SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2270/00

van Dominique Souchet (UEN) aan de Commissie

(7 juli 2000)

Betreft: Sanctie tegen Crédit mutuel

Het vooruitzicht van een Europees besluit tegen de Crédit mutuel met veroordeling tot een enorme boete, zogenaamd wegens staatssteun voor het blauwe boekje, zorgt voor rechtmatige onrust, niet alleen bij de 5 miljoen houders van een boekje of de 27 000 vrijwilligers die tot bestuurder verkozen zijn en grootmoedig hun tijd en vakkennis ter beschikking van de vennoten gesteld hebben, maar ook bij al degenen en ze zijn bijzonder talrijk onder de plaatselijke mandatarissen in Frankrijk die sterk gehecht zijn aan de onderlinge solidariteit op plaatselijk vlak, die in veel streken van Frankrijk een doorslaggevende factor in de economische ontwikkeling gevormd heeft en nog altijd blijft vormen.

Na een doorlichting, waarvan de oordelen die erin uitgesproken worden en vooral de kwaliteitsoordelen bijzonder betwistbaar blijken, ziet het ernaar uit dat de Europese Commissie in de richting van een sanctie denkt, die tegelijk volkomen onrechtvaardig en volledig nutteloos zou zijn.

Onrechtvaardig, want de Crédit mutuel is een instelling die opdrachten van algemeen belang vervult vooral plaatselijke ontwikkeling en sociale huisvesting en in tegenstelling met veel andere instellingen nooit beroep heeft gedaan op staatsmiddelen om de schadegevallen in de bankverrichtingen te bestrijden waar ze een aantal keren van te lijden heeft gehad.

Nutteloos, want achter de klacht van de Franse Vereniging van Banken AFB, die uitsluitend met de concurrentie te maken heeft (terwijl het spaarvolume dat het blauwe boekje vertegenwoordigt 1,4 % van de Franse en 0,2 % van de Europese spaartegoeden de concurrentie klaarblijkelijk niet kan vervalsen), schuilt de wens om het blauwe boekje een zodanige verspreiding te geven dat het een alledaags artikel wordt iets waar de Crédit mutuel zich trouwens niet tegen verzet, op één voorwaarde: dat men bereid is om de voorwaarden ernstig te bespreken, en dat de Crédit mutuel zelf geen discriminerende behandeling moet ondergaan.

Tegen die achtergrond lijkt een sanctie in ieder geval alleen maar conflicten te kunnen veroorzaken, terwijl de belanghebbende instelling een oplossing door middel van onderhandelingen voorstelt die rechtvaardig is en bevrediging schenkt, ook voor de klagers. Het zou dan ook onbegrijpelijk zijn dat de Europese Commissie haar repressief optreden handhaaft en de Crédit mutuel met alle middelen blijft vervolgen, tenzij het in werkelijkheid haar bedoeling zou zijn om niet de schamele opbrengst van het blauwe boekje in het vizier te nemen, maar wel juist het principe van het inzamelen van spaargeld onder het volk, waar, zoals we weten, de financiële instellingen van de andere kant van de Atlantische Oceaan een bijzonder agressieve vijandigheid tegen koesteren en waarvan ze de functie in de economische ontwikkeling, meer bepaald voor de kleine en middelgrote ondernemingen en bedrijven weigeren te erkennen.

Kan de Europese Commissie de verzekering geven dat het in ieder geval niet haar bedoeling is om de Crédit mutuel een niet te rechtvaardigen boete op te leggen en het Franse inzamelingsstelsel van spaargelden onder de bevolking te ontmantelen door zich moedwillig aan een restrictieve interpretatie van de Europese concurrentieregels te houden, en daarmee financiële belangen te dienen die volledig vreemd zijn aan onze ingewortelde en levende cultuur van onderlinge solidariteit, en er zelfs vijandig tegenover staan?

Antwoord van de heer Monti namens de Commissie

(13 september 2000)

De Commissie kreeg een zware taak toebedeeld toen haar door Franse en buitenlandse concurrenten van de bank Crédit Mutuel (CM) werd verzocht na te gaan of bij het Livret Bleu van CM, een geheel op zichzelf staand mechanisme, sprake is van staatssteun of niet. Het gaat hier om een systeem waarin belastingvrijstelling op een spaarproduct is gekoppeld aan het verrichten van een taak van algemeen belang. Hoewel de bank inderdaad optreedt als tussenpersoon, moet uit hoofde van artikel 86, lid 2 (ex artikel 90) van het EG-Verdrag worden nagegaan of de toekenning van het exclusieve distributierecht van een spaarproduct met belastingvrijstelling CM voordelen kan opleveren die groter zijn dan de kosten van de taak van algemeen economisch belang die door de Staat aan de bank is opgedragen.

De Commissie twijfelt niet aan de inhoud of de omvang van de taken van algemeen belang. Maar zij moet nagaan of Crédit Mutuel via dit mechanisme niet overgecompenseerd is. Overcompensatie zou kunnen worden gelijkgesteld met staatssteun die onverenigbaar is met de interne markt.

Om na te gaan wat precies de kosten en opbrengsten van het systeem zijn voor CM, moeten de betrekkingen tussen de Staat, de bank en de klanten uitvoerig worden bestudeerd. Dat is al een ingewikkeld onderwerp omdat er drie partijen bij het probleem zijn betrokken, en het wordt nog ingewikkelder gemaakt omdat in het systeem rekening moet worden gehouden met twee kenmerken van CM: het ontbreken van een afzonderlijke analytische boekhouding van het Livret Bleu en het feit dat een bank als CM een onderneming is die een scala aan producten aanbiedt.

Daarom is de analytische boekhouding van CM onderzocht en loopt nog een onderzoek naar de effecten van het Livret Bleu op de andere financiële activiteiten van de bank.

De Commissie is niet voornemens om de bank een sanctie of een boete op te leggen, en beschikt ook niet over de daarvoor benodigde middelen. Zij moet daarentegen de voorwaarden voor eerlijke concurrentie herstellen, zonodig door de terugbetaling te eisen van alle steunbedragen die de steun die geoorloofd zou zijn vanwege de taak van algemeen belang die door de Franse staat aan de bank is opgelegd, overschrijden en die niet verenigbaar met de interne markt kunnen worden verklaard op basis van een van de andere afwijkingen van het verbod op staatssteun van artikel 87 (ex artikel 92) van het Verdrag. Daarbij moet niet worden vergeten dat CM een directe concurrent is van de andere communautaire banken die, afgezien van het Livret Bleu, dezelfde financiële producten aanbieden.

Het is niet aan de Commissie om een oplossing voor de toekomst voor te stellen: zij moet slechts nagaan of eventuele oplossingen die door de lidstaat worden voorgesteld, verenigbaar zijn met de interne markt.