SCHRIFTELIJKE VRAAG P-1690/99

van Rosa Díez González (PSE) aan de Raad

(20 september 1999)

Betreft: Terdoodveroordeling in de VS van de Spaanse staatsburger Joaquín José Martínez

Op 2 november 1999 dient voor het hoogste gerecht van Florida (VS) het hoger beroep tegen de terdoodveroordeling van de Spaanse staatsburger Joaquín José Martínez, die gevangen zit op de gang des doods in de gevangenis van Starke (VS). De verdediging van deze Europese staatsburger heeft gewezen op het ontbreken van proceswaarborgen en de onschuldspresumptie, hetgeen heeft geleid tot deze verwerpelijke straf die in veel Amerikaanse staten nog steeds bestaat.

Het gaat hier om een spoedeisende zaak waarbij tevens rekening moet worden gehouden met het feit dat een dergelijke onmenselijke straf niet meer ongedaan kan worden gemaakt:

1. Welke stappen heeft de Raad van ministers van de Europese Unie in het licht van de resoluties van het Europees Parlement, de Verenigde Naties, artikel 6 van het Europees Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens, enz. ondernomen met het oog op de naleving van een wereldwijd moratorium op de uitvoering van de doodstraf (resolutie van 18.6.1998) en de definitieve afschaffing van een straf die een inbreuk vormt op de meest elementaire democratische waarden?

2. Wat kan en denkt de Raad te doen om de voltrekking van de doodstraf te voorkomen en ervoor te zorgen dat Joaquín José Martínez een onafhankelijk en eerlijk proces krijgt?

Antwoord

(2 december 1999)

1. Het voeren van acties door de EU tegen de aanwending van de doodstraf is een essentieel onderdeel van het algemene mensenrechtenbeleid van de EU. In juni 1998 heeft de Raad richtsnoeren aangenomen voor het beleid van de EU ten aanzien van derde landen inzake de doodstraf. De einddoelstelling is een wereldwijde afschaffing van de doodstraf. Om deze doelstelling te bereiken roept de Raad staten waar de doodstraf nog bestaat op om een moratorium in te stellen en dringt hij erop aan minimumnormen te hanteren. Voorts spoort de Raad staten aan om zich aan te sluiten bij internationale rechtsinstrumenten die de doodstraf verbieden.

2. Overeenkomstig deze richtsnoeren heeft de Raad het initiatief genomen om tijdens de 55e vergadering van de VN-Commissie voor de rechten van de mens (1999) de tot dusver door Italië ingediende ontwerp-resolutie over de doodstraf voor het eerst gezamenlijk in te dienen. Dit initiatief was zeer succesrijk; de resolutie was niet alleen gesteld in krachtiger bewoordingen dan voorgaande resoluties, maar zij trok ook meer medestanders aan 72 staten tegen 65 in 1998. De EU heeft bovendien het initiatief genomen tot het bijeenroepen, in de marge van de vergadering van de CHR, van een discussieforum over de doodstraf, waaraan is deelgenomen door NGO's en regeringsvertegenwoordigers van verscheidene landen.

3. Gelet op het succes van de ontwerp-resolutie over de doodstraf tijdens de 55e vergadering van VN-Commissie voor de rechten van de mens, heeft de EU ook in de Algemene Vergadering van de VN (54e zitting) die dit jaar plaatsvond voor het eerst een ontwerp-resolutie over de doodstraf ingediend. In deze resolutie worden alle staten die nog steeds de doodstraf hanteren, onder meer opgeroepen een moratorium op de voltrekking van de doodstraf af te kondigen, zulks met het oog op de volledige afschaffing daarvan. De Raad heeft er alle vertrouwen in dat dit EU-initiatief de internationale trend tot afschaffing van de doodstraf verder zal versterken.

4. Naast algemene initiatieven in een multilaterale of bilaterale context, onderneemt de Europese Unie bij bepaalde gelegenheden specifieke demarches ten behoeve van individuele gevallen. De Europese Unie houdt zich vooral bezig met gevallen waarin de minimumnormen inzake mensenrechten worden geschonden. De doodstraf mag in geen geval worden uitgesproken tegen personen die ten tijde van het misdrijf de leeftijd van achttien jaar nog niet hadden bereikt, zwangere vrouwen en vrouwen met kleine kinderen en personen die hun geestesvermogen hebben verloren. De Europese Unie hecht ook groot belang aan de naleving van normen die een minimale rechtszekerheid waarborgen, zoals duidelijke en overtuigende bewijzen, de bevoegdheid van de rechter en de strikte naleving van de procedures door deze rechter, evenals passende rechtsbijstand.

5. In het geval van Joaquín José Martínez, zal de Europese Unie nauwlettend de uitkomst van diens beroep bij het hoogste gerecht van Florida bestuderen en overeenkomstig de bovengenoemde beginselen reageren.