NL Publicatieblad van de Europese Unie CE 88/322

(2004/C 88 E/0327)

SCHRIFTELIJKE VRAAG E-0303/03

van Roger Helmer (PPE-DE) aan de Commissie

(10 februari 2003)

Betreft: De toetreding van Malta tot de Europese Unie

Is de Commissie bereid in te gaan op verslagen waarin wordt vermeld dat 900 geestelijk gezonde bejaarden uit het kiesregister van Malta zijn verwijderd en niet kunnen deelnemen aan het komende referendum over de toetreding van Malta tot de EU?

Kan de Commissie voorts commentaar leveren op verslagen waaruit blijkt dat de Nationale partij die voor toetreding is, probeert via onbehoorlijke en ondemocratische praktijken haar campagne te stimuleren en de campagne van de tegenstanders probeert te belemmeren — zoals het op oneigenlijke manier gebruik maken van ambtenaren, het beperken van het aantal massabijeenkomsten van de Labour party die tegen toetreding is, en het vergelijken van tegenstanders met nazi's?

Antwoord van de heer Verheugen namens de Commissie

(13 maart 2003)

Het geachte parlementslid werpt vragen op over belangrijke democratische rechten. Artikel 6, lid 1 van het Verdrag betreffende de Europese Unie bepaalt dat de Unie is gegrondvest op de beginselen van democratie en eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. De Unie heeft echter geen algemene bevoegdheid betreffende de fundamentele rechten, maar kan slechts tussenkomen in geval van schending van de fundamentele rechten op het gebied van de toepassing van de EU-wetgeving.

Kieskwesties, inclusief criteria voor stemrecht in nationale referenda, behoren tot de bevoegdheden van de lidstaten. Er bestaat geen EU-wetgeving over dit onderwerp. In 1993 bereikten de lidstaten een akkoord over de zogenaamde criteria van Kopenhagen voor toetreding. Volgens deze criteria vereist lidmaatschap dat de kandidaat-lidstaat onder andere „stabiele instellingen die de democratie, de rechtsorde, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen” tot stand heeft gebracht. De vragen van het geachte parlementslid betreffende Malta kunnen vanuit dit standpunt worden beschouwd.

De algemene kieswet van Malta bepaalt dat besluiten om kiezers op een andere kieslijst in te schrijven, hun inschrijving te corrigeren of te schrappen slechts kunnen worden genomen door een kiescommissie, waarin benoemde personen van beide politieke partijen zitting hebben. De kiescommissie mag bovendien, in geval van betwisting van het stemrecht van een burger op grond van zijn geestelijke gezondheidstoestand, slechts besluiten een inschrijving te schrappen indien de benoemde medische raad voordien eenstemmig heeft beslist dat de kiezer ontoerekeningsvatbaar is. Deze medische raad is samengesteld uit een tot voorzitter benoemde arts en twee artsen, van wie beide politieke partijen er één benoemen. Deze wettelijke procedure waarborgt dat burgers niet abusievelijk van een kiezersregister worden geschrapt.

Beide partijen hebben het stemrecht van bepaalde burgers betwist, op grond van hun geestelijke gezondheidstoestand, maar een inschrijving kan slechts worden geschrapt via wettelijk bepaalde procedures. De Commissie is zich er niet van bewust dat een en ander heeft geresulteerd in het schrappen van honderden inschrijvingen van burgers. De Commissie vestigt er ook de aandacht op dat de Nationalistische Partij het stemrecht van sommige burgers, op grond van hun geestelijke gezondheidstoestand, niet langer betwist, en haar excuses heeft aangeboden aan degenen van wie het stemrecht onterecht was aangevochten.

De Commissie is van mening dat de politieke campagne voor het toetredingsreferendum in Malta tot nu toe heeft plaatsgevonden in overeenstemming met de fundamentele democratische regels. Er was bij haar weten geen sprake van beperking van de rechten van de Arbeidspartij en het „Nee-kamp” om meetings te houden. De Commissie is zich niet bewust van enige poging „het overheidsapparaat te beïnvloeden”.

De Commissie wenst echter te benadrukken dat de kwestie van toetreding tot de Unie een zaak is van historisch belang voor Malta die veel passie opwekt in een land dat het lidmaatschap reeds heeft aangevraagd in 1990.