SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2594/01

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(26 september 2001)

Betreft: Propaganda van een lid van de Europese Commissie voor het vervangen van het in Europa gegroeide model van kapitalisme door het Amerikaanse model

1. Heeft de Commissie kennis genomen van de door haar lid Bolkestein op 8 september 2001 gedane uitspraken tijdens het Ambrosetti Annual Forum over Intelligence 2001 on the world, on Europe, on Italy in Cernobbio (Comomeer, Italië), waarin hij stelt dat na het verlies van de bevoegdheid van afzonderlijke lidstaten om hun economie te reguleren door middel van monetaire middelen de sinds een halve eeuw voor het westen van Europa kenmerkende sociale welvaartsstaat, ook wel het Rijnlandse model genoemd, moet worden vervangen door een hard en kil kapitalisme naar Amerikaans model waarin de winst voor aandeelhouders veel belangrijker is dan de baanzekerheid voor werknemers, dat EP en vakbonden conservatief zijn en dat pijnlijke liberaliseringen nodig zijn op het gebied van energie, transport en posterijen?

2. Deelt de Commissie de opvatting van haar lid Bolkestein dat de afspraken tijdens de top van Lissabon in maart 2000 niet verenigbaar zijn met handhaving van het Rijnlandse model?

3. Is het de Commissie bekend dat de afgelopen jaren juist in de Verenigde Staten steeds meer bezwaren tegen het daar overheersende model naar voren zijn gekomen, en dat deze bezwaren op deelstaats- en stadsniveau leiden tot meer overheidsingrijpen op het gebied van energievoorziening en openbaar vervoer?

4. Hoe beoordeelt de Commissie het feit dat het Rijnlandse model in Europa al sterk is aangetast als gevolg van bedrijfssluitingen, bedrijfsverplaatsingen, groeiende inkomensverschillen, afnemende collectieve voorzieningen, pensioenbeperking, oproepcontracten, grotere kansen op perioden met werkloosheid, inkomensdaling bij het aanvaarden van een nieuwe baan en een toenemend aantal arbeidsongeschikten?

5. Is de Commissie bereid om wat er nog over is van de in de twintigste eeuw in Europa gegroeide gelijkwaardigheid en medezeggenschap van alle mensen, die onder meer tot uiting komt in het beperken van inkomensverschillen, in een voor ieder toegankelijk aanbod van onderwijs en gezondheidszorg en in de positie van de vakbeweging als overlegpartner voor overheid en ondernemingen, te helpen beschermen tegen het verder oprukken van een Amerikaans jungle-model, dat in de praktijk naast hoge inkomens voor weinigen vooral daklozen, bedelaars en gevangenen blijkt op te leveren?

6. Is de Commissie bereid om zich in het openbaar te distantiëren van de stellingname van haar lid Bolkestein en duidelijk te maken welke waarden de EU wenst te verdedigen tegenover het Amerikaanse systeem?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(12 november 2001)

1. De Commissie is op de hoogte van de lezing die haar voor de interne markt bevoegde lid op 8 september 2001 tijdens het Ambrosetti Annual Forum heeft gehouden en waarin hij de kwestie van structurele micro-economische veranderingen in de komende jaren en de conclusies van de Europese Raad van Lissabon van maart 2000 bespreekt.

2. De Europese Unie heeft een zeer duidelijk strategisch streven. De staatshoofden en regeringsleiders hebben tijdens de Europese Raad van Lissabon in maart 2000 de algemene doelstelling bepaald. Voor de Unie is deze doelstelling voor de komende tien jaar de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld te worden, die in staat is tot duurzame economische groei met meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang.

Deze strategische doelstelling geeft aan hoeveel belang de Unie hecht aan de dynamische en positieve interactie tussen economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid. De Commissie zet zich ten volle in om naar dit doel toe te werken.

Dit blijkt uit de Agenda voor het sociaal beleid, de leidraad voor sociaal beleid tot in 2005. De Commissie heeft duidelijk uitgesproken dat de modernisering en verbetering van het Europese sociale model essentieel zijn om meer banen te creëren en zo een hoger niveau van arbeidsparticipatie te bereiken om zowel sociale uitsluiting te bestrijden als sociale bescherming te verbeteren. In dit opzicht is sociaal beleid een productieve factor, die de economische prestaties ondersteunt en daarnaast bijdraagt aan de doelstelling van solidariteit en sociale rechtvaardigheid.

In dit verband is de rol van de sociale partners van essentieel belang en de Commissie heeft duidelijk gemaakt dat zij de volwaardige deelname van de sociale partners aan dot moderniseringsproces wil stimuleren. Zij geeft de voorkeur aan de sociale dialoog en onderhandelingen tussen de sociale partners overeenkomstig de artikelen 138 en 139 (ex-artikelen 118 A en 118 B) van het EG-Verdrag om concrete oplossingen te bieden voor de uitdagingen waarmee Europa op die gebieden wordt geconfronteerd waarvoor de sociale partners verantwoordelijk zijn.

3. De Commissie is zich ervan bewust dat er in de Verenigde Staten, net als in de Europese Unie, een publiek debat plaats heeft over de meest evenwichtige wijze om openbare diensten te garanderen. Zoals voorgeschreven door het EG-Verdrag legt de Commissie de nadruk op diensten van algemeen economisch belang. Zij verwijst in dezen naar het document dat tijdens haar vergadering van 17 oktober 2001 werd goedgekeurd en dat is gebaseerd op een eerdere mededeling van de Commissie over dit belangrijke onderwerp(1).

4. De Commissie is van mening dat men het best de conclusies van Lissabon kan nastreven om de Europese economie op een dynamisch en modern spoor te houden. Vooral een goedgetimed proces van modernisering en geschikte aanpassing aan nieuwe omstandigheden zal de vitaliteit van de Europese economie waarborgen. De Commissie is zich niet bewust van enige vermindering van de sociale zekerheid of beperking van pensioenaanvragen.

5. De Verenigde Staten hebben de hoogste gemiddelde levenstandaard gemeten in bruto binnenlands product (BBP) per inwoner. De posities van de Verenigde Staten en de Europese Unie zijn in dit verband al geruime tijd relatief stabiel(2), hoewel de Verenigde Staten in de tweede helft van de jaren negentig licht in het voordeel waren. Dit lijkt erop te wijzen dat in termen van economisch welzijn en werkgelegenheid de Verenigde Staten het ten minste over het geheel genomen beter hebben gedaan. Er zijn echter een aantal vragen over de sociale samenhang gesteld in verband met het Amerikaanse model. De conclusies van Lissabon moeten in dit licht worden gezien.

6. De Commissie staat volledig achter de conclusies van Lissabon.

(1) COM(2000) 580 def.

(2) Zie grafiek 2 op blz. 12 van 2000 Broad economic policy guidelines, COM(2001) 105 def. op http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2000/ee70en.pdf.