SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0019/00

van Bart Staes (Verts/ALE) aan de Commissie

(19 januari 2000)

Betreft: Geweigerde voedselhulp ten laste van het Echo-budget

Binnenkort wordt meer dan 70 ton voedselhulp, zo'n 170 000 blikken rundvlees, teruggevlogen naar de Ierse Republiek wegens de weigering van de Bosnische overheid om het vlees vrij te geven voor consumptie. De mislukking van dit voedselhulpproject is een financiële aderlating voor Artsen

zonder Grenzen en Echo, het bureau voor humanitaire hulp van de Europese Commissie. Echo droeg 7,3 miljoen frank bij voor het project en zal dit bedrag niet terugvragen omdat Artsen zonder Grenzen als zijn contractuele verplichtingen is nagekomen.

1. Wanneer is Echo op de hoogte gebracht van de weigering van a) de Kroatische en b) de Bosnische douane om vrije doortocht te geven van de voedselhulp?

2. Heeft de Commissie na deze weigering (en) stappen ondernomen om de voedselhulp alsnog vrij te geven? Zo neen, waarom heeft de Commissie niets ondernomen, terwijl het rundvlees voldeed aan de kwaliteitsnormen en een financiële aderlating dreigde?

3. Wanneer is Echo op de hoogte gebracht van de weigering van de Bosnische overheid om de voedselhulp te verdelen onder de Bosnische mindervaliden?

4. Heeft de Commissie na deze weigering stappen ondernomen om de voedselhulp alsnog vrij te maken voor consumptie in Bosnië? Zo neen, waarom heeft de Commissie niets ondernomen, terwijl het rundvlees voldeed aan de kwaliteitsnormen en een financiële aderlating dreigde?

5. Zullen de Commissie en Echo voortaan een afdwingbare resultaatsverbintenis, inclusief terugbetaling bij niet-levering van diensten en goederen, afsluiten bij de uitbesteding van humanitaire contracten aan derden? Zo neen, hoe zal de Commissie dan vermijden dat het Echo-budget in de toekomst onder druk komt als gevolg van de niet-levering van goederen en diensten in het kader van humanitaire operaties?

Antwoord van de heer Nielson namens de Commissie

(8 maart 2000)

De Commissie heeft contracten gesloten (ECHO/YU-/B7-0214/96/0228AB voor 2 200 000 ecu) met Artsen zonder Grenzen België (AZG-B) voor de levering in januari 1997 van onder andere circa 99 ton voedselhulp (blikken rundergoulash) ten behoeve van de vluchtelingen en ontheemden in Bosnië-Herzegovina. Het budget van de rundergoulash in het kader van het contract was 155 000 ecu. Deze hulp was de voortzetting van de maatregelen van het Bureau voor Humanitaire Hulp van de Europese Gemeenschap (ECHO) sinds het begin van de oorlog in Bosnië-Herzegovina (BH).

De Commissie heeft de gebeurtenissen gevolgd rond het vervoer van de voedselhulp en de daaropvolgende weigering van de autoriteiten van BH om de hulp vrij te geven tijdens de gehele duur van het contract. Naast de operationele verslagen betreffende de tenuitvoerlegging van het contract, was het buitenpersoneel van zowel ECHO-Kroatië als ECHO-BH sinds 17 februari 1997 betrokken bij talloze bilaterale en trilaterale ontmoetingen met AZG en tussen AZG en de respectievelijke autoriteiten.

Na de definitieve weigering van het Hooggerechtshof van BH wat betreft het verzoek van AZG-B in BH inzake vrijgave van de goederen door de autoriteiten heeft AZG-B de Commissie op 5 oktober 1998 officieel op de hoogte gebracht van het feit dat de in het kader van het contract gekochte rundergoulash niet volgens plan was verdeeld maar bij de aankomst ervan in Sarajevo door de autoriteiten van BH was tegengehouden.

Er zij gewezen op de volgende omstandigheden:

- AZG-B heeft (op 12 februari 1997) de schriftelijke toestemming van het ministerie van Landbouw in BH voor de invoer van voedselhulp gekregen voordat de goederen uit Ierland werden uitgevoerd;

- twee onafhankelijke laboratoria in Europa hebben vastgesteld dat de goederen geschikt waren voor menselijke consumptie;

- op 28 februari 1997, terwijl het voedseltransport aan de gang was, heeft de regering van BH een decreet goedgekeurd op grond waarvan de invoer van rundvlees en alle rundvleesproducten uit Ierland, Duitsland en Zwitserland verboden was;

- Ierland viel niet onder Beschikking (96/239/EG) van de Commissie van 27 maart 1996, die restricties vaststelt voor de uitvoer van rundvlees en rundvleesproducten uit het Verenigd Koninkrijk (met inbegrip van Noord-Ierland);

- nadat de regering van BH het vervoer van deze producten had verboden was het onmogelijk het voedsel een andere humanitaire bestemming dan BH te geven.

Het is zeker te betreuren dat de regering van de Federatie een verbod heeft uitgevaardigd op de invoer van Ierse rundvleesproducten. De Commissie is echter niet bij machte om het besluit van een regering die zij beloofd heeft te steunen op te heffen.

Ingevolge de kaderovereenkomst voor samenwerking is de Commissie niet verplicht de niet-verdeelde goulash te vergoeden. Na de feiten zorgvuldig in overweging te hebben genomen en in verband met de uitzonderlijke omstandigheden waaronder het project werd uitgevoerd heeft de Commissie de force majeure-clausule aanvaard, waarop AZG-B zich had beroepen in het kader van de algemene voorwaarden van de kaderovereenkomst(1) voor samenwerking in verband met het contract. Deze aanvaarding moet alleen tegen de achtergrond van deze op zichzelf staande situatie worden gezien en behelst geen voorbarig oordeel over soortgelijke situaties in de toekomst.

(1) In artikel 5.3 van de algemene voorwaarden van de kaderovereenkomst voor samenwerking wordt bepaald: de partner heeft het recht om schriftelijk, met onmiddellijk effect, de tenuitvoerlegging van de maatregelen op te schorten of te beëindigen om redenen van overmacht. De bedragen waarvoor betalingsverplichtingen werden aangegaan en die door de partner tot op dat moment zijn uitgegeven zullen ten laste van de begroting van de operatie komen.