SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2058/02

van Charles Tannock (PPE-DE) aan de Commissie

(11 juli 2002)

Betreft: Enron- en WorldCom-schandalen en de rol van boekhoudingscontrolefirma's

Welke leringen moeten er volgens de Commissie getrokken worden uit de reeks financiële schandalen die de laatste tijd Wall Street dooreen geschud hebben, om het vertrouwen van de investeerders te herstellen en de tegoeden van miljoenen gepensioneerden en aandeelhouders in heel de Europese Unie te beschermen? Heeft ze meer in het bijzonder met de lidstaten de mogelijkheid besproken, gezien de uiterst belangrijke rol van Arthur Andersen in zowel het Enron- als het WorldCom-schandaal, om de raadgevende en toezichthoudende functievan boekhoudingscontrolefirma's te splitsen, om in de toekomst elk belangenconflict te voorkomen?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(9 september 2002)

Wat de regulering van de financiële diensten betreft, zijn de inspanningen van de Commissie vooral gericht op de tenuitvoerlegging tegen 2005 van het Actieplan voor financiële dienste (APFD), overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad. Dit houdt in dat op veel verschillende gebieden Europese regels moeten worden overeengekomen ter waarborging van een passend niveau van beleggersbescherming, de voornaamste doelstelling die met de APFD-maatregelen wordt beoogd.

Op 18 april publiceerde de Commissie een eerste reactie op de naar aanleiding van de Enron-affaire gerezen beleidsvraagstukken(1). Dit document omschrijft de belangrijkste beleidsmaatregelen die op vijf sleutelgebieden moeten worden genomen om soortgelijke toestanden in de Unie te voorkomen. Verschillende van deze maatregelen werden reeds voorbereid in het kader van het APFD.

Zo had de Commissie reeds in 2000 een richtlijn inzake pensioenfondsen voorgesteld, waarin voor de allocatie van activa het voorzichtigheidsbeginsel is opgenomen, dat nader wordt omschreven aan de hand van een aantal algemene kwantitatieve regels, zoals een beleggingsplafond van ten hoogste 5 % van de gehele portefeuille van de bijdragende onderneming. Onlangs heeft de Raad (Ecofin) over de belangrijkste onderdelen van dit voorstel een politiek akkoord bereikt, dat in de lijn ligt van de eerste lezing van het Parlement.

Een van de specifieke beleidsmaatregelen na de Enron-affaire was de vaststelling op 16 mei 2002 na een voorbereiding van twee jaar van een aanbeveling van de Commissie inzake de onafhankelijkheid van de met de wettelijke controle belaste accountant. Naar aanleiding van de ondergang van Enron werd het ontwerp van aanbeveling opnieuw besproken in het Comité Accountantscontrole van de Unie, waarvan vertegenwoordigers van de regelgevers van alle lidstaten deel uitmaken. Een grote meerderheid van dit Comité was van mening dat een strikt verbod om aan de gecontroleerde cliënt aanvullende diensten te verlenen, niet zou stroken met de voor de regeling van de onafhankelijkheid van de accountant gekozen globale en vernieuwende benadering.

Overeenkomstig het in de aanbeveling geformuleerde basisbeginsel mag de accountant geen accountantscontrole verrichten indien hij/zij enige relatie heeft met of enige dienst verleent aan de gecontroleerde cliënt, waardoor zijn/haar onafhankelijkheid in het gedrang kan komen. In het bijzonder mag de accountant geen aanvullende diensten verlenen waardoor hij/zij zou deelnemen aan de besluitvorming in naam van de gecontroleerde cliënt. De aanbeveling suggereert bovendien dat telkens als de accountant aan de gecontroleerde cliënt aanvullende diensten verleent, horizontale veiligheidsmaatregelen moeten worden genomen. Het betreft onder meer: een schriftelijke verklaring aan het controle-orgaan van de gecontroleerde cliënt dat geen van de verleende diensten de onafhankelijkheid van de accountant in het gedrang kan brengen, alsmede een gedetailleerde openbaarmaking van de honoraria voor controle- en niet-controlediensten.

In de aanbeveling worden de omstandigheden omschreven waarin een verbodsmaatregel de enige adequate veiligheidsmaatregel is. De accountant zou bijvoorbeeld geen diensten mogen verlenen op het gebied van de waardebepaling wanneer er sprake is van een aanzienlijke mate van subjectiviteit en het betrokken bedrag een materiële invloed kan hebben op de jaarrekeningen. Hij zou evenmin mogen meewerken aan de opstelling van boekhoudbescheiden en jaarrekeningen van beursgenoteerde vennootschappen of beperkte lijsten van kandidaten voor essentiële financiële en administratieve functies bij instellingen van openbaar belang mogen verstrekken.

Wanneer lidstaten van mening zijn dat het nodig is verder te gaan dan de in de aanbeveling uiteengezette benadering, dan laten zowel de aard van het instrument als de erin gestelde minimale harmonisatievereisten dit toe.

Beklemtoond zij dat de huidige corporate-governancesystemen in nagenoeg alle lidstaten, individuele vennootschappen en hun bestuursorganen of aandeelhouders toestaan te handelen op een wijze die hen in staat stelt adequaat in te spelen op eventuele andere problemen inzake de onafhankelijkheid van de accountant. Zo biedt het recht van verschillende lidstaten een individuele onderneming bijvoorbeeld de mogelijkheid te beslissen geen aanvullende diensten meer te kopen van haar accountants of hen aan een toerbeurtregeling te onderwerpen.

Tot slot volgt de Commissie, gelet op de recente gebeurtenissen, aandachtig het in de Verenigde Staten lopende debat over deze vraagstukken, met inbegrip van de recent vastgestelde wetgeving. In het licht van het binnenkort verschijnende verslag van de groep-Winter inzake corporate-governancevraagstukken (verwacht tegen oktober) zal de Commissie nagaan of er op Europees niveau aanvullende maatregelen nodig zijn.

(1) http://www.europa.eu.int/comm/internal_market/fr/company/index.htm.