SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3848/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(9 januari 2003)

Betreft: Het bij voorbaat vermijden van verwijten over partijdige besteding van overheidsgelden bij referenda in kandidaat-lidstaten over toetreding tot de Europese Unie

1. Worden in alle tien per 1 me 2004 tot de EU toe te laten kandidaat-lidstaten referenda gehouden waaruit de instemming of afwijzing van de kiezers blijkt, of bestaan daarop uitzonderingen? In welke staten waarvan de regering het voornemen heeft om toe te treden vindt geen referendum plaats?

2. Wie is verantwoordelijk voor de financiering van deze referenda, en wie verdeelt eventuele bijdragen voor voorlichting of propaganda tussen de voorstanders en de tegenstanders van toetreding?

3. Wat wordt ondernomen om het risico te voorkomen dat eventueel belanghebbende bedrijven of door bedrijven gevoede fondsen de mogelijkheid krijgen om veel geld te steken in het voeren van propaganda voor een uitslag van de stemming die past bij hun veronderstelde eigenbelang?

4. Klopt de veronderstelling van het voormalig lid van het parlement van Estland Ivar Raig dat 99,9 % van de gelden die zijn land van de Commissie ontvangt voor het organiseren van een referendum gaan naar de Ja voor de EU zijde en 0,1 % naar de Nee tegen de EU zijde? Wat zijn de criteria voor de verdeelsleutel van eventueel bij referenda te besteden EU-gelden?

5. Is de Commissie het met mij eens dat een omvangrijke en eenzijdig partijdige financiering vanuit overheidsgelden of bedrijfsmiddelen ten gunste van diegenen die pleiten voor toetreding de verdenking en zelfs het verwijt kan oproepen dat de kiezers zich alleen door een kostbaar propagandabombardement hebben laten verleiden om voor toetreding te stemmen?

6. Wat onderneemt de Commissie om te voorkomen dat straks eventueel bij opiniepeilingen in enkele nieuwe lidstaten voor en na het referendum meer tegenstanders dan voorstanders van toetreding worden geteld, ondanks het feit dat op het moment van de stemming zelf het tegendeel werd geregistreerd?

7. Is de Commissie bereid te bevorderen dat eventuele gelden ten behoeve van de publieke verdediging van botsende standpunten in gelijke mate worden verdeeld over voorstanders en tegenstanders, zodat de uitkomst van referenda achteraf geen inzet kan worden van een permanente politieke strijd, verwijten over aantasting van het zelfbeschikkingsrecht van volkeren of kritiek op de geloofwaardigheid van een democratisch stelsel?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(13 februari 2003)

De Commissie heeft begrepen dat er referenda zijn gepland in negen van de tien kandidaat-lidstaten die voornemens zijn het Toetredingsverdrag te ratificeren dat op 16 april 2003 in Athene zal worden ondertekend.

In Cyprus zal alleen een referendum worden gehouden indien de lopende besprekingen op basis van de voorstellen van de Secretaris-generaal van de Verenigde Naties uitmonden in een politieke regeling.

In overeenstemming met de bepalingen van artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie moet het Toetredingsverdrag door alle overeenkomstsluitende staten worden bekrachtigd overeenkomstig hun onderscheiden grondwettelijke bepalingen. Het organiseren van een referendum is de verantwoordelijkheid van de bevoegde autoriteiten in elke betrokken kandidaat-lidstaat. De Commissie verstrekt geen financiering voor het organiseren van de referenda of de ermee samenhangende campagne in enige kandidaat-lidstaat, noch is zij hierbij op enige andere wijze betrokken.

De Commissie heeft in alle lidstaten en kandidaat-lidstaten een communicatiestrategie met het oog op de uitbreiding. Deze is grotendeels gedecentraliseerd en wordt uitgevoerd onder de leiding van de Delegaties/Bureaus van de vertegenwoordigingen van de Commissie. In Estland wordt de communicatiestrategie gefinancierd uit het Phare-budget en ten uitvoer gelegd door de Delegatie van de Commissie. Het geachte parlementslid zij voor nadere informatie over de huidige tenuitvoerlegging van de communicatiestrategie verwezen naar: de regelmatig bijgewerkte website van de Commissie http://europa.eu.int/comm/enlargement/communication/index.htm.

De regering van Estland heeft uit het Phare-budget voor 2001 300 000 EUR ontvangen voor voorlichtingsactiviteiten over de Europese Unie. Deze middelen werden gebruikt voor het verstrekken van objectieve informatie over de Europese Unie.

Onlangs heeft de regering van Estland, in een partnerschap met de Open Estonia Foundation, een afzonderlijke aanbesteding bekendgemaakt voor maatschappelijke organisaties die zich ten doel stellen informatie over de Unie te verschaffen, ook in het kader van de campagne met betrekking tot het referendum. Voor de aanbesteding is in totaal een budget van 2,1 miljoen Estse kronen beschikbaar, deels afkomstig uit de overheidsbegroting en deels van de Soros Foundation. De Commissie heeft begrepen dat de helft van het geld zal worden gebruikt voor de financiering van voorlichtingsprojecten en de andere helft voor de financiering van projecten die verband houden met de campagne in het kader van het referendum. Hierdoor zal een bedrag van ongeveer 500 000 Estse kronen terecht komen bij de tegenstanders van de toetreding, en een vergelijkbaar bedrag bij de voorstanders ervan. Meer informatie is te verkrijgen op de website van het Government European Information Secretariat, http://www.elis.ee/.

Het geachte parlementslid zal niet van de Commissie verwachten dat zij zich mengt in de binnenlandse politieke afspraken in een toekomstige lidstaat over de financiering van hun politieke campagnes, zoals de Commissie evenmin een dergelijk rol speelt in de huidige lidstaten.