SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0223/03

van Guido Podestà (PPE-DE) aan de Commissie

(3 februari 2003)

Betreft: Langere levensverwachting voor vrouwen na de pensioengerechtigde leeftijd

In de EU bestaat 16 % van de bevolking uit 65-plussers waarvan 60 % vrouw is. Men kan dan ook stellen dat vrouwen een langere levensverwachting hebben dan mannen. Met andere woorden, er zijn meer vrouwen dan mannen boven de 65 jaar, vooral in de hogere leeftijdsgroepen (72 % van de 85-plussers is vrouw).

Deze onevenwichtige situatie heeft op verschillende terreinen gevolgen. In de eerste plaats is de samenstelling van de huishoudens veranderd, omdat er vanaf een bepaalde leeftijd veel meer vrouwen dan mannen alleen leven. In 1998 leefde 45 % van de vrouwen ouder dan 65 jaar alleen tegen slechts 17 % bij de mannen. Verder varieert het inkomen van ouderen naar gelang het geslacht. Het gemiddelde inkomen van vrouwen ouder dan 65 jaar was in 1997 ongeveer 10 % lager dan bij mannen in dezelfde leeftijdsgroep en ongeveer 20 % lager in vergelijking met het gemiddelde inkomen van personen jonger dan 65 jaar. Daarnaast was het gemiddelde inkomen van vrouwen die alleen leven meer dan 20 % lager dan dat van vrouwen die met een ander samenleven. Bij mannen was het verschil veel kleiner.

In vergelijking met mannen hebben vrouwen van 65 jaar en ouder dus een veel grotere kans om tot armoede te vervallen.

Hoe denkt de Commissie op basis van de artikelen 21, 23 en 25 van het Handvest van de grondrechten van de EU de Europese burgers het recht te garanderen om op waardige wijze oud te worden onder omstandigheden waarin vrouwen niet worden uitgesloten?

Antwoord van mevrouw Diamantopoulou namens de Commissie

(21 maart 2003)

De Commissie heeft in het Europese proces ter bevordering van de sociale integratie(1) en in dat verband kortgeleden bij de analyse van de nationale pensioenstelsels(2) duidelijk gemaakt dat oudere vrouwen zoals de geachte afgevaardigde vaststelt een grotere kans lopen om in armoede terecht te komen en maatschappelijk gemarginaliseerd te raken.

Dat dit risico bij vrouwen groter is, heeft met en groot aantal factoren te maken. Om het risico op armoede en sociale uitsluiting onder vrouwen te verminderen, moet dan ook met een multidimensionele aanpak gewerkt worden, die zowel een curatief als preventief karakter heeft.

Op het gebied van de pensioenen is in 2002 voor het eerst met de open coördinatiemethode gewerkt. Een van de gemeenschappelijke doelstellingen hier is de bevordering van de gelijkheid van vrouwen en mannen. Uit de conclusies van de Commissie blijkt dat de verschillen in de pensioenen van mannen en vrouwen vooral een afspiegeling vormen van de uiteenlopende trajecten die vrouwen en mannen in hun werkende bestaan afleggen. De Commissie wijst er niettemin op dat de lidstaten in hun pensioenstelsels naar meer gelijkheid streven en geleidelijk aan meer rekening houden met de ontwikkelingen in de sociaal-economische rol van vrouwen en mannen. In dit verband is vooral de erkenning van de pensioenrechten van zogenaamde atypische banen verbeterd.

Op werkgelegenheidsgebied stelt de Commissie in haar mededeling over de toekomst van de Europese werkgelegenheidsstrategie(3) een aantal maatregelen voor, die de structurele ongelijkheid van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt moeten bestrijden en zowel voor vrouwen als voor mannen gunstige voorwaarden voor de combinatie van werk en gezin bevorderen. Er zijn streefcijfers vastgelegd voor de arbeidsparticipatie van vrouwen (60 % vóór 2010) en voor de kinderopvang.

Door de open coördinatiemethode, die ook op het gebied van de sociale integratie wordt toegepast, kunnen de lidstaten met de actieve steun van de Commissie gezamenlijk aan de verwezenlijking van de gemeenschappelijk vastgelegde doelstellingen werken en in dit verband vooral hun best practice uitwisselen. Op voorstel van de Commissie heeft de Raad in de gemeenschappelijke doelstellingen meer plaats ingeruimd voor de genderdimensie. Op basis daarvan zullen voor 2003 nationale actieplannen worden uitgewerkt.

De Commissie is van mening dat deze werkzaamheden, die in het kader van de bevoegdheden van de Unie plaatsvinden, de toepassing van de bepalingen uit het Handvest van grondrechten, waarnaar de geachte afgevaardigde verwijst, op doeltreffende wijze bevorderen.

(1) Gezamenlijk verslag van de Commissie en de Raad inazke sociale integratie 2001, COM(2001) 565 def.

(2) COM(2002) 737 def.

(3) COM(2003) 6 def.