NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 88/369

(2004/C 88 E/0375)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-1750/03

van José Ribeiro e Castro (UEN) aan de Commissie

(27 mei 2003)

Betreft: Samenwerking met Angola: stabiliteit — gedemobiliseerde UNITA-strijders

Er verschijnen veel berichten over de zorgwekkende situatie van gedemobiliseerde voormalige strijders van UNITA. De leiders van deze partij hebben de regering van Angola hierop reeds meerdere malen aangesproken en ook VN-organisaties hebben blijk gegeven van hun bezorgdheid. De reïntegratie van deze ex-militairen en hun gezinnen in het maatschappelijke en beroepsleven maakte enerzijds deel uit van de akkoorden die een einde maakten aan het langdurige militaire conflict en is anderzijds van doorslaggevend belang voor de stabiliteit van het land. De ontevredenheid, de ontworteling, de armoede, de honger en het gebrek aan toekomstperspectieven kunnen leiden tot wanhoop en vormen de gevaarlijke kiem voor zeer ernstige sociale onrust en haarden van instabiliteit door het hele land.

Hoewel de toestand (zij het met veel moeite en een groot gebrek aan middelen) met de nodige steun onder betrekkelijke controle kan worden gehouden zolang deze ex-militairen van UNITA en hun gezinnen verblijven in de circa dertig opvangkampen die onmiddellijk na het beëindigen van het gewapende conflict zijn ingericht, kan zij in menselijk en sociaal opzicht snel verslechteren als deze kampen plotseling worden gesloten en er op de plaats van bestemming van deze bevolkingsgroepen nog geen minimale voorzieningen zijn ingericht voor opvang en reïntegratie of de nodige maatregelen zijn getroffen in verband met beroepsscholing, herstel van de landbouw en landbouwvoorlichting.

In antwoord op mijn eerdere vraag van 4 maart 2003 (E-0608/03 (1)) bevestigt de Commissie via commissaris Poul Nielson — waarvan akte en waarvoor dank — het streven om de steun van de Gemeenschap op middellange en lange termijn te concentreren op sociale sectoren (gezondheid en onderwijs) en op de voedselvoorziening en thans prioriteit te geven aan de financiering van de nodige middelen voor de ondersteuning van het vredes- en nationaal verzoeningsproces.

Kan de Commissie antwoord geven op de volgende vragen:

— Over welke informatie over de gedemobiliseerde UNITA-strijders beschikt zij?

— Welke maatregelen treft zij of is zij voornemens te treffen in dit verband?

— Is zij bereid een bepaald deel van het totale budget dat is uitgetrokken voor de op 28 januari 2003 vastgestelde samenwerkingsstrategie te reserveren voor de verbetering van de levensomstandigheden van de gedemobiliseerde UNITA-strijders, met name op het gebied van dorpsherstel, landbouwvoorlichting, gezondheidszorg, onderwijs en beroepsopleiding, en zo rechtstreeks bij te dragen tot de verwezenlijking van het desbetreffende onderdeel van de vredesakkoorden en tot vrede, verzoening en stabilisering in Angola?

— Staat zij ervoor open dat deze specifieke programma's samen met de regering en met UNITA worden uitgevoerd, naar het voorbeeld van de Wereldbank die hetzelfde overweegt te doen?

Antwoord van de heer Nielson namens de Commissie

(18 juli 2003)

De demobilisatie en reïntegratie van voormalige UNITA-soldaten is van essentieel belang voor het succes van het vredesproces en er zijn inderdaad klachten geweest over de aanpak van het demobilisatie- en rëïntegratieproces door de regering. Na de officiële sluiting van de verzamelgebieden op 31 maart 2003 zijn een groot aantal voormalige UNITA-soldaten en hun gezinnen overgebracht naar transitcentra, vanwaar zij naar hun nieuwe vestigingsgebieden dienden te worden overgebracht. Er is logistiek oponthoud geweest en duizenden personen verblijven nog steeds in deze centra met onvoldoende faciliteiten, omdat de omstandigheden in de nieuwe vestigingsgebieden nog niet optimaal zijn. Het aantal voormalige strijdenden (en hun gezinsleden) blijkt echter veel hoger dan voorzien in het memorandum van overeenstemming van april 2002 (ongeveer 105 000 voormalige strijdenden in plaats van 55 000). Daarmee heeft de regering een geldige verklaring voor sommige ondervonden problemen.

De Commissie is ervan overtuigd dat het op 180 miljoen euro geraamde spoedprogramma voor demobilisatie en reïntegratie (ADRP), dat de regering heeft opgesteld en waarover zij heeft onderhandeld met de Wereldbank, deze problemen zal aanpakken en oplossen. Zoals vermeld in het antwoord op schriftelijke vraag E-l678/0 (2) van het geachte parlementslid, neemt de Commissie deel aan het ADRP met een bijdrage van 20 miljoen euro voor het trustfonds van meerdere donoren in het kader van het meerlandenprogramma voor demobilisatie en reïntegratie (MDRP).

De Commissie is niet alleen betrokken bij het ADRP: de voormalige UNITA-soldaten en hun gezinnen ontvangen ook steun in de vorm van zaaizaad, gereedschap en voedselhulp in het kader van het noodhulpprogramma van 30 miljoen euro ter ondersteuning van het vredesprogramma. Voormalige UNITA-strijdenden en hun gezinnen hebben ook door de Gemeenschap gefinancierde noodrantsoenen ontvangen en steun op het gebied van de gezondheidszorg. Het steunprogramma van de Commissie voor de wederopbouw (Programa de Apoio à Reconstrução), dat het belangrijkste programma is voor het herstel en de wederopbouw van het platteland in Angola (5 5 miljoen euro) en zich richt op de verbetering van de toegang tot elementaire sociale voorzieningen in de centrale hooglanden, zal verder ook steun verlenen aan teruggekeerde voormalige UNITA-soldaten en hun gezinnen. De Commissie overweegt momenteel in het kader van het 9e Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) een financiële bijdrage te verlenen aan het FAS (Fondo de Apoio Social). De doelstelling van dit fonds (nu in zijn 3e fase) is te komen tot een beter, uitgebreid en duurzaam gebruik van elementaire sociale en economische voorzieningen en de ondersteuning van een bestuursstelsel waarin de lokale overheid en de gemeenschappen wederzijds verantwoording dienen af te leggen.

Tenslotte dient te worden opgemerkt dat het maken van onderscheid tussen de verschillende groepen (voormalige strijdenden, ontheemden, teruggekeerde vluchtelingen, enz.) in het algemeen niet raadzaam is, aangezien dit aanleiding kan geven tot spanningen tussen deze groepen. UNITA is natuurlijk een bijzonder geval en een voorkeursbehandeling van de voormalige strijdenden en hun gezinnen in het belang van de consolidering van het vredesproces is onvermijdelijk. De situatie is echter delicaat en dient omzichtig te worden benaderd. De Commissie staat open voor een gezamenlijk beheer van specifieke programma's door de regering en UNITA.

(1) PB C 33 E van 6.2.2004, blz. 57.

(2) Zie blz. 39.