SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2032/00

van Cristiana Muscardini (UEN) aan de Commissie

(21 juni 2000)

Betreft: Steun aan Afrika

Er bereiken ons steeds vreselijker berichten uit Afrika. Naast een ware oorlog tussen Ethiopië en Eritrea zijn er rassenconflicten, schermutselingen om het bezit van de rijkdommen uit de mijnbouw, stamoorlogen, droogte, honger, gebrek, terwijl de gesel van de AIDS angst en dood zaait. De situatie is rampzalig en Europa mag niet onverschillig toezien.

1. Kan de Commissie meedelen of zij voorstellen heeft gedaan ter bestrijding van deze plagen, althans in het kader van de betrekkingen met de Afrikaanse landen, die de Overeenkomst van Lomé IV hebben ondertekend,

2. Kan de Commissie meedelen of zij de actie van de EU-lidstaten in de VN voor het strategische verhinderen van oorlog, de bestrijding van AIDS, de ondersteuning van het voedselprogramma en de verbreiding van medische bijstand kan coördineren,

3. Kan de Commissie meedelen welke bedragen zijn uitgetrokken op de communautaire begroting en de begrotingen van de lidstaten voor ontwikkelingssteun aan de Afrikaanse landen?

Antwoord van de heer Nielson namens de Commissie

(19 september 2000)

1. De Commissie hecht grote waarde aan de preventie, beheersing en oplossing van conflicten. Vooral in Afrika worden talloze inspanningen geleverd om de vrede te herstellen. De Commissie maakt gebruik van alle financiële instrumenten waarover zij in dit verband beschikt (Gemeenschapsbegroting en Europees Ontwikkelingsfonds, EOF). Enkele voorbeelden: in het geval van Burundi financiert de Commissie overleg over de situatie in dit land in Arusha (Tanzania), en tracht zij een programma op te zetten ter ondersteuning van de consolidering van de vrede wanneer de beoogde akkoorden eenmaal zijn ondertekend; in het geval van de Democratische Republiek Congo heeft zij onderhandelingen in Lusaka (Zambia) gefinancierd (2,65 miljoen), ondersteunt zij de Gezamenlijke Militaire Commissie (1,2 miljoen op de begroting van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, GBVB), en maakt zij verder de nodige middelen van het EOF en de Gemeenschapsbegroting vrij om bemiddelingspogingen te ondersteunen (1,9 miljoen). Verder steunt de Commissie actief de pogingen van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid om het conflict tussen Ethiopië en Eritrea op te lossen. Zij is bereid de toepassing van de vredesakkoorden te bevorderen, met name door de financiering van het opruimen van mijnen, rehabilitatie, verlening van hulp voor de terugkeer van vluchtelingen en ontheemden, en ontwapening en demobilisatie van de strijdkrachten. De Commissie is tevens actief betrokken bij de bestrijding van de proliferatie van lichte wapens. Verder moet eraan worden herinnerd dat zij aanzienlijke hoeveelheden humanitaire hulp, waaronder voedselhulp, verleent via het Bureau voor humanitaire hulp van de Europese Gemeenschap (ECHO), in diverse conflictsituaties, bij rassenconflicten, natuurrampen en hongersnood.

De Commissie financiert de activiteiten van niet-gouvernementele organisaties (NGO's), internationale organisaties en het Rode Kruis met het oog op de verlening van humanitaire hulp aan in nood verkerende bevolkingsgroepen in derde landen. In 1999 verstrekte zij, in de regio Afrika, hulp ter waarde van 109,4 miljoen euro.

