SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0266/03

van Joachim Wuermeling (PPE-DE) aan de Commissie

(6 februari 2003)

Betreft: Monopolies van maatschappijen voor auteursrechtenbeheer

In de lidstaten van de Europese Unie bestaan nationale maatschappijen die auteursrechten of aanverwante beschermde rechten, met inbegrip van gebruiksrechten, fiduciair beheren. Deze maatschappijen houden openbare manifestaties in de gaten en incasseren de overeengekomen vergoedingen. Om van auteursrechten in het buitenland gebruik te kunnen maken, hebben de in de afzonderlijke lidstaten bestaande beheermaatschappijen onderling contracten op wederkerigheid gesloten. Volgens deze contracten vertegenwoordigt elke nationale beheermaatschappij in haar land ook de buitenlandse beheermaatschappijen, treedt zij als bemiddelaar op voor buitenlandse auteursrechten en incasseert zij de vergoedingen daarvoor, die vervolgens onderling worden verrekend. Door deze op wederkerigheid gebaseerde, territoriaal exclusieve contracten kan in elke lidstaat alleen bij één beheermaatschappij het recht op op-/uitvoering worden verworven. Concurrentie bestaat niet. Dit leidt tot een voortdurende verhoging van de tarieven.

De Europese Commissie heeft ten behoeve van de kandidaat-landen met middelen uit de programma's Phare en Tacis een programma ter bescherming van auteursrechten opgezet, met onder andere als doel een goedwerkend systeem ter bescherming van het auteursrecht tot stand te brengen.

1. Hoe staat de Commissie tegenover de monopoliepositie van bedoelde beheermaatschappijen?

2. Stimuleert de Commissie bij de ontwikkeling van een wettelijk kader voor de bescherming van het auteursrecht in de kandidaat-landen het ontstaan van dergelijke monopoliestructuren?

Antwoord van de heer Bolkestein namens de Commissie

(12 maart 2003)

De monopolies van maatschappijen voor collectief auteursrechtenbeheer zijn herhaaldelijk door de Commissie onder de loep genomen. De Commissie alsmede het Hof van Justitie hebben in concrete zaken(1) de uitspraak gedaan dat sommige gedragingen van maatschappijen voor collectief auteursrechtenbeheer mededingingsbeperkend zijn. Gelijktijdig wordt in het algemeen erkend dat de desbetreffende maatschappijen een belangrijke rol spelen bij het beheer van de auteursrechten en aanverwante rechten, met name omdat deze in staat zijn hun leden en hun gebruikers een mechanisme van één loket te bieden, waardoor de toegang tot bestaande werken en andere beschermde zaken aanzienlijk wordt vergemakkelijkt. Wat de overeenkomsten van wederkerigheid betreft, maken deze het de maatschappijen mogelijk de gebruikers een wereldcatalogus aan te bieden, onder voorbehoud van de compatibiliteit daarvan met het mededingingsrecht(2).

Aangezien de mededingingsaspecten en de regels van de interne markt streng met elkaar vervlochten zijn, wenst de Commissie bovendien het geachte parlementslid mede te delen dat zij de kwestie van het beheer van de intellectuele-eigendomsrechten, met name het collectief beheer, sinds vele jaren bestudeert. De Commissie, die van mening is dat het collectief beheer binnen de interne markt volkomen doeltreffend moet zijn, stelt momenteel een mededeling op over het beheer van de intellectuele-eigendomsrechten. Deze mededeling geeft een overzicht van de analyse van deze sector, de opgeworpen vragen en de mogelijke antwoorden daarop.

Wat het tweede door het geachte parlementslid ter sprake gebrachte punt betreft, wijst de Commissie erop dat in artikel 295 van het EG-Verdrag wordt bepaald dat dit verdrag de regeling van het eigendomsrecht in de lidstaten onverlet laat. Hoewel het bestaan van de intellectuele-eigendomsrechten niet op losse schroeven mag worden gesteld, is het evenwel de taak van de Commissie erop toe te zien dat de uitoefening en het beheer van deze rechten niet in strijd zijn met de mededingingsregels en de regels van de interne markt. Anderzijds wenst de Commissie te preciseren dat, aangezien de collectieve beheersmaatschappijen noodzakelijk zijn voor het doeltreffend uitoefenen van bepaalde intellectuele-eigendomsrechten en vaak geen andere wettelijke of praktische oplossingen bestaan voor de afgifte van exploitatielicenties, zij het bestaan van dergelijke maatschappijen binnen de Gemeenschap alsmede binnen de kandidaat-landen nuttig acht, zolang de activiteit van deze maatschappijen goed wordt afgebakend door bepaalde wettelijke en specifieke regels en wordt onderworpen aan de controle van de bevoegde autoriteiten, met name van de te dien einde in het leven geroepen autoriteiten en van de mededingingsautoriteiten.

(1) GEMA, besluit van de Commissie van 2 juni 1971, PB L 134 van 10.6.1971; Tournier, zaak 395/87, vonnis van het Hof van Justitie van 13 juli 1989; Lucazeau, zaken 110/88, 241/88, 242/88, vonnis van het Hof van Justitie van 13 juli 1989.

(2) Zie bijvoorbeeld het besluit van de Commissie van 8 oktober 2002 in zaak 38014 IFPI Simulcasting, beschikbaar op: http://europa.eu.int/comm/competition/antitrust/cases/decisions/38014/en.pdf.