SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1990/03

van Marco Cappato (NI), Benedetto Della Vedova (NI), Emma Bonino (NI),Gianfranco Dell'Alba (NI), Olivier Dupuis (NI), Marco Pannella (NI)en Maurizio Turco (NI) aan de Commissie

(16 juni 2003)

Betreft: Uitoefening van het recht op vrijheid van godsdienst

In de afgelopen maanden zijn twee gebeurtenissen onder de aandacht van de Commissie gebracht die, in omstandigheden en op manieren die zeer verschillend zijn, een ernstige bedreiging vormen voor de uitoefening van het recht op vrijheid van godsdienst: de uitvaardiging van een richtlijn van het Ministerie van Religieuze Zaken in Cambodja waarin alle openbare bekeringsactiviteiten verboden worden, en de goedkeuring door het parlement van de Indiase deelstaat Gujarat van een wet betreffende de vrijheid van godsdienst die voorschrijft dat men toestemming van een bevoegde gezagsdrager nodig heeft om van geloofsovertuiging te kunnen veranderen.

Onzes inziens zijn de antwoorden van de Commissie gebaseerd op twee verschillende redeneringen. Ten aanzien van de situatie in Cambodja stelt de Commissie: Hoewel een grondige analyse in dit stadium ontbreekt, lijken de richtlijn en de maatregelen die het ministerie tot nu toe heeft getroffen aangaande godsdienst en religieuze aangelegenheden, en die zijn ingevoerd met het oogmerk het risico van godsdienstige conflicten te vermijden, niet in strijd te zijn met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, noch met de Cambodjaanse grondwet. De Commissie eindigt met de verklaring dat zij op dit moment geen reden ziet om aan te nemen dat de regering van plan is de richtlijn te gebruiken om bepaalde godsdienstige groeperingen te discrimineren. Met betrekking tot de situatie in India zegt de Commissie daarentegen dat zij zich zorgen maakt over het feit dat dit soort overheidswetgeving het recht van de Indiase bevolking op vrijheid van godsdienst kan beperken. En tot besluit verbindt zij zich ertoe de kwestie aan te pakken met dezelfde middelen die zij inzet bij alle andere vraagstukken op het gebied van de democratie en de mensenrechten in India.

Dit gezegd zijnde, kan de Commissie mededelen:

- welk van de twee beginselen, gelet op de zeer verschillende aard van de twee antwoorden, zij voornemens is als uitgangspunt te nemen in het streven om waar dan ook het seculiere karakter van de instellingen te verdedigen, dat ten doel heeft de vrijheid van ieder individu onbeperkte bescherming te bieden?

- of zij van plan is uiterst beperkende interpretaties van het recht op vrijheid van godsdienst te gedogen, zuiver en alleen omdat regeringen daarmee godsdienstige conflicten pogen te vermijden, zoals zij in het geval van Cambodja heeft gedaan?

- dan wel of zij van plan is waakzaam te zijn en, zo nodig, diplomatieke druk uit te oefenen zoals zij beloofd heeft in verband met de situatie in India, ook als het landen betreft die er op democratische wijze voor kiezen voorwaarden te verbinden aan het recht van hun burgers om in alle vrijheid hun eigen geloof te belijden en om, eveneens in alle vrijheid, dit te onderwijzen en te verspreiden?

Antwoord van de heer Patten namens de Commissie

(9 juli 2003)

De Commissie hecht in haar dialoog met derde landen groot belang aan het recht op vrijheid van godsdienst, overtuiging en meningsuiting. De vrijheid van gedachte, geweten, godsdienst en overtuiging is een fundamenteel mensenrecht en als zodanig vastgelegd in een aantal internationale instrumenten, waaronder de Universele Verklaring van de rechten van de mens (artikel 18), het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (artikel 18) en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (artikel 9). Het Handvest van de grondrechten van de EU, dat de leidraad vormt voor het externe optreden van de Commissie op dit gebied, bepaalt verder duidelijk dat iedereen recht heeft op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst (artikel 10) en dat de culturele, religieuze en linguïstische diversiteit moet worden geëerbiedigd.

De Unie heeft herhaaldelijk bevestigd dat de mensenrechten en de democratisering een integraal deel moeten vormen van de politieke dialoog met derde landen. De vrijheid van godsdienst als fundamenteel mensenrecht en de rechten van religieuze minderheden worden dan ook aan de orde gesteld in het kader van de bilaterale politieke dialoog van de Unie, en, indien nodig, via demarches en publieke verklaringen, alsmede via het optreden van de Unie in fora als de VN-mensenrechtencommissie of de Derde Commissie van de Algemene Vergadering van de VN.

De politieke situatie en de mate van religieuze spanning verschillen weliswaar van land tot land, maar de Commissie kan de geachte parlementsleden verzekeren dat zij in alle landen nauwlettend toezicht houdt op de kwestie van de vrijheid van godsdienst en dat zij bereid blijft om, waar passend, haar bijzondere bezorgdheid via alle beschikbare kanalen te uiten.