SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1325/03

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Raad

(8 april 2003)

Betreft: Het door de Europese Unie samen met de Verenigde Staten door middel van isolering versterken van de afhankelijkheid van Transnistrië van de Oekraïne en Rusland

1. Herinnert de Raad zich dat het regime van Stalin in 1940 een langgerekte strook langs de oostoever van de rivier Dnjestr, die tot dan toe behoorde aan de deelstaat Oekraïne, toevoegde aan het op Roemenië veroverde gebied dat als deelstaat Moldavië deel ging uitmaken van de Sovjetunie, mede teneinde daardoor bij te dragen aan een Russificatie van overwegend Roemeenstalig Moldavië als geheel?

2. Is het de Raad bekend dat deze toegevoegde strook, die thans 700 000 overwegend Slavisch sprekende inwoners telt, zich op 2 september 1991 feitelijk heeft afgescheiden van de zes dagen tevoren uitgeroepen staat Moldavië, en dat op 24 december 1995 82,5 % van de kiezers in dit gebied bij een opkomst van 62 % heeft ingestemd met een grondwet voor een onafhankelijke staat Dnjestr-republiek, die nu door Moldavië wordt aangeduid als Transnistrië?

3. Welk Europees belang is gediend met het op 27 februari 2003, ruim elf jaar na de feitelijke afscheiding van deze Dnjestr-republiek en na herhaalde besprekingen met de regering van Moldavië, verbieden van het reizen van leden van die regering in en door lidstaten van de EU door middel van het gemeenschappelijk standpunt 2003/139/GBVB(1) van de Raad van 27 februari 2003? Waarin verschilt de toestand nu van die in de afgelopen elf jaar? Waarom wordt deze stap bovendien gezamenlijk met de VS genomen?

4. Wenst de Raad met deze aanpak de door Stalin gecreëerde toestand te herstellen, of is het daarentegen uw bedoeling om via een omweg te bewerkstelligen dat leiding en inwoners van Transnistrië verder vervreemden van de EU en nog sterker eenzijdig afhankelijk worden gemaakt van Oekraïne en Rusland, waardoor de niet-Roemeenstalige minderheid in Moldavië die zich verzet tegen terugkeer naar kandidaat-lidstaat Roemenië sterk in omvang afneemt en geleidelijk een terugkeer mogelijk wordt naar de Dnjestr-staatsgrens van vóór 1940?

5. Wat onderneemt u om de contacten met de bevolking van Transnistrië te herstellen en te verbeteren, en daarmee een goede samenwerking als buren tussen de volkeren ter weerszijden van de Dnjestr te bevorderen?

(1) PB L 53 van 28.2.2003, blz. 60.

Antwoord

(29 september 2003)

Nu de toekomstige betrekkingen van de uitgebreide EU met haar buren in het oosten en in het zuiden het voorwerp vormen van uitvoerige besprekingen, benadrukt de Raad het belang van stabiliteit in Moldavië voor de regio en voor de Europese Unie. De Raad erkent Moldavië's pro-Europese houding en is bereid met Moldavië samen te werken om deze houding te steunen en de betrekkingen tussen de EU en Moldavië te verstevigen teneinde Moldavië dichter bij de Unie te brengen. Men is het er in de Raad over eens dat een grotere betrokkenheid van de EU bij de situatie in Moldavië een dringende noodzaak is.

Meer dan tien jaar na het eind van de burgeroorlog die het land heeft verdeeld, is het conflict in Transdnjestrië nog steeds niet opgelost. Er zijn nog grote voorraden wapens en munitie in Transdnjestrië en de regio is een bron van en een doorvoer/doorreisroute voor allerlei vormen van smokkel geworden. Dit maakt een snelle en duurzame oplossing voor het conflict in Transdnjestrië des te belangrijker. Het uitblijven van een oplossing is de grootste belemmering voor Moldavië's politieke en economische ontwikkeling en is een van de grondoorzaken van armoede. De Raad heeft herhaaldelijk verklaard dat de EU bereid is op constructieve wijze bij te dragen aan een politieke regeling en verbindt zich ertoe om in het kader van de OVSE extra inspanningen te doen om te komen tot een vreedzame oplossing die de territoriale integriteit van Moldavië intact laat.

De Raad heeft er bij de partijen in het conflict voortdurend op aangedrongen verder te onderhandelen om zo spoedig mogelijk een oplossing te vinden. De leiders van de separatistische regio Transdnjestrië hebben tegengewerkt en hebben zich niet bereid getoond om veranderingen te bewerkstelligen in de status quo, waardoor zinvolle onderhandelingen onmogelijk zijn gemaakt. Daarom heeft de Raad besloten gerichte sancties te nemen in de vorm van een reisverbod voor zeventien leidinggevende figuren van Transdnjestrië die worden beschouwd als hoofdverantwoordelijken voor het gebrek aan samenwerking om te komen tot een politieke regeling van het conflict. In het licht van verdere ontwikkelingen kunnen op een latere datum aanvullende maatregelen worden overwogen.

Aansluitend op het standpunt van het huidige voorzitterschap van de OVSE, namelijk dat de druk op de leiders in Transdnjestrië om vorderingen te maken in het onderhandelingsproces, moet worden opgevoerd, hebben de VS, alle toetredende staten, geassocieerde Europese staten en leden van de EER eveneens besloten soortgelijke maatregelen te nemen. Deze maatregelen versterken de vastbeslotenheid van de EU en haar partners om de leiders in Transdnjestrië te dwingen tot resultaatgerichte onderhandelingen.

De Raad benadrukt dat voor een duurzame oplossing voor de situatie in Transdnjestrië alle partijen blijk moeten geven van goede wil te zijn. De Raad heeft ook Moldavië opgeroepen de meest constructieve en flexibele houding aan te nemen ten aanzien van suggesties van de onderhandelaars. De Raad heeft het recente initiatief van president Voronin over een nieuwe grondwet en de recente instelling van een grondwetcommissie met een gelijke vertegenwoordiging van beide partijen toegejuicht. De EU blijft het onderhandelingsproces in het huidige vijfhoekformaat steunen en stimuleert daarbij dit nieuwe initiatief en is bereid het werk van de grondwetcommissie waar mogelijk te vergemakkelijken.

De Raad werkt actief met alle partijen samen bij het zoeken naar een blijvende oplossing en is ook bereid alle maatregelen te bestuderen die kunnen helpen bij het bereiken van een politieke oplossing van het conflict. Naast de bestaande hulp aan Moldavië zal de Raad beoordelen, binnen de grenzen van de beschikbare middelen, welke maatregelen deel zouden kunnen uitmaken van een pakket waarmee een uiteindelijke oplossing van het Transdnjestrië-conflict wordt gesteund, om zo bij te dragen aan het verhogen van de stabiliteit en de veiligheid en de economische ontwikkeling in de gehele regio op een gezonde basis te reactiveren.