SCHRIFTELIJKE VRAAG E-3410/00

van Erik Meijer (GUE/NGL) aan de Commissie

(7 november 2000)

Betreft: Toenemende verontreiniging met PCB's ondanks verbod op de productie ervan

1. Heeft de Commissie kennisgenomen van de ontdekking door onderzoekers dat het niveau van verontreiniging met PCB's (gepolychloreerde biphenylen) in het Amerikaanse Michiganmeer veel hoger blijkt te zijn dan werd verwacht?(1)

2. Zijn aan de Commissie soortgelijke verontreinigingen bekend in Europese binnenmeren, met name in Scandinavië en het Alpengebied?

3. Heeft de Commissie een verklaring voor het toenemen van verontreiniging met PCB's, ondanks een verbod op de verdere productie ervan? In hoeverre is hier sprake van chemische reacties tussen verschillende afvalstoffen?

4. Welke maatregelen overweegt de Commissie indien blijkt dat de huidige regels ter voorkoming van verontreiniging met PCB's niet toereikend zijn?

(1) Bron: New York Times van 22 mei 2000.

Antwoord van mevrouw Wallström namens de Commissie

(12 december 2000)

De Commissie is op de hoogte van dit besmettingsprobleem in het Michiganmeer, net zoals ze op de hoogte is van vele andere besmettingen (bijvoorbeeld van de Hudson River en de Housatonic River bij de General Electric fabrieken) in de Verenigde Staten. De Commissie heeft echter het onderzoek in de Verenigde Staten niet tot in de details gevolgd, want het is slechts gedeeltelijk vergelijkbaar met de situatie in de communautaire wateren.

Er zijn enkele gevallen van polychloorbifenyl- (PCB) besmetting geweest in Europese binnenmeren zoals in de Järnsjö in het zuidoosten van Zweden waar sedimenten besmet waren die ook stroomafwaarts zijn teruggevonden in de rivier de Emån. De Järnsjö werd in 1993 en 1994 uitgebaggerd en gesaneerd.

De Commissie heeft zich actief beziggehouden met watervervuiling. In een onderzoek over stoffen die prioriteit verdienen en die gevaarlijk zijn voor het aquatisch milieu, zijn volgens de COMMPS-procedure (gecombineerd op monitoring en modellen gebaseerd systeem voor prioriteitstelling), monitoringgegevens van 750 000 water- en 70 000 sedimentstalen verzameld. De analyse heeft uitgewezen dat er nog steeds een relatief hoog risico voor bepaalde PCB's in sedimenten is. Ook in andere rapporten werd geconcludeerd dat belangrijke hoge concentraties voorkwamen in verschillende soorten en sedimenten in bepaalde gebieden zoals de Oostzee en de Barentszzee(1),(2) en in bijkomende onderzoeken zijn hoge concentraties vastgesteld in het zuidelijk deel van de Noordzee 1,(3).

Gedurende 40 jaar werden PCB's in grote hoeveelheden geproduceerd en hoofdzakelijk in gesloten systemen gebruikt (condensators, transformators, en andere elektrische installaties), ze werden echter ook in een aantal open toepassingen gebruikt (plastificeermiddelen, dichtingsproducten, verf, etc). Veel producten die PCB's bevatten bereiken momenteel de afvalfase en op dit punt kunnen grote hoeveelheden in het milieu vrijkomen door atmosferische neerslag of door lozingen. Er zijn twee mogelijke besmettingstrajecten. Het is mogelijk dat de bezitter van afval dat PCB's bevat niet weet dat het PCB's bevat (dit is dikwijls het geval wanneer het gaat om open toepassingen) of dat de bezitter weet dat het PCB's bevat maar niet wil opdraaien voor de kosten van een correcte verwijdering ervan. In beide gevallen wordt het afval dat PCB's bevat niet op een correcte manier behandeld zodat het in het milieu kan terechtkomen. Op dit ogenblik is er weinig informatie over de toekomstige productie van PCB's als nevenproduct tengevolge van reacties tussen verschillende verbindingen.

De Commissie heeft een uitgebreid wettelijk kader ontwikkeld om PCB's aan te pakken(4).

Op basis van deze wetgeving is de Commissie bezig de uitvoering van de vastgestelde richtlijnen en vereisten te controleren. In gevallen waar er werd verzuimd de verplichtingen na te komen, heeft de Commissie een inbreukprocedure tegen de betrokken lidstaten gestart. Verder ontwikkelt de Commissie momenteel een communautaire strategie inzake dioxines en PCB's met de bedoeling een geïntegreerde, systematische en coherente aanpak te bereiken. Deze strategie omvat acties op drie niveaus, namelijk acties die verband houden met de bron, acties inzake de overdrachtsketen en acties betreffende de menselijke gezondheid.

(1) Environment in the European Union at the turn of the century, EER, ch.3.14 (2000).

(2) Ambio, 1990b; Olsson et al. 1992.

(3) Increase of Organochlorines and Mercury Levels in Common Guillemots Uria aalge during Winter in the Southern North Sea, C; Joiris, G. Tapia, L. Holsbeek, Marine Pollution Bulletin, Vol. 34, Nr. 22, blz. 1049-1057, 1997.

(4) Richtlijn 85/467/EEG van de Raad van 1 oktober 1985 houdende zesde wijziging (PCB's/PCT's) van Richtlijn 76/769/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten inzake de beperking van het op de markt brengen en van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten, PB L 269 van 11.10.1985. Richtlijn 96/59/EG van de Raad van 16 september 1996 betreffende de verwijdering van polychloorbifenylen en polychloorterfenylen (PCB's/PCT's), PB L 243 van 24.9.1996. Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap, PB L 30 van 6.2.1993. Richtlijn 80/68/EEG van de Raad van 17 december 1979 betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging veroorzaakt door de lozing van bepaalde gevaarlijke stoffen, PB L 20 van 26.1.1980. Richtlijn 76/464/EEG van de Raad van 4 mei 1976 betreffende de verontreiniging veroorzaakt door bepaalde gevaarlijke stoffen die in het aquatisch milieu van de Gemeenschap worden geloosd, PB L 129 van 18.5.1976. Richtlijn 2000/xx/EG van het Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid. (N.B. aangenomen op 14/9/00 maar nog niet gepubliceerd). Internationale Verdragen: Het Verdrag van Basel werd in 1992 van kracht en is bedoeld om de dumping van gevaarlijk afval (met inbegrip van dioxines en PCB's) in ontwikkelingslanden te voorkomen. Het Verdrag betreffende Grensoverschrijdende Luchtverontreiniging over Lange Afstand van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (VN/ECE) en één van de 8 protocollen die werden ontwikkeld in het Protocol van Århus inzake persistente organische vervuilers (POP) Over het toekomstige POP-Verdrag wordt momenteel onderhandeld.