SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1287/00

van María Sornosa Martínez (PSE) aan de Commissie

(19 april 2000)

Betreft: Ernstige problemen in verband met woestijnvorming in Valencia (Spanje)

Onlangs heeft in Valencia op initiatief van de Europese Vereniging voor bodembescherming (ESSC) een congres plaatsgevonden over woestijnvorming. Een van de conclusies van de ruim 400 aanwezige wetenschappelijke experts was dat Spanje van alle Europese landen het grootste gevaar loopt bodem kwijt te raken (60 % van het Spaanse grondgebied heeft ernstig te lijden onder woestijnvorming). Met name in het autonome gewest Valencia is het probleem zeer ernstig en betreft het 40 % van het grondgebied, waarbij 5-7 % reeds voorgoed verloren is gegaan.

Bij monde van commissaris Fischler (zie het antwoord op vraag E-1563/95(1)) heeft de Commissie verklaard dat de sleutel voor een doelmatige bestrijding van woestijnvorming gelegen is in een ook uit milieu-oogpunt verantwoord bodemgebruik, in combinatie met een rationeel en prudent beheer van de beschikbare watervoorraden. Daarnaast kan erop worden gewezen dat momenteel de voorbereidingen worden getroffen voor de inwerkingstelling van de toekomstige kaderrichtlijn inzake water.

Niettemin doen zich in het autonome gewest Valencia de volgende verschijnselen voor:

- in de landbouw en op stedenbouwkundig gebied is sprake van praktijken die een ernstig gevaar vormen voor de verschillende waterhoudende lagen in zones als Les Marínes, La Marjal de Almenara, la Marjal de Peñíscola en la Marjal de Pego-Oliva,

- er wordt gewerkt aan wateroverhevelingsprojecten, zoals dat van de Xucar-Vinalopó, die een bedreiging vormen voor de waterstand in het meer van Albufera (beschermde zone in het kader van LIFE),

- de watervervuiling met nitraten als gevolg van een gebrekkig bodembeheer gaat onverminderd voort,

- er wordt gewerkt aan de bouw van een themapark (Terra Mítica) waarvan de geschatte waterbehoefte in 2002 het watertekort in een reeds ernstig door droogte getroffen gebied nog zal verdubbelen,

- er zijn golfterreinen in aanleg of reeds voltooid (Peñíscola, Benidorm en Finestrat, Manises) zonder dat er sprake is van enige planning met betrekking tot de watervoorraden, enz.

Is de Commissie niet van oordeel dat bovengenoemde praktijken niet alleen strijdig zijn met het Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming, dat door Spanje is ondertekend, doch tevens met de voorwaarden waaronder de Spaanse overheid en de Valenciaanse regering kredieten ontvangen en beheren uit het EFRO, het EOGFL en het Cohesiefonds, teneinde te komen tot een duurzaam bodemgebruik?

Welke maatregelen denkt de Commissie te nemen om er bij de Spaanse en de autonome regering op aan te dringen het ernstige probleem van woestijnvorming in het autonome gewest Valencia, waarvoor genoemde communautaire subsidies worden ontvangen, doelmatig en met concrete maatregelen te gaan bestrijden?

(1) PB C 311 van 22.11.1995, blz. 4.

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(3 juli 2000)

De Commissie bevestigt dat de huidige communautaire waterwetgeving niet voor alle wateren een duurzaam waterbeheer kan garanderen. Bijgevolg heeft de Commissie, onder andere in aansluiting op initiatieven van de Commissie milieubeheer van het Parlement, bij het Parlement en de Raad een voorstel voor een kaderrichtlijn water(1) ingediend. De Raad heeft een gemeenschappelijk standpunt ingenomen in oktober 1999(2). Het Parlement sprak zich hierover (in tweede lezing) uit in februari 2000(3). De bemiddelingsprocedure lijkt te zullen uitmonden in een definitieve vaststelling halverwege het jaar 2000.

De kaderrichtlijn water introduceert een reeks ambitieuze milieudoelstellingen, waaronder de voorkoming van de achteruitgang van de grondwaterkwaliteit, het kwaliteitsherstel van vervuild grondwater en het zorgen voor een evenwicht tussen grondwateronttrekkingen en aanvullingen (artikel 4, lid 1, onder b). Verder schrijft de kaderrichtlijn een op stroomgebieden gebaseerd waterbeleid (stroomgebiedbeheerplannen) voor, ter garantie van de bescherming van oppervlakte- en grondwaterreserves (artikel 3). Verder voorziet ze in de verplichting voor de lidstaten, juridisch bindende maatregelen te treffen om deze doelstelling te verwezenlijken, zoals de beheersing van de onttrekking van zoet oppervlaktewater en grondwater en de opstuwing van zoet oppervlaktewater, met inbegrip van een register of registers van wateronttrekkingen en opstuwingen. Enkel wateropstuwingen zonder belangrijke effecten kunnen van deze verplichtingen worden vrijgesteld (artikel 11, lid 3, onder d).

Zodra de richtlijn is goedgekeurd, zal de Commissie voor de passende omzetting en tenuitvoerlegging zorgen door gebruik te maken van de in het EG-Verdrag vastgestelde instrumenten, met inbegrip van artikel 226 (voorheen artikel 169), en via voorlichting en raadpleging van de betrokken partijen. Bovendien garandeert de richtlijn openheid en transparantie doordat zij de lidstaten ertoe verplicht, de burgers en belanghebbende partijen te informeren wanneer zij de beheerplannen voor hun stroomgebieden opstellen.

Overigens moet worden opgemerkt dat het nieuwe beleid inzake plattelandsontwikkeling, goedgekeurd door de Raad in juni 1999, de tweede pijler van het nieuwe gemeenschappelijk landbouwbeleid is geworden. De steun die wordt geboden voor duurzame plattelandsontwikkeling kan waar het landbouwactiviteiten en de omschakeling daarvan betreft, bijvoorbeeld betrekking hebben op het behoud en de bevordering van duurzame en milieubewuste landbouwsystemen met grote natuurwaarde. In het nieuwe beleid wordt eveneens aandacht besteed aan de duurzame ontwikkeling van bossen, aan het behoud, de verbetering en de uitbreiding van het bosareaal. Er zou eventueel ook in medefinanciering van investeringen in milieubescherming kunnen worden voorzien. Al deze maatregelen kunnen bijdragen tot de bestrijding van de woestijnvorming in de door het geachte parlementslid vermelde gebieden. Overeenkomstig het subsidiariteitprincipe is het de taak van iedere lidstaat zijn eigen programma's inzake plattelandsontwikkeling voor te stellen.

Verordening (EG) nr. 1260/1999 van de Raad van 21 juni 1999 houdende algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen(4) bepaalt dat de Commissie en de lidstaten zorgen voor de integratie van de eisen inzake milieubescherming in de omschrijving en uitvoering van de via de fondsen gefinancierde acties. Het Cohesiefonds levert een financiële bijdrage voor projecten die bijdragen tot de verwezenlijking van de in het EG-Verdrag vastgestelde doelstellingen op het gebied van milieu en trans-Europese infrastructuurnetwerken voor transport.

Bovendien is het in dit opzicht belangrijk erop te wijzen dat Spanje, samen met o.a. Portugal, Italië en Griekenland, is opgenomen in Bijlage IV (Noordelijke Middellandse-Zeelanden) van het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van woestijnvorming. Deze lidstaten hebben nationale en regionale

actieprogramma's ter bestrijding van woestijnvorming opgesteld of zijn hier volop mee bezig; verder hebben de lidstaten reeds enkele bijeenkomsten georganiseerd waaraan de Commissie heeft deelgenomen. Nationale en regionale actieprogramma's liggen aan de basis van de uitvoering van dit verdrag. De Gemeenschap heeft als partij bijzonder veel belang bij de efficiënte uitvoering ervan in de landen van het noordelijke Middellandse-Zeegebied.

(1) Voorstellen van de Commissie: PB C 184 van 17.6.1997, PB C 16 van 20.1.1998 en PB C 108 van 7.4.1998.

(2) Gemeenschappelijk standpunt van de Raad (EG) nr. 41/1999 van 22.10.1999; PB C 343 van 30.11.1999.

(3) Nog niet gepubliceerd in het PB.

(4) PB L 161 van 26.6.1999.