SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2774/97 van Marjo Matikainen-Kallström (PPE) aan de Commissie (1 september 1997)

Betreft: Besnijdenis bij vrouwen in Egypte

Het Egyptische gerechtshof heeft een door de regering van het land uitgevaardigde bepaling ongedaan gemaakt, die een verbod op besnijdenis bij vrouwen inhield. Het besluit van het gerechtshof betekende een zware slag voor de mensenrechtengroeperingen en natuurlijk ook voor de vrouwen in Egypte. Met zijn besluit kiest het gerechtshof de zijde van de artsen in de strijd tegen besnijdenis bij vrouwen en tegen artsen die met het verrichten van deze besnijdenissen in hun onderhoud voorzien.

Bij veel vrouwen leidt de besnijdenis tot voortdurende bloedingen, shocks of een volledig verlies van de geslachtsdrift. Tevens zijn veel vrouwen gestorven omdat de besnijdenis werd uitgevoerd door een amateurchirurg, vaak een kapper.

De Europese Unie verleent Egypte jaarlijks vele miljoenen ecu aan steun. Een van de doelstellingen van deze steun is de verbetering van de sociale omstandigheden in het land. Welke maatregelen gaat de Commissie nemen om ervoor te zorgen dat de situatie van vrouwen in Egypte verbetert en de besnijdenis bij vrouwen wordt verboden?

Antwoord van de heer Marín namens de Commissie (26 september 1997)

De Commissie betreurt de besnijdenis bij vrouwen (FGM = female genital mutilation), niet alleen vanwege het gevaar voor de gezondheid, maar ook omdat het hier om een onmenselijke fysieke schending van de mensenrechten van vrouwen en meisjes gaat. De Commissie veroordeelt deze praktijk en steunt maatregelen om hier via haar eigen programma's en via inspanningen van anderen een eind aan te maken. Zij onderschrijft volledig de krachtige standpunten die op de Conferentie van Caïro in 1994 en op de Conferentie van Beijing in 1995 tegen FGM zijn ingenomen.

De regering van Egypte heeft eveneens de besnijdenis bij vrouwen aan de kaak gesteld en zich ertoe verbonden daar definitief een eind aan te maken. In 1996 was FGM wettelijk verboden op grond van een besluit van het ministerie van Volksgezondheid. Dit besluit is evenwel onlangs door een Egyptisch gerechtshof ongedaan gemaakt; er is nu technisch gezien geen enkel wettelijk obstakel voor de betrokkenheid van de openbare gezondheidszorg bij FGM. De situatie is echter gecompliceerd en de recente gebeurtenissen vormen in geen geval een overwinning van de voorstanders van de besnijdenis van vrouwen over gezond verstand en menselijkheid.

De besnijdenis van vrouwen in Egypte is in de rurale en semi-rurale gebieden nagenoeg een algemeen verschijnsel maar komt ook in de steden zeer veel voor. Hoewel het debat over de nietigverklaring van het besluit van 1996 zich concentreerde op de betrokkenheid van de officiële gezondheidszorgsector, wordt FGM in verreweg de meeste gevallen (93 %) door "traditionele¨ gezondheidswerkers uitgevoerd. De voornaamste slachtoffers zijn meisjes tussen de 7 en 11 jaar. Een verklaring voor het fenomeen is veeleer een zaak van traditie dan van religie of van wet. Zowel Islamitische als Christelijke voorstanders van FGM wijzen op de voorouderlijke traditie en de culturele acceptatie ervan is dan ook, mede onder vrouwen, zeer hoog. In de onderzoeken die de Gemeenschap zelf op het gebied van FGM in Opper-Egypte (waar FGM algemeen voorkomt) heeft gedaan, wordt erop gewezen dat 90 % van de vrouwen voor FGM is, en wel voornamelijk om culturele en veronderstelde gezondheidsredenen.

Gezien het feit dat FGM juist door de bevolkingsgroep die er het meest door getroffen is, algemeen wordt aanvaard, is het ook niet verwonderlijk dat het zo moeilijk was om maatregelen door te voeren om FGM volledig af te schaffen. Evenzo ligt het voor de hand dat het afschaffen van FGM veel meer dan een gezondheids- of mensenrechtenkwestie is. Wettelijke maatregelen spelen weliswaar een rol, maar de werkelijke uitdaging is, om ingeroeste ideeën en verkeerde opvattingen door middel van onderwijs en voorlichting te veranderen.

De regering van Egypte is op dit gevoelige terrein uiterst behoedzaam te werk gegaan. Uit bezorgdheid, dat de besnijdenissen door het besluit van 1996 noodgedwongen clandestien zouden worden uitgevoerd heeft het ministerie artsen van de gezondheidsdiensten toegestaan om door te gaan met FGM, mits zij pogingen zouden ondernemen om de betrokken families ervan af te doen zien. Ook werden er campagnes gevoerd, zowel met nationale als met donorsteun, om de gezinnen ervan te overtuigen om deze praktijk op te geven, maar de impact was beperkt; het is dan ook niet erg waarschijnlijk dat het doel van het Internationale Noodfonds voor Kinderen van de Verenigde Naties om tegen het eind van de eeuw FGM volledig af te schaffen, gerealiseerd zal worden. Het Egyptische Nationale Comité voor Bevolking en Ontwikkeling (NCPD) en de huidige minister van Volksgezondheid blijven zich er echter duidelijk en in het openbaar voor inzetten om op dit terrein vooruitgang te boeken.

Men mag aannemen dat communautaire hulpverlening tot deze vooruitgang kan bijdragen. De voornaamste bijdrage zal worden geleverd door het bevolkingsprogramma in Opper-Egypte ten belope van 10 miljoen ecu en door andere programma's op het gebied van de bevolking en de reproductieve gezondheidszorg. In al deze programma's wordt het belang onderstreept van onderwijs en voorlichting over kwesties op het gebied van de reproductieve gezondheidszorg, die niet alleen specifiek FGM betreffen, maar het fundamentele inzicht zullen bijbrengen, dat vooraf moet gaan aan de afschaffing van deze onmenselijke maar diepgewortelde gewoonte. De uitbreiding van het basisonderwijs met vrouwen en meisjes, een essentieel element van het voorgestelde programma voor de versterking van het onderwijs (EEP), zal ook positieve, zij het indirecte effecten hebben. De Commissie zal zich blijven bezinnen op methoden die ertoe bijdragen om FGM af te schaffen, ook al is zij zich ervan bewusrt dat alleen een strategie, die rekening houdt met wijdverbreide culturele waarden, succes kan hebben.