SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3008/97 van Gerhard Hager (NI) aan de Commissie (1 oktober 1997)

Betreft: Juridische waarde van protocollen en verklaringen

Het recht van de Europese Unie wordt onderverdeeld in primair recht, dat als volkenrecht tussen de lidstaten overeengekomen wordt en in iedere lidstaat aan een proces van ratificering wordt onderworpen, en afgeleid recht, dat als uitvloeisel van het supranationale karakter van de Gemeenschappen door de Instellingen wordt vastgesteld en rechtstreeks van invloed is op de nationale rechtsorde van de lidstaten.

De ontwikkelingen in de laatste integratiefase vereisen echter steeds vaker dat bij de herziening van de oprichtingsverdragen behalve een eenvoudige wijziging en uitbreiding van de verdragen (primair recht) ook een toevoeging van protocollen en verklaringen plaatsvindt om uitzonderingsbepalingen te kunnen opnemen. Over de juridische waarde hiervan gaan de volgende vragen:

1. Welke juridische waarde hebben protocollen, en volgens welke criteria wordt deze bepaald?

2. Welke juridische waarde heeft daarentegen een "verklaring aanvaard door de conferentie¨, en hoe wordt deze waarde bepaald?

3. Hoe beoordeelt de Commissie de juridische waarde van een aan een slotakte van een primairrechtelijk verdrag gehechte "verklaring waarvan akte is genomen¨?

4. Indien het hierbij om een unilaterale verklaring van een lidstaat gaat, welk effect heeft deze dan?

5. In hoeverre kan of moet het Europees Hof van Justitie bij zijn rechtspraak rekening houden met protocollen en verklaringen inzake het primaire recht?

6. In concreto: welke juridische betekenis heeft de aan het Verdrag van Amsterdam gehechte "verklaring van Oostenrijk en Luxemburg betreffende kredietinstellingen¨?

Antwoord van de heer Santer namens de Commissie (1 december 1997)

Uit artikel 239 van het EG-Verdrag en de overeenkomstige bepalingen van de EGKS- en Euratom-verdragen blijkt dat de aan de verdragen gehechte protocollen een integrerend deel daarvan uitmaken. De protocollen hebben dus dezelfde juridische waarde als de verdragen. Reeds in 1956 stelde het Hof van Justitie in dit verband: "De in deze teksten vervatte bepalingen (verdragen, bijlagen en protocollen) hebben mitsdien gelijke bindende kracht; zij mogen niet tegenover elkander worden gesteld, doch moeten integendeel in onderling verband worden beschouwd ten einde tot haar juiste toepassing te geraken¨ (arrest Groupement des Industries Sidérurgiques Luxembourgeoises tegen Hoge Autoriteit - gevoegde zaken 7 en 9/54, Jurispr. 1956-II, blz.95).

In tegenstelling tot de protocollen maken de verklaringen geen integrerend deel uit van het EG-Verdrag. Het Hof van Justitie heeft nog geen uitspraak gedaan over de juridische waarde van verklaringen die bij de ondertekening van een verdrag worden afgelegd. Er dient evenwel te worden opgemerkt dat het Hof verklaringen die bij de vaststelling van afgeleid recht zijn opgenomen in de notulen van de Raad, in aanmerking neemt in de mate dat hieruit een gemeenschappelijke intentie van de lidstaten blijkt en de inhoud ervan in het geldende gemeenschapsrecht wordt vertolkt. Met andere woorden: een verklaring kan noch iets toevoegen aan een tekst, noch in tegenstelling zijn met de geest of de letter ervan (zie arrest Antonissen C-292/89, Jurispr. 1991 blz. I-773, r.o. 17 en 18, naar aanleiding van een verklaring die is opgenomen in de notulen van de Raad bij de vaststelling van Verordening nr. 1612/68). Wanneer een verklaring evenwel duidelijkheid kan verschaffen over de uitlegging van een tekst, wordt deze in aanmerking genomen (zie arrest Grimaldi C-322/88, Jurispr. 1989, blz. I-4407; arrest Egle, C-310/90, Jurispr. 1992, blz. I-177).

In de verklaring betreffende de openbare kredietinstellingen in Duitsland heeft de intergouvernementele conferentie enerzijds kennis genomen van het advies van de Commissie volgens hetwelk het geldend gemeenschapsrecht toelaat de diensten van algemeen belang die door deze instellingen worden verricht in aanmerking te nemen. Anderzijds heeft zij de Commissie verzocht na te gaan of in de andere lidstaten vergelijkbare gevallen bestaan en zo nodig hierop dezelfde communautaire normen toe te passen. De eenzijdige verklaring van Oostenrijk en Luxemburg, waarvan de intergouvernementele conferentie akte heeft genomen, is het gevolg van het hierboven vermelde verzoek, dat de Commissie ten uitvoer dient te leggen.