SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2609/99

van Mogens Camre (UEN) aan de Commissie

(12 januari 2000)

Betreft: Schending van de mensenrechten in Turkije

Volgens de in 1993 in Kopenhagen vastgestelde criteria is een voorwaarde voor lidmaatschap van de EU dat een land de mensenrechten eerbiedigt en minderheden respecteert en beschermt. Volgens de resolutie van het Europees Parlement van 6 oktober 1999 voldoet Turkije nog lang niet aan deze criteria. Het officiële Turkse beleid houdt bij voorbeeld in dat christelijke godsdienstige activiteiten verboden zijn en de christelijke Hagia Sofia-kathedraal is nog steeds bezet door moslims.

Deze duidelijke schendingen van de mensenrechten zijn openlijk in strijd met de criteria van Kopenhagen en het daarom van belang te weten welke eisen de Commissie in het kader van de huidige samenwerking stelt aan Turkije.

Kan de Commissie derhalve, gezien het feit dat Turkije overeenkomstig artikel 28 van het associatieverdrag steun ontvangt van de Europese Unie, mededelen welke eisen zij in het kader van de samenwerking met Turkije stelt aan de manier waarom dat land de christelijke minderheid in het land behandelt?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(31 januari 2000)

Wat steun uit de communautaire begroting betreft, is het MEDA-programma het enige financiële instrument waarvoor Turkije momenteel in aanmerking komt (Verordening (EG) nr. 1488/96 van de Raad van 23 juli 1996 inzake financiële en technische maatregelen ter ondersteuning van de hervorming van de economische en maatschappelijke structuren in het kader van het Europees-mediterrane partnerschap (MEDA)(1)).

In artikel 3 van de MEDA-verordening staat dat zij is gebaseerd op de eerbiediging van de democratische beginselen en de beginselen van de rechtsstaat, alsmede van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Schending van deze beginselen kan de aanneming van passende maatregelen door de Raad rechtvaardigen. Bij de tenuitvoerlegging van de samenwerking met Turkije legt de Commissie sterk de nadruk op de eerbiediging van deze beginselen.

In haar laatste periodieke verslag over Turkije, dat in oktober 1999 is vastgesteld, heeft de Commissie de situatie in het land aan de criteria van Kopenhagen getoetst. De conclusie luidde dat Turkije op politiek vlak momenteel niet aan deze criteria voldoet.

Met name de eerbiediging van de vrijheid van godsdienst laat momenteel te wensen over in Turkije. De belangrijkste christelijke minderheden in Turkije zijn de Grieks-, de Armeens- (allebei erkend als minderheid in het Verdrag van Lausanne) en de Syrisch-orthodoxe. Met name deze laatste groep heeft de afgelopen tijd te lijden van discriminatie en pesterijen. Onder de christenen zijn er ook evangelische gemeenschappen van Amerikaanse origine, die vaak het slachtoffer van pesterijen zijn. De Aya Sophia, de imposante kerk in Constantinopel, is onmiddellijk na de val van de stad in 1453 tot een moskee omgevormd. Vele andere kerken was eenzelfde lot beschoren, waaronder ook de kerk van de Heilige Verlosser in Chora die de moskee van Kariye is geworden. Na de vorming van de republiek in 1923 heeft Atatürk van beide kerken musea gemaakt, waardoor ze voor iedereen, gelovigen van alle religies zowel als niet-gelovigen, vrij toegankelijk werden. De mozaïeken zijn blootgelegd en gerestaureerd, en er worden momenteel uitgebreide restauratiewerken aan de Aya Sophia verricht.

De Europese Raad van Helsinki (december 1999) heeft de Commissie verzocht een partnerschap voor toetreding voor te bereiden met het oog op de goedkeuring daarvan door de Raad. In deze overeenkomst zullen prioriteiten worden vastgelegd met betrekking tot de wijze waarop Turkijke aan de criteria van Kopenhagen, waaronder de politieke, moet voldoen. Hierbij zal ook de vrijheid van godsdienst worden aangekaart.

(1) PB L 189 van 30.7.1996.