SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1761/03

van Jan Mulder (ELDR) aan de Commissie

(27 mei 2003)

Betreft: Industriële biotechnologie

In diverse resoluties in recente jaren heeft het Europees Parlement aangedrongen op de bevordering van het gebruik van landbouwproducten als grondstoffen voor industriële producten. De sector van de industriële biotechnologie ontwikkelt zich precies in die richting. In The Economist van 29 maart 2003 wordt er een overzicht van deze technologieën gegeven. Het valt op dat de Verenigde Staten een zeer positieve houding aannemen tegenover de ontwikkelingen van deze technologie, terwijl dit helaas niet van de EU gezegd kan worden.

1. Is de Commissie van mening dat het gebruik van landbouwgrondstoffen voor industriële doeleinden in het belang van het milieu daadwerkelijk bevorderd moet worden?

2. Is de Commissie bereid in het kader van de Lissabon-strategie en in het kader van het zesde onderzoeksprogramma de ontwikkeling van dergelijke technologieën te bevorderen?

3. Is de Commissie bereid wetgeving te ontwikkelen waarbij, in het belang van het milieu, het gebruik van smeeroliën op plantaardige basis in ecologisch gevoelige gebieden en het gebruik van biologisch geproduceerde plastics en vezels in het algemeen verplicht wordt gesteld?

4. Welke andere maatregelen voorziet de Commissie om industriële biotechnologie te stimuleren? Is de Commissie van plan om met alle betrokkenen om de tafel te gaan zitten om deze technologische achterstand voortvarend aan te pakken?

Antwoord van de heer Liikanen namens de Commissie

(14 juli 2003)

1. De Commissie is het ermee eens dat het gebruik van landbouwproducten als grondstof voor industriële producten inderdaad van belang is voor het milieu. In dit verband moet erop gewezen worden dat er in het kader van de Europese inspanningen op het gebied van het industriële onderzoek al vanaf het begin van de jaren negentig aandacht aan grondstoffen uit biologische bron (groene grondstoffen) besteed wordt. Al meteen bij de start van het Europees Programma inzake klimaatverandering (EPK) in de zomer van 2000 is door de Commissie erkend dat industriële producten uit groene grondstoffen potentieel een waardevolle bijdrage aan het milieu kunnen leveren. Dienovereenkomstig heeft een van de werkgroepen van belanghebbenden, die in het kader van het EPK opgericht zijn, zich uitsluitend beziggehouden met hernieuwbare grondstoffen voor industriële producten (met uitzondering van energie). In het algemene verslag van de Commissie van juni 2001 over de resultaten van het EPK (http://europa.eu.int/comm/environment/climat/eccpreport.htm) heeft deze werkgroep cijfers bekendgemaakt over de vermindering van de emissie van broeikasgassen die bij een daadwerkelijke invoering van deze technologie in de verschillende takken van de industrie zou kunnen worden bereikt. Hoewel de daling van de directe jaarlijkse emissie van broeikasgassen tegen 2010 niet meer dan 8 miljoen ton (CO2-equivalent) zou bedragen, zou door een verbetering van de producteigenschappen indirect een duidelijk hoger cijfer kunnen worden bereikt. De werkgroep voor hernieuwbare grondstoffen heeft nog een aantal andere pluspunten voor het milieu, de economie en de maatschappij in kaart gebracht, die verwacht mogen worden als deze sector uitgebreid zou worden. Daarnaast heeft de werkgroep een lijst van beleidsmaatregelen opgesteld, die genomen zouden moeten worden om het een en ander te bereiken.

Na afloop van de eerste fase van het Europees Programma inzake klimaatverandering (EPK) in juni 2001 hebben de diensten van de Commissie het werk van de genoemde werkgroep van belanghebbenden voortgezet. Doel was om een beeld te krijgen van de hindernissen die de verdere ontwikkeling van dit soort technologie in de weg staan, van de ondernemingen die met de technologie werken en van de manieren waarop de hindernissen uit de weg zouden kunnen worden geruimd. In samenwerking met de European Renewable Resources and Material Association (ERRMA) is een intern rapport opgesteld, getiteld Current Situation and Future Prospects of Union Industry Using Renewable Materials(http://europa.eu.int/comm/enterprise/environment/reports_studies/reports_studies.htm). In dit rapport is onder andere een gedetailleerde lijst van verdere maatregelen opgenomen, die in de toekomst genomen zouden moeten worden. De werkgroep voor hernieuwbare grondstoffen werkt hier momenteel aan.

Op 6 juni 2002 heeft de Raad Industrie de lidstaten en de Commissie in zijn conclusies over het ondernemingenbeleid en duurzame ontwikkeling verzocht om elk binnen het bestek van de eigen bevoegdheden voort te werken aan de bijdrage van het ondernemingenbeleid aan duurzame ontwikkeling en met name het gebruik in de verwerkende industrie van hernieuwbare grondstoffen, op basis van de resultaten van de huidige werkzaamheden van de Commissie, verder aan te moedigen.

2. De Commissie wil de ontwikkeling van deze technologie in het kader van de Lissabon-strategie en uit hoofde van de strategie en het actieplan voor biowetenschappen en biotechnologie van de Europese Unie bevorderen. Dit houdt onder andere in dat er in het kader van het Zesde Kaderprogramma financiële steun beschikbaar zal worden gesteld en er tal van andere werkzaamheden zullen worden verricht om de ontwikkeling van deze technologie in Europa te stimuleren. In het kader van de successievelijk uitgevoerde Kaderprogramma's voor Onderzoek en Technologische Ontwikkeling (OTO) is steun verleend voor onderzoek op dit terrein. In de periode 1993-2002 heeft de Unie in het totaal een bedrag van bijna 190 miljoen euro uitgetrokken voor onderzoek naar producten uit groene grondstoffen (met uitzondering van bio-energie en bosbouw). Het ging daarbij om 173 projecten, waarbij ruim 1000 partners betrokken waren, waarvan 40 % uit het bedrijfsleven en met name uit middelgrote en kleine ondernemingen afkomstig was. Nadere gegevens zijn te vinden op de Bio-Mat-website onder: http://www.nf-2000.org/home.html en http://www.biomatnet.org. In het kader van het Zesde kaderprogramma wordt de steunverlening voortgezet en kunnen oproepen tot het indienen van voorstellen voor te financieren projecten worden gedaan uit hoofde van prioriteit 3: Nanotechnologieën en nanowetenschappen, kennisgebaseerde multifunctionele materialen en nieuwe productieprocédés en -apparatuur. Het gebruik van biologische grondstoffen en de toepassing van biologische processen in plaats van delfstoffen en chemische processen in de industrie kan allerlei voordelen opleveren, zoals een geringer verbruik van grondstoffen, minder toxisch afval en een lager energieverbruik, en levert ook winst voor de onderneming op. Dit idee, dat vandaag de dag bekendstaat als witte biotechnologie, is een van de beleidsprioriteiten, waaraan ook door organisaties als de OESO (met steun van de Gemeenschap) gewerkt wordt.

3. In dit stadium richt de werkgroep voor hernieuwbare grondstoffen zijn aandacht vooral op feitelijk genomen maatregelen die een direct effect vertonen als het om het stimuleren van de industrie gaat. Tegen deze achtergrond wordt eerst en vooral gebruik gemaakt van dat wat reeds voorhanden is. Voorbeelden hier zijn het Europese milieukeur voor biologische smeermiddelen of specifieke vereisten wat hernieuwbare grondstoffen betreft bij de wijziging van beleid of maatregelen op andere terreinen, zoals bij de verpakkings- en afvalwetgeving. De werkgroep bestudeert verder hoe voor heel de Europese Unie een informatie-platform kan worden opgezet over en voor de industrie die met hernieuwbare grondstoffen werkt en hoe er het best voor kan worden gezorgd dat bijvoorbeeld polymeren uit hernieuwbare grondstoffen voldoen aan bepaalde standaards ten aanzien van de biologische afbreekbaarheid. Wat het gebruik van hernieuwbare grondstoffen als energiebron betreft moet worden vermeld dat in de onlangs goedgekeurde richtlijn ter bevordering van het gebruik van biobrandstoffen in het vervoer (richtlijn 2003/30/EG) aangedrongen wordt op een verhoging van het marktaandeel van biobrandstoffen bij het vervoer tegen 2010 met 5.75 %. Aangezien fossiele brandstoffen steeds schaarser worden, kan verwacht worden dat het gebruik van hernieuwbare grondstoffen op de lange termijn ook commercieel gezien steeds aantrekkelijker zal worden.

4. De Commissie tracht de verdere ontwikkeling van de industriële biotechnologie met behulp van de strategie en het actieplan voor biowetenschappen en biotechnologie van de Europese Unie te bevorderen. Hierin wordt de onderlinge afhankelijkheid tussen industriële biotechnologie en andere reeksen toepassingen (medisch, agrarisch, milieukundig, alsmede van bio-informatica als platform-technologie) erkend. Slechts weinig maatregelen uit het dertig punten tellende actieplan zijn specifiek op de problemen gericht die zich bij andere toepassingen voordoen. Het merendeel moet effect opleveren bij de stimulering van de verdere ontwikkeling en het gebruik van industriële biotechnologie en bij de aanpak van de daarmee gepaarde gaande problemen. De strategie en het actieplan van de Europese Unie hebben een zeer dynamisch karakter. Er worden namelijk niet alleen activiteiten van de Commissie gestimuleerd, maar ook activiteiten van een heel breed scala aan overheidsinstellingen en organisaties die op allerlei verschillende besluitvormingsniveaus werkzaam zijn.