SCHRIFTELIJKE VRAAG E-2302/02

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(25 juli 2002)

Betreft: Voortgezette lozingen van scheepsafval en ladingsrestanten in zee als gevolg van geringe controle en onvoldoende vervolging van overtreders

1. Herinnert de Commissie zich dat zij in antwoord op mijn vraag E-2246/01(1) de verwachting uitsprak dat richtlijn 2000/59/EG(2) vanaf 2002 zou leiden tot een sterke stijging van de hoeveelheden bij Europese havenontvangstvoorzieningen ingeleverd scheepsafval en tot een sterke daling van het aantal illegale lozingen op zee?

2. Welke invloed op de toepassing van deze richtlijn heeft het feit dat slechts een gering deel van de veroorzakers van lozingen op heterdaad kan worden betrapt omdat deze lozingen veelal 's nachts plaatsvinden en het betrokken schip op het moment dat een olievlek zichtbaar wordt zich daarvan reeds lang heeft losgemaakt, wat onder meer tot gevolg heeft dat voor het Nederlandse deel van het continentaal plat in de Noordzee slechts vijf keer binnen de laatste vier jaar kon worden vastgesteld wie zo'n vlek veroorzaakt heeft?

3. Zijn het vooral schepen uit Rusland en andere niet-lidstaten van de EU waarvan de kapiteins hun afval niet willen inleveren omdat zij het lozen en storten in zee als een vanzelfsprekend, goedkoop en onschadelijk gewoonterecht blijven beschouwen?

4. Kan de Commissie bevestigen dat van de 50 000 zeeschepen die jaarlijks aanleggen in een Nederlandse haven, er slechts 400 gecontroleerd worden door de Nederlandse kustwacht, en dat er daarvan 7 worden beboet, hoewel op het Nederlandse deel van het continentaal plat 400 tot 500 schepen olie, touwen, netten, hout, plastic, accu's en soms zelfs apparaten zoals kopiëermachines lozen, waardoor niet alleen de zeebodem en de kusten verontreinigd worden, maar ook plastic en giftige stoffen terechtkomen in de voedselketen van vogels en vissen?

5. Kunt u tevens bevestigen dat Nederland minder dan andere lidstaten van de EU controleert op het dumpen van scheepsafval en ladingrestanten in zee en bovendien overtreders minder vervolgt, zowel omdat volgens de geldende nationale wetgeving buitenlandse kapiteins niet gestraft kunnen worden voor het onjuist invullen van het oliejournaal als omdat slechts één officier van justitie met vervolgingen is belast? Wat is de oorzaak voor dit verschil met andere lidstaten, en hoe komt daaraan een eind?

6. Welke aanvullende maatregelen voor controle, wetgeving en rechtspraak van de afzonderlijke lidstaten acht u nodig om de inzameling van scheepsafval te verbeteren, zodat de eerder beoogde resultaten daadwerkelijk bereikbaar worden?

(1) PB C 93 E van 18.4.2002, blz. 86.

(2) PB L 332 van 28.12.2000, blz. 81.

Antwoord van mevrouw de Palacio namens de Commissie

(18 september 2002)

De Commissie deelt de bezorgdheid van het geachte parlementslid over operationele verontreiniging door schepen in Gemeenschapswateren. De Commissie is van mening dat er naast de internationale maatregelen nog andere nodig zijn om het lozen van olie en andere stoffen op zee

te doen ophouden. Daarom heeft ze in 1998 een voorstel voor een richtlijn betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen(1) opgesteld. De richtlijn, die in november 2000 door het Parlement en de Raad werd goedgekeurd(2), zal ten laatste op 28 december 2002 door de lidstaten worden geïmplementeerd.

Zoals de Commissie heeft uitgelegd in haar antwoord op de schriftelijke vraag E-2246/01 van het geachte parlementslid, verzekert deze richtlijn de beschikbaarheid van adequate afvalontvangstvoorzieningen in alle havens van de Gemeenschap, en voert de verplichting in voor schepen om hun afval aan land af te leveren. De richtlijn voert ook de verplichting in voor schepen om vóór hun aankomst de haven in kennis te stellen van de hoeveelheden afval aan boord. Naast controles in de havens en gepaste sancties zullen deze verplichtingen het mogelijk maken om de naleving van de internationale regels veel beter te controleren. Omdat de richtlijn echter nog niet door de lidstaten is omgezet in nationaal recht, beschikt de Commissie in dit stadium niet over concrete gegevens in verband met het aantal voor dit doel door specifieke lidstaten uitgevoerde inspecties of over de nationaliteit van de bij dit soort dumpingen betrokken schepen.

Naast Richtlijn 2000/59/EG zijn een reeks aanvullende maatregelen genomen om het aantal illegale lozingen door schepen te verminderen:

- De richtlijn betreffende de invoering van een communautair monitoring- en informatiesysteem voor de zeescheepvaart(3), verplicht lidstaten ertoe informatie uit te wisselen over schepen waartegen bewijzen of vermoedens bestaan van moedwillige lozing van olie en om alle passende inspecties te verrichten aan boord van zulke schepen wanneer zij een haven van de Gemeenschap binnenvaren.

- De Commissie heeft in de hierboven reeds vernoemde Richtlijn betreffende monitoring van het verkeer ook de bepaling opgenomen dat schepen, wanneer zij olievlekken gezien hebben, verplicht zijn dit door te geven en dat de autoriteiten in dat geval gepaste actie moeten ondernemen. De Commissie verkent momenteel ook andere wegen om tot de invoering van een bewakingssysteem tegen olielozingen te komen, met inbegrip van de opsporing en lokalisering van olie.

- Op dit vlak zal de oprichting van een Europees Agentschap voor de veiligheid van de zeevaart een belangrijke rol spelen, vooral aangaande het verzekeren van een geharmoniseerde implementatie van de Gemeenschapswetgeving en het verzamelen en beheren van gegevens in verband met verontreiniging door schepen.

- Beschikking 2850/2000/EG tenslotte van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2000, die voorziet in de instelling van een communautair kader voor samenwerking op het gebied van door ongevallen veroorzaakte of opzettelijke verontreiniging van de zee(4), zal de uitwisseling van informatie over de doeltreffendheid van de in de verschillende lidstaten toegepaste vervolgingssystemen verbeteren. Deze beschikking zal ook de ontwikkeling mogelijk maken van gezamenlijke initiatieven zoals workshops of opleidingen om de technieken te verbeteren voor het vaststellen van overtredingen door schepen. Daardoor zal synergie ontstaan op communautair niveau en moet het in laatste instantie mogelijk worden afschrikkende sancties op te leggen aan de partijen die verantwoordelijk zijn voor dergelijke misdrijven.

Voorts legt de Commissie de laatste hand aan de mededeling aan het Parlement en de Raad getiteld Naar een strategie voor de bescherming en instandhouding van het mariene milieu (verwacht op het 6e milieuactieprogramma). Hierin zullen voorstellen worden gedaan en zal tot de actie worden overgegaan om komaf te maken met de illegale dumpingen door schepen.

(1) PB C 271 van 31.8.1998.

(2) Richtlijn 2000/59/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 november 2000 betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduen.

(3) Richtlijn 2002/59/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2002 betreffende de invoering van een communautair monitoring- en informatiesysteem voor de zeescheepvaart en tot intrekking van Richtlijn 93/75/EEG van de Raad, PB L 208 van 5.8.2002.

(4) PB L 332 van 28.12.2000.