. Communautaire subsidies

In de Portugese pers is de laatste tijd veel aandacht besteed aan de onlangs aangekondigde sluiting van een schoenenfabriek van de Engelse multinational C & J Clark, in Castelo de Paiva, in het noorden van Portugal. Door deze sluiting, die niemand had zien aankomen, komen ongeveer 600 werknemers op straat te staan hetgeen een enorme slag betekent voor de gezinnen die in dit gebied dat in het kader van de structuurfondsen onder doelstelling 1 valt wonen en werken.

Het bewuste bedrijf heeft voor de vestiging (1988) en inbedrijfname van zijn fabriek in Castelo de Paiva aanzienlijke nationale en communautaire steun ontvangen. Volgens de Portugese minister van Economische Zaken heeft deze schoenenmultinational in 1989 met de Portugese staat een investeringscontract gesloten voor een waarde van 1 miljard escudo's (circa 5 miljoen euro) en heeft C & J Clark in het kader van het communautaire bestek I 121 miljard escudo's (circa 600 000 EUR) ontvangen in ruil voor de toezegging 618 arbeidsposten te zullen scheppen. Daarnaast heeft het bedrijf naar verluidt in 2000 een overeenkomst met de gemeente gesloten die het bedrijf bepaalde voordelen heeft opgeleverd. Als tegenprestatie moest C & J Clark beloven belofte om tenminste tot 2007 in Castelo de Paiva operationeel te blijven.

In 2001 heeft hetzelfde bedrijf reeds een soortgelijke fabriek in Arouca, in de buurt van Castelo de Paiva, gesloten waardoor toen circa 400 werknemers op straat kwamen te staan.

Kan de Commissie in het licht van het voorafgaande mededelen of zij reeds maatregelen tegen C & J Clark heeft getroffen met het oog op de zeer ernstige sociale en economische gevolgen van de aangekondigde sluiting van de fabriek in Castelo de Paiva en de reeds gesloten fabriek in Arouca? Beschikt de Commissie over elementen op grond waarvan zij de wijze waarop de directie van het bedrijf te werk is gegaan als frauduleus kan bestempelen omdat het eerst de communautaire subsidies heeft opgestreken (directe of indirecte subsidies, afzonderlijk of in samenhang met andere nationale subsidies) en vervolgens de respectieve fabriek(en) heeft gesloten voordat de termijn voor de toekenning van deze steun of financiële voordelen was verstreken? Zo niet, is zij dan niet van mening dat er maatregelen voor de toekomst moet worden getroffen teneinde ondernemerspraktijken te bestrijden en te sanctioneren die niet alleen de sociale en economische belangen van het gebied in kwestie, maar ook de financiële belangen van de Europese Unie schaden?

Gecombineerd Antwoordvan mevrouw Diamantopoulou namens de Commissieop de schritftelijke vragen E-0374/03, E-0375/03, E-0377/03 en E-0378/03

(28 maart 2003)

In de communautaire bestekken voor de periode 2000-2006 zijn voor de Structuurfondsen de volgende regels vastgesteld:

- ten eerste heeft de Commissie in de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen (1998) bepaald dat de begunstigden investeringen of arbeidsplaatsen die zij met de steun tot

stand hebben gebracht, gedurende ten minste vijf jaar in de regio in kwestie moeten behouden. De Commissie is van oordeel dat de periode van ten minste vijf jaar gedurende dewelke de investering behouden moet blijven, ingaat wanneer de investering waarvoor steun is verleend, is afgerond, dat wil zeggen wanneer de investering in het bedrijf wordt gebruikt(1).

- ten tweede wordt in de verordening houdende algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen bepaald dat de bijdrage van de fondsen aan een productieve activiteit slechts wordt gehandhaafd mits deze activiteit binnen vijf jaar na het besluit over de bijdrage niet naar een andere plaats wordt overgebracht(2).

- ten derde moet om een groot project (d.w.z. meer dan 50 miljoen euro) te laten medefinancieren in het kader van een EFRO-programma een uitdrukkelijke aanvraag worden ingediend bij de Commissie en moeten de lidstaten een vragenlijst invullen, waarin onder meer wordt gevraagd naar het risico van delokalisatie. De Commissie houdt daarmee rekening wanneer zij beslist welk percentage EFRO-medefinanciering wordt toegekend (in doelstelling 1-regio's kan dit oplopen tot 35 %).

Wat de communautaire bestekken voor de periode 1994-1999 betreft, geldt de vijf-jaarregel pas sinds 1998. Wel is sinds 1993 Verordening (EEG) nr. 2082/93(3) van toepassing; in artikel 24 wordt bepaald dat de bijstand wordt verminderd of ingetrokken indien deze door de stand van de uitvoering van de actie niet gerechtvaardigd blijkt. De Commissie moet dit in het kader van het partnerschap met de lidstaat controleren.

Bij een eventueel illegaal gebruik van steun is het in ieder geval in de eerste plaats aan de lidstaat om, op grond van de overeenkomst die bij de toekenning van de steun met het bedrijf is gesloten, een rechtsvordering in te stellen. Indien het begunstigde bedrijf de communautaire regels inzake staatssteun niet heeft nageleefd, is het immers in de eerste plaats aan de lidstaat om deze staatssteun te doen terugbetalen aan de autoriteiten die deze hebben toegekend. Indien de steun door de Structuurfondsen is medegefinancierd, moet de lidstaat de desbetreffende medefinanciering terugstorten in de communautaire begroting.

(1) Richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen, http://europa.eu.int/eur-lex/pri/nl/oj/dat/1998/c_074/c_07419980310nl00090031.pdf. Deze richtsnoeren zijn van toepassing vanaf de datum van de publicatie ervan in het Publicatieblad (PB C 74 van 10.3.1998). 4.10. De steunmaatregelen ten behoeve van de initiële investering moeten door de wijze van uitkering of door de voorwaarden welke aan de toekenning ervan zijn verbonden, worden onderworpen aan de verplichting dat de betrokken investering gedurende een periode van minimaal vijf jaar behouden blijft.

(2) Verordening (EG) nr. 1260/1999 houdende algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen, artikel 30, lid 4, onder b), PB L 161 van 26.6.1999, http://europa.eu.int/eur-lex/pri/nl/oj/dat/1999/l_161/l_16119990626nl00010042.pdf. 4. De lidstaten zien erop toe dat de bijdrage van de fondsen slechts wordt gehandhaafd indien de verrichting waarop zij betrekking heeft binnen vijf jaar na het besluit van de bevoegde nationale autoriteit of de beheersautoriteit over de bijdrage van de fondsen, geen belangrijke verandering ondergaat: a) die strijdig is (), en b) die voortvloeit hetzij uit een wijziging in de aard van de eigendom van een infrastructuurvoorziening, hetzij uit de beëindiging of de overbrenging naar een andere plaats van een productieve activiteit.

(3) Verordening (EEG) nr. 2082/93 van de Raad van 20 juli 1993 houdende wijziging van Verordening (EEG) nr. 4253/88 tot vaststelling van toepassingsbepalingen van Verordening (EEG) nr. 2052/88 met betrekking tot de coördinatie van de bijstandsverlening uit de onderscheiden Structuurfondsen enerzijds en van die bijstandsverlening met die van de Europese Investeringsbank en de andere bestaande financieringsinstrumenten anderzijds, PB L 193 van 31.7.1993.