Wat betreft voedselhulp en acties ter ondersteuning van de voedselveiligheid, die door de Gemeenschap worden gefinancierd uit hoofde van de Gemeenschapsbegroting voor de 1999 (begrotingslijn B7-20, 506 miljoen euro, waarvan 154 miljoen voor Afrika), ten behoeve van de meest kwetsbare bevolkingsgroepen in de ontwikkelingslanden, bedraagt het gedeelte dat wordt toegekend aan Afrika bezuiden de Sahara naar schatting circa 30 % van het totaalbedrag. Een groot deel van deze hulp is toegewezen aan de Hoorn van Afrika (88 miljoen), vanwege de nijpende situatie in dit deel van het continent. Op enkele uitzonderingen na kenden de landen van West-Afrika (met name die in de Sahel) in 1999 dankzij de uitstekende oogsten een bevredigend niveau van voedselveiligheid.

2. Voor gebieden die onder de bevoegdheid van de Gemeenschap vallen, brengt de Commissie binnen de Verenigde Naties het standpunt van de Unie tot uitdrukking, zulks na overleg met de lidstaten.

In de context van de coördinatie van het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Gemeenschap en de lidstaten, als bedoeld in artikel 180 (ex artikel 130 X) van het EG-Verdrag, speelt de Commissie vooral een rol in de zin dat zij de aanzet geeft tot nieuwe initiatieven. Zo presenteert de Commissie

bijvoorbeeld binnenkort een mededeling over versnelde actie ter bestrijding van de belangrijkste infectieziekten (HIV/aids, malaria, tuberculose) in het kader van armoedebestrijding. Dit initiatief wordt genomen in nauwe samenwerking met de lidstaten, de Wereldgezondheidsorganisatie en Unaids, de VN-organisatie voor aids. Hierover wordt op 28 september 2000 in Brussel een internationale rondetafelconferentie georganiseerd.

Alleen al in 1998 heeft de Commissie meer dan 700 miljoen vastgelegd voor maatregelen op het gebied van de gezondheidszorg, de bestrijding van aids en voor bevolkingsvraagstukken (primaire gezondheidszorg) ten behoeve van de ontwikkelingslanden. Circa 300 miljoen is vastgelegd voor maatregelen op het gebied van de reproductieve gezondheidszorg en de bestrijding van HIV/aids. De door de Commissie gefinancierde activiteiten op het gebied van malaria en tuberculose maken deel uit van breder opgezette programma's in de gezondheidszorg en de zorgsector. Bijgevolg worden de budgettaire toewijzingen voor deze specifieke ziekten niet precies geïdentificeerd.

Wat de humanitaire hulp betreft, is de Commissie niet gemachtigd om de humanitaire acties van de lidstaten op dit gebied te coördineren, maar tracht zij wel haar eigen activiteiten op het gebied van de hulpverlening met hen te coördineren.

3. De door de Commissie beheerde ontwikkelingshulp wordt gefinancierd op basis van de Gemeenschapsbegroting en het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF). Het totaalbedrag van rubriek 4 van de Gemeenschapsbegroting (buitenlandse betrekkingen) voor het jaar 2000 bedraagt 4,627 miljard euro. Dit bedrag wordt verdeeld over acht geografische programma's en diverse thematische en horizontale instrumenten; deze laatste zijn geografisch neutraal. Slechts één van de geografische programma's heeft betrekking op Afrika: de begrotingslijn voor Zuid-Afrika, waarvoor een bedrag is gereserveerd van 128 miljoen euro. Het EOF is het financieel instrument van de Overeenkomst van Lomé. Het omvat bijdragen van de lidstaten en is bestemd voor de ontwikkelingssamenwerking met staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS-staten) en landen en gebieden overzee (LGO).

In 1999 bedroegen de totale vastleggingen uit hoofde van het EOF voor Afrika 2,199 miljard euro (een bedrag van 219,6 miljoen werd verder vastgelegd voor de regionale samenwerking met de ACS-staten).

Voor de bilaterale hulp van de lidstaten met de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara wordt het parlementslid verwezen naar de statistieken van de Commissie ontwikkelingshulp van de OESO in het jaarverslag over 1999, waarin voor de periode 1997-1998 de volgende cijfers (in miljoen dollar) worden vermeld (zie blz. 228, tabel 32):

>RUIMTE VOOR DE TABEL